પાકિસ્તાન : કુલભૂષણ જાધવે પત્ની અને માતા સાથે મુલાકાત કરી\n3 માર્ચ 2016ના રોજ પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સીએ જાધવની ધરપકડ કરી હતી

કુલભૂષણ જાધવના માતા અને પત્ની સોમવારના રોજ ઇસ્લામાબાદ પહોંચ્યાં હતાં.

ઇસ્લામાબાદમાં હાજર બીબીસી સંવાદદાતા શુમાઇલા ઝાફરીએ જણાવ્યું કે ખૂબ જ ગંભીર દેખાતાં જાધવના માતા અને પત્નીએ મીડિયા સાથે કોઈ વાત કરી ન હતી.

તમને વાંચવું પણ ગમશે:

તેઓ માત્ર નમસ્તે કહીને આગળ વધી ગયાં હતાં.

કુલભૂષણ જાધવે તેમના મા અને પત્ની સાથે ઇસ્લામાબાદમાં મુલાકાત કરી હતી

આ મુલાકાતમાં ઇસ્લામાબાદમાં ભારતના ઉપ ઉચ્ચાયુક્ત જે.પી.સિંહ તેમની સાથે રહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનના વિદેશ વિભાગના પ્રવક્તા મોહમ્મદ ફૈસલે શનિવારની રાત્રે આ અંગે ટ્વિટર પર જાણકારી આપી હતી.

મીડિયા રિપોર્ટ્સના આધારે જાધવની તેમના પરિવારજનો સાથે મુલાકાતનાં કાર્યક્રમ વિશે પાકિસ્તાને ભારત પાસે જાણકારી માગી હતી.

ઇસ્લામાબાદમાં સાપ્તાહિક બ્રીફિંગ દરમિયાન પ્રવક્તા મોહમ્મદ ફૈસલે કહ્યું કે કુલભૂષણ જાધવના પરિવારજનોને ઇસ્લામાબાદે વિઝા આપી દીધા છે.

કુલભૂષણ જાધવની તેમના મા અને પત્ની સાથે મુલાકાત બાદ પાકિસ્તાનના વિદેશ વિભાગના પ્રવક્તા મોહમ્મદ ફૈસલે કહ્યું :

ક્યારે કુલભૂષણ જાધવની ધરપકડ થઈ હતી?

3 માર્ચ 2016ના રોજ પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સીએ જાધવની પાકિસ્તાનમાં ગેરકાયદેસર ઘુસણખોરી અને જાસૂસીના આરોપસર ધરપકડ કરી હતી.

પાકિસ્તાનની સૈન્ય કોર્ટે જાસૂસી અને ઉગ્રવાદ મામલે ચાલુ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં જાધવને ફાંસીની સજા સંભળાવી હતી.

જાસૂસીના આરોપસર કુલભૂષણ જાધવને પાકિસ્તાનની ફાંસીની સજા મળી છે

પરંતુ મે મહિનામાં ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઑફ જસ્ટીસે ભારતની અપીલ પર આ સજા પર રોક લગાવી દીધી હતી.

પાકિસ્તાની મીડિયામાં આ વાતને લઇને ચર્ચા ચાલી રહી હતી કે આખરે કયા કારણોસર ઇસ્લામાબાદ જાધવને તેમના પરિવારજનોને મળવા દેવા માટે રાજી થયું.

કેવી રીતે રાજી થયું પાકિસ્તાન?

કેટલાક રિપોર્ટના આધારે બન્ને દેશો વચ્ચે થયેલી એક મીટિંગમાં વિદેશ મંત્રી સુષમા સ્વરાજે ભારતમાં પાકિસ્તાનના નવા ઉચ્ચાયુક્ત સોહૈલ મહેમૂદ સાથે આ મુદ્દાને ઉઠાવ્યો હતો.

પાકિસ્તાન કુલભૂષણ જાધવને કૉન્સુલર એક્સેસ આપવાની ભારતની અપીલને વારંવાર ફગાવતું રહ્યું છે.

જાધવે પાકિસ્તાનના સૈન્ય પ્રમુખ જનરલ કમર જાવેદ બાજવા સમક્ષ ક્ષમાદાનની અપીલ કરી છે, જે હજુ પણ અનિર્ણીત છે.

ઑક્ટોબરમાં પાકિસ્તાનની સેનાએ કહ્યું હતું કે તેઓ જાધવ મામલે અરજી પર નિર્ણય આપવાની નજીક છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ,...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનમાં જાસૂસીના આરોપસર ફાંસીની સજા મેળવી ચૂકેલા ભારતીય નાગરિક કુલભૂષણ જાધવે સોમવારના રોજ તેમનાં માતા અને પત્ની સાથે ઇસ્લામાબાદમાં મુલાકાત કરી હતી.


પાકિસ્તાન : ગ્વાદરમાં હોટલ પર હુમલો કરનારા ત્રણ બંદૂકધારીઓને ઠાર માર્યા\nત્રણ બંદૂકધારીઓ દ્વારા કરાયેલા હુમલામાં એક સુરક્ષાકર્મીનું મૃત્યુ થયું છે. હોટલના એક પ્રવક્તા પ્રમાણે રમઝાન અને રજાઓ વચ્ચે હોટલમાં કોઈ મહેમાન નહોતા અને સ્ટાફ પણ ઓછો હતો.

જોકે આ અગાઉ સમાચાર મળ્યા હતા કે મહેમાનોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢી લેવામાં આવ્યા છે.

બલુચિસ્તાન લિબરેશન આર્મીની માજિદ બ્રિગેડે આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે અને કહ્યું છે કે ચીન તથા વિદેશી રોકાણકારોને નિશાન બનાવવા માટે આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

બલુચિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મીર ઝિયાઉલ્લાહે બીબીસીને જણાવ્યું બતું કે પોલીસ, ફન્ટ્રીયર કૉર અને અન્ય સુરક્ષાદળોએ હોટલને ઘેરી લીધી હતી.

તેમનો દાવો છે કે હુમલો થયો ત્યારે હોટલમાં કોઈ વિદેશી નાગરિક હાજર નહોતા.

તેમણે જણાવ્યું કે બલુચિસ્તાનમાં આત્મઘાતી હુમલાખોરોના પ્રવેશના અહેવાલો હતા. જોકે, ગ્વાદરમાં આવો કોઈ હુમલો નથી થયો.

ગ્વાદરમાં ગત મહિને થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલામાં 14 સુરક્ષાકર્મીઓ માર્યા ગયા હતા.

આ વિસ્તારમાં કેટલાય ઉગ્રવાગી સંગઠનો સક્રીય છે, જેમાં પાકિસ્તાની તાલિબાન, બલુચિસ્તાન બિલરેશન આર્મી અને સુન્ની મુસ્લિમ ઉગ્રવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-ઝાંગવીનો સમાવેશ થાય છે

ગ્વાદર ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના ઇકૉનૉમિક કૉરિડૉરનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે અને અહીં ચીનના કેટલાય એન્જિનિયર અને કર્મચારીઓ હાજર છે.

ગ્વાદરની પશ્ચિમી સરહદ ઈરાન સાથે મળે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતના ગ્વાદર શહેરમાં આવેલી ફાઇવ સ્ટાર હોટલ 'પર્લ કૉન્ટિનેન્ટલ' પર હુમલો કરનારા ત્રણ બંદૂકધારીઓને ઠાર મારવામાં આવ્યા છે.


પાકિસ્તાન : બલૂચિસ્તાનમાં પકડાયેલી એક માછલી સાત લાખ 80 હજાર રૂપિયામાં કેમ વેચાઈ?\nઅબ્દુલ હકના ભાઈ રાશિદ કરીમ બલોચે જણાવ્યું કે 26 કિલો વજનની માછલી સાત લાખ 80 હજાર રૂપિયામાં વેચાઈ ગઈ

જોકે, વજન અને લંબાઈને જોતા આ કોઈ બહુ વિશાળ માછલી નહોતી પરંતુ આ ખૂબ મોંઘી માછલી હતી એટલે તેને માર્કેટ પહોંચાડવામાં સમય ન લગાવ્યો.

અબ્દુલ હકના ભાઈ રાશિદ કરીમ બલોચે જણાવ્યું કે 26 કિલો વજનની માછલી સાત લાખ 80 હજાર રૂપિયામાં વેચાઈ ગઈ.

રાશિદ કરીમે જણાવ્યું કે આ માછલીને પકડવા માટે બે મહિનાની મહેનત કરવી પડે છે અને આટલા પ્રયત્નો બાદ આ માછલી તમારા હાથમાં આવી જાય તો ખુશી થાય જ.

ગધેડીનું દૂધ 7000 પ્રતિ લિટર વેચાય છે, જાણો શું છે હકીકત

ક્યાંથી પકડાઈ આ માછલી?

માછલીની બોલી 30 હજાર રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે લગાવવામાં આવી.

આ મોંઘા ભાવની માછલીને અંગ્રેજીમાં 'ક્રોકર' માછલી કહેવાય છે, ઉર્દૂમાં સવા અને બલૂચીમાં કૂર કહેવાય છે.

તેમનું કહેવું છે કે માછલી જીવાનીના સમુદ્ર વિસ્તારમાં પકડાઈ હતી.

આ વિસ્તાર ગ્વાદર જિલ્લામાં ઈરાનની સીમાથી 17 કિલોમિટર દૂર આવેલો છે.

રાશિદ કરીમ કહે છે કે આ માછલીનો શિકાર માત્ર બે મહિનામાં જ થાય છે એટલે માછીમારોએ તેના માટે ઘણી મહેનત કરવી પડે છે.

તેમણે કહ્યું કે અબ્દુલ હક અને તેમના સાથી મામૂલી માછલીઓનો શિકાર કરવામાં વ્યસ્ત હતા પરંતુ જ્યારે તેમણે જાળ ફેંકીને પાછી ખેંચી તો તેમને ક્રોકર માછલી ફસાયેલી દેખાઈ.

માછલીની બોલી 30 હજાર રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે લગાવવામાં આવી.

રાશિદ કરીમ કહે છે કે આ માછલીનું વજન વધારે હોય છે અને મોટી હોય છે.

તેમણે કહ્યું કે આ વર્ષ પહેલાં એક વ્યક્તિએ એક વધુ વજનની ક્રોકર માછલી પકડી હતી, જે 17 લાખ રૂપિયામાં વેચાઈ હતી, પરંતુ અબ્દુલ હક અને તેમના સાથીઓએ જે માછલી પકડી તેનું વજન માત્ર 26 કિલો હતું.

તેમનું કહેવું હતું કે જ્યારે માર્કેટમાં આ માછલીની બોલી લગાવવાની શરૂ થઈ તો તેની છેલ્લી બોલી 30 હજાર રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતી અને આ રીતે આ માછલી સાત લાખ 80 હજાર રૂપિયામાં વેચાઈ.

કેમ આટલી મોંઘી છે માછલી?

ક્રોકર માછલીનો શિકાર માત્ર બે મહિનામાં જ થઈ શકે છે

ગ્લાદર ડેવલપમૅન્ટ ઑથૉરિટીના આસિસ્ટન્ટ ડાયરેક્ટર (એન્વાયરમેન્ટ) અને વરિષ્ઠ જીવ વિજ્ઞાની અબ્દુલ રહીમ બલોચે જણાવ્યું કે કોઈ માછલી પોતાના માંસને કારણે વધારે કિંમત ધરાવે છે પણ ક્રોકર અલગ છે.

તેમણે કહ્યું કે આ ક્રોકર માછલીની કિંમત આના એયર બ્લેડરને કારણે છે, જેમાં હવા ભરવાને કારણે તે તરે છે.

તેમનું કહેવું છે કે આ માછલીનું એયર બ્લેડર...\n\ntl;dr:

બલૂચિસ્તાનના સમુદ્ર કિનારે હાજર ગ્વાદર જિલ્લાના માછીમાર અબ્દુલ હક અને તેમની સાથે કામ કરનારા બીજા લોકોની ખુશીનો પાર ન રહ્યો જ્યારે તેમને પોતાની જાળમાં એક ક્રોકર માછલી દેખાઈ.


પાકિસ્તાન : મહિલાઓના મુદ્દા ઉજાગર કરવા 'ટ્રક આર્ટ'નો ઉપયોગ\nઅહીં ટ્રકની પાછળ સંદેશ અથવા તો પેઇન્ટિંગ દોરવામાં આવે છે, જેથી કરીને અનેક લોકો સુધી સંદેશ પહોંચી શકે.

સામાજિક કાર્યકર્તા સમર મિનલ્લાહએ આ કામ હાથ ધર્યું છે.

વધુ અહેવાલ માટે જુઓ વીડિયો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનમાં સામાજિક પરિવર્તન લાવવા અને સમાજના મુદ્દાઓને વાચા આપવા માટે ‘ટ્રક આર્ટ’નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.


પાકિસ્તાન : સંગીત કાર્યક્રમમાં 'શક્તિ પ્રદર્શન' માટે થતો ગોળીબાર 'હત્યા' માટે જવાબદાર?\nઆ ગાયિકા વિસ્તારમાં તેમના સંગીતના કાર્યક્રમો માટે પ્રખ્યાત હતાં.

એ દિવસે પણ એક સમારોહમાં મંચ પર બેઠાં હતાં અને ગીત ગાઈ રહ્યાં હતાં.

પણ એકાએક બંદૂકમાંથી ગોળી છૂટી અને તે નીચે ઢળી પડ્યાં. જોકે, આ ગોળીથી માત્ર તેમની જ નહીં પણ તેમના પેટમાં ઉછરી રહેલા આઠ મહિનાનાં ગર્ભસ્થ બાળકનું પણ મૃત્યુ થયું.

આ કિસ્સો પાકિસ્તાનમાં મંગળવારે બન્યો હતો. ઘટનાને પગલે ગાયકોના સમૂહે ન્યાયની માગણી સાથે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું.

જોકે, જે સમયે 28 વર્ષીય સમીરા સિંધુને ગોળી વાગી એ સમયે પરિસ્થિતિ કેવી હતી તે સ્પષ્ટ નથી.

કાર્યક્રમમાં હાજર એક શખ્સ પર આરોપ છે કે તેમણે જ સમીરા પર ગોળી ચલાવી હતી. કેમકે, તેઓ ઊભા થઈને ગીત નહોતાં ગાઈ રહ્યાં.

પરંતુ એ શખ્સનું કહેવું છે કે તે હવામાં ગોળીબાર કરી રહ્યા હતા અને ગોળી સમીરાને વાગી ગઈ.

ગોળી વાગતા જ સમીરાના પેટમાં ઉછરી રહેલાં આઠ મહિનાનાં ગર્ભસ્થ બાળકનું પણ મૃત્યુ નિપજ્યું.

શું છે સમગ્ર મામલો?

આ મામલો સિંધ પ્રાંતના લરકાના શહેર પાસેના કાંગા ગામનો છે. અહીં એક પરિવારે ખતના નિમિતે એક સમારોહનું આયોજન કર્યું હતું.

સમીરા સિંધુના પતિ આશિક શમ્મોએ પોલીસમાં ફરિયાદ દાખલ કરાવી છે.

તેમના અનુસાર સમારોહમાં જ એક એવી વ્યક્તિ હાજર હતી જેમણે સમીરાને 'ચેતવણી આપી કે તેઓ જગ્યા છોડીને ઊભાં થઈને ગીત ગાય.'

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આથી સમીરાએ કહ્યું કે 'તે ગર્ભવતી છે, ઊભા નહીં થઈ શકે, ત્યારબાદ તે વ્યક્તિએ તેમના પર ગોળી ચલાવી દીધી.'

આ મામલે ગોળી ચલાવનાર તારિક જટોઈની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તેમણે કોર્ટની બહાર પત્રકારોને જણાવ્યું કે તે હવામાં ગોળીબાર કરી રહ્યા હતા અને ભૂલથી ગોળી ગાયિકાને વાગી ગઈ હતી.

સોશિયલ મીડિયામાં વીડિયો વાયરલ

સોશિયલ મીડિયા પર સમારોહનો એક વીડિયો ઝડપથી શેર થઈ રહ્યો છે. પણ કોઈ સમીરાને ધમકાવી રહ્યું હોય એવું વીડિયોમાં સ્પષ્ટ નથી દેખાતું.

વીડિયોમાં જોવા મળે છે કે તેઓ મંચ પર બેઠાં છે અને તેમની સાથે વાદક પણ છે.

એ સમયે ત્રણ લોકો મંચ પર આવે છે અને નોટો વરસાવે છે.

આથી તેઓ ઊભાં થઈ જાય છે અને ગીત ગાવાનું ચાલુ રાખે છે.

દરમિયાન એક શખ્સ ફ્રેમમાંથી જતી રહે છે અને થોડા સમયમાં ત્રણ રાઉન્ડ ફાયરિંગનો આવાજ આવે છે. ત્યાર બાદ સમીરા નીચે ઢળી પડે છે.

ગીત ગાઈને જ કરતા હતા ગુજરાન

સમીરા સ્થાનિક વિસ્તારમાં એક પ્રસિદ્ધ ગાયિકા હતાં. સિંધી લોકગીતો અને સૂફી ગીતોના તેમના આઠથી વધુ આલ્બમ રિલીઝ થયાં હતાં.

પણ ગુજરાન માટે તેઓ મુખ્ય...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનમાં એક ગર્ભવતી ગાયિકાની સંગીત કાર્યક્રમ દરમિયાન જ કથિત રૂપે ગોળી મારીને હત્યા કરી દેવાઈ હતી.


પાકિસ્તાન : સેના વિરુદ્ધ બોલનારની હાલત કેવી થાય છે?\nપાકિસ્તાનમાં સરકાર ઉપરાંત સેનાની ટીકા કરવી સામાન્ય નાગરિકને ખૂબ ભારે પડી શકે છે.

પાકિસ્તાનમાં સેનાની ટીકા કરનાર લોકોની બળજબરી અટકાયતના કે એમને ગંભીર ઈજા પહોંચાડવાના તથા એમના પરિવારની હેરાનગતિના સમાચારો બનતા રહે છે.

જોકે, પાકિસ્તાન સરકાર માનવહકોના ઉલ્લંઘનનો આરોપ ફગાવી દે છે અને દેશમાં વાણી સ્વાતંત્ર્ય હોવાની વાત કરે છે.

જુઓ પાકિસ્તાનમાં સેના વિરુદ્ધ બોલી પ્રતાડનાનો ભોગ બનેલા લોકોની કહાણી વીડિયોમાં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ભારતમાં સરકારની ટીકા કરનારની હેરાનગતિ કાયમ ચર્ચાતી હોય છે પણ પડોશી દેશ પાકિસ્તાનની હાલત પણ કંઈ અલગ નથી.


પાકિસ્તાન : હિંદુ સંતની સમાધિ તોડવા પર સુપ્રીમ કોર્ટે સંજ્ઞાન લીધું, મંગળવારે સુનાવણી\nપાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી જાહેર કરાયેલી એક પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર પાકિસ્તાન હિંદુ કાઉન્સિલના ચીફ પૅટ્રન રમેશકુમારે આ મામલે ચીફ જસ્ટિસ ગુલઝાર અહમદ સાથે વાત કરી હતી.

પ્રેસ રિલીઝમાં કહેવાયું, "પાકિસ્તાનના મુખ્ય ન્યાયાધીસ આ મામલે ચિંતિત છે અને તેઓએ સંસદને જણાવી દીધું છે કે તેઓ આ મામલે સ્વયં ધ્યાન રાખી રહ્યા છે. આ મામલાને પાંચ જાન્યુઆરી, 2021માં ઇસ્લામાબાદમાં સાંભળવામાં આવશે."

સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્પસંખ્યકો માટે બનેલા એક વ્યક્તિના કમિશન "કેપીકે"ના ચીફ સેક્રેટરી અને આઈજીપીને ઘટનાસ્થળની મુલાકાત કરીને ચાર જાન્યુઆરી સુધી રિપોર્ટ દાખલ કરવાનું કહ્યું છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની સામે પ્રદર્શન

પાકિસ્તાન હિંદુ કાઉન્સિલ આ ઘટના પર રોષ પ્રગટ કરીને સુપ્રીમ કોર્ટ સામે પ્રદર્શન માટે ઊતરી હતી.

ડૉ. રમેશકુમાર વાકવાનીએ કહ્યું, "આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર 2014માં પાકિસ્તાન સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ કરાયો હતો. એ સમયે પણ મૌલાના શરીફના નેતૃત્વમાં લોકો આ મામલે કોઈ ઉકેલ લાવવા માટે ગંભીર નહોતા, પણ તેમને સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય માનવો પડ્યો હતો."

તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે કેટલાક સ્થાનિક ચરમપંથીઓએ 27 ડિસેમ્બરે જ હુમલાનો પ્લાન કરી લીધો હતો.

તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે પ્રાંતની સરકાર અગાઉ પણ મંદિર બનાવવા દેવા માગતી નથી અને ફરી એક વાર તે સ્થિતિને કાબૂમાં લેવામાં નિષ્ફળ રહી છે.

ડૉક્ટર વાકવાનીનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે ધાર્મિક આઝાદી અને અલ્પસંખ્યકોના અધિકારોને લઈને દબાણ વેઠી રહ્યું છે. આથી આ જરૂરી છે કે આવી અતિવાદી ગતિવિધિઓને કોઈ પણ કિંમતે રોકવામાં આવે.

મંત્રીઓએ નિંદા કરી

આ ઘટનાની નિંદા પાકિસ્તાનનાં માનવાધિકારમંત્રીએ પણ કરી છે.

મંત્રી ડૉક્ટર શિરીન મઝારીએ ટ્વીટ કરીને ખૈબર પખ્તુનખ્વાહ સરકાર પાસે કાવતરાખોરોને સજા આપવાની માગ કરી છે.

તેઓએ કહ્યું કે તેમનું માનવાધિકારી મંત્રાલય આ મામલાને જોઈ રહ્યું છે.

તેઓએ ટ્વીટમાં લખ્યું, "સરકાર હોવાને લીધે અમારી જવાબદારી છે કે આપણે બધા નાગરિકો અને તેમના પૂજાસ્થાનની રક્ષા કરીએ."

આ સિવાય અન્ય એક કેન્દ્રીયમંત્રી ચૌધરી ફવ્વાદ ચૌધરીએ પણ આ મામલાની નિંદા કરી છે.

તેઓએ ટ્વિટર પર લખ્યું, "કરકમાં હિંદુ સમાધિને સળગાવવી એ અલ્પસંખ્યકો સામે વિરોધની વિચારધારાનું કામ છે. સમસ્યા એ છે કે સેના આતંકીઓથી લડી શકે છે, પણ ચરમપંથીઓ સામે લડવું એ સિવિલ સૉસાયટીનું કામ છે. આપણી સ્કૂલથી લઈને સામાજિક સંમેલનો સુધી ક્યાંક કંઈ કરાતું...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાહ પ્રાંતના કરક જિલ્લામાં હિંદુ સંતની સમાધિ તોડવા પર સુપ્રીમ કોર્ટે સંજ્ઞાન લઈને તેના પર સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. મંગળવારે પાંચ જાન્યુઆરીએ તેની સુનાવણી હાથ ધરાશે.


પાકિસ્તાન અને ચીન કેવી રીતે મિત્ર બન્યા? આજે બંને દેશ કયા મુકામ પર છે?\nચીન માટે કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ બની ગયું પાકિસ્તાન?

સમાજવાદી ક્રાંતિ બાદ ચીનના ગણતંત્રને માન્યતા આપવામાં પાકિસ્તાન સૌપ્રથમ મુસ્લિમ દેશ અને સમગ્ર વિશ્વનો ત્રીજો દેશ હતો. પાકિસ્તાને 4 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ ચીનને માન્યતાની જાહેરાત કરી દીધી હતી.

ત્યાર પછીના વર્ષે 21 મે 1951ના દિવસે પાકિસ્તાને ચીન સાથે રાજદ્વારી સંબંધ સ્થાપ્યા અને મેજર જનરલ આગા મોહમ્મદ રઝાને ચીન ખાતેના રાજદૂત તરીકે નિયુક્ત કર્યા.

પાકિસ્તાન અને ચીનના સંબંધો વિશે એક બ્રિટિશ પત્રકાર એન્ડ્ર્યુ સ્મોલે પોતાના પુસ્તક “ધ ચાઇના પાકિસ્તાન એક્સ-એશિયાઝ ન્યૂ જિયો પોલિટિક્સ”માં લખ્યું છે કે “ચીનના સર્વેસર્વા માઓત્સે તુંગે પાકિસ્તાની રાજદૂતના પદભાર ગ્રહણના દસ્તાવેજો સ્વીકારતી વખતે કોઈ ખાસ ઉમળકો દેખાડ્યો ન હતો.”

