અર્ણવ ગોસ્વામી કેસ : જે મામલે ધરપકડ થઈ એ કેસ શું છે?\nફાઇલ તસવીર

દરમિયાન સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ મુજબ મુંબઈ પોલીસે 53 વર્ષીય ઇન્ટિરિયર ડિઝાઈનરની કથિત આત્મહત્યાના કેસમાં અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ કરી છે. તેમની પર આત્મહત્યા માટે પ્રેરિત કરવાનો આરોપ છે.

આ મામલે મહારાષ્ટ્રના ગૃહમંત્રી અનિલ દેશમુખ 11 વાગ્યે પત્રકારપરિષદ સંબોધી જેમાં તેમણે અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ પોલીસે કાયદાનુસાર કરી હોવાનું કહ્યું હતું.

અર્ણવ ગોસ્વામીનો આરોપ છે કે મુંબઈ પોલીસે તેમની પોતાની સાથે, પત્ની તથા પુત્ર અને સાસુ-સસરા સાથે હાથા-પાઈ કરી.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

રિપબ્લિક ચેનલના કેટલાક સ્ક્રિન શૉટ સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થઈ રહ્યા છે જેમાં અર્ણવ ગોસ્વામીના ઘરે પોલીસ પહોંચી છે અને ઘરમાં અંદર પ્રવેશી રહી છે તથા માથાકૂટ થઈ હોય તેવા દૃશ્યો પણ તેમાં જોવા મળી રહ્યા છે.

રિપબ્લિક ચેનલ પર ચાલી રહેલા દૃશ્યો મુજબ પોલીસ અર્ણવને પોલીસ વાનમાં બેસાડીને લઈ જઈ રહી છે.

ચેનલનો દાવો છે કે અર્ણવ ગોસ્વામીને એ કેસમાં પકડવામાં આવ્યા છે જે કેસ પહેલા જ બંધ કરી દેવાયો છે.

રિપબ્લિક ટીવી પર ચાલતા દૃશ્યો મુજબ અર્ણવ એવું કહેતા સંભળાઈ રહ્યા છે કે તેમના પુત્ર સાથે પોલીસે હાથા-પાઈ કરી અને સાસુ-સસરાને મળવા પણ નહીં દીધા.

તેઓ કહી રહ્યા છે, "મારી સાથે અને પરિવાર સાથે હાથા-પાઈ કરી છે. મારા પુત્ર સાથે હાથા-પાઈ કરી. મને મારવામાં આવ્યો, મારા પરિવારને માર માર્યો. હું જનતાને કહેવા માગુ છું કે મારી લડાઈમાં સહભાગી થાવ." જોકે, આ મામલે પોલીસનો પક્ષ હજી સામે આવ્યો નથી.

કોણે શું કહ્યું?

સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ મહેશ મહેશ જેઠમલાણીએ કહ્યું કે, પોલીસે ઑવરરિએક્ટ કર્યું છે. અર્ણવે કહ્યું હતું કે મને પકડી જુઓ અને પોલીસે એવું કર્યું. આ અપરિપક્વ છે. કેસ બંધ થઈ ગયો છે અને જે રીતે કાર્યવાહી થઈ એ નિંદનીય છે. ચેનલ દ્વારા રાજ્ય સરકાર મામલેની ટિપ્પણીઓ પણ કારણભૂત હોઈ શકે છે. જો પોલીસ કમિશનરે આવું કર્યું હોય, તો એમણે એવું ન કરવું જોઈએ.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું કે, કૉંગ્રેસ અને તેના સહયોગીઓએ ફરી એક વાર લોકશાહીને લજવી છે. રિપબ્લિક ટીવ અને અર્ણવ ગોસ્વામી સામે રાજ્યની સત્તાનો સ્પષ્ટ દુરુપયોગ લોકશાહીના ચોથા સ્તંભ એવા પ્રેસની સ્વતંત્રતા પર હુમલો છે. આ કટોકટીના દિવસોની યાદ કરાવે છે. પ્રેસ પરનો આ હુમલાનો વિરોધ છે અને વિરોધ રહેશે.

ભારતના સૂચના અને પ્રસારણમંત્રીએ કહ્યું કે, મહારાષ્ટ્રમાં પ્રેસની સ્વતંત્રતા પર થયેલા હુમલાને અમે વખોડીએ છીએ. પ્રેસ...\n\ntl;dr:

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ અનુસાર, મુંબઈ પોલીસ રિપબ્લિક ટીવી ચેનલના સંપાદક અર્ણવ ગોસ્વામીના ઘરે પહોંચી અને તેમને પોલીસવાનમાં બેસાડી પોતાની સાથે લઈ ગઈ છે.


અર્ણવ ગોસ્વામી: અદાલતે અજીબોગરીબ હરકતો ન કરવા કેમ કહ્યું?\nસમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ અનુસાર અર્નવે વચગાળાના જામીનની અપીલ કરતાં બૉમ્બે હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

મુંબઈ પોલીસે એક ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનર અન્વય નાઇકને આપઘાત માટે ઉશ્કેરવાના મામલે બુધવારે તેમની ધરપકડ કરી હતી. બાદમાં તેમને અલીબાગ જિલ્લા કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

પોલીસે રિમાન્ડની અપીલ કરી હતી જોકે, કોર્ટે પોલીસ રિમાન્ડની માગ ફગાવી દેતાં અર્નવને 14 દિવસની જ્યુડિશિયલ કસ્ટડીમાં મોકલી દીધા છે.

આ પહેલાં અર્ણવ ગોસ્વામીના વકીલ અબાદ પોંડાએ કહ્યું કે એમણે જામીન માટે અરજી કરી છે જેની ગુરૂવારે સુનાવણી થઈ શકે છે.

2018માં ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનર અન્વય નાઇક અને એમનાં માતા કુમુદ નાઇકે આત્મહત્યા કરી હતી. એ કેસમાં બુધવારે સવારે અર્ણવ ગોસ્વામીની મુંબઈસ્થિત ઘરેથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

અર્ણવે પોલીસે બળપ્રયોગ કર્યાનો આરોપ મૂક્યો હતો પરંતુ અદાલતે તે ફગાવી દીધો છે.

આત્મહત્યા કરનાર ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનર અન્વય નાઇકે અર્ણવ ગોસ્વામી, ફિરોઝ શેખ અને નીતેશ સારદાએ 5.40 કરોડની ચૂકવણી નહીં કરી હોવાનો અને તેને કારણે તેઓ આત્મહત્યા કરી રહ્યા હોવાનો આરોપ પોતાની સ્યુસાઇડ નોટમાં કર્યો હતો.

આ કેસમાં ફિરોઝ અને નીતેશ બે અલગ અલગ કંપનીઓના માલિક છે.

અન્વય નાઇક અને તેમના માતા મે 2018માં અલીબાગ તાલુકાના કાવીર ગામમાં મૃત સ્થિતિમાં મળી આવ્યા હતા.

2019માં રાયગઢ પોલીસે આ કેસ બંધ કરી દીધો હતો. એ પછી નાઇકના પુત્રી અદન્યાની ફરિયાદ પર ગૃહમંત્રી અનિલ દેશમુખે કેસ ફરી ખોલવાનો અને તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

અર્ણવ ગોસ્વામીને મુંબઈની પાસે રાયગઢ જિલ્લામાં અલીબાગ લઈ જવામાં આવ્યા હતા અને ત્યાં અદાલતમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

બુધવારે પોલીસે આ આત્મહત્યા માટે ઉશેકરણીના આ કેસની તપાસ કરનાર એક પોલીસ અધિકારીની પણ ધરપકડ કરી છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ મુજબ એ પોલીસ અધિકારીએ પણ તપાસનો સામનો કરવો પડશે.

આ કેસ ઉપરાંત અર્ણવ ગોસ્વામી અને તેમના પત્ની તથા અન્ય બે લોકો સામે પોલીસની ધરપકડમાં અડચણ ઊભી કરવાની પણ ફરિયાદ મુંબઈ પોલીસે કરી છે.

અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડને લઈને વિપક્ષ મહારાષ્ટ્ર સરકારની આકરી ટીકા કરી રહ્યો છે ત્યારે મૃતક ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનરના પરિવારે આ ધરપકડનું સ્વાગત કર્યું છે અને કહ્યું છે કે 2018ની વર્ષ તેઓ કદાપિ નહીં ભૂલે.

બુધવારે કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહ સમેત અનેક નેતાઓએ અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ પર મહારાષ્ટ્ર સરકારની નિંદા કરી છે તો મહારાષ્ટ્ર...\n\ntl;dr:

બૉમ્બે હાઈકોર્ટે 'રિપબ્લિક ટીવી'ના એડિટર-ઇન-ચીફ અર્નવ ગોસ્વામીને વચગાળાની રાહત આપવાનો ઇન્કાર કરી દીધો છે. કોર્ટે શુક્રવારે આ મામલે સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.


અર્ણવ ગોસ્વામીઃ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ભાજપનો હાથો કે શિવસેનાનો બદલો?\nઅર્ણવને સમર્થન આપવાની સાથે કૉંગ્રેસ તથા શિવસેનાને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હોય એવી ઘણી ટ્વીટ્સ પણ જોવા મળી છે. કોઈ પત્રકારની ધરપકડ બાબતે કેન્દ્રીય પ્રધાનોની ફોજે આટલા મોટા પાયે એકતા દર્શાવી હોય એવું ઉદાહરણ ગત 6 વર્ષમાં જોવા મળ્યું નથી.

અર્ણવની ધરપકડના વિરોધમાં બીજેપીશાસિત રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ અને પક્ષના પદાધિકારીઓ પણ અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તેમાં ઉત્તર પ્રદેશ તથા મધ્ય પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી તથા બીજેપીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષનો પણ સમાવેશ થાય છે.

પક્ષનું ટોચનું નેતૃત્વ અર્ણવની સાથે હોય તો કાર્યકર્તાઓ પાછળ શા માટે રહે? અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડના વિરોધમાં કાર્યકરો પણ અનેક ઠેકાણે રસ્તા પર ઊતર્યા હતા.

બીજી તરફ આ સમગ્ર ઘટનામાં શિવસેના, મહારાષ્ટ્ર પોલીસને પડખે ઉભેલી દેખાઈ રહી છે. એવું શા માટે ન હોય? આખરે મહારાષ્ટ્રમાં મુખ્ય મંત્રી પણ શિવસેનાના જ છે.

જોકે, અર્ણવની ધરપકડને સમર્થન સંબંધે ત્રણ લોકોનું મૌન પણ શંકાના વર્તુળમાં છે. કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી, કૉંગ્રેસી નેતા રાહુલ ગાંધી કે એનસીપીના નેતા શરદ પવારે આ બાબતે કોઈ નિવેદન આપ્યું નથી.

કેન્દ્રીય નેતાઓની ટ્વીટ બાબતે સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે ત્યારે આ ત્રણેયનું મૌન પણ અનેક સવાલો પેદા કરે છે.

તેનું કારણ એ છે કે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં શિવસેના, એનસીપી, કૉંગ્રેસ અને બીજેપી આ ચારેય પક્ષોની ઇમેજ દાવ પર લાગેલી છે.

શિવસેના અને એનપીસીએ કૉંગ્રેસનો ટેકો લઈને સરકારની રચના કરી છે. ઉદ્ધવ ઠાકરે ભલે મુખ્ય મંત્રી હોય, પણ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણના જાણકારો હંમેશાં કહે છે કે સરકારનું રિમોટ કન્ટ્રોલ શરદ પવારના હાથમાં છે. તેથી તેમના નિવેદનની બધા રાહ જોઈ રહ્યા છે.

બીજી બાજુ મહારાષ્ટ્ર સરકાર તથા અર્ણવ ગોસ્વામી વચ્ચે વિવાદ જે ટીવી ડિબેટથી શરૂ થયો હતો, તેમાં અર્ણવ પર એવો આરોપ છે કે તેમણે કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી માટે અભદ્ર શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેથી લોકો સોનિયા તથા રાહુલ ગાંધીના નિવેદનની પણ રાહ જોઈ રહ્યા છે.

આ ત્રણેય ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રમાં બીજેપી પણ એક મહત્વનો પક્ષ છે. બીજેપીના નેતા તથા ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે 2019માં બીજી વાર મુખ્ય મંત્રી બનવાનું સપનું આંખમાં આંજ્યું હતું, પણ શિવસેનાએ તે સપનું તોડી પાડ્યું હતું.

તેમ છતાં જોડ-તોડ કરીને ફડણવીસે સોગંદ લઈ લીધા હતા, પણ વાત આગળ વધી ન હતી. તેના જખમ આજ સુધી રૂઝાયા નથી.

અર્ણવની કહાણી હોય કે કંગના રનૌતની વાત, જેમાં શિવસેના...\n\ntl;dr:

કેન્દ્રીય પ્રધાનમંડળમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત હાલ 22 કૅબિનેટ પ્રધાનો છે. 4 નવેમ્બરે અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ બાદ નરેન્દ્ર મોદી, માર્ગ પરિવહન પ્રધાન નીતિન ગડકરી, રસાયણ તથા ખાતર પ્રધાન સદાનંદ ગૌડા, સામાજિક ન્યાય પ્રધાન થાવરચંદ ગહલોત ઉપરાંત દરેક કૅબિનેટ પ્રધાને તે ધરપકડ વિરુદ્ધ ટ્વીટ કે રિટ્વીટ કરી હતી.


અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ 'પ્રેસની આઝાદી પર હુમલો' કે 'અર્ણવનો વ્યક્તિગત મામલો?'\nઅર્ણવ ગોસ્વામી અને ઉદ્ધવ ઠાકરે

એક તરફ મોદી સરકારના કેન્દ્રીય મંત્રીઓએ આ મુદ્દે મહારાષ્ટ્ર સરકાર પર નિશાન સાધીને ઘટનાને પ્રેસની સ્વતંત્રતા પર હુમલો ગણાવી છે.

અત્રે નોંધવું કે અર્ણવ ગોસ્વામી સામે ઘણાં રાજ્યોમાં એફઆઈઆર દાખલ થયેલી છે. પાલઘરમાં બે સાધુ અને એક ડ્રાઈવરના મૉબ લિન્ચિંગ મામલે અર્ણવના શોમાં કૉંગ્રેસ પ્રમુખ સોનિયા ગાંધી સામે કરાયેલી 'આપત્તિજનક ભાષા'ને લઈને પણ એક એફઆઈઆર થઈ છે. આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પણ પહોંચ્યો હતો.

બીજી તરફ અન્ય વ્યક્તિઓ પણ વિવિધ પ્રકારની પ્રતિક્રિયા આપી રહી છે. વળી આ મુદ્દે પત્રકારો પણ પોતાની વાત કહી રહ્યા છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર સ્વાતિ ચતુર્વેદીએ આ વિશે ટ્વીટર પર લખ્યું કે અર્ણવ જે કરે છે એ કોઈ પણ પ્રકારનું પત્રકારત્વ નથી. તેમણે રિયા સામે વેરઝેરની નીતિ અપનાવી. મોદી સરકાર ઇચ્છે તેમને ટાર્ગેટ કર્યાં. પણ જે રીતે તેમની ધરપકડ થઈ એ ખોટું છે.

જોકે શિવસેનાના નેતા સંજય રાઉતે કહ્યું કે પોલીસ કાયદા મુજબ કાર્યવાહી કરે છે. મહારાષ્ટ્રમાં કાયદાનું રાજ છે.

એક અન્ય પત્રકાર અનુશા રવિ સૂદે લખ્યું રિપબ્લિકના સંપાદક અર્ણવ ગોસ્વામી માટે આત્મહત્યા દુષ્પ્રેરણા કેસમાં કેન્દ્રીય મંત્રીઓ સમર્થનમાં આવી ગયા છે. પણ જ્યારે અન્ય પત્રકારો સામે હુમલા થાય છે અને તેમને કામ કરવાથી રોકવામાં આવે છે ત્યારે આ મંત્રીઓ ક્યાં ગાયબ થઈ જાય છે?

તેમણે આ ટ્વિટ સાથે કેન્દ્રીય મંત્રીઓના ટ્વીટના સ્ક્રિનશૉટ પણ મૂક્યા છે.

બીજી તરફ એક અન્ય મહિલા પત્રકાર પાલકી શર્માએ ટ્વીટ કર્યું કે તમે અર્ણવ સાથે અસંમત હોવ પણ તેમની ધરપકડ ખોટી રીતે થઈ છે. આ ખોટું છે. સત્તાના રખેવાળે આવું ન કરવું જોઈએ.

દરમિયાન કેટલાક ટ્વીટર યુઝર પણ પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે.

ઉમંગ નામના યુઝરે લખ્યું, શું આપણે લોકશાહીમાં રહીએ છીએ?

જોકે એક યુઝર મોહમદ થાવરે જે કેસમાં અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તે કેસ સાથે સંકળાયેલ પીડિત પરિવારની તસવીર મૂકી છે અને તેમાં પરિવારની વાત લખી છે.

તેમણે લખ્યું, અન્વય નાઇકનો પરિવાર - "અર્ણવની ધરપકડથી અમે ખુશ છીએ. અગાઉ કેસ પાછો ખેંચી લેવા અમારી પર દબાણ કરાયું હતું. મારા પતિએ નાણાં ચૂકવવા અર્ણવને ઇમેલ કર્યો હતો અને એ જીવન મરણનો સવાલ હતો પણ તે પિતાજીને ન મળ્યા."

અત્રે નોંધવું કે આ સિવાય મોદી સરકારમાં કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રકાશ જાવડેકર, રવિશંકર પ્રસાદ, સ્મૃતિ ઈરાની સહિતના મંત્રીઓએ પ્રતિક્રિયા આપી ઘટનાને વખોડી છે.

વળી ગૃહ મંત્રી અમિત...\n\ntl;dr:

રિપબ્લિક ટીવી ચેનલના સંપાદક (ઍડિટર-ઇન-ચીફ) અર્ણવ ગોસ્વામીની મહારાષ્ટ્ર પોલીસ દ્વારા ધરપકડ બાદ સોશિયલ મીડિયામાં પણ આ મામલે ચર્ચા થઈ રહી છે.


અર્ણવ ગોસ્વામીને સુપ્રીમ કોર્ટે આગોતરા જામીન આપ્યા, જસ્ટિસ ચંદ્રચૂડની કોર્ટે શું કહ્યું?\nસુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસમાં અર્ણવ ગોસ્વામી, ફિરોઝ શેખ અને નીતીશ શારદાને 50 હજારના બોન્ડ પર મુક્ત કરવા આદેશ કર્યો છે.

અર્ણવ ગોસ્વામીને જામીન આપતા અદાલતે કહ્યું કે, વ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનો આદર થવો જોઈએ. સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું કે આરોપીઓએ તપાસસંસ્થાને સહકારા આપવાનો રહેશે અને તેઓ પુરાવાઓ સાથે છેડછાડ ન કરે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જામીન ન આપવાનો બૉમ્બે હાઈકોર્ટનો નિર્ણય યોગ્ય નથી. આ મામલે વિગતવાર આદેશ સર્વોચ્ચ અદાલત હવે આપશે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં જસ્ટિસ ડી. વાય. ચંદ્રચૂડ અને ઇન્દિરા બેનરજીની વેકેશન બેન્ચ આ કેસમાં તત્કાળ સુનાવણી કરી  હતી.

જસ્ટિસ ચંદ્રચૂડે કહ્યું, "જો એફઆઈઆર લંબિત છે અને જામીન ન અપાય તો તે ન્યાયના પગલાનું દમન હશે."

સોમવારે આગોતરા જામીન આપવાની અરજી બૉમ્બે હાઈકોર્ટે ફગાવી દીધી હતી અને કહ્યું કે તેઓ આજથી ચાર દિવસમાં સેસન્સ કોર્ટમાં જઈ શકે છે.

મુંબઈ પોલીસે ગત અઠવાડિયે 53 વર્ષીય ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનરની આત્મહત્યાના કેસમાં અર્ણવ ગોસ્વામીની ધરપકડ કરી હતી. અર્ણવ ઉપરાંત અન્ય બે લોકોની સામે આત્મહત્યા માટે પ્રેરિત કરવાનો આરોપ છે.

અગાઉ સેન્સસ કોર્ટમાં અર્ણવ ગોસ્વામીએ પોલીસે મારપીટ કરી હોવાનો આરોપ મૂક્યો હતો તે અદાલતે ફગાવી દીધો હતો અને તેમને જ્યુડિશિયલ કસ્ટડીમાં મોકલવા આદેશ કર્યો હતો.

અર્ણવ ગોસ્વામી ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રમા વિપક્ષ ભાજપ આ કાર્યવાહીને કિન્નાખોરી અને પ્રેસની આઝાદી પર દમન ગણાવે છે. આની સામે મહારાષ્ટ્રની શિવસેના-કૉંગ્રેસ-એનસીપીની સરકાર આને કાયદાનુસાર કાર્યવાહી કહી ચૂકી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં શું થયું?

સુપ્રીમ કોર્ટમાં જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડ અને જન્ટિસ ઇન્દિરા બેનરજીની બૅન્ચે અર્નબ ગોસ્વામીની જામીનની અરજી પર સુનવણી કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન હાજર પત્રકાર સુચિત્ર મોહંતી અનુસાર અર્નબ ગોસ્વામી તરફથી હરિશ સાલ્વે અને મહારાષ્ટ્ર સરકાર તરફથી કપિલ સિબ્બલ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પોતાની દલીલ કરી.

સુનાવણી દરમિયાન અર્નબ ગોસ્વામીના વકીલ હરિશ સાલ્વેએ અદાલતને કહ્યું કે "દ્વેષની સાથે અને તથ્યને હઠાવીને સત્તાનો દુરુપયોગ પહેલાં પણ થયો છે આપણે સૌ તેના વિશે જાણીએ છીએ. અન્વય નાઇકની પત્નીએ ગત વર્ષે એક ચિઠ્ઠીમાં સ્પષ્ટ લખ્યું હતું કે આર્થિક તંગીના કારણે તેમણે આત્મહત્યા કરી. આ આત્મહત્યા માટે ઉકસાવવાના દાયરામાં કેવી રીતે આવે છે?"

આના જવાબમાં જસ્ટિસ ચંદ્રચૂડે કહ્યું, "જો આત્મહત્યા આર્થિક તંગીના કારણે થઈ હોય તો તેમાં કલમ 306...\n\ntl;dr:

મહારાષ્ટ્રમાં ઇન્ટિરિયર ડિઝાઈનર અન્વય નાઇકના આપઘાતના કેસમાં આરોપી રિપલ્બિક ટીવીના ઍટિડર ઇન ચીફ અર્ણવ ગોસ્વામી અને અન્યોની આગોતરા જામીન અરજી સુપ્રીમ કોર્ટે માન્ય રાખી છે અને તેમને મુક્ત કરવા આદેશ કર્યો છે.


અર્થતંત્ર : ભારતની મંદી કેટલી ઘેરી અને શું છે ઉકેલ?\nનવેમ્બરના અંતમાં ભારતના જીડીપીના આંકડા બહાર પડ્યા. તેમાં જુલાઈ, ઑગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર- 2020ના ત્રૈમાસિક ગાળા દરમિયાન ભારતનો જીડીપી વૃદ્ધિદર 7.5 ટકા સંકોચાયો છે.

એનો અર્થ એ થાય કે આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાં 2019-20 નાણાંકીય વરસના આ જ ત્રૈમાસિક ગાળા દરમિયાન ઉત્પન્ન થયેલ ગુડ્સ અને સર્વિસીસમાં 7.5 ટકા ઘટાડો થયો.

પહેલા ક્વાર્ટરમાં 23.9 ટકાનો માઇનસ વૃદ્ધિદર વિશ્વની મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓમાં ખરાબમાં ખરાબ હતો.

આની સરખામણીમાં બીજા ક્વાર્ટરને જોઈએ તો સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઈન્ડિયા રિસર્ચ ટીમ દ્વારા 49 દેશોનાં જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરના વૃધ્ધિદરનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ 49 દેશમાં સરેરાશ ઘટાડો 12.4 ટકા છે. જેની સરખામણીમાં ભારતનો માઇનસ 7.5 ટકાનો ઘટાડો સારો કહી શકાય.

આ વિગતો પરથી જોઈએ તો ક્વાર્ટર એકમાં એક જ સૅક્ટર ઍગ્રિકલ્ચર ફૉર્મ અને ફિશિંગમાં હકારાત્મક વૃદ્ધિદર જોવા મળ્યો હતો જેની સરખામણીમાં ક્વાર્ટર બેમાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ જે 2019-20માં માઇનસ 6 ટકા હતું તે 2020-21માં પ્લસ 0.6 ટકા થયું છે.

કૃષિ અને પશુપાલનનો દેખાવ હકારાત્મક

માઇનિંગ અને ક્વૉરીંગ, ટ્રૅડ, હોટેલ, ટ્રાન્સપૉર્ટેશન, સર્વિસીસ રીલેટેડ ટુ બ્રૉડકાસ્ટિંગમાં વૃદ્ધિદર માઇનસ 47 ટકામાંથી સુધરીને બીજા ક્વાર્ટરમાં માઇનસ 15.6 ટકા અને કન્સ્ટ્રક્શનમાં માઇનસ 50.3 ટકાથી સુધરીને માઇનસ 8.6 ટકા રહ્યો છે.

પહેલાં ક્વાર્ટરની સરખામણીમાં વૃદ્ધિદર ફાઇનાન્સિસ, રિયલ એસ્ટેટ અને પ્રૉફેશનલ સર્વિસીસ માઇનસ 5.3 ટકાથી ઘટીને માઈનસ 8.3 ટકા અને પબ્લિક ઍડમિનિસ્ટ્રેશન ડિફેન્સ ઍન્ડ અધર સર્વિસીસમાં માઇનસ 10.3 ટકાથી ઘટ્યો છે.

આમ પહેલા ક્વાર્ટરમાં માત્ર એક જ ક્ષેત્ર એટલે કે કૃષિ અને ઍનિમલ હસબન્ડરી હકારાત્મક હતા તેના બદલે કૃષિ, મૅન્યુફેક્ચરિંગ અને યુટીલીટી એવા ત્રણ ક્ષેત્રે હકારાત્મક વિકાસ નોંધાયો છે.

આ ઉપરાંત બાકી રહેતા પાંચ સૅક્ટર એટલે કે માઇનિંગ અને ક્વૉરીંગ, ઇલેક્ટ્રિસિટી, ગૅસ, વૉટર સપ્લાય અને અન્ય યુટિલિટી સેવાઓ, કન્સ્ટ્રકશન, ટ્રૅડ, હૉટેલ, ટ્રાન્સપૉર્ટ, કમ્યૂનિકેશન એન્ડ સર્વિસીસ રિલેટેડ ટુ બ્રૉડકાસ્ટિંગમાં અગાઉના ક્વાર્ટર કરતા નુકસાન ઘટ્યું છે.

કર્મચારીઓની છટણી

આ જીડીપીના આંકડાઓમાં સૌથી વધારે આશ્ચર્યજનક બાબત હોય તો તે બીજા ક્વાર્ટરના ડેટામાં ભારતના ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ભલે થોડો તો થોડો પણ 0.6 ટકા જેટલો વધારો નોંધાયો છે.

જોકે આમાં મધ્યમ અને નાના તેમજ માઈક્રો ઉદ્યોગના ડેટા આવતા નથી. એટલે મોટા...\n\ntl;dr:

સળંગ બે ક્વાર્ટર (ત્રૈમાસિક)માં જ્યારે જીડીપીનો વૃદ્ધિદર નકારાત્મક હોય ત્યારે જે તે દેશ મંદીમાં પ્રવેશ્યો છે તેમ કહી શકાય. 2020-21ના પહેલા બે ત્રિમાસિકીમાં વૃદ્ધિદર નકારાત્મક રહ્યો છે એટલે ઇતિહાસમાં પહેલીવાર ભારત મંદીમાં પ્રવેશ્યું છે એમ કહી શકાય. મંદી એ ઘટતા જતા વિકાસદરનો સમય છે.


અર્થતંત્રને પુનઃ ધબકતું કરવા માટે ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર આળસ મરડીને બેઠું થાય તે અત્યંત જરૂરી\nદેશના વડા પ્રધાને પોતે આ સમસ્યામાંથી કેમ બહાર નીકળી શકાય તે અંગેની ચર્ચાઓની બાગડોર પોતાના હાથમાં લઈને સીધેસીધું ઉદ્યોગપતિઓ તેમજ અર્થશાસ્ત્રીઓ સાથેની ચર્ચાનું સુકાન સંભાળ્યું છે.

ભારતની સરકાર અને વડા પ્રધાન આ મુદ્દે ચિંતિત છે અને પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે સક્રિય બની રહ્યા છે તે શુભ સંકેતો છે.

આજે આપણી અર્થવ્યવસ્થા સામેના મોટા પડકારો બેરોજગારી અને તેમાં પણ ખાસ કરીને યુવા બેરોજગારી, નીચું વેતનદર, ખાદ્ય સામગ્રીની ચીજવસ્તુઓમાં ભારે ફુગાવો, દુઃખી ખેડૂત અને માંદગીને બિછાને પટકાઈ પડેલી ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા તેમજ આંતરિક બજારોમાં માંગનો અભાવ જેવી બાબતો છે.

હજુ ગઈ સાલ જ કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ અને વિષય નિષ્ણાતોએ મોટાભાગનાં કૃષિ ઉત્પાદનો ભારતીય બજારની માંગ કરતા વધારે પાકવાને કારણે હાલ પૂરતી કૃષિ ઉત્પાદનોની છત તથા એના કારણે કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતાં એમની નીચે પડી રહેલ કીમતો ગણી શકાય.

આ લેખમાં બીજી એક બાબતનો ખાસ ઉલ્લેખ કરવો છે તે છે ફૂડ અને ફ્યૂઅલ.

એટલે કે ખાદ્ય પદાર્થો અને બળતણને બહાર કાઢી નાખીએ તો બાકી રહેતા કોર ઇન્ફ્લેશન એટલે કે ખાદ્ય પદાર્થો અને બળતણ સિવાયના ભાવવધારાનો દર નવેમ્બર 2019માં 4 ટકા હતો.

ખાધાખોરાકીની ચીજવસ્તુઓનો ફુગાવો સરેરાશ 8 ટકા અને શહેરી વિસ્તારોમાં 12.3 ટકાએ પહોંચ્યો જે 2014 પછી ઊંચામાં ઊંચો હતો.

વધતો ફુગાવો સ્થિર વેતનદર

એક બાજુ ફુગાવો વધી રહ્યો હતો ત્યારે ગ્રામ્ય વેતનદરોમાં કોઈ વધારો જોવા મળ્યો નહોતો.

સપ્ટેમ્બર 2019માં જેમણે સામાન્ય ખેતમજૂરો કહેવાય તેનો ભારતભરમાં સરેરાશ વેતનદર પુરુષો માટે 286.59 રૂપિયા અને સ્ત્રીઓ માટે 223.85 રૂપિયા હતો.

આંતરરાજ્ય સરખામણી કરીએ તો ખેત અથવા ગ્રામ્ય મજૂરોના વેતનદરોમાં બહુ મોટી અસમાનતા જોવા મળે છે.

મજૂરીના દર ચૂકવવામાં કેરળ સૌથી ટોચ પર રહ્યું. કેરળમાં દૈનિક મજૂરીનો દર પુરુષ માટે રૂપિયા 702 જ્યારે મધ્યપ્રદેશમાં 197.23, ગુજરાતમાં 211.58 અને બિહારમાં 259.05 રૂપિયા રહેવા પામ્યો હતો.

આશ્ચર્યની વાત તો એ છે કે સપ્ટેમ્બર 2018ની સરખામણીમાં સપ્ટેમ્બર 2019માં ખેતમજૂર માટેનો મજૂરીદર પુરુષ માટે 4.9 ટકા જેટલો નીચો જવા પામ્યો હતો.

માત્ર મજૂરીની આવક પર નિર્ભર આ વર્ગ એકલો જ મુશ્કેલીમાં છે એવું નથી, સમગ્રતયા ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા મંદીના વિષચક્રમાં ફસાઈ છે.

આને પરિણામે 2019-20ના નાણાકીય વરસના પ્રથમ 9 મહિનામાં દ્વિચક્રી વાહનોનું વેચાણ અગાઉના સમયગાળા કરતાં 16.18 ટકા નીચું...\n\ntl;dr:

આપણે 2020ના વરસ માટે મંદીમાંથી પસાર થઈ રહેલ અર્થવ્યવસ્થાથી ચિંતિત છીએ.


અર્થતંત્રને બચાવવા મોદી સરકાર પાસે કયા વિકલ્પો છે?\nજે બાદ ભાજપે પણ કૉંગ્રેસને વળતો જવાબ આપ્યો હતો.

જોકે, ચિદમ્બરમે પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં એક સલાહ આપી હતી કે સરકારને આવા સમયે રાજકોષીય નુકસાનની ચિંતા છોડી દેવી જોઈએ.

ભાજપ પ્રવક્તા ગોપાલ કૃષ્ણ કહે છે કે ચિદમ્બરમ એને સ્પિન કરવા માંગે છે, નાણામંત્રીએ પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં બધા આંકડા આપ્યા છે.

તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે આરબીઆઈએ પહેલાં જે સ્ટિમુલસ પૅકેજ જારી કર્યુ છે અને 'પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ યોજના'માં 1,92,000 કરોડ રૂપિયા પહેલાંના હતા, જે કુલ મળીને આ આખું પૅકેજ છે.

કોરોના વાઇસના પહેલાં દોરમાં જઈએ તો તે પહેલાં ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા ઘણા કપરા સમયમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. તે બાદ કોરોના વાઇરસે ભારતીય અર્થવ્યસ્થા પર ખરાબ અસર કરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પૂર્વ નાણામંત્રી પી ચિદમ્બરમે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી જાહેર થયેલા 20 લાખ કરોડ રૂપિયાના પૅકેજને અપૂરતું ગણાવ્યું હતું.


અર્થતંત્રમાં મંદી : NPA પ્રોબ્લેમ નૅશનલાઇઝ્ડ બૅન્કોને લઈ ડૂબશે કે સરકાર એનો ઉકેલ લાવશે?\nદેશની રાષ્ટ્રીયકૃત બૅન્કોની અંદાજે 9 લાખ કરોડ રૂપિયા જેટલી રકમ ફસાયેલી પડી છે ત્યારે આ નોન-પર્ફૉમિંગ એસેટ્સની સમસ્યા શું છે તે સરળ ભાષામાં સમજાવાનો અહીં પ્રયાસ કર્યો છે.

નોન-પર્ફૉમિંગ એસેટ એ અપાયેલી લૉનની એવી શ્રેણી છે જેમાં મૂડી અથવા વ્યાજની પુનઃચુકવણી નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ ચૂક(ડિફોલ્ટ)માં હોય.

મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આ પ્રકારનું દેવું નોન-પર્ફૉમિંગ તરીકે ત્યારે વર્ગીકૃત થાય જ્યારે 90 દિવસ અથવા વધારે સમયથી નિર્ધારિત પુનઃચૂકવણીના સમયપત્રકમાં ચૂક થઈ હોય.

જોકે આ સમય મર્યાદામાં વધારો અથવા ઘટાડો કેટલાક ખાસ કિસ્સાઓમાં મંજૂર થયેલ લૉનની શરતો મુજબ થઈ શકે છે.

નોન-પર્ફૉમિંગ એસેટ્સના પ્રકારો

સામાન્ય રીતે તો મુદતી ધિરાણ (ટર્મ લૉન)ના સંદર્ભમાં જ આ શબ્દ પ્રયોજાય છે. પણ આ સિવાય પણ છ પ્રકારની લૉન અને ઍડવાન્સિસ, નોન-પર્ફૉમિંગ એસેટ્સ તરીકે ક્લાસિફાય થઈ શકે છે.

અ) ઓવરડ્રાફ્ટ અને કૅશ ક્રૅડિટ (OD/Cash Credit) યાને કે ઓવરડ્રાફ્ટ અને કેશ ક્રૅડિટ એકાઉન્ટ 90 દિવસ કરતાં નિર્ધારિત ધારાધોરણ મુજબ ન ચાલતા હોય.

બ) એવી કૃષિ લૉન જેની મુદત અથવા વ્યાજનો હપ્તો બે પાક/લણણીની સિઝન કરતાં વધુ સમયથી ચૂકવવાનો બાકી હોય (ટૂંકા ગાળે પાકતા પાક માટે). લાંબા ગાળે પાકતા પાક માટે આ સમય મર્યાદા એક પાક સિઝન જેટલી હોય છે.

ક) 90 દિવસ કરતાં વધુ સમયથી વણચૂકવાયેલ પરચેઝ્ડ અને અથવા ડિસ્કાઉન્ટેડ બિલો.

ડ) અપેક્ષિત પેમેન્ટ 90 દિવસ કરતાં વધુ સમય કરતાં મુદતથી બાકી હોય તે.

ઈ) લાગલાગટ ત્રણ ક્વાર્ટર સુધી કૅશ ક્રૅડિટ ફૅસિલિટી ભોગવતા ગ્રાહકે સ્ટૉક સ્ટેટમેન્ટ ન આપ્યું હોય.

ફ) 90 દિવસ કરતા વધુ સમયથી CC, OD, EPC અથવા PCFC એકાઉન્ટમાં કોઈ હલચલ (ટર્નઓવર)ના હોય.

એનપીએની ટકાવારી

બૅન્કોના કુલ એનપીએની ટકાવારી ક્ષેત્રે FY 2001થી FY 2018 સુધીની વિગતો રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા પાસેથી ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ નીચે પ્રમાણે છે.

E : Estimated (અંદાજિત). સ્રોત - ભારતીય બૅન્કિંગ ક્ષેત્રમાં ટ્રેન્ડ, આરબીઆઈ

એનપીએ નફાને ખાઈ ગઈ

આપણી અર્થવ્યવસ્થા વર્ષ 2000થી 2008 સુધી તેજીના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહી હતી ત્યારે એકબીજાની હરીફાઈમાં બૅન્કો આક્રમક રીતે ધિરાણ આપવા કાર્યરત હતી.

2008-09થી પરિસ્થિતિ બદલાઈ. સરકારે ખાણ ખનિજ પ્રોજેક્ટ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો અને સાથે-સાથે કૉર્પોરેટ નફાની ટકાવારી ઘટવા માંડી.

પર્યાવરણને લગતી મંજૂરીઓમાં વિલંબ, વીજળી તેમજ આયર્ન ઍન્ડ સ્ટીલ જેવા આંતરમાળખાકીય...\n\ntl;dr:

અર્થવ્યવસ્થાની હાલની પરિસ્થિતિમાં સરકાર તેમજ રિઝર્વ બૅન્ક બન્ને માટે સરકારી બેંકોના નોન-પર્ફૉમિંગ એસેટ્સનો પ્રશ્ન વિકટ બનતો જાય છે.


અર્થતંત્રમાં મંદી : RBI ફરી એક વાર રેપો રેટ ઘટાડે તો પણ શું બજારમાં માગ ઊભી કરી શકશે?\nઉદ્યોગો માટે તેમજ શૅરબજાર માટે રિઝર્વ બૅન્કનું આ વલણ સ્વાભાવિક રીતે જ રાહત આપનારું હતું.

અપેક્ષા વધારે હતી તેમ છતાંય ઑક્ટોબરમાં 25 બેઝિસ પૉઇન્ટનો રેપો રેટ કટ જાહેર કરવામાં આવ્યો.

અપેક્ષા વધારે હતી એમ એટલા માટે કહ્યું કે એ સમયે જીડીપી ગ્રોથનો અંદાજ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે 80 પૉઇન્ટ નીચો બતાવાઈ રહ્યો હતો.

સપ્ટેમ્બરના ત્રિમાસિક ગાળાના જીડીપીના આંકડા 4.5 ટકાના વિકાસદર સાથે છાતીના પાટિયા બેસાડી દે તેવા આવ્યા છે.

કોર સેક્ટરનો ઑક્ટોબર મહિના માટેનો વિકાસદર તેમજ ઑટો સેલ્સના નવેમ્બર મહિના માટેના આંકડા, બધું જ ઝડપથી અધોગતિ તરફ જઈ રહ્યું હોય તેવો નિર્દેશ કરે છે.

આ બધું મળીને જે કાંઈ અણસાર આપે છે તે મુજબ નીચે જતો જીડીપી વૃદ્ધિદર હજુ પણ રોકાવાનું નામ લે એવી શકયતાઓ દેખાતી નથી.

આવનારા દિવસોમાં પણ સુધારાની શક્યતા નહીં

જાપાનની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બૅન્ક નોમુરા, જેણે ધિરાણ માટેનો એક કૉમ્પોઝિટ ઇન્ડેક્સ બનાવ્યો છે (જેને કારણે નૉન ઍગ્રિકલ્ચરલ જીડીપીના કરતાં એક ત્રિમાસિક ગાળો આગળ જોવાનું શક્ય બને છે).

તે મુજબ આવનાર ત્રિમાસિક ગાળામાં પણ જીડીપી વિકાસદર સુધારા તરફી રહે તેવી કોઈ શક્યતા દેખાતી નથી.

ઊલટાનું ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બરના ત્રિમાસિક ગાળાનો જીડીપી વૃદ્ધિદર સપ્ટેમ્બરમાં પૂરા થતા ત્રિમાસિક ગાળા કરતાં પણ નીચો આવે એવી શક્યતાઓ જોવાઈ રહી છે.

આવું થશે તો જીડીપી વિકાસરે અત્યાર સુધી સતત છ વર્ષ નીચે સરકતા જવાનો વિક્રમ સ્થપાયો છે તે ઑક્ટોબર-ડિસેમ્બર 2019ના ગાળામાં હજી આગળ વધશે.

ઉપરોક્ત ધારણાઓને લક્ષમાં લઈને તેમજ અત્યારે જે પરિસ્થિતિ છે તે પ્રમાણે હવે આગામી ત્રિમાસિક ગાળા માટે રિઝર્વ બૅન્કની પોતાના અગાઉના આંકડાઓ સુધારીને જીડીપી વિકાસદરના આંકડાઓ વધુ નીચા મૂકે તો એમાં નરી વાસ્તવિકતા હશે એમ કહેવું વધુ યોગ્ય રહેશે.

એક બાજુ ફુગાવો વધી રહ્યો છે તો પણ મહદંશે ખાધાખોરાકીની ચીજવસ્તુઓમાં (અને તેમાંય ફળો અને શાકભાજીમાં) આસમાનને આંબી રહેલા ભાવ તે માટે કારણભૂત છે તેમ માની રિઝર્વ બૅન્ક પોતાનો નિર્ણય લેશે.

રિઝર્વે બૅન્ક પણ સજાગ રહેશે

રિઝર્વ બૅન્ક માટે હાશકારો થાય તેવી બે બાબતો છે: પહેલી, આ મહિને જીએસટીનું કલેક્શન એક લાખ કરોડ કરતાં વધુ આવ્યું છે.

આનું કારણ તહેવારોની ખરીદી હોઈ શકે. આ કારણથી જીએસટીની વસૂલાત એક લાખ કરોડના આંકડાને પાર કરી ગઈ એથી હાશકારો અનુભવાય ત્યાં સુધી વાંધો નહીં પણ આને ટ્રૅન્ડ રીવર્સલ એટલે કે જે પ્રસ્થાપિત ટ્રૅન્ડ હતો તે હવે બદલાઈ ગયો છે...\n\ntl;dr:

ઑક્ટોબર 2019માં આર્થિક નીતિની જાહેરાત કરતાં રિઝર્વ બૅન્કની રેટ સેટિંગ કમિટીએ જાહેર કર્યું હતું કે જરૂર પડશે ત્યાં સુધી તેઓ આ પ્રકારનું હકારાત્મક અને સહાનુભૂતિપૂર્વકનું વલણ ચાલુ રહેશે.


અર્થતંત્રમાં મંદી : ઑગસ્ટ માસમાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં 1.1%નો ઘટાડો\nનોંધનીય છે કે પાછલા વર્ષે ઓગસ્ટ મહિનામાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં 5.2% નો વધારો નોંધાયો હતો.

પીટીઆઈના અહેવાલ અનુસાર સરકારી આંકડા પ્રમાણે ઉત્પાદન, ઊર્જા ઉત્પાદન અને ખાણ ઉદ્યોગમાં ખરાબ પ્રદર્શનને કારણે ચાલુ વર્ષે ઑગસ્ટ માસમાં ભારતનું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન 1.1% ઘટ્યું છે.

જોકે, ઑગસ્ટ 2018માં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંકમાં 4.8%નો વધારો જોવા મળ્યો હતો.

નોંધનીય છે કે ઑગસ્ટ 2018માં ઊર્જા ઉત્પાદનમાં 7,6%નો વધારો નોંધાયો હતો, જ્યારે આ વર્ષે ઑગસ્ટ માસમાં આ ક્ષેત્રમાં 0.9%નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આ વર્ષે ખાણ ઉદ્યોગમાં 0.1% જેટલો નહિવત્ ઘટાડો નોંધાયો હતો.

આ વર્ષે એપ્રિલથી ઑગસ્ટ મહિનાના ગાળામાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંકમાં 2.4%નો વધારો થયો હતો. જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ ગાળા દરમિયાન ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનનો સૂચકાંક 5.3% રહ્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે અર્થતંત્રમાં મંદીને પગલે અનેક ક્ષેત્રો નબળો દેખાવ કરી રહ્યાં છે અને તેને લઈને સરકારને કેપિટલ ટૅક્સમાં રાહત સહિત અનેક પગલાં લેવાની ફરજ પડી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક (ઇન્ડેક્સ ઑફ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પ્રોડક્શન)માં 77%ની ભાગીદારી ધરાવતા ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ઑગસ્ટ 2019માં 1.1%નો ઘટાડો નોંધાયો છે.


અર્થતંત્રમાં મંદી : ખાનગી મૂડીરોકાણમાં થયેલો ઘટાડો મંદી ગંભીર હોવાનો સંકેત છે\nપ્રતીકાત્મક તસવીર વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત

વાડીલાલ ડગલી, ડૉ. નરોત્તમભાઈ શાહ, ડૉ. લાકડાવાલા, ડૉ. દાંતવાલા, ડૉ. આઈ. જી. પટેલ જેવા આ ક્ષેત્રના ધુરંધરો અને મુંબઈની મર્ચન્ટ ચેમ્બરમાં રામુભાઈ પંડિત અને તે સમયે અમેરિકન દૂતાવાસ સાથે જોડાયેલા શ્રી અરુણ વકીલ આ બધાનો અર્થશાસ્ત્રમાં હું રસ લેતો થયો તેમાં ખૂબ મોટો ફાળો છે.

'સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમી' લગભગ 80ના દાયકાના અંતમાં સ્થપાયું, હજુ તો એ પગભર થાય તે પહેલાં નરોત્તમભાઈ ચાલ્યા ગયા. પણ એમના પત્ની અને બાકીની ટીમે નરોતમભાઈનાં આદર્યા અધૂરાં ના રહેવા દીધાં.

હું ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઍક્સચેન્જ બ્યૂરોના વડા તરીકે સરકારમાં 1990 સુધી રહ્યો ત્યાં સુધી આ સંસ્થાના પ્રકાશનોનું વાર્ષિક લવાજમ શરૂઆતમાં ભરનાર કેટલાકમાં ઇન્ડેક્સ-બી પણ હતું.

CMIE તરીકે ઓળખાતી આ સંસ્થાના પ્રકાશનોમાંથી ઉપલબ્ધ ડેટાનો ત્યારે ખૂબ ઉપયોગ કર્યો.  ત્યાર પછી પણ ક્યાંક આધારભૂત માહિતીની જરૂર પડે તો CMIEનું નામ સૌથી પહેલું સ્મરણમાં આવે છે.

આ સેન્ટર ફૉર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમી એ તાજેતરમાં જે માહિતી બહાર પાડી છે તે ચોંકાવી દે તેવી છે.

આ અહેવાલ અનુસાર સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પૂરા થયેલા ત્રણ મહિનાના સમયગાળામાં દેશમાં ખાનગી મૂડી રોકાણ 14 વર્ષના તળિયે ગયું છે.

આ અહેવાલમાંથી ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ 2018-19ના નાણાકીય વર્ષ દરમ્યાન નવા રોકાણની દરખાસ્તો 9500 અબજ રૂપિયા જેટલી રહેવા પામી હતી.

2004-05 બાદ છેલ્લા 14 વર્ષમાં નોંધાયેલો આ નીચામાં નીચો આંકડો છે.

આ અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ 9500 અબજ રૂપિયાનો આંકડો સંશોધિત થશે ત્યારે જરૂર એમાં વધારો થશે પણ એના થકી 2018-19નું વર્ષ ભારતમાં રોકાણકારો માટે નબળામાં નબળું વર્ષ હતું એ હકીકત નહીં બદલાય.

આવું એકાએક થયું છે?

જવાબ મળે છે, 'ના'

આ ઘટાડાની શરૂઆત તો 2015-16માં થઇ હતી આમ 2018-19 રોકાણકારોની દરખાસ્તોની રકમમાં સતત ચોથુ વર્ષ છે.

આ પહેલાં પરિસ્થિતિ કેવી હતી?

2006-07થી 2010-11નો આ પાંચ વર્ષનો ગાળો અદભુત હતો. આ પાંચ વર્ષના ગાળામાં વર્ષે સરેરાશ 25 હજાર અબજની નવા રોકાણની દરખાસ્તો ઉભી થવા પામી હતી.

પણ ત્યારબાદ નવા રોકાણોની દરખાસ્તોમાં એકાએક ઘટાડો આવ્યો અને 2013-14ના વર્ષમાં અગાઉની વર્ષે સરેરાશ 25 હજાર અબજ રૂપિયાની રોકાણની દરખાસ્તોની સામે 2013-14માં દરખાસ્તો આવી માત્ર 10 હજાર અબજ રૂપિયાની એટલે કે સીધો 60 ટકાનો ઘટાડો.

આ ઘટાડાને 2014-15માં નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર આવતાં બ્રેક વાગી. વળી પાછું...\n\ntl;dr:

ડૉ. નરોત્તમભાઈ શાહ જેવા ટોચના અર્થશાસ્ત્રીની યાદને સજીવન રાખતી સંસ્થા 'સેન્ટર ફૉર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમી'. અર્થવ્યવસ્થાનાં વિવિધ પાસાઓને લઈને આધારભૂત આંકડાકીય તેમજ અન્ય માહિતી આપતી દેશની એક ઉત્કૃષ્ટ સંસ્થા છે.


અર્થતંત્રમાં મંદી : વિકાસ દર ઘટવાની આશંકા, રોજગારીનું સંકટ ઘેરાયું - દૃષ્ટિકોણ\nઆ ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (જીડીપી) એટલે કે કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન એ કોઈ પણ દેશના આર્થિક આરોગ્યનો માપદંડ હોય છે.

જીડીપી કોઈ ખાસ સમયગાળા દરમ્યાન વસ્તુઓ અને સેવાઓના ઉત્પાદનની કુલ કિંમત હોય છે.

નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે સંબંધિત ઉત્પાદન અને સેવાઓ દેશમાંના જ હોવાં જોઈએ.

આ પહેલાં વિશ્વ બૅન્ક, રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા અને આઈએમએફ જેવી સંસ્થાઓએ પણ ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતના જીડીપી દરના અનુમાનનો આંક નીચે કર્યો હતો.

હાલમાં જ એસબીઆઈના અહેવાલમાં બીજા ત્રિમાસિકમાં કુલ રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદનમાં વિકાસ દર માત્ર 4.2 ટકા રહેશે તેવું અનુમાન લગાવ્યું હતું.

ભારતનો જીડીપી 2018-19ના પ્રથમ ત્રિમાસિકમાં સૌથી વધારે વૃદ્ધિ દર પર એટલે કે 8.1% પર પહોંચ્યો હતો. પરંતુ ત્યાર બાદ તેમાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.

વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિકમાં તે છેલ્લા છ વર્ષના સૌથી નીચેના સ્તરે (5%) પર પહોંચ્યો હતો. જો એનસીએઈઆરનું અનુમાન સાચું પડ્યું તો જીડીપી દર તેના કરતાં પણ નીચે જતો રહેશે.

2019-20ના નાણાકીય વર્ષના બીજા ત્રિમાસિકના આંકડા આ મહિનાના અંત ભાગમાં જાહેર થશે.

એનસીએઈઆરના સિનિયર ફેલો બોર્નાલી ભંડારી સાથે બીબીસી સંવાદદાતા આદર્શ રાઠોડે વાતચીત કરી હતી અને જાણવા કોશિશ કરી હતી કે શા માટે જીડીપીનો વિકાસ દર ઘટતો જણાય છે અને તેનાથી જનતા પર શું અસર પડશે.

તેમની વાતચીત સાથેના અંશો અહીં રજૂ કરી કરીએ છીએ:

'માગમાં મોટો ઘટાડો'

નિકાસમાં પણ ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે

એનસીએઈઆરનું અનુમાન છે કે વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના બીજા ત્રિમાસિકમાં જીડીપીનો વૃદ્ધિદર 4.0 ટકા રહેશે તેનું કારણ એ છે કે ભારતના અર્થતંત્રમાં માગમાં મોટા પ્રમાણમાં ઘટાડો થયો છે.

ખાનગી અને ઘરેલુ માગમાં ઘટાડો જોવા મળે છે. સાથે જ ટીવી, ફ્રીઝ જેવી કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ અને ખાણીપીણી તથા વસ્ત્રો જેવી કન્ઝ્યુમર નૉન ડ્યુરેબલ્સ વસ્તુઓનો ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક પણ ઘટ્યો છે.

કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સમાં જૂન મહિનામાં નેગેટિવ ગ્રોથ જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે કન્ઝ્યુમર નૉન ડ્યુરેબલ્સમાં સપ્ટેમ્બરમાં નેગેટિવ ગ્રોથ એટલે કે ઉત્પાદનમાં ઉલટાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

આ રીતે નેગેટિવ ગ્રોથને કારણે એ વાતનો અંદાજ આવે છે કે દેશના નાગરિકો વપરાશ માટે ખર્ચ કરે છે તેમાં એટલે કે પ્રાઇવેટ ફાઇનલ એક્સપેન્ડિચરમાં પણ ઘટાડો થયો છે.

આ સિવાય 2018-19ના બીજા ત્રિમાસિકથી ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસેઝની નિકાસ પણ ઘટી રહી છે. ઘટતાં ઘટતાં તે સપ્ટેમ્બરમાં માત્ર...\n\ntl;dr:

આર્થિક બાબતોની થિન્ક ટૅન્ક નેશનલ કાઉન્સિલ ઑફ એપ્લાઇડ ઇકનૉમિક રિસર્ચ (એનસીએઈઆર)ના જણાવ્યા અનુસાર વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના બીજા ત્રિમાસિકમાં પણ જીડીપીનો દર નીચો આવી શકે છે. એનસીએઈઆરનું અનુમાન છે કે ''બધા જ ક્ષેત્રોમાં મંદી દેખાઈ રહી છે તેના કારણે" 2019-20ના વર્ષના બીજા ત્રિમાસિકમાં જીડીપીનો દર 4.9 ટકા જેટલો રહેશે.


અર્થતંત્રમાં મંદી : સ્ટીલઉદ્યોગમાં કેટલીય કંપનીઓ બંધ થતાં હજારો બેકાર\nમુકેશ રાય તેમનાં પત્ની સાથે

વાય-6 કૅટેગરી એટલે એવા કર્મચારીઓ જે કાયમી નથી, પરંતુ તેમને રોજ કામ મળે છે. તેમને પીએફ અને ઈએસઆઈ જેવી સુવિધા મળે છે.

મુકેશ રાયને પણ આવી બધી સુવિધા મળતી હતી, પરંતુ છેલ્લા બે મહિનાથી તેઓ બેરોજગાર છે.

તેમની કંપની 'માલ મૅટલિક'માં ઉત્પાદન બંધ છે એ કારણે તેમને કામ નથી મળતું. 8 જુલાઈએ તેઓ છેલ્લી વાર કામે ગયા હતા.

જુલાઈનું આઠ દિવસનું મહેનતાણું (અંદાજે 3500 રૂપિયા) પણ તેમને મળ્યું નથી. હવે તેઓ ગંભીર આર્થિક સંકટમાં છે.

'ખબર નહીં હવે કામ મળશે કે કેમ'

મુકેશ રાયનાં પત્ની રીંદુ દેવીએ થોડા પૈસા બચાવી રાખ્યા હતા. જ્યારે એ પૈસા પણ પૂરા થઈ ગયા તો તેમણે પોતાનાં ઘરેણાં ગિરવી મૂકીને ઉધારી કરવી પડી. હાલ તેનાથી જ તેમનો ચૂલો સળગી રહ્યો છે.

તેઓ ઇન્ટર (બારમા)માં અભ્યાસ કરનારી પોતાની દીકરીની મરઘી ખાવાની ઇચ્છા છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી પૂરી કરી શક્યાં નથી.

તેમણે કહ્યું કે આર્થિક સંકટ અને બેરોજગારીની આવી સ્થિતિ અગાઉ ક્યારેય આવી નથી.

મુકેશ રાયે બીબીસીને કહ્યું, "ઠેકેદારનું કહેવું છે કે તાતા સ્ટીલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. તેના લીધે તેની સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓમાં કામ બંધ થઈ ગયું છે."

"જુલાઈ ગયો, ઑગસ્ટ પણ ગયો. હવે સપ્ટેમ્બર-ઑક્ટોબરમાં પણ કામ મળશે કે કેમ એ કહેનાર કોઈ નથી."

હજારો લોકો બેરોજગાર

જોકે સ્ટીલ ઉદ્યોગમાં ઘણા દિવસોથી મંદી ચાલી રહી છે. તાતા સ્ટીલ, જેએસડબલ્યૂ અને આર્સેલર મિત્તલ જેવી મોટી કંપનીઓએ પોતાના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કર્યો છે. એના કારણે સેંકડો નાની કંપનીઓ કાં તો બંધ ગઈ છે કાં તો ઉત્પાદન ઠપ થઈ ગયું છે.

આદિત્યપુર સ્માલ ઇન્ડસ્ટ્રી ઍસોસિયેશનના અધ્યક્ષ ઇન્દર અગ્રવાલે જણાવ્યું, "માત્ર આદિત્યપુર ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયામાં ઓછામાં ઓછી 30 કંપનીઓને તાળાં લાગી ગયાં છે, જે ઇન્ડક્શન ફર્નેશનું કામ કરતી હતી."

"તેનું બીજું કારણ ઝારખંડ સરકારે વીજદરમાં કરેલો 38 ટકાનો વધારો પણ છે."

રાંચી અને રામગઢની પણ કેટલીય કંપનીઓનું ઉત્પાદન બંધ છે.

લઘુઉદ્યોગ ભારતીના અધ્યક્ષ રૂપેશ કટિયારના જણાવ્યા પ્રમાણે માત્ર ઝારખંડમાં 70 હજારથી વધુ લોકો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે બેકાર થયા છે. મુકેશ રાય પણ તેમાંના એક છે.

આ જ સ્થિતિ દેશનાં અન્ય રાજ્યોની પણ છે. સ્ટીલના ઉત્પાદનમાં લાગેલી તમામ કંપનીઓ આ મંદીમાંથી ઉગરવાનો રસ્તો શોધી રહી છે.

ઝારખંડનેવધુ અસર

દીપક ડોકાનિયા

ઝારખંડ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયા ડેવલપમૅન્ટ ઑથોરિટી (જિયાડા)ના ઉદ્યોગપ્રસાર પદાધિકારી...\n\ntl;dr:

52 વર્ષના મુકેશ રાય વર્ષ 1989માં બિહારમાં પોતાનું પૈતૃક ઘર છોડીને તાતા (જમશેદપુર) આવી ગયા. અહીં તેમણે લેથ (લોખંડ કાપવાનું મશીન)નું કામ શીખ્યું અને દૈનિક મજૂર કરતાંકરતાં વાય-6 કર્મચારી બની ગયા.


અર્થતંત્રમાં મંદી છતાં ભારતના શૅરબજારમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો કેમ આવ્યો?\n145 વર્ષના ઇતિહાસમાં આ દિવસે પ્રથમ વખત એક્સચેન્જના 30 શૅરના સંવેદી સૂચકાંક સેન્સેક્સે 50 હજારની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટી પાર કરી હતી.

આ સ્તરે બજાર ઉપર નફારૂપી વેચવાલીનું દબાણ આવ્યું હતું અને સેન્સેક્સ 49 હજાર 624.76 ઉપર બંધ થયો હતો.

આને એક મોટી સિદ્ધિ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ માઇલસ્ટૉન કેટલો મહત્ત્વપૂર્ણ છે, એ વાતનો અંદાજ એ બાબત પરથી મૂકી શકાય છે કે માર્ચ મહિનાના અંતભાગમાં દેશભરમાં લૉકડાઉન લાગ્યું હતું, ત્યારે સેન્સેક્સ ગગડીને 25 હજાર 638ની સપાટીને સ્પર્શી ગયો હતો.

આજે 10 મહિનામાં સૂચકાંક આકાશ આંબી રહ્યો છે અને તેમાં બમણી વૃદ્ધિ થઈ છે. આ જબરદસ્ત ઉછાળનું કારણ શું છે તથા શું આ 'ફિલગૂડ' સમય હજુ પણ ચાલુ રહેશે?

આવક, અસમાનતા અને અસમંજસ

એક અનુમાન મુજબ, વર્ષ 2020માં શૅરબજારમાં રોકાણ કરનારાઓને 15 ટકાનો લાભ થયો છે. બીજા કોઈ ક્ષેત્રમાં આટલા ઓછા સમયમાં આટલો જોરદાર નફો થવો અશક્ય હતો.

જો કોરોનાની મહામારીને કારણે ભારતનુ અર્થતંત્ર ડગમગી ગયું હતું તો આટલો ઉછાળ કેમ આવ્યો?

મુંબઈની દલાલ સ્ટ્રીટ (અહીં બૉમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ આવેલું હોય તે પર્યાયવાચી શબ્દ જેવા બની ગયા છે.) ઉપર ખુશીની લહેર ફરી વળી છે, પરંતુ સામાન્ય લોકોના મનમાં સવાલ ઊઠી રહ્યો છે કે અર્થતંત્ર તથા શૅરબજારની વચ્ચે સીધો સંબંધ કેમ જોવા નળી મળતો?

આ સવાલ ભારત જ નહીં, અમેરિકા, દક્ષિણ કોરિયા તથા વિશ્વનાં અન્ય અર્થતંત્રોમાં પણ આવું જ વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. આથી, તેને 'વૈશ્વિક વલણ' જણાય છે.

મુંબઈસ્થિત અર્થશાસ્ત્રી વિવેક કૌલના કહેવા પ્રમાણે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતના અર્થતંત્રનું કદ ઘટશે,પરંતુ શૅરબજારમાં ઉછાળ જોવા મળી રહ્યો છે.

આની પાછળનું મુખ્ય કારણ બજારમાં મોટા પાયે ઠલવાયેલું નાણું છે.

ઉછાળનાં ત્રણ કારણ

અમેરિકાની વિખ્યાત વ્હૉર્ટન બિઝનેસ સ્કૂલના ડેઈલી રેડિયો શૉમાં સંસ્થાના નાણાકીય બાબતોના પ્રાધ્યાપક ઇતે ગોલ્ડસ્ટિને (Itay Goldstein) અર્થતંત્ર તથા શૅરબજાર વચ્ચેના વૈશ્વિક વિપરીત વલણ માટે ત્રણ કારણ ગણાવ્યા હતા.

પહેલું કારણ, જે અગાઉ પણ સત્ય હતું અને અત્યારે પણ સત્ય છે. એ કે શૅરબજારમાં રોકાણકાર આવનારા સમયને ધ્યાને રાખે છે. જ્યારે આપણે વર્તમાન સમયમાં જે કંઈ ઘટી રહ્યું હોય તેને ધ્યાને લેતા હોઈએ છીએ. જેમ કે, હાલમાં દેશના અર્થતંત્ર, રોજગાર, ઉત્પદાન જેવા પરિબળોમાં શું થઈ રહ્યું છે.

પ્રો. ગોલ્ડસ્ટિનના કહેવા પ્રમાણે, વિશ્વના તમામ મહાકાય અર્થતંત્રોની મધ્યસ્થ બૅન્કોએ ઉદાર નાણાકીય...\n\ntl;dr:

તા. 21 જાન્યુઆરી, 2021. આ દિવસ બૉમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરોથી લખાશે.


અર્થશાસ્ત્રના નોબેલ પ્રાઈઝ વિજેતા પ્રો. રિચર્ડ થૅલરનું પ્રદાન શું છે?\nલોકો કેવી રીતે ખોટી અને અતાર્કિક નિર્ણયો લે છે, તેની ‘નજ થીયરી’ પ્રો રિચર્ડ થૅલરનું બિહેવિયરલ ઇકોનોમિક્સમાં મૌલિક પ્રદાન છે

શિકાગો બૂથ બિઝનેસ સ્કૂલના પ્રોફેસર થૅલર ''નજ'' નામના વિશ્વમાં સૌથી મોટા પ્રમાણમાં વેચાયેલા પુસ્તકના સહ-લેખક પણ છે.

લોકો ખોટી કે અતાર્કિક પસંદગી કઈ રીતે કરે છે, તેનો ખ્યાલ આ પુસ્તકમાં આપવામાં આવ્યો છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

તેમણે ''Nudging'' (નજિંગ) શબ્દ આપ્યો છે. પોતાની જાત પર સારી રીતે અંકુશ રાખવામાં ‘નજિંગ’ કઈ રીતે મદદરૂપ થઇ શકે એ પ્રોફેસર થૅલરે સમજાવ્યું છે.

તેમના આ પ્રદાન માટે તેમની પસંદગી નોબેલ પુરસ્કાર માટે થઈ હોવાનું પસંદગી સમિતીએ જણાવ્યું હતું.

નોબેલ પુરસ્કાર પેટે તેમને 90 લાખ સ્વીડિશ ક્રોના એટલે કે સાડા આઠ લાખ પાઉન્ડ (લગભગ 7 કરોડ 30 લાખ રૂપિયા) આપવામાં આવશે.

72 વર્ષના પ્રોફેસર થેલરે કહ્યું, “પુરસ્કાર પેટે મળનારાં નાણાંને શક્ય તેટલી વધારે અતાર્કિક રીતે વાપરવાનો પ્રયાસ હું કરીશ.”

નજિંગ થીઅરી

ફિલ્મ ‘ધ બિગ શોર્ટ’માં પ્રો. થૅલરે પણ અભિનય કર્યો હતો

પ્રોફેસર થૅલરે રજૂ કરેલી થીઅરીને પગલે બ્રિટનમાં ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડેવિડ કેમરોનના વડપણ હેઠળ એક નજ યુનિટની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

લોકોના બદલાતા વર્તનનો તાગ મેળવવાના કલ્પનાશીલ વિકલ્પો શોધી કાઢવાના હેતુસર 2010માં એ યુનિટ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

એ યુનિટની ઓફિસ બ્રિટન, ન્યૂ યોર્ક, સિંગાપોર અને સીડનીમાં છે.

પસંદગી સમિતિના સભ્ય પેર સ્ટ્રોમબર્ગે જણાવ્યું હતું કે આર્થિક નિર્ણયોને મનોવિજ્ઞાન કઈ રીતે આકાર આપે છે, તેનું સંશોધન પ્રોફેસર થૅલરે કર્યું હતું.

સ્ટ્રોમબર્ગે કહ્યું, “પ્રોફેસર થૅલરના અભ્યાસનાં તારણોએ અન્ય અનેક સંશોધકોને પ્રોત્સાહિત કર્યા છે અને બીહેવિયરલ ઈકોનોમિક્સ તરીકે ઓળખાતી અર્થશાસ્ત્રની નવી શાખાના સર્જનનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે.''

પસંદગી સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે પ્રોફેસર થૅલરના તારણોને કારણે લોકોને માર્કેટિંગ ટ્રિક્સને પારખવામાં અને ખોટા આર્થિક નિર્ણયો નહીં લેવામાં મદદ કરી છે.

પ્રોફેસર થૅલરે હોલિવૂડની ફિલ્મ ''ધ બિગ શોર્ટ''માં નાનકડી ભૂમિકા ભજવી હતી અને 2007 તથા 2008ની નાણાંકીય કટોકટી સર્જાવાનું કારણ બનેલાં જટિલ ફાઈનાન્સિઅલ ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સની સમજ આપી હતી.

અમેરિકનોનું વર્ચસ્વ

પ્રૉ. થૅલરને વર્ષ 2014માં ગ્લોબલ ઇકોનૉમી પ્રાઇઝ મળ્યું હતું

મેડિસિન, ફિઝિક્સ, કેમિસ્ટ્રી, સાહિત્ય અને શાંતિ માટેના નોબેલ પુરસ્કારની જાહેરાત...\n\ntl;dr:

બિહેવિયરલ ઈકોનોમિક્સમાં સંશોધન કરી રહેલા અમેરિકન અર્થશાસ્ત્રી રિચર્ડ થૅલરને આ વર્ષનું અર્થશાસ્ત્રનું નોબેલ પ્રાઈઝ આપવામાં આવ્યું છે.


અલગ પડી ગયેલા ભાઈઓ યૂ-ટ્યૂબને લીધે 40 વર્ષે ફરી મળ્યા\nખોમદ્રામ ગંભીર સિંહ (જમણે)

ખોમદ્રામ ગંભીર સિંહ 1978માં મણિપુરથી ખોવાઈ ગયા હતા. એ સમયે તેઓ 26 વર્ષના હતા. ગંભીર સિંહ વિશે તેમના પરિવારને ક્યારેય કશું જાણવા મળ્યું ન હતું.

ગંભીર સિંહના પરિવારે થોડા દિવસ પહેલાં યૂ-ટ્યૂબ પર એક વીડિયો નિહાળ્યો હતો. એ વીડિયો મુંબઈનો હતો અને તેમાં એક પુરુષ રસ્તા પર હિંદી ગીતો ગાતો જોવા મળતો હતો.

ગંભીર સિંહના ભાઈ ખોમદ્રામ કુલાચંદે અંગ્રેજી અખબાર ધ હિંદુને જણાવ્યું હતું, "મારા ભત્રીજાએ યૂ-ટ્યૂબ પર એ વીડિયો દેખાડ્યો ત્યારે હું મારી આંખો પર ભરોસો કરી શક્યો ન હતો."

કુલાચંદે કહ્યું હતું, 'અમે તો બધી આશા મૂકી દીધી હતી. અમે તેમને જીવતેજીવ ફરી જોઈ શકીશું એવી આશા પણ ન હતી.'

ગુજરાન ચલાવવા ગાયન

ફિરોઝ શાકિર નામના એક શખ્સે ગંભીર સિંહનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યો હતો. એ વીડિયો ઓક્ટોબરમાં રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યો હતો.

ફિરોઝ શાકિર મુંબઈના રહેવાસી હોવાથી ગંભીર સિંહના પરિવારજનોને લાગ્યું હતું કે ગંભીર સિંહ મુંબઈમાં જ હોવા જોઈએ.

ફિરોઝ શાકિરે એએફપી ન્યૂઝ એજન્સીને કહ્યું હતું, "ગુજરાન ચલાવવા માટે ગંભીર સિંહ રસ્તાઓ પર જૂનાં ફિલ્મી ગીતો ગાતા હતા."

શું તમે આ વાંચ્યું?

ગંભીર સિંહનું તેમના પરિવાર સાથે પુનર્મિલન કરાવવામાં મુંબઈ પોલીસે પણ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

મણિપુરના ઇમ્ફાલની પોલીસે ગંભીર સિંહનો એક ફોટોગ્રાફ મુંબઈ પોલીસને મોકલ્યો હતો.

યૂ-ટ્યૂબ પર અપલોડ કરવામાં આવેલો વીડિયો બાંદ્રા વિસ્તારમાં શૂટ થયો હોવાનું જણાતું હતું.

એ પછી ફિરોઝ શાકિરની મદદથી ગંભીર સિંહની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી.

લગ્નજીવનથી હતા નારાજ

ઇન્સ્પેક્ટર પંડિત ઠાકરેએ બીબીસીને કહ્યું હતું, "ગંભીર સિંહ અમને રેલવે સ્ટેશનની બહાર મળી આવ્યા હતા. તેમની પરિસ્થિતિ અત્યંત ખરાબ હતી."

ગંભીર સિંહે પોલીસને જણાવ્યું હતું કે તેઓ ભૂતપૂર્વ સૈનિક છે અને તેમણે 1978માં તેમનું ઘર છોડી દીધું હતું.

ગંભીર સિંહે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે તેઓ તેમના લગ્નજીવનથી ખુશ નહોતા. તેથી લગ્નના થોડા મહિના બાદ જ તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

મણિપુરથી આવ્યા બાદ ગંભીર સિંહ મુંબઈમાં જ રહેવા લાગ્યા હતા. ક્યારેક ભીખ માગીને તો ક્યારેક મજૂરી કરીને તેઓ ગુજરાન ચલાવતા હતા.

પંડિત ઠાકરેએ જણાવ્યું હતું કે ગંભીર સિંહ મળી આવ્યા પછી પોલીસે તેમના પરિવારને ફોન કર્યો હતો અને ગંભીર સિંહને તેમના નાનાભાઈ સાથે વાત કરાવી હતી.

મુંબઈ પોલીસે આ ઘટનાના ફોટોગ્રાફ તેના ટ્વિટર હેન્ડલ પર શેર...\n\ntl;dr:

40 વર્ષ પહેલાં એક યુવાન તેના પરિવારને છોડી ગયો હતો. એ ફરી મળશે તેવી કોઈ આશા નહોતી, પણ છૂટા પડી ગયેલા પરિવારનું યૂ-ટ્યૂબ પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયોને કારણે પુનર્મિલન થયું હતું.


અલઝાઇમર પીડિત વૃદ્ધાએ વ્હિલચૅરમાં કર્યો જીવનનો આખરી બૅલે ડાન્સ\nતેઓ કોઈને ઓળખી ન શકે પણ સંગીતના એ સૂર તેઓ કદાચ કદી નહીં ભૂલ્યાં હોય. એમની આગળ જ્યારે ચેકોસ્કીનું પ્રખ્યાત સ્વાન લેક વાગ્યું ત્યારે તેઓ એમની વ્હિલચૅરમાં જ ઝૂમી ઊઠ્યાં.

જોકે, એ એમનો છેલ્લો બૅલે ડાન્સ હતો. આ વીડિયો શૂટ થયો એના બીજા દિવસે એમનું નિધન થયું.

સમગ્ર કહાણી જુઓ વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

માર્તા ગોલેન્ઝા એક પ્રખ્યાત બૅલે ડાન્સર હતાં. 1960માં તેઓ ન્યૂયૉર્કમાં મુખ્ય બૅલે ડાન્સર હતાં. જોકે, જીવનની ઢળતી ઉંમરે તેઓ અલઝાઇમર એટલે કે સ્મૃતિભ્રંશનો ભોગ બન્યાં.


અલવર : એમની સામે અમે આજીજી કરી પરંતુ ત્યાં કોઈ ન હતું.. કોણ સાંભળે?\nપીડિતા

ગામમાં ઘરના બારણાં પાસે સફેદ પાઘડી પહેરેલા પુરુષોની ભીડ એકઠી થઈ હતી. અમુક ગાડીઓ અને અને પોલીસકર્મીઓ પણ જોવા મળતા હતા. એક નાનો છોકરો દોડી-દોડીને બધાને પાણી પીવડાવતો હતો.

આંગણામાં 10-15 મહિલાઓ બેઠાં હતાં, આમાંથી ઘણાં ઘૂંઘટમાં હતાં અને ઘૂંઘટમાં જ ચિલમ પી રહ્યાં હતાં.

"ના, તમે અંદર નહીં જઈ શકો... કોઈ અંદર નહીં જાય. અમે થાકી ગયા છીએ. નેતા આના પર રાજકારણ કરે છે અને મીડિયા કંઈ પણ લખી રહ્યું છે....અહીં બેસો પ્લીઝ, પાણી આપો અહીં." એક યુવાન પત્રકારોની ભીડને નિયંત્રણમાં લેવા માટેના પ્રયાસ કરતો હતો.

આ ઘર 18 વર્ષની એક યુવતીનું છે જેના પતિની સામે તેમની સાથે કથિત રૂપે પાંચ યુવકોએ સામૂહિક બળાત્કાર કર્યો હતો, તેમનો વીડિયો બનાવ્યો હતો અને તેને સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કર્યો હતો.

દલિત પરિવારની યુવતી સાથે 26 એપ્રિલના રોજ આ દુષ્કર્મ થયું હતું પણ આ ઘટનાના એક અઠવાડિયા સુધી પોલીસ અને પ્રશાસને કોઈ કાર્યવાહી કરી ન હતી.

જોકે, મે મહિનાના બીજા અઠવાડિયામાં આ કેસ સ્થાનિક મીડિયાના માધ્યમે રાષ્ટ્રીય મીડિયામાં અને રાજકીય વર્તુળ સુધી પહોંચી ગયો હતો.

આની સૌથી વધુ અસર  પીડિતાના પરિવાર અને ઘર પર થઈ, જ્યાં તેમના પરિવારજનો નેતાઓ, મીડિયા અને સહાનુભૂતિ દાખવનારાઓની સાર-સંભાળ લઈને થાકી ગયા.

જ્યારે પીડિતા સાથે મુલાકાત થઈ

ઘણી રાહ જોયા બાદ અને પીડિત પરિવારની સુરક્ષા માટે નિયુક્ત કરવામાં આવેલા સુરક્ષાકર્મી જે સાદાં કપડાંમાં ત્યાં હાજર હતા, તેમને ઘણી વિનંતી કર્યા બાદ અમે પીડિતા અને તેના પતિને મળી શક્યાં હતાં.

અંકિતા ( બદલવામાં આવેલું નામ) 17-18 વર્ષનાં લાગે છે.

"18 વર્ષ પૂરાં થઈ ગયાં છે આને, 19માં વર્ષમાં જવાની છે." અરુણ (પીડિતાના પતિનું  બદલવામાં આવેલું નામ) કહે છે.

અરુણે ચિંતા બતાવી ત્યારે અમે કહ્યું, "અમે ચહેરો ઝાંખો કર્યો છે."

તેણે કહ્યું, "મેમ, તો પણ સેફ્ટી માટે કપડું રાખી લઉં છું. ગઈકાલે એક ચેનલવાળાએ કહ્યું કે ચહેરો ઝાંખો કરીશું પણ ચહેરો તો સાફ દેખાતો હતો."

આ સાંભળીને મેં અરુણ તરફ કપડું આગળ કર્યું.

એ દિવસથી અત્યાર સુધીની કહાણી? : અરુણની જુબાની

આ સૂમસામ રસ્તા પર જ દુષ્કર્મ કરાયું હતું

26 એપ્રિલનો દિવસ હતો, ત્રણ-સવા ત્રણ વાગ્યા હતા. અમે બંને બાઇક પર હતાં.

મારા ઘરમાં બે લગ્નો છે તો અમે વિચાર્યું કે બજારમાંથી કપડાં વગેરે ખરીદી લાવીએ.

એવું પણ વિચાર્યું હતું કે વળતી વખતે મંદિરે દર્શન પણ કરી આવશું.

અમે જે બાજુથી આવી...\n\ntl;dr:

9 મે 2019, રાજસ્થાનના અલવરની નજીક એક ગામ. જેમ-જેમ દિવસ ચડે , તડકો વધતો જતો હતો.


અલવરમાં ગાય લઈ જઈ રહેલા એક મુસલમાનની હત્યા\nભારતમાં ગાયને લઈને મુસલમાનો પર હુમલાના અનેક મામલા સામે આવ્યા છે

જોકે આ હત્યા કઈ રીતે થઈ છે, હત્યા પાછળ કોણ લોકો હોઈ શકે છે, તેના વિશે કોઈ જાણકારી સામે આવી નથી.

પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે ઘટના કઈ રીતે બની તેની જાણકારી મેળવવામાં આવી રહી છે. જે વ્યક્તિની હત્યા થઈ છે તે મેવ સમુદાયનો મુસલમાન હતો.

મેવ સમુદાયે આ ઘટના પર જોરદાર રોષ વ્યક્ત કર્યો છે.

અલવરના સહાયક પોલીસ અધિક્ષક બેનીવાલે બીબીસીને ફોન પર જણાવ્યું, 'મામલાની તપાસ થઈ રહી છે. હાલ કહેવું મુશ્કેલ છે કે ઘટના કઈ રીતે બની. અમે તમામ પાસાંઓની તપાસ કરી રહ્યા છીએ.'

અલવરમાં તે વખતે સનસની ફેલાઈ ગઈ જ્યારે ઉમર મેવનો મૃતદેહ મળ્યો.

મૃતદેહ મળતાની સાથે જ મેવ સમુદાયના લોકો એકઠાં થયા અને ન્યાયની માગ કરવા લાગ્યા.

મૌલવી હનીફે મીડિયાને કહ્યું કે આ હત્યા છે. તેમણે કહ્યું કે તેમનો સમુદાય બહુ દુઃખી છે, તેમને ન્યાય જોઈએ.

ઉમરનો મૃતદેહ અલવર લાવવામાં આવ્યો પરંતુ પોલીસનું કહેવું છે કે મૃતદેહનું જયપુરમાં પોસ્ટમોર્ટમ કરવામાં આવશે. આ માટે મૃતદેહ અલવરથી જયપુર લઈ જવાઈ રહ્યો છે.

એક પોલીસ અધિકારીએ કહ્યું કે ઉમર ગાયોના કામમાં સામેલ હતો.

બીજી તરફ ઘાયલ તાહિર હરિયાણાના ફિરોઝપુરની કોઈ હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ છે. સુત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે ઉમરને ગોળી મારવામાં આવી છે.

પરંતુ ગોળી મારનારા ગૌરક્ષક હતા કે પશુ તસ્કર આ મામલે કોઈ સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકી નથી.

ઉમર અલવર પાસે આવેલા ભરતપુર જિલ્લાનો રહેવાસી છે. મેવ સમુદાયના સદ્દામે બીબીસીને કહ્યું કે પરિવાર અને સંબંધીઓ બે દિવસથી ઉમરને શોધી રહ્યા હતા.

પહલૂ ખાનના સંબંધીની તસવીર

આ પહેલાં એપ્રિલ મહિનામાં હરિયાણાના પહલૂ ખાનને કથિત ગૌ રક્ષકોની ભીડે ઘેરી લીધો હતો. આ સમયએ તે જયપુરથી ગાય લઈને જઈ રહ્યો હતો.

ભીડે પહલૂ ખાનને ઢોર માર મારીને મારી નાખ્યો હતો. આ ઘટના ત્યારે બની હતી જ્યારે અલવરમાં રાજનૈતિક પાર્ટીઓ લોકસભાની પેટાચૂંટણીની તૈયારીઓ કરી રહી હતી.

જ્યાં ભાજપના સાંસદ મહંત ચાંદ નાથનું સપ્ટેમ્બર મહિનામાં અવસાન થયું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

રાજસ્થાનના અલવર જિલ્લામાં પિક અપ ગાડીમાં ગાય લઈ જઈ રહેલા એક મુસલમાન વ્યક્તિની હત્યા કરવામાં આવી છે. જ્યારે અન્ય એક મુસલમાન ઘાયલ થયો છે.


અલાઉદ્દીન ખિલજી વાસ્તવમાં વિલન હતા?\n'પદ્માવતી'માં અલાઉદ્દીન ખિલજીનું પાત્ર રણવીર સિંહે ભજવ્યું છે

તેના 721 વર્ષ પછી બનાવવામાં આવેલી 'પદ્માવતી' ફિલ્મમાં ખિલજીનું પાત્ર રણવીર સિંહે ભજવ્યું છે. કોઈ પણ ફિલ્મમાં હીરો, હીરોઇન અને વિલન એમ ત્રણ પાત્રો મહત્વનાં હોય છે.

'પદ્માવતી' ફિલ્મમાં ખિલજી વિલન છે, પણ 20 વર્ષ સુધી દિલ્હીના સુલતાનપદે રહેલા અલાઉદ્દીન ખિલજી વાસ્તવમાં વિલન હતા કે ઇતિહાસ તેમના વિશે કંઇક અલગ જણાવે છે?

અલીગઢ યુનિવર્સિટીમાં ઇતિહાસ વિભાગના વડા અને મધ્યકાલીન ભારતના નિષ્ણાત પ્રોફેસર સૈયદ અલી નદીમ રઝાવીએ આ અંગે વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું ''પદ્માવતી ફિલ્મમાં મહારાણી પદ્મિનીના કાલ્પનિક પાત્રની પ્રસ્તુતિ સંબંધે તેનો વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે."

''ફિલ્મના દિગ્દર્શક સંજય લીલા ભણસાલીએ અન્યાય તો ખરેખર અલાઉદ્દીન ખિલજી સાથે કર્યો છે.''

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ઐતિહાસિક પાત્ર

અલાઉદ્દીન ખિલજી રાણી પદ્માવતી તરફ આકર્ષાયા હોવાનું ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે

પ્રો. સૈયદ અલી નદીમ રઝાવીના જણાવ્યા અનુસાર આ ફિલ્મમાં અલાઉદ્દીન ખિલજીના પાત્રનું ચિત્રણ બર્બર, ક્રૂર, જંગલી અને અસભ્ય શાસક તરીકેનું કરવામાં આવ્યું છે.

''ફિલ્મમાં અલાઉદ્દીન ખિલજી જંગલીની જેમ ખાય છે, અજીબ વસ્ત્રો પહેરે છે."

''વાસ્તવમાં અલાઉદ્દીન ખિલજી તેમના સમયના સુસંસ્કૃત વ્યક્તિ હતા. તેમણે લીધેલાં કેટલાંક પગલાંની અસર આજે પણ જોવા મળે છે.''

પ્રોફેસર રઝાવીએ કહ્યું હતું, ''અલાઉદ્દીન ખિલજી એક ઐતિહાસિક પાત્ર છે. તેના જીવનનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ છે."

''તેમની ગણતરી ભારતના સૌથી પ્રબુદ્ધ બાદશાહોમાં થાય છે.''

દિલ્હી પર તુર્કોના શાસનની શરૂઆત પછી ખિલજી વંશે જ હિન્દુસ્તાનનાં લોકોને પણ હકૂમતમાં સામેલ કર્યા હતા.

પ્રોફેસર રઝાવીને જણાવ્યા મુજબ ખિલજી વંશ પહેલાં દિલ્હી પર શાસન કરી ચૂકેલા સુલતાનોમાં ઇલ્તુતમિશ, બલબન અને રઝિયા સુલતાનનો પણ સમાવેશ થાય છે.

''એ સુલતાનો તેમની હકૂમતમાં સ્થાનિક લોકોને સ્થાન આપતા ન હતા."

''તેમના શાસનમાં તુર્કોને જ મહત્વનાં પદ આપવામાં આવતાં હતાં. તેથી તેને તુર્ક શાસન કહેવામાં આવતું હતું.''

ભાવનિયંત્રણ નીતિ

અલાઉદ્દીન ખિલજીના પાત્રમાં રણવીર સિંહ

પ્રોફેસર રઝાવીના મતાનુસાર જલાલુદ્દીન ખિલજી દિલ્હીના સુલતાન બન્યા પછી હિન્દુસ્તાનના લોકોને પણ હકૂમતમાં સામેલ કરવાની શરૂઆત થઈ હતી. તેને ખિલજી ક્રાંતિ પણ કહેવામાં આવે છે.

''અલાઉદ્દીન ખિલજીએ એ નીતિને આગળ વધારી હતી અને સ્થાનિક લોકોને...\n\ntl;dr:

તૂર્કી મૂળના અલાઉદ્દીન ખિલજી 1296માં દિલ્હીના સુલતાન બન્યા હતા.


અલીગઢમાં અઢી વર્ષની બાળકીની ક્રૂર હત્યા, રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકાની ન્યાયની માગણી\nઆ ઘટના પાછળ ઉત્તર પ્રદેશના ટપ્પલ શહેરમાં કથિત રીતે 10,000 રૂપિયાના કરજનો મામલો ગણાવાઈ રહ્યો છે.

ગત શુક્રવારે બાળકી તેમના સંબંધીના ઘરેથી ગાયબ થઈ પછી અપહરણની ફરિયાદ નોંધાઈ હતી. એ પછી રવિવારે બાળકીનો મૃતદેહ ક્ષતવિક્ષત સ્થિતિમાં મળી આવ્યો હતો.

આ કેસને લઈને પોલીસે ઝાહિદ અને અસલમ નામની વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરી છે.

આ મામલે ફાસ્ટ ટ્રૅક કોર્ટમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાનૂન (રાસુકા) કામ ચલાવવામાં આવશે એવું પોલીસનું કહેવું છે.

પોસ્ટમૉર્ટમ મુજબ બાળકી પર દુષ્કર્મ થયું હોય એવી કોઈ માહિતી નથી. બાળકીનું મૃત્યુ શ્વાસ રૂંધાઈ જવાને કારણે થયું હોવાનું પીએમ રિપોર્ટમાં જાણવા મળ્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સોશિયલ મીડિયામાં ચર્ચા

આ મુદ્દો સોશિયલ મીડિયામાં છવાયો હતો. અનેક લોકોએ કઠુઆ સામૂહિક દુષ્કર્મ કેસ સાથે તેની સરખામણી પણ કરી હતી.

કૉંગ્રેસ પ્રમુખ રાહુલ ગાંધીએ આ અંગે ટ્ટીટ કરીને કહ્યું, "આ ક્રૂર હત્યાથી હું આઘાતમાં છું અને પરેશાન છું. કોઈ માણસ બાળક સાથે આવી ક્રૂરતાથી કઈ રીતે આચરી શકે? આ અમાનવીય કૃત્યમાં ન્યાય મળવો જ જોઈએ. ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ ન્યાય માટે યોગ્ય પગલાં ભરે."

કૉંગ્રેસનાં મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ પણ આ અંગે ટ્ટીટ કર્યું હતું.

એમણે કહ્યું કે "અલીગઢમાં થયું છે તે નિર્દોષ બાળક પરની એક ક્રૂર અને નિઃશબ્દ કરી દેનારી ઘટના છે. હું એ બાળકીનાં માતાપિતાના દર્દની કલ્પના પણ નથી કરી શકતી. આપણને શું થઈ ગયું છે?"

એમણે આરોપીઓને સખતમાં સખત સજાની માગ કરી છે.

સની લિયોનીથી લઈને અનુપમ ખેર સુધી અનેક કલાકારોએ પણ આ મુદ્દે સોશિયલ મીડિયામાં આકરી ટીકા કરી હતી.

સની લિયોનીએ બાળકીના નામજોગ લખ્યું કે 'આઈ એમ સોરી ટ્વિન્કલ.'

અનુપમ ખેરે લખ્યું કે આરોપીએને જાહેરમાં ફાંસી આપી દેવી જોઈએ.

સોશિયલ મીડિયામાં ખૂબ ચર્ચા થતાં અલીગઢ પોલીસે પણ પોતાના અધિકૃત ટ્ટિટર પર કેસની માહિતી શૅર કરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શું છે મામલો?

પોલીસના કહેવા મુજબ 31-05-2019ના રોજ 2 વર્ષ અને 6 માસની બાળકીનું અજાણ્યા લોકોએ અપહરણ કર્યું હોવાની ફરિયાદ ટપ્પલ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાઈ હતી.

તારીખ 2-06-2019ના બાળકીનો મૃતદેહ મળી આવ્યો.

સ્થાનિક પોલીસની પ્રાથમિક તપાસને અંતે બે આરોપીઓ ઝાહિદ અને અસલમની 4 જૂનના રોજ ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને બેઉને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી આપવામાં આવ્યા છે.

પોલીસનું કહેવું છે કે બાળકીની હત્યાનું કારણ કથિત રીતે આરોપી અને બાળકીના પિતા વચ્ચે...\n\ntl;dr:

ઉત્તર પ્રદેશના અલીગઢમાં અઢી વર્ષની બાળકીની ઘાતકીની હત્યાના કેસમાં કૉંગ્રેસના પ્રમુખ રાહુલ ગાંધી અને મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધીએ ન્યાયની માગણી કરી છે.


અલ્તાફ હુસેન : જેના નામથી કરાચી ધ્રૂજતું એ હિંદુ રાષ્ટ્રને સમર્થન આપી નરેન્દ્ર મોદી પાસે શરણ કેમ માગે છે?\nકંટાળો દૂર કરવા માટે લોકો યૂટ્યૂબ પર સ્ટેન્ડ-અપ કૉમેડિયનોને સાંભળતા હોય છે અથવા સિંહોની લડાઈ, મગરના જડબામાં ફસાયેલા જિરાફ કે પછી રંગબેરંગી પક્ષીઓના વીડિયો જોઈને મનોરંજન મેળવતા હોય છે.

મનોરંજનનો આનાથી સહેલો અને સસ્તો રસ્તો બીજો કોઈ નથી.

ભારતમાં ઘણા લોકોને એ ખબર નહીં હોય કે પાકિસ્તાનના એક રાજકીય પક્ષ 'મુત્તહિદા કોમી મૂવમૅન્ટ'ના (MQM) સૌથી મોટા નેતા અલ્તાફ હુસેનનાં ભાષણો પણ લોકો મનોરંજન માટે સાંભળે છે. બહુ કંટાળો આવે ત્યારે હું પણ યૂટ્યૂબ પર અલ્તાફભાઈનાં ભાષણો સાંભળું છું.

અલ્તાફ હુસેન ભાષણ આપતાં રડવા લાગે છે, ગીતો ગાય છે, હુંકાર ભરે છે, ધમકાવે છે, શરમાઈ જાય છે, ચીસો પાસે છે અને જોક પણ સંભળાવે છે.

એક જ વાક્યને વારંવાર જુદી-જુદી રીતે બોલીને લોકોને ખડખડાડ હસાવે છે. જોકે, અલ્તાફ હુસેનનાં આવાં ભાષણો સાંભળીને તેમના વિરોધીઓ સમસમી જાય છે.

કરાચી થરથર ધ્રૂજતું

અલ્તાફ હુસેનને તમે કદાચ ગંભીરતા ન લો, પણ તેમના બંદૂકધારી સાગરિતોની વાત ટાળવાની હિંમત કરાચીમાં કોઈ કરી શકતું નથી.

કરાચી શહેરમાં લોકો તેમના નામથી થરથરવા લાગે છે. એક જમાનામાં તેમના એક આહ્વાન સાથે કરાચીમાં કર્ફ્યુ લાગી જતો હતો.

સ્ત્રીઓ પોતાનાં બાળકોને ઘરની અંદર ખેંચી લે અને અને પોલીસ અધિકારીઓ રજા લેવા માટે દોડવા લાગે. તેમનો હુકમ ઉથાપનારની 'બોરી તૈયાર' કરી દેવાતી.

કરાચીમાં 'બોરી તૈયાર કરવા'નો ખાસ અર્થ થાય છે. મુત્તહિદા કોમી મૂવમૅન્ટના લડાકુઓ અને ખુદ અલ્તાફ હુસેન લોકોને ધમકાવે છે કે "તમે તમારું માપ તૈયાર રાખો, બોરી અમે તૈયાર કરીશું."

આવી સીધી સરળ ઉર્દૂમાં લોકોને સમજાવવામાં આવે અને ન સમજે એનું આવી બને.

થોડા દિવસ પછી કરાચીના કોઈ નાળામાં બોરીની અંદર ભરાયેલો તેમનો મૃતદેહ મળી આવે.

એંસીના દાયકામાં કરાચીમાં બોરીમાં ભરાયેલા મૃતદેહો મળવાની વાત સામાન્ય થઈ ગઈ હતી.

સ્થિતિ એટલી ગંભીર થઈ ગઈ કે વર્ષ 1992માં અલ્તાફ હુસેને પાકિસ્તાન છોડીને બ્રિટનમાં આશરો લેવો પડ્યો હતો.

હવે લંડનમાં પોતાના ઘરમાં બેઠા-બેઠા તેઓ ફોન પર કરાચીમાં સભાઓને સંબોધન કરવાનું કામ કરે છે.

લંડનમાં બેઠા-બેઠા સંગીતમય રીતે પોતાના વિરોધીઓને ચેતવણી આપતા હોય છે કે 'સમજી જાવ, નહીંતર તમારું પણ કરી નાખીશું... દમાદમ મસ્ત કલંદર'.

પીએમ મોદીને અલ્તાફ હુસેનની અરજ

પાકિસ્તાનમાં જેમને ઍસ્ટાબ્લિશ્મૅન્ટ કહેવામાં આવે છે, તે તંત્રના લોકોએ અલ્તાફ હુસેનને હંમેશાં ભારતના એજન્ટ ગણાવ્યા છે.

ભારતની જાસૂસી સંસ્થા...\n\ntl;dr:

અલ્તાફ હુસેને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પાસે માગણી કરી છે કે તેમને અને તેમના મિત્રોને ભારતમાં આશરો આપવામાં આવે. તેઓ ભારતની ભૂમિ પર દફનાવાયેલા પોતાના પૂર્વજોની કબર પર જવા માગે છે. આ માટે તેઓ બધી શરતો માનવા તૈયાર છે - રાજકારણ નહીં કરે, અયોધ્યામાં રામમંદિરના નિર્માણનું સમર્થન કરશે અને એવું પણ નિવેદન આપશે કે ભારતને હિંદુરાષ્ટ્ર બનવાનો પૂર્ણ અધિકાર છે.


અલ્પેશ ઠાકોર : કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય તરીકે રાજીનામું આપ્યા બાદ તેમનું ભવિષ્ય શું?\nવિધાનસભાની ચૂંટણી પૂર્વે ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા

કૉંગ્રેસે બંને ધારાસભ્ય સામે પક્ષાંતર વિરોધી ધારા હેઠળ ફરિયાદ દાખલ કરી છે અને તેમને છ વર્ષ માટે ગેરલાયક ઠેરવવા માટે માગ કરી છે.

ઠાકોરે રાજીનામું આપ્યા બાદ કહ્યું હતું કે તેમણે 'અંતરાત્માના અવાજ'ને અનુસરીને મતદાન કર્યું અને કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યપદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે.

બદલાયેલી રાજકીય પરિસ્થિતમાં ઠાકોર રાજનીતિ તથા બંને ઠાકોર ધારાસભ્યોના રાજકીય ભવિષ્ય અંગે સવાલ ઊભા થયા છે.

અલ્પેશ ઠાકોર : ભાજપ અને ભવિષ્ય

ઑક્ટોબર-2017માં ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય નાયકના કહેવા પ્રમાણે, "ઠાકોરના ભવિષ્યનો આધાર વિધાનસભાના અધ્યક્ષના વલણ ઉપર રહેશે."

"જો સકારાત્મક પ્રતિસાદ ન મળે તો કોર્ટના દરવાજા ખખડાવવાનો વિકલ્પ રહેશે."

"જો ચૂંટણી લડવા માટે ગેરલાયક ઠરે તો પણ બોર્ડ કે નિગમનું અધ્યક્ષપદ ઓફર થઈ શકે છે."

પક્ષાંતર વિરોધી ધારાની જોગવાઈઓ પ્રમાણે ધારાસભા કે સંસદ (રાજ્યસભા તથા લોકસભા)માં લોકપ્રતિનિધિઓએ પક્ષપલટો કરવો હોય તો કમ સે કમ બે-તૃતીયાંશ ધારાસભ્યોનો સાથ હોવો જોઈએ.

રાજકીય વિશ્લેષક ડૉ. શિરીષ કાશીકરના કહેવા પ્રમાણે, "અલ્પેશને ઠાકોર સમાજ તથા ઠાકોર સેનામાં પોતાની લોકપ્રિયતાનો અંદાજ છે, જેને ધ્યાને રાખીને તેઓ કૉંગ્રેસ કે ભાજપની સાથે વાત કરે છે."

"લોકસભાની ચૂંટણીના પરિણામ બાદ ઠાકોર સત્તાની નજીક જવા માગતા હોય તેમ જણાય છે."

"જો તેઓ અને ધવલસિંહ ઝાલા ભાજપમાં જોડાય તો તેમને જીતાડવાની જવાબદારી ભાજપનું સંગઠન લેશે."

"હાલમાં ભાજપની ગણતરી ઠાકોર સમાજમાં વ્યાપ વધારવાની કે અલ્પેશ ઠાકોરને વધુ સશક્ત બનાવવા કરતાં કૉંગ્રેસને નબળી પાડવાની હોય તેમ જણાય છે."

કાયદાકીય જોગવાઈઓ પ્રમાણે જો અલ્પેશ ઠાકોરે (કે સંસદસભ્યે) વ્હિપનો ભંગ થયો હોવાનું પુરવાર થાય તો તેઓ છ વર્ષ સુધી ચૂંટણી નહીં લડી શકે.

ગુજરાત 'મૉડલ' અને રાજ્યસભા

મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીમાં પૉલિટિકલ સાયન્સના પ્રોફેસર ડૉ. અમિત ધોળકિયાના કહેવા પ્રમાણે:

"આ પહેલાંની (ઑગસ્ટ-2017) તથા આ રાજ્યસભાની ચૂંટણી સમયે ફરી એક વખત સાબિત થયું છે કે ગુજરાતમાં રાજકીય નીતિમતાનું ધોવાણ થયું છે."

"ભાજપને કોઈપણ રીતરસમ અપનાવતા ખચકાતો નથી."

તાજેતરમાં રાજ્યસભામાં તેલુગુ દેશમ્ પાર્ટીના છમાંથી ચાર સંસદસભ્યો પક્ષાંતર કરીને ભાજપમાં જોડાય ગયા હતા.

રાજકીય વિશ્લેષક દિલીપ ગોહિલ માને છે, "જો બંને ધારાસભ્યોએ મતદાન પહેલાં રાજીનામું આપ્યું હોત...\n\ntl;dr:

શુક્રવારે ગુજરાત કૉંગ્રેસમાં વધુ એક વખત તિરાડ પડી. રાજ્યસભાની પેટાચૂંટણી સમયે અલ્પેશ ઠાકોર તથા ધવલસિંહ ઝાલાએ પાર્ટીના વ્હિપ વિરુદ્ધ જઈને મતદાન કર્યું હતું.


અલ્પેશ ઠાકોર : ભાજપ સરકારનો વિરોધ કરનારા હવે ભાજપમાં કેમ જોડાયા?\nભાજપ પ્રમુખ જીતુ વાઘાણીની હાજરીમાં અલ્પેશ ઠાકોર ભાજપમાં જોડાયા હતા

અલ્પેશ ઠાકોરની વાત કરીએ તો તેમનો રાજકીય ઉદય ભાજપની ટીકા કરીને થયો હતો. તેઓ ભાજપ વિરુદ્ધ આંદોલનો કરીને આગળ આવ્યા હતા. પરંતુ હવે તે જ અલ્પેશ ઠાકોરે ભાજપનો ખેસ પહેર્યો છે.

આ અંગે બીબીસી ગુજરાતીના સંવાદદાતા તેજસ વૈદ્યએ અલ્પેશ ઠાકોર સાથે ખાસ વાતચીત કરી હતી.

આ વાતચીત દરમિયાન અલ્પેશ ઠાકોરે જણાવ્યું, "મારો ઉદય સામાજિક સેવાથી થયો છે. વર્ષ 2010થી હું સમાજમાં રહેલી બદીઓને દૂર કરવા માટે કામ કરી રહ્યો છું."

અલ્પેશ ઠાકોરનું કહેવું છે કે તેમણે વ્યસનમુકિત, શિક્ષણ, રોજગારી, આવનારી પેઢીઓને પ્રોત્સાહિત કરવાનું, તેમને સુરક્ષિત ભવિષ્ય આપવાનું કામ કર્યું છે.

જોકે, આ બધું રાજ્યમાં જોવા મળ્યું નથી તેના માટે તેમણે ભાજપ સરકારને જ જવાબદાર ગણાવી હતી.

અલ્પેશ ઠાકોરની સાથે ધવલસિંહ ઝાલાએ પણ ભાજપનો ખેસ ધારણ કર્યો છે

આ મામલે અલ્પેશ ઠાકોર કહે છે, "સરકારની ઘણી નિષ્ફળ નીતિઓ અમે ઉજાગર કરી હતી અને તેના મામલે વાત પણ કરી હતી."

"પરંતુ જ્યારે અમે વ્યસનમુક્તિનું આંદોલન કર્યું ત્યારે સરકારે આશરે અમારા 10 કલાકના ઉપવાસ દરમિયાન જ કડક કાયદાની અમારી માગને સ્વીકારી હતી."

"વ્યસનમુક્તિ સિવાય અમારો બીજો મુખ્ય મુદ્દો બેરોજગારી અને ત્રીજો મુદ્દો શિક્ષણ હતો. આ મામલાઓ પર જે વિચારધારા સાથે અમે જે પાર્ટીમાં જોડાયા હતા એ પાર્ટીમાં લોકો માટે વિચારધારા જ નહોતી."

"અમને લાગ્યું હતું કે તે ગરીબો માટે વિચારશે અથવા તો ગરીબોના પ્રશ્નોને વાચા આપવાનો પ્રયાસ કરશે પણ ત્યાં અંદર અંદર જૂથવાદને વધારે મહત્ત્વ મળી રહ્યું હતું અને લોકોની કોઈ વાત થતી નહોતી."

"ગુજરાતમાં છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી જે સરકાર છે તે પ્રતિપક્ષ છે. હું જે વર્ગનું પ્રતિનિધિત્વ કરું છું તે ગરીબ અને સામાન્ય વર્ગ છે."

"તેમનાં સપનાં ખૂબ મર્યાદિત છે પણ તે સપનાંને પૂરા કરવા માટે સરકારનો સાથ અને સહકાર જરૂરી હતો. તે સહકાર આ સરકાર આપી શકે છે."

વિજય રૂપાણીના કારણે આજે ગુજરાતમાં આંદોલન નહીં

અલ્પેશ ઠાકોરનું માનવું છે કે વિજય રૂપાણીના કારણે આજે ગુજરાતમાં આંદોલનો થઈ રહ્યાં નથી

અલ્પેશ ઠાકોરે આ વાતચીત દરમિયાન વિજય રૂપાણીનાં પણ વખાણ કર્યાં.

અલ્પેશ ઠાકોર કહે છે, "વિજય રૂપાણી એક એવી વ્યક્તિ છે કે જેઓ પ્રતિપક્ષના ધારાસભ્યને પણ શાંતિથી સાંભળે છે અથવા તો તેમના માટે કામ કરવાની તૈયારી બતાવે છે. એ જ કારણ છે કે આજે ગુજરાતમાં કોઈ જગ્યાએ આંદોલન થઈ રહ્યાં...\n\ntl;dr:

પૂર્વ કૉંગ્રેસ નેતા અલ્પેશ ઠાકોર ભાજપમાં જોડાયા છે. અલ્પેશ ઠાકોરની સાથે ધવલસિંહ ઝાલા પણ ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ જીતુ વાઘાણીની હાજરીમાં ભાજપ સાથે જોડાયા હતા.


અલ્પેશ ઠાકોરની હારનો પાયો મંદિરમાં બનેલી એ ઘટનાએ નાખ્યો?\nભાજપના સંગઠનબળ અને ધારદાર રણનીતિ સાથે ચૂંટણીમેદાને ઊતરેલા અલ્પેશ ઠાકોરને હરાવનારા કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર રઘુ દેસાઈ પણ પરિણામ બાદ ચર્ચામાં આવ્યા છે.

ગુજરાતમાં દારૂબંધી અને બેરોજગારી મુદ્દે આંદોલન ચલાવી નામના મેળવનાર અલ્પેશ ઠાકોર અને તેમના સાથી ધવલસિંહ ઝાલા કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાયા હતા.

અલ્પેશ ઠાકોર 2017માં રાધનપુરની બેઠક પરથી જ ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા પરંતુ તે સમયે તેઓ કૉંગ્રેસની ટિકિટ પરથી ચૂંટણી લડ્યા હતા. જે બાદ તેમણે ધારાસભ્ય તરીકે રાજીનામું આપી દીધું હતું.

રાધનપુર વિધાનસભા બેઠક પર પોતાની જીત અંગેની રણનીતિ વિશે રાધનપુર વિધાનસભાના નવનિર્વાચિત ધારાસભ્ય રઘુ દેસાઈએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાતચીત કરી. વાંચો આ વાતચીતના અંશ.

'શહેનશાહ નહીં સેવકની થઈ પસંદગી'

બીબીસી ગુજરાતી સાથે અલ્પેશ ઠાકોરના પરાજય અને ચૂંટણીજંગમાં જીત માટેની પોતાની રણનીતિ વિશે વાત કરતા કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય રઘુ દેસાઈ જણાવે છે, "આ એક શહેનશાહ અને એક સેવક વચ્ચેની લડાઈ હતી."

"આ ચૂંટણીમાં પ્રજાએ અલ્પેશ ઠાકોરની 16 મહિનાની ધારાસભ્ય તરીકેની કારકિર્દી સામે 16 વર્ષની રાધનપુરની પ્રજાના સેવક તરીકેની મારી કારકિર્દી પર પસંદગી ઉતારી છે."

"પ્રજાએ મારા ઉપર વિશ્વાસ મૂક્યો છે તેથી હું તેમનો આભાર માનું છું."

નિષ્ણાતોના મત પ્રમાણે અલ્પેશ ઠાકોરે આ ચૂંટણીજંગમાં માત્ર ઠાકોરવાદ ચલાવ્યો હતો. તેમના આ વલણે પણ પેટાચૂંટણીમાં તેમની હારમાં મુખ્ય ભાગ ભજવ્યો છે એવું કહેવાઈ રહ્યું છે.

જ્યારે રઘુ દેસાઈને ચૂંટણીમાં ઠાકોર સમાજના મત તેમને મળ્યા છે કે નહીં એ અંગે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું કે, "મારા મત પ્રમાણે હું કોઈ એક કોમનો નહીં, પરંતુ રાધનપુરની સમગ્ર જનતાનો ઉમેદવાર હતો."

"ઠાકોર સમાજ સાથે અન્ય સમાજોના સમર્થનને કારણે જ હું ચૂંટણીમાં જીત મેળવી શક્યો છું."

"તેમજ ચોક્કસ ઠાકોર સમાજની જ વાત કરું તો રાધનપુરમાં અલ્પેશ ઠાકોરના કેટલાક સમર્થકો અને ઠાકોર સમાજના અન્ય આગેવાનો જેઓ કૉંગ્રેસના સમર્થક હતા, તેમણે પણ આ વિજય મેળવવામાં પોતાના સમાજના ઉમેદવારના સ્થાને મારો સાથ આપ્યો હતો."

2017માં શું બન્યું હતું?

નોંધનીય છે કે વર્ષ 2017માં યોજાયેલી ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં છેલ્લી ઘડીએ અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાઈ ગયા હતા.

અલ્પેશ ઠાકોરે કથિતપણે રાધનપુર બેઠક પરથી જ ચૂંટણી લડવાનો આગ્રહ રાખ્યો હતો. જ્યારે રઘુ દેસાઈ આ બેઠક પરથી પોતે ચૂંટણી લડવા માગતા હતા.

જે શક્ય ન બન્યું...\n\ntl;dr:

ગુજરાતમાં યોજાયેલી વિધાનસભાની પેટાચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ રાધનપુર વિધાનસભા બેઠક પરથી ભાજપના ઉમેદવાર અલ્પેશ ઠાકોરનો પરાજય સૌથી વધારે ચર્ચિત મુદ્દો રહ્યો છે.


અલ્પેશ ઠાકોરનું કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામું ભાજપ માટે કેટલું ફાયદાકારક હશે?\nઑક્ટોબર-2017માં ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા

અલ્પેશ ઠાકોરે પત્રકાર પરિષદમાં કહ્યું હતું, 'મેં કૉંગ્રેસમાં તમામ હોદ્દાઓ ઉપરથી રાજીનામું આપી દીધું છે, પરંતુ ધારાસભ્યપદ પરથી રાજીનામું નહીં આપું.'

ઑક્ટોબર-2017માં અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસ પાર્ટીમાં જોડાયા હતા ત્યારે 'આંદોલનમાંથી જન્મેલા નેતા' તરીકે તેમણે સમાજના એક વર્ગમાં આશા જન્માવી હતી.

જોકે, વારંવારના યૂ-ટર્ને ગંભીર નેતા તરીકેની તેમની છાપ ઉપર ગંભીર સવાલ ઊભા કર્યા છે.

પાટણ અને બનાસકાