ખુશીઓ ફેલાવતી અને મિત્રો બનાવતી કોરિયાની ‘યૉગર્ટ લેડીઝ’ કોણ છે?\nઆ યૉગર્ટ લેડીઝની ખાસ વાત એ છે કે તેઓ લોકોની એકલતા પણ દૂર કરે છે. દક્ષિણ કોરિયામાં વૃદ્ધોની સંખ્યા વધી રહી છે અને એ વૃદ્ધો એકલતામાં જીવતા હોવાથી ચિંતા પણ વધી છે.

તેવામાં આ યૉગર્ટ લેડીઝ એકલતા અનુભવ કરતાં લોકોને મદદ કરે છે અને તેમની સાથે વાતચીત કરી તેમની એકલતા દૂર કરે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

દક્ષિણ કોરિયામા દહીંની ડિલિવરી કરતી આ મહિલાઓ 1970થી લોકોની સેવામાં હાજર છે. તેઓ ફ્રીઝમાંથી ડાયરેક્ટ લોકોના ઘર સુધી જઈને દહીંની ડિલિવરી કરે છે.


ખેડૂત આંદોલન : 26 જાન્યુઆરીની ટ્રૅક્ટર રેલીને મંજૂરી, જાણો શું હશે કાર્યક્રમ?\nસ્વરાજ અભિયાનના નેતા યોગેન્દ્ર યાદવે મીડિયાને જણાવ્યું કે જે રસ્તા પર દિલ્હી પોલીસ રેલી કાઢવાનું કહી રહી છે તે અંગે ખેડૂતો રાજી થઈ ગયા છે. ઉપરાંત ખેડૂતોની ટ્રૅક્ટર રેલીથી સરકારી કાર્યક્રમમાં કોઈ અગવડતા ઊભી નહીં થાય.

આ સાથે જ ખેડૂતોએ કહ્યું કે આ રેલીમાં શિસ્તનું સચોટપણે પાલન કરવામાં આવશે.

અખિલ ભારતીય કિસાન સંઘર્ષ સમન્વય સમિતિના સંગઠન સચિવ અવિક સાહોએ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "ઘણા દિવસોની ચર્ચા બાદ આખરે પોલીસ અને ખેડૂતો વચ્ચે રસ્તાને લઈને સહમતિ સધાઈ છે."

દિલ્હી પોલીસના સૂત્રોએ બીબીસીને જણાવ્યું કે ખેડૂત નેતાઓ સાથેની વાતચીત સાર્થક નીવડી છે પરંતુ રસ્તાને લઈને હજુ અમુક બાબતો સ્પષ્ટ કરવાની બાકી છે.

ખેડૂત સંગઠનોના જે નેતાઓ પોલીસ સાથેની વાતચીતમાં સામેલ હતા તેમણે આશ્વાસન આપ્યું છે કે રેલીનો રસ્તો નક્કિ થયા બાદ પોલીસને જાણ કરવામાં આવશે.

રેલી માટે કયો-કયો રસ્તો લઈ શકાય તે માટે પોલીસે આપેલા વિકલ્પ પર સહમતિ સધાઈ છે.

ખેડૂત નેતાઓનું કહેવું છે કે તેમને પોલીસનો પ્રસ્તાવ પસંદ પડ્યો છે અને જે પણ નિર્ણય કરવામાં આવશે તે પોલીસને જણાવવામાં આવશે.

દિલ્હી પોલીસ તરફથી વાતચીતમાં સંયુક્ત કમિશનર એસ. એસ. યાદવ સિવાય વિશેષ પોલીસ કમિશનર દિપેન્દ્ર પાઠક સામેલ હતા.

ઉલ્લેખનીય છે કે પાઠક અત્યાર સુધી અંદમાન નિકોબાર રાજ્ય પોલીસના માહનિદેશનક હતા અને તેમણે હાલમાં જ દિલ્હી પોલીસમાં કાર્યભાર સંભાળ્યો છે.

ખેડૂત નેતાઓમાં યોગેન્દ્ર યાદવ અને ગુરનામ સિંહ ચઢુની સિવાય રમિન્દર સિંહ પટિયાલા અને દર્શનપાલ સિંહ સામેલ હતા.

દિલ્હી પોલીસ ઇચ્છે છે કે ખેડૂતોની ટ્રૅક્ટર રેલી દિલ્હીની બહાર કાઢવામાં આવે. આ અંગે દિલ્હી પોલીસે ખેડૂતોને ચાર માર્ગોનો વિકલ્પ પણ આપ્યો.

પોલીસનું માનવું હતું કે સૌથી યોગ્ય માર્ગ કુંડલી-માનેસર-પલવલ એક્સપ્રેસ હશે જ્યાં ટ્રૅક્ટર રેલી કાઢી શકાય અને કોઈને અસુવિધા પણ નહીં થાય. દિલ્હી પોલીસે બીજો વિકલ્પ ટિકરી-નાંગલોઈ-નઝફગઢ-ધંસા માર્ગનો આપ્યો હતો.

બીજી તરફ ખેડૂત સંગઠનો દિલ્હીના બાહ્ય રિંગ રોડ પર રેલી કાઢવા માટે અડગ હતા. શરૂઆતમાં દિલ્હી પોલીસ અને ખેડૂત નેતાઓ વચ્ચે માર્ગને લઈને વિવાદ થયો હતો.

હરિયાણા અને યુપી પોલીસ પણ સામેલ

ખેડૂત સંગઠનો સાથે થયેલી બેઠકમાં દિલ્હી પોલીસ સહિત હરિયાણા પોલીસ અને ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ પણ સામેલ રહી.

કિસાન સંઘર્ષ સમન્વય સમિતિના અવીક સાહાએ જણાવ્યું કે વાતચીત દરમિયાન પોલીસે કહ્યું હતું કે ટ્રૅક્ટર રેલીને ટિકરી...\n\ntl;dr:

ખેડૂત સંગઠન અને દિલ્હી પોલીસ વચ્ચે પ્રજાસત્તાક દિન નિમિત્તે થનારી ટ્રૅક્ટર રેલી મુદ્દે સમાધાન થઈ ગયું છે.


ખેડૂત આંદોલન : 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું એલાન, સરકાર સાથે વાતચીત થશે?\nરાજધાની દિલ્હીની સિંઘુ બોર્ડર પર ખેડૂતો સાથે હાજર કિસાન યુનિયનના મહાસચિવ લાખોવાલે કહ્યું કે ''ગઈ કાલે અમે સરકારને સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે ખેડૂત કાયદો પાછો ખેંચવો જોઈએ. 5 ડિસેમ્બરે આખા ભારતમાં વડા પ્રધાન મોદીનું પૂતળું બાળવામાં આવશે અને 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું આહ્વાન કર્યું છે.''

ઉલ્લેખનીય છે કે 3 ડિસેમ્બરે વાતચીત કોઈ નિર્ણય વગર પૂરી થઈ એ પછી શનિવારે 5 ડિસેમ્બરે સરકાર અને ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચે ફરી વાતચીત થવાની હતી.

સરકારનું કહેવું છે કે વાતચીતથી ઉકેલ લાવવામાં આવશે પરંતુ ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ''ખેડૂતવિરોધી કાળા કાયદાઓને'' ખતમ કર્યા સિવાય વિરોધપ્રદર્શનનો અંત નહીં આવે.

આ અગાઉ આઠ વિપક્ષી પાર્ટીઓએ એક સંયુક્ત નિવેદનમાં પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોનું સમર્થન કર્યું હતું.

સહી કરનારા નેતાઓમાં એનસીપી પ્રમુખ શરદ પવાર, ટીએમકેના ટીઆર બાલુ, સીપીએમના મહાસચિવ સીતારામ યેચુરી, સીપીઆઈના મહાસચિવ ડી રાજા, આરજેડી સાંસદ મનોજ ઝા, સીપીઆઈ(માલે)ના મહાસચિવ દીપાંકર ભટ્ટાચાર્ય, એઆઈએફબીના દેવવ્રત બિસ્વાસ અને આરએસપીના મહાસચિવ મનોજ ભટ્ટાચાર્ય સામેલ છે.

સરકાર સાથેની વાતચીતનું શું?

આજે ભારત બંધનું આહ્વાન થયું છે અને આવતીકાલે સરકાર-ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચે થનારી વાતચીત પર શંકાના વાદળો ઘેરાયા છે એક સંભાવના વાત થવાની પણ છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈને ખેડૂતનેતા રાકેશ ટિકટે કહ્યું કે, 8 ડિસેમ્બરે ત્રણ કૃષિ કાયદાઓના વિરોધમાં ભારત બંધનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે. આવતીકાલે અમે સરકાર સાથેની વાતચીતમાં પણ સામેલ થઈશું.

કંગના રણૌતને આ પંજાબણ દાદીએ ખેતરમાં દહાડીએ આવી જવાં કેમ કહ્યું?

ખેડૂતોને હઠાવવા સુપ્રીમ કોર્ટમાં પિટિશન

આ દરમિયાન દિલ્હીની સરહદે પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોને તાત્કાલિક હઠાવવાનો આદેશ કરવા માગ કરતી એક પિટિશન સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી છે.

અરજી કરનાર વ્યક્તિ તરફથી નિયુક્ત વકીલ ઓમ પ્રકાશ પરિહારે સમાચાર એજન્સી એએનઆઈને કહ્યું કે પ્રદર્શનકારી ખેડૂતોને કારણે કોરોના વાઇરસ ફેલાવાનો ખતરો ઊભો થઈ શકે છે એ હેતુથી આ અરજી કરવામાં આવી છે.

ખેડૂત આંદોલનના સમર્થનમાં ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસનું ઠેર-ઠેર પ્રદર્શન

ખેડૂતોના આંદોલનના સમર્થનમાં ગુજરાત કૉંગ્રેસ દ્વારા ધરણાં

દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા ખેડૂતોના આંદોલનના સમર્થનમાં ગુજરાત કૉંગ્રેસ દ્વારા ધરણાં કરીને ત્રણ નવા કૃષિ કાયદાને રદ કરવા માટે વિવિધ જિલ્લાના ક્લેક્ટરને આવેદનપત્ર આપવામાં આવ્યાં હતાં.

વડોદરા, રાજકોટ અને...\n\ntl;dr:

ખેડૂત વિરોધી કાયદાઓને પાછા ખેંચવાની માગણી સાથે ભારતીય કિસાન યુનિયનના મહાસચિવ એચએસ લાખોવાલે 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું એલાન કર્યું છે.


ખેડૂત આંદોલન : 90 મિનિટની એ ચર્ચા જેને લઈને ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે છેડાયો વિવાદ\nમજૂરપક્ષના સંસદસભ્ય જર્મી કોર્બિને કહ્યું કે તેઓ મક્કમતાપૂર્વક ભારતના ખેડૂતોની સાથે છે

બ્રિટનમાં ભારતીય ઉચ્ચાયોગનું કહેવું છે, "અમને ખૂબ જ અફસોસ છે કે એક સંતુલિત ચર્ચાને બદલે તેનાં સંસ્થાનો ઉપર આરોપ મૂકવામાં આવી રહ્યા છે."

નિવેદનમાં જણાવાયા પ્રમાણે, "જે મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવ્યા, તે ભારતમાં સ્થાપિત સ્વતંત્ર લોકતાંત્રિક સંસ્થા ઉપર કુઠરાઘાત સમાન છે. વધુ એક વખત ભારતમાં લઘુમતી સમુદાય સાથેના વ્યવહાર ઉપર સંશય પેદા કરીને 'કાશ્મીર'માં કથિત માનવાધિકારના ભંગના દાવા કરીને બ્રિટિશ-ભારતીય સમુદાયને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહ્યો છે. જે ચિંતાનો વિષય છે."

"બ્રિટિશ સહિત અનેક વિદેશી મીડિયા ભારતમાં સક્રિય છે અને તેઓ આ તમામ ઘટનાઓ જોઈ ચૂક્યા છે, જેની ચર્ચા પણ થઈ છે. ભારતમાં મીડિયાસ્વાતંત્ર્ય અંગે ક્યારેય સવાલ ઊભો થયો જ નથી."

શા માટે વિવાદ?

દિલ્હીની સરહદો પર પાછલા ઘણા સમયથી પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે ખેડૂતો

સોમવારે બ્રિટનની સંસદના પરિસરમાં 90 મિનિટ સુધી ભારતમાં 'ખેડૂતોની ચર્ચા' તથા 'પ્રેસની સ્વતંત્રતા' વિશે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

મજૂરપક્ષ, લિબરલ ડેમૉક્રૅટ્સ તથા સ્કૉટિશ નૅશનલ પાર્ટીના અનેક સંસદસભ્યોએ વિરોધપ્રદર્શનો ઉપર ભારત સરકારની પ્રતિક્રિયા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

આના જવાબમાં બ્રિટનની સરકારે કહ્યું હતું, "જ્યારે બંને દેશના વડા પ્રધાન વ્યક્તિગત રીતે મળશે, ત્યારે આ ચિંતાઓને ભારત સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે."

મૈડનહેડની બેઠક ઉપરથી ભારતીય મૂળના લિબરલ ડેમૉક્રૅટ ગુરચસિંઘની પિટિશનને ગણતરીનાં અઠવાડિયાંમાં એક લાખ કરતાં વધુ બ્રિટિશ નાગરિકોએ અનુમોદન આપ્યું હતું.

ચર્ચાની શરૂઆતમાં સ્કૉટિશન નૅશનલ પાર્ટીના માર્ટિન ડેએ કહ્યું :" બ્રિટિશ સરકાર અગાઉ જ સ્પષ્ટતા કરી ચૂકી છે કે કૃષિ સુધાર સંબંધિત કાયદા ભારત સરકારે લીધેલો નિર્ણય છે. એટલે અમે કૃષિ સુધાર ઉપર ચર્ચા નથી કરી રહ્યા. અમે પ્રદર્શનકારીઓની સુરક્ષા અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ."

"વૉટર-કૅનન અને આંસુગૅસના ઉપયોગ, પોલીસ અને ખેડૂતો વચ્ચે અનેક વખત અથડામણો તથા ઇન્ટરનેટ ઉપર વારંવારનો પ્રતિબંધ એ ચિંતાજનક બાબતો છે. અનેક ખેડૂતોએ કથિત રીતે આત્મહત્યા પણ કરી છે."

ભારતમાં ખેડૂતો અને પત્રકારો અંગે વ્યક્ત કરવામાં આવેલી ચિંતાનો જવાબ આપતી વેળાએ એશિયન દેશો માટે બ્રિટનના પ્રધાન નાઇજલ એડમ્સે કહ્યું હતું કે 'બ્રિટનના ભારત સાથેના નિકટતાપૂર્ણ સંબંધો એ કોઈ દેશને પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરતા અટકાવી ન શકે.'

લેબર પાર્ટીના...\n\ntl;dr:

બ્રિટનની સંસદના વેસ્ટમિંસ્ટર કમિટી રૂમમાં સોમવારે ભારતમાં 'ખેડૂતોની સુરક્ષા' અને 'પ્રેસની સ્વતંત્રતા' સંબંધિત ઈ-પિટિશન ઉપર ચર્ચા થઈ હતી, જેની ઉપર ભારતના હાઈકમિશને કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે.


ખેડૂત આંદોલન : RSS સાથે સંકળાયેલાં સંગઠનો એમએસપી પર શું કહે છે?\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

બાદમાં એનડીએના બીજા ઘટક દળ રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક પાર્ટીએ પણ ખેડૂત આંદોલન વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારને ધમકી આપી છે.

રાજસ્થાનથી રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક પાર્ટીના સાંસદ હનુમાન બેનીવાલેએ એનડીએ છોડવાની ધમકી આપતાં કહ્યું, "આરએલપી એનડીએનું ઘટક દળ છે, પરંતુ તેની તાકાત ખેડૂતો અને સૈનિક છે. જો મોદી સરકાર કોઈ તત્કાલિક કાર્યવાહી નહીં કરે તો મારે એનડીએના સહયોગી હોવા પર વિચાર કરવો પડી શકે છે."

દરમિયાન સમાચાર છે કે રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘ સાથે જોડાયેલાં બે મોટાં સંગઠન ભારતીય કિસાન સઘં અને સ્વદેશી જાગરણ મંચ પણ નવા કૃષિકાયદાથી પૂરી રીતે સંતુષ્ટ નથી.

સ્વેદશી જાગરણ મંચની સુધારાની માગ

સ્વદેશી જાગરણ મંચના રાષ્ટ્રીય સહસંયોજક અશ્વિની મહાજન

આ બંને સંગઠનોને પણ નવા કૃષિકાયદામાં કેટલીક ખામીઓ દેખાઈ રહી છે અને તેમને લાગે છે કે તેમાં સુધારો કરવો જોઈએ.

'ખેડૂત આંદોલનનું સમાધાન કેવી રીતે થશે?' આ વિષય પર બીબીસીએ મંગળવારે એક વેબિનારના માધ્યમથી ચર્ચાનું આયોજન કર્યું હતું. ચર્ચામાં સ્વદેશી જાગરણ મંચના રાષ્ટ્રીય સહસંયોજક અશ્વિની મહાજને ભાગ લીધો હતો.

તેઓએ નવા કૃષિકાયદા પર કહ્યું, "આ નવા કાયદો ખેડૂતોના હિતમાં છે, પણ કોઈ પણ નવો કાયદો આવે ત્યારે તેમાં સુધારાને અવકાશ રહે છે."

કાયદામાં કયા સુધારાની જરૂર છે? આ સંબંધમાં તેઓ ચાર સુધારા ગણાવે છે:

સુધારો 1: જો સરકાર ખેડૂતોને અનાજમંડીથી વિમુખ કરી રહી છે તો નવા પ્રાઇવેટ વેપારી, જે ખેડૂતોની ઉપજ ખરીદશે, તેઓ પોતાના કાર્ટલ ન બનાવી લે, તેને રોકવા માટે નવા કાયદામાં વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

સુધારો 2: ભારતની ખાદ્યસુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરવાની હો તો સરકારે ખેડૂતોને પણ સુરક્ષિત કરવા પડશે. માટે ખેડૂતોને પોતાની ઉપજનો ખર્ચ 20થી 30 ટકા ઊંચી કિંમતે મળે એ સરકારે નક્કી કરવું જોઈએ.

આ વ્યવસ્થા કાયદાથી થવી જોઈએ. કેન્દ્ર સરકારે એ માટે 'ફ્લોર પ્રાઇઝ' નક્કી કરવી જોઈએ.

સુધારો 3: નવા કૃષિકાયદામાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગની વ્યવસ્થા કરાઈ છે. ખેડૂતો કોઈ પણ વિવાદ સમયે મામલાને એસડીએમ પાસે લઈ જઈ શકે છે.

અશ્વિની મહાજનના મતે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગમાં જો કોઈ વિવાદ થાય તો એસડીએસ પાસે જવા સિવાય અલગથી 'ખેડૂત કોર્ટ'ની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ.

તેની પાછળ તેઓ કારણ પણ જણાવે છે. તેમના અનુસાર સામાન્ય ખેડૂતોની એસડીએમ સુધી પહોંચ હોતી નથી.

સુધારો 4: કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગમાં ખેડૂતોને પોતાની ઉપજની કિંમત ત્યારે મળે જ્યારે પાકની કાપણી પૂરી થઈ...\n\ntl;dr:

નવા કૃષિકાયદાઓ પર કેન્દ્ર સરકાર પોતાના સહયોગી અકાલી દળને મનાવી શકી નથી. તેના કારણે અકાલી દળે એનડીએથી છૂટા થવાનો નિર્ણય લીધો છે.


ખેડૂત આંદોલન : એ ખેડૂત મહાપંચાયતો જે મોદી સરકારને ઘેરી રહી છે\nરાકેશ ટિકૈત

અહીં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતોની મહાપંચાયતોનું આયોજન થઈ રહ્યું છે. ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતે જિંદની મહાપંચાયતમાં 'દિલ્હી ચલો'નું આહ્વાહન કર્યું હતું.

જિંદના કંડેલામાં થયેલી ખેડૂતોની મહાપંચાયતમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા. હરિયાણાના ગામેગામથી ખેડૂત આંદોલન માટે સમર્થન એકઠું કરવામાં આવી રહ્યું છે.

બીજી તરફ પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં ખેડૂત સંગઠનો સક્રિય થઈ ગયા છે. મુઝફ્ફરનગર, બાગપત, બિજનૌર અને મથુરામાં મહાપંચાયતો થઈ ચૂકી છે. ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણાની ખેડૂત મહાપંચાયતોમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ જોડાઈ.

મથુરાની મહાપંચાયતમાં રાષ્ટ્રીય લોક દળ અને અન્ય રાજકીય પક્ષો જોડાઈ રહ્યા છે. જોકે, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશની મહાપંચાયતોમાં વિપક્ષના નેતાઓ જોડાઈ રહ્યા છે પરંતુ તેમને સ્ટેજથી દૂર રાખવામાં આવી રહ્યા છે.

આ પંચાયતોમાં આંદોલનની રણનીતિ અને દિલ્હી સરહદે ચાલતાં આંદોલનને મજબૂત કરવા મુદ્દે ચર્ચા થઈ.

26 જાન્યુઆરીના ઘટનાક્રમ બાદ દિલ્હી-ઉત્તર પ્રદેશની ગાઝીપુર બૉર્ડરથી ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતની ભાવુક અપીલ બાદ ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, રાજસ્થાન અને હરિયાણાનાં ગામોમાં ખેડૂતો સક્રિય થઈ ગયા છે અને આંદોલનમાં પોતાનું યોગદાન આપી રહ્યા છે.

બુધવારે ઉત્તરાખંડના રુડકીના મંગલૌરમાં થયેલી ખેડૂત મહપંચાયતમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો હાજર રહ્યા હતા. બીજી તરફ મથુરાના બલદેવમાં આવી પંચાયતો યોજાઈ રહી છે.

ગામેગામે મહાપંચાયતોનું એલાન

જિંદની મહપંચાયતમાં મહિલાઓની ઉપસ્થિતિ

મથુરાના બલદેવમાં થયેલી ખેડૂત મહાપંચાયતમાં રાષ્ટ્રીય લોકદળના સ્થાનિક નેતાઓ પણ સામેલ થયા હતા.

આ પંચાયતમાં 6 ફેબ્રુઆરીએ પ્રસ્તાવિત દેશવ્યાપી ચક્કાજામને સફળ કરવાની અપીલ પણ કરવામાં આવી હતી.

તો આ તરફ રાજસ્થાનના દૌસા જિલ્લામાં મીન ભગવાન મંદિર મેંહદીપુર બાલાજીમાં એક ફેબ્રુઆરીએ થયેલી મહાપંચાયતમાં પાંચ ફેબ્રુઆરીએ એક મોટી ખેડૂત મહાપંચાયત કરવાનો નિર્ણય કરાયો છે.

આ દરમિયાન પાંચ હજાર ટ્રૅક્ટરની માર્ચ કાઢવાની પણ જાહેરાત કરાઈ હતી.

આ મહાપંચાયતમાં મીણા સમુદાય અને અન્ય જાતિઓના લોકો પણ સામેલ થયા હતા.

રાજસ્થાનની મહાપંચાયતમાં ખેડૂતોને દરેક ઘરેથી એક ખેડૂતને દિલ્હીની સીમાઓ પર મોકલવાની જાહેરાત પણ કરાઈ છે.

સાત ફેબ્રુઆરીએ શાહજહાંપુર બૉર્ડર પર કૂચ કરવાનું એલાન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

તો રાજસ્થાનના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ ખેડૂત મહાપંચાયતો યોજવાની વાત કરવામાં આવી છે.

આવનારા દિવસોમાં રાજસ્થાન, હરિયાણા અને...\n\ntl;dr:

કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ કૃષિ કાયદા વિરુદ્ધ ચાલી રહેલું ખેડૂત આંદોલન માત્ર દિલ્હીની સરહદ સુધી સીમિત નથી પરંતુ હરિયાણાના જિંદ, રોહતક, ઉત્તરાખંડ, રુડકી અને ઉત્તર પ્રદેશના મથુરામાં પણ શરૂ થઈ ગયું છે.


ખેડૂત આંદોલન : એ તસવીર જે ભારતમાં ખેડૂતોની સ્થિતિ રજૂ કરે છે\nખેડૂત પર લાઠી વરસાવતો જવાન

આ તસવીર સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈના ફોટો-જર્નાલિસ્ટ રવિ ચૌધરીએ તેમના કૅમેરામાં કેદ કરી અને પછી આ તસવીર સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થઈ ગઈ.

આ તસવીરને કારણે રાજકીય આપેક્ષબાજી પણ થઈ, વિપક્ષી નેતાઓએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને તેમના પક્ષ ભાજપની ટીકા કરી છે.

વિપક્ષી નેતાઓનું કહેવું છે કે આ તસવીર જણાવે છે કે મોદી સરકાર ખેડૂતો સાથે કેવો વ્યવહાર કરે છે, પણ ભાજપનો દાવો છે કે આ તસવીરમાં દેખાતા વૃદ્ધ શીખને લાઠી લાગી નહોતી.

કેટલાક દિવસોથી રાજધાની દિલ્હીની સરહદે મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો એકઠા થયા છે.

ખેડૂતોનાં હિત પર અસર

હરિયાણામાં પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસના બેરિકેટ ખસેડતા ખેડૂતો

પ્રદર્શનકારી ખેડૂતો મોદી સરકારના હાલના કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, જેના અંગે તેમનો દાવો છે કે આ કાયદો ખેડૂતવિરોધી છે.

ખેડૂતો જે કાયદાનો વિરોધ કરે છે, તેને મોદી સરકાર સુધારો ગણાવી રહી છે, પણ ખેડૂતોનો દાવો છે કે આ તેમનાં હિતોથી વિપરીત છે.

મોદી સરકારનું કહેવું છે કે સુધારાને કારણે કૃષિમાં ખાનગી ક્ષેત્ર માટે રસ્તો બનશે, પરંતુ તેનાથી ખેડૂતોનાં હિતો પર કોઈ ખરાબ અસર નહીં પડે.

જોકે સરકારના આ દાવાથી અસહમત ખેડૂતોએ મોટી સંખ્યામાં દિલ્હી તરફ કૂચ કરી છે, પણ રસ્તામાં અવરોધક લગાવીને તેમને દિલ્હીમાં દાખલ થતા રોકવામાં આવ્યા.

ખેડૂતોને રોકવા માટે મોટી સંખ્યામાં પોલીસ અને અર્ધસૈનિક દળના જવાનોને તહેનાત કરાયા છે. બંને વચ્ચે ઘર્ષણ પણ થયું હતું.

વાઇરલ તસવીર

વિરોધપ્રદર્શન કરતાં ખેડૂતો

પોલીસે ખેડૂતોને વિખેરવા માટે આંસુગૅસના ગોળા અને વૉટર કૅનનનો પણ ઉપયોગ કર્યો.

જોકે દિલ્હી પોલીસે બાદમાં ખેડૂતોને દિલ્હીના બુરાડી મેદાનમાં આવીને ધરણાં-પ્રદર્શન કરવા માટે મંજૂરી આપી હતી, પણ ખેડૂતોએ ત્યાં જવાનો ઇન્કાર કરી દીધો અને તેઓ બધા છેલ્લા છ-સાત દિવસથી સીમા પર અડગ છે.

વૃદ્ધ શીખ પર લાઠી વરસાવતાં અર્ધસૈનિક દળના જવાનની તસવીર ગત શુક્રવારની સિંધુ બૉર્ડરની છે.

આ અંગે પીટીઆઈના ફોટો-જર્નાલિસ્ટ રવિ ચૌધરીએ ફૅક્ટ ચેક સાઇટ બૂમલાઇવ.કૉમને જણાવ્યું, "ત્યાં પથ્થરમારો થતો હતો, અવરોધકોને તોડવામાં આવતા હતા. પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે હિંસક ઘર્ષણમાં એક બસને પણ નુકસાન થયું હતું."

તેમનું કહેવું હતું કે પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓને મારવાનું શરૂ કર્યું અને તસવીરમાં દેખાતા વૃદ્ધ શીખને પણ મારવામાં આવ્યા.

આ તસવીર ઝડપથી વાઇરલ થઈ, જેને ટ્વિટર, ફેસબુક અને ઇંસ્ટાગ્રામ પર હજારો લોકોએ શૅર...\n\ntl;dr:

ભારતમાં ચાલુ ખેડૂતોનાં પ્રદર્શન દરમિયાન આમ તો અનેક તસવીરો સામે આવી છે, પણ તેમાંથી એક તસવીર વાઇરલ થઈ ગઈ છે, જેમાં અર્ધસૈનિક દળનો એક જવાન વૃદ્ધ શીખ ખેડૂત પર લાઠી મારતો નજરે ચડે છે.


ખેડૂત આંદોલન : કડકડતી ઠંડી બાદ ધકધકતા ઉનાળામાં આંદોલન ચાલુ રાખવા ખેડૂતો સજ્જ - BBC Top News\nઆ ખેડૂતો કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા ત્રણ કૃષિ કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે, જ્યાર સુધી આ કાયદા પરત નહીં ખેંચાય, ત્યારસુધી તેઓ પોત-પોતાના ગામડે પરત નહીં જાય.

નવેમ્બર-2020થી ખેડૂતો દિલ્હીમાં આંદોલન કરી રહ્યાં છે અને તેમણે કડકડતી ઠંડીનો સમય પણ ખુલ્લામાં જ વિતાવ્યો હતો.

 પંખા અને ફ્રિઝ પહોંચ્યા

ઉનાળાની ગરમીને પહોંચી વળવા માટે ખેડૂતોએ જરૂરી સામાન લાવવાની શરૂઆત કરી દીધી છે.

પ્રદર્શનમાં સામેલ થવા માટે અમૃતસરથી દિલ્હી જવા નીકળેલા ખેડૂતઓ પોતાની ટ્રૅક્ટર ટ્રૉલીઓમાં મચ્છરદારી તથા મચ્છર મારવાના ઇલેક્ટ્રૉનિક મશીનોની વ્યવસ્થા કરી છે.

આ સિવાય પંખા અને ફ્રિઝ જેવો સામાન પણ આંદોલનસ્થળે પહોંચવાનો શરૂ થઈ ગયો છે.

કિસાન મજદૂર સંઘર્ષ સમિતિના મહાસચિવ સર્વનસિંહ પંધેરે ન્યૂઝ એજન્સી એ.એન.આઈ.ને જણાવ્યું :

"દિલ્હીની ગરમીને જોતા હવે જે લોકો નીકળી રહ્યાં છે, તેઓ જરૂરી સજ્જતા સાથે પ્રવાસ કરી રહ્યા છે. પહેલાં અમે ઠંડીથી બચવા માટે ટ્રૅક્ટરની ટ્રૉલી ઉપર તાડપત્રી ચડાવી હતી, હવે અમે તેને હઠાવીને મચ્છરદાની લગાવી દીધી છે."

ટિકરી બૉર્ડર ઉપર ખેડૂતોએ ગરમીથી બચવા માટે ફ્રિજ મૂક્યું છે અને પાણીની વ્યવસ્થા પણ કરી છે.

દિલ્હી-ઉત્તર પ્રદેશની સીમા ઉપર ગાઝીપુર બૉર્ડર ખાતે ખેડૂતપ્રદર્શનનોનું નેતૃત્વ કરી રહેલા ભારતીય કિસાન યુનિયનના પ્રવક્તા રાકેશ ટિકૈતનું કહેવું છે કે જ્યાર સુધી સરકાર તેમની વાત નહીં માને, ત્યાર સુધી ખેડૂતો પરત નહીં જાય.

તેમણે કહ્યું :"સરકાર સાથે વાતચીતનો કોઈ અવકાશ નથી રહ્યો. ખેડૂતોએ લાંબી તૈયારી કરી રાખી છે."

ઉલ્લેખનીય છે કે ખેડૂતો તથા કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે અનેક તબક્કાની બેઠકો થઈ ચૂકી છે, પરંતુ કોઈ નિરાકરણ નથી આવ્યું.

પશ્ચિમ બંગાળમાં પેટ્રોલ પંપો પરથી નરેન્દ્ર મોદીની તસવીરોવાળા હોર્ડિંગ્સ હઠાવો - ચૂંટણીપંચ

પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણીઓ જાહેર થઈ ગઈ છે ત્યારે ભારતના ચૂંટણીપંચે રાજ્યમાં પેટ્રોલ પંપો પરથી નરેન્દ્ર મોદીની તસવીરો હઠાવવા આદેશ કર્યો છે.

નરેન્દ્ર મોદીની તસવીરો સાથે વિવિધ સરકારી યોજનાઓની જાહેરાત પશ્ચિમ બંગાળમાં અનેક પેટ્રોલ પંપો પર લાગેલી છે.

ચૂંટણીપંચે આ સરાકારી યોજનાઓની જાહેરાતોને 72 કલાકમાં હઠાવી લેવાનો આદેશ કર્યો છે.

પશ્ચિમ બંગાળ ચૂંટણીપંચના અધિકારીએ પીટીઆઈને કહ્યું કે, હોર્ડિંગ્સમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની તસવીરો એ ચૂંટણી આચારસંહિતાનો ભંગ છે. ભારતના ચૂંટણીપંચે રાજ્યમાં ચૂંટણીની જાહેરાત 26...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદ ઉપર ધરણા ઉપર બેઠેલા ખેડૂતોએ આગામી ઉનાળા માટેની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે.


ખેડૂત આંદોલન : કિસાનોની ધીરજનો અંત, ટ્રેક્ટરો સાથે 'દિલ્હી કૂચ' શરૂ કરી - BBC TOP NEWS\nખેડૂતોનું કહેવું છે કે દિલ્હીમાં 26 જાન્યુઆરીએ જે પરેડ થવાની છે, તેની તૈયારીના ભાગરૂપે આ ટ્રેક્ટર રેલી યોજાઈ રહી છે.

તો એનડીટીવીના અહેવાલ અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ખેડૂત આંદોલનને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રને પૂછ્યું કે ખેડૂત આંદોલનમાં કોવિડને લઈને શું નિયમોનું પાલન કરાવી શકાય છે?

જસ્ટિસ એસએ બોબડેએ કહ્યું કે અમને ખબર નથી કે ખેડૂતો કોવિડ-19થી સુરક્ષિત છે કે નહીં. જો નિયમોનું પાલન નહીં કરાય તો તબલિગી જમાતની જેમ મુશ્કેલી થઈ શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ખેડૂતનેતાઓ અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે સાત તબક્કાની વાતચીત પછી પણ કોઈ નિવેડો આવ્યો નથી.

કોરોના વાઇરસ : દેશના તમામ જિલ્લામાં આવતીકાલે રસીની ડ્રાય રન થશે

કોવિડ વૅક્સિન માટે બીજી ડ્રાય રન આઠ જાન્યુઆરી થશે.

એનડીટીવી ઇન્ડિયાના રિપોર્ટ અનુસાર દેશના બધા જિલ્લામાં આ ડ્રાય રન થશે.

વૅક્સિનેશન માટે પહેલી ડ્રાય રન 28 અને 29 ડિસેમ્બરે દેશનાં ચાર રાજ્યોમાં કેટલીક જગ્યાએ કરવામાં આવી હતી.

દેશમાં કોરોનાના રસીકરણનો કાર્યક્રમ શરૂ કરતા પહેલાં કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્યમંત્રી હર્ષવર્ધન અને બધાં રાજ્યોના સ્વાસ્થ્યમંત્રીઓ સાથે એક મહત્ત્વની બેઠક પણ થશે.

ગત શનિવારે 2 જાન્યુઆરીએ બધાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના 125 જિલ્લાઓમાં રસી માટે ડ્રાય રન કરવામાં આવી હતી.

જેલમાં આસારામના બેનર લગાવીને કાર્યક્રમ કરવા પર છ દોષી

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ઉત્તરપ્રદેશની શાહજહાંપુર જેલમાં આસારામનું બેનર લગાવીને કાર્યક્રમ કરવા પર જેલ અધીક્ષક સમેત છ લોકોને દોષી ઠેરવાયા છે.

ધ વાયરના અહેવાલ મુજબ, 21 ડિસેમ્બરે જેલ પરિસરમાં કેદીઓને ધાબળા આપવાનો કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો હતો, જેમાં આસારામની તસવીરવાળું બેનર લગાવામાં આવ્યું હતું.

સોશિયલ મીડિયામાં આ કાર્યક્રમની તસવીર વાઇરલ થયા બાદ સરકારે આ મામલે તપાસના આદેશ આપ્યા હતા.

ધ વાયરે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના રિપોર્ટનો હવાલો આપીને લખ્યું કે શાહજહાંપુરસ્થિત જેલમાં બળાત્કારના આરોપમાં જેલ બંધ આસારામના સમર્થનમાં 21 ડિસેમ્બરે એક કાર્યક્રમ કરીને તેમનું મહિમામંડન કરવાનો મામલો સામે આવ્યો હતો.

જેલમાં આ કાર્યક્રમનું આયોજન આસારામના અનુયાયીઓએ લખનઉથી આવીને કર્યું હતું.

કાર્યક્રમ દરમિયાન આસારામની તસવીર લગાવીને કેદીઓને કથિત રીતે ધાબળા અને ઋષિપ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.

સિનેમાઘરોમાં 100 ટકા દર્શક ક્ષમતાવાળો આદેશ પરત લેવા કહ્યું

એનડીટીવી ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર, દેશમાં...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદે ચાલી રહેલા વિરોધપ્રદર્શનને હવે ખેડૂત સંગઠનોએ તેજ કર્યું છે. હજારની સંખ્યામાં ખેડૂતો ટ્રેક્ટર લઈને દિલ્હી તરફ આવી રહ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલન : કુસ્તીબાજોએ રસ્તા પર જ બનાવી નાખ્યું દેશી જિમ\nઆ આંદોલનનું પંજાબી ફિલ્મ અભિનેતાઓ, ગાયકો સહિત અનેક કલાકારોએ સમર્થન કર્યું છે તો આંદોલનમાં અનેક રમતવીરો પણ ભાગ લઈ રહ્યાં છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કુસ્તીબાજો પણ આંદોલનમાં સામેલ છે. તેમણે રસ્તા પર જ દેશી જિમ બનાવી કસરત કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

જુઓ સિંઘુ બૉર્ડર પર ચાલી રહેલા જિમનો નજારો વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

દિલ્હી-હરિયાણાની સિંઘુ બૉર્ડર પર ચાલી રહેલા ખેડૂતોના વિરોધપ્રદર્શનને એક મહિનાનો સમય થવા આવ્યો છે.


ખેડૂત આંદોલન : કૃષિકાયદાના વિરોધમાં ભૂમિહીન મહિલા ખેડૂતોની ભૂમિકા કેટલી?\n"હાલ તો અમને વર્ષે ત્રણ હજાર રૂપિયાના ભાવે બે વીઘા જમીન ખેડવા મળી જાય છે. જો કંપની કોઈ જમીનવાળાને આના 5 હજાર રૂપિયા આપશે તો અમારી પાસે મજૂરી કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચશે?"

આ શબ્દો ઉત્તર પ્રદેશનાં એક ભૂમિહીન મહિલા ખેડૂત શીલાનાં છે. શીલા ભાડે લીધેલા 2 વીઘાના ખેતરમાં શાકભાજી ઉગાડે છે અને વેચીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

શીલા જણાવે છે કે ભાડે લીધેલા ખેતરમાં કામ કરીને દર વર્ષે ખર્ચો કાઢતાં દસ હજાર રૂપિયા સુધીની બચત તેઓ કરી લેતાં હતાં.

પરતું જ્યારે તેઓ ખેતી ન કરતાં હોય ત્યારે તેમને માત્ર મજૂરી પર જ આધાર રાખવો પડે છે. જે પ્રતિદિવસના 200 કે 250 રૂપિયા વચ્ચે હોય છે.

ખેડૂત આંદોલનમાં ભૂમિહીન મહિલા ખેડૂત ક્યાં?

ભારતમાં જ્યાં એક તરફ વ્યાપક સ્તર પર ખેડૂત આંદોલન ચાલી રહ્યું છે અને દેશભરમાં ખેડૂતો કેન્દ્ર સરકાર સામે વિરોધપ્રદર્શન કરીને નવા ત્રણ કૃષિકાયદા રદ કરવા માટે દબાણ બનાવી રહ્યા છે.

ત્યાં કૃષિ અર્થવ્યવસ્થામાં છેલ્લી પંક્તિમાં ઊભેલા ભૂમિહીન ખેડૂતોની હાજરી આ આંદોલનમાં ઘણી ઓછી છે.

પિરિયોડીક લૅબર ફૉર્સ સર્વેના વર્ષ 2018-2019ના આંકડા અનુસર ગ્રામીણ ક્ષેત્રમાં 71.1 ટકા મહિલાઓ કૃષિક્ષેત્રમાં કામ કરે છે. જ્યારે પુરુષોની ટકાવારી 53.2 ટકા છે.

આની સાથે જ આંકડાઓ એવું પણ દર્શાવે છે કે ખેડૂત મજૂર વર્ગમાં પણ મહિલાઓની ભાગીદારી ઘણી વધુ છે.

એવામાં સવાલ એ થાય છે કે ભારતમાં મહિલા ખેડૂતોનું આ નવા કાયદાઓ વિશે કેવું  વલણ છે.

ભૂમિહીનતા એક મોટું કારણ

ભારતમાં કાનૂની રીતે માત્ર એ જ મહિલાઓને ખેડૂતનો દરજ્જો આપવામાં આવે છે જેમના નામ પર જમીનનો પટ્ટો હોય છે.

ઉત્તર પ્રદેશના અવધ પ્રદેશમાં રહેતાં ભૂમિહીન મહિલા ખેડૂત રામબેટી માને છે કે આંદોલનમાં મહિલા ખેડૂતોની ઓછી સંખ્યાનું કારણ જાણકારીનો અભાવ છે.

રામબેટી છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગામેગામ ફરીને મહિલા ખેડૂતોને આ કાયદાઓ વિશે જાણકારી આપી રહ્યાં છે.

ભૂમિહીન મહિલા ખેડૂતો સાથેની વાતચીતો અને તેમની સાથેના લાંબા અનુભવો વિશે જણાવતાં તેઓ કહે છે, "ખરેખર મહિલા ખેડૂતોને ખબર જ નથી કે આ કૃષિકાયદા તેમના માટે કેટલા જોખમી પુરવાર થઈ શકે છે. ગામ સુધી જાણકારી પહોંચી જ નથી. પરંતુ ધીમેધીમે આ જાણકારી પહોંચી રહી છે."

જોકે પંજાબથી આવનારાં કિરનજીતકોર માને છે કે,"મહિલા ખેડૂત તેમના સ્તરથી આ કાયદાઓનો વિરોધ કરી રહી છે. પંજાબમાં વિવિધ સ્થળઓએ તે વિરોધ કરી રહી છે. "

"ખેતરના કામ અને બાળકોની સારસંભાળ વચ્ચે પણ તે વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ...\n\ntl;dr:

"ખેતી કરતાંકરતાં 17 વર્ષ વીતી ગયાં છે પણ સરકાર તરફથી કોઈ ખાસ મદદ નથી મળી. ભવિષ્યની ખબર નથી.  અમે અમારા ખેતરમાં જ શાકભાજી વાવીને વેચીને કમાઈ કરી લઈએ છીએ. પણ હવે સાંભળ્યું છે કે કંપનીઓ ગામમાં આવશે અને ખેતી કરશે."


ખેડૂત આંદોલન : કેન્દ્ર સરકાર અને ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચે બેઠક પૂર્ણ, કયા મુદ્દે સહમતી સધાઈ?\nઆ બેઠક બાદ કેન્દ્રીય મંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમરે કહ્યું કે બહુ જ સારા માહોલમાં વાર્તા યોજાઈ અને ચાર મુદ્દામાંથી બે મુદ્દા પર સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે સહમતી સધાઈ.

તમામની નજર આ બેઠક પર  હતી.

આ બેઠક  પર જ એ નક્કી થવાનું હતું કે દિલ્હીની સરહદો પર પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતો પોતાનું પ્રદર્શન ચાલુ રાખશે કે કેમ?

જોકે, આ દરમિયાન ખેડૂત સંગઠનો હજુ પણ ત્રણેય કૃષિકાયદા પરત લેવાની માગ પર અડગ છે. જ્યારે કેન્દ્ર સરકાર સ્પષ્ટ કરી ચૂકી છે કે તે કાયદા પરત નહીં લે.

વીજળીકાયદો પરત લેવા અને પરાળ સળગાવવા પર દંડના મામલે સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે સહમતી સધાઈ છે. જોકે, આ સિવાયના જે બે મહત્ત્વના મુદ્દા છે - કૃષિકાયદા પરત લેવા અને એમએસપીની કાયદાકીય ગૅરેન્ટી એનો કોઈ ઉકેલ નથી આવ્યો.

કેન્દ્રીય મંત્રીના મતે સરકાર અને ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચેની આગામી બેઠક ચાર જાન્યુઆરીએ યોજાશે.

ખેડૂતો ત્રણેય કાયદા પર લેવાની પોતાની માગ પર પાછી પાની કરવા તૈયાર નથી. કૃષિમંત્રીના મતે સરકાર કહી ચૂકી છે કે એમએસપી ચાલુ રહેશે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું છે કે આગામી બેઠકમાં આ અંગે વિચાર કરવામાં આવશે.

આ પહેલાં કેન્દ્રીય મંત્રી સોમપ્રકાશે કહ્યું હતું કે તેમને આશા છે કે બુધવારે થનારી બેઠક નિર્ણાયક સાબિત થશે અને ખેડૂતોનું આંદોલન ખતમ થઈ જશે.

તેઓએ કહ્યું કે બુધવારે બધા મુદ્દાઓ પર ફરી વાર ચર્ચા થવાની છે.

કૃષિકાયદા પર ચર્ચા

લઘુતમ સમર્થન મૂલ્ય (એમએસપી)ની નીતિ પર વિશેષ રીતે ચર્ચા થશે, જેને લઈને પ્રદર્શનની શરૂઆત થઈ હતી.

સોમપ્રકાશ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરેલા એ ત્રણ પ્રતિનિધિઓમાંથી એક છે, જેઓ ખેડૂતો સાથે વાત કરી રહ્યા છે.

આ સિવાય કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમર અને રેલમંત્રી પીયૂષ ગોયલ અન્ય બે પ્રતિનિધિ છે, જે ખેડૂતો સાથેની ચર્ચામાં સામેલ થશે.

આ ત્રણેય નેતાઓ શરૂઆતથી ખેડૂતો સાથે કૃષિકાયદા પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ સાથે વાત કરતા સોમપ્રકાશે કહ્યું, અમને આશા છે કે બેઠક નિર્ણાયક થશે. સરકાર ખુલ્લા મને ખેડૂતો સાથે વાત કરી રહી છે. અમને આશા છે કે આજે ખેડૂતોનું આંદોલન ખતમ થઈ જશે.

પાંચ તબક્કાની બેઠક અગાઉ થઈ ગઈ છે

આ દરમિયાન ખેડૂત મજદૂર સંઘર્ષ સમિતિ (પંજાબ)ના સંયુક્ત સચિવ સુખવિન્દરસિંહ સાબરાએ કહ્યું કે "બેઠકથી કોઈ ઉકેલ આવવાનો નથી. ખેડૂતો ઇચ્છે છે કે ત્રણેય કાયદાઓ પરત લેવામાં આવે."

તેઓએ કહ્યું, "ખેડૂતો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે પાંચ રાઉન્ડની બેઠક થઈ ચૂકી છે. અમને નથી...\n\ntl;dr:

કેન્દ્ર સરકાર અને પ્રદર્શનકારી ખેડૂતો વચ્ચે બુધવારે યોજાયેલી છઠ્ઠા તબક્કાની બેઠક પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.


ખેડૂત આંદોલન : કેન્દ્ર સરકારે ફરી એક વાર ખેડૂતોને વાતચીત માટે બોલાવ્યા\nકેન્દ્રીય કૃષિમંત્રાલયે એક પત્ર લખીને ખેડૂતોના પ્રતિનિધિઓને 30 ડિસેમ્બરે બપોરે બે વાગ્યે વિજ્ઞાનભવનમાં વાતચીત માટે બોલાવ્યા છે.

આ પહેલાં ખેડૂતનેતાઓ અને વચ્ચે કેટલાય રાઉન્ડની વાતચીત થઈ ચૂકી છે. જોકે, મામલાનો કોઈ ઉકેલ જણાયો નથી.

ખેડૂતોના નેતાઓ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સાથે પણ મુલાકાત કરી ચૂક્યા છે. જોકે, એ વાતચીતનું પણ કોઈ પરિણામ આવ્યું નહોતું.

પંજાબ અને હરિયાણા સહિત ભારતનાં અલગઅલગ રાજ્યોના ખેડૂતો છેલ્લા એક મહિના કરતાં પણ વધુ સમયથી હરિયાણા-દિલ્હીની સિંઘુ અને ટીકરી બૉર્ડર પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

વધુ એક આંદોલનકારી ખેડૂતની આત્મહત્યા, PM માટે છોડ્યો અંતિમ પત્ર

કૃષિકાયદાઓને લઈને મોદી સરકારનો વિરોધ

રવિવારે સવારે દિલ્હીની સરહદ પર પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂત સંગઠનો પૈકી એકના ખેડૂત પ્રદર્શનકારી દ્વારા કથિત આત્મહત્યા કરી લેવાઈ હતી.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ ડોટ કૉમના એક અહેવાલ પ્રમાણે ટીકરી બૉર્ડર ખાતે BKU ઉગ્રહણના પ્રદર્શન સ્થળે આ આત્મહત્યાનો બનાવ બન્યો હતો. આત્મહત્યા કરનાર ખેડૂતનું નામ અમરજીત સિંઘ રાય હતું. તેમણે પાકને ઉંદરથી બચાવવા માટેની સલ્ફાસ ટૅબ્લેટ ગળીને આત્મહત્યા કરી હતી.

16 ડિસેમ્બરથી મૃતક ખેડૂત સાથે પ્રદર્શન સ્થળે પ્રદર્શન કરી રહેલા અન્ય એક ખેડૂત રામ કુમાર મુનશીએ ઘટના અંગે જણાવ્યું હતું કે, “રવિવારે સવારે 8.48 વાગ્યે તેમણે મને ફોન કરીને કહ્યું કે તેમણે સલ્ફાસ ટૅબ્લેટ ગળી છે. હું 8.55 સુધી તેમની પાસે પહોંચ્યો ત્યારે તેમણે મને બે ટાઇપ કરેલા પત્રો હાથમાં સોંપ્યા અને બેહોશ થઈ ગયા. અમે તેમને બહાદુરગઢની સિવિલ હૉસ્પિટલ લઈ ગયા. ત્યાંથી તેમને રોહતકની PGIમાં શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા. જ્યાં તેમનું મૃત્યુ નીપજ્યું હતું.”

મૃત્યુ પહેલાં તેમણે સોંપેલા બે પત્રો પૈકી એક જલાલાબાદના સબ-ડિવિઝનલ મૅજિસ્ટ્રેટ માટે હતો.

જેમાં જલાલાબાદ બાર ઍસોસિયેશન દ્વારા કૃષિકાયદાઓને લઈને ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલનને ટેકો જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે બીજા પત્રનું શીર્ષક હતું, “આપખુદ મોદીને પત્ર”

આ પત્રમાં તેમણે વડા પ્રધાન મોદી અંબાણી અને અદાણી જેવા લોકો માટે વડા પ્રધાન બન્યા હોવાની વાત કરાઈ હતી. તેમજ પત્રમાં લખાયું હતું કે ખેડૂતો અને મજૂરો કૃષિકાયદાઓને કારણે છેતરાઈ ગયા હોવાનું અનુભવી રહ્યા છે.

આ દરમિયાન એક મહિનાથી વધારે સમયથી ચાલી રહેલા આંદોલન બાદ સરકાર સાથે ફરી વાતચીતની સંભાવના છે.

બીજી તરફ 29 ડિસેમ્બરના રોજ વાતચીત યોજવાના ખેડૂત સંગઠનના...\n\ntl;dr:

કૃષિકાયદાના વિરોધમાં પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોને વાતચીત માટે ફરી એક વાર સરકારે બોલાવ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલન : કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગથી કેટલો લાભ, કેટલું નુકસાન?\nખેડૂત આંદોલનમાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગનું નામ વારંવાર સામે આવે છે. ખેડૂતોના ભય સામે કોઈની જમીન નહીં છીનવાય એમ વડા પ્રધાનથી માંડી અનેક મંત્રી કહી ચૂક્યા છે.

ખેડૂતોનું એવું પણ કહેવું છે કે કંપનીઓ સાથે વિવાદ સર્જાવાની સ્થિતિમાં કોર્ટના દરવાજા ખખડાવવાનો વિકલ્પ પણ બંધ કરી દેવાયો છે, સ્થાનિક પ્રશાસન જો કંપનીઓનો સાથે આપશે તો ખેડૂતો ક્યાં જશે.

ખેડૂતોને લાગે છે કે નાના ખેડૂતો તેમના દાસ બની જશે. આ ત્રણ કાયદાઓ પૈકી કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગની પરવાનગી આપે છે. જેને લઈને ખેડૂતોના મનમાં આશંકાઓ છે.

તેનાથી ઊલટું સરકારને લાગે છે કે તે ખેડૂતોને તેમના પાકની કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાણથી બચાવશે. સાથે જ તેમને ખેતીની નવી રીતો અને ટૅક્નૉલૉજીથી રૂબરૂ કરાવશે.

સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદનો અંત ક્યારે અને કેવી રીતે આવશે તે જાણવામાં હજુ સમય લાગશે., પરંતુ કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતીનાં ફાયદા અને નુકસાન શું છે, તે સમજવા માટે બીબીસીએ બે જાણકારો સાથે વાત કરી જેમના દૃષ્ટિકોણ એકબીજાથી ભિન્ન છે.

શું છે લાભ?

વરિષ્ઠ પત્રકાર વિવિયન ફર્નાંડિસનું માનવું છે કે દેશમાં પહેલાંથી ચાલી રહેલ કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગનાં અમુક મૉડલો પર નજર કરવાથી ઘણી વાતો સમજ પડે છે.

પહેલાંથી નક્કી કરાય છે કિંમતો

વિવિયન ફર્નાંડિસ પ્રમાણે, “આ પદ્ધતિનું સમર્થન કરનારાઓનું કહેવું છે કે રોપણી વખતે જ પાકની કિંમત નક્કી કરીને ખરીદીનીં ગૅરંટી અપાવાને કાણે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ કરનારા ખેડૂતોનું જોખમ ઘટી જાય છે તેથી તેઓ બેફિકર થઈ પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્યાન ખેતીમાં લગાવે છે. ખેતીની રીતો અને ઉત્પાદન વધારવા પર કંપનીઓનું સંપૂર્ણ જોર હોય છે.”

“જોકે ખેડૂતોને હવામાન, જીવાત અને પાકને લાગનાર બીમારીઓના હુમલા જેવાં નુકસાનોનો ભય રહે છે. જો પાકને સિંચાઈનું સારું પાણી મળવાનું નક્કી હોય તો ઋતુના મારથી અમુક હદ સુધી બચી શકાય છે.”

તેમના પ્રમાણે પારંપરિક બ્રીડિંગ અને એડવાન્સ બાયોટૅક્નૉલૉજી દ્વારા થતા જીન સુધારા અને જીન એડિટિંગના કારણે પાકને રોગપ્રતિકારક બનાવી શકાય છે.

“જો કંપનીઓ ખેડૂતો પાસેથી કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ કરાવશે તો ઇચ્છશે કે ઊપજ વધે. પાકની ગુણવત્તા સારી રહે અને બરબાદી ઓછી થાય જેતી કંપનીઓને નુકસાન ન વેઠવું પડે.”

હરિત ક્રાંતિથી વધુ અલગ નહીં

ફર્નાંડિસ આની તુલના હરિત ક્રાંતિ સાથે કરે છે. તેમના પ્રમાણે હરિત ક્રાંતિની “વ્યવસ્થા હેઠળ ખેડૂતોએ જે પાક વાવ્યો, સરકારે તેની MSP ચૂકવીને તે ખરીદી લીધો. સરકારની આ ગૅરંટીના...\n\ntl;dr:

દેશમાં હાલમાં લવાયેલા ત્રણ કૃષિકાયદાઓનો વિરોધ જારી છે. ખેડૂતોને આશંકા છે કે આ કાયદાઓને કારણે તેમની ખેતી પર કૉર્પોરેટ કંપનીઓનો કબજો થઈ જશે.


ખેડૂત આંદોલન : ખેડૂતો આંદોલનને આક્રમક બનાવશે, 12 તારીખે દિલ્હી-જયપુર હાઈવે જામ, 14મીએ આખા દેશમાં પ્રદર્શન\nબુધવારે ખેડૂત નેતાઓએ એક સંવાદદાતા સંમેલન કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકારે મોકલેલો પ્રસ્તાવ માનવા માટે તેઓ તૈયાર નથી અને તેઓ આંદોલનને તેજ કરશે.

સિંઘુ સરહદ પર સરકારના પ્રસ્તાવ પર થયેલી ચર્ચા બાદ ખેડૂત નેતાઓએ આજે સાંજે એક સંવાદદાતા સંમેલનમાં કહ્યું કે સરકારનો ડ્રાફ્ટ અમને માન્ય નથી. જ્યાર સુધી ત્રણ કૃષિ કાનૂન પરત નહીં લેવાય ત્યાં સુધી તેઓ વિરોધ ચાલુ રાખશે.

ખેડૂત નેતાઓએ એમ પણ કહ્યું કે આગામી દિવસોમાં સંઘર્ષને વધુ આક્રમક બનાવવામાં આવશે અને ભાજપના નેતાઓને વિરોધ કરાશે તથા આંદોલન ખતમ નહીં થાય.

સંવાદદાતા સંમેલનમાં ખેડૂતોએ શું કહ્યું?

જે સમયે ખેડૂત નેતાઓ સંવાદદાતા સંમેલનમાં ખેડૂતોનો નિર્ણય જણાવી રહ્યા હતા એ દરમિયાન કૃષિ મંત્રી નરેન્દ્ર સિંહ તોમર ગૃહમંત્રી અમિત શાહની મુલાકાતે પહોંચ્યા હતા.

એ જ સમયે વિપક્ષી દળનું એક પ્રતિનિધિમંડળ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની મુલાકાતે પહોંચ્યું હતું. તેમાં રાહુલ ગાંધી, સીતારામ યેચૂરી, શરદ પવાર સહિતના નેતાઓ સામેલ હતા.

કમ્યૂનિસ્ટ નેતા સીતારામ યેચૂરીએ કહ્યું કે તેમણે રાષ્ટ્રપતિને એક આવેદનપત્ર આપ્યું છે અને વિનંતી કરી છે કે વગર ચર્ચા અને સલાહ લીધા વિના બિનલોકતાંત્રિક રીતે પસાર કરાયેલા (કૃષિ કાનૂન અને વીજળી બિલ સંશોધન કાનૂન)ને પરત લેવામાં આવે.

એનસીપી નેતા શરદ પવારે પણ કહ્યું છે કે કડકડતી ઠંડીમાં ખેડૂતો રસ્તા પર છે અને નારાજ છે. સરકારની જવાબદારી છે કે તેઓ ખેડૂતોની સમસ્યાનો ઉકેલ લાવે.

ખેડૂતોએ સમાધાનનો કેન્દ્ર સરકારનો પ્રસ્તાવ ઠુકરાવ્યો

નવી દિલ્હીની સિંઘુ બોર્ડર પર કૃષિકાયદાઓ રદ કરાવવા માટે વિરોધ કરી રહેલા ખેડૂતોએ કેન્દ્ર સરકારે આપેલો સુધારણાનો પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો છે.

બીબીસી સંવાદદાતા નીતિન શ્રીવાસ્તવે કહ્યું છે કે ખેડૂતોએ પ્રસ્તાવ ઠુકરાવી દીધો છે અને તેઓ જલદી આ વિશે મીડિયા સાથે વાત કરશે.

સ્વરાજ પાર્ટીના નેતા યોગેન્દ્ર યાદવે કહ્યું કે સરકારના પ્રસ્તાવમાં સંશોધનની સલાહ હતી તેને તમામ ખેડૂતો સંગઠનોએ એક સૂરે નકારી કાઢી છે.

ગઈ કાલની અમિત શાહ સાથેની બેઠકમાં સરકાર કૃષિકાયદાઓ પાછા ખેંચવા તૈયાર નથી એ વાત બાદ આજે કેન્દ્ર સરકારે વિરોધપ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોને ઉકેલનો લેખિત પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો.

ભારતીય કિસાન યુનિયનના પ્રવક્ત રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું હતું કે ખેડૂતો બેઠક કરીને સરકારે મોકલેલા પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરશે અને એ પછી જ આગળ શું કરવું છે એનો નિર્ણય લેવાશે.

એમણે કહ્યું કે સાંજ સુધી પરિસ્થિતિ...\n\ntl;dr:


ખેડૂત આંદોલન : ખેડૂતોની ભૂખહડતાળ, સરકારે ફરીથી વાતચીત માટે આમંત્રણ આપ્યું\nખેડૂતો

વિવિધ મીડિયા અહેવાલ પ્રમાણે દિલ્હીની સરહદો પર હજારોની સંખ્યામાં ખેડૂતો કૃષિકાયદા રદ કરવાની માગને લઈને અડગ છે.

કડકડતી ઠંડી પણ આ કાયદાઓ વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોનો રોષ ઠંડો પાડી શકી નથી.

ખેડૂતોની ત્રણ નવા કૃષિદાયદા રદ કરવાની માગ છે, તો સામે પક્ષે સરકાર તરફથી કહેવામાં આવે છે કે આ કાયદા ખેડૂતોનાં હિતમાં છે.

ખેડૂત સંગઠનોના સંયુક્ત કિસાન મોરચા (એસકેએમ)એ કહ્યું કે મોદી સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદા સામે ખેડૂતો પ્રદર્શનસ્થળે ભૂખહડતાળ શરૂ કરશે અને એનડીએના સાંસદોનો સંપર્ક કરશે.

દરમિયાન આજે સરકારે પણ એક ખુલ્લો પત્ર લખી ફરીથી વાતચીત માટે ખેડૂતોને આમંત્રણ આપ્યું છે. પત્રમાં સરકારે અગાઉની વાતચીતનો હવાલો આપી ખેડૂતનેતાઓને મિટિંગની તારીખ નક્કી કરવા કહ્યું છે.

દિલ્હી-હરિયાણા બૉર્ડર પાસે પ્રદર્શનસ્થળ સિંઘુમાં રવિવારે પત્રકારપરિષદ કરીને એસકેએમના નેતાઓએ કહ્યું કે 26 અને 26 ડિસેમ્બરે એનડીએના સાંસદોને સંપર્ક કરશે અને કહેશે કે ભાજપને કૃષિકાયદા પરત લેવા માટે મજબૂર કરે.

ભારતીય કિસાન યુનિયનના અધ્યક્ષ રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું, "અમે આ અઠવાડિયાના અંતમાં એનડીએના નેતાઓના આવાસ પર જઈશું અને તેમને ખેડૂત આંદોલનને સમર્થન આપવા માટે કહીશું. એનડીએના નેતાઓ પોતાના સમર્થનને લઈને જે પણ કહેશે એ અમે લોકોને લોકોને જણાવીશું."

ટિકૈતે કહ્યું કે જો એનડીએના નેતાઓ ખેડૂતોનું સમર્થન નહીં કરે તો તેમનો પણ વિરોધ કરાશે.

બીજી તરફ સ્વરાજ ઇન્ડિયાના નેતા યોગેન્દ્ર યાદવે કહ્યું કે સોમવારથી ખેડૂતનેતાઓ ભૂખહડતાળ શરૂ કરશે.

તેઓએ કહ્યું, "11 ખેડૂતનેતાઓ દરરોજ 24 કલાક ભૂખહડતાળ પર બેસશે. હું દેશના અન્ય ભાગોમાં આંદોલનરત ખેડૂતોને પણ અપીલ કરીશ કે તેઓ પણ ભૂખહડતાળ પર બેસે."

ખેડૂત આંદોલનનું ફેસબુક પેજ 'કિસાન એકતા મોરચા' સસ્પેન્ડ કરાયા બાદ ફરી શરૂ

ખેડૂત આંદોલનને સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે બનાવાયેલા 'કિસાન એકતા મોરચા'ના પેજને ફેસબુકે સસ્પેન્ડ કરી દેવાયું હતું, જોકે હવે આ પેજ ફરી શરૂ થઈ ગયું છે.

ફેસબુકનું કહેવું હતું કે 'કિસાન એકતા મોરચા'નું ઍકાઉન્ટ તેમના કૉમ્યુનિટી સ્ટાન્ડર્ડ્સનું પાલન નહોતું કરતું.

આ પછી @Kisanektamorcha ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી ટ્વીટ કરીને ફેસબુક વિરુદ્ધ રોષ પ્રગટ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ ઉપરાંત ખેડૂત આંદોલનના સમર્થકોએ પણ ફેસબુકને ટેગ કરીને ટ્વિટર પર પોતાનો રોષ ઠાલવ્યો હતો.

નરેન્દ્ર મોદીએ ગુરુદ્વારામાં માથું ટેકવ્યું

નરેન્દ્ર મોદીએ...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદે નવા ત્રણ કૃષિકાયદાની વિરુદ્ધમાં ખેડૂતો આંદોલન કરી રહ્યા છે, ધરણાં-પ્રદર્શનનો આજે 26મો દિવસ છે.


ખેડૂત આંદોલન : ગાઝીપુર, સિંઘુ અને ટિકરી બૉર્ડર પર બૅરિકેડિંગ, શું કહે છે ખેડૂતો?\nરસ્તાને બ્લોક કર્યો તેની તસવીર

આના કારણે ત્રણ રસ્તાઓ પર ટ્રાફિકજામની સ્થિતિ જોવા મળી. આ સિવાય આ ત્રણ જગ્યાઓ પર દિલ્હીની સરહદની ઘણી નજીક બૅરિકેડિંગ પણ કરવામાં આવ્યું છે.

આ ત્રણ એ જગ્યાઓ છે જ્યાં કેન્દ્ર સરકારના લાવવામાં આવેલા ત્રણ કૃષિકાયદાઓના વિરોધમાં ખેડૂતો વિરોધપ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

ત્રણેય બૉર્ડર પર બૅરિકેડિંગની શું સ્થિતિ છે અને આને લઈને ખેડૂતો શું કહી રહ્યા છે.

ગાઝીપુર બૉર્ડરથી સમીરાત્મજ મિશ્ર

ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ચાલી રહેલા ખેડૂતો ધરણાંસ્થળે રવિવારે સાંજથી જ સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારી દેવામાં આવી છે.

યુપી તરફથી દિલ્હી જનારા તમામ રસ્તાઓ પર અનેક સ્તરની વાડ લગાવીને બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. ત્યાં સુધી કે ચાલતા જવાનો રસ્તો પણ બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે.

ગત બે મહિનાથી દિલ્હીની સરહદ પર ચાલી રહેલાં ખેડૂત આંદોલનને કવર કરી રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રભાકર મિશ્ર કહે છે, "હું આજે સવારે બે કલાક રસ્તો શોધતો રહ્યો, વિસ્તારના ડીસીપી પાસેથી પણ મદદ માગી, તેમણે મદદ કરવાના પ્રયત્ન પણ કર્યા પરંતુ હું લાંબા સમય સુધી જામમાં ફસાયેલો રહ્યો અને આગળ જવા માટે ભટકતો રહ્યો. તમામ લોકોની સાથે રસ્તો શોધતો રહ્યો."

દિલ્હીથી ઉત્તર પ્રદેશ આવનારો માત્ર એક રસ્તો ખોલવામાં આવ્યો છે જે આનંદ વિહારથી થઈને ગાઝિયાબાદ આવે છે.

પરંતુ અહીં માત્ર એક તરફનો રસ્તો જ ખોલવામાં આવે છે અને તેના લીધે અનેક કિલોમીટર સુધી લાંબો જામ છે.

આ પ્રકારની ઘેરાબંધી કેમ કરવામાં આવી છે તેનો દિલ્હી પોલીસના અધિકારી કોઈ જવાબ આપી રહ્યા નથી. ત્યાં હાજર પોલીસકર્મી માત્ર આ જવાબ આપી રહ્યા છે કે ઉપરથી આદેશ છે.

ગાઝીપુરમાં હાજર કેટલાક યુવાનોનું કહેવું હતું કે અમને લોકોને કહેવામાં આવ્યું હતું કે આનાથી આગળ કોઈ ના જાય. અમને લોકોને આનું ધ્યાન રાખવા બેસાડવામાં આવ્યા છે.

ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ખેડૂતો ફરીથી એકઠા થતા ત્યાં ભીડ વધી રહી છે. ત્યાં હાજર ખેડૂતોનું કહેવું છે કે આગળ પણ ટેન્ટ ન વધે એટલે પોલીસે આટલી સુરક્ષા કરી રાખી છે.

આ વિસ્તારના મોટા ભાગના લોકો દિલ્હીમાં કામ કરે છે અને વસુંધરા, વૈશાલી, ઇન્દિરાપુરમ, કૌશાંબીમાં રહે છે. રસ્તો બંધ કરવાના કારણે લોકોને બહુ પરેશાનીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

નોઇડા સેક્ટર 62થી રેલવેની પરીક્ષા આપીને પરત ફરેલા મનીષ યાદવે બીબીસીને કહ્યું, "હું તો અહીંનો જ રહેવાસી છું, મને તો ચાલીને આવવાનો રસ્તો ખબર છે પરંતુ અનેક લોકો ઘણા સમયથી ભટકી રહ્યા છે."

બીબીસી...\n\ntl;dr:

દિલ્હી પાસેની ત્રણેય બૉર્ડર ગાઝીપુર, સિંઘુ અને ટિકરી પર સોમવાર સવારથી પોલીસ વહીવટી તંત્રે ભારે સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરી છે અને રસ્તો બંધ કરીને રાખ્યો છે.


ખેડૂત આંદોલન : ગુજરાત ખેડૂતો માટે એક આદર્શ રાજ્ય છે?\nગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી

ગુજરાતના પડોશી રાજ્ય રાજસ્થાનના પણ અનેક ખેડૂતોએ દિલ્હી ખાતેના વિરોધપ્રદર્શનમાં ભાગ લીધો છે.

ત્યારે આ આંદોલનો વચ્ચે બીબીસી ગુજરાતીએ એ જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો કે ગુજરાતના ખેડૂતો કેટલા સુખી છે? અને ગુજરાતના ખેડૂતોની સમસ્યા શી છે?

'ગુજરાતમાં ખેડૂતોને હાલ કોઈ મુશ્કેલી નથી'

હાલની પરિસ્થિતિની વાત કરવામાં આવે તો ગુજરાતના ખેડૂતોને હાલમાં કોઈ જ સમસ્યા ન હોવાનું જાણકારોનું માનવું છે.

તેમના મતે ગુજરાતના ખેડૂતોની છેલ્લી સમસ્યા વીજળી અને પાકવિમાની હતી, જે રાજ્ય સરકારે હલ કરી દીધી છે.

ગુજરાતમાં મોટાભાગના ખેડૂતોએ પોતાની ખેતપેદાશો વેચી દીધી છે.

કપાસના અમુક ખેડૂતોને બાદ કરતાં મોટાભાગના ખેડૂતોએ પોતાની ખેતપેદાશ માર્કેટમાં વેચી દીધી હોવાની વાત ખેડૂતનેતા સાગર રબારી જણાવે છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં સાગર રબારી કહે છે, "ગુજરાતનાં ખેડૂતોની હાલની કોઈ એવી સમસ્યા નથી કે જેને કોઈ મોટી સમસ્યા કહી શકાય."

"સીંચાઈ વગેરેની સમસ્યા તો હંમેશાં રહે જ છે, પરંતુ હાલમાં એવી કોઈ મોટી સમસ્યા નથી જે ખેડૂતને પોતાના ઘરથી બહાર નીકળવા માટે પ્રેરે અને કોઈ આંદોલનમાં ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે. "

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે મોટાભાગના ખેડૂતો ગુજરાતમાં હાલમાં પોતાની ખેતપેદાશ એક કે બીજી રીતે વેચી શકે છે.

જોકે સાગર રબારી આ પરિસ્થિતિ કાયમી નથી ગણતા અને આવનારા સમયમાં નવી સમસ્યાઓ આવી શકે એવી આશંકા પણ સેવે છે.

ખેતીની જમીનમાં ઘટાડો અને ખેડૂતોની સંખ્યામાં વધારો

'ઍગ્રિકલ્ચર સેન્સસ ઑફ ઇન્ડિયા'ના 2015-2016ના આંકડા પ્રમાણે ગુજરાતમાં 99,77,780 હેક્ટર જમીન ઑપરેશનલ હૉલ્ડિંગ છે, એટલે કે તેના પર ખેતી અને ખેતીને લગતાં કામો થાય છે.

જોકે આ જમીનની સંખ્યા 2005-06ના સેન્સસમાં 1,02,69,264 હેક્ટર હતી, અને 1990-91માં 1,02,92,382 હેક્ટર હતી. એટલે કે ખેતીની જમીનમાં સમયાંતરે ઘટાડો થયો છે.

2015-16ના 'ઍગ્રિકલ્ચર સેન્સસ ઑફ ઇન્ડિયા' પ્રમાણે હાલમાં રાજ્યમાં 53,20,626 ઑપરેશનલ હૉલ્ડર એટલે કે ખેડૂત સહિત ખેતી સાથે સંકળાયેલા લોકો છે.

આ સંખ્યા 2010-11ના સેન્સસમાં 48,85,610 હતી, જ્યારે 1990-91માં 35,16,835 હતી. એટલે કે ખેતી કરતા લોકોની સંખ્યા વધી છે, પરંતુ ખેતીની જમીનમાં ઘટાડો થયો છે.

ખેડૂતો નથી ઇચ્છતા કે આવનારી પેઢી પણ ખેતી કરે?

સુરેન્દ્રનગરના એક ખેડૂત રાજેન્દ્રસિંહ ઝાલા જણાવે છે કે જો તેમને તક મળે તો તેઓ પોતાના દીકરાને ખેતીના...\n\ntl;dr:

ઉત્તર ભારતમાં જ્યારે અનેક ખેડૂતો રસ્તાઓ પર છે અને અને આંદોલન કરી મોદી સરકારે પસાર કરેલા ત્રણ નવા કૃષિ કાયદાઓનો વિરોધ કરી રહ્યા છે ત્યારે ગુજરાતમાં અમુક પ્રદર્શનો સિવાય કોઈ ખાસ મોટું આદોલન જોવા મળ્યું નથી.


ખેડૂત આંદોલન : ગુજરાતમાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ કેવી રીતે થાય છે?\nબનાસકાંઠા બટાકાની ખેતીને લઈને છેલ્લા કેટલાક સમયથી જાણીતું બન્યું છે.

અહીં અનેક ખેડૂતો મોટી-મોટી કંપનીઓ સાથે કરાર કરી બટાકાની ખેતી કરી રહ્યા છે.

આજકાલ ત્રણ નવા કૃષિકાયદા ખેડૂતોના આંદોલનને કારણે દેશમાં ચર્ચાનો સૌથી મોટો વિષય છે. આમાંથી કૃષિકાયદામાં કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતીને લઈને જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

ગુજરાતમાં કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતીની વાત આવે તો બનાસકાંઠા, ડીસા, અરવલ્લી, પાટણ અને સાબરકાંઠાનો ઉલ્લેખ થાય છે.

બટાકાની ખેતી કરતા ફૂલચંદ કચ્છાવા એ ખેડૂતોમાં સામેલ છે જેમના પર અમેરિકન મલ્ટીનેશનલ કંપની પૅપ્સિકોએ 2019માં કેસ કર્યો હતો.

એ કેસની વાત કરીએ એ પહેલાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગના ફૂલચંદ કચ્છાવાના અનુભવની વાત કરીએ.

તેઓ કહે છે કે 250 એકર જમીન પર તેઓ વર્ષોથી કૉન્ટ્રેક્ટ પર ખેતી કરે છે.

પોતાના ખેતરમાં તેઓ બટાકા વાવે છે અને જે કંપનીઓ સાથે તેમનો કરાર હોય તે કંપનીઓને પૂર્વનિર્ધારિત ભાવ પર બટાકા વેચી દે છે.

તેમણે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું કે હાલ તેમણે 'બાલાજી' અને 'હાઇફન' જેવી કંપનીઓ સાથે કરાર કરેલા છે.

ફૂલચંદ કચ્છાવા મુજબ 2007-08માં કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતીએ જોર પકડ્યું ત્યારથી તેઓ પોતાની જમીન પર કંપનીઓને વેચવા માટે બટાકાનું વાવેતર કરી રહ્યા છે અને હવે તેમના વિસ્તારમાં 2500-3000 ખેડૂતો વિવિધ કંપનીઓ સાથે બટાકાની કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતી કરે છે.

હવે નવા કૃષિકાયદા તરફ તેઓ આશા ભરી નજરે જોઈ રહ્યા છે.

તેમનું કહેવું છે કે કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતી આમ તો ખેડૂતો માટે લાભદાયક છે, કંપનીઓ સારી કિંમત પણ આપે છે, ખેડૂતને એક સુરક્ષા મળે છે અને મંદી નથી નડતી.

'આ કંપનીઓની માગ જ એટલી મોટી છે કે જો તે ખેડૂતો સાથે છેતરપિંડી કરે તો તેમને કાચો માલ ક્યાંથી મળે?'

કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ શું છે?

2003માં અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારે કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતીના વિવાદિત મુદ્દાને આગળ લઈ જવા માટે એક કેન્દ્રીય કાયદો લાવવાની જગ્યાએ, મૉડલ એગ્રિકલ્ચરલ પ્રૉડ્યૂસ માર્કેટિંગ (રૅગ્યુલેશન) ઍક્ટને રાજ્યો સામે મૂક્યો હતો.

મૉડલ-ઍક્ટ 2003ના સુધારાના પગલે ગુજરાતમાં ખેડૂતોનાં કૃષિઉત્પાદનો સીધા ઉદ્યોગો ખરીદી શકે તે માટે રાજ્ય સરકારે 2005માં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિગ સ્કીમ અપનાવી લીધી હતી.

ગુજરાત સરકારનો દાવો છે કે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ અપનાવીને બે લક્ષ્ય સાધવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ખેડૂતોને કૃષિ ટેકનૉલૉજી, ગુણવત્તા અને ખેતપેદાશની માત્રામાં વધારા ઉપરાંત કિંમતોને લઈને સુરક્ષા તથા અન્ય...\n\ntl;dr:

બનાસકાંઠાના ખેડૂત ફૂલચંદ કચ્છાવા કહે છે કે 'કંપની સાથે કરાર હેઠળ બટાકાની ખેતીમાં ખેડૂતોને 40-50 ટકાનો નફો પણ મળી રહે છે.'


ખેડૂત આંદોલન : ગ્રેટા થનબર્ગ-રિહાનાને ભારતના સેલિબ્રિટિઝે શું જવાબ આપ્યો?\nTwitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

તેમણે આ ટ્વીટ એવા વખતે કર્યું છે કે જ્યારે દિલ્હી પોલીસના સાઇબર સેલ દ્વારા એક ફરિયાદ નોંધવામાં આવી છે, જેમાં વિદેશી ષડયંત્ર અને અલગ-અલગ જૂથો વચ્ચે દુશ્મનાવટને પ્રોત્સાહન આપવાનો આક્ષેપ મૂકવામાં આવ્યો છે. જોકે આ એફઆઈઆરમાં ગ્રેટાનું નામ નથી.

ગ્રેટાએ મંગળવારે રાત્રે ખેડૂતોના સમર્થનમાં પ્રથમ ટ્વીટ કર્યું હતું. તેમણે લખ્યું હતું કે અમે ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂતઆંદોલનના સમર્થનમાં છીએ.

સેલિબ્રિટીઝે શું કહ્યું?

ગ્રેટા થનબર્ગ, પૉપ-સ્ટાર રિહાના, અમેરિકન ઉપરાષ્ટ્રપતિ કમલા હેરિસનાં ભત્રીજી મીના હેરિસ, પૂર્વ પૉર્નસ્ટાર મિયાં ખલિફા સહિતનાં આંતરરાષ્ટ્રીય સેલિબ્રિટીઝનાં ટ્વીટ્સ બાદ ક્રિકેટર વિરાટ કોહલી, ગાયક લતા મંગેશકર, ફિલ્મનિર્માતા કરણ જોહર, અભિનેતા સુનીલ શેટ્ટી, અજય દેવગણ, અક્ષય કુમાર, કંગના રનૌત સહિત અનેકે ટ્વીટ કર્યાં હતાં. જે બાદ વિવાદ વકર્યો હતો.

ક્રિકેટર ઇરફાન પઠાણે ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે "જ્યારે અમેરિકામાં અશ્વેત જ્યૉર્જ ફ્લોયડની એક પોલીસ કર્મચારી દ્વારા નિર્દયતાપૂર્ણ રીતે હત્યા કરી નાખવામાં આવી હતી, ત્યારે આપણા દેશે દુખ વ્યક્ત કર્યું હતું."

અભિનેતા સુનિલ શેટ્ટી કહ્યું, "કોઈ પણ વાત કહેતા પહેલાં આખી વાત જાણી લેવી જોઈએ. અડધા સત્ય જેવું ખતરનાક કંઈ નથી."

ફિલ્મનિર્માતા કરણ જોહરે ટ્વીટ કર્યું, "આપણે મુશ્કેલ સ્થિતિમાં છીએ, તેવામાં જરૂરી છે કે આપણે સંયમ વર્તીએ. ચાલો સાથે મળીને એવું સમાધાન શોધવાનો પ્રયાસ કરીએ જે દરેક માટે હોય. ખેડૂતો દેશની કરોડરજ્જુ છે. આપણે કોઈને દેશ તોડવા ન દઈ શકીએ."

અભિનેતા અજય દેવગણે કહ્યું, "ભારત અને ભારતની નીતિઓ વિરુદ્ધ કોઈ પણ પ્રકારના ખોટા પ્રચારમાં ન પડો, આ સમયે આપણે પરસ્પર ઝઘડો ન કરીને એક સાથે ઊભા રહેવાનું છે."

અક્ષય કુમારે ટ્વીટ કર્યું છે કે ખેડૂતો આપણા દેશનો મહત્ત્વનો ભાગ છે, તેમની સમસ્યાઓનું સમાધાન શોધવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે અને એ પણ સ્પષ્ટ છે. હંમેશાં આ મુશ્કેલીનું શાંતિપૂર્ણ સમાધાન શોધવાનું સમર્થન કરવું જોઈએ અને એ લોકોની વાતો પર ધ્યાન ન આપવું જોઈએ, જેઓ ભાગલા પાડવા માગે છે.

લતા મંગેશકરે લખ્યું, "ભારત એક ગૌરવશાળી દેશ છે. એક ગૌરવશાળી ભારતીય હોવાને નાતે મને સંપૂર્ણ ભરોસો છે કે દેશ તરીકે અમારી કોઈ પણ સમસ્યા અથવા મુશ્કેલી હશે, તો શાંતિપૂર્ણ અને લોકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઉકેલ લાવવા આપણે સક્ષમ છીએ."

ક્રિકેટર વિરાટ કોહલીએ #IndiaTogether હૅશટેગથી ટ્વીટ કર્યું...\n\ntl;dr:

બે મહિના કરતાં વધુ સમયથી મોદી સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાનો વિરોધ કરી રહેલા ખેડૂતોના સમર્થનમાં પર્યાવરણ ઍક્ટિવિસ્ટ ગ્રેટા થનબર્ગે ફરી એક ટ્વીટ કર્યું છે. તેમણે લખ્યું છે, "હું હજુ પણ #StandWithFarmers સાથે છું અને તેમના શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનને સમર્થન આપું છું. ગમે તેટલો દ્વેષ, ધાકધમકી અથવા માનવાધિકારનો ભંગ આને બદલી શકશે નહીં."


ખેડૂત આંદોલન : છ મહિનાથી વિવાદમાં સમાધાન કેમ નથી નીકળતું?\nછેલ્લા છ મહિનાથી ખેડૂતોએ રસ્તા પર બનેલા તંબુ અને ટ્રૉલીઓને જ પોતાનાં રહેઠાણ બનાવ્યાં છે.

નેશનલ હાઇવે ખોદી નાખ્યો, ઠંડી રાતોમાં પાણીના ફુવારા છોડવામાં આવ્યા જેથી ખેડૂતો દિલ્હીમાં પ્રવેશી ન શકે.

ત્યારપછી ખેડૂતો દિલ્હીની જુદીજુદી સરહદો પર જ કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાની વિરુદ્ધ પ્રદર્શન પર બેસી ગયા.

26 મે, 2021 - હવામાન બદલાઈ ગયું. ધગધગતો ઉનાળો આવ્યો. આંદોલનના છ મહિના અને નરેન્દ્ર મોદી સરકારનાં સાત વર્ષ પૂરા થયાં. ખેડૂતોના યુનિયન સંયુક્ત મોરચાએ 26 મેને 'કાળા ઝંડા' દિવસ જાહેર કર્યો છે.

તેમણે કેન્દ્ર સરકારને અપીલ કરી છે કે કૃષિકાયદા અંગે ખેડૂતો સાથે નવેસરથી વાતચીત શરૂ કરવામાં આવે, નહીંતર આંદોલનને વધારે ઉગ્ર બનાવવામાં આવશે.

કૃષિકાયદા વિરુદ્ધ ખેડૂતોનું આ આંદોલન વાસ્તવમાં સપ્ટેમ્બર 2020થી જ પંજાબ અને હરિયાણામાં ચાલુ હતું. પરંતુ ખેડૂતોને જ્યારે લાગ્યું કે તેમની વાત દિલ્હી સુધી નથી પહોંચી રહી, ત્યારે તેમણે નવેમ્બરના અંતમાં દિલ્હી તરફ કૂચ કરી.

સૌથી લાંબું ચાલેલું આંદોલન

છેલ્લા ચાર મહિનાથી સરકાર અને પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતો વચ્ચે કોઈ સંવાદ નથી થયો.

છેલ્લા છ મહિનાથી ખેડૂતોએ રસ્તા પર બનેલા તંબુ અને ટ્રૉલીઓને જ પોતાનાં રહેઠાણ બનાવ્યાં છે.

સ્વતંત્ર ભારતનું આ સૌથી લાંબું ચાલેલું આંદોલન છે, પરંતુ તેની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ, આ છ મહિનામાં આંદોલનમાં કેવા વળાંક આવ્યા, તે આ રિપોર્ટમાં વાંચો.

21 મે, 2021ના રોજ 40 ખેડૂતોના સંગઠન સમૂહ સંયુક્ત કિસાન મોરચાએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને એક પત્ર લખ્યો અને તાત્કાલિક ખેડૂતો સાથે નવેસરથી વાતચીત શરૂ કરવા જણાવ્યું.

આ પત્રમાં લખ્યું છે, "સરકાર તરફથી કરવામાં આવેલી વાતચીતમાં ખેડૂતોએ પૂરતો સહયોગ આપ્યો છતાં, સરકાર અમારી લઘુતમ માગણીઓ અને ચિંતાઓનો ઉકેલ લાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે. કોઈ પણ લોકતાંત્રિક સરકારે ખેડૂતોના નામે લાવવામાં આવેલા આ કાયદાને અત્યાર સુધીમાં રદ કર્યા હોત."

બીબીસી સાથે વાત કરતા સંયુક્ત કિસાન મોરચાના નેતા દર્શનપાલ સિંહ જણાવે છે, "26 મેના રોજ અમે બુદ્ધપૂર્ણિમાની પૂજાથી શરૂઆત કરીશું. જ્યાં પ્રદર્શન ચાલી રહ્યા છે ત્યાં અમે સરકારના કાળા કાયદા વિરુદ્ધ કાળા ઝંડા ફરકાવીશું. અમે પંજાબમાં રેલી કાઢી રહ્યા છીએ, પરંતુ દિલ્હીમાં કોરોનાની સ્થિતિ જોતા અમે રેલી કે પરેડ નહીં કાઢીએ."

"અમે સરકાર સામે ઘણી વખત અમારી માગણીઓ મૂકી છે. હવે નરેન્દ્ર તોમર (કૃષિમંત્રી) કહે છે કે અમે કોઈ વિકલ્પ લઈને...\n\ntl;dr:

26 નવેમ્બર 2020- પંજાબ, હરિયાણા અને યુપીના હજારો ખેડૂતોનું જૂથ દિલ્હી બૉર્ડર પહોંચ્યું.


ખેડૂત આંદોલન : જયપુર-દિલ્હી હાઈવે પર ગુજરાતના ખેડૂતોએ 'બિરબલની ખીચડી' કેમ બનાવી?\nજેમાં આજે દિલ્હી-જયપુર હાઈવે પર ખેડૂતોએ અનોખી રીતે વિરોધ કર્યોં હતો. હાઈવે પર ગુજરાતના 300થી વધુ ખેડૂતો દિલ્હીની સરહદ પર પ્રદર્શન કરી રહ્યાં છે.

ગઈ કાલે તેમણે ગરબા ગાઈને વિરોધ કર્યો હતો, તો આજે તેમણે કાલ્પનિક ફાયદારૂપી 'બિરબલની ખીચડી' રાંધવાનો કાર્યક્રમ કરીને વિરોધ નોંધાવ્યો છે.

તેમના આ રીતે વિરોધ કરવાના કાર્યક્રમનો ભાવાર્થ એ છે કે જેમ વાર્તામાં બિરબલની ખીચડી ક્યારેય પાકતી જ નથી એમ આ કાયદાઓથી ખેડૂતોને કદી  લાભ થવાનો નથી.

ગોપાલ ઈટાલિયાએ કહ્યું ‘મોદીસાહેબ ટ્વિટર પર નહીં, કાયદામાં MSP-APMC લખે’

એક સમાચાર મુજબ આગામી દિવસોમાં ગુજરાતમાંથી દસ હજાર ખેડૂતો આંદોલનમાં ભાગ લે તેવી સંભાવના છે.

ગુજરાતની ભાજપ સરકાર અલગ અલગ જિલ્લાઓમાં કૃષિ સમેંલન યોજી ખેડૂતોને નવા કાયદા અંગે જાગૃત કરવા પ્રયાસ કરી રહી છે.

ખેડૂતોને ગેરમાર્ગે દોરવાનું વિપક્ષ બંધ કરે : વડા પ્રધાન મોદી

કેન્દ્રની મોદી સરકારે લાવેલા ત્રણ નવા કૃષિ કાયદા સામે વિવિધ રાજ્યોના ખેડૂતો દિલ્હીની વિવિધ સરહદો પર છેલ્લા 20થી વધુ દિવસથી ધરણા પર બેઠાં છે.

દરમિયાન પીએમ મોદી મધ્ય પ્રદેશમાં રાયસેનમાં કિસાન કલ્યાણ સંમેલનમાં વીડિયો કૉન્ફરન્સ મારફતે જોડાયા હતા.

તેમણે સંમેલનમાં તેમણે કહ્યું, "હું તમામ રાજકીય પક્ષોને હાથ જોડીને આગ્રહ કરું છું કે કાયદાનો બધું જ શ્રેય તેઓ લઈ લે. હું તમામ શ્રેય તમારા જૂના ચૂંટણીઢંઢેરાને આપું છું. હું માત્ર ખેડૂતોનું જીવન સરળ બનાવવા માગું છું. હું તેમની પ્રગતિ ઇચ્છું છું અને ખેતીને આધુનિક બનાવવા માગું છું."

"મને ખુશી છે કે દેશભરમાં ખેડૂતોએ નવા કૃષિસુધારોને ન માત્ર આવકાર્યો પરંતુ ભ્રમ ફેલાવતા લોકોનો બહિષ્કાર પણ કર્યો છે. જે ખેડૂતોને હજુ પણ શંકા છે તેમને પણ કહું છું કે તમે એક વાર ફરી વિચાર કરી જુઓ."

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું,"પ્રાકૃતિક આપદા આવી જાય, તો પણ ખેડૂતને પૂરા પૈસા મળે છે. નવા કાયદા અનુસાર જો એકાએક નફો વધી જાય છે, તો તેમાં પણ ખેડૂતની ભાગીદારીને સુનિશ્ચિત કરાઈ છે. ખેતીના કરારમાં માત્ર પાક અથવા પેદાશની સમજૂતી થાય છે. જમીન તો ખેડૂત પાસે જ રહે છે, કરાર અને જમીનને કોઈ લેવાદેવા જ નથી."

વડા પ્રધાને કહ્યું, "નવો કાયદો આવ્યા પછી 6 મહિના થઈ ગયા છે પણ દેશમાં એક પણ મંડી બંધ નથી થઈ. પછી એ જૂઠ કેમ ફેલાવાઈ રહ્યું છે? અમારી સરકાર એપીએમસીને આધુનિક બનાવવા પર, તેમના કમ્પ્યૂટરીકરણ પર 500 કરોડથી વધુ ખર્ચી રહી છે. પછી એપીએમસી બંધ કરવાની વાત જ ક્યાંથી આવી?"

વડા...\n\ntl;dr:

કેન્દ્ર સરકારે લાવેલા નવા કૃષિકાયદા સામે વિરોધ કરી રહેલાં ખેડૂતોમાં ગુજરાતના કેટલાક ખેડૂતો પણ સામેલ થયા છે.


ખેડૂત આંદોલન : જ્યારે ગુજરાતના ખેડૂતોએ ગાંધીનગરમાં મોદી સરકારને ઝૂકાવી દીધી\nગુજરાતમાં 2013માં જમીન બચાવવા માટે થયેલું આંદોલન

આ સવાલ એટલા માટે પૂછાઈ રહ્યો છે કે સરકાર જે નવો કૃષિકાયદો લાવી છે, એનો પંજાબ-હરિયાણાના ખેડૂતો હાલમાં પ્રચંડ વિરોધ કરી રહ્યા છે અને કેન્દ્ર સરકાર સાથે બીજા તબક્કાની વાતચીત થઈ રહી છે.

જોકે, કૃષિકાયદા મામલે પંજાબ કે હરિયાણાની જેમ ગુજરાતમાં ખેડૂતોનો ઉગ્ર વિરોધ જોવા નથી મળી રહ્યો. અલબત્ત, ગુજરાતના અમુક ખેડૂત સંગઠનોએ અને વિપક્ષ કૉંગ્રેસે વર્તમાન આંદોલનને ટેકો જાહેર કરેલો છે.

પંજાબના ખેડૂતોએ ટ્રેક્ટર લઈ જઈને દિલ્હી તરફ કૂચ કરી હતી. પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતોની સાથે-સાથે ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતોએ મથુરામાં યમુના એક્સપ્રેસ વે પર ચક્કાજામ કર્યા હતા.

ગુજરાતમાં છેલ્લે આવું ખેડૂત આંદોલન ક્યારે જોવા મળ્યું હતું એની તવારીખ જોઈએ તો 2013માં આ પ્રકારનું ખેડૂત આંદોલન થયું હતું.

હાલના દેશના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ વખતે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી હતા.

સરને કહો 'નો સર'

આંદોલનમાં ભાગ લેતાં મહિલાઓ

એ વખતે ગુજરાત સરકાર દ્વારા બેચરાજી પાસે હાંસલપુર નજીક 630 ચોરસ કિલોમીટરમાં ઑટોમોબાઇલ અને ટેક્સ્ટાઈલ હબ વિકસાવવા માટે તૈયારી કરી હતી. જેના માટે માંડલ-બહુચરાજી સર (સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજિયન)ની રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

જેમાં અમદાવાદ જિલ્લાના માંડલ તાલુકાનાં 19 અને દેત્રોજ તાલુકાનાં 12, સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના પાટડી તાલુકાનાં 12 અને મહેસાણાના બહુચરાજી તાલુકાનાં 1 ગામને સાંકળીને કુલ 44 ગામોની જમીન આવરી લેવામાં આવી હતી.

સરકારે એનું જાહેરનામું બહાર પાડ્યું એની સામે ખેડૂતોએ વાંધો નોંધાવ્યો હતો.

ખેડૂતો એવું માનતા હતા કે 'સર' ઊભું થશે તો તેમની ખેતીની જમીનો જતી રહેશે. એ 44 ગામમાંથી 36 ગામોની પંચાયતોએ જમીન નહીં આપવા માટે ગ્રામસભામાં ઠરાવ કર્યા હતા.

એ વખતે એ વિસ્તારના ખેડૂતોએ સરને કહો 'નો સર' એવા સૂત્ર સાથે સરકાર સામે આંદોલન સરકાર શરૂ થયું હતું.

ખેતી-પશુપાલનની જમીન ઉદ્યોગને કેવી રીતે અપાય?

ડૉ. કનુભાઈ કળસરિયા

જે રીતે પંજાબમાં ખેડૂતો ટ્રેક્ટર લઈને સરકારની સામે વિરોધ નોંધાવવા નીકળ્યા છે તેવી જ રીતે ગુજરાતમાં 18 જૂન, 2013ના રોજ ગુજરાતનાં 44 ગામોના દસ હજાર ખેડૂતો ટ્રેક્ટર રેલી કાઢીને ગાંધીનગર નીકળ્યા હતા.

માંડલ-બેચરાજી વચ્ચે સર વિકસાવવાનું સરકારનું આયોજન હતું. એની સામે લોકોએ વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. જેના ભાગરૂપે ખેડૂતોએ ગાંધીનગર તરફ કૂચ કરી હતી.

અંગ્રેજી અખબાર ધ ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સમાં છપાયેલા...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદે હાલમાં ખેડૂતોનું આંદોલન ચાલી રહ્યું છે, ત્યારે એવો સવાલ પણ થઈ રહ્યો છે કે છેલ્લે ગુજરાતમાં મોટું ખેડૂત આંદોલન ક્યારે થયું હતું?


ખેડૂત આંદોલન : જ્યારે મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતના એક અવાજ પર લાખો ખેડૂતોએ દિલ્હીમાં ધામા નાખ્યા\n1987માં તેમને આવો અનુભવ થયો હતો. તે સમયે વીર બહાદુરસિંહ કરમૂખેડી વીજમથક વિરુદ્ધ ખેડૂતોના આંદોલનથી કંટાળી ગયા હતા.

તેમણે ભારતીય કિસાન યુનિયનના અધ્યક્ષ મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતનો સંપર્ક કરીને કહ્યું કે તેઓ તેમના ગામ સિસૌલી આવીને ખેડૂતોને ફાયદો થાય તેવી કેટલીક જાહેરાતો કરવા માગે છે.

ટિકૈત આના માટે તૈયાર પણ થઈ ગયા. પરંતુ તેમણે શરત રાખી કે આ બેઠકમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીનો કોઈ ઝંડો નહીં રાખી શકાય અને વીર બહાદુરસિંહની સાથે કૉંગ્રેસના કોઈ નેતા કે પોલીસ પણ નહીં આવે શકે.

11 ઑગસ્ટ 1987ના રોજ વીર બહાદુરસિંહનું હેલિકૉપ્ટર જ્યારે સિસૌલીમાં ઊતર્યું ત્યારે તેમનું સ્વાગત કરવા માટે પણ ત્યાં કોઈ હાજર ન હતું.

વીર બહાદુરસિંહે સંમેલનના સ્થળ સુધી પહોંચવા માટે અડધો કિલોમીટર ચાલવું પડ્યું હતું.

મંચ પર તેમણે પીવા માટે પાણી માગ્યું ત્યારે ટિકૈતના લોકોએ તેમને બે હાથ જોડીને ખોબો ધરવા કહ્યું અને ખોબે ખોબે પાણી પીવડાવ્યું.

વીર બહાદુરસિંહને આ રીતે પાણી પીવામાં પોતાનું અપમાન લાગ્યું. પરંતુ ટિકૈત માત્ર આટલેથી અટક્યા નહીં. તેઓ મંચ પર બોલવા માટે ઊભા થયા ત્યારે વીર બહાદુરસિંહની હાજરીમાં તેમને બહુ આકરા વેણ સંભળાવ્યા.

વીર બહાદુરસિંહ તેનાથી એટલા નારાજ થયા કે તેઓ કોઈ પણ પ્રકારની જાહેરાત કર્યા વગર લખનઉ પાછા જતા રહ્યા.

રાજનેતાઓને હંમેશાં પોતાના મંચથી દૂર રાખ્યા

છ ફૂટથી વધુ ઉંચાઈ ધરાવતા, હંમેશાં ઘેરા રંગના કુર્તા અને ગાંધી ટોપી પહેરનારા અને કમરના દર્દથી છુટકારો મેળવવા માટે કમર પર એક પટ્ટો બાંધતા મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતનો જન્મ 6 ઑક્ટોબર, 1935ના રોજ શામલીથી 17 કિલોમીટર દૂર સિસૌલી ગામમાં થયો હતો.

પોતાના પિતાના મૃત્યુ બાદ તેઓ બલિયાન ખાપના ચૌધરી બન્યા ત્યારે તેમની ઉંમર હતી માત્ર આઠ વર્ષ.

વરિષ્ઠ પત્રકાર વિનોદ અગ્નિહોત્રી જણાવે છે કે મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈત સંજોગવશાત ખેડૂતનેતા બન્યા હતા.

વાસ્તવમાં ચૌધરી ચરણસિંહના મૃત્યુ પછી પશ્ચિમ ઉત્તરપ્રદેશમાં એક પ્રકારનો રાજકીય શૂન્યાવકાશ સર્જાયો હતો. આ દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે ખેડૂતોને મળતી વીજળીનો દર વધારી દીધો.

ખેડૂતોએ તેના વિરોધમાં પ્રદર્શન શરૂ કર્યાં. ટિકૈત બાલિયાન ખાપના ચૌધરી હતા તેથી તેમને આગળ કરવામાં આવ્યા. તે પ્રદર્શનમાં પોલીસે ગોળીબાર કર્યો, જેમાં બે વ્યક્તિનાં મોત નીપજ્યાં. આ ઘટનાએ મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતને અચાનક ખેડૂતોના નેતા બનાવી દીધા.

અન્ય એક વરિષ્ઠ પત્રકાર અને બીબીસીમાં કામ કરી ચૂકેલા કુરબાન અલી જણાવે છે...\n\ntl;dr:

સોફા પર પલાંઠી વાળીને ખાંટી ગોરખપુરિયા લહેકામાં પોતાના અધિકારીઓને હુકમો આપનારા ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી વીર બહાદુરસિંહે કદાચ સપનાંમાં પણ વિચાર્યું નહીં હોય કે આ અંદાજમાં તેમને બીજું કોઈ હંફાવી શકે છે.


ખેડૂત આંદોલન : દિલ્હી પોલીસે જેને આંતરાષ્ટ્રીય ષડયંત્ર ગણાવ્યું એ 'ટૂલકિટ' શું હોય છે?\nઆ એજ ટૂલકિટ છે જેને સ્વિડનના પ્રખ્યાત પર્યાવરણ ઍક્ટિવિસ્ટ ગ્રેટા થનબર્ગે શૅર કરતાં લખ્યું હતું કે, જો તમે ખેડૂતોની મદદ કરવા માગો છો તો તમે આ ટૂલકિટ (દસ્તાવેજ)ની મદદ લઈ શકો છો.

પરંતુ દિલ્હી પોલીસે ટૂલકિટને "લોકોમાં બળવો કરનાર દસ્તાવેજ" તરીકે ઓળખાવી તેને તપાસના દાયરામાં લઈ લીધી છે.

દિલ્હી પોલીસ આ ટૂલકિટ લખનાર વ્યક્તિઓને શોધી રહી છે. ટૂલકિટ લખનાર વ્યક્તિઓ સામે આઈપીસીની કલમ 124 એ, 153 એ, 153, 120 બી હેઠળ ફરિયાદ નોધવામાં આવી છે. જોકે, દિલ્હી પોલીસની એફઆઈઆરમાં એક પણ વ્યક્તિનું નામ સામેલ કરવામાં આવ્યું નથી.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈએ સૂત્રોને ટાંકતાં જણાવ્યું છે કે "આ ટૂલકિટ બનાવીને સોશિયલ મીડિયામાં પોસ્ટ કરનાર વ્યક્તિનું આઈપી ઍડ્રેસ મેળવી શકાય તે માટે દિલ્હી પોલીસ ગૂગલને એક પત્ર લખવાની છે."

દિલ્હી પોલીસના સ્પેશ્યલ કમિશનર પ્રવીર રંજન કહે છે કે "હાલના સમયમાં આશરે 300 સોશિયલ મીડિયા હૅન્ડલ મળી આવ્યા છે, જેમનો ઉપયોગ નફરત અને વાંધાજનક માહિતી ફેલાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. કેટલાક પશ્ચિમી દેશો માટે હિત ધરાવતી ઑર્ગનાઈઝેશનો દ્વારા તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેઓ ખેડૂત આંદોલનના નામે ભારત સરકાર વિરુદ્ધ દુષ્પ્રચાર કરી રહ્યા છે.

કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રકાશ જાવડેકરે તેને 'વિદેશી ષડયંત્ર' ગણાવ્યું છે. પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે, "ટૂલકિટનો જે મુદ્દો છે, તે બહુ ગંભીર છે. તેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમુક વિદેશી તાકાતો ભારતને બદનામ કરવા માટેનાં કાવતરાં કરી રહી છે."

દિલ્હી પોલીસે ચોથી ફેબ્રુઆરીએ પ્રેસ કૉન્ફરેન્સમાં જણાવ્યું હતું કે, આ ટૂલકિટ ખાલિસ્તાનનું સમર્થન કરનાર સંગઠન પોએટિક જસ્ટિસ ફાઉન્ડેશન દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. તેને પહેલા પોસ્ટ કરવામાં આવી હતી અને થોડા દિવસો બાદ તેને ડિલીટ કરી નાખવામાં આવી હતી.

દિલ્હી પોલીના સૂત્રોને ટાંકીને કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે "આ સંસ્થાના સહ-સ્થાપક ધાલીવાલ ખાલિસ્તાનના સમર્થક હોવાનો દાવો કરે છે અને તેઓ કૅનેડાના વેનકુવરમાં રહે છે."

જોકે, સત્તાધારી રાજકીય પક્ષના સભ્યો સતત કહી રહ્યા છે કે, "ખેડૂતોનું જે આંદોલન ચાલી રહ્યું છે એ અગાઉથી નક્કી થયેલો કાર્યક્રમ છે અને ખાલિસ્તાન સમર્થકો આ આંદોલનનો જ ભાગ છે."

ટૂલકિટ શું હોય છે?

ટૂલકિટનું પ્રથમ પેજ

હાલમાં સમયમાં વિશ્વના જુદા જુદા ભાગોમાં જે પણ આંદોલન થાય પછી ભલે તે 'બ્લેક લાઇવ્સ મેટર' હોય, અમેરિકાની 'ઍન્ટી-લૉકડાઉન...\n\ntl;dr:

ખેડૂતોના આંદોલન સાથે કથિત રીતે સંકળાયેલા એક 'ટૂલકિટ'ની દિલ્હી પોલીસે તપાસ શરુ કરી છે.


ખેડૂત આંદોલન : દિલ્હી-જયપુર બૉર્ડર પર ગુજરાતના ખેડૂતો ગરબા રમી કર્યો કાયદાઓનો વિરોધ\nગુજરાતના ખેડૂતો પણ કૃષિકાયદાના વિરોધ દિલ્હીની સરહદે પહોંચ્યા છે અને અલગ જ અંદાજમાં વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

દિલ્હી-જયપુર બૉર્ડર પર ગુજરાતના ખેડૂતો ગરબા રમી કર્યો કાયદાઓનો વિરોધ કર્યો તો એમને જોવા ખેડૂતોની ભીડ જામી હતી.

શું કરી રહ્યાં છે ગુજરાતી ખેડૂતો જુઓ વીડિયોમાં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પસાર કરેલા ત્રણ કૃષિકાયદાઓ પાછા ખેંચે તે માટે છેલ્લા 22 દિવસથી વિરોધપ્રદર્શન થઈ રહ્યું છે ત્યારે ગુજરાતના ખેડૂતો પણ એમાં જોડાઈ રહ્યાં છે.


ખેડૂત આંદોલન : દિલ્હીમાં કડકડતી ટાઢ અને માથે વરસાદ વચ્ચે શું છે ખેડૂતોનો હાલ?\nહવામાન વિભાગના પ્રમુખ કુલદીપ શ્રીવાસ્તવે કહ્યું છે કે આગામી ત્રણ દિવસ દિલ્હી-એનસીઆરમાં વરસાદ થઈ શકે છે. સોમવારે કરા પડવાનું પણ અનુમાન છે.

ભારે ઠંડી અને વરસાદ વચ્ચે આંદોલનસ્થળે એક બાળક

એમણે કહ્યું, "આગામી દિવસોમાં વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સને કારણે તાપમાન 7થી 8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેશે. એનસીઆરના કેટલાક વિસ્તારોમાં રવિવારે અને દિલ્હીમાં સોમવારે કરાવર્ષા પણ થઈ શકે છે."

હવામાન વિભાગ મુજબ હવાની ગતિ શનિવારે સરેરાશ 15 કિલોમિટર પ્રતિકલાક હતી જે સોમવાર સુધી 25 કિલોમિટર પ્રતિકલાક થઈ શકે છે.

દિલ્હીમાં પ્રદૂષણ સ્તર પણ ગંભીર થઈ ગયું છે. શનિવારે દિલ્હીનો ઍર ક્વૉલિટી ઇન્ડેક્સ 443 હતો.

આંદોલન સ્થળનો હાલ

દુષ્કર વાતાવરણ છતાં ખેડૂતો હજી પણ દિલ્હીની સરહદો પર અડગ છે. જોકે, શનિવારે અને રવિવારે વહેલી સવારથી શરૂ થયેલા વરસાદે આંદોલન સ્થળે વ્યવસ્થાઓને ખોરવી નાખી છે.

સિંઘુ બૉર્ડર પર મંચ પાસે લગાવવામાં આવેલા ખેડૂતોના ગાદલાંઓ પણ પલળી ગયા અને કાર્યક્રમ ચલાવવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ.

જ્યાં ખાવાનું બને છે ત્યાં કેટલાક તંબૂઓમાંથી પાણી ટપકવાં લાગ્યું અને લોકોને ખવડાવવામાં પણ અગવડ પડી.

સિંઘુ બૉર્ડર પર લંગર સેવા માટે કામ કરતા સાહેબ સિંહે હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ અખબારને કહ્યું, "ખાવાનું બનાવવું મુશ્કેલ થઈ ગયું કેમ કે બહાર લાકડાં પલળી ગયા છે. અમે જેમતેમ કરી બચી ગયેલાં સૂકા લાકડાં અને ગેસ સિલિન્ડરથી કામ ચલાવ્યું. જોકે, ખરી સમસ્યા લોકોને ખાવાનું વહેંચવામાં આવી. જે ચટ્ટાઈ પર લોકોને જમાડતાં હતા એ પલળી ગઈ. કીચડની વચ્ચે લોકોએ ઊભાં ઊભાં ખાવું પડ્યું."

ધ હિંદુ અખબાર મુજબ ખેડૂતોએ કહ્યું કે તેમની પાસે પૂરી વ્યવસ્થા છે. પાણી અંદર ન આવે તે માટે ટ્રકોની ઉપર પ્લાસ્ટિકની શીટ લગાવી છે.

એક ખેડૂત સુખજિત સિંહે ધ હિંદુને કહ્યું, "આગામી કેટલાક દિવસો સુધી વરસાદની આગાહી છે. અમે તૈયારી કરી હતી પણ આ સમયે કપડાં સૂકાવામાં તકલીફ થાય છે, મચ્છર વધી જાય છે અને કીચડને કારણે કપડાં ખરાબ થાય છે. પણ અમે અહીંથી હઠીશું નહીં. આમ પણ જો કૃષિકાયદાઓ પાછા ન લેવાય તો પાછા જવા માટે બચ્યું શું છે?"

દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર અનેક લોકો વરસાદમાં આંદોલનસ્થળની તસવીરો અને વીડિયો શૅર કરે છે.

સોશિયલ મીડિયા યૂઝર સંદીપ સિંહે ટવીટર પર આ વીડિયો પોસ્ટ કરી છે.

અન્ય એક સોશિયલ મીડિયા યૂઝર પરમજિત સિંહે સિંઘુ બૉર્ડર પર શનિવારે સવારે વરસાદના સમયનો વીડિયો શૅર કર્યો છે.

સોશિયલ મીડિયા યૂઝર કમલપ્રીત કૌરે સિંઘુ બૉર્ડર...\n\ntl;dr:

નરેન્દ્ર મોદી સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાઓ સામેનું ખેડૂતોનું આંદોલનને 40મો દિવસ થઈ રહ્યો છે અને આંદોલનની જેમ હાડ ગાળતી ઠંડી પણ નવા વિક્રમો નોંધાવી રહી છે. શુક્રવારે દિલ્હીમાં છેલ્લા 15 વર્ષની સૌથી વધારે ઠંડી હતી. એ પછી શનિવારે અને રવિવારે કડાકાભડાકા સાથે ભારે વરસાદ પણ થયો છે અને આંદોલનકારીઓ માટે વિકટ સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.


ખેડૂત આંદોલન : નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, કૃષિકાયદાઓ પર કેટલીક પાર્ટીઓ પૉલિટિક ઍજન્ડા આગળ વધારે છે\nદરમિયાન આજે વડા પ્રધાન મોદીએ વીડિયો કૉન્ફરન્સના માધ્યમથી પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માનનિધિ લાભાર્થીઓનાં ખાતાંમાં જમા કરાવી. વડા પ્રધાને 9 કરોડથી વધારે ખાતાંઓમાં 18 હજાર કરોડની રકમ યોજના મુજબ જમા કરાવી.

આ રકમ પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માનનિધિ યોજના હેઠળ આપવામાં આવી રહી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ખેડૂત આંદોલનને લઈને કહ્યું કે, કૃષિકાયદાઓને લઈને કેટલીક પાર્ટીઓ રાજકીય ઍજન્ડા આગળ વધારી રહી છે.

મોદીએ ખેડૂત યોજનાનો લાભ મેળવનારા અલગઅલગ રાજ્યોના ખેડૂતો સાથેના સંવાદમાં આ વાત કહી.

એમણે એમ પણ કહ્યું કે કૉન્ટ્રૅક્ટ ફાર્મિંગને નામે દેશમાં ભ્રમ ઊભો કરવામાં આવી રહ્યો છે.

એમણે કહ્યું કે "સ્વાર્થની રાજનીતિ કરનારાઓને જનતા ખૂબ નજીકથી જોઈ રહી છે. જે દળો પશ્ચિમ બંગાળમાં ખેડૂતોના અહિત પર કંઈ નથી બોલતા તે અહીં ખેડૂતોને નામે દિલ્હીના નાગરિકોને પરેશાન કરી રહ્યા છે અને દેશના અર્થતંત્રને બરબાદ કરવામાં લાગેલા છે."

એમણે મમતા બેનરજીને નિશાને લેતા કહ્યું કે "જે લોકો 30-30 વર્ષ બંગાળમાં રાજ કરતાં હતા, એક એવી રાજકીય વિચારધારાને લઈને એમણે બંગાળને ક્યાંથી ક્યાં લાવી દીધું છે એ આખો દેશ જાણે છે. તમે મમતા બેનરજીનાં જૂનાં ભાષણો સાંભળશો તો સમજાશે કે આ વિચારધારાએ બંગાળને કેટલું બરબાદ કર્યું."

સરકારનો નવો પત્ર

કાર્યક્રમમાં કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમરે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માનનિધિ એક મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના છે અને તેનાથી ગરીબ ખેડૂતોને ઘણો લાભ થયો છે.

કૃષિમંત્રીએ કહ્યું કે, "પંજાબ સહિત થોડી જગ્યાએ અમુક ખેડૂત ભાઈ-બહેનોનાં મનમાં નવા કૃષિકાયદાઓને લઈને ભ્રમ ઊભો થયો છે. હું એમને આગ્રહ કરું છું કે તેઓ આ આંદોલન છોડીને સરકાર સાથે વાતચીત કરે. મને આશા છે કે ખેડૂતો નવા કાયદાઓનો મર્મ અને મહત્ત્વ સમજશે અને આપણે સમાધાન તરફ આગળ વધીશું. "

દરમિયાન ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું કે એમએસપી (લઘુતમ સમર્થન મૂલ્ય) રદ નહીં થાય. એમણે દિલ્હીમાં એક સંમેલનમાં આ વાત કરી છે.

ખેડૂતોએ વાતચીતનો અગાઉનો પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો એ પછી સરકારે ફરી વાતચીત માટે ગુરુવારે એક પત્ર લખ્યો છે.

અમેરિકાનાં સાંસદોનો પત્ર

પ્રમિલા જયપાલ

ખેડૂત આંદોલનમાં કોઈ નીવેડો આવી નથી રહ્યો ત્યારે અમેરિકાના સાત સાંસદોએ વિદેશ મંત્રી માઇક પૉમ્પિયોને ભારત સાથે વાત કરવા અપીલ કરી છે.

આ સાંસદોએ એ એક પત્ર લખી અમેરિકા ભારતના વિદેશમંત્રી આગળ આંદોલનનો મુદ્દો ઉઠાવે એમ કહ્યું છે. આ સાત સાંસદોમાં ભારતીય મૂળનાં...\n\ntl;dr:

દિલ્હી સરહદે વિવિધ રાજ્યોના ખેડૂતો નવા કૃષિકાયદાઓ સામે આંદોલન કરી રહ્યા છે. આ આંદોલનને મહિનો થવા આવ્યો છે અને હજી સુધી કોઈ ઉકેલ આવ્યો નથી ત્યારે સરકારે ફરીથી વાતચીત માટે પત્ર લખ્યો છે.


ખેડૂત આંદોલન : પંજાબની ખેતી ઘઉં, ડાંગર અને MSPથી આબાદ થઈ કે બરબાદ?\nપરંતુ આ બંને પાકની સફળતાએ તેની સામે એવો ચક્રવ્યૂહ બનાવ્યો છે કે તે ઇચ્છે તો પણ બહાર ન નીકળી શકે.

દિલ્હીની તમામ સરહદો પર ગત અઠવાડિયાથી ખેડૂતો પણ આની વાત કરતા રહ્યા છે, પરંતુ ધીમા અવાજે.

ત્રણ ચહેરા, ત્રણ પાક, ત્રણેયનું દર્દ અલગ

મેજરસિંહ કસૈલ, રાજબીર ખલીફા અને સુરેન્દ્ર સિંહ

દિલ્હીમાં ગત 20 દિવસથી આકરી ઠંડીમાં તરનતારનથી આવેલા મેજરસિંહ કસૈલ બેસેલા છે. સિંઘુ બૉર્ડર પર તેમની સાથે અમારી મુલાકાત થઈ.

વાતવાતમાં તેમણે કહ્યું, "ડાંગર અને ઘઉં સિવાય બીજા પાક ઉગાડવાના ઘણા પ્રયાસ કર્યા. એક વખત સૂરજમુખી લગાવ્યાં. બજારમાં એક લિટર તેલની કિંમત જ્યારે 100 રૂપિયા હતી, ત્યારે અમારો પાક એક હજાર રૂપિયા ક્વિન્ટલમાં વેચાયો હતો. જ્યારે સરસવની ખેતી કરી તો બજારમાં એક લિટર સરસવના તેલની કિંમત 150 રૂપિયા હતી અને એક ક્વિન્ટલની કિંમત અમને બે હજાર રૂપિયા મળી. એક ક્વિન્ટલમાંથી 45 કિલો તેલ નીકળે છે. એટલે બજારમાં જેની કિંમત 6500 રૂપિયા હતી, અમારા ખિસ્સામાં અડધાના પણ અડધા આવ્યા. અમારી મહેનતની કિંમત કોઈ બીજું ખાય અને બીજો પાક ઉગાડીને અમે ફસાઈ જઈએ છીએ."

મેજરસિંહ કસૈલ આજે પણ ઘઉં, ડાંગર સિવાય બીજો પાક ઉગાડવા તૈયાર છે.

તેમના ખેતરમાં ભૂગર્ભના પાણીનું સ્તર ઘણું નીચું ચાલી ગયું છે. આજે તરનતારનમાં પાણી 80 ફૂટ નીચે મળે છે. આ સમસ્યા સામે લડવા માટે તેમણે ખેતરમાં સૂરજમુખી ઉગાડવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પરંતુ જ્યારે પાકના ભાવ યોગ્ય ન મળ્યા તો તેમણે પોતાના પાક પર પસ્તાવો થયો. હવે તે ફરીથી ઘઉં અને ડાંગરની ખેતી કરી રહ્યા છે.

પંજાબમાં પાક ઉત્પાદન

મેજરસિંહ કસૈલના જેવું જ દર્દ હરિયાણાના ભિવાની જિલ્લામાંથી આવેલા રાજબીર ખલીફાનું છે.

મેજરસિંહ કસૈલ સાથે અમારી વાતચીત ચાલી રહી હતી તો પોતે જ પોતાનું દુ:ખ વ્યક્ત કરવા લાગ્યા.

તેમણે કહ્યું, "આ વખતે મેં ગાજર ઉગાડ્યાં. પરંતુ મને મંડીમાં કિંમત 5થી 7 રૂપિયા મળી. તે જ મંડીમાં મોટા ખેડૂતોને 20 રૂપિયાની કિંમત મળી."

સુરેન્દ્ર સિંહ અમારી વાતચીતને ધ્યાનથી સાંભળી રહ્યા હતા. તેમણે પોતાના દરદને અલગ રીતે સમજાવ્યું.

તેઓ કહે છે, "કોઈ બીજો પાક ઉગાડો તો તે પાક મળવામાં મહિનાઓ લાગી જાય છે. ઘઉં અને સરસિયાના પૈસા તરત જ મળી જાય છે. અડધી રાતે તેની પાસે જાવ અથવા પછી પાકની સિઝનમાં વચ્ચે તે હંમેશાં મદદ માટે તૈયાર રહે છે. મેં પોતે ગાજર ઉગાડવાના પ્રયત્ન કર્યા. બજારમાં ભાવ ન મળ્યા. કોણ દર નક્કી કરે છે, કેવી રીતે ભાવ નક્કી થાય છે તેની કોઈ...\n\ntl;dr:

પંજાબના મોટા ભાગના ખેડૂતો ઘઉં અને ડાંગરની ખેતી કરે છે. આ બંને પાક પર એમએસપી મળે છે અને સરકારી ખરીદીની ગૅરન્ટી પણ આપે છે. જ્યારે ખેડૂત કમાણી અને ખરીદી બંને સુનિશ્ચિત હોય તો પછી ત્રીજા પાકની પાછળ ખેડૂત કેમ ભાગે?


ખેડૂત આંદોલન : પંજાબમાં લોકો જીઓ મોબાઇલ ટાવરને કેમ નિશાન બનાવી રહ્યાં છે?\nપંજાબમાં ખેડૂતોનો રોષ હવે જીઓ કંપનીના મોબાઇલ ટાવર્સ પર ઉતરી રહ્યો છે.

ખેડૂતોને લાગે છે કે મોદી સરકાર કૃષિ સુધારા અંબાણી અને અદાણી જેવા મૂડીપતીઓ માટે લાવી છે, એટલે તેમણે હવે આ કંપનીઓનો બહિષ્કાર કરવાનું શરૂ કર્યું છે.

જુઓ બીબીસી સંવાદાદાતા અરવિંદ છાબડાનો પંજાબથી ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કૃષિ કાયદાઓ મામલે વિરોધ કરી રહેલા ખેડૂતોનો વિરોધ હવે ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે.


ખેડૂત આંદોલન : પાંચ નિષ્ફળ બેઠકોમાં શું થયું?\nઆંદોલનકારી ખેડૂતો

આ પહેલાં મંગળવારે દિલ્હીની સરહદો પર પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતસંગઠનો દ્વારા ભારત બંધની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જેને ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો.

તો મંગળવારે સાંજે ખેડૂતો આગેવાનોને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે વાતચીત માટે બોલાવ્યા હતા. જોકે, આ વાતચીત પણ નિષ્ફળ નીવડી હતી.

નોંધનીય છે કે આંદોલનકારી ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા ઘણા સમયથી ત્રણ નવા કૃષિ સંબંધિત કાયદાઓને રદ કરાવવા માટે આંદોલન કરાઈ રહ્યું છે.

આ જ પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે મંગળવારે ભારત બંધનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું હતું. જેને પગલે રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હીની આસપાસની સરહદો પર હજારોની સંખ્યામાં ખેડૂતો એકઠા થઈ ગયા હતા.

પ્રથમ અને બીજા તબક્કાની વાતચીત

ખેડૂત આંદોલન

પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતો દ્વારા ઑક્ટોબર માસથી નવા કૃષિકાયદાઓને હઠાવવા અને MSPની પ્રથાને કાયદાકીય સુરક્ષા અપાવવાની માગને લઈને વિરોધપ્રદર્શનો શરૂ થયાં હતાં.

જેમાં બાદમાં ભારતનાં જુદાંજુદાં રાજ્યોનાં ખેડૂતસંગઠનોએ પણ ભાગ લીધો હતો.

'બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ ડોટ કૉમ'ના એક અહેવાલ અનુસાર ઑક્ટોબર માસમાં આંદોલનકારી ખેડૂતસંગઠનોના આગેવાનો સાથે યોજાયેલ પ્રથમ તબક્કાની વાતચીતમાં કોઈ પણ મંત્રી સામેલ ન હોવાને કારણે ખેડૂતઆગેવાનોએ મિટિંગમાંથી વૉકઆઉટ કર્યું હતું.

જેને પગલે પ્રથમ મિટિંગમાં વાત આગળ વધી શકી નહોતી. જ્યારે 13 નવેમ્બરના રોજ આંદોલનકારી ખેડૂતો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે બીજા તબક્કાની વાતચીત થઈ હતી.

'ધ વાયર ડોટ કૉમ'ના અહેવાલ અનુસાર આ મિટિંગમાં આંદોલનકારી ખેડૂતસંગઠનોના આગેવાનો, પંજાબના ખેતીવિભાગના અધિકારીઓ, કેન્દ્રીય કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમર અને કેન્દ્રીય રેલવેમંત્રી પિયુષ ગોયલ હાજર રહ્યાં હતાં.

આ મિટિંગમાં સરકારે ખેડૂતો સમક્ષ નવા કૃષિકાયદાઓ અંગે ખેડૂતોના વાંધાનો અને માગણીઓનો અભ્યાસ કરવા માટે એક સમિતિની રચના કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.

સાથે જ આ સમિતિનો રિપોર્ટ આવે ત્યાં સુધી ખેડૂતોએ આંદોલન મોકૂફ રાખવાનું સૂચવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, ખેડૂત આગેવાનોએ સરકારની આ માગણીઓ સ્વીકારી નહોતી. અને MSPને કાયદાકીય અધિકાર જાહેર કરવાની પોતાની માગ પર અડગ રહ્યા હતા.

આમ ખેડૂતો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચેની બીજા તબક્કાની સાત કલાક લાંબી ચાલેલી વાતચીતનું કોઈ પરિણામ આવ્યું નહોતું.

ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચે ત્રીજા તબક્કાની વાતચીત

આંદોલનકારી ખેડૂતો

'એનડીટીવી ડોટ કૉમ'ના એક અહેવાલ પ્રમાણે...\n\ntl;dr:

આજે ખેડૂત આંદોલનનો 14મો દિવસ છે અને કેન્દ્ર સરકાર અને આંદોલનકારી ખેડૂતો વચ્ચે છઠ્ઠા તબક્કાની વાતચીત યોજાવાની હતી. જેને રદ કરી દેવાઈ છે.


ખેડૂત આંદોલન : પાંચ હજાર વીરતાપદક પરત કરશે પૂર્વ સૈનિકો\nપાછલાં બે અઠવાડિયાંથી ખેડૂતો દિલ્હીની જુદીજુદી સીમાઓ પર વિરોધપ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. તેમની માગ છે કે ત્રણ નવા કૃષિકાયદા ખેડૂતો વિરુદ્ધ છે અને સરકાર તેને પરત ખેંચે.

આ દરમિયાન હરિયાણા અને રાજસ્થાનના ખેડૂતો રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હી તરફ કૂચ કરી શકે છે. તેઓ રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ 48 પર માર્ચ કરશે.

'ધ હિંદુ'ના  એક સમાચાર પ્રમાણે સિંઘુ બૉર્ડર પર ધરણાં કરી રહેલા પૂર્વ સૈનિકોએ પાંચ હજાર વીરતાપદક એકઠાં કર્યાં છે જેને તેઓ કૃષિકાયદાના વિરોધમાં સરકારને પરત કરવાના છે.

આ લોકો 26 નવેમ્બરથી સિંઘુ બૉર્ડર પર ધરણાં કરી રહ્યા છે.

પંજાબ અને હરિયાણાથી આવેલા આ પૂર્વ સૈનિકો હવે મુખ્યત્વે ખેતી કરીને પોતાની આજીવિકા ચલાવે છે.

તેમણે શનિવારે જણાવ્યું કે તેમની યોજના આવનારા બે દિવસમાં 25 હજાર મેડલ  એકઠાં કરવાની છે. તેમણે કહ્યું કે લાખોની સંખ્યા ખેડૂતો વિરોધપ્રદર્શન માટે આવી રહ્યા છે.

'દેશ રહેવા લાયક નથી રહ્યો'

'હિંદુ' સાથેની વાતચીતમાં ઝજ્જરથી આવેલા એક 80 વર્ષના સેવાનિવૃત્ત હવલદાર બળવંત સિંહ જણાવે છે કે, "હું ખેડૂતો અને જવાનોના પરિવારમાંથી આવું છું, જેના ઘરમાંથી આઠ લોકો સીમા પર યુદ્ધમાં શહીદ થયા છે. મને એ વાત પર ગર્વ છે પરંતુ સરકાર જેવું વર્તન અમારી સાથે કરી રહી છે એ જોઈને લાગે છે કે આ દેશ હવે રહેવા લાયક નથી રહ્યો."

"અમે અહીં 26 નવેમ્બરથી આવેલા છીએ અ સરકાર અમારી વાત સાંભળવાને સ્થાને કાળા કાયદા અમારી પર નાખવામાં લાગેલી છે."

ગુરદાસપુરના સેવાનિવૃત્ત સુબેદાર એસ. પી. સિંહે કહ્યું કે છ ખેડૂતોની ધરપકડ કરાઈ છે કારણ કે તેઓ પોતાનાં પદક પરત કરવા માટે રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને મળવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા.

પટિયાલાથી સેવાનિવૃત્ત હવલદાર બરતાર સિંહનો આરોપ છે કે પૂર્વ સૈનિકોના એક સમૂહને બે દિવસ માટે હિરાસતમાં રાખવામાં આવ્યા અને તેમના ફોન અને અન્ય સામાન જપ્ત કરી લેવાયા.

તેમનું કહેવું છે, "અમે આ કાળા કાયદાઓના વિરોધમાં પોતાનાં પદકોનો ત્યાગ કરવા માગીએ છીએ. આ જ હેતુસર અમે ગુરુવારે રાષ્ટ્રપતિ ભવન ગયા હતા."

હરિયાણાથી સેવાનિવૃત્ત નાયક કપિલ દેવ કહે છે કે સરકારે વિરોધપ્રદર્શનકારીઓ સાથે જેવો વ્યવહાર કર્ય હતો તેનાથી ખેડૂતો અને પૂર્વ સૈનિકો અને સેનાના જવાનોના પરિવારોને ઘણું દુ:ખ થયું હતું.

તેઓ કહે છે કે આ પદક મનોરંજન માટે નહીં પરંતુ વીરતા માટે અપાયાં હતાં. પરંતુ સેનાના જવાન ખેડૂતોના બહેતર ભવિષ્ય માટે તે પરત કરવા માટે તૈયાર છે.

ઝજ્જરથી આવેલા સેવાનિવૃત્ત...\n\ntl;dr:

મોદી સરકારના કૃષિકાયદાનો વિરોધ કરી રહેલા આંદોલનકારી ખેડૂતોએ જયપુર-દિલ્હી હાઈવે બંધ કરવાની ચેતવણી આપી છે.


ખેડૂત આંદોલન : પોપ સ્ટાર રિહાના અને ગ્રેટા થનબર્ગના ટ્વીટથી કેમ થયો વિવાદ?\nરિહાના

ભારતમાં રાજકીય હોય કે મનોરંજન જગત, તમામ ક્ષેત્રની ઘણી હસ્તીઓએ ખેડૂતોના સમર્થનમાં આંદોલનને ટેકો જાહેર કર્યો છે.

હવે આ યાદીમાં કેટલીક ઇન્ટરનૅશનલ પર્સનાલિટીઓ પણ સામેલ થઈ ગઈ છે. પહેલાં ઇન્ટરનૅશનલ પોપ સ્ટાર રિહાના અને પછી જાણીતા પર્યાવરણ ઍક્ટિવિસ્ટ ગ્રેટા થનબર્ગે ખેડૂત આંદોલનના સમર્થનમાં સોશિયલ મીડિયા ટ્વિટર પર ટ્વીટ કર્યાં છે.

નોંધનીય છે કે આ બંનેના ટ્વિટર પર અસંખ્ય ફૉલોઅર્સ છે.

આ બંને ઇન્ટરનૅશનલ પર્સનાલિટી દ્વારા આ મુદ્દે ટ્વીટ કરવાથી શરૂઆતથી ભાજપ સરકાર જેને પોતાનો આંતરિક મુદ્દો ગણાવે છે, તે ખેડૂત આંદોલનમાં હવે આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દો બનતો જતો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.

રિહાના અને ગ્રેટાનું સમર્થનમાં ટ્વીટ

ઇન્ટરનૅશનલ પોપ સ્ટાર રિહાનાએ મંગળવારે દિલ્હીની આસપાસ ખેડૂત આંદોલનને પગલે ઇન્ટરનેટ સેવા બંધ કરી દેવાઈ હોવાના સમાચાર અહેવાલની લિંક સાથે લખ્યું કે, “આપણે વિશે વાત કેમ નથી કરી રહ્યા? #FarmersProtest”

તેમના આ ટ્વીટ પર અત્યાર સુધી ચાર લાખ કરતાં વધુ લાઇક મળી છે. જ્યારે 60 હજાર કરતાં વધુ લોકો તેમના આ ટ્વીટ પર કૉમેન્ટ કરી છે. તેમજ 1,90,000 કરતાં વધુ લોકોએ તેમનું આ ટ્વીટ રિટ્વીટ કર્યું છે.

પોપ સ્ટાર રિહાના બાદ સ્વીડનનાં 18 વર્ષીય પર્યાવરણ ઍક્ટિવિસ્ટ ગ્રેટા થનબર્ગે પણ ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલન મુદ્દે ખેડૂતોને સમર્થન આપતું ટ્વીટ કર્યું હતું.

તેમણે પણ રિહાનાની જેમ જ દિલ્હીની આસપાસ ખેડૂત આંદોલનને પગલે ઇન્ટરનેટ સેવા બંધ કરાઈ હોવાના એક સમાચાર અહેવાલની લિંક શૅર કરવાની સાથે પોતાના ટ્વિટમાં આંદોલન કરી રહેલા ખેડૂતોને સમર્થન જાહેર કર્યું હતું.

તેમણે લખ્યું હતું કે, “અમે ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલનના સમર્થનમાં છીએ.”

અત્યાર સુધી ગ્રેટાના ટ્વીટને એક લાખ કરતાં વધુ લાઇક મળી છે. જ્યારે દસ હજાર કરતાં વધુ લોકોએ આ ગ્રેટાના ટ્વીટ પર કૉમેન્ટ કરી હતી. તેમજ 46 હજાર લોકોએ તેમનું ટ્વીટ રિટ્વીટ કર્યું હતું.

અમિત શાહે શું કહ્યું?

કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે પ્રતિક્રિયા આપતા જણાવ્યું કે કોઈ કુપ્રચાર ભારતની એકતાને અટકાવી ન શકે! કોઈ કુપ્રચાર ભારતને નવી ઊંચાઈઓ સુધી પહોંચવાથી રોકી નહીં શકે..! તથા કુપ્રચાર ભારતના ભાગ્યને નક્કી ન કરી શકે માત્ર 'પ્રગતિ' જ કરી શકે છે. પ્રગતિ હાંસલ કરવા માટે ભારત સંગઠીત અને એક સાથે ઊભું છે.

ભારત સરકારનું નિવેદન

ખેડૂત આંદોલન મુદ્દે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાણીતા ચહરાઓએ કરેલાં ટ્વીટ બાદ ભારત...\n\ntl;dr:

પાછલા બે મહિના કરતાં વધુ સમયથી દિલ્હીની વિવિધ સરહદો પર વિવાદિત કૃષિકાયદાઓને લઈને દેશનાં વિવિધ રાજ્યોના ખેડૂતો આંદોલન કરી રહ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલન : પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું, 'દિલ્હીની સરહદ આંતરરાષ્ટ્રીય બૉર્ડર લાગી રહી છે'\nદિલ્હીમાં પ્રજાસત્તાકદિને થયેલી હિંસામાં માર્યા ગયેલા નવરીત સિંઘના પરિવારને મળવા પ્રિયંકા ગાંધી ઉત્તર પ્રદેશના રામપુર પહોંચ્યાં હતાં.

પરિવાર સાથે મુલાકાત કર્યા બાદ પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું છે કે "આ ખેડૂતોની લડત છે, જેની પાછળ ન કોઈ રાજનેતા છે, ન કોઈ રાજકીય પાર્ટી."

તેમણે કહ્યું, "વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં કહ્યું કે જો ખેડૂતો વાત કરવા માગતા હોય તો હું એક ફોન કૉલ જેટલો દૂર છું. તેમનામાં એટલો અહંકાર છે કે તેઓ ખેડૂતોને મળવા નથી જઈ શકતા. વડા પ્રધાનના આવાસથી દિલ્હી બૉર્ડર દૂર કેટલી છે."

તેમણે કહ્યું, "સરકારને હવે અહંકાર આવી ગયો છે. જનતા સાથેનું તેમનું જોડાણ તૂટી ગયું છે, હવે તેમને જનતાનો અવાજ સંભળાતો નથી."

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે દિલ્હીની સરહદ પર બૅરિકેડિંગ જોઈ એવું લાગે છે જાણે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ હોય.

ખેડૂત આંદોલન : વિપક્ષના સાંસદોને ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ખેડૂતોને મળતા અટકાવાયા

ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ખેડૂત નેતાઓને મળવા પહોંચેલા નેતાઓને પોલીસે રોકી લીધા છે.

10 રાજકીય પક્ષોના 15 સાંસદો દિલ્હી-ઉત્તર પ્રદેશને જોડતી ગાઝીપુર બૉર્ડર પર પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોને મળવા ગયા હતા. પરંતુ તેમને પોલીસે રોકી લીધા છે.

સિરોમણી અકાલી દળનાં નેતા અને પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી હરસિમરત કૌરે આ અંગે સૂચના આપી.

ગાઝીપુર પહોંચીને હરસિમરત કૌરે કહ્યું, "અમે અહીં છીએ કારણ કે સંસદમાં આ અંગે ચર્ચા કરી શકીએ. સ્પીકર અમને આ મુદ્દો ઉઠાવવા નથી દેતા."

પ્રિયંકા ગાંધી ટ્રૅક્ટર રેલીમાં માર્યા ગયેલા ખેડૂતને મળવા રવાના

કૉંગ્રેસનાં મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી યુપીના રામપુર જઈ રહ્યાં છે. પ્રિયંકા ગાંધીનો કાફલો સવારે રામપુર જવા માટે રવાના થઈ ગયો છે.

અહેવાલો અનુસાર, પ્રિયંકા ગાંધી ટ્રેક્ટર પરેડ દરમિયાન માર્યા ગયેલા પ્રદર્શનકારી નવરીતના ઘરે જશે.

આ સિવાય વિપક્ષના નેતાઓનો એક કાફલો ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ખેડૂતોની મુલાકાતે નીકળ્યું છે.

ઉત્તર પ્રદેશ કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ અજયકુમાર લલ્લુએ એએનઆઈને કહ્યું, "અમને જાણકારી મળી હતી કે નવરીતનું ટ્રેક્ટર રેલી દરમિયાન મોત થયું હતું. પ્રિયંકા ગાંધી રામપુરમાં આજે તેમના ઘરે પહોંચીને પરિવારજનો સાથે મુલાકાત કરશે."

નવરીત ઉત્તર પ્રદેશના રામપુર જિલ્લાના બિલાસપુરના ડિબડિબા ગામના રહેવાસી હતા.

દિલ્હીના આઈટીઓ વિસ્તારમાં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું. પ્રદર્શનકારીઓએ તેમનું મૃત્યુ ગોળી વાગવાને કારણે થયું હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

જોકે પોલીસનું...\n\ntl;dr:

કૉંગ્રેસનાં મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ કહ્યું છે કે "છેલ્લા બે મહિનાથી બેઠેલા ખેડૂત શું કહી રહ્યા છે, તેઓ એટલું જ કહે છે કે અમારી માટે કાયદો બનાવો છો તો અમને પૂછો કે એની અમારી પર શું અસર થશે."


ખેડૂત આંદોલન : ભગતસિંહના કાકાએ ત્રણ કૃષિકાયદાઓ સામે આંદોલન છેડ્યું અને અંગ્રેજ સરકારને ઝૂકવું પડ્યું\nબ્રિટિશ અધિકારીઓનાં રહસ્યો જાણવા માટે અજિત સિંહે થોડા સમય માટે ઉર્દુ અને ફારસી પણ ભણાવ્યું હતું (1903).

અજિતસિંહનો જન્મ 23 ફેબ્રુઆરી 1881ના રોજ જલંધર જિલ્લાના ખટકડ કાલા ગામમાં થયો હતો. ભગતસિંહના પિતા કિશનસિંહ તેમના મોટા ભાઈ હતા. સ્વર્ણસિંહ નાના ભાઈ હતા, જેમનું 23 વર્ષની ઉંમરે સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન જેલમાં ક્ષય રોગથી મૃત્યુ થયું હતું.

ત્રણેયના પિતા અરજનસિંહ તે દિવસોમાં સ્વતંત્રતા સંગ્રામની વાહક કૉંગ્રેસ પાર્ટી સાથે સંકળાયેલા હતા અને ત્રણેય ભાઈઓ પણ તેમની સાથે જોડાઈ ગયા.

ત્રણેય ભાઈઓએ સાંઈ દાસ ઍંગ્લો સંસ્કૃત સ્કૂલ જાલંધરથી મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી હતી અને અજિતસિંહે 1903-04માં બરેલી કૉલેજમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. 1903માં તેમના લગ્ન કસુરના સૂફી વિચારધારા ધરાવતા ધનપત રાયનાં પુત્રી હરનમકોર સાથે થયાં હતાં.

1906માં દાદાભાઈ નવરોજીની અધ્યક્ષતામાં કલકત્તા કૉંગ્રેસ યોજાઈ હતી, જ્યાં તેઓ બાળ ગંગાધર ટિળકથી ખૂબ પ્રભાવિત થયા હતા. ત્યાંથી પાછા ફર્યા બાદ બંને ભાઈઓ કિશનસિંહ અને અજિતસિંહે 'ભારત માતા સોસાયટી' કે 'અંજુમન-મુહબ્બતે વતન'ની સ્થાપના કરી અને અંગ્રેજવિરોધી પુસ્તકો છાપવાનું શરૂ કર્યું.

અંગ્રેજ સરકાર લાવી હતી કાયદો

1907માં સુરત કૉંગ્રેસ વખતે લોકમાન્ય ટિળક અને અરબિંદો ઘોષ સાથે અજિતસિંહ

1907માં બ્રિટિશ સરકાર ત્રણ ખેડૂતવિરોધી કાયદા લઈ આવી, જેની સામે પંજાબના ખેડૂતોમાં ભારે રોષની લાગણી ઉભી થઈ ગઈ.

અજિતસિંહે આગળ વધીને ખેડૂતોને સંગઠિત કર્યા અને સમગ્ર પંજાબમાં બેઠકો કરી, જેમાં પંજાબના વરિષ્ઠ કૉંગ્રેસ નેતા લાલા લજપત રાયને આમંત્રિત કરાતા હતા.

આ ત્રણેય કાયદા વિશે ભગતસિંહે પોતાના ઉપર જણાવેલ લેખમાં ઉલ્લેખ કર્યો છે - નવા કૉલોની ઍક્ટ, જે અંતર્ગત ખેડૂતોની જમીન જપ્ત થઈ શકે તેવી જોગવાઈ હતી. વધેલી મહેસૂલ (માલિયા) અને બારી દોબઆબ નહેરના પાણીના દરમાં વધારો.

માર્ચ 1907માં લાયલપુરની એક મોટી સભામાં 'ઝાંગ સ્યાલ' પત્રિકાના સંપાદક લાલા બાંકે દયાલે, (જેઓ પોલીસની નોકરી છોડીને આંદોલનમાં સામેલ થયા હતા) એક માર્મિક કવિતા - 'પગડી સંભાળ જટ્ટા...' વાંચી; જેમાં ખેડૂતોના શોષણની વેદનાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું.

ચાળીસ ભાષાના જાણકાર

અજિત સિંબ ઈટાલીમાં - વચમાં પઘડી બાંધેલા

એ કવિતા એટલી લોકપ્રિય થઈ કે ખેડૂતો પ્રતિકારનું નામ કવિતાના નામ પરથી 'પગડી સંભાલ જટ્ટા... આંદોલન' પડી ગયું. 113 વર્ષ બાદ વર્ષ 2020-21ના ખેડૂત આંદોલનમાં પણ એ...\n\ntl;dr:

પોતાના લેખ 'સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન પંજાબમાં પહેલો જુવાળ'માં ભગતસિંહે લખ્યું છે, "લોકમાન્ય પ્રત્યે ખાસ લાગણી ઘરાવતા યુવાનોમાં કેટલાક પંજાબી યુવાનો પણ હતા. આવા બે પંજાબી યુવાનો હતા કિશનસિંહ અને મારા આદરણીય કાકા સરદાર અજિતસિંહજી."


ખેડૂત આંદોલન : ભાજપની જાહેરાતના એ 'ખુશ ખેડૂત' જે દિલ્હીમાં ધરણાં કરે છે - ફૅક્ટ ચેક\nતસવીરમાં પંજાબના એક ખુશાલ ખેડૂત અને ખેતપેદાશોના ભાવ તથા એમએસપી વિશેની સમાગ્રી હતી.

નરેન્દ્ર મોદી સરકારે પસાર કરેલા કૃષિકાયદાઓનો વિરોધ થઈ રહ્યો છે ત્યારે આ જાહેરાત નવા કૃષિ કાયદાથી પંજાબના ખેડૂતો ખુશ હોવાની વાત દર્શાવવા માટે પ્રકાશિત કરાઈ હતી.

પરંતુ હવે આ જાહેરાત વિવાદિત થઈ ગઈ છે કારણે જાહેરાતમાં જે ખેડૂતની તસવીર મૂકવામાં આવી છે અને જેમને ખુશ બતાવવામાં છે, તેઓ ખરેખર દિલ્હી સરહદે ચાલી રહેતા ખેડૂત આંદોલનમાં ખેડૂતો સાથે આંદોલન કરી રહ્યા છે.

વિવાદ શું છે?

કેટલાક દિવસો પહેલા ભાજપના ફેસબુક પેજ પર એક જાહેરાત પોસ્ટ થઈ હતી. તેમાં ટાઇટલ હતું કે 'ખુશાલ કિસાન, સમૃદ્ધ રાષ્ટ્ર.'

વળી તેમાં વર્ષ 2020-2021 માટે એમએસપી મૂલ્યોની ખરીદી અને ભાવની વિગતો પણ હતી.

જોકે સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે તેમાં એક પંજાબી ખેડૂતની તસવીર હતી. તસવીરમાં તે ખેડૂત ખુશ દર્શાવાયા છે.

જોકે તસવીર વાઇરલ થતાં એ ખેડૂત પાસે પહોંચી જેમની તસવીર આ જાહેરાતમાં ઉપયોગ લેવામાં આવી છે. તેમને જાણ થતાં તેમણે જે સ્પષ્ટીકરણ આપ્યું તેનાથી વિવાદ વધુ ચર્ચાસ્પદ બન્યો.

જાહેરાતમાં જે ખેડૂતને સરકારની નીતિઓ અને કાયદાથી ખુશ દર્શાવાયા છે, તેઓ ખરેખર કેન્દ્ર સરકારથી નારાજ હોઈ ખેડૂત આંદોલનમાં ધરણાં કરી રહ્યાં છે.

બીબીસી પંજાબી સર્વિસના સંવાદદાતા જસપાલ સિંહે આ ખેડૂત સાથે વાતચીત કરી અને સમગ્ર બાબત જાણવાની કોશિશ કરી.

કોણ છે આ ખેડૂત?

હરપ્રીત સિંહ

જાહેરાતમાં જેમની તસવીરનો ઉપયોગ થયો છે તેમનું નામ હરપ્રીત સિંહ છે અને તેઓ પંજાબના હોશિયારપુર જિલ્લાના રહેવાસી છે.

તેમણે પોતાના વિશે જણાવતા કહ્યું, "હું ફિલ્મ મેકર છું. પંજાબના હોશિયારપુર જિલ્લાથી છું. ઍક્ટિંગ પણ કરું છું. ફ્રીલાન્સ પણ કરું છું. અહીં કેટલાક દિવસથી - હું બે સપ્તાહથી છુ. અહીં ફોટોગ્રાફી કરી અને મિત્રો માટે ઍરિયલ ફૂટેજ પણ લીધું છે."

તસવીરના વિવાદ અને હકીકત વિશે પૂછતા તેમણે કહ્યું કે તેમની પરવાનગી વગર તસવીરનો ઉપયોગ જાહેરાતમાં કરાયો છે.

ખેડૂત આંદોલન : ભાજપની જાહેરાતના એ 'ખુશ ખેડૂત' જે દિલ્હીમાં ધરણાં કરે છે - ફૅક્ટ ચેક

તેમણે જણાવ્યું," મને પૂછ્યા વગર તેમણે જાહેરાતમાં તસવીર લીધી છે. મને 21 તારીખે રાત્રે મિત્રએ વૉટ્સએપ પર તસવીર મોકલી અને જાણ કરી પછી ખબર પડી."

"આ 6-7 વર્ષ જૂની તસવીર છે. મારા મિત્રએ તેને ખેંચી હતી. પછી ત્યારે મેં તેને સોશિયલ મીડિયા પર મૂકી હતી. જ્યાં સુધી તસવીરના દુરુપયોગની વાત છે તો પહેલા તેમનો મુદ્દો હતો...\n\ntl;dr:

તાજેતરમાં પંજાબ ભાજપના સોશિયલ મીડિયા હૅન્ડલ પર એક તસવીરવાળી જાહેરાત મૂકવામાં આવી હતી. જેને લઈને વિવાદ પણ થયો.


ખેડૂત આંદોલન : ભારતના ખેડૂતોને બ્રિટનના સાંસદો ટેકો કેમ આપે છે?\nતનમનજીતસિંહ ધેસી

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ મુજબ સિંઘુ બૉર્ડર પર ખેડૂત નેતાએ હરવિન્દર સિંહ લાખોવાલે કહ્યું કે, જ્યાં સુધી ખેડૂતોની માગણીઓ પર નીવેડો ન આવે ત્યાં સુધી ભારત ન આવવા તેઓ બ્રિટનના વડા પ્રધાનને અપીલ કરશે.

છેલ્લાં કેટલાંક અઠવાડિયાંથી ભારતમાં ચાલતા ખેડૂત આંદોલનની તસવીરો અને વીડિયો દુનિયાભરમાં પ્રકાશિત થયાં છે. વિશ્વભરના ઘણા નેતાઓ અને ભારતીય મૂળના લોકોએ આ અંગે પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી છે.

બ્રિટનની સંસદમાં પણ આ મુદ્દો ગાજ્યો છે. બ્રિટિશ સાંસદ તનમનજીત સિંહ ધેસીએ આ અંગે બ્રિટનના વડા પ્રધાન બોરિસ જોન્સનને સવાલ પૂછ્યો હતો અને તે વિશે બ્રિટિશ વડા પ્રધાનના જવાબની પણ ઘણી ચર્ચા થઈ છે.

આ મુદ્દાથી અજાણ લાગતા વડા પ્રધાન બોરિસે જણાવ્યું હતું કે, “આ ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેનો કોઈ પ્રશ્ન છે અને બંને દેશોએ તેને દ્વિપક્ષીય વાતચીત દ્વારા ઉકેલવો જોઈએ.”

આ ઉપરાંત બ્રિટનના લંડન અને બર્મિંઘમ જેવાં શહેરોમાં ભારતીય મૂળના લોકો, ખાસ કરીને શીખ સમુદાયના લોકોએ ઘણાં વિરોધપ્રદર્શન કર્યાં છે.

લેબર પાર્ટીના વિરેન્દ્ર શર્મા એક બ્રિટિશ રાજનેતા છે જેઓ લંડનના ઇસ્ટ સાઉથોલના સાંસદ છે. ત્યાં 31 ટકા વસતી ભારતીય મૂળના લોકોની છે અને અહીં અંગ્રેજી પછી સૌથી વધુ બોલવામાં આવતી ભાષા પંજાબી છે.

35 સાંસદોએ મુદ્દો  ઉઠાવ્યો

વીરેન્દ્ર શર્મા

શર્મા સહિત 35 સાંસદોએ વિદેશમંત્રી ડોમિનિક રાબ સમક્ષ વિનંતી કરી છે કે તેઓ ખેડૂત સંબંધિત મુદ્દાને ભારત સરકાર સમક્ષ ઉઠાવે.

બ્રિટનના લેબર પાર્ટીના સાંસદ ધેસીએ આ પત્ર લખ્યો હતો જેના અંગે ભારતીય મૂળના વિરેન્દ્ર શર્મા ઉપરાંત લેબર પાર્ટીનાં સીમા મલ્હોત્રા અને વેલેરી વાઝે પણ સહી કરી છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં વિરેન્દ્ર શર્મા કહે છે, “અમે બ્રિટિશ સંસદના સભ્ય છીએ અને એક બ્રિટિશ સાંસદ તરીકે ભારત અમારા માટે બહારનો દેશ છે. તેનો વહીવટ એ તેની આંતરિક બાબત છે. અમે તેમાં હસ્તક્ષેપ કરી ન શકીએ, આપણે તેમાં હસ્તક્ષેપ કરવો પણ ન જોઈએ અને અમે હસ્તક્ષેપ કરીશું પણ નહીં. જેવી રીતે આપણે નથી ઇચ્છતા કે બ્રિટનના મામલામાં કોઈ બહારના દેશ દખલગીરી કરે.”

“પરંતુ સાથે સાથે હું પ્રથમ પેઢીનો ભારતીય છું જેનો જન્મ પંજાબમાં થયો હતો. ત્યાં જ મોટો થયો, ત્યાર પછી બ્રિટન આવ્યો અને રાજકારણમાં સામેલ થઈ ગયો. પરંતુ મારા સંસદીય ક્ષેત્રના મોટા ભાગના લોકો મારી જ જેમ ભારત સાથે મજબૂત સંબંધો ધરાવે છે.”

ભારતીય મૂળના લોકોનું જોડાણ

ભારતીય મૂળના લોકો બ્રિટનમાં કરી રહ્યા...\n\ntl;dr:

બ્રિટનના વડા પ્રધાન આગામી 26 જાન્યુઆરીએ પ્રજાસત્તાકદિનની ઉજવણીમાં ભારતના મહેમાન છે ત્યારે ખેડૂત આંદોલનના નેતાઓએ બોરિસ જોન્સનને ભારતની મુલાકાતે ન આવવાની અપીલ કરી છે.


ખેડૂત આંદોલન : મોદી સરકાર કઈ રીતે ફસાઈ ગઈ?\nદિલ્હી આવતાં અગાઉ ખેડૂતોએ રેલરોકો આંદોલન કર્યું હતું

દિલ્હીની સરહદો પર હજારોની સંખ્યામાં ખેડૂતો કૃષિકાયદા રદ કરવાની માગને લઈને અડગ છે. તો દેશનાં અન્ય સ્થળોએ પણ નાનાંમોટાં વિરોધપ્રદર્શનો સમયાંતરે ચાલી રહ્યાં છે.

કેન્દ્ર સરકાર ખેડૂતોને નવા કાયદા અંગે સમજણ આપવા માટે વિવિધ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

ખેડૂતોની ત્રણ નવા કૃષિદાયદા રદ કરવાની માગ છે, તો સામે પક્ષે સરકાર તરફથી કહેવામાં આવે છે કે આ કાયદાઓ ખેડૂતોના હિતમાં છે.

સરકારનું કહેવું છે કે કૃષિબિલમાં લઘુતમ સમર્થન મૂલ્ય (એમએસપી) અને અનાજ-યાર્ડની વ્યવસ્થા ખતમ કરવામાં આવી રહી નથી, પરંતુ ખેડૂતોને સરકાર વિકલ્પ આપી રહી છે.

આ કાયદાઓ ખેડૂતોના ભલા માટે છે તેવું વડા પ્રધાન મોદી પણ અનેક વાર કહી ચૂક્યા છે.

વડા પ્રધાને એમ પણ કહ્યું હતું નવા કાયદામાં અમારી સરકારે ખેડૂતોને સુરક્ષા આપવા માટે કાયદાકીય જોગવાઈઓ કરી છે.

દિલ્હીની સરહદે ચાલી રહેલા આંદોલનની દેશ સહિત વિદેશમાં પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. ત્યારે સવાલ એ થાય કે શું મોદી સરકારે આ કાયદાઓ લાવવામાં ઉતાવળ કરી છે કે સરકારે કઈ 'ભૂલ' કરી છે.

એવા કયા સંજોગોને કારણે વર્તમાન સમયમાં મોદી સરકાર ભીંસમાં મુકાઈ છે?

પંજાબમાં ચાલતાં આંદોલનને નજરઅંદાજ કરાયું?

કેન્દ્ર સરકાર જ્યારથી આ બિલો લાવી રહી હતી ત્યારથી આ બિલ અંગે પંજાબ-હરિયાણામાં ચર્ચા ચાલુ થઈ ગઈ હતી અને પંજાબ અને હરિયાણામાં ખેડૂતો દ્વારા નાના પાયે વિરોધપ્રદર્શન પણ ચાલુ કરાયું હતું.

પંજાબમાં આંદોલન કર્યા છતાં પણ કોઈ ઉકેલ ન આવતાં ખેડૂતોએ 'ચલો દિલ્હી'ની કૂચ કરી હતી.

કેન્દ્રીયમંત્રી હરસિમરતકોર બાદલે ખેડૂતોના સમર્થનમાં અને કેન્દ્રના આ કાયદાઓની વિરુદ્ધમાં મોદીની કૅબિનેટમાંથી બાદમાં રાજીનામું પણ આપ્યું હતું.

હરસિમરતકોરે કહ્યું હતું કે પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતો તેનાથી (કૃષિકાયદા) ખુશ નથી.

એનડીએ સાથે છેડો ફાડનારા 'શિરોમણી અકાલી દળ'ના પ્રમુખ સુખબિરસિંહ બાદલનું કહેવું હતું કે તેમની પાર્ટી સાથે આ અધ્યાદેશો મામલે સંપર્ક કરાયો નહોતો.

પંજાબમાં ઘણા સમયથી આંદોલન તો ચાલતું પણ જ્યાં સુધી ખેડૂતોનું આંદોલન દિલ્હી ન પહોંચ્યું ત્યાં સુધી તેને જાણે કે નજરઅંદાજ કરવામાં આવ્યું હતું.

'આંદોલન મોટું થશે તેવી ધારણા નહોતી'

દિલ્હીની સરહદ પર ચાલી રહેલા આંદોલનને હવે અન્ય રાજ્યોના ખેડૂતોનો પણ ટેકો મળી રહ્યો છે. જે લોકો દિલ્હી નથી આવતી શકતા એ લોકો સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી ખેડૂતોને સમર્થન આપી રહ્યા...\n\ntl;dr:

દેશની રાજધાની દિલ્હીની સરહદે છેલ્લા 25 દિવસથી ખેડૂતો કેન્દ્ર સરકારના નવા ત્રણ કૃષિકાયદાની વિરુદ્ધમાં આંદોલન કરી રહ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલન : મોદી સરકાર નવા કૃષિકાયદા પાછા કેમ ખેંચી લેતી નથી?\nપહેલાં સચિવ સ્તરની વાતચીત થઈ, પછી મંત્રી સ્તરની વાતચીત થઈ, પછી મંગળવારે રાત્રે સરકારમાં બીજા ક્રમનો દરજ્જો ધરાવનાર અમિત શાહની ઍન્ટ્રી થઈ. પરંતુ ખેડૂતોને મનાવવાના પ્રયત્ન અત્યાર સુધી નિષ્ફળ જ સાબિત થયા.

પાછલા શનિવારે સૂત્રોના હવાલાથી એ પ્રકારના સમાચારો પણ આવ્યા કે ખેડૂતોની બેઠક પહેલાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ વરિષ્ઠ મંત્રીઓ સાથે આ મુદ્દે બેઠક કરી છે.

કેન્દ્ર સરકાર આવી વાતચીતથી એ સંકેત આપવાના પ્રયાસ કરી રહી છે કે સરકાર પોતાની વાતને લઈને અફર નથી.

મોટું મન રાખીને તેમણે ખેડૂતોની વાત પર વિચાર કર્યો અને કાયદામાં કેટલાંક સંશોધન અંગે લેખિત પ્રસ્તાવ પણ  બુધવારે મોકલી દીધો. ખેડૂતોએ સરકારના લેખિત પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે.

આ સાથે જ સરકાર એ વાત પણ સ્પષ્ટપણે કરી રહી છે કે નવા કૃષિકાયદાઓ પાછા નહીં ખેંચવામાં આવે.

આવી પરિસ્થિતિમાં પ્રશ્ન થાય છે કે આખરે સરકાર આ કાયદાઓ પાછા ખેંચી લેવા માટે કેમ તૈયાર નથી? શું તેની પાછળ માત્ર રાજકીય કારણ છે કે પછી કંઈક કૃષિક્ષેત્રના અર્થશાસ્ત્ર સાથે પણ સંકળાયેલું છે?

શું જે પ્રકારે કૅનેડા અને બ્રિટનમાંથી ખેડૂતોના સમર્થનમાં અવાજો ઊઠી રહ્યા છે, તેમાં કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય ઍંગલ પણ છે?

આ અંગે જાણવા માટે બીબીસીએ કેટલાક પત્રકારો અને ખેતીક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સાથે વાતચીત કરી.

'ભાજપ હાલ સત્તામાં સૌથી મજબૂત સ્થિતિમાં છે, અત્યારે નહીં તો ક્યારેય નહીં'

ભાજપને વર્ષો સુધી કવર કરનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર નિસ્તુલા હેબ્બાર જણાવે છે કે, "સરકારનું માનવું છે કે ખેતીસુધારા માટે આ કાયદા જરૂરી છે. આ જ કારણે NDA જ નહીં પરંતુ UPAના કાર્યકાળમાં પણ આ સુધારાઓ અંગે વાત કરાઈ હતી."

"શરદ પવારના પત્રોથી આ વાત સ્પષ્ટ પણ થાય છે. પરંતુ કોઈ રાજકીય પક્ષ પાસે ના તો આ સુધારા કરવાની ઇચ્છા શક્તિ હતી અને ના સંસદમાં સંખ્યા હતી. ભાજપ કેન્દ્રમાં 300 કરતાં વધારે બેઠકો સાથે સત્તામાં છે. જો ખેતી સુધારા અંગેના કાયદા અત્યારે લાગુ નહીં કરાયા તો ક્યારેય લાગુ નહીં કરી શકાય."

શાખ અને નાકનો પ્રશ્ન

કૃષિકાયદાઓનો વિરોધ

આ પહેલાં કેન્દ્ર સરકાર 'ભૂમિ અધિગ્રહણ બિલ' લઈને આવી હતી. તેના પર તેમણે પીછેહઠ કરવી પડી હતી. ત્યારે રાહુલ ગાંધીએ સંસદમાં કેન્દ્ર સરકાર માટે 'સૂટબૂટની સરકાર'નો નારો આપ્યો હતો.

આનાથી સરકારની ઘણી ફજેતી થઈ હતી. આ કાયદાઓને વડા પ્રધાનથી માંડીને કૃષિમંત્રી સુધી અલગઅલગ મંચો પરથી અત્યંત ક્રાંતિકારી અને ખેડૂતો માટે હિતકારી ગણાવી ચૂક્યા છે....\n\ntl;dr:

કેન્દ્ર સરકાર ઇચ્છે તો છે કે ખેડૂતનેતાઓ સાથે વાતચીત કરીને નવા કૃષિકાયદાઓ પર વચ્ચેનો કોઈ માર્ગ કાઢી શકાય. પરંતુ ખેડૂતનેતાઓ કાયદો પાછો ખેંચી લેવાની માગ પર અડગ છે. અત્યાર સુધી પાંચ તબક્કાની વાતચીત થઈ ચૂકી છે.


ખેડૂત આંદોલન : મોદી સરકારથી છેડો ફાડવાની વધુ એક પાર્ટીની ઘોષણા - BBC TOP NEWS\nપત્રકાર મોહરસિંહ મીના જણાવે છે કે શનિવારે રાજસ્થાન-હરિયાણા સરહદ પર શાહજહાંપુરમાં તેમણે આ જાહેરાત કરી હતી, જ્યાં પ્રદર્શનકારી ખેડૂત 14 દિવસથી ધરણાં પર બેઠા છે.

મધ્યપ્રદેશની શિવરાજ સરકારની કૅબિનેટની ધર્માંતરણવિરોધી બિલને મંજૂરી

મધ્યપ્રદેશ સરકારની કૅબિનેટે ધર્માંતરણવિરોધી બિલને મંજૂરી આપી દીધી છે. મધ્યપ્રદેશમાં ગૃહમંત્રી નરોત્તમ મિશ્રએ જણાવ્યું કે શિવરાજ સરકારની કૅબિનેટમાં ધ્વનિમતથી આ બિલ પાસ થયું છે અને આ બાદ આ બિલ વિધાનસભામાં રજૂ કરાશે.

આ બિલનો ઉદ્દેશ પરાણે કરાતાં ધર્માંતરણને રોકવાનો જણાવવામાં આવ્યો છે.

નરોત્તમ મિશ્રએ ટ્વીટ કર્યું, "કોઈ પણ વ્યક્તિ બીજી વ્યક્તિને પ્રલોભન, ધમકી, બળ, દુષ્પ્રભાવ, વિવાહના નામે કે અન્ય કોઈ કપટપૂર્ણ રીતે પ્રત્યક્ષ અથવા પરોક્ષ ધર્મપરિવર્તન કે ધર્મપરિવર્તનનો પ્રયાસ નહીં કરી શકે. કોઈ પણ વ્યક્તિ ધર્મપરિવર્તન કરવા માટે ષડ્યંત્ર નહીં કરી શકે."

તેમણે તે પછીના ટ્વીટમાં લખ્યું કે ધર્મ છુપાવીને (આને તેમણે લવજેહાદ કહ્યો છે), કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવાના ગુનામાં ત્રણ વર્ષથી દસ વર્ષ સુધીની જેલની સજા અને 50 હજાર રૂપિયાનો દંડ થઈ શકે છે.

આ સિવાય સામૂહિક એટલે કે બે કે બે કરતાં વધુ લોકોનો ધર્મપરિવર્તનનો પ્રયાસ કરવા અંગે પાંચથી દસ વર્ષ સુધીની કેદ અને એક લાખ રૂપિયાની સજા નિર્ધારિત કરાઈ છે.

નરોત્તમ મિશ્રએ જણાવ્યું કે આ બિલ વિધાનસભામાં પાસ થઈ ગયા બાદ 1968વાળો ધર્મ સ્વાતંત્ર્યનો કાયદો ખતમ થઈ જશે.

મધ્ય પ્રદેશના ગૃહમંત્રીએ કહ્યું, "ધર્માંતરણ માટે થનારાં લગ્ન પર રોક લગાવવા માટે પ્રસ્તાવિત #ધર્મસ્વાતંત્ર્યઅધિનિયમને કઠોર બનાવવાની સાથે એવી કેટલીક જોગવાઈ કરાઈ છે, જે દેશના કોઈ પણ રાજ્યમાં હજુ સુધી નથી."

ગુજરાતમાં કોરોનાએ નોકરીની નવી તકો સર્જી?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

'ફાયનાન્સિયલ એક્સપ્રેસ'ના એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતમાં IT અને IT ઇનેબલ્ડ સર્વિસના યુનિટોનો વેપાર વધવાને કારણે રાજ્યમાં રોજગારીની નવી તકો સર્જાઈ રહી છે.

ગુજરાતની ઘણી IT કંપનીઓ જે પહેલાં સંપૂર્ણપણે માત્ર વિદેશી વેપાર પર આધારિત હતી, તેને હવે કોરોનાના કારણે સર્જાયેલી નવી પરિસ્થિતિને કારણે સ્થાનિક ગ્રાહકો મળવા લાગ્યા છે.

કોરોનાને કારણે સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે મોટા ભાગના ઉદ્યોગોનું ડિજિટાઇઝેશ થવાને કારણે  IT સંબંધિત વિવિધ સેવાઓની જરૂરિયાત પડવા લાગી છે.

'નાસકૉમ ફાઉન્ડેશન'ના ડાયરેક્ટર જૈમિન શાહે અખબાર સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, "ગુજરાતના મોટા ભાગના...\n\ntl;dr:

નાગૌરથી લોકસભાના સભ્ય અને લોકતાંત્રિક પાર્ટીના સંયોજક હનુમાન બેનીવાલે ત્રણ કૃષિ કાયદાના વિરોધમાં એનડીએને આપેલું સમર્થન પરત લેવાની ઘોષણા કરી છે.


ખેડૂત આંદોલન : મોદી સરકારે વાત ન માની તો હવે ખેડૂતો શું કરશે?\nખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈત

ખેડૂતોનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી સરકાર નવા કાયદાને પાછા નહીં ખેંચી લે, ત્યાં સુધી તેઓ ત્યાંથી પાછા નહીં હઠે.

ભારતીય કિસાન યુનિયનના નેતા રાકેશ ટિકૈત કહે છે કે સરકાર જો પોતાની જીદ પકડી રાખશે તો ખેડૂતો 26 જાન્યુઆરીના રોજ ટ્રૅક્ટર-ટ્રૉલીઓ સાથે પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડમાં સામેલ થવા માટે ઇન્ડિયા ગેટ પર પહોંચી જશે.

બીબીસી સાથેની વાતચીમાં રાકેશ ટિકૈત જણાવે છે :

"અત્યાર સુધી ખેડૂતોએ કોઈ એવું થી કર્યું જેનાથી સામાન્ય માણસને કોઈ પરેશાની થાય પરંતુ જો અમારી વાત નહીં સાંભળવામાં આવે તો અમે આંદોલનને વધુ ઉગ્ર બનાવવા માટે મજબૂર થઈ જઈશું અને સીમા પર જામ કરી દઈશું. 26 જાન્યુઆરીના રોજ ખેડૂતો પોતાનાં ટ્રૅક્ટરો સાથે ઇન્ડિયા ગેટ પહોંચશે અને રાજપથ પર થનારી પરેડમાં સામેલ થશે."

રાકેશ ટિકૈત કહે છે કે, "ખેડૂતો માટે આ પહેલાં બનાવાયેલા કાયદા પણ ખેડૂતોનું નુકસાન કરાવનારા હતા પરંતુ અત્યારે જ નવા કાયદા બનાવાયા છે, તે તો ખેડૂતોને સંપૂર્ણપણે બરબાદ કરી નાખશે."

તેઓ કહે છે કે, "અત્યારે સરકારી ખરીદકેન્દ્રો પર પણ MSP પર અનાજ સરળતાથી નથી વેચી શકાતું, જ્યારે આ બધું ખાનગી ક્ષેત્રને હવાલે કરી દેવામાં આવશે, ત્યારે કોણ MSP પર અનાજની ખરીદી કરશે. તેથી અમે ઇચ્છીએ છીએ કે સરકાર કાયદાકીય ગૅરંટી આપે કે MSP કરતાં ઓછી કીમતે કોઈ પણ ખેડૂત પાસેથી અનાજની ખરીદી નહીં કરી શકે."

'ખેડૂતો સંપૂર્ણ તૈયારી સાથે આવ્યા છે'

પ્રદર્શનકારીઓને રોકવા માટેનો બંદોબસ્ત

રાકેશ ટિકૈત UPના તમામ વિસ્તારોના ખેડૂતો પ્રદર્શનમાં સામેલ નથી એવી અફવાઓને નકારે છે.

તેઓ કહે છે કે, "પૂર્વાંચલ અને દૂરનાં સ્થળોના ખેડૂતો આટલી દૂર ભલે ન આવી શકતા હોય પરંતુ તેઓ પોતાના જિલ્લામાં  કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે."

"જ્યારે જરૂરિયાત હશે ત્યારે તેઓ ત્યાં પહોંચી જશે. કેટલાક ખેડૂતો ખેતીનાં કામોમાં પણ વ્યસ્ત છે. જે લોકો એવી અફવા ફેલાવી રહ્યા છે કે  માત્ર પંજાબ, હરિયાણા અને પશ્ચિમી ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતો આ આંદોલનમાં સામેલ છે, તેમણે અહીં આવીને જોવું જોઈએ કે લોકો ક્યાં-ક્યાંથી આવી રહ્યા છે."

દૂરનાં સ્થળોના ખેડૂતો નથી આવી શકી રહ્યા, રાકેશ ટિકૈત ટ્રેનો બંધ હોવાને તેના માટે કારણભૂત માને છે. જોકે, દિલ્હીથી ચાર-પાંચસો કિલોમીટર દૂરના જિલ્લાઓમાંથી પણ ખેડૂતો પ્રદર્શનસ્થળ પર પહોંચી રહ્યા છે.

લખીમપુરના પાલિયાથી આવેલા ખેડૂત રવિંદર સિંહ કહે છે તેમની સાથે સો કરતાં પણ વધુ લોકો ચાર દિવસ પહેલાં અહીં આવ્યા...\n\ntl;dr:

કૃષિકાયદા વિરુદ્ધ લગભગ બે અઠવાડિયાંથી પાટનગરની નજીક ગાઝીપુર સીમા પર અડગ રહેલા UP અને ઉત્તરાખંડના ખેડૂતોને શનિવારના રોજ વાતાવરણમાં વધી રહેલ ઠંડી અને વરસાદ પણ ડગાવી ન શક્યા.


ખેડૂત આંદોલન : રાકેશ ટિકૈતને વધી રહેલું સમર્થન યોગી આદિત્યનાથ સરકારને મુશ્કેલીમાં મૂકશે?\n28-29 જાન્યુઆરીની રાત્રે લગભગ 1.30 વાગ્યે, ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ભારતીય કિસાન યુનિયન સાથે જોડાયેલા એક ખેડૂતે પોતાના નેતા રાકેશ ટિકૈતના સમર્થનમાં આ વાત કહી.

ગુરુવારેની સવારે જ તેઓ કોઈ કામના કારણે પોતાના ગામડે પહોંચ્યા હતા. પરંતુ મોબાઇલ પર રાકેશ ટિકૈતનો વાઇરલ વીડિયો જોઈને તેઓ ફરી વાર ગાઝીપુર ધરણાં પર પરત ફર્યા.

28 જાન્યુઆરીની સવારે લાગી રહ્યું કે જાણે ધીમેધીમે ગાઝીપુરનું ધરણાંસ્થળ ખાલી થવાનું છે. પરંતુ રાકેશ ટિકૈતની એક ભાવનાત્મક વીડિયો અપીલે જાણે કે આખી બાજી જ પલટી નાખી.

મોડી રાત સુધી ગાઝીપુર બૉર્ડર પર ફરી વાર ખેડૂતોનું આવવાનું શરૂ થઈ ગયું અને 29 તારીખે સવારે 26 જાન્યુઆરીના રોજ દેખાઈ હતી તેવી ભીડ જોવા મળી.

એવું લાગી રહ્યું છે કે જાણે અલગઅલગ સીમા પર ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલનનું કેન્દ્ર હવે ધીમેધીમે સિંઘુ બૉર્ડર અને ટિકરી બૉર્ડરથી શિફ્ટ થઈને ગાઝીપુર બૉર્ડર પર શિફ્ટ થઈ રહ્યું હોય.

મુઝફ્ફરનગરમાં થયેલી પંચાયતની તસવીરો પણ રાકેશ ટિકૈત અને ખેડૂત આંદોલનના વધતા સમર્થન તરફ ઇશારો કરે છે.

બાકી રહેલી કસર ઉત્તર પ્રદેશમાં સક્રિય રાજકીય પક્ષોએ પૂરી કરી દીધી.

રાજકીય પક્ષોનું ખેડૂત આંદોલનને સમર્થન

ખેડૂતોની દિલ્હી કૂચ

રાષ્ટ્રીય લોકદળના નેતા જયંત ચૌધરી 29 તારીખની સવારે ગાઝીપુર બૉર્ડર પહોંચ્યા.

ત્યાં પહોંચીને તેમણે કહ્યું, "હું એક નાગરિક તરીકે અહીં આવ્યો છું. જે વર્ગ માટે ચૌધરી ચરણ સિંહે પોતાના જીવનમાં સંઘર્ષ કર્યો, આજે એ વર્ગ સંકટમાં છે. અમારો પક્ષ ખેડૂતોનો પક્ષ રહ્યો છે."

નોંધનીય વાત એ છે કે 26 જાન્યુઆરી પહેલાં આ જ ખેડૂત નેતા કૉંગ્રેસના મોટા નેતાઓને આંદોલનમાં સામેલ નહોતા થવા દઈ રહ્યા.

બહુજન સમાજ પાર્ટીનાં નેતા માયાવતીએ સંસદના બજેટસત્રમાં રાષ્ટ્રપતિના સંબોધનના બહિષ્કારનો નિર્ણય લીધો.

આમ આદમી પાર્ટીના નેતા અને દિલ્હીના ઉપમુખ્ય મંત્રી મનીષ સિસોદિયાએ ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે રાકેશ ટિકૈતની વિનંતી પર દિલ્હી સરકાર તરફથી ખેડૂતો માટે પાણી અને અન્ય સુવિધાઓની વ્યવસ્થા કરી દેવાઈ છે.

નોંધનીય છે કે આમ આદમી પાર્ટીએ આગામી સમયમાં જે રાજ્યોમાં ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય કર્યો છે તેમાં ઉત્તર પ્રદેશ પણ છે.

આ સિલસિલામાં સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ પણ કેવી રીતે પાછળ રહે. તેમણે પણ રાકેશ ટિકૈત સાથે ફોન પર વાત કરી અને ખેડૂતો સાથે ઊભા રહેવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો.

પ્રિયંકા ગાંધીએ ગુરુવારે જ ખેડૂતોના સમર્થનમાં મોડી રાત્રે બે ટ્વીટ કર્યાં અને...\n\ntl;dr:

"જે લોકો પાછલા બે દિવસોમાં પોતાના ગામડે પાછા ફર્યા છે અને પોતાનું ટ્રૅક્ટર ત્યાં ખડું કર્યું છે, ગામની મહિલાઓએ તેમની સામે ચૂડીઓ ફેંકી છે. તેઓ ઘરના પુરુષોને કહી રહી છે, બંગડી પહેરી લો, અહીં બેઠા છો, તમારા નેતા ત્યાં બેઠા છે, તમારે ત્યાં તેમની પાસે જવું જોઈએ."


ખેડૂત આંદોલન : રેલ રોકીને ખેડૂતો આજે કરશે કૃષિકાયદાનો વિરોધ\nભારતીય કિસાન યુનિયનના નેતા રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું છે, "(રેલ રોકો અભિયાન) આ 12 વાગ્યે શરૂ થશે અને ત્રણ-ચાર વાગ્યા સુધી ચાલશે. રેલગાડીઓ આમ પણ નથી ચાલતી. આ સંપૂર્ણ રીતે શાંતિપૂર્ણ રહેશે. જે લોકોને આનાથી મુશ્કેલી પડશે અમે એ લોકોને પાણી, દૂધ, લસ્સી અને ફળ આપીશું. અમે એમને અમારી સમસ્યાઓ જણાવીશું."

ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા અપાયેલા આહ્વાન બાદ રેલમંત્રાલયથી લઈને અલગઅલગ રાજ્યની સરકારોએ સુરક્ષાકર્મીઓને મુખ્ય રેલવેસ્ટેશનો પર તહેનાત કરી દીધા છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ અનુસાર આરપીએફના મહાનિદેશક અરુણ કુમારે કહ્યું, "હું સૌને શાંતિ જાળવી રાખવાની અપીલ કરું છું. અમે જિલ્લાના તંત્ર સાથે સંબંધ સ્થાપિત કરીશું અને એક કંટ્રોલ રૂમ બનાવીશું."

તો બીજી તરફ રેલવેમંત્રાલયના પ્રવક્તાએ કહ્યું છે, "અમે શાંતિવ્યવસ્થા જાળવી રાખવાની અપીલ કરીએ છીએ. જેથી શાંતિપૂર્વક વિરોધપ્રદર્શન થઈ શકે અને મુસાફરોને અસુવિધાનો સામનો ન કરવો પડે."

ખેડૂતોના રેલ રોકો આંદોલનને ધ્યાને લેતા રેલવેવિભાગ પંજાબ, હરિયાણા, યૂપી, પશ્ચિમ બગાળ પર ધ્યાન રાખી રહ્યો છે અને એનડીટીવીના અહેવાલ અનુસાર સુરક્ષાદળોની વધુ 20 કંપનીઓ તહેનાત કરી દેવાઈ છે.

નોંધનીય છે કે સંયુક્ત કિસાન મોરચાએ કૃષિકાયદાઓને રદ કરવાની માગ સાથે ગત સપ્તાહે રેલ રોકોની જાહેરાત કરી હતી. ગુરુવારે 12 વાગ્યાથી 4  વાગ્યા સુધી રેલ રોકવાનો કાર્યક્રમ આપવામાં આવ્યો છે.

એનડીટીવી સાથેની વાતચીતમાં રેલવેના એક અધિકારીએ જણાવ્યું છે કે "રેલ રોકો આંદોલનને ધ્યાને લેતાં ટ્રેનોની આવજા પર અત્યાર સુધી કોઈ નિર્ણય નથી લેવાયો."

"એક વાર જ્યારે વિરોધની તસવીરો મળી જાય, સંવેદનશીલ સ્થળો ઓળખી લેવાય તો અમે કોઈ કાર્યવાહીની યોજના બનાવીશું. "

"અમારી પાસે લગભગ 80 ટ્રેનો છે, જે સંભવિત સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાંથી પસાર થાય છે અને તેમાંથી મોટા ભાગની 12 વાગ્યા પહેલાં જ પસાર થઈ જાય છે."

આ તરફ ભારતીય કિસાન યુનિયનના નેતા ગુરુનામસિંહે કહ્યું છે કે ખેડૂત સંગઠનો આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીને પગલે પશ્ચિમ બંગાળમાં એ મુદ્દો ઉઠાવશે કે લોકો એમને મત ન આપે જેઓ તેમની આજીવિકા આંચકી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કૃષિકાયદાઓના વિરુદ્ધમાં પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતો આજે રેલ રોકો આંદોલન કરી રહ્યા છે. જેને પગલે દેશભરમાં સુરક્ષા વધારી દેવાઈ છે.


ખેડૂત આંદોલન : શું આ ખેડૂતો પાકિસ્તાનના છે? શરદ પવાર\nમુંબઈના આઝાદ મેદાનમાં આજે હજારોની સંખ્યામાં ખેડૂતો અને મજૂરો વિરોધપ્રદર્શનમાં જોડાયા છે. કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાઓ સામે મહારાષ્ટ્રના અલગ અલગ જિલ્લામાંથી ખેડૂતો જમા થયા છે.

પ્રદર્શનકારી ખેડૂતોએ રાજભવન તરફ કૂચ કરી પણ પોલીસે એમને રોકી લીધા.

આઝાદ મેદાનમાં ખેડૂતોને સંબોધન કરતા એનસીપી નેતા શરદ પવારે કહ્યું કે, આકરી ઠંડીમાં પંજાબ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતો પાછલા 60 દિવસથી આંદોલન કરી રહ્યા છે. શું વડા પ્રધાને એમના વિશે પૂછ્યું? શું આ ખેડૂતો પાકિસ્તાનના છે?

એમણે મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ પર પણ ટિપ્પણી કરી અને કહ્યું, "તમે રાજ્યપાલને મળવા રાજભવન જઈ રહ્યા છો. મહારાષ્ટ્રે આજ સુધી આવા રાજ્યપાલ નથી જોયા. એમની પાસે કંગના રણૌતને મળવાનો સમય છે પણ ખેડૂતોને મળવાનો સમય નથી. રાજ્યપાલની નૈતિક જવાબદારી છે કે તેઓ અહીં આવીને તમને મળે."

ખેડૂતોની ટ્રૅક્ટર રેલીમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો પાકિસ્તાનનો પ્રયાસ?

ખેડૂતો ગણતંત્રદિવસે દિલ્હીમાં ટ્રૅક્ટર પરેડ યોજશે. આ માટેની મંજૂરી તેમને મળી ગઈ છે અને આ માટેના માર્ગ પણ નક્કી કરી લેવાયા છે. આ બાદ સંયુક્ત કિસાન મોરચાએ એક નિવેદન જાહેર કરીને પરેડમાં ભાગ લેનારા પોતાના સાથીઓ માટે કેટલાંક સૂચનો આપ્યાં છે.

સંયુક્ત કિસાન મોરચાએ પોતાની રિલીઝમાં જણાવ્યું છે, "આપણે આ પરેડ થકી દેશ અને દનિયાને આપણું દુઃખ બતાવવાનું છે. ખેડૂતવિરોધી ત્રણેય કાયદાની હકીકત બતાવવાની છે."

"આપણે ધ્યાન રાખવાનું છે કે આ ઐતિહાસિક પરેડમાં કોઈ પ્રકારનો ડાઘ ન લાગે. પરેડ શાંતિપૂર્ણ અને કોઈ ઘટના વગર જ પૂરી થાય, એમાં જ આપણો વિજય છે. યાદ રાખો, આપણે દિલ્હી જીતવા નથી જઈ રહ્યા. આપણે દેશની જનતાનું દિલ જીતવા જઈ રહ્યા છીએ."

સંગઠને પરેડમાં ભાગ લેનારા ખેડૂતોને અપીલ કરી છે કે તેઓ પોતાની સાથે કોઈ પણ પ્રકારનાં હથિયાર ન રાખે અને કોઈ પણ પ્રકારના ઉશ્કેરણીજનક કે નકારાત્મક સૂત્રો ન પોકારે.

સંયુક્ત કિસાન મોરચાએ કહ્યું છે કે પરેડ દરમિયાન સ્વચ્છતા પર ધ્યાન રાખવા ઉપરાંત કોઈ પણ પ્રકારની આપાત સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે પણ તૈયાર રહેવું પડશે.

પાકિસ્તાનમાંથી અવરોધ ઊભો કરવા પ્રયાસ?

દિલ્હી પોલીસે રવિવારે દાવો કર્યો કે દિલ્હીમાં પ્રસ્તાવિત ખેડૂતોની ટ્રૅક્ટર રેલીમાં અવરોધ ઊભો કરવા માટે પાકિસ્તાનમાંથી લગભગ ૩૦૦ ટ્વિટર હૅન્ડલ બનાવાયાં છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ અનુસાર પ્રસ્તાવિત ટ્રૅક્ટર રેલીની યોજના અંગે જણાવતાં એક પત્રકારપરિષદમાં દિલ્હીના વિશેષ પોલીસ કમિશનર...\n\ntl;dr:

એક તરફ ખેડૂતો દિલ્હીમાં ટ્રેક્ટર માર્ચ માટે સજ્જ થઈ રહ્યા છે ત્યારે મહારાષ્ટ્રમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો સમર્થનમાં આગળ આવ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલન : શું ગુજરાતમાં ખેડૂતોને ખુશ કરવા ભાજપ કાર્યક્રમો ચલાવી રહ્યો છે?\nખેડૂતોની માગ છે કે નવા ત્રણેય કૃષિકાયદા રદ કરવામાં આવે, તેઓ આ કાયદાને "ખેડૂતવિરોધી" ગણાવે છે.

તો સામે પક્ષે કેન્દ્ર સરકાર સતત કહી રહી છે કે આ "કાયદાઓ ખેડૂતોના હિતમાં છે, તેનાથી ખેડૂતોને લાભ" થશે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત કેન્દ્ર સરકારના મંત્રીઓ અને નેતાઓ નવા કૃષિકાયદા સંદર્ભે સરકારનો પક્ષ મૂકી રહ્યા છે.

ત્યારે 25 ડિસેમ્બરે સરકાર દ્વારા "સુશાસન દિવસ" નિમિત્તે એક કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં વિવિધ તાલુકાઓમાં ખેડૂતોને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે.

ગુજરાતમાં પણ તાલુકાકક્ષાએ આ કાર્યક્રમ યોજવાનું સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાત પ્રદેશ ભાજપની પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર, 25 ડિસેમ્બરે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા બપોરે બાર વાગ્યે ખેડૂતોને કૃષિકાયદાના મહત્ત્વ વિશે સમગ્ર દેશની જનતાને સંબોધન કરવામાં આવશે.

આ જ દિવસે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે "પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માનનિધિ" યોજના હેઠળ નવ કરોડ ખેડૂતોનાં ખાતાંમાં 18 હજાર કરોડ રૂપિયા એક જ ક્લિકમાં જમા કરવામાં આવશે.

હાલમાં દિલ્હીની સરહદે ખેડૂતોનું આંદોલન ચાલી રહ્યું છે અને આ સમયે જ કાર્યક્રમનું આયોજન થતાં વિપક્ષ તેને રાજકીય રીતે જુએ છે.

ગુજરાતમાં ખેડૂતો "નવા કૃષિકાયદાથી ખુશ છે અને કોઈ વિરોધ નથી" એવું ગુજરાતમાં સરકાર કહી રહી છે.

ત્યારે સવાલ એ પણ થઈ રહ્યો છે કે શું ખેડૂતોને ખુશ કરવા માટે આ કાર્યક્રમ કરાઈ રહ્યો છે કે સરકાર નવા કૃષિકાયદાના લાભ અંગે ખેડૂતોને અગાઉથી સમજાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે?

ગુજરાતમાં શું છે કાર્યક્રમ?

દિલ્હીની સરહદ પર કૃષિકાયદાનો વિરોધ કરી રહેલા ગુજરાતી ખેડૂત

ગુજરાત ભાજપની પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર, દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ પ્રદેશ ભાજપ સંગઠન અને સરકાર દ્વારા 25 ડિસેમ્બરે વિવિધ કાર્યક્રમો યોજીને ભારતરત્ન, દેશના પૂર્વ વડા પ્રધાન વાજપેયીના જન્મદિનને "સુશાસન દિવસ" તરીકે ઉજવવામાં આવશે.

નરેન્દ્ર મોદી બપોરે 12.00 કલાકે દેશભરના ખેડૂતોને સંબોધન કરવાના છે. કાર્યક્રમનું રાજ્યના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં LED સ્ક્રિન દ્વારા નિહાળવાનો કાર્યક્રમ ભાજપ દ્વારા કરવામાં આવશે.

આ કાર્યક્રમમાં ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી, નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સહિત સરકારના મંત્રીઓ, અધિકારીઓ, પ્રદેશ અગ્રણીઓ વિવિધ સ્થાને ઉપસ્થિત રહેશે.

કાર્યક્રમ અંગે વાત કરતાં ભાજપના કિસાન મોરચાના બાબુભાઈ જેબલિયા બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહે છે કે ગુજરાત સરકારના...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદે કેન્દ્ર સરકારના નવા ત્રણ કૃષિકાયદા સામે ચાલી રહેલા આંદોલનને એક મહિનો થવા આવ્યો છે. હજુ પણ ખેડૂતો પોતાની માગણીઓ પર અડગ છે.


ખેડૂત આંદોલન : શું સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે સમજૂતીની કોઈ ‘ફૉર્મ્યુલા’ છે?\nખેડૂત આંદોલન

બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારના મંત્રી ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય એટલે કે MSP પર ખેડૂતોને લેખિતમાં આશ્વાસન આપવા સિવાય અન્ય માગણીઓ માનવા માટે પણ તૈયાર છે. પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર હજુ સુધી નવા કૃષિકાયદા પાછા ખેંચવાના મૂડમાં નથી દેખાઈ રહી.

આવી પરિસ્થિતિમાં ખેડૂત અને સરકાર વચ્ચેનું ઘર્ષણ કેવી રીતે ઓછું થશે? આ પ્રશ્નનો જવાબ મેળવવા માટે બીબીસીએ ભૂતપૂર્વ કૃષિમંત્રી, ફૂડ કૉર્પોરેશન ઑફ ઇન્ડિયા ભૂતપૂર્વ ચૅરમૅન, સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ફૂડ કમિશનર અને ખેતી સાથે લાંબા સમયથી સંકળાયેલા જાણકારો સાથે વાત કરી.

આવો જાણીએ, છઠ્ઠા તબક્કાની વાતચીત પહેલાં શું છે તેમની ભલામણો.

ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્યને કાયદાકીય અધિકાર બનાવવામાં આવે - સોમપાલ શાસ્ત્રી, ભૂતપૂર્વ કૃષિમંત્રી

સોમપાલ શાસ્ત્રી વાજપેયી સરકારમાં કૃષિમંત્રી રહી ચૂક્યા છે. બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે ખૂબ જ સરળ શબ્દોમાં સમાધાન સૂચવ્યું છે.

“સરકાર આ જે કાયદા લઈને આવી છે, તે કોઈ નવી વાત નથી. તેની પ્રથમ વખત ઔપચારિક ભલામણ ભાનુ પ્રતાપ સિંહની અધ્યક્ષતામાં બનેલી કમિટીએ 1990માં કરી હતી. ત્યારથી તે સ્થગિત હતી. વર્તમાન સરકારે તેને લાગુ કરી છે. તેને લાગુ કરવાથી લાભ પણ થઈ શકે છે અને હાનિ થવી પણ સંભવ છે. લાભ માત્ર ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યારે આની સાથે સહકારી સહયોગી વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવે.“

“તેના માટે સૌપ્રથમ જરૂર છે ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્યને એક ગૅરંટી તરીકે ખેડૂતો માટે કાયદાકીય અધિકાર બનાવવામાં આવે.“

“બીજું એ કે કૃષિ ખર્ચ અને મૂલ્ય પંચ છે તેને બંધારણીય સંસ્થાનો દરજ્જો આપવામાં આવે. સાથે જ આ પંચની જે પાક ખર્ચ આકલનની રીત છે તેને ઔદ્યોગિક ખર્ચના આધારે સંશોધિત કરવામાં આવે.“

“ત્રીજું એ કે જે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગના કારણે સર્જાનારા વિવાદ માટે બ્લૉક સ્તરથી લઈને જનપદ સ્તર, રાજ્ય સ્તર અને કેન્દ્ર સત્ર પર અલગ અલગ ટ્રિબ્યૂનલ બનાવવામાં આવે. જેને ન્યાયિક અધિકાર મળે.“

“જો આ ત્રણેય વ્યવસ્થાઓને કાયદામાં સંશોધન કરીને લાગુ કરવામાં આવે તો આ કાયદાઓથી ખેડૂતોને લાભ થશે નહીંતર નહીં થાય. આ કાયદાને મારો સપોર્ટ છે પરંતુ ઉપરોક્ત સંશોધનો સાથે.“

“જો સરકાર આવું કરવા માટે તૈયાર થઈ જાય છે તો તે બાદ અમારી જેવી કોઈ વ્યક્તિએ ખેડૂતો સાથે વાત કરીને તેમની સમજાવટ કરવાની જરૂર પડશે, જેથી ખેડૂતોને ખેડૂતોની ભાષામાં સમજાવી શકાય.“

“વર્તમાન સરકાર પાસે આવી નિષ્ઠાવાળી કોઈ વ્યક્તિ નથી જે ખેડૂતોના પાયાની બાબતથી લઈને નીતિનિર્ધારણની સર્વોચ્ચ...\n\ntl;dr:

એક તરફ નવા કૃષિકાયદા પરત લેવાના નિર્ણય પર ખેડૂત સંગઠનના નેતાઓએ સરકાર પાસેથી ‘હા’ કે ‘ના’માં જવાબ માગ્યો છે. ખેડૂત નવા કૃષિકાયદા પાછા ખેંચી લેવાની માગ પર અડગ છે. આ માગણી કરતાં ઓછું તેમને કંઈ કબૂલ નથી.