“હું બ્રિટન, આયર્લૅન્ડ અને બ્રિટિશ ઉપનિવેશના દેશો તરફથી આ દસ્તાવેજો સ્વીકારતા ઘણો આનંદ અનુભવી રહ્યો છું.” ચૅરમૅન માઓત્સે તુંગના આ નિવેદનમાં એ વાતનો ઉલ્લેખ પણ ન હતો કે તે રાજદૂત પાકિસ્તાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનનો ઉલ્લેખ પણ નહોતો થયો તે ઘટનાનો ઉલ્લેખ ત્યાર પછી ભારતીય રાજદૂતે વિશેષ રીતે કર્યો હતો. ત્યાં સુધી પાકિસ્તાન બ્રિટનનું સંસ્થાન હતું. એટલે કે બંધારણીય દૃષ્ટિએ તે બ્રિટનના અધિકારક્ષેત્રમાં આવતું હતું.

પ્રાથમિકતાની દૃષ્ટિએ એક સમયે ભારતનું મહત્ત્વ વધુ હતું

પાકિસ્તાન અને ચીન વચ્ચે ગાઢ મિત્રતા કેમ?

તે સમયે પાકિસ્તાન ભૌગોલિક દૃષ્ટીએ ચીન માટે ઘણું મહત્ત્વનું હતું. તે ઐતિહાસિક સિલ્ક રૂટના માર્ગ પર આવતું હતું અને ત્યાં સુધી અમેરિકાનું વ્યૂહાત્મક મિત્ર પણ બન્યું ન હતું. પરંતુ તે સમયે ચીન માટે ભારતનું મહત્ત્વ ઘણું વધારે હતું.

ચીન અને ભારત વચ્ચે શરૂઆતથી જ મિત્રતા જામવા લાગી હતી. બંને દેશો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને વ્યાપારી પ્રતિનિધિમંડળોની આવ-જા શરૂ થઈ ગઈ હતી. આવી પૃષ્ઠભૂમિમાં જ્યારે ચીનના પ્રથમ વડા પ્રધાન ચાઉ એન લાઇએ પાકિસ્તાનનો પ્રવાસ કર્યો ત્યારે ત્યાં તેમની ઘણી પ્રશંસા કરવામાં આવી. 1956માં ચાઉ એન લાઇની મુલાકાતની સાથે ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંબંધોના નવા યુગની શરૂઆત થઈ. આમ છતાં બંને દેશો વચ્ચે ‘ગાઢ મિત્રતા’ જામશે તેવી કોઈને ધારણા ન હતી.

ચીનમાં પાકિસ્તાનના તત્કાલિન રાજદૂત સુલ્તાનુદ્દીન અહમદ અને વડા પ્રધાન ચાઉ એન લાઇ વચ્ચે થયેલી મુલાકાત પરથી આ વાતનો પુરાવો મળે છે. તેમાં તેઓ પાકિસ્તાનને કાશ્મીર અંગે કોઈ પણ સૈન્ય કાર્યવાહી ન કરવાની સલાહ આપે...\n\ntl;dr:

1950ના દાયકામાં કોઈ વિચારી પણ શકતું ન હતું કે પાકિસ્તાન અને ચીન ક્યારેય સારા મિત્રો બનશે, અને મિત્રતા પણ એવી ગાઢ કે દરેક પ્રકારની મુસીબતોનો સામનો કરવા છતાં તે ટકી રહેશે. ચીન માટે પાકિસ્તાન ‘ઇઝરાયલ જેવું’ બની જશે એવું તો બિલકુલ વિચારવામાં આવ્યું ન હતું.


પાકિસ્તાન કોરોનાની ત્રીજી લહેરથી પરેશાન, ઇમરાન ખાને શું ચેતવણી આપી?\nપાકિસ્તાનમાં હવે કોવિડ-19ના સંક્રમણના કેસીસ ધીમે-ધીમે વધી રહ્યા છે. ગત સપ્તાહે અહીં વિક્રમસર્જક સંખ્યામાં કેસીસ નોંધાયા હતા.

લાહોરમાં રહેતાં 35 વર્ષનાં મહેવિશે બીબીસી સાથે ફોન પર વાત કરતાં કહ્યું હતું, "હું બહુ હતાશ હતી અને ગભરાતી હતી. મારાં મમ્મી કોરોના વૅક્સિનના બીજા ડોઝની રાહ જોઈ રહ્યાં છે."

"મને એમ થયું કે મારો નંબર ક્યારેય નહીં આવે. મેં મારી જાતને કહ્યું કે બજારમાં જે વૅક્સિન ઉપલબ્ધ છે, તેનો ડોઝ લઈ લેવો સારો."

મહેવિશની નોકરી તાજેતરમાં જ છૂટી ગઈ હતી. તેમણે બચાવેલા પૈસામાંથી 12,000 રૂપિયાનો ખર્ચ કરીને રશિયાએ બનાવેલી સ્પુતનિક-V કોરોના રસી ખરીદી હતી.

મહેવિશે કહ્યું હતું કે "વૅક્સિન તો મેં લઈ લીધી, પણ એ કામ મેં બચાવેલા પૈસા સંદર્ભે આંચકારૂપ સાબિત થયું છે."

અલબત્ત વૅક્સિન લેવાનો નિર્ણય અત્યાર સુધીના તમામ નિર્ણયોમાં સૌથી વધુ સમજદારીભર્યો સાબિત થાય એ શક્ય છે, એવું પણ મહેવિશે જણાવ્યું હતું.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ વિશ્વના વૈજ્ઞાનિકો માટે ચિંતાનો વિષય કેમ?

પાકિસ્તાનમાં એક મહિનામાં 3,000થી વધારે મૃત્યુ

મહેવિશની નોકરી છૂટી ગઈ છે, તેમને બચતમાંથી 12 હજાર રૂપિયા ખર્ચીને રસી લીધી.

મહેવિશનો સમાવેશ પાકિસ્તાનમાં જેમણે વૅક્સિન લઈ લીધી છે, એવા બે ટકા લોકોમાં થાય છે.

તેમને સરકારી વૅક્સિન માટે લાંબો સમય રાહ જોવાને બદલે જાતે પૈસા ખર્ચીને વૅક્સિન લઈ લેવાનું વધારે યોગ્ય લાગ્યું હતું.

પાકિસ્તાનમાં હવે કોવિડ-19ના સંક્રમણના કેસ ધીમે-ધીમે વધી રહ્યા છે, ગત સપ્તાહે અહીં વિક્રમી સંખ્યામાં કેસ નોંધાયા હતા.

પાકિસ્તાનના પાડોશી દેશ ભારતમાં કોવિડ-19 જે ઝડપથી પ્રસરી રહ્યો છે તે એ વાતનો સંકેત આપે છે કે આ મહામારી કેટલું ભયાનક સ્વરૂપ લઈ શકે છે.

ભારતમાં ગત દિવસોમાં અનેક ઠેકાણે ઓક્સિજનની અછતને કારણે દર્દીઓના મૃત્યુના તથા સ્મશાનોમાં મૃતદેહોને અગ્નિદાહ આપવા માટે જગ્યા ઓછી પડી રહી હોવાના સમાચાર મળી રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનમાં માર્ચના પહેલા સપ્તાહમાં કોવિડ-19ના 16,000 ઍક્ટિવ કેસ નોંધાયેલા હતા, પણ એપ્રિલમાં એવા કેસની સંખ્યા આઠ ગણાથી વધુ થઈ ગઈ હતી.

એપ્રિલમાં કોવિડ-19ના ઍક્ટિવ કેસની કુલ સંખ્યા 1,40,000 સુધી પહોંચી ગઈ હતી. પાકિસ્તાનમાં માત્ર એક જ મહિનામાં 3,000થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.

મહામારીની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં કોવિડ-19ને કારણે એક મહિનામાં આટલો મોટા મૃત્યુઆંક ક્યારેય નોંધાયો નથી.

સત્તાવાર આંકડા મુજબ, 28 એપ્રિલે લાહોરની મોટી...\n\ntl;dr:

કોવિડ-19 વાઇરસથી બચવા માટે મહેવિશ ભટ્ટીએ એક ખાનગી લૅબોરેટરીમાં જઈને વૅક્સિન લીધી હતી, તેમની પાસે એ છેલ્લો વિકલ્પ હતો.


પાકિસ્તાન ચૂંટણી : મતગણતરી શરૂ થઈ, ગુરુવારે પરિણામ\nપાકિસ્તાનની ચૂંટણીના ઉમેદવારોના ભાવિ મતપેટીમાં સીલ  છે. આમ હવે મહત્ત્વનો સવાલ એ છે કે પાકિસ્તાનમાં કોની સરકાર બનશે અને કોણ બનશે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન.

મોડી સાંજથી મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે અને ગુરુવારે પરિણામ જાહેર થશે.

પાકિસ્તાનમાં આશરે 10 કરોડ મતદારો છે. જેમાં 55 ટકા પુરુષો અને 45 ટકા મહિલાઓ છે.

પાકિસ્તાનની આઝાદી બાદ આ 11મી સામાન્ય ચૂંટણી છે. જેમાં 85,307 મતદાન મથકો પર મતદાનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

આશરે 17,000 મતદાન મથકોને હાઇ સૅન્સિટિવ જાહેર કરાયા હતા. સવારે 8 વાગ્યે શરૂ થયેલું મતદાન સાંજે 6 વાગ્યે પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

દરમિયાન પાકિસ્તાન ચૂંટણીની મતદાનના દિવસથી લઈને અત્યાર સુધીની મુખ્ય ઘટનાઓ અને અપડેટ્સ પર એક નજર.

10:55 - ઇમરાન ખાનને આચારસંહિતા ભંગની નોટિસ

'ડૉન'ના અહેવાલ અનુસાર પીટીઆઈના પ્રમુખ ઇમરાન ખાનને મતદાન ગુપ્ત રાખવાના નિયમના ભંગ મામલે પાકિસ્તાન ચૂંટણી પંચે નોટિસ ફટકારી છે.

તેમને સોમવારે હાજર થવા માટે સમન્સ પાઠવવામાં આવ્યા છે. તેમને ઇસ્લામાબાદમાં મતદાન કરતી વખતે મતદાન ગુપ્ત રાખવાના નિયમનો ભંગ કરવા મામલે આ નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે.

ઇમરાન ખાન આ જ વિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

07:00 - મતગણતરી શરૂ

સંવાદદાતા સારા હસન અનુસાર ઇસ્લામાબાદની એનએ-53 મતદાન મથકમાં મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે.

06:45 -મતદાન મથકોમાં પ્રવેશ બંધ

લાહોર હાઇ-કમિશનર શિખન યુયાઈના જણાવ્યા અનુસાર પોલીસર્મીઓએ મતદાન પૂર્ણ થતાં મતદાન મથકોના માર્ગ આ રીતે કાપડ અને વાયરથી બંધ કરી દીધા હતા.

06:00 -  સાંજ સુધી મતદારોની લાંબી લાઈનો

મતદાનના આખરી સમય સુધી સાંજે 6 વાગ્યા સુધી મતદારોની લાઈનો જોવા મળી હતી. સિંધના શિખરપુરમાં આવેલા મતદાન મથકની તસવીર

05:15 - લાહોરમાં રાજકીય વિશ્લેષક ઉમર જાવેદ સાથે બીબીસી હિન્દીનું ફેસબુક લાઇવ

04:40 - પ્રથમ વખત મતદાન કરનાર યુવા મતદારો

હાદિયા અને હબીબા

હાદિયા અને હબીબાએ પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું.  જ્યારે જ્યારે 19 વર્ષીય તંજીલ ઉર રહમાને પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું.

તંજીલ ઉર પાકિસ્તાનમાં શાંતિમય ચૂંટણીઓ ઇચ્છે છે. પ્રથમ વખત મતદાન કરાના યુવા મતદારો ઘણા ખુશ જણાતા હતા.

તંજીર ઉર રહમાન

04:20 - કરાંચી : અઝીઝાબાદમાં મતદાનની લાંબી લાઈન

પાકિસ્તાનમાં મતદાન કરવા લાઈનમાં ઊભા રહેલા મતદારો

કરાંચીના અઝીઝાબાદમાં મતદાન કરવા માટે મતદારોની લાંબી લાઈન લાગી હતી.

શહેરી વિસ્તારોમાં મતદાન કરવા માટે મહિલાઓમાં ઉત્સાહ...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનમાં સામાન્ય ચૂંટણીનું મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે. મતદાનની વાત કરીએ તો કેટલાક મતદાન મથકોએ નાની-મોટી ફરિયાદ નોંધાઈ હતી. પરંતુ મતદાનના દિવસની સૌથી મોટી ઘટના ક્વેટામાં થયેલો બોંબ વિસ્ફોટ હતો. જેમાં એકંદરે 34 લોકોનાં મોત થયા હોવાના અહેવાલ નોંધાયા હતા.


પાકિસ્તાન ઝિંદાબાદના નારા પોકારવા એ રાજદ્રોહ છે કે નહીં?\nઅમૂલ્યાનો પૂરો વીડિયો જોવામાં આવે ત્યારે ખ્યાલ આવે છે કે તેઓ આ નારાને સમજાવવાની કોશિશ કરી રહી હતી.

પરંતુ તેમની વાત સાંભળવા માટે કોઈ તૈયાર નહોતું. તેઓ હિન્દુસ્તાન ઝિંદાબાદનો નારો પણ લગાવવાનાં હતાં તે વાતની અવગણના કરી દેવામાં આવી.

શું 'પાકિસ્તાન ઝિંદાબાદ'નો નારા લગાવવા રાજદ્રોહ છે અને શું પાકિસ્તાન મુર્દાબાદ એવું કહેવાથી દેશભક્તિનો પુરાવો મળી જાય છે?

સુપ્રીમ કોર્ટના સિનિયર ધારાશાસ્ત્રી દુષ્યંત દવે કહે છે, "પાકિસ્તાન ઝિંદાબાદ કહેવું એક રાજદ્રોહ નથી. રાજદ્રોહની વાત જવા દો આવું બોલવું એ કોઈ પ્રકારનો ગુનો નથી કે પોલીસે તેની ધરપકડ કરી શકે."

દવે કહે છે, "પાડોશી દેશો સાથે સારા સંબંધો રાખવાની વાત બંધારણમાં કહેવામાં આવી છે. જેમને એમ લાગતું હોય કે પાકિસ્તાન સામે નફરત એ જ દેશભક્તિ છે, તો તેઓ ભારતને એક નેશન-સ્ટેટ તરીકે સમજ્યા નથી."

"કોઈ એક દેશ માટે નફરત તે આટલા મોટા દેશ માટે વફાદારીનો પુરાવો ન હોઈ શકે. ભારતના બંધારણમાં પણ આવી કોઈ વાતને સ્થાન આપવામાં આવ્યું નથી."

રાજદ્રોહના જૂના મામલા

31 ઑક્ટોબર, 1984ના રોજ ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા પછી પંજાબ સરકારે બે કર્મચારી બલવંત સિંઘ અને ભૂપિન્દર સિંઘને 'ખાલિસ્તાન ઝિંદાબાદ' અને 'રાજ કરેગા ખાલસા' એવા નારા લગાવવાના મામલે  પકડી લીધા હતા. ઇંદિરા ગાંધીની હત્યાના થોડા કલાકો બાદ ચંદીગઢમાં નીલમ સિનેમા પાસે તેમણે આવી નારેબાજી કરી હતી.

તેઓ બંને સામે પણ આઈપીસીની કલમ 124-A હેઠળ રાજદ્રોહનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો અને 1995માં જિસ્ટસ એ. એસ. આનંદ અને જસ્ટિસ ફૈઝાનુદ્દીનની બેન્ચે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે આવી રીતે એકલદોકલ માણસો નારા લગાવે તેને રાજદ્રોહ ગણી શકાય નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટેની આ બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે "બે લોકો આવી રીતે નારા લગાવે તેના કારણે ભારત સરકાર કે કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ સામે જોખમ ઊભું થતું નથી. તેમાં નફરત અને હિંસા ભડકાવવાની પણ કોઈ વાત નથી. તેથી રાજદ્રોહનો આરોપ લગાવવો બિલકુલ ખોટો છે."

સરકારી વકીલે એવું પણ કહ્યું કે તેમણે 'હિન્દુસ્તાન મુર્દાબાદ'ના નારા પણ લગાવ્યા હતા. તે વિશે સુપ્રીમ કોર્ટે કહે કે એકલદોકલ લોકો આવી રીતે નારેબાજી કરે તેના કારણે ભારતીય રાષ્ટ્ર સામે કોઈ ખતરો ઊભો થઈ શકે નહીં.

બે સમુદાયો વચ્ચે કોઈ નફરત પેદા કરવાનું કામ કરે ત્યારે જ રાજદ્રોહનો કેસ દાખલ કરવો જોઈએ એમ સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું.

કોર્ટે એવું પણ કહ્યું કે પોલીસે...\n\ntl;dr:

20 ફેબ્રુઆરીએ 19 વર્ષનાં વિદ્યાર્થિની અમૂલ્યા લિયોના બેંગલુરુમાં CAA અને NRC સામેના વિરોધપ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા ગયાં હતાં. ત્યાં તેમણે 'પાકિસ્તાન ઝિંદાબાદ'ના નારા લગાવ્યા. અમૂલ્યાને પોતાની વાત પૂરી ના કરવા દેવાઈ અને મંચ પરથી ખેંચીને દૂર કરી દેવાયાં. બાદમાં તેમના પર રાજદ્રોહ એટલે કે આઈપીસીની કલમ 124-Aનો આરોપ લગાવીને પોલીસ કસ્ટડીમાં લઈ લેવામાં આવ્યાં.


પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં નીકળી 'આઝાદી માર્ચ,' પાક. સેનાએ LOC પહેલાં રોકી\nપાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રસ્તા વચ્ચે કન્ટેનર નાખી માર્ચને રોકાઈ

પાકિસ્તાની સૈન્યદળોએ આ કૂચને નિયંત્રણ રેખાથી છ કિલોમિટર પહેલાં જ રોકી દીધી છે.

માર્ચમાં સામેલ લોકોએ રસ્તા પર જ રાત વિતાવી હતી અને સવારે ફરી સરહદ તરફ આગળ વધવાનો દાવો કર્યો છે.

આ વચ્ચે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની સરકાર અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે વાતચીત પણ થઈ હતી, જે કોઈ સમજૂતી પર પહોંચી શકી નથી.

જમ્મુ-કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટ તરફથી કાઢવામાં આવેલી આ માર્ચ ત્રણ દિવસ પહેલાં પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી શરૂ થઈ હતી.

ભારતે બે મહીના પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો સમાપ્ત કરીને ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં સખત પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે.

આ માર્ચ ભારતના આ નિર્ણયના વિરોધમાં કાઢવામાં આવી રહી છે.  પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને લોકોને એલઓસી પાર ન કરવાની અપીલ કરી છે.

ભારત વિરુદ્ધ નારેબાજી અને આઝાદીની માંગ

એલઓસી પાર કરવા નીકળેલી માર્ચમાં હજારો લોકો જોડાયા છે

ભારત વિરુદ્ધ નારેબાજી કરતા સરહદ તરફથી આવેલા હજારો લોકોમાં સામેલ વ્યવસાયે વકીલ શમા તારિક ખાને કહ્યું, "આ એલઓસી નથી આ એક લોહિયાળ રેખા છે જેને એલઓસીનું નામ આપી દેવામાં આવ્યું છે."

"અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આ રેખાને અમે પાર કરી જઈએ. આ અમારું ઘર છે, અમે અમારા એક રૂમમાંથી ઊઠીને બીજી રૂમમાં જવા માગીએ છીએ. અમને રસ્તામાં રોકવામાં ના આવે અમે અમારા કાશ્મીર, અમારા ઘરે જઈ રહ્યા છીએ."

જેકેએલએફ સાથે જોડાયેલા કાર્યકર્તા શહબાઝ કાશ્મીરી કહે છે, "ઇન્શાઅલ્લાહ અમે બૉર્ડર તોડવા માટે જઈ રહ્યા છીએ, અમે દુનિયાના લોકોને એ સંદેશ આપવા માગીએ છીએ કે તેઓ પણ પોતાના ઘરોમાંથી નીકળે અને વિરોધ કરે. અલ્લાહે ઇચ્છીયું તો બૉર્ડર તૂટી જશે."

વિરોધમાં કાઢેલી માર્ચનો ઉદ્દેશ સમજાવતા એક પ્રદર્શનકારી દાનિશ સાનિયાએ બીબીસીને કહ્યું, "અમે અમારા પ્રદેશની ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેમાંથી આઝાદી ઇચ્છીએ છીએ."

આ માર્ચ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી નીકળી છે

દાનિશ સાનિયા કહે છે, "અમારા પ્રદેશ પર 22 ઑક્ટોબર 1947ના રોજ કબ્જો કરી લેવામાં આવ્યો હતો. અમે અમારી પ્રદેશની આઝાદી માટે આવ્યા છીએ."

"અમારો ખાસ દરજ્જો 35A, જેના અંતર્ગત કોઈ અમારી જમીન ના ખરીદી શકે, તેને તોડવામાં આવ્યો છે. અમે તેને બચાવવા માગીએ છીએ. જમીન અમારા વડવાઓએ સાત હજાર વર્ષોથી સાચવી રાખી છે અમે તેમને બચાવવા માગીએ છીએ."

પ્રદર્શનકારીઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દખલની...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી નીકળેલી 'આઝાદી માર્ચ' નિયંત્રણ રેખા(LOC)ની નજીક પહોંચી ગઈ છે.


પાકિસ્તાન માટે ચીનની મદદ દવા નહીં દર્દ બની\nઅમેરિકાનું કહેવું છે કે  પહેલાંથી જ ચીનના દેવા હેઠળ પાકિસ્તાન દબાયેલું છે. આથી, તેની સમીક્ષા કરવી જરૂરી છે.

અમેરિકાના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા હીદર નૌર્ટે શુક્રવારે કહ્યું હતું કે આઈએમએફ પાસેથી લૉન મેળવતા પહેલાં તેના અન્ય દેવાની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.

અગાઉ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ પાકિસ્તાનને વધુ લૉન આપવા અંગે આઈએમએફને ચેતવી ચૂક્યા છે.

અમેરિકાના કડક વલણની સામે પાકિસ્તાને ઉગ્ર પ્રતિક્રિયા આપી છે. સાથે જ સીપીઈસી (ચાઇના પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કૉરિડૉર)ના દેવા અંગે હિસાબ આપવાની તૈયારી દાખવી છે.

અમેરિકાનું કડક વલણ

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે પાકિસ્તાનના પૂર્વ વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ

ઇન્ડોનેશિયામાં વર્લ્ડ બૅન્ક તથા આઈએમએફની વાર્ષિક બેઠકમાંથી પરત ફરેલા પાકિસ્તાનના નાણામંત્રી અસદ ઉમરે કહ્યું હતું કે કોઈને લૉન મળે કે નહીં, તે માટે અમેરિકા પાસે 'વીટો પાવર' નથી.

આઈએમએફમાં પાકિસ્તાન સૌથી વધુ પ્રદાન આપે છે અને તેમની પાસે 17.68 ટકા વોટ છે. આથી, અમેરિકાને નારાજ કરીને લૉન મેળવવી પાકિસ્તાન માટે સરળ નહીં હોય.

મતાધિકારની ટકાવારી મુજબ જાપાન બીજા ક્રમે તથા ચીન ત્રીજા ક્રમે છે. ચીન પાસે 6.49 ટકા વોટ છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

19મી વખત આઈએમફના શરણે

ચૂંટણી પ્રચાર અભિયાન દરિયાન ઈમરાન ખાન કહેતા 'આપઘાત કરીશ, પણ લોન નહીં લઉં'

મદદ માટે આઈએમએફના દરવાજા ખખડાવવાના પાકિસ્તાનના નિર્ણયનો બચાવ કરતા ઉમરે કહ્યું કે 'દેશ પાસે કોઈ વિકલ્પ ન હતો.'

અસદ ઉમરના કહેવા પ્રમાણે, પાકિસ્તાનને તત્કાળ 12 અબજ ડૉલરની જરૂર છે, જો આ રકમ નહીં મળે તો પાકિસ્તાનની સ્થિતિ કથળી જશે.

પાકિસ્તાને આર્થિક સંકટમાંથી પાર ઉતરવા માટે આઈએમએફ સિવાયના વિકલ્પો ભણી પણ નજર દોડાવી છે.

અસદ ઉમરે કહ્યું હતું, "આપણે 19મી વખત આઈએમએફની શરણમાં છીએ.

આશા છે કે આ છેલ્લી વખત હશે. સાતમી નવેમ્બરે આઈએમએફની ટીમ પાકિસ્તાન આવશે અને પ્રક્રિયા આગળ વધશે."

ઉમરે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાન એવી કોઈ શરત નહીં સ્વીકારે કે જેના કારણે રાષ્ટ્રહિત જોખમાતું હોય.

પાકિસ્તાનના નાણામંત્રીએ દાવો કર્યો હતો કે સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમિરાત તથા ચીનની મદદના બદલે કોઈ શરત સ્વીકારવામાં નથી આવી.

ઉમરે ઉમેર્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયા પાસેથી ઉધારમાં ક્રૂડ ઑઇલ ખરીદવા માટે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે, પરંતુ હજુ સુધી સાઉદી અરેબિયા દ્વારા કોઈ આશ્વાસન આપવામાં નથી આવ્યું.

ઉમરે કહ્યું હતું કે...\n\ntl;dr:

આર્થિક ક્ષેત્રે સમસ્યાગ્રસ્ત પાકિસ્તાન વધુ એક વખત ઇન્ટરનેશનલ મૉનિટરી ફંડ (આઈએમએફ)ના શરણે ગયું છે. પરંતુ ત્યાંથી રાહત મેળવવી મુશ્કેલ હશે. અગાઉથી જ અમેરિકાની નજર પાકિસ્તાન પર છે.


પાકિસ્તાન માટે લડનાર એ નેતા, જેમણે બાદમાં પાકિસ્તાનના જ ટુકડા કરી નાખ્યા\nએ વખતના પૂર્વ પાકિસ્તાન(હાલનું બાંગ્લાદેશ)માં ચાલી રહેલી માથાકૂટ પશ્ચિમ પાકિસ્તાનના માથાનું દર્દ બની રહી હતી.

પાકિસ્તાનના સૈન્યને ભારતને પેલે પાર આવેલા દેશના બીજા ભાગને નિયંત્રણમાં રાખવો કાઠું પડી રહ્યું હતું.

એટલે એ પાકિસ્તાની સૈન્યના વડા જનરલ યાહ્યા ખાને ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોને પૂછ્યું કે શું કરવું જોઈએ, જેના જવાબમાં ભુટ્ટો ઉપરનું વાક્ય બોલ્યા.

'માય પૉલિટિકલ સ્ટ્રગલ' નામના આત્મકથાનકમાં પાકિસ્તાનના ઍરમાર્શલ અસગર ખાને આ વાત કરી છે.

જે પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં 20 હજાર લોકોને મારવાની વાત ભૂટ્ટો કરી રહ્યા હતા એ પૂર્વ પાકિસ્તાન આજે બાંગ્લાદેશના નામે દુનિયાના નકશામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

પાકિસ્તાનના એક ભાગને ભારતનાં વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીની મદદથી એક જણે બાંગ્લાદેશ બનાવ્યો.

એ જણ એટલે શેખ મુજિબુર રહેમાન. બાંગ્લાદેશના 'બંગબંધુ' (બંગાળના મિત્ર), સંસ્થાપક, રાષ્ટ્રપિતા અને પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ.

સ્વાધીનતા માટેની હાકલ

"એબારેર શોંગ્રામ આમાદેર મુક્તિર શોંગ્રામ, એબારેર શોંગ્રામ શોધિનોતાર શોંગ્રામ" ઢાકાના રૅસકૉર્સ મેદાનમાં આ શબ્દો ગૂંજી ઉઠ્યા અને ત્યાં હાજર લગભગ દસેક લાખની મેદનીએ શબ્દો વધાવી લીધા.

પૂર્વ પાકિસ્તાના સૌથી લોકપ્રિય નેતા અને સ્વતંત્રતા સેનાની શેખ મુજિબના એ શબ્દોએ 1971ની 7મી માર્ચની એ સાંજનો ઉકળાટ આસમાને પહોંચાડી દીધો અને બાંગ્લાદેશની હવામાં સ્વતંત્રતાની લહેર દોડી ઊઠી હતી.

બંગાળી ભાષામાં ઉચ્ચારેલા એ ગગનભેદી શબ્દોનો અર્થ થતો હતો, "આપણો સંગ્રામ મુક્તિ માટેનો સંગ્રામ છે. આપણો સંઘર્ષ સ્વાધીનતા માટેનો સંઘર્ષ છે."

મુજિબે ઉચ્ચારેલા એ શબ્દો માત્ર શબ્દો નહોતા પણ પાકિસ્તાનના સૈન્યશાસન વિરુદ્ધની એક લલકાર હતી. એ લલકાર બાંગ્લાદેશની આઝાદીની લડતનો અંતિમ પડાવ બની હતી.

પાકિસ્તાની શાસન વિરુદ્ધ મુજિબે મારેલી એ હાકના થોડા દિવસ બાદ ધરતીના નકશા પર બાંગ્લાદેશનો જન્મ થયો.

સ્વતંત્રતાની હાકલ કરતા શેખ મુજિબના એ ભાષણની ગણના આજે વિશ્વનાં ઐતિહાસિક ભાષણોમાં થાય છે.

શેખ મુજિબુર રહેમાન : બાંગ્લાદેશના 'જાતીર જનક'

'ધ બાંગ્લાદેશ લિબરેશન વૉર, ધ શેખ મુજિબ રિજીમ ઍન્ડ કન્ટેમ્પરરી કન્ટ્રૉવર્સીઝ' નામના પુસ્તકમાં લેખક કાફ ડૉલા લખે છે,

"'સંયુક્ત પાકિસ્તાન'ની શોષણખોર અને વહલાંદવલાંની નીતિ વિરુદ્ધ પૂર્વ પાકિસ્તાનના નામે ઓળખાતા એ પ્રદેશના લોકોનાં દુઃખદર્દોને સંયોજી, તેમને સ્વાધીનતા માટે સંગઠીત કરવાનું શ્રેય જો કોઈ એક જ વ્યક્તિને આપવું હોય...\n\ntl;dr:

"પૂર્વ પાકિસ્તાન કોઈ સમસ્યા નથી. આપણે બસ ત્યાં લગભગ 20 હજાર લોકોને મારી નાખવા પડશે એટલે બધું થાળે પડી જશે."


પાકિસ્તાન વિમાનદુર્ઘટના : 'મને માત્ર આગ દેખાતી હતી' ક્રૅશમાં બચેલા મુસાફરની આપવીતી\nપોતાનાં 72 વર્ષનાં માતાને વિમાનદુર્ઘટનામાં ગુમાવનાર શાહિદ અહમદ

પાકિસ્તાન સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓ પ્રમાણે પાકિસ્તાની ઍરલાઇન્સના વિમાન ઍરબસ એ320ના રહેણાક વિસ્તારમાં ક્રૅશ થયું એ પછી 97 લોકોનાં મૃત્યુની પુષ્ટિ થઈ છે.

આ પ્લેન ક્રૅશ માટે કયાં કારણો જવાબદાર હતાં, તે હજી સ્પષ્ટ નથી થયું.

સ્થાનિક મીડિયા પ્રમાણે વિમાનચાલકે એક વખત લૅન્ડિંગમાં નિષ્ફળ રહ્યા બાદ વિમાનમાં ટેકનિકલ સમસ્યા હોવાની માહિતી આપી હતી. વિમાન ક્રૅશ થયું એના પહેલાં વિપત્તિનો સંકેત આપતા શબ્દ “મે ડે, મે ડે” કહ્યા હતા.

કેવી રીતે બચ્યો ઝુબૈરનો જીવ?

શું અમેરિકામાં કોરોનાના કેસોનું ઘોડાપૂર આવશે?

ફ્લાઇટ પીકે 8303 ઈદ પહેલાં લાહોરથી ઊડીને 91 યાત્રિકો સાથે કરાચી આવી રહ્યું હતું. આ વિમાનમાં અનેક પરિવાર સવાર હતા.

આ વિમાન બપોરે 2.30 વાગ્યે કરાચીના જિન્ના ઇન્ટરનેશનલ ઍરપૉર્ટ પર લૅન્ડિંગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું ત્યારે આ દુર્ઘટના બની હતી.

ઝુબૈરને આ દુર્ઘટનામાં હળવી ઈજા થઈ છે. તેઓ કહે છે કે વિમાને એક વખત લૅન્ડિંગનો પ્રયત્ન કર્યો હતો અને 10થી 15 મિનિટ પછી ક્રૅશ થઈ ગયું હતું.

તેઓ કહે છે, “કોઈને નહોતી ખબર કે વિમાન ક્રૅશ થશે. બધા લોકો વિમાનમાં આરામથી બેઠા હતા.”

વિમાન ક્રૅશ થયા બાદ ઝુબૈર બેભાન થઈ ગયા હતા.

ઝુબૈર કહે છે કે "જ્યારે હું ભાનમાં આવ્યા તો મને ચોફેર બૂમાબૂમ સંભળાતી હતી. બાળકો અને વયસ્કો ત્યાં રોકકળ કરી રહ્યાં હતાં. મને કોઈ વ્યક્તિ ત્યાં ન દેખાઈ. બસ બૂમો મને સંભળાતી હતી."

"મેં પોતાનો સીટ-બેલ્ટ ખોલ્યો પછી મને પ્રકાશ દેખાયો. હું એ તરફ દોડ્યો. મારે એક સુરક્ષિત જગ્યાએ પહોંચવા માટે લગભગ દસ ફૂટની ઊંચાઈ પરથી કૂદવું પડ્યું. "

કેવી રીતે ઘટી દુર્ઘટના?

લાહોરથી આ ફ્લાઇટ કરાચી પહોંચી રહી હતી, ત્યાં ઍરપોર્ટ પર લૅન્ડિંગ પહેલાં આ વિમાન રહેણાક વિસ્તાર જિન્ના ગાર્ડન મૉડલ કૉલોનીમાં ક્રૅશ થઈ ગયું હતું.

આ કૉલોની ઍરપોર્ટથી માત્ર 3.2 કિલોમિટર દૂર છે.

દુર્ઘટના પહેલાં વિમાનચાલકે ઍન્જિન ખરાબ હોવાની જાણ કરી હતી અને વિપત્તિનો સંકેત આપ્યા હતા.

પીઆઈએના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી ઍર વાઇસ માર્શલ મલિકે દુર્ઘટના બાદ જણાવ્યું કે પાઇલટે ટ્રાફિક કંટ્રોલને વિમાનમાં ટેકનિકલ સમસ્યાની માહિતી આપી હતી.

પાકિસ્તાનની સમાચાર ચેનલ દુનિયા ન્યૂઝે પાઇલટ અને ઍરટ્રાફિક કંટ્રોલ વચ્ચેની વાતચીતનું રિકર્ડિંગ મળ્યું હોવાનો દાવો કર્યો છે.

આ રિકર્ડિંગ મૉનિટરિંગ વૅબસાઇટ liveatc.net પર પણ પોસ્ટ કરવામાં...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનમાં શુક્રવારે કરાચી ઍરપોર્ટની નજીક થયેલી વિમાનદુર્ઘટનામાં જીવિત બચેલી વ્યક્તિએ પોતાની આપવીતી જણાવી હતી. મુહમ્મદ ઝુબૈર વિમાન દુર્ઘટનામાં બચી જનારા બે લોકોમાંથી એક છે.


પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ કાર્યવાહીનો દાવો તર્કહીન છે - ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય\nજોકે ભારતે પાકિસ્તાનના આ દાવાને તર્કહીન ગણાવ્યો છે.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાનના દાવા અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું, "પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રાલયના બેજવાબદાર અને તર્કહીન નિવેદનને ભારત નકારી કાઢે છે. આ નિવેદનનો ઉદ્દેશ યુદ્ધનું ઉન્માદ પેદા કરવાનો છે."

"એવું લાગે છે કે પાકિસ્તાન આ હરકત થકી પાકિસ્તાનસ્થિત આતંકવાદીઓને સંદેશ આપવા માગે છે કે તેઓ ભારતમાં એક આતંકી હુમલો કરે."

પંજાબના મુલ્તાન શહેરમાં એક સંવાદદાતા સંમેલનમાં પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રીએ કહ્યું, "તૈયારીઓ થઈ રહી છે અને પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ વધુ એક હુમલો થવાની સંભાવના છે. અમારી જાણકારી મુજબ 16-20 એપ્રિલ વચ્ચે આ કાર્યવાહી થઈ શકે છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "એક નવું નાટક ખેલાઈ શકે છે અને જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામા જેવી અન્ય એક ઘટનાને અંજામ આપવાના પ્રયત્નો થઈ શકે છે. તેનું ધ્યેય પાકિસ્તાન પર દબાણ ઊભું કરવાનું અને એ માટે પાયો ઘડવાનું હોઈ શકે છે."

કુરેશીએ એવું પણ કહ્યું કે જાણકારી મળ્યા બાદ પાકિસ્તાને નિર્ણય કર્યો છે કે આ અંગે ન માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને પરંતુ પાકિસ્તાનની જનતાને પણ સૂચિત કરવામાં આવે.

તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદને પહેલાં જ સૂચના આપી દીધી છે.

તેમણે કહ્યું, "બે દિવસ પહેલાં વિદેશસચિવે ઇસ્લામાબાદમાં હાજર પાંચ દેશોના રાજદૂતોને બોલાવ્યા અને કહ્યું કે અમારી પાસે આ જાણકારી છે. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય આ ગેરજવાબદાર વર્તનને ધ્યાને લે અને ભારતને ફટકાર લગાવે."

ટાર્ગેટ પહેલાંથી જ નક્કી

તેમણે મીડિયા અહેવાલોના હવાલાથી કહ્યું, "હાલમાં જ સુરક્ષા મામલે ભારતમાં કૅબિનેટ કમિટીની બેઠક યોજાઈ હતી, જેની અધ્યક્ષતા વડા પ્રધાન મોદીએ કરી હતી."

"આમાં ત્રણેય સેનાના પ્રમુખો હાજર હતા જેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ પાકિસ્તાન સામે કાર્યવાહી કરવા માટે તૈયાર છે, પરંતુ તેમને રાજકીય મંજૂરી જોઈએ છે."

"ત્યારે વજીર-એ-આઝમ મોદીએ કહ્યું- અમે તો તમને શરૂઆતથી સ્વતંત્રતા આપેલી છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "અધિકારીઓએ મોદીને જણાવ્યું કે તેમણે નિશાન નક્કી કરી રાખ્યાં છે, જે સૈન્ય સ્તરનાં છે. જરૂરી નથી કે તે નિશાન આઝાદ કાશ્મીર અને જમ્મુ-કાશ્મીર સુધી જ મર્યાદિત હોય, તે કાશ્મીરની બહાર પણ હોઈ શકે છે."

કુરેશીએ વધુમાં કહ્યું કે ભારતીય અધિકારીઓએ આ રિપોર્ટ્સ અંગે ના તો કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી છે, ના તો તેનું ખંડન કર્યું છે. આ પ્રકારની ઉશ્કેરણીજનક વાતોથી તણાવ વધશે.

એક સવાલના...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રી શાહ મહમૂદ કુરેશીએ દાવો કર્યો છે કે પાકિસ્તાન પાસે 'વિશ્વસનીય ગુપ્ત જાણકારી' છે કે ભારત એપ્રિલના ત્રીજા અઠવાડિયામાં પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ વધુ એક સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.


પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ ભારતની ત્રીજી ઍર સ્ટ્રાઇક કઈ હતી?\nતેમણે કહ્યું, "છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સરહદ પાર જઈને અમે સફળ ઍર સ્ટ્રાઇક કરી છે. હું તમને બે અંગે જાણકારી આપીશ પરંતુ ત્રીજી સ્ટ્રાઇક અંગે નહીં જણાવું."

પ્રથમ ઍર સ્ટ્રાઇક તરફ ઇશારો કરતા સિંહે કહ્યું, "ઉરીમાં ઉગ્રવાદીઓએ રાત્રે હુમલો કરીને આપણા 17 જવાનોની હત્યા કરી હતી. ત્યારબાદ જે થયું તે અંગે તમે સૌ કોઈ જાણો છો."

સિંહે બીજી સ્ટ્રાઇક અંગે વાત કરતા કહ્યું, "પુલવામા હુમલા બાદ બીજી ઍર સ્ટ્રાઇક કરવામાં આવી હતી. ત્રીજી અંગે હું તમને નહીં જણાવું."

રાજનાથ સિંહની સભાના થોડા કલાકો બાદ યૂપીના ગ્રેટર નોઇડા ખાતે વડા પ્રધાન મોદીએ એક રેલીની સંબોધન કરતા બે ઍર સ્ટ્રાઇકનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે શનિવારના રોજ વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે શનિવારે એક પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં કહ્યું હતું, "પાકિસ્તાને પત્રકારોને એ જગ્યાએ ન જવા દીધા, એ જ દર્શાવે છે પાકિસ્તાન ઘણું છુપાવે છે."

તેમણે કહ્યું કે ભારતના હવાઈ હુમલાએ પોતાનું નિર્ધારિત લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે. જોકે, તેમણે એ ન જણાવ્યું કે આ હુમલાથી ઉગ્રવાદીઓને કેટલું નુકસાન થયું છે.

જે જગ્યાએ હુમલો કરવાનો ભારત દાવો કરી રહ્યું છે, તે મદરેસા સુધી પાકિસ્તાને ન્યૂઝ ઍજન્સી રોઈટર્સના પત્રકારોને સુરક્ષાના કારણોસર જતાં અટકાવ્યા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રવીશ કુમારે એમ પણ કહ્યું હતું કે ભારતીય વાયુ સેનાએ પાકિસ્તાનનું એફ-16 વિમાન પણ તોડી પાડ્યું છે.

26 ફેબ્રુઆરીએ ભારતીય વાયુ સેનાએ પાકિસ્તાનના બાલાકોટમાં ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદના કૅમ્પ પર હુમલો કર્યો હતો.

ભારતનુ કહેવું છે કે હુમલો સફળ રહ્યો. જ્યારે પાકિસ્તાન કહે છે કે આ હુમલામાં અમુક વૃક્ષોને નુકસાન સિવાય બીજું કોઈ નુકસાન થયું નથી.

ત્યારબાદ પાકિસ્તાની વાયુ સેનાએ ભારતીય વાયુ સેનામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. ત્યારે પાકિસ્તાને દાવો કર્યો હતો કે તેમણે બે ભારતીય વિમાન તોડી પાડ્યા છે.

ભારતનું કહેવું છે કે એ દિવસે પાકિસ્તાનનું પણ એક વિમાન પડ્યું હતું.

પાકિસ્તાન પર જૂઠાણું ચલાવવાનો આક્ષેપ

રવીશ કુમારે કહ્યું, "પાકિસ્તાન એ દિવસના ઘટનાક્રમ અંગે સતત જૂઠું બોલી રહ્યું છે. ભારતને માત્ર એક વિમાનનું નુકસાન થયું છે."

"જો પાકિસ્તાન પાસે બીજા વિમાનના તોડી પાડવાનો વીડિયો છે તો તેને આંતરરાષ્ટ્રિય મીડિયા સમક્ષ કેમ નથી મુકતું. અમારી પાસ એ બાબતનો પુરાવો છે કે પાકિસ્તાને એફ-16 વિમાનનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને વિંગ કમાંડર અભિનંદનને એ વિમાનને તોડી પાડ્યું...\n\ntl;dr:

ભારતના કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે કર્ણાટકના મેંગલોર ખાતે એક રેલીને સંબોધન કરતા કહ્યું કે ભારતે, પાકિસ્તાન પર બે નહીં પરંતુ ત્રણ ઍર સ્ટ્રાઇક કરી છે.


પાકિસ્તાન વિરૂદ્ધ અમેરિકાના કડક વલણનો ભારતને કેટલો ફાયદો મળશે?\nતેમણે પાકિસ્તાનને દગાબાજ અને જૂઠું ગણાવ્યું હતું.

ટ્રમ્પે ટ્વીટ કરીને કહ્યું હતું, "અમેરિકાએ છેલ્લા 15 વર્ષોમાં પાકિસ્તાનને 33 અબજ ડોલર કરતા પણ વધારે મદદ કરી છે."

"તેના બદલામાં પાકિસ્તાને અમેરિકાના નેતાઓ મૂર્ખ છે એમ માનીને જૂઠ અને છળ સિવાય બીજું કંઈ આપ્યું નથી."

"અમે અફઘાનિસ્તાનના જે આતંકીઓને શોધી રહ્યા છીએ, તેમને પાકિસ્તાને આશરો આપ્યો છે. બસ, હવે નહીં."

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના આ ટ્વીટ પર પાકિસ્તાને પણ પ્રતિક્રીયા આપી હતી.

શું કહે છે, પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ખ્વાજા આસિફે પોતાના ટ્વીટમાં કહ્યું કે જલદી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના ટ્વીટનો જવાબ આપવામાં આવશે.

તેમણે કહ્યું, "અમે દુનિયાને સત્યતા જણાવી દઈશું. તથ્યો અને કલ્પના વચ્ચે તફાવત બતાવી દઈશું."

ભારતને શું ફાયદો?

પાકિસ્તાન મામલે અમેરિકાના આ વલણ બાદ કૂટનીતિક સ્તરે શું ભારતને ફાયદો મળી શકે છે ? અને જો હા, તો કેટલો ફાયદો અને કેવી રીતે?

આ જ સવાલોનો જવાબ શોધવા માટે બીબીસી સંવાદદાતા બ્રજેશ મિશ્રએ યુદ્ધ-નીતિવિષયક મામલાના જાણકાર સુશાંત સરીન સાથે વાતચીત કરી. વાંચો તેમનો દૃષ્ટિકોણ.

ભારતને એ ફાયદો ચોક્કસ પહોંચી શકે છે કે પાકિસ્તાન પર આતંકવાદ પર નિયંત્રણ લાવવા દબાણ વધી શકે છે.

અમેરિકા તરફથી પાકિસ્તાન પર જે દબાણ બની રહ્યું છે તેનું અસલ મૂળ અફઘાનિસ્તાન છે.

અમેરિકાનું કહેવું છે કે અફઘાનિસ્તાનમાં આતંકવાદ વિરૂદ્ધ તેમનું સૈન્ય અભિયાન એ માટે સફળ નથી થઈ રહ્યું, કેમ કે પાકિસ્તાન ગુપ્ત રીતે આ આતંકવાદીઓને મદદ કરે છે.

પરંતુ 'ગુડ અને બેડ ટેરરિસ્ટ'ની જે પરિભાષા પાકિસ્તાન અત્યાર સુધી સમજાવતું આવી રહ્યું છે, તે હવે આગળ નહીં ચાલે.

જો પાકિસ્તાન અફઘાનિસ્તાનમાં સક્રિય આતંકવાદી સંગઠનો પર નિયંત્રણ મૂકે અને તેમના વિરૂદ્ધ કાર્યવાહી કરે તો તે ભારત અથવા તો કાશ્મીરમાં સક્રિય સંગઠનોને આતંકવાદ ફેલાવવાની છૂટ ન આપી શકે.

ભારત સતત દુનિયાને જણાવી રહ્યું છે કે પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી સંગઠનો ભારતની જમીન પર આતંક ફેલાવે છે.

એટલું જ નહીં, ભારતે પાકિસ્તાન સાથે સીધી વાતચીતની પણ એ શરત મૂકી છે કે પહેલા પાકિસ્તાન આતંકવાદી સંગઠનોને આશરો આપવાનું બંધ કરે.

હવે પાકિસ્તાન અમેરિકાના કહેવાથી અથવા તેના દબાણમાં, ભારત ઇચ્છે છે એ તમામ પગલાં લેવાનું શરૂ કરી દે, તો બન્ને દેશો વચ્ચે સંવાદ ન થવાની મોટી મુશ્કેલી ટળી જશે અને સંબંધ સુધરી શકે.

કેવી હશે પાકિસ્તાનની પ્રતિક્રિયા?

હું માનું છું કે...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાન પર આતંકવાદીઓને આશરો આપવાનો આરોપ લગાવતા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નવા વર્ષના પહેલા જ દિવસે પાકિસ્તાનને મળતી નાણાંકીય મદદ પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.


પાકિસ્તાન સઆદત હસન મંટોથી હજી કેમ ડરી રહ્યું છે?\nછેલ્લાં 70 વર્ષોમાં મંટોના પુસ્તકની માંગ સતત વધી રહી છે. એક રીતે જોઈએ તો તેઓ દરેક ઘરમાં જાણીતું નામ બની ગયા છે.

તેમના પુસ્તકોની કૉપીઓ સતત છપાતી રહે છે અને વેચાઈ જાય છે. એ વાત પણ સાચી છે કે મંટો અને પ્રતિબંધોનો સંબંધ ચોલી-દામનના સાથ જેવો છે.

દર વખતે તેમના પર પિશાચ હોવાનો આરોપ લાગે છે અને પ્રતિબંધો લાગી જાય છે.

'ઠંડા ગોશ્ત', 'કાલી સલ્વાર' અને 'બો' નામની કહાણીઓ પર પ્રતિબંધ લાગી ગયો.

મંટોને લેખક તરીકે પ્રતિબંધોનો ખૂબ ફાયદો થયો. મંટોની કહાણીઓ પર પાંચ વખત પ્રતિબંધ લાગ્યો અને તેમને દોષિત જાહેર કરવામાં ન આવ્યા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હવે એક તરફ નંદિતા દાસની નવી ફિલ્મ 'મંટો' પર પાકિસ્તાનમાં પ્રતિબંધ લગાવી દેવાયો છે અને બીજી તરફ લાહોરના સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર અલહમરાએ 'મંટો મેળા' પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે.

13 જાન્યુઆરીના રોજ લાહોર આર્ટ્સ કાઉન્સિલ- અલહમરાએ પોતાના ફેસબુક પેજ પર નેશનલ સમાચારપત્રના સમાચાર શૅર કર્યા હતા જેના આધારે મંટો મેળો ફેબ્રુઆરીના મધ્યાંતરમાં યોજાવા જઈ રહ્યો છે.

આ પ્રતિબંધના કારણે મંટોની કહાણીઓનું બોલ્ડ નેચર સાંભળવા મળ્યું છે.

એવી પણ ચર્ચા છે કે આ પ્રતિબંધના કારણે મિનિસ્ટ્રી ઑફ કલ્ચરમાં ધાર્મિક કટ્ટરવાદોનો પ્રભાવ છે.

તેમનું માનવું છે કે લેખકની કૃતિઓ નિષ્ક્રિયતા ફેલાવવાનું કારણ છે.

લોકોના દબાણના કારણે અલહમરાએ આ મેળા પર પ્રતિબંધ લગાવવાના બદલે તેને આગળ કરવાની દલીલ આપી છે. પરંતુ હજુ સુધી કોઈ તારીખની જાહેરાત થઈ નથી.

આ મંટો મેળામાં ચાર નાટક મંડળીઓ દ્વારા નાટક યોજાવની હતી જેમાં પાકિસ્તાનના વિશ્વ ખ્યાતિ પ્રાપ્ત અજોકા થિયેટરનો પણ સમાવેશ થયો છે.

આ બધી જ નાટક મંડળીઓ ઘણા દિવસોથી રિહર્સલ કરી રહી હતી.

નંદિતા દાસની ફિલ્મ પર પ્રતિબંધ લગાવવા વિશે એ દલીલો સામે આવી છે કે બોર્ડને કોઈ તકલીફ ન હતી પણ ફિલ્મમાં ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલાનો યોગ્ય રીતે ઉલ્લેખ થયો નથી.

હવે ફિલ્મ નૅટફ્લિકસ પર મૂકી દેવાઈ છે અને તેને કોઈ પણ જોઈ શકે છે.

પ્રતિબંધનો વિરોધ

આ ફિલ્મ પર પ્રતિબંધ વિરુદ્ધ લાહોર, પેશાવર અને મુલતાનમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયા છે. લાહોરમાં મંટો મેમોરિયલ સોસાયટીના પ્રધાન સઈદ અહેમદ અને બીજા બુદ્ધિજીવીઓની સાથે મળીને આ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યો હતો.

તેમણે ગત અઠવાડિયે એક સમારોહ મંટો ફિલ્મ માટે જ કર્યો હતો. આ સમારોહમાં હાજરી આપતા ઇતિહાસકાર આયશા જલાલે મહત્ત્વના મુદ્દા રાખ્યા.

આયશા જલાલ વિશ્વ ખ્યાતિ પ્રાપ્ત ઇતિહાસકાર...\n\ntl;dr:

દક્ષિણ એશિયામાં સઆદત હસન મંટો અને ફૈઝ અહેમદ ફૈઝ સૌથી વધારે શિક્ષિત લેખક છે.


પાકિસ્તાન સરકાર આટલી બધી ચલણી નોટો કેમ છાપી રહી છે?\nમાત્ર એક જ નાણાકીય વર્ષમાં નોટોની સંખ્યામાં 1.1 ટ્રિલિયનની વૃદ્ધિ થઈ છે.

પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ પર નજર રાખનારા લોકો પ્રમાણે આ વૃદ્ધિ અસામાન્ય છે અને અર્થતંત્ર પર પણ તેની નકારાત્મક અસર પડે છે.

તેમનું કહેવું છે કે જો નોટની સંખ્યા વધી જાય તો તેનો અર્થ એ થયો કે સરકારે જૂની નોટોને નવી નોટ દ્વારા બદલી નાખી છે. આ ઉપરાંત મોટી સંખ્યામાં નવી નોટો પણ છાપવામાં આવી છે.

તેમણે જણાવ્યા પ્રમાણે બજારમાં નોટની માગ અને પુરવઠાને સંતુલિત કરવા માટે નવી નોટોને સામાન્ય રીતે છાપવામાં આવે છે, જેનાથી થોડી વૃદ્ધિ થાય છે. પરંતુ અસાધારણ વૃદ્ધિનો અર્થ એ થયો કે બહુ મોટી સંખ્યામાં નોટો છાપવામાં આવી છે.

ગયા વર્ષે પાકિસ્તાનમાં ચલણી નોટના કાગળ બનાવતી 'સિક્યૉરિટી પેપર્સ લિમિટેડ'નાં નાણાકીય પરિણામોમાં પણ વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.

પાકિસ્તાન સ્ટોક એક્સ્ચેન્જ પર લિસ્ટેડ કંપનીનાં નાણાકીય પરિણામો પ્રમાણે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં તેના નફામાં 60%થી પણ વધુ વધારો નોંધાયો હતો.

યાદ રાખો કે પાકિસ્તાનમાં ચલણમાં રહેલી નોટોની સંખ્યા એવા સમયે વધી રહી છે જ્યારે ઇ-કૉમર્સ અને ડિજિટલ વ્યવહારનું ચલણ પણ વધ્યું છે. ખાસ કરીને કોરોનાના પ્રકોપ પછી ઑનલાઇન બૅન્કિંગ અને ડિજિટલ લેવડદેવડમાં વધારો થયો છે.

વાર્ષિક આધારે ચલણમાં રહેલી મુદ્રામાં વૃદ્ધિ

પાકિસ્તાનમાં સેન્ટ્રલ બૅન્કની વેબસાઇટ પર છેલ્લાં આઠ વર્ષથી ચલણમાં રહેલી મુદ્રા (કરન્સી)ના આંકડા અપાયેલા છે. તે પ્રમાણે નાણાકીય વર્ષ 2012ના અંતમાં ચલણમાં રહેલી મુદ્રાની સંખ્યા 1.73 ટ્રિલિયન હતી જે ત્યારપછીના વર્ષમાં વધીને 1.93 ટ્રિલિયન થઈ ગઈ હતી.

નાણાકીય વર્ષ 2014ના અંતમાં આ સંખ્યા વધીને 2.17 ટ્રિલિયન થઈ. ત્યારપછી આગળના વર્ષમાં તે 2.55 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ.

નાણાકીય વર્ષ 2016ના અંતમાં ચલણમાં રહેલી નોટની સંખ્યામાં વધુ વધારો થયો અને તે 3.33 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી.

ત્યારપછીના વર્ષમાં તે 3.91 ટ્રિલિયન થઈ. નાણાકીય વર્ષ 2018ના અંતમાં આ સંખ્યા 4.38 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી અને તેના પછીના વર્ષમાં વધુ ઝડપી વધારો થતા તે 4.95 ટ્રિલિયનના ઊંચા સ્તર પર બંધ થઈ હતી.

પાછલા નાણાકીય વર્ષ 2020માં તેની સંખ્યામાં અસામાન્ય વૃદ્ધિ જોવા મળી જ્યારે તે 6.14 ટ્રિલિયનના સ્તરે બંધ રહી હતી.

એકેડી સિક્યૉરિટીઝના હેડ ઑફ રિસર્ચ ફરીદ આલમ અનુસાર પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં થયેલી વૃદ્ધિ સૌથી વધારે હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે, ગઈ સરકારની તુલનામાં વર્તમાન સરકારમાં નોટની સંખ્યામાં...\n\ntl;dr:

તાજેતરનાં વર્ષોમાં પાકિસ્તાનમાં ચલણી નોટોની સંખ્યા વધતી જાય છે. 30 જૂન, 2020ના રોજ સમાપ્ત થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં પાકિસ્તાનમાં પાછલાં છ વર્ષમાં નોટોના ચલણમાં સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્યો છે.


પાકિસ્તાન સરકારના નાકે દમ લાવી દેનાર પઠાણ મંઝૂર પશ્તીન\nસેનાનું કહેવું છે કે આ પ્રદર્શનકારીઓના એક જૂથે સેનાની એક ચેકપોસ્ટ પર હુમલો કરી દીધો હતો. તેઓ પશ્તૂન તહફ્ફૂઝ મૂવમૅન્ટ (પીટીએમ) સાથે જોડાયેલા હતા.

જોકે, પીટીએમનું કહેવું છે કે તેઓ શાંતિપૂર્ણ રીતે પોતાની માગ સાથે પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા અને સેનાએ બિનહથિયારધારી વિરોધીઓ પર ફાયરિંગ શરૂ કરી દીધું જેમાં અનેક લોકો ઘાયલ થયા હતા.

હુમલા બાદ પાકિસ્તાનના ટ્વિટર પર #StateAttackedPTM ટ્રૅન્ડ થવા લાગ્યું. જોકે, પાકિસ્તાની ન્યૂઝ ચેનલો પર અન્ય સમાચાર દર્શાવાઈ રહ્યા હતા.

સરકાર તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલા નિવેદન અનુસાર ઘાયલોમાં પાંચ સૈનિક પણ સામેલ છે.

પાકિસ્તાનની ન્યૂઝ વેબસાઇટ ડૉનના અહેવાલમાં સેનાનો હવાલો આપીને કહેવાયું છે કે મોહસિન ડાવર અને અલી વજીર હુમલો કરનાર જૂથની આગેવાની કરી રહ્યા હતા અને તેઓ પીટીએમ સાથે જોડાયેલા છે.

પાકિસ્તાનના માનવાધિકાર આયોગે મૃત્યુ અંગેના આ મામલાની તપાસ કરવા કહ્યું છે.

આયોગનું કહેવું છે કે હિંસક વલણના કારણે પીટીએમ સમર્થકો અને સેના વચ્ચે તણાવ વધશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જૂનો વિવાદ

પશ્તૂન લોકો દક્ષિણ પાકિસ્તાનના વજીરિસ્તાન વિસ્તારમાં રહે છે

પીટીએમ અને સેના વચ્ચે વિવાદનો આ મુદ્દો નવો નથી.

જ્યારે પાકિસ્તાની સરકારે ઉગ્રવાદી જૂથો વિરુદ્ધ ઝુંબેશ છેડી હતી ત્યારે તેના કેન્દ્રમાં અફઘાનિસ્તાનની સીમા સાથે જોડાયેલો પાકિસ્તાનનો વિસ્તાર હતો.

આ કબીલાના વિસ્તારો પર કાબૂ મેળવવા માટે સરકાર લાંબા સમયથી ગડમથલ કરી રહી છે.

સેનાની આ ઝુંબેશને કેટલીક હદે સફળતા પણ મળી રહી છે તેવું મનાય રહ્યું છે. પરંતુ ત્યાં રહેતા પશ્તૂન સમુદાયના લોકો માને છે કે આ ઝુંબેશમાં તેમની સાથે ખોટું થયું છે.

પશ્તૂન સમુદાય તેની વિરુદ્ધ આંદોલન કરી રહ્યો છે. તેમની માગ છે કે અફઘાનિસ્તાનની સીમા પાસે આવેલા આ કબીલાના વિસ્તારમાંથી અંગ્રેજોના સમયનો કાળો કાયદો રદ કરીને ત્યાં પણ પાકિસ્તાની બંધારણ લાગુ કરવામાં આવે.

તથા વઝિરિસ્તાન અને અન્ય કબીલાના વિસ્તારોને પણ એ મૂળભૂત હકો મળે જે કરાચી, ઇસ્લામાબાદ કે લાહોરના અન્ય નાગરિકોને મળે છે.

તાલિબાન વિરુદ્ધ સૈન્ય ઑપરેશનમાં સામાન્ય લોકોનાં ઘર અને વેપારને જે નુકસાન થયું તેનું વળતર આપવામાં આવે, તેમજ આ વિસ્તારોની ચેકપોસ્ટ પર લોકો સાથે સારો વ્યવહાર કરવામાં આવે.

પરંતુ રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને શંકા છે કે આંદોલનની આગેવાની કરી રહેલા પીટીએમના તાર રાષ્ટ્ર વિરોધી તાકાતો સાથે જોડાયેલા છે.

પશ્તૂન તહફ્ફૂઝ મૂવમૅન્ટની શરૂઆત...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાની સૈન્યનું કહેવું છે કે ગયા રવિવારે ઉત્તર પાકિસ્તાનના વઝિરિસ્તાનના ખાર કમર વિસ્તારમાં કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓ અને સૈનિકો વચ્ચે હિંસક ઝપાઝપી થઈ, જેમાં ત્રણ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં અને ડઝનથી પણ વધુ લોકો ઘાયલ થયા.


પાકિસ્તાન સરકારનું સમર્થન છતાં ઇસ્લામાબાદમાં હિંદુ મંદિર પર વિવાદ કેમ?\nપાકિસ્તાનની કૅપિટલ ડેવલમૅન્ટ ઑથોરિટીએ ઇસ્લામાબાદમાં હિંદુ મંદિરના નિર્માણ માટે જમીન ફાળવી છે તેનો અનેક લોકો વિરોધ કરી રહ્યા છે અને મામલો હવે હાઈ કોર્ટમાં પહોંચ્યો છે.

પાકિસ્તાન સરકારે જેના નિર્માણ માટે 20 હજાર સ્કવેર ફૂટ જમીન ફાળવી છે તે હિંદુ મંદિરની ઘટના સમજવા માટે જુઓ બીબીસી સંવાદદાતા શુમાયલા જાફરીનો આ વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીઓની સ્થિતિને લઈને અનેક બાબતો સમાચારોમાં આવતી રહે છે. જોકે, આજકાલ સ્થાનિક લઘુમતી હિંદુઓના એક મંદિરને લઈને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.


પાકિસ્તાન સાથે રમવાની વાત ઉપર ટ્રોલ થયા સચિન તેંડુલકર\nસચિને શુક્રવારે કહ્યું હતું કે વર્લ્ડ કપમાં ભારત અને પાકિસ્તાનની મૅચ થવી જોઈએ, જેથી ભારત પાકિસ્તાનને હરાવી શકે.

તેમણે કહ્યું કે તેમને વ્યક્તિગત રીતે બહુ ખરાબ લાગશે અને ભારત સાથે ન રમવાને કારણે પાકિસ્તાનને બે પૉઇન્ટ્સ મળી જશે.

તેમણે કહ્યું, "ભારતે વર્લ્ડ કપમાં પાકિસ્તાનને હેંમેશા હરાવ્યું છે. તેમને ફરી એક વખત હરાવવાનો સમય છે."

સચિને એવું પણ કહ્યું કે તેમના માટે ભારત સૌથી ઉપર છે તેથી દેશ જે નક્કી કરશે તેને તેઓ સ્વીકારશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સચિને પોતાનો આ મત ટ્વિટર પર પણ પોસ્ટ કર્યો છે.

સચિનના આ નિવેદન બાદ તેમને સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રોલ કરવામાં આવી રહ્યા છે. ટ્વિટર પર ઘણા કલાકો સુધી સચિન ટોપ ટ્રૅન્ડમાં રહ્યા.

ઘણાં લોકોએ સચિનનાં નિવેદનનું સમર્થન કર્યું, તો ઘણા લોકોએ સચિનનાં નિવેદનને 'ડિપ્લોમૅટિક' ગણાવીને તેની ટીકા કરી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ટાઇમ્સ ઑફ ઇંડિયામાં છપાયેલા અહેવાલ મુજબ, પુલવામા હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાનના તણાવભર્યા સંબંધોને કારણે સચિન તેંડુલકર ટ્રોલર્સના નિશાના ઉપર આવી ગયા છે.


પાકિસ્તાન સામે 'આઝાદ પખ્તુનિસ્તાન' માટે લડનારા ફકીર\nઈપી ફકીર

આ લિંક રોડ પર શરૂઆતમાં જ એક બોર્ડ લાગેલું છે, જેના પરથી ખ્યાલ આવે છે કે આ માર્ગનું નામ ફકીર ઈપી રોડ છે. બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે ફકીર ઈપી કોણ છે.

પશ્તૂન બુદ્ધિજીવી, ડૉક્ટર અબ્દુલહયી બહુ વ્યંગમાં આ સવાલનો જવાબ આપે છે કે "અમને ખબર નથી એ કોણ છે એમ?" પછી જરાક અફસોસ સાથે કહે છે કે ઇતિહાસમાં તેમને યોગ્ય સ્થાન મળ્યું નથી.

તેમને ઇતિહાસમાં યોગ્ય સ્થાન મળ્યું કે ના મળ્યું તે ચર્ચાનો વિષય છે, પરંતુ તેમની કહાણી બહુ રસપ્રદ અને બહુ વિસ્તૃત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવે છે.

ઇતિહાસ તેના ગંભીર વાચકોને જણાવે છે કે વીસમી સદીના મધ્યમાં ભારતીય ઉપખંડમાં ખૂણેખૂણે આઝાદીની નારા ગૂંજવા લાગ્યા હતા ત્યારની આ વાત છે.

ઉપખંડમાં વિદેશી શાસન

રાવલપિંડી અને ઇસ્લામાબાદને જોડનારો લિંક રોડ ફકીર ઈપીના નામ પર રાખવામાં આવ્યો છે

તે વખતે ઈપી ફકીરનું નામ પણ જાણીતું થયું હતું. ઉપખંડના વિદેશી શાસકો તેમનો (ઈપી ફકીરનો) સામનો કરવા ભારે મથામણ કરતા રહ્યા હતા.

ડૂરંડ રેખા (1893માં બનેલી ઉપખંડ અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેની સરહદ)ની આ બાજુ હાજી મિર્ઝા અલી ખાન ઈપી ફકીરના નામે મશહૂર થયા હતા. તેઓ અંગ્રેજો સામે એક પડકાર બનીને ઊભા થયા હતા. અંગ્રેજો માટે તેમને કાબૂમાં લેવા મુશ્કેલ બની રહ્યું હતું.

જર્મનીમાં નાઝી આંદોલન ચલાવનારા એડૉલ્ફ હિટલરની જીવનકથાના લેખક મિલાન હેનર લખે છે કે ફકીર ઈપી બીજા વિશ્વ યુદ્ધ વખતે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના દુશ્મનો તરીકે પ્રખ્યાત થયેલામાં અદ્વિતીય હતા.

તેમણે ફકીર ઈપીને 'સામ્રાજ્યના એક માત્ર દુશ્મન' એવી રીતે નવાજ્યા હતા અને તેમની લશ્કરી કુશળતાને વખાણી હતી. મિર્ઝા અલી ખાન સન 1892થી 1897 સુધી ઉત્તરી વજીરિસ્તાનના સૌથી મોટા કબીલા અત્માન જઈના એક વંશ બંગાલ ખેલમાં તૈયાર થયા હતા.

તેઓ કોઈ રાજકીય માણસ નહોતા કે તેમને લડાઈનો કોઈ વારસો નહોતો. તેઓ સાધારણ ધાર્મિક વ્યક્તિ હતી. તે વખતની પરંપરા પ્રમાણે તેઓ ધાર્મિક અભ્યાસ પછી બન્નુ અને રઝમાકની વચ્ચે ઈપી નામે આવેલી એક જગ્યાની મસ્જિદમાં ઇમામ બની ગયા હતા.

બ્રિટિશ સેના સાથે પહેલી લડાઈ

જાણીતા કબાયલી નેતા લઈક શાહનું પુસ્તક વઝીરિસ્તાન

ઈપી નામના આ સ્થળ સાથે તેમની ઓળખ એટલી વણાઈ ગઈ છે કે લોકો તેમનું અસલી નામ ભૂલી ગયા. ઇતિહાસકારોના જણાવ્યા અનુસાર મિર્ઝા અલી ખાનના જીવનનો પ્રારંભિક તબક્કો ઇતિહાસના ચક્રવ્યૂહમાં ખોવાઈ ગયો છે.

બ્રિટિશ સેના સાથે તેમની પ્રથમ લડાઈ 25 નવેમ્બર, 1936માં થઈ હતી. ત્રણ દિવસ ચાલેલી તે લડાઈનો મુખ્ય ઉદ્દેશ...\n\ntl;dr:

રાજધાની ઇસ્લામાબાદથી શ્રીનગરના હાઇવે પર આગળ વધીએ એટલે જે ચોક પરથી રાવલપિંડીનો રસ્તો અલગ પડે છે તે બહુ ઉદાસ કરી દે તેવો લિંક રોડ છે.


પાકિસ્તાન સૈન્યના ઉચ્ચ અધિકારીને મૃત્યુદંડ, એકને ઉમરકેદ\nછેલ્લા કેટલાક સમયમાં રાજકારણીઓ વિરુદ્ધ ભ્રષ્ટાચારના અભિયાન વચ્ચે ન્યાયતંત્ર અને સેના જેવી સંસ્થાઓને જવાબદાર બનાવવાની પણ માગ ઊઠી રહી છે.

પાકિસ્તાની સેના તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલા નિવેદન અનુસાર સૈન્યના બે નિવૃત્ત અધિકારીઓ અને એક બિનલશ્કરી અધિકારીને વિદેશી એજન્સીઓને સંવેદનશીલ માહિતી પહોંચાડવા આરોપસર સજા કરવામાં આવી છે.

કોણ છે આ અધિકારીઓ?

નિવૃત્ત લેફ્ટનન્ટ જનરલ જાવેદ ઇકબાલને 14 વર્ષની સશ્રમ જન્મટીપની સજા કરવામાં આવી છે.

પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન તેઓ ખૂબ ઊંચા હોદ્દા પર કામ કરી ચૂક્યા છે. દેશમાં સૈન્ય સંચાલનમાં રણનીતિ અને યોજનાઓ માટે જવાબદાર વિંગમાં તેઓ ડિરેક્ટર જનરલ હતા.

એડજુટેન્ટ જનરલ તરીકે સેનામાં શિસ્ત અને જવાબદારી નિશ્ચિત કરનારા વિભાગની પણ તેઓ આગેવાની કરી ચૂક્યા છે.

અન્ય લશ્કરી અધિકારી છે, નિવૃત્ત બ્રિગેડિયર રઝા રિઝવાન. તેઓ જર્મનીમાં પાકિસ્તાન મિલિટરીના આગેવાન રહી ચૂક્યા છે.

તેમને જાસૂસીના આક્ષેપ હેઠળ મૃત્યુદંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. રઝા રિઝવાન ગયા વર્ષે ઇસ્લામાબાદના જી-10 વિસ્તારમાંથી ગાયબ થઈ ગયા હતા.

તેમના લાપતા થવાથી તેમના પરિવારે ઇસ્લામાબાદ હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.

ત્યારબાદ રક્ષા મંત્રાલયે કોર્ટને જણાવેલું કે તેઓ સૈન્યની કેદમાં છે અને ઑફિશિયલ સિક્રેટ ઍક્ટ હેઠળ તેમના પર કેસ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.

ડૉ. વસીમ અકરમ બિનલશ્કરી અધિકારી છે. સેનાના નિવેદન અનુસાર તેઓ એક સંવેદનશીલ સંસ્થામાં કામ કરતા હતા.

ડૉ. અકરમને પણ મૃત્યુદંડ આપવામાં આવ્યો છે. તેમના પર અન્ય દેશોની ગુપ્તચર સંસ્થાઓને સંવેદનશીલ માહિતી પૂરી પાડવાનો આરોપ હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મામલો શું છે?

છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી સૈન્યના બે ઉચ્ચ અધિકારીઓની ઘરપકડના સમાચાર આવી રહ્યા છે.

પત્રકાર પરિષદમાં સેનાના પ્રવક્તા મેજર જનરલ આસિફ ગફૂરે આ ધરપકડની પુષ્ટિ કરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું, "સૈન્યના વડાએ કોર્ટ માર્શલનો આદેશ આપ્યો હતો, જે હાલ ચાલુ છે. પરંતુ આ ઘટનાઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલી નથી અને આ કોઈ સાથે નેટવર્કનો મુદ્દો નથી."

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જ્યારે કાર્યવાહી પૂરી થશે, ત્યારે તેની પણ જાહેરાત કરશે.

જાસૂસી અંગેનો પાકિસ્તાની કાયદો શું છે?

આ પકડાયેલા અધિકારીઓ વિરુદ્ધ ઑફિશિયલ સિક્રેટ ઍક્ટ હેઠળ કેસ ચલાવવામાં આવ્યો.

સરકારી સેવામાં જોડાનાર દરેક વ્યક્તિએ પછી તે લશ્કરી હોય કે બિનલશ્કરી, તેમણે ઑફિશિયલ સિક્રેટ ઍક્ટ પર સહી કરવાની હોય છે.

આ કાયદા હેઠળ...\n\ntl;dr:

જાસૂસીના આક્ષેપ હેઠળ પાકિસ્તાની સેનાએ પોતાના બે ઉચ્ચ અધિકારીઓને મૃત્યુદંડ અને જનમટીપની સજા કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.


પાકિસ્તાન હવે સાઉદી અરેબિયા સાથે દુશ્મની કરી રહ્યું છે?\nપાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન

એક ટીવી શો દરમિયાન મહમૂદ કુરેશીએ કહ્યું હતું, "હું એકવાર ફરી વિનમ્રતાપૂર્વક ઓઆઈસીના વિદેશમંત્રીઓની કાઉન્સિલની બેઠક બોલાવવાની વિનંતિ કરું છું. જો તમે તેને યોજતા નથી તો હું વડા પ્રધાન ઈમરાન ખાનને એવા ઇસ્લામિક દેશોની બેઠક બોલાવવાનું કહેવા માટે વિવશ થઈ જઈશ, જે કાશ્મીરના મુદ્દે અમારી સાથે છે અને ઉત્પીડનનો ભોગ બની રહેલા કાશ્મીરીઓનું સમર્થન કરે છે."

નોંધનીય છે કે સાઉદી અરેબિયાએ કાશ્મીરમાંથી ધારા 370 હઠાવવાને ભારતનો આંતરિક મામલો ગણાવ્યો છે.

જોકે, જૂન મહિનામાં ઓ.આઈ.સીના કૉન્ટેક્ટ ગ્રૂપના વિદેશમંત્રીઓની કટોકટી સમયની બેઠકમાં 5 ઑગસ્ટ 2019 પછી ભારતના વહીવટ હેઠળના જમ્મુ-કાશ્મીરમાં માનવઅધિકારની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ હતી.

બેઠકમાં એમ પણ કહેવાયું હતું કે ભારત સરકાર તરફથી 5 ઑગસ્ટ 2019ના દિવસે જમ્મુ-કાશ્મીર મામલે જે નિર્ણય કરવામાં આવ્યો અને નવા ડૉમિસાઇલ નિયમ લાગુ કરાયા તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષાપરિષદના પ્રસ્તાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો (જેમાં ચોથું જીનીવા કન્વૅન્શન પણ શામેલ છે) તેનું ઉલ્લંઘન છે. સાથે જ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષાપરિષદના પ્રસ્તાવને માનવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનું પણ ઉલ્લંઘન છે.

ઓઆઈસીમાં મુખ્ય રીતે સાઉદી અરેબિયાનો જ પ્રભાવ છે.

પાકિસ્તાનની ટીકાત્મક ટિપ્પણી પછી સાઉદી અરેબિયાએ એને 1 બિલિયન ડૉલરનું દેવું ચૂકવી દેવા કહ્યું છે.

વર્ષ 2018માં સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાનને ૩.૨ બિલિયન ડૉલરનું ધિરાણ આપ્યું હતું. દેવું ન ચૂકવી શકવાને કારણે સાઉદી અરેબિયાએ મે મહિનાથી જ પાકિસ્તાનને ક્રૂડઑઇલ આપવાનું બંધ કરી દીધું છે.

પાકિસ્તાનના મીડિયામાં પણ મહમૂદ કુરેશીના નિવેદનની ટીકા થઈ રહી છે કારણ કે એનાથી પાકિસ્તાન ઉપર દેવું ચૂકવવાનું દબાણ વધી ગયું છે.

નિષ્ણાતો આને પાકિસ્તાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના વલણમાં આવેલા  મોટા પરિવર્તનની તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

બદલાતાં સમીકરણો

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પાકિસ્તાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના વલણમાં આવેલા આ પરિવર્તન વિશે  જેએનયુમાં 'દક્ષિણ એશિયા અધ્યયન કેન્દ્ર'ના પ્રોફેસર સંજય ભારદ્વાજ કહે છે, "આને વૈશ્વિક સ્તર પર થઈ રહેલા પરિવર્તનની દ્રષ્ટિએ જોવું પડશે. આ એશિયાઈ દેશો વચ્ચે બદલાઈ રહેલા સમીકરણોને કારણે છે. અમેરિકા અને ચીન એશિયાઈ દેશોમાં પોતાનાં અલગ-અલગ સમીકરણો બનાવી રહ્યાં છે."

"સાઉદી અરેબિયા પરંપરાગતરૂપથી અમેરિકાનું સહયોગી રહ્યું છે અને સાઉદી અરેબિયાનો ઇસ્લામી દુનિયામાં એક પ્રકારે દબદબો...\n\ntl;dr:

ગત દિવસોમાં પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રી શાહ મહમૂદ કુરેશીએ કાશ્મીરના મુદ્દે ભારત વિરુદ્ધ ઇસ્લામિક દેશોના સંગઠન 'ઑર્ગેનાઈઝેશન ઑફ ઇસ્લામિક ઑપરેશન' (ઓઆઈસી)માં પોતાની સાથે ઉભા નહીં રહેવા બદલ સાઉદી અરેબિયાની સાર્વજનિક રીતે ટીકા કરી હતી


પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા અને ચીન વચ્ચે ઈરાનનો ખેલ?\nઆ મુદ્દે ઈમરાન ખાનની સરકારે વિરોધ પક્ષોની ટીકાનો સામનો પણ કરવો પડ્યો હતો.

જોકે, હવે પોતાના એ નિર્ણય વિશે ફેરવી તોળતાં પાકિસ્તાન સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સીપીઈસી દ્વિપક્ષી કરાર જ બની રહેશે. જોકે, આ ત્રિ-પક્ષીય કરારમાં સાઉદી અરેબિયાના સામેલ થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

આ કિસ્સામાં મહત્ત્વની વાત એ છે કે ઈમરાન ખાનની તાજેતરની સાઉદી અરેબિયાની મુલાકાત બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

એ પછી સાઉદી અરેબિયાનું એક પ્રતિનિધિ મંડળ ગયા રવિવારે પાકિસ્તાન પણ પહોંચ્યું હતું.

આ તબક્કે સવાલ થાય છે કે સીપીઈસી કરારમાં સાઉદી અરેબિયાને સામેલ કરવાની જાહેરાત બાદ પાકિસ્તાને તેનો નિર્ણય શા માટે બદલવો પડ્યો?

શું છે પાકિસ્તાનની 'ગુલાંટ'નું કારણ?

ઈમરાન ખાન સરકારના આ નિર્ણયને પાકિસ્તાનના રાજકીય વર્તુળોમાં અત્યંત આશ્ચર્ય સાથે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

કૅબિનેટની બેઠક બાદ પાકિસ્તાનના માહિતી પ્રધાન ફવાદ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, સીપીએસઈ હેઠળ સાઉદી અરેબિયા સાથે ત્રણ રોડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઊર્જા પ્રકલ્પ માટે કરાર કરવામાં આવ્યો છે અને સાઉદી અરેબિયાને સીપીઈસીમાં ત્રીજા ભાગીદાર તરીકે સામેલ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાકિસ્તાન સ્થિત બીબીસીના સંવાદદાતા હારુન રશીદે કહ્યું હતું, "ઈમરાન સરકારના આ નિર્ણયનું પાછળનું કારણ અત્યારે કોઈને ખબર નથી."

"અલબત, ઈરાન સરકાર તરફથી કોઈ રીતે દબાણ કરવામાં આવ્યાની શક્યતા હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે સાઉદી અરેબિયા ઈરાનની સીમાને અડીને આવેલા બલુચિસ્તાનના વિસ્તારોમાં સીપીઈસી હેઠળ રોકાણ કરવા ઇચ્છતું હતું."

"તેથી સાઉદી અરેબિયા પોતાની આટલી નજીક આવીને અડ્ડો જમાવે એવું ઈરાન ક્યારેય ન ઇચ્છે."

બીજું 'યમન' બનવાનો ડર તો નથીને?

ઘણાં વિશ્લેષકો માને છે કે પાકિસ્તાનની હાલત અત્યારે વિચિત્ર છે. અમેરિકા અને સોવિયેટ સંઘ વચ્ચેના સંઘર્ષમાં અફઘાનિસ્તાને લગભગ ત્રણ દાયકા સુધી હિંસાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો તેમ પાકિસ્તાન પણ કોઈ પ્રૉક્સી વૉરની રણભૂમિ બની શકે છે.

હારુન રશીદે કહ્યું હતું, "સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાન વચ્ચેની પ્રૉક્સી વૉરનો દેશ પાકિસ્તાન બન્યો હોવાના આક્ષેપ થતા રહે છે. પ્રૉક્સી વૉરનાં જોખમોથી પાકિસ્તાન સરકાર પરિચિત છે."

"તેથી પાકિસ્તાન સરકાર હંમેશાં એવું કહેતી રહે છે કે તેની નજરમાં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા સમાન છે. આ બાબતથી બચવા માટે પાકિસ્તાન સરકારે ફેરવી તોળ્યું હોય એવી શક્યતા...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાન સરકારે ચીન સાથે 2013માં થયેલા લગભગ 50 અબજ ડૉલરના ચાઈના-પાકિસ્તાન ઈકૉનૉમિક કૉરિડોર(સીપીએસી) કરારમાં સાઉદી અરેબિયાને સામેલ કરવાની જાહેરાત તાજેતરમાં કરી હતી.


પાકિસ્તાન-સાઉદી અરેબિયાના તણાવ પાછળ માત્ર કાશ્મીર જ જવાબદાર?\nમોહમ્મદ બિન સલમાન અને ઇમરાન ખાન

જ્યારે મોહમ્મદ બિન સલમાન મુલાકાતે આવ્યા ત્યારે તેમની ઘણી આગતાસ્વાગતા થઈ અને તેઓ બહુ ભાવથી મળ્યા અને પાકિસ્તાનીઓને જણાવ્યું કે તેમને સાઉદી અરેબિયામાં પોતાનો પ્રતિનિધિ ગણે.

આ મુલાકાતમાં મુશ્કેલીમાં ઘેરાયેલી પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા માટે 20 અબજ ડૉલરના કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા અને એવું લાગ્યું કે સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાનના ઐતિહાસિક સંબંધોને નવો મુકામ મળી ગયો છે.

લગભગ 18 મહિના બાદ 5 ઑગસ્ટ, 2020માં ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો ખતમ થવાને એક વર્ષ પૂરું થવા પર પાકિસ્તાન જ્યારે 'પ્રતાડિત દિવસ' મનાવી રહ્યું હતું ત્યારે તેમના વિદેશમંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશીએ એક ખાનગી ન્યૂઝચેનલ 'એઆરવાય' પર એક પ્રોગ્રામમાં વાત કરતાં પબ્લિક પ્લૅટફોર્મ પર પહેલી વાર સાઉદી અરેબિયાની નીતિ પર ખૂલીને નિરાશા વ્યક્ત કરી.

તેઓએ કહ્યું, "સાઉદી અરેબિયા અને અમારે સારા સંબંધો છે. આબરૂ અને પ્રેમના સંબંધ છે."

"પાકિસ્તાની મક્કા અને મદીનાની સુરક્ષા માટે જીવ આપવા તૈયાર છે. આજે હું એ મિત્રદેશ (સાઉદી અરેબિયા)ને કહી રહ્યો છું કે પાકિસ્તાનના મુસલમાન અને એ પાકિસ્તાનીઓ જે તમારા માટે લડીને મરવા તૈયાર છે, આજે તેઓ તમને કહી રહ્યા છે કે તમે (કાશ્મીર મામલા પર) એ નેૃતત્વની ભૂમિકા અદા કરો, જે મુસલમાન તમારી પાસે અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે અને જો ન કરી તો હું ઇમરાન ખાનને કહીશ કે હવે રાહ નહીં જોવાય."

"આપણે આગળ વધવું પડશે. સાઉદી અરેબિયાની સાથે કે તેના વિના."

પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રી તરફથી ખુલ્લેઆમ સાઉદી અરેબિયાને ફરિયાદ પર કૂટનીતિકોમાં હોબાળો થઈ ગયો.

આ નિવેદનને ન માત્ર સાઉદીમાં પણ પાકિસ્તાનમાં સાઉદી અરેબિયાના સમર્થક જૂથોએ પણ નાપસંદ કર્યું.

કેટલાક રાજનીતિજ્ઞો, ન્યૂઝએન્કરો અને ધાર્મિક સંગઠનો તરફથી તેને વિદેશમંત્રીનું અંગત મંતવ્યું ગણાવ્યું, તો ક્યાંક તેને વડા પ્રધાન પર અન્ય લૉબીના પ્રભાવનું પરિણામ ગણાવાયું.

જોકે વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને કહ્યું કે સાઉદી અરેબિયા સાથે કોઈ મતભેદ નથી અને તેની સાથે મજબૂત ભાઈચારાના સંબંધો બનેલા છે.

તેમનું કહેવું હતું કે બધા દેશો પોતાની વિદેશનીતિ અનુસાર નિર્ણયો કરે છે અને સાઉદી અરેબિયાની પણ પોતાની નીતિ છે.

વિદેશમંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશીના આ નિવેદન બાદ પડદા પાછળની કૂટનીતિ હરકતમાં આવી ગઈ.

સાઉદી રાજદૂતે સંપર્ક કરવાનું શરૂ કરી દીધું અને સૌથી મહત્ત્વનો સંપર્ક પાકિસ્તાનની ફોજના પ્રમુખ જનરલ કમર જાવેદ બાજવાનો થયો, જેમની...\n\ntl;dr:

ગત વર્ષે જ્યારે સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાને પાકિસ્તાનની મુલાકાત લીધી ત્યારે તેમની લોકપ્રિયતા એટલી હતી કે વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન અનુસાર જો તેઓ પાકિસ્તાનથી ચૂંટણી લડે તો સફળ થઈ જાય.


પાકિસ્તાન-સાઉદી અરેબિયાની તૂટી રહેલી દોસ્તીમાં ભારત કેમ બની રહ્યું છે ખાસ?\nકાશ્મીરને લઈને પાકિસ્તાનની નીતિઓને કારણે હાલ સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ ઊભો થયો છે. પાકિસ્તાનના સેનાપ્રમુખની મુલાકાત આ તણાવને ઓછો કરવાની દિશામાં એક પહેલ તરીકે જોવામાં આવે છે.

પાકિસ્તાન ઇચ્છે છે કે વિવાદિત કાશ્મીર મુદ્દે સાઉદી અરેબિયા ભારત પર કડક વલણ અપનાવે.

સાઉદી અરેબિયાએ તાજેતરમાં પાકિસ્તાનને અપાતી આર્થિક મદદ રોકવાની જાહેરાત કરી હતી જેને લીધે પાકિસ્તાનને મુશ્કેલી પડી શકે છે.

પાકિસ્તાનની સેનાના પ્રવક્તાએ એક નિવેદનમાં કહ્યું છે કે જનરલ કમર જાવેદ બાજવાની સાઉદી મુલાકાત સૈન્ય મામલાઓ સંબંધિત છે. જોકે, પાકિસ્તાનની સેના અને સરકાર સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓને ટાંકીને સમાચાર સંસ્થા રૉયટર્સે કહ્યું કે બાજવા સ્થિતિને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કરશે.

અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જો સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાનને આપવામાં આવતી મદદને મુદ્દે પોતાનું વલણ ન બદલ્યું તો પાકિસ્તાન સેન્ટ્રલ બૅન્કની વિદેશી મુદ્રાની હાલત ગંભીર થઈ શકે છે.

બાજવાએ સાઉદી અરેબિયાના ઉપ રક્ષામંત્રી ખાલિદ બિન સલમાનની મુલાકાત લીધી છે અને 'બેઉ દેશો વચ્ચે સાઉદી-પાકિસ્તાનના દ્વિપક્ષિય સંબંધો, સૈન્ય સહયોગ અને ક્ષેત્રિય સુધારાઓ પર ચર્ચા કરી. '

આ જાણકારી ખાલિદ બિન સલમાને ટ્વિટર પર આપી છે.

સલમાને ટ્વિટર પર લખ્યું , ''આજે મેં મારા ભાઈ પાકિસ્તાનની સેનાના પ્રમુખ જનરલ કમર બાજવા સાથે મુલાકાત કરી. અમે દ્વિપક્ષીય સંબંધો, સૈન્ય સહયોગ અને ક્ષેત્રિય શાંતિ પર સમાન વિચારો અંગે વાત કરી. ''

સાઉદી અરેબિયાના રક્ષા મંત્રાલયે પોતાની વેબસાઇટ પર એક નિવેદનમાં કહ્યું , "સાઉદી અરેબિયાના સેનાપ્રમુખ મેજર જનરલ ફૈયાદ બિન હમાદ અલ રુવાઇલીએ પાકિસ્તાનના સેનાપ્રમુખનું સ્વાગત કર્યું છે."

નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ''મુલાકાત દરમિયાન સૈન્ય સહયોગ અને સહિયારા હિતો અંગે ચર્ચા થઈ.''

પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા પારંપરિક રીતે મિત્રદેશો છે. વર્ષ 2018ના અંતમાં સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાનને ત્રણ અબજ ડૉલરનું કરજ આપ્યું હતું અને 3.2 અબજ ડૉલરની તેલ ખરીદીની ગૅરંટી લીધી હતી.

જોકે, પાકિસ્તાને સાઉદી અરેબિયા પર કાશ્મીર મુદ્દે દખલ દેવાનું દબાણ કર્યું એ પછી સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાન પાસેથી એક અબજ ડૉલરની જલદી વસૂલી કરી છે અને અન્ય એક અબજ ડૉલરનું કરજ જલદી ચૂકવવા માટે કહ્યું છે.

અલબત્ત, સમાચાર સંસ્થા રૉયટર્સ પ્રમાણે જ્યારે આ મામલે સાઉદી સરકારની મીડિયા ઑફિસ પાસેથી ટિપ્પણી માગવામાં આવી તો કોઈ જવાબ નથી...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફે સોમવારે સાઉદી અરેબિયાની રાજધાની રિયાધમાં અનેક ટોચનાં અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરી છે.


પાકિસ્તાન: ઇમરાન ખાને કોરોનામાં બેરોજગારો માટે શરૂ કરી આ યોજના\nઆ યોજનામાં બેરોજગાર બનેલા દૈનિક મજૂરોને નર્સરીમાં નોકરી આપવામાં આવી રહી છે.

ઇમરાન ખાને પાકિસ્તાનનું ગ્રીન કવર વધારવાની કવાયત ગ્રીન સ્ટિમ્યુલસ સ્કીમ શરૂ કરી છે અને તેમાં બેરોજગાર થયેલાં દૈનિક મજૂરોને નર્સરીમાં શ્રમનું કામ આપવામાં આવે છે.

જોકે, વિપક્ષ આને કરપ્શન કહે છે. ઇમરાન ખાનની પાર્ટી દાવો કરે છે કે આ પ્રોજેકટથી પાકિસ્તાનનું ગ્રીન કવર 3 ટકાથી વધીને 6 ટકા થઈ ગયું છે. બીબીસી આ દાવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ કરી શકી નથી.

પાકિસ્તાનથી સંવાદદાતા શુમાઇલા જાફરીનો આ અહેવાલ જુઓ વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કોરોનાથી અર્થવ્યવસ્થાઓ હલબલી ગઈ છે અને બેરોજગારીમાં મોટો વધારો થયો છે. જોકે, આની વચ્ચે પાકિસ્તાનમાં એક નવી યોજના લાગુ કરવામાં આવી છે.


પાકિસ્તાન: જૂતા તપાસમાં પાસ ન થયાં તો રાખી લીધાં\nપાકિસ્તાને એક નિવેદન બહાર પાડી પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાન ખ્વાજા મુહમ્મદ આસિફે ભારતના તમામ આક્ષેપોને ફગાવી દીધા હતા.

પાકિસ્તાને શું કહ્યું?

આ પહેલા ગુરુવારે આ મામલે ભારતીય સંસદમાં સુષ્મા સ્વરાજે નિવેદન આપતા પાકિસ્તાન પર આરોપો લગાવ્યા હતા.

સુષ્માએ શું કહ્યું હતું?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કુલભૂષણ જાધવ સાથે તેમનાં પત્ની અને માતાની મુલાકાત બાદ ભારત દ્વારા કરાયેલી ટીકાઓ બાદ પાકિસ્તાને પોતાનો પક્ષ રાખ્યો છે.


પાકિસ્તાન: માથાથી જોડાયેલી બહેનોને સર્જરી કરીને છૂટી પડાઈ હતી, હવે તેઓ કેવી રીતે જીવે છે?\nજન્મના સમયે તેઓ માથાથી જોડાયેલી હતી. જોકે લંડનમાં સર્જનનોની એક મોટી ટીમે એક વર્ષ પહેલાં તેમની સર્જરી કરીને છૂટી પાડી હતી.

તેમનું ઑપરેશન ઘણું મુશ્કેલ હતું કારણકે તેમનું મગજ પણ જોડાયેલા માથામાં ગૂંચવાયેલું હતું.

મારવા અને સફા પરિવાર સાથે યુકેમાં સારવાર કરાવીને બે વર્ષે સ્વદેશ પહોંચી છે.

ત્યારે જાણો તેમની પરિસ્થિતિ કેવી છે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના એક પરિવારમાં જન્મેલી મારવા અને સફા જોડકી બહેનો છે.


પાકિસ્તાનથી આવેલી એ મહિલા, જેમણે કાશ્મીરમાં ધમાલ મચાવી દીધી\nહું જ્યારે દિલશાદા બેગમના ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે તેઓ પોતાની નાનકડી કરિયાણાની દુકાને બેઠાં હતાં.

દુકાનની આજુબાજુ ઊભેલા અમુક લોકોને તેઓ કહી રહ્યાં હતાં કે મને પૂછ્યા વગર મારા સરપંચ બનાવાના સમાચાર ઇન્ટરનેટ પર મુકાઈ ગયા.

દિલશાદા બેગમ દુકાનની આજુબાજુ બેસેલા લોકોને કહી રહ્યાં હતાં કે તેમના વિશે જે લોકો સમાચાર છાપવા માગતા હોય તે અહીંયા આવે કે શા માટે હું સરપંચ બની અને શા માટે મેં ચૂંટણીમાં ભાગ લીધો?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જમ્મુ અને કાશ્મીરની પંચાયતોની ચૂંટણીમાં બિનહરીફ વિજેતા થનારાં ઉમેદવારોમાં દિલશાદા બેગમનો પણ સમાવેશ થાય છે.

26 વર્ષના દિલશાદા બેગમ વર્ષ 2012માં પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીરથી પોતાના પતિ મોહમ્મદ યુસુફ બટ સાથે ભારત અધિકૃત કાશ્મીરમાં આવ્યાં હતાં.

દિલશાદાનાં લગ્ન વર્ષ 2002માં મુઝફ્ફરાબાદમાં યુસુફ સાથે થયાં હતાં.

સીમા પાર હથિયારોની ટ્રેનિંગ

યુસુફ બટ વર્ષ 1997માં હથિયારોની ટ્રેનિંગ મેળવવા સરહદ પાર જતા રહ્યા હતા.

દિલશાદાએ જણાવ્યું કે તેમના પતિ મુઝફ્ફરાબાદમાં ભાડાની દુકાનમાં ગૅસ એન્જસી ચલાવતા હતા.

તેમણે કહ્યું, "વર્ષ 2011માં જયારે સરકારે જાહેરાત કરી કે સીમા પાર હથિયારોની તાલીમ લેવા માટે ગયેલા યુવાનો પુનર્વસન પૉલિસી અંતર્ગત પોતાના ઘરે પરત આવી શકે છે ત્યારે મારા પતિએ કહ્યું કે આપણે પણ પરત જતા રહીએ."

"ત્યારબાદ વર્ષ 2012માં અમે નેપાળ થઈ કાશ્મીર પરત આવ્યાં હતાં."

"અહીંયા આવ્યા બાદ પોલીસે મારા પતિની પાંચ દિવસ સુધી અટકાયત કરી રાખી હતી."

પાંચ બાળકોનાં માતા દિલશાદાએ કહ્યું, " વર્ષ 1992માં મારા પિતા ભારત અધિકૃત કાશ્મીરથી પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર જતા રહ્યા હતા. ત્યારથી અમે ત્યાં જ રહેતા હતા."

"મારા માતાપિતા બંને કુપવાડા જિલ્લાના ટંગડારના રહેવાસી છે, મારો જન્મ પણ ત્યાં જ થયો હતો."

"હું જ્યારે ત્રણ મહિનાની હતી ત્યારે અબ્બા મુઝફ્ફરાબાદ જઈને વસ્યા હતા.

પંયાતની ચૂંટણી

દિલશાદા પરિવારના ભરણપોષણ માટે ગામમાં કરિયાણાની દુકાન ચલાવે છે.

દિલશાદાએ કહ્યું, "સાત મહિના અગાઉ મુઝફ્ફરાબાદમાં અબ્બાનું મૃત્યુ થયું હતું. જોકે, સરકારે પિયર જવાની પરવાનગી આપી નહોતી."

"મેં મારા પરિજનોને જોયાં તેને સાત વર્ષ થઈ ગયાં છે, મારી સમજમાં એ નથી આવતું કે અમારી ભૂલ શું છે?"

"જો અમે વિઝા માટે અરજી કરીએ તો અમને વિઝા મળવા જોઈએ."

પંચાયતની ચૂંટણી લડવા અંગે તેમણે કહ્યું, "અમે અમારી ઓળખ સ્થાપવા માગીએ છીએ કારણ કે અમારી કોઈ ઓળખ...\n\ntl;dr:

કાશ્મીરના ઉત્તર વિસ્તારમાં આવેલા કુપવાડા જિલ્લાના પુંગરામ ગામમાં મુશળધાર વરસાદ શરૂ હતો.


પાકિસ્તાનથી બધું છોડીને ભારત આવ્યા છતાં કેમ છે આ લોકો પરાયાં?\nવાઘા બોર્ડર પર ભારતીય અને પાકિસ્તાની સૈનિકો વચ્ચે થતી દૈનિક પરેડનું દૃશ્ય.

આ કથા વિભાજનની નથી પરંતુ સમસ્યાઓ તેનાથી ઓછી પણ નથી.

પાકિસ્તાનમાં જન્મ, ભણ્યા, લગ્ન કર્યાં, બાળકો-સગાસંબંધી બધાં જ પાકિસ્તાનમાં, પણ એ બધાને છોડીને તેઓ 'પરદેશ'માં આવી પહોંચ્યા છે અને પરદેશને જ પોતાનું ઘર બનાવવા ઈચ્છે છે.

મજબૂરીને કારણે સરહદ પારથી ભારત આવેલા આવાં અનેક લોકો રાજસ્થાનમાં રહે છે.

ભારતીય નાગરિકત્વ

પાકિસ્તાનથી આવીને ઉદયપુરના સિંધુ ધામમાં અનેક સિંધી પરિવારો વસ્યા છે.

પાકિસ્તાનથી જોધપુર, જયપુર અને બાડમેર આવેલા કેટલાક લોકોને ભારતનું નાગરિકત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

અલબત, ઉદયપુરમાં વર્ષોથી વસતા આવા લોકોને હજુ સુધી નવી ઓળખ મળી નથી.

એ લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાનથી આવીને ઉદયપુરમાં વસેલા લોકોની સંખ્યા સરખામણીએ ઓછી છે. તેથી તેઓ ભારતીય નાગરિકત્વ માટે તરસી રહ્યા છે.

એ પૈકીના મોટાભાગના લોકો પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતમાંથી આવેલા હિંદુઓ છે.

કેટલાક લોકોને ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં ભારતીય નાગરિકત્વના સોગંદ અપાવવામાં આવ્યા હતા.

તેમને શપથ પત્રો જયપુર મોકલવામાં આવ્યા હતા. હવે તેઓ પ્રમાણપત્રની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

આશ્રયની શોધમાં બલુચિસ્તાનથી રાજસ્થાન સુધી આવેલા લોકોને સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો કે તેઓ તેમનો દેશ છોડીને બીજા દેશમાં વસવાટ કરવા શા માટે આવ્યા?

એ લોકોએ તમામ આશંકાને એક ઝટકામાં જમીનદોસ્ત કરી નાખી હતી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાનમાં કંઈ ખરાબ ન હતું. ભારતમાં અલગ-અલગ લોકો રહે છે તેમ પાકિસ્તાનમાં પણ રહે છે.

બલુચિસ્તાનના નૌશિકીના વતનીની વાત

બલુચિસ્તાનના નૌશિકી શહેરમાંથી આવેલા પ્રકાશ

પ્રકાશ કહે છે કે "હું બલુચિસ્તાનના નૌશિકી શહેરમાં રહેતો હતો. ભારત જેવું જ છે પાકિસ્તાન."

"ભારતમાં જે રીતે અલગ-અલગ લોકો રહે છે તેમ ત્યાં પણ રહે છે. જે રીતે અમે અહીં મહોલ્લામાં રહીએ છીએ એમ ત્યાં પણ રહેતા હતા."

"પાકિસ્તાનથી ભારત આવવાનું કારણ તમને મોટું લાગી પણ શકે અને ન પણ લાગે."

"હા, એટલું જરૂર કે ત્યાં અપહરણ શરૂ થયાં ત્યારે મનમાં ડર પેસી ગયો હતો."

"ઘરથી બહાર નીકળતાં ત્યારે પાછા આવીશું કે નહીં તેનો અંદાજ રહેતો ન હતો."

અપહરણ ઉપરાંત બાળકોનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવવાની ચિંતા પણ હતી.

પ્રકાશ કહે છે કે "બલુચિસ્તાનમાં બાળકોનો સારો ઉછેર એક મોટી સમસ્યા છે. ઉછેર જ જ્યારે મોટી સમસ્યા હોય ત્યારે કારકિર્દીની વાત શું કરવી."

"અમે લોકો ઘણી વખત ભારત ફરવા આવ્યા...\n\ntl;dr:

"પાકિસ્તાન અમારો માળો હતું, તેને છોડીને અમે ભારત આવી ગયાં જેથી અમારાં બાળકો મુક્ત રીતે ઉડી શકે."


પાકિસ્તાનથી ભૂલથી પકડેલી ટ્રેનને કારણે શરૂ થઈ એક દર્દભરી પ્રેમકથા\nસિરાજ અને સાજિદા

પણ એકાદ મહિના પહેલાં સાજિદા અને સિરાજના હસતાં-ખીલતાં જીવનને જાણે કે ગ્રહણ લાગ્યું, ભારતીય સત્તાવાળાઓએ ગેરકાયદે સરહદ પાર કરવા બદલ સિરાજને આરોપી ગણી તેમને  તેમના જન્મસ્થળ પાકિસ્તાન પરત મોકલી દેવાયા.

સિરાજના જીવનમાં આ પ્રકરણની શરૂઆત 24 વર્ષ પહેલાં થઈ હતી, જ્યારે સિરાજ 10 વર્ષના હતા.

પરીક્ષાનું પરિણામ ખરાબ આવતાં સિરાજનો તેમના પરિવાર સાથે ઝઘડો થયો.

સિરાજે પાકિસ્તાનના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા સુંદર નાના ગામ 'શારકૂલ' અને પોતાના પરિવારને જાણે છેલ્લી સલામ કરી અને કરાંચી જવા માટે બધુ છોડીને ભાગી નીકળ્યા.

જોકે, લાહોર રેલ્વે સ્ટેશનથી સિરાજ જે ટ્રેનમાં બેઠા તે તેમના જીવનની ખોટી ટ્રેન હતી. આ ટ્રેન તેને પાકિસ્તાનથી ભારત લઈ આવી.

શારકૂલના ઘર બહાર ખાટલા પર બેઠેલા સિરાજે કહ્યું, "પહેલાં થોડાં દિવસો સુધી મને એવું જ લાગતું હતું કે હું કરાંચીમાં જ છું, પણ પછી મને ખ્યાલ આવ્યો કે આ કરાંચી નહીં પણ ભારત હતું."

સિરાજ તેમની પાછળ દેખાતા પર્વતો જેવા શાંત દેખાતા હતા, પણ વાસ્તવમાં તે ઘણા ઉદાસ અને ગંભીર હતા.

જે તેમના શબ્દોમાં વર્તાતું હતું, "મેં મારા જીવનનાં ત્રણ વર્ષ અમદાવાદની બાળકોની જેલમાં પસાર કર્યાં, હું જેલમાંથી છૂટ્યો ત્યારે મારું નસીબ મને મુંબઈ લઈ ગયું. જ્યાં ધીમે-ધીમે મારી નવી જિંદગીની શરૂઆત થઈ."

શરૂઆતનાં વર્ષોમાં મોટાભાગે સિરાજ ફૂટપાથ પર ભૂખ્યા ઊંઘી રહેતા, પણ સમય જતાં રસોઇયા તરીકે કામ કરવા લાગ્યા.

પોતાની જરૂરિયાત જેટલું તેઓ કમાઈ લેતા હતા. 2005માં પડોશીઓની મદદથી તેઓ સાજિદાને મળ્યા અને સિરાજે તેમની સાથે લગ્ન કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રડતાં-રડતાં સાજિદાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "એ લોકોએ અમારું જીવન તહસનહસ કરી નાખ્યું, મારા બાળકો તેમના પિતાને જોવા માટે આતુર છે."

"ભારતમાં એક વ્યક્તિને રાખી શકાય એટલી પણ જગ્યા નથી?, હવે હું અહીંની સરકારને વિનંતીઓ કરું છું કે મને અને મારા બાળકોને પાસપોર્ટ બનાવી આપે, જેથી અમે સિરાજ પાસે પાકિસ્તાનમાં  જઈ શકીએ."

2009માં સિરાજે ભારત સરકાર સમક્ષ પાકિસ્તાની તરીકે શરણાગતિ સ્વીકારવાનો નિર્ણય કર્યો, જેનાથી તે પોતાના વતન પાછો જઈને પોતાના માતાપિતાને મળી શકે.

જે માતાપિતા સિરાજને શોધવા માટે વર્ષોથી પોસ્ટરો લગાવતાં હતાં. પણ, તેના આ નિર્ણયથી જ સમસ્યા શરૂ થઈ હતી.

સિરાજે કહ્યું, "2006માં જ્યારે મારા પહેલા બાળકનો જન્મ થયો, ત્યારે હું મારા માતાપિતાને યાદ કરતો...\n\ntl;dr:

મુંબઈના એન્ટાફિલ વિસ્તારની સાંકડી ગલીઓમાં, નાનકડું ઘર છે જ્યાં સિરાજ અને સાજિદા પોતાનાં ત્રણ બાળકો સાથે જીવન પસાર કરતાં હતાં. સિરાજ રસોઇયા તરીકે કામ કરતો હતો અને સાજિદા ગૃહિણી હતાં.


પાકિસ્તાનના ઇતિહાસમાં જલિયાંવાલાને કેમ સ્થાન નહીં? : એક પાકિસ્તાનીનો પ્રશ્ન\nએ વાત જ એકદમ ઢંગધડા વગરની છે કે જલિયાંવાલા બાગ કાંડનો ઉલ્લેખ પશ્ચિમ પંજાબ (પાકિસ્તાન) માટેના વિચારમાં પરિવર્તન લાવી શકે એમ છે.

એ હકીકત સ્વીકારવી જ પડશે કે આઝાદીની લડાઈમાં જે લોકોએ ભાગ લીધો છે અને એ તમામ કે જે આ સંઘર્ષમાં શહીદ થયા એ અલગ પાકિસ્તાનના વિરોધી નહોતા.

તેઓ 'ટૂ નેશન થિયરી'ના વિચારને કોઈ હાનિ પણ પહોંચાડે એમ નહોતા.

એટલે જ, એમ કહેવું બિલકુલ અતિશ્યોક્તિ નહીં લેખાય કે અલગ પાકિસ્તાન માટેનું જે આદોલન ઊભું થયું એમાં જલિયાંવાલા હત્યાકાંડનો પણ ફાળો છે જ.

એટલે જ આ દેશ (પાકિસ્તાન)ના પાયામાં એ શહીદોનું લોહી ભળેલું છે જ.

13 એપ્રિલ, 1919નો એ દિવસ. એ દિવસે વૈશાખી હતી અને જલિયાંવાલા બાગમાં લોકો રૉલેટ ઍક્ટના વિરોધમાં એકઠા થયા હતા.

એ હજારો નિશસ્ત્ર લોકો પર ગોળી ચલાવવા માટે જનરલ ડાયરે આદેશ આપ્યો હતો.

આ નૃશંસ હત્યાકાંડમાં મોટા પ્રમાણમાં શીખ, હિંદુ અને મુસલમાન માર્યા ગયા હતા. તેઓ પંજાબની ધરતીને આઝાદ કરવા માટે શહીદ થયા હતા.

આ હત્યાકાંડ બાદ જ જનરલ ડાયરને ઇતિહાસના સૌથી મોટા વિલન ગણાવાયા અને 'અમૃતસરના કસાઈ' તરીકે ઓળખાવાયા.

બ્રિટિશરાજમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે પંજાબમાં તમામ ધર્મના લોકોએ સાથે મળીને સંઘર્ષ કર્યો હતો. આ એ જ સંઘર્ષ હતો કે જે 1857થી ચાલુ હતો.

લોહીનો એક જ રંગ

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પૂરું થયું અને આ સંઘર્ષ વધુ તેજ થયો. અંગ્રેજ શાસન વિરુદ્ધ સ્થાનિક સ્તરે, ખાસ કરીને અમૃતસર, લાહોર, કસુર અને ગુજરાંવાલામાં લોકોએ આઝાદીના સમર્થનમાં અવાજ બુલંદ કર્યો.

બ્રિટિશ નીતિઓ અને કાયદા વિરુદ્ધ થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો વેગ પકડવાં લાગ્યાં.

અંગ્રેજોએ ગંભીરતા સમજીને રૉલેટ ઍક્ટ લાગુ કરી દીધો. એ કાયદામાં સરકાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરનારા અને વિદ્રોહીઓને પકડવા અને જેલમાં ધકેલી દેવાના આદેશ હતા.

આ કાયદા વિરુદ્ધ હિંદુ, શીખ અને મુસલમાન એકઠા થઈને વિરોધ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા.

એટલે ગુપ્ત જાણકારીને આધારે, બ્રિટિશ સરકારે એ સભાને સંબોધન કરનારા સૈફુદીન કિચલુ અને સત્ય પાલ જેવા નેતાઓની 10 એપ્રિલ, 1919ના રોજ ધરપકડ કરી લીધી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

13મી એપ્રિલ, 1919ની સભાની એક માગ આ નેતાઓને મુક્ત કરાવવાની પણ હતી.

સભાના આયોજનની જવાબદારી ડૉ. મોહમ્મદ બશીરને માથે હતી.

એ સભામાં મુસલમાન, હિંદુ અને શીખોએ એક મંચ પર એકઠા થઈને સાબિત કર્યું હતું કે આઝાદીની લડાઈમાં તમામ લોકો એક સાથે જ હતા.

એ જલિયાંવાલા બાગની અંદર જે હજારો લોકોનું લોહી...\n\ntl;dr:

એવું માની શકાય નહીં કે જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડે સ્વતંત્રતા આંદોલનને એક વળાંક નહોતો આપ્યો કે અલગ પાકિસ્તાન માટેના આંદોલનનો એ ભાગ નહોતો.


પાકિસ્તાનના એક પણ એફ-16 વિમાનને ભારતે તોડ્યું નથી : અમેરિકન મૅગેઝિનનો દાવો\nપાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તાએ કહ્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે કે ભારત પોતાના નુકસાન વિશે સત્ય જણાવે.

પત્રિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે, "બે વરિષ્ઠ અધિકારિઓએ જણાવ્યું કે તેમણે હાલમાં જ એફ-16 વિમાનોનું નિરીક્ષણ કર્યું છે અને તે સુરક્ષિત હોવાનું જાણવા મળ્યું છે."

આ તપાસનાં પરિણામો ભારતીય વાયુ સેનાના એ દાવાથી ઊલટાં છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વિંગ કમાન્ડર અભિનંદન વર્ધમાને પોતાનું વિમાન તૂટી પડે તે પહેલાં એક પાકિસ્તાની એફ-16 વિમાનને તોડી પાડ્યું હતું.

પાકિસ્તાનની મિસાઇલથી ખુદ અભિનંદનનું લડાકુ વિમાન નષ્ટ થઈ ગયું હતું.

અમેરિકન અધિકારીઓએ ફૉરેન પૉલિસીને જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે હાલના વિવાદના કારણે કેટલાંક વિમાનોને તુરંત તપાસ માટે ઉપલબ્ધ કરાવ્યાં નહોતાં. એટલે ગણતરી કરવામાં કેટલાંક અઠવાડિયાં લાગી ગયાં.

પાકિસ્તાન અનેક વખત આ દાવાને નકારી ચૂક્યું છે. શુક્રવારે પાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તાએ આ રિપોર્ટ પર ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે આ પાકિસ્તાનું વલણ છે અને આ સાચું છે.

ભારતે ગેરમાર્ગે દોર્યા?

પાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તા મેજર જનરલ આસિફ ગફૂરે કહ્યું, "ભારતના હુમલાઓ અને તેની અસરના દાવા પણ ખોટા છે. એ સમય આવી ગયો છે કે ભારતે પોતાના નુકસાન વિશે જણાવવું જોઈએ."

ફૉરેન પૉલિસીના અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સંભવ છે કે મિગ 21 ઉડાવનારા અભિનંદને પાકિસ્તાની એફ-16 વિમાનને નિશાના પર લીધું હોય."

"ફાયર પણ કર્યું હોય અને માની લીધું હોય કે નિશાન યોગ્ય જગ્યાએ જ લાગ્યું છે."

"જોકે પાકિસ્તાનમાં અમેરિકન અધિકારીઓની તપાસ નવી દિલ્હીના દાવા પર શંકા ઊભી કરે છે."

"એવું લાગે છે કે ભારતીય અધિકારીઓએ આ અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને ગુમરાહ કર્યો છે."

અમેરિકન સંરક્ષણ અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે ઘટના બાદ પાકિસ્તાને એફ-16 વિમાનોની ગણતરી માટે અમેરિકાને આમંત્રિત કર્યું હતું.

એફ-16 લડાકુ વિમાનોના વેચાણ દરમિયાન થયેલી સમજૂતી પ્રમાણે અમેરિકાને અધિકાર છે કે ઉપકરણોની ગણતરી અને સુરક્ષા માટે તે સમયાંતરે તપાસ કરે.

જોકે એક અમેરિકન સંરક્ષણ અધિકારીએ જણાવ્યું કે સમજૂતીના સંદર્ભમાં એફ-16 વિમાનોના ઉપયોગની શરતો નક્કી કરવામાં આવી ન હતી.

'એફ-16 હુમલામાં સામેલ હતું'

પત્રિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે એ વાતના પુરાવા છે કે પાકિસ્તાનનું એફ-16 વિમાન એ ડોગફાઈટમાં સામેલ હતું. ઘટનાસ્થળ પર હવાથી હવામાં મારનારી અમેરિકન મિસાઇલના ટુકડાઓ મળી આવ્યા છે અને આ મિસાઇલો માત્ર એફ-16 વિમાન જ છોડી શકે છે....\n\ntl;dr:

અમેરિકાના એક પ્રતિષ્ઠિત મૅગેઝિન 'ફૉરેન પૉલિસી'નું કહેવું છે, "અમેરિકાના સંરક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓએ હાલમાં જ પાકિસ્તાનના એફ-16 લડાકુ વિમાનોની ગણતરી કરી હતી અને તેમની સંખ્યા પૂરી છે."


પાકિસ્તાનના કરાચીમાં વિસ્ફોટ, ઓછામાં ઓછા પાંચનાં મૃત્યુ TOP NEWS\nકરાચીમાં હાજર બીબીસી સંવાદદાતા રિયાઝ સુહૈલે જણાવ્યું કે કરાચી યુનિવર્સિટીના પ્રવેશદ્વારની સામે આવેલી એક ચાર માળની ઇમારતમાં બુધવારે સવારે સાડા નવ વાગ્યાની આસપાસ વિસ્ફોટ થયો.

ઇમારતના ગ્રાઉન્ડ ફ્લૉર પર બૅન્ક, રેસ્ટોરાં અને અન્ય ઇમારતો આવેલી છે, જ્યારે ઉપરના માળે રહેવાસી ફ્લૅટ બનેલા છે.

ઘાયલોને નજીકની પટેલ હૉસ્પિટલમાં લઈ જવાયા છે.

મૃતકોમાંથી ત્રણના મૃતદેહ ઝીણા હૉસ્પિટલ અને બેના મૃતદેહ અબ્બાસી શહીદ હૉસ્પિટલમાં મોકલી દેવાયા છે.

બૉમ્બ ડિસ્પૉઝલ સ્ક્વૉડે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા બાદ જણાવ્યું કે ગૅસ લીક થવાના લીધે વિસ્ફોટ થયો છે અને કોઈ પણ પ્રકારની વિસ્ફોટક સામગ્રીના ઉપયોગના કોઈ પુરાવા હજુ સુધી મળ્યા નથી.

હાથરસ કેસ અંગે મીડિયામાં વાત કરવા બદલ નોકરીમાંથી હકાલપટ્ટી - બે ડૉક્ટરોનો દાવો

હાથરસ કેસ અંગે મીડિયામાં વાત કરવા બદલ નોકરીમાં હઠાવવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો બે ડૉક્ટરોએ કર્યો છે.

ધ હિંદુના અહેવાલ અનુસાર  અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી સંલગ્ન જવાહરલાલ નેહરુ મેડિકલ કૉલેજ અને હૉસ્પિટલના બે ડૉક્ટરોએ આરોપ મૂક્યો છે કે હાથરસ કથિત ગૅંગરેપ કેસમાં બિનઅધિકૃત રીતે મીડિયા સાથેની વાત કરવાના કારણે તેમને નોકરીમાંથી હઠાવી દેવામાં આવ્યા હતા.

જોકે, એએમયૂના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ એક રૂટિન કેસ છે, આનો હાથરસ સાથે સંબંધ નથી.

કેઝ્યુઅલ્ટી મેડિકલ ઑફિસર તરીકે કામ કરતા ડૉ. મોહમ્મદ અઝીમુદ્દીન મલિક અને તેમના સહકર્મી ડૉ. ઓબૈદ ઇમ્તિયાજુલ હકનો આરોપ છે કે કુલપતિ તારિક મંસૂરે તેમની નોકરી છીનવી લીધી હતી.

સીએમઓ-ઇન્ચાર્જ એસ.એ.એચ ઝૈદીના હસ્તાક્ષરવાળા પત્રમાં સ્પષ્ટ રીતે લખ્યું છે કે કુલપતિએ ઇમરજન્સી અને ટ્રોમા મેડિકલ ઑફિસર તરીકે તેમની નિમણૂકને તાત્કાલિક પ્રભાવથી રદ્દ કરી છે.

ડૉ.મલિકે કહ્યું છે કે હાથરસ કેસમાં ફૉરેન્સિક રિપોર્ટ પર તેમનું નિવેદન મીડિયામાં છપાયા પછી તેમનો લેખિત જવાબ માગવામાં આવ્યો હતો.

વલસાડ સ્કૂલના બદનક્ષી કેસમાં જિજ્ઞેશ મેવાણી દોષમુક્ત જાહેર

વલસાડની આરએમવીએમ સ્કૂલે વડગામના અપક્ષ ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણી સામે કરેલાં ડિફેમેશનના કેસમાં જિજ્ઞેશ મેવાણીને દોષમુકત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

શાળા પ્રિન્સિપાલે જિજ્ઞેશ મેવાણી સામે એક ટ્વીટને લઈને ફરિયાદ કરી હતી.

અમદાવાદ મિરરના અહેવાલ અનુસાર ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીએ એક ટ્વીટ કર્યું હતું જેમાં શિક્ષક વિદ્યાર્થીને પીટી રહ્યાનો વીડિયો હતો. તેમણે વડા પ્રધાન મોદીના કાર્યાલયને ટેગ કરી લખ્યું...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના સૌથી મોટા શહેર કરાચીની એક ઇમારતમાં વિસ્ફોટ થયો, જેમાં પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર ઓછામાં પાંચનાં મૃત્યુ થયાં છે જ્યારે 25થી વધુ લોકોને ઈજા પહોંચી છે.


પાકિસ્તાનના કરાચીમાં સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર થયેલા ઍટેકનાં દૃશ્યો\nઆ હુમલામાં પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર 4 હુમલાખોરો સહિત આઠ લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે.

હુમલાની જવાબદારી બલોચીસ્તાન લિબરેશન આર્મીએ લીધી છે.

ઘટનાસ્થળે ખરેખર શું થયું એ જુઓ વીડિયો અહેવાલમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના સૌથી મોટાં શહેર કરાચીમાં સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર આજે હુમલો થયો.


પાકિસ્તાનના ક્વેટામાં બ્લાસ્ટ: 20 લોકોનાં મૃત્યુ, અનેક ઘાયલ\nસ્થાનિક પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે આ બ્લાસ્ટ સવારે આઠ વાગ્યાની આસપાસ હઝારગંજ વિસ્તારની બજારમાં થયો હતો.

સમાચાર એજન્સી એપીપી પ્રમાણે પોલીસનું કહેવું છે કે બજારમાં ઊભેલી પોલીસ વૅનને નિશાન બનાવીને બ્લાસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો.

ડીઆઈજી પોલીસ અબ્દુલ રઝાક ચીમાએ પત્રકારોને કહ્યું, "આ હુમલામાં કુલ 16 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે, જેમાંથી આઠ લોકો હઝારા સમુદાયના છે. એક જવાન છે અને અન્ય લોકો મંડીમાં કામ કરનારા લોકો હતા."

બ્લાસ્ટ વિશે તેમણે કહ્યું, "સુરક્ષાદળોની એક ગાડી શાકબજારમાં સ્થિત બટાકાની એક દુકાન સામે પહોંચી ત્યારે જ આ બ્લાસ્ટ થયો હતો."

તેમણે કહ્યું, "આઈઈડી બ્લાસ્ટ છે કે નહીં એ તો તપાસ બાદ જ ખબર પડી શકશે."

જ્યારે એમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું આ આત્મઘાતી હુમલો હતો, તો તેમને કહ્યું કે તપાસ બાદ જ આ વિશે કહી શકાશે.

આ બ્લાસ્ટ બટાકાના એક ગોદામ બહાર થયો હતો. જે સમયે આ બ્લાસ્ટ થયો એ વખતે લોકો અહીં કામ કરી રહ્યા હતા.

બ્લાસ્ટ પછી સુરક્ષદળોએ આ વિસ્તારની કિલ્લેબંધી કરી છે. ઍન્ટિ-બૉમ્બ સ્ક્વૉડને પણ ઘટનાસ્થળે મોકલવામાં આવી છે.

આ બ્લાસ્ટમાં અનેક લોકો ઘાયલ થયા છે, જેમને હૉસ્પિટલ પહોંચાડવામાં આવ્યા છે.

પોલીસ પ્રમાણે હઝારગંજમાં હઝારા શિયા સમુદાયના લોકો રહે છે.

સમાચાર એજન્સી એએફપી પ્રમાણે માર્યા ગયેલા અને ઘાયલ થયેલા મોટાભાગના લોકો આ સમુદાયના જ છે.

પાકિસ્તાનમાં હઝારા શિયા લોકોને પહેલાં પણ નિશાન બનાવીને હુમલા કરવામાં આવ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતની રાજધાની ક્વેટામાં શુક્રવારે સવારે થયેલા બ્લાસ્ટમાં ઓછામાં ઓછા 20 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.


પાકિસ્તાનના જનક ઝીણાના અંતિમ દિવસોમાં છુપાયેલું મુંબઈનું એ રહસ્ય શું હતું?\nમોહમ્મદ અલી ઝીણા

એ પછી તેઓ ત્યાં માત્ર 60 દિવસ જીવતા રહ્યા હતા અને 11 સપ્ટેમ્બર, 1948ના રોજ આ દુનિયામાંથી તેમણે વિદાય લીધી હતી.

પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપિતા મહમદ અલી ઝીણાના જીવનના એ 60 દિવસમાં શું-શું થયું હતું, એ મારા આ લેખનો વિષય છે.

કાયદે આઝમ મહમદ અલી ઝીણા ગંભીર રીતે બીમાર હોવા છતાં તેમને ક્વેટાથી ઝિયારત લઈ  જવાની સલાહ કોણે આપી હતી, એ રહસ્ય આજે પણ ઉકેલાયું નથી.

ઝિયારત તેનાં દેવદારનાં વૃક્ષો માટે વિશ્વમાં વિખ્યાત છે અને ક્વેટાથી 133 કિલોમીટર દૂર, સમુદ્રની સપાટીથી 2,449 મીટરની ઊંચાઈએ આવેલું છે.

આ સ્થળે ખરવારી બાબા નામના એક સંત રહેતા હતા. એ કારણસર આ સ્થળને ઝિયારત કહેવામાં આવે છે. ઝીણાનો કાયદે આઝમ રૅસિડેન્સી નામનો બંગલો ઝિયારતથી 10 કિલોમીટર દૂર આવેલો છે.

ઝીણાનાં બહેન ફાતિમાએ તેમના પુસ્તક 'માય બ્રધર'માં લખ્યું છે કે ક્વેટાથી ઝિયારત જવાનો નિર્ણય ખુદ ઝીણાનો હતો, કારણ કે સરકારી તથા બિનસરકારી વ્યસ્તતાને કારણે તેમને ક્વેટામાં આરામ કરવાની કોઈ તક મળતી નહોતી.

વિવિધ એજન્સીઓ અને અનેક નેતાઓ તરફથી, સભામાં ઉપસ્થિત રહેવાના તથા લોકોને સંબોધિત કરવાનાં આમંત્રણ તેમને સતત મળતાં હતાં.

તેમ છતાં ઝીણાને ઝિયારત વિશે કોણે જણાવ્યું અને ત્યાં જવાની સલાહ કોણે આપી હતી એ અસ્પષ્ટ છે.

પોતાની બહેન ફાતિમા સાથે ઝીણા

13થી 21 જુલાઈ : ડૉક્ટરોની સલાહથી બચીને ઝિયારત પહોંચ્યા બાદ પણ ઝીણાએ કોઈ સર્ટિફાઈડ ડૉક્ટર પાસેથી ઇલાજ કરાવવા પર ધ્યાન આપ્યું ન હતું.

એ દિવસોમાં તેમને જાણવા મળ્યું હતું કે વિખ્યાત ડૉ. રિયાઝ અલી શાહ એક દર્દીને તપાસવા માટે ઝિયારત આવ્યા છે. ફાતિમા ઝીણાએ ભાઈને કહ્યું હતું કે ડૉ. રિયાઝ અલી શાહ ઝિયારત આવ્યા છે એ તકનો લાભ લેવો જોઈએ, પણ ઝીણાએ આ સૂચનને ફગાવતાં જણાવ્યું હતું કે તેમને કોઈ વધુ ગંભીર બીમારી નથી અને તેમના પેટમાં ભોજનનું પાચન સારી રીતે થશે તો તેઓ ઝડપથી સ્વસ્થ થઈ જશે.

ફાતિમા ઝીણાના જણાવ્યા અનુસાર, "શું કરવું, શું ખાવું, કેટલું ખાવું, ક્યારે ઊંઘવું અને કેટલો સમય ઊંઘવું વગેરે જેવી ડૉક્ટરોની સલાહનું તેઓ સંપૂર્ણપણે પાલન કરતા ન હતા. ઇલાજથી બચવાની તેમની આ જૂની આદત વારંવાર બહાર આવતી હતી."

જોકે, તેઓ તેઓ ટૂંક સમયમાં જ એ જૂની આદત છોડવા મજબૂર થઈ ગયા હતા. ઝિયારત પહોંચ્યાના એક જ સપ્તાહમાં તેમની તબિયત એટલી બગડી ગઈ હતી કે તેમનું સ્વાસ્થ્ય તેમના જીવનમાં પહેલી વાર ખુદ તેમના માટે ચિંતાનું કારણ બની ગયું હતું.

એ સમય સુધી તેઓ એવું માનતા...\n\ntl;dr:

14 જુલાઈ, 1948નો એ દિવસ હતો. એ સમયના ગવર્નર જનરલ મહમદ અલી ઝીણાને, તેઓ બીમાર હોવા છતાં ક્વેટાથી ઝિયારત લઈ જવાયા હતા.


પાકિસ્તાનના તોડી પડાયેલા ડ્રોન સાથે BSFને કયાં હથિયારો મળ્યાં?\nભારત અને પાકિસ્તાનને સરહદ પાસે તોડી પાડેલું ડ્રોન

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈએ પ્રારંભિક માહિતી આપતાં જણાવ્યું છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના કઠુઆમાં બૉર્ડર આઉટપોસ્ટ ખાતે આ ડ્રોનને તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું.

એજન્સી જણાવે છે કે સવારે પાંચ વાગ્યે ને 10 મિનિટે પાકિસ્તાનનું સ્પાય ડ્રોન બૉર્ડર આઉટપોસ્ટ ખાતે જોવા મળ્યું હતું.

આ ડ્રોન સાથે 01 M4 કાર્બાઇન મશીન રાઇફલ (યુએસ મેડ), 02 ભરેલી મેગ્ઝિન (60 આરડીએસ), 07 ચાઇનીઝ ગ્રૅનેડ મળી આવ્યાં છે.

ભારત-પાકિસ્તાનની સીમા પર હેક્સા કૉપર (આઈબીથી 250 મીટર દૂર) જોવા મળ્યું હતું. એ વખતે સૈનિકોએ હેક્સા કૉપરને ગોળીબારી કરીને નીચે તોડી પાડ્યું.

કયાં હથિયાર મળ્યાં?

નીચેની ચીજવસ્તુઓ જપ્ત કરવામાં આવી છે.

હેક્સા કૉપર-01 (સાઇઝ- 8 ફૂટ×6 ફૂટ બૅટરી-04 (22000 MAH), રેડિયો સિગ્નલ રિસીવર-01

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

શનિવારે બૉર્ડર સિક્યૉરિટી ફોર્સે(બીએસએફ) ભારત-પાકિસ્તાન સરહદે પાકિસ્તાનના સ્પાય ડ્રોનને તોડી પાડ્યું હતું. આ ડ્રોન હથિયારો સાથે જઈ રહ્યું હતું.


પાકિસ્તાનના નાકે દમ લાવી દેનાર બલૂચિસ્તાનની કહાણી શું છે?\nમને જંગે આઝાદીની મજા ખબર છે,

બલૂચીઓ પરના જુલ્મની કસોટી ખબર છે,

મને જિંદગીભર પાકિસ્તાનમાં જીવવાની દુવા ના દો,

મને પાકિસ્તાનમાં સાંઠ વર્ષ જીવ્યાની સજા ખબર છે.

પાકિસ્તાનની રચનાનાં 72 વર્ષ પછી આજેય તેના સૌથી મોટા પ્રાંત બલૂચિસ્તાનને સૌથી વધુ તંગદિલીગ્રસ્ત વિસ્તાર માનવામાં આવે છે.

બલૂચિસ્તાનની કથા બળવાખોરી, હિંસા અને માનવાધિકારના ભંગની કથા છે.

જાણીતા પત્રકાર નવીદ હુસૈન કહે છે, "બલૂચિસ્તાન કોમી અને વિભાજનવાદી હિંસાની એવી કડાઈ છે, જે ગમે ત્યારે ઊકળી ઊઠશે."

આખરે બલૂચિસ્તાનમાં અલગતાવાદનું કારણ શું છે અને તેની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ હતી?

'ધ બલૂચિસ્તાન કોનનડ્રમ'ના લેખક અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર સમિતિના સભ્ય તથા કૅબિનેટ સચિવાલયમાં કામ કરી ચૂકેલા તિલક દેવેશર કહે છે, "તેની શરૂઆત 1948માં થઈ હતી. મોટા ભાગની બલૂચી પ્રજા માને છે કે તેમને પરાણે પાકિસ્તાનમાં ભેળવી દેવાયા તે ગેરકાનૂની હતું."

"બ્રિટિશ જતા રહ્યા તે પછી બલૂચીઓએ સ્વતંત્રતાની જાહેરાત કરી દીધી હતી. પાકિસ્તાને તે વાત સ્વીકારી પણ લીધી હતી. પણ પછી ફરી ગયું.

બલૂચિસ્તાનના બંધારણમાં સંસદનાં બે ગૃહોની દરખાસ્ત હતી. કલાત (બલૂચિસ્તાન)ના ખાને તે બંને ગૃહો પર શું કરવું તેનો નિર્ણય છોડી દીધો હતો."

"બંને ગૃહોએ પોતાના દેશનો પાકિસ્તાનમાં વિલય કરવાની વાતને નકારી કાઢી. માર્ચ 1948માં પાકિસ્તાની સેના આવી અને ખાનનું અપહરણ કરીને કરાચી લઈ ગઈ. કરાચીમાં તેમના પર દબાણ કરીને પાકિસ્તાન સાથે વિલયના દસ્તાવેજ પર સહી કરાવી લેવામાં આવી."

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનના નાગરિકોની તસવીર

નેપાલની જેમ કલાત પણ સ્વતંત્ર હતું

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડના સભ્ય અને કૅબિનેટ સચિવાલયમાં વિશેષ સચિવ રહેલાં તિલક દેવેશરનું પુસ્તક 'ધ બલોચિસ્તાન કોનનડ્રમ'

બલૂચિસ્તાન પહેલાં કલાતના નામે જાણીતું હતું. ઐતિહાસિક રીતે કલાતનો કાયદેસર દરજ્જો ભારતનાં બીજા રજવાડાંથી અલગ હતો.

ભારત સરકાર અને બલૂચિસ્તાન વચ્ચે 1876માં સંધિ થઈ હતી તેના આધારે બ્રિટિશરોએ બલૂચિસ્તાનને સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રનો દરજ્જો આપ્યો હતો.

1877માં બલૂચિસ્તાનના શાસક ખુદાદાદ ખાન સ્વાયત્ત રાજકુમાર હતા, જેના પર બ્રિટનનો કોઈ અધિકાર નહોતો.

560 રજવાડાંને 'એ' વર્ગની યાદીમાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં, જ્યારે નેપાળ, ભૂટાન અને સિક્કિમની સાથે બલૂચિસ્તાનને પણ 'બી' વર્ગની યાદીમાં રાખવામાં આવ્યું હતું.

મજાની વાત એ છે કે 1946માં બલૂચિસ્તાનના ખાંએ સમદ ખાંને સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવા માટે...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના એક ક્રાંતિકારી અને સ્થાપિત હિતવિરોધી કવિ હબીબ જાલિબે લખ્યું હતું...


પાકિસ્તાનના પેશાવરમાં બ્લાસ્ટ : શાળા પર થયેલા હુમલામાં સાતથી વધુનાં મૃત્યુ\nએક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સને જણાવ્યું કે મૃતકોમાં બાળકો પણ છે.

આ હુમલો ઉત્તરમાં આવેલા શહેર પેશાવરમાં થયો છે. ઘટનાની તપાસ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.

એક વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારી વકાર આઝમીએ સમાચાર એજન્સી એએફપીને જણાવ્યું છે કે 'કોઈ શાળામાં દફતર મૂકીને જતું રહ્યું હતું.'

પેશાવર શહેર અફઘાનિસ્તાનની સરહદની નજીક આવેલું છે. તાલિબાનના વિદ્રોહ દરમિયાન નજીકનાં વર્ષોમાં અહીં હિંસાની અનેક ઘટનાઓ ઘટી છે.

છ વર્ષ પહેલાં શહેરની અન્ય એક સ્કૂલમાં એક બંદૂકધારી ઘૂસી આવ્યો હતો અને બાળકો સહિત 150થી વધુ લોકોની ગોળી મારીને હત્યા કરી દીધી હતી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના એક મદરેસામાં બૉમ્બ-બ્લાસ્ટ થયો છે, પોલીસના પ્રમાણે આમાં સાત લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે અને 70 ઈજાગ્રસ્ત છે.


પાકિસ્તાનના માછીમારો ભારતની જેલમાં કેદ, કેવી છે પરિવારની હાલત?\nસીરક્રીક વિવાદનો ભોગ બંને દેશના માછીમારો બને છે.

દરિયાઈ વિસ્તારના 96 કિમીના પટ્ટા માટે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે દાયકાઓથી વિવાદ છે.

અહીંના માછીમારો ભારતની જેલમાં કેદ છે. આ પરિવારોની મુલાકાત લીધી બીબીસી પાકિસ્તાનની સંવાદદાતા શુમાયલા ખાન અને કેમરામેન નોમાન ખાને.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાન જળસીમાની ખાડી પાસે આવેલા જહાંગીસર ગામમાં માછીમારી મુખ્ય વ્યવસાય છે.


પાકિસ્તાનના લઘુમતીની હાલત અંગેના ભારતના દાવામાં સત્ય કેટલું? રિયાલિટી ચેક\nપાકિસ્તાનમાં દિવાળીની ઉજવણી કરી રહેલાં મહિલા

ત્રણ પડોશી દેશોના બિન-મુસ્લિમ લઘુમતીઓને નાગરિકતા આપવા માટેનો વિવાદાસ્પદ ખરડો ભારત સરકારે સંસદમાં પસાર કર્યો છે.

ભારતમાં ગેરકાયદે રીતે પ્રવેશેલા હિંદુ, શીખ, બૌદ્ધ, જૈન, પારસી અને ખ્રિસ્તીઓ જો સાબિત કરે કે તેઓ પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનમાંથી આવ્યા છે, તો તેમને નાગરિકતા મળી શકે છે.

સરકારનો દાવો છે કે આ દેશોમાં લઘુમતીઓની સંખ્યા સતત ઘટી રહી છે અને ધર્મના કારણે તેમણે ભેદભાવ અને જુલમનો સામનો કરવો પડે છે.

નાગરિકતા આપવામાં અન્ય લઘુમતીઓની આ ખરડામાં અવગણના કરવામાં આવી છે તે મુદ્દે ભારે વિરોધ થયો છે.

સવાલ એ છે કે આ ત્રણેય પડોશી દેશોમાં બિન-મુસ્લિમોની હાલત કેવી છે?

બિન-મુસ્લિમોની વસતિ કેટલી છે?

ભારતના ગૃહમંત્રી અમિત શાહ કહે છે કે પાકિસ્તાનમાં બિન-મુસ્લિમોની વસતિ વર્ષ 1951 પછી નાટકીય રીતે ઘટી છે.

1947માં ભાગલા પડ્યા તે પછી પાકિસ્તાનમાંથી બિન-મુસ્લિમોની અને ભારતમાંથી મુસ્લિમોની સામૂહિક હિજરત થઈ હતી.

અમિત શાહે જણાવ્યું કે વર્ષ 1951માં પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીની વસતિ 23 ટકા હતી, જેમાં દાયકાઓ દરમિયાન સતામણીના કારણે સતત ઘટાડો થતો રહ્યો છે.

જોકે અમિત શાહે આપેલા આંકડાને પડકારવા પડે એમ છે, કેમ કે તેમણે અયોગ્ય રીતે પાકિસ્તાન તથા બાંગ્લાદેશ (તે વખતે પૂર્વ પાકિસ્તાન)નાં આંકડા ભેગા કરીને આપેલા છે.

વસતિના આંકડા દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન (તે વખતે પશ્ચિમ પાકિસ્તાન)માં વર્ષ 1951માં હિંદુઓની વસતિ દોઢથી બે ટકા હતી, તેમાં ખાસ ફરક પડ્યો નથી.

વસતિગણતરી પરથી ખ્યાલ આવે છે કે બાંગ્લાદેશમાં બિન-મુસ્લિમોની સંખ્યા 22થી 23 ટકા હતી, તે 2011માં ઘટીને 8% જેટલી થઈ છે.

અમદાવાદમાં CABનો વિરોધ કરી રહેલા મુસ્લિમો

તેનો અર્થ એ થયો કે બાંગ્લાદેશમાં બિન-મુસ્લિમોની વસતિ બહુ ઘટી ગઈ છે, જ્યારે પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીની વસતિ ઓછી હતી તે જળવાઈ રહી છે.

પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં ખ્રિસ્તી, બૌદ્ધ, શીખ, પારસી લઘુમતીની પણ વસતિ છે.

પાકિસ્તાનમાં અહમદિયા પણ વસે છે, જેમને 1970ના દાયકામાં 'બિન-મુસ્લિમ' જાહેર કરાયા હતા. અહમદિયાની વસતિ 40 લાખ જેટલી હોવાનો અંદાજ છે. તે રીતે અહમદિયા પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી ધાર્મિક લઘુમતી છે.

અફઘાનિસ્તાનમાં બિન-મુસ્લિમ વર્ગમાં હિંદુ, શીખ, બહાઈ અને ખ્રિસ્તીનો સમાવેશ થાય છે, જેનું પ્રમાણ કુલ વસતિમાં 0.3% કરતાં પણ ઓછું છે. અમેરિકાના વિદેશવિભાગના અહેવાલ અનુસાર યુદ્ધ જેવી...\n\ntl;dr:

શું પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં બિન-મુસ્લિમ સમુદાયની હાલત વિશે ભારત સરકારે કરેલા દાવા સાચા છે ખરા? દાવા પાછળના સત્યને ચકાસતી બીબીસી રિયાલિટી ચેકની ટીમે આ દાવાઓની ચકાસણી કરી છે.


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન સામે છે આ પડકાર\nનવા પાકિસ્તાનના સમર્થકોમાં તો રોમાંચ છે જ, પરંતુ ઇમરાન ખાનના ટીકાકારો પણ મીટ માંડીને બેઠા છે કે પાકિસ્તાનને બદલવાના નારા લગાવનારાઓ હવે દેશમાં બદલાવ કેવી રીતે લાવશે.

ચૂંટણીનાં અભિયાન દરમ્યાન આક્ષેપો લાગતા રહ્યા અને એવી દલીલ આપવામાં આવી છે કે સભાઓના જલસાનો માહોલ જુદી વાત છે અને સરકારના સદનનો માહોલ જુદી વાત છે.

બદલાયેલા માહોલની એક ઝલક તો 26મી જુલાઈએ આખી દુનિયાએ જોઈ છે.

ત્યારે એક ભાષણમાં ઇમરાન ખાને પોતાની જીતની જાહેરાત કરી. એ જ સફેદ કુર્તો, સલવાર, ગળામાં એજ તહેરિક-એ-ઇન્સાફનો ખેસ અને એ જ રૂમ. જો કોઈ બદલાવ આવ્યો હોય તો એ ઇમરાન ખાનના શબ્દોમાં છે.

તેમનાં ભાષણોને લગભગ તમામ વર્ગોએ સારી નજરે જોયા છે.

તેમના સમર્થકો અને વિરોધીઓ એ વાત પર સહમત છે કે આ બદલાયેલા ઇમરાન ખાન છે, જે પેહલાં ક્યારેય જોવા મળ્યા નથી.

સરકાર બનાવવાની જોડતોડ, જૂના વિરોધીઓને સાથે લેવાની તજવીજ તહરિક-એ-ઇન્સાફએ માત્ર એક જ દિવસમાં કરી લીધી હતી.

કેવી રીતે શક્ય બનશે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પંજાબની ગૂંચવણભરી સ્થિતિ વિશે મીડિયામાં ઘણી ચર્ચાઓ થતી રહી અને સૌથી મોટી ટીકા એ થઈ કે તહેરિક-એ-ઇન્સાફનું હોમવર્ક પાકું નોહતું.

હવે જ્યારે સરકાર બનાવવાના પડાવ પાર થઈ ગયા છે, ત્યારે સૌની નજર પાકિસ્તાન તહેરિક-એ-ઇન્સાફના પ્રારંભિક સો દિવસના પ્લાન પર છે.

જેમાં પીટીઆઈ પાકિસ્તાનની આર્થિક પરિસ્થિતિ બદલવા, સંઘીય માળખાને મજબૂત કરવા, સામાજિક સેવાઓ અને વહીવટીતંત્રને મજબૂત બનાવવા, ખેતીના ક્ષેત્રની અછતો દૂર કરવાના, બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા સઘન કરવા અને દક્ષિણ પંજાબને અલગ રાજ્ય બનાવીને સામાન્ય માણસનું જીવન ઉત્તરોતર પ્રગતિકારક બને તેવા વચનો આપ્યા છે.

જો આ વાયદાઓ પૂર્ણ થશે તો પાકિસ્તાન જન્નત નહીં પણ જન્નત જેવું તો બની જ શકશે.

મેં જ્યારે આ સવાલ પાકિસ્તાન તહેરિક-એ-ઇન્સાફના નેતા ચૌધરી સરવરને પૂછ્યો તો એમનું કહેવું હતું કે પીટીઆઈના સો દિવસના વાયદાઓ મીડિયાએ યોગ્ય રીતે સમજ્યા નથી.

ચૌધરીનું કહેવું હતું કે સો દિવસમાં ઇમરાન ખાન સરકાર અને શાસનની દિશા નક્કી થશે અને તમામ વચનો પૂરા કરતા સમય લાગશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વિશ્લેષક સુહૈલ વડાઇચ કહે છે કે કોઈ પણ સરકારના પહેલા સો દિવસ તો હનીમૂનના જ હોય છે અને આ દિવસોમાં જ સરકાર વિશે જનતાનો અભિપ્રાય બંધાય છે.

"હવે જોવાનું એ છે કે શું પાકિસ્તાન તહેરિક-એ-ઇન્સાફ સો દિવસમાં લોકોમાં સકારાત્મક અથવા સારો અભિપ્રાય પેદા કરી શકશે. શું જનતામાં એ...\n\ntl;dr:

શનિવારે ઇમરાન ખાને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન તરીકે જવાબદારી સંભાળી, ત્યારે પાકિસ્તાનની જનતા સારા દિવસોની રાહ જોઈ રહી છે.


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના ભત્રીજાને પોલીસ કેમ શોધી રહી છે?\nએક ટીવી કાર્યક્રમના વીડિયોમાં હસન નિયાઝી

પોલીસનું કહેવું છે કે હાલમાં જ હૉસ્પિટલ પર વકીલોએ કરેલા હુમલામાં ઇમરાન ખાનના ભત્રીજા સામેલ હતા. જેમાં ત્રણ દર્દીનાં મોત થયાં હતાં.

લાહોર પોલીસે હસન નિયાઝીના ઘર પર રેડ પાડી હતી પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે તેઓ ક્યાંક છુપાઈ ગયા છે.

નિયાઝી એ સેંકડો વકીલોમાં સામેલ હતા જેમણે શહેરમાં એક હૉસ્પિટલમાં ડૉક્ટરો સાથે વિવાદ થયા બાદ તોડફોડ કરી હતી.

એક ટીવી કાર્યક્રમના વીડિયોમાં હસન નિયાઝી

આ મામલામાં સ્થિતિ એટલી વણસી હતી કે તેને કાબૂમાં લેવા માટે રાયોટ પોલીસને બોલાવવી પડી હતી.

હૉસ્પિટલના સ્ટાફને મારતા અને હૉસ્પિટલની સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડી રહેલા સૂટ અને ટાઈ પહેરેલા વકીલોની તસવીરો સામે આવી હતી.

લોકો જ્યારે આ વકીલોની નિંદા કરી રહ્યા હતા ત્યારે હસન નિયાઝી કે જેઓ પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના ભત્રીજા છે તેમની તસવીરો સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થવા લાગી હતી.

નિયાઝીએ પણ સ્વીકાર કર્યો છે કે તેમણે લાહોરમાં પંજાબ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ કાર્ડિયોલૉજીમાં થયેલી હિંસામાં ભાગ લીધો હતો અને ટ્વિટર પર તેમણે આ મામલે દુખ વ્યક્ત કર્યું હતું.

ઇમરાન ખાનના ભત્રીજાને વીડિયોમાં હુમલો કરતા જોઈ શકાય છે અને તેમણે કથિત રીતે એક પોલીસ વાનને પણ આગ લગાડી દીધી હતી.

વકીલ અને માનવઅધિકાર કાર્યકર્તા નિયાઝી હુમલાના આ સ્થળે જોવા મળ્યા હતા અને તેઓ આ વિસ્તારમાંથી બહાર નીકળતા પણ જોવા મળ્યા હતા.

જોકે, હિંસાના મામલે જે લોકો કોર્ટની કાર્યવાહીનો સામનો કરવાના છે તે પોલીસ રિપોર્ટમાં નિયાઝીનું નામ નથી.

બે વખત રેડ પાડવામાં આવી

શહેર પોલીસ પ્રમુખના પ્રવક્તાએ કહ્યું હતું કે નિયાઝીની વીડિયો ફૂટેજ દ્વારા ઓળખ કરવામાં આવી છે અને તેમની શોધખોળ ચાલુ છે.

પ્રવક્તા વસીમ બટે બીબીસી ઉર્દૂ સંવાદદાતા શહઝાદને કહ્યું, "તેમની ધરપકડ કરવા માટે લાહોર સ્થિત તેમના ઘર પર પોલીસે ગઈ રાત્રે અને સવારે એમ બે વખત રેડ પાડી હતી, પરંતુ તેઓ ત્યાં મળ્યા નહીં. બની શકે કે તેઓ ક્યાંક છુપાયા છે."

તેમને લઈને અનેક સવાલો થઈ રહ્યા છે. કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે તેઓ એટલા માટે આઝાદ છે કે તેઓ વડા પ્રધાનના ભત્રીજા છે. વિપક્ષ નિયાઝીની ધરપકડ કરવાની માગ કરી રહ્યો છે.

હૉસ્પિટલમાં હુમલા મામલે 80થી વધુ વકીલોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને 46 વકીલોના રિમાન્ડ મંજૂર કરાયા હતા.

હૉસ્પિટલમાં હિંસા કેમ થઈ?

ઇસ્લામાબાદમાં બીબીસીના સંવાદદાતા એમ ઇલિયાસ ખાન કહે છે, "20 નવેમ્બરે...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના ભત્રીજાને પોલીસ શોધી રહી છે.


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને કાશ્મીર મુદ્દે ખોટું નિવેદન આપ્યું?\nખાને ટ્વીટ કરીને લખ્યું હતું," હું માનવાધિકાર કાઉન્સિલમાં સામેલ એ 58 દેશોના વખાણ કરીશ જેમણે 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ કાશ્મીરમાં બળપ્રયોગને રોકવા, પ્રતિબંધો હઠાવવા, કાશ્મીરીઓના અધિકારોની સુરક્ષા કરવા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘના ઠરાવ મુજબ કાશ્મીરના મુદ્દાના સમાધાનની માગ પર ભારત વિરુદ્ધ પાકિસ્તાનનો સાથ આપીને અમારી માગને મજબૂત કરી છે."

જોકે, તેમના આ ટ્વીટ સામે ભારતીય વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે સવાલ કર્યો છે.

નવી દિલ્હીમાં એક પત્રકારપરિષદ દરમિયાન તેમણે કહ્યું, "તેઓ જે દેશની વાત કરી રહ્યા છે એ દેશોની યાદી રજૂ કરવા માટે હું તેમને સૌ પહેલાં કહીશ."

"અમારી પાસે આવી કોઈ જ યાદી નથી. તમારે એ સમજવું પડશે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની માનવાધિકાર કાઉન્સિલમાં ભારત અને પાકિસ્તાન સહિત 47 દેશો જ છે."

આ ઉપરાંત તેમણે પાકિસ્તાન 'લઘુમતી સમુદાયનો અવાજ દબાવવામાં આવી રહ્યો' હોવાની પણ વાત કરી.

રવીશ કુમારે કહ્યું , "સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદ (યૂએનએચઆરસી)માં અમારા પ્રતિનિધિમંડળે ભારતનો પક્ષ મૂક્યો છે."

તેમણે કહ્યું કે ભારતે પાકિસ્તાનના આ જૂઠાણાં અને 'તથ્યના આધારે ખોટા નિવેદન' પર જવાબ આપવાના અધિકાર હેઠળ પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી છે.

વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તાએ કહ્યું , "જમ્મુ-કાશ્મીરના મુદ્દાનું રાજકીયકરણના કરવાના પાકિસ્તાનના પ્રયાસને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે નકારી કાઢ્યો છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "વિશ્વ સમુદાય આતંકવાદી માળખાને ટેકો આપવા અને તેને નાણાકીય મદદ કરવાની પાકિસ્તાનની ભૂમિકા વિશે જાણે છે."

"પાકિસ્તાનનું એ દુ:સાહસ છે કે તે આતંકવાદનું કેન્દ્ર છે અને માનવાધિકારના મુદ્દે વિશ્વ સમુદાય તરફથી બોલવાનો દંભ કરે છે."

નીલકંઠ વિવાદ : કીર્તિદાન, માયાભાઈ સહિત કલાકારોએ સ્વામીનારાયણ સંસ્થાનો ઍવૉર્ડ કેમ પરત કર્યો?

સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિક્રિયા

ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા યૂઝર્સે ઇમરાન ખાનના આ નિવેદન પર આ રીતે પ્રતિક્રિયા આપી.

શિવ નામના એક યૂઝરે લખ્યું," શું 58 દેશોમાં બલૂચિસ્તાન, સિંધુદેશ અને પસ્તુનિસ્તાન પણ સામેલ છે?"

એક અન્ય યૂઝર રીટાએ ઇમરાન ખાન પાસેથી આ દેશોની યાદી માગી.

અન્ય એક યૂઝરે લખ્યું, "પાકિસ્તાનમાં હાલ બધા વૈજ્ઞાનિક બની બેઠા છે. હવે ઇમરાન ખાન અને કુરૈશીએ પણ નવા 11 દેશોની શોધ કરી દીધી છે. પાકિસ્તાનના નેતૃત્વને સલામ."

તો શું ઇમરાન ખાને આ મામલે ખરેખર ક્યાંય ચૂક કરી છે?

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકારની પરિષદમાં સભ્ય દેશો કેટલા છે અને તેઓ કઈ...\n\ntl;dr:

ભારતે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના એ દાવા પર સવાલ કર્યો છે, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે કાશ્મીરના મુદ્દે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદ સાથે સંકળાયેલા 58 દેશ પાકિસ્તાન સાથે છે.


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને ભારત સાથે યુદ્ધની સંભાવના વ્યક્ત કરી\nબીજી તરફ ભારત સાથે કશ્મીર મુદ્દે તણાવ ચરમ પર છે અને દેશની અંદર પણ કરાચીમાં રાજકીય માહોલ ગરમ છે.

ભારતે જમ્મુ-કશ્મીરની સ્વાયત્તતા ખતમ કરી તો પાકિસ્તાને આ મુદ્દો દુનિયાના દરેક મંચ પર ઉઠાવવા પ્રયાસ કર્યો પણ તેને સફળતા મળી નહીં.

ઇમરાન ખાનને પાકિસ્તાનમાં તેમના વિરોધીઓ 'યૂ-ટર્ન પીએમ' કહે છે. ઇમરાન ખાને નવું પાકિસ્તાન બનાવવાનું વચન આપ્યું હતું પરંતુ હજુ સુધી કોઈ નક્કર પરિવર્તન દેખાતું નથી.

ઇમરાન ખાને 'અલ-જઝિરા'ને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું કે ભારત સાથે કાશ્મીર મુદ્દે યુદ્ધની સંભાવના છે.

શુ બંને અણુશસ્ત્રોથી સજ્જ દેશો વચ્ચે કોઈ મોટા સંઘર્ષની શક્યતા છે?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં ઇમરાન ખાને કહ્યું કે 'હા બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધનું જોખમ છે.'

પાકિસ્તાની પીએમે કહ્યું કે ભારત સાથે યુદ્ધ શક્ય છે. પાકિસ્તાનનો પાડોશના ચીન સાથેનો સંબંધ ઐતિહાસિક રીતે ઘણો ઘનિષ્ઠ રહ્યો છે પરંતુ ભારત સાથે તેને બિલકુલ બનતું નથી.

ઇમરાન ખાને આ ઇન્ટરવ્યૂમાં કાશ્મીર મુદ્દે કહ્યું, "કાશ્મીરમાંમાં 80 લાખ મુસ્લિમો છેલ્લાં 6 અઠવાડિયાથી કેદ છે."

"ભારત પાકિસ્તાન પર આતંકવાદનો આરોપ લગાવી દુનિયાનું ધ્યાન આ મુદ્દા પરથી હઠાવવા માગે છે. પાકિસ્તાન ક્યારેય યુદ્ધનો આરંભ નહીં કરે અને એ બાબતે હું બિલકુલ સ્પષ્ટ છું."

"હું શાંતિપ્રિય વ્યક્તિ છું. હું યુદ્ધવિરોધી છું. હું માનું છું કે યુદ્ધ કોઈ સમસ્યાનું સમાધાન નથી."

'ભારત અમને દેવામાં ડુબાડવા માગે છે'

ઇમરાન ખાને કહ્યું, "જ્યારે બે અણુસજ્જ દેશો ટકરાય ત્યારે પરિણામ શું આવે તેની કલ્પના પણ થઈ શકે નહીં."

"એથી જ અમે સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો સંપર્ક સાધ્યો. અમે દુનિયાના તમામ મંચ પર આ મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યા છીએ. અમે તેનું રાજકીય સમાધાન ઇચ્છીએ છીએ."

"જો મામલો યુદ્ધ સુધી પહોંચ્યો તો તે માત્ર ભારત સુધી સીમિત નહીં રહે. તે તેનાથી પણ આગળ જશે અને સમગ્ર દુનિયા પર તેની અસર થશે."

ઇમરાન ખાને કહ્યું, "અમે ભારત સાથે સંવાદ કરવાની કોશિશ કરી અને ભારતે અમને ફાઇનાન્સિયલ ઍક્શન ટાસ્ક ફૉર્સની બ્લૅક લિસ્ટમાં નાખવાની કોશિશ કરી. જો પાકિસ્તાન બ્લૅક લિસ્ટમાં ગયું હોત તો અમારા પર ઘણા પ્રતિબંધ લાગી ગયા હોત. ભારત અમને દેવાળિયું જાહેર કરવા માગે છે."

તેમણે કહ્યું, "ભારત સરકારે પોતાના જ બંધારણની કલમ 370 ખતમ કરી નાખી. એટલે અત્યારે તો સંવાદ કરવાનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી."

"સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષા પરિષદમાં જનમત લેવાની ગૅરંટી આપવામાં આવી હતી તેની વિરુદ્ધ જઈને ભારતે...\n\ntl;dr:

ઇમરાન ખાન પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન બન્યા બાદ ઘણા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. આર્થિક મોરચે પાકિસ્તાન ડિફોલ્ટર થતાંથતાં બચ્યું છે અને હજુ પણ સંકટનાં વાદળો સંપૂર્ણ રીતે હઠ્યાં નથી.


પાકિસ્તાનના વીડિયોથી ભારતમાં ફેલાઈ ફેક ન્યૂઝ, લોકોની થઈ રહી છે હત્યા\nતેમાં સૌથી તાજી ઘટના બેંગલુરૂની છે કે જ્યાં 26 વર્ષીય કાલૂ રામને લોકોએ બાંધીને એટલા માર્યા કે તેઓ હૉસ્પિટલ પહોંચે તે પહેલા જ તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું.

આ આખી ઘટના પાછળ એવા વીડિયો છે કે જે લોકોને ભ્રમિત કરી રહ્યા છે. આ પ્રકારના વીડિયોને વૉટ્સએપ પર ફેલાવવામાં આવી રહ્યા છે.

ચેતવણીઃ આ વીડિયોના દૃશ્યો વિચલિત કરી શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન ભારતના અલગ અલગ વિસ્તારોમાં બાળક ચોરીની અફવાઓના કારણે દર્દનાક હત્યાઓ થઈ છે.


પાકિસ્તાનના સંસ્થાપક ઝીણા મુસલમાન હતા પરંતુ ઇસ્લામના કેવા અનુયાયી હતા?\nમોહમ્મદઅલી ઝીણાનું મૃત્યુ સપ્ટેમ્બર 1948માં થયું હતું.

જ્યારે તેમનું મૃત્યુ થયું, ત્યારે તેમને શિયા પ્રમાણે કે સુન્ની પ્રમાણે દફન કરવામાં આવે તેના પર મોટો પ્રશ્ન ઊભો થયો હતો.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

પરંતુ આ સંદર્ભે કોઈ પ્રશ્ન ઊભો થવાની વાત નહોતી. કારણ કે તેઓ શિયા હતા.

મૃત્યુ પછી શિયા અથવા સુન્ની હોવા પર વિવાદ

બીબીસી સાથે વાતચીત કરનાર પાકિસ્તાનના ઇતિહાસકાર મુબારક અલીએ જણાવ્યું, "મુસ્લિમ લીગ સાથે સંકળાયેલા અહમદ ઉસ્માની નામના એક મૌલવી દફનવિધિ સમયે હાજર હતા.

તેમને અંતિમ વિધિઓ સુન્ની તરીકે કરવાનો આગ્રહ કર્યો હતો.

વિવાદની સ્થિતિમાં ઝીણાનો અંતિમસંસ્કાર બંને શિયા અને સુન્ની તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો."

અલી કહે છે, "ઝીણા સાહેબ ઇસ્માઇલીથી શિયા બન્યા હતા. ઇસ્માઇલી 6 ઇમામોને માને છે, જ્યારે શિયા 12 ઇમામોને માને છે.

મારો વ્યક્તિગત વિચાર છે કે ઝીણા ધાર્મિક વ્યક્તિ ન હોવા છતાં તેનામાં વ્યક્તિગત અહંકાર ઘણો હતો.

ઇસ્માઇલી સમુદાયના લોકો આગા ખાનને અનુસરે છે, પરંતુ ઝીણા તેમને ઇમામ તરીકે અનુસરવા ઇચ્છતા ન હતા. આ સ્થિતિમાં ઝીણા પોતે શિયા બની ગયા."

ધર્મની દખલ નહોતી

બીબીસીને ઝીણા સાથે જોડાયેલી એક રસપ્રદ વાત મુબારક અલીએ જણાવી, "એક વખત તેમની પત્ની તેમના માટે બપોરનું ભોજન લાવ્યાં હતાં.

તે સમયે ત્યાં હાજર લોકોએ એમણે કહ્યું કે તમે જાણો છો, ઝીણા સાહેબ 12 ઇમામોને માને છે.

તેમની પત્ની પારસી હતાં, આ સાંભળીને કહ્યું કે ઝીણા સાહેબ જ્યારે જે હોય છે, હું તે જ બની જાઉં છું."

અલી પ્રમાણે, ઝીણાના વ્યક્તિગત જીવનમાં ધર્મનું ઓછું મહત્ત્વ હતું. પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર હરબંસ મુખિયાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે તે મૂળભૂત રીતે ઇસ્માઇલી હતા.

હરબંસ મુખિયાએ કહ્યું, "ઝીણાએ કુરાન ક્યારેય વાંચી ન હતી. તેઓ દારૂ અને ધુમ્રપાન કરનાર અને ભૂંડનું માંસ ખાતા હતા. રહેણીકરણી તરીકે તે મુસલમાન ન હતા પરંતુ મુસલમાન લોકોના નેતા હતા."

પાકિસ્તાનનું સર્જન કરનારા શિયા અને અહમદિયા

મુખિયા લખે છે, "પાકિસ્તાનના સંદર્ભમાં બે રસપ્રદ વાતો છે. પાકિસ્તાનની લકીર બનાવનાર અહમદિયા હતા.

આજની તારીખમાં, પાકિસ્તાનમાં અહમદિયા સમુદાયને "નોન-મુસલમાન" જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

પાકિસ્તાનના સ્થાપક શિયા અને દેશની લકીર બનાવનાર અહમદિયા હતા. હાલમાં, બંને સમુદાયોની સ્થિતિ ગંભીર છે."

તેને કહ્યું કે જ્યારે ઝીણા અવિભાજિત ભારતમાં હતા ત્યારે શિયા અને સુન્નીનો વિવાદ ન હતો.

ઝીણા...\n\ntl;dr:

ઝીણા વિષે આવું કહેવામાં આવે છે કે તેમના જીવનમાં ધર્મનું કંઈ મહત્ત્વ ન હતું, પરંતુ ઝીણા મૂળભૂત રીતે ઇસ્માઇલી હતા, જે આગા ખાનના અનુયાયી છે.


પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતમાં કથિત ગૅંગરેપ બાદ હિંદુ પીડિતાની આત્મહત્યા\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

પોલીસ પ્રમાણે પીડિતાને ધમકીઓ મળી રહી હતી અને તેમને બ્લૅકમેલ કરવામાં આવી રહ્યાં હતાં. આ ઘટના થરપારકર જિલ્લાના ડાલાન-જો-ટર્ર ગામમાં બની છે. પીડિતાએ એક કૂવામાં કૂદીને આત્મહત્યા કરી છે.

પોલીસનું કહેવું છે કે પીડિતાના પરિવારજનોની ફરિયાદને આધારે તેમણે આત્મહત્યા માટે દુષ્પ્રેરણાનો ગુનો નોંધી લીધો છે. આ મામલે અત્યાર સુધી એક વ્યક્તિની ધરપકડ કરાઈ છે.

છોકરીના પિતાનું કહેવું છે કે જ્યારે રાત્રે તેમની આંખ ઊઘડી ત્યારે જોયું કે દીકરી પોતાની પથારીમાં નથી. તેમણે પાડોશીઓને જગાડીને શોધખોળ શરૂ કરી પરંતુ તેના પગનાં નિશાન ન મળ્યાં.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે તેઓ છોકરીની શોધ કરતાં કરતાં આરોપીના ઘર તરફ ગયા ત્યારે પગનાં નિશાન મળ્યાં. તેમણે ઘરને ઘેર્યું તો આરોપી ત્યાં હાજર હતો.

રેપનો કેસ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

છોકરીના પિતાએ જણાવ્યું, "એ સમયે રાતના બે વાગ્યા હતા. બરાબર એ જ સમયે અમે એક જોરદાર અવાજ સાંભળ્યો જે નજીકના કૂવામાંથી આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે અમે ત્યાં પહોંચ્યા તો અમને કૂવા પાસે તેના પગનાં નિશાન મળ્યાં. બાદમાં પોલીસે આવીને મૃતદેહને કૂવામાંથી બહાર કાઢ્યો."

આ ઘટના ચેલહાર પોલીસ સ્ટેશન અંતર્ગતના વિસ્તારમાં બની છે. ચેલહાર પોલીસ સ્ટેશનના SHO મુશ્તાક મલિકનું કહેવું છે કે છોકરીના પરિવારજનોની ફરિયાદને આધારે તેમણે ફરિયાદ દાખલ કરી છે. તેમના પ્રમાણે, પોલીસને કૂવાની આસપાસ છોકરી સિવાય અન્ય કોઈના પગનાં નિશાન નથી મળ્યાં.

મૃતક છોકરીના પિતાનાં સાત બાળકો છે. તેમણે ગયા વર્ષે પોતાની 18 વર્ષની દીકરી સાથે રેપ થયો હોવાની ફરિયાદ કરી હતી જેમાં ત્રણ આરોપીઓ હતા.

પાકિસ્તાની અખબાર 'ડૉન'ના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે તે સમયના ASP અબ્દુલ્લાહ અહમદે કહ્યું હતું કે મેડિકલ રિપોર્ટમાં રેપની પુષ્ટિ નથી કરાઈ.

હિંદુ અને મુસ્લિમ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પીડિતાના પિતાનું કહેવું છે કે પોલીસે એ સમયે ત્રણેય આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી પરંતુ તેમને ત્રણ માસ બાદ જ જામીન મળી ગયા હતા. ત્યાર બાદથી જ તેઓ ધમકીઓ આપી રહ્યા હતા.

તેમણે દાવો કર્યો છે કે કોરોનાના કારણે તેમના કેસની સુનાવણી ન થઈ શકી.

હવે આ મામલે 15 ઑક્ટોબરના રોજ પરિવારનાં નિવદેનોની નોંધણી થવાની હતી. પીડિતા તેમનાં નિવેદન પર ટકેલાં હતાં.

પરિવારનું કહેવું છે કે, તેમને ડરાવવા માટે ધમકીઓ અપાઈ રહી હતી અને દબાણ કરાઈ રહ્યું હતું, જે કારણે તેમણે આત્મહત્યા કરી લીધી.

આ મામલામાં પીડિતા અને આરોપીઓ એક...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતના રણવિસ્તાર થારમાં પોલીસ અનુસાર ગયા વર્ષે કથિતપણે બળાત્કારનો ભોગ બનેલાં હિંદુ પીડિતાએ આત્મહત્યા કરી લીધી છે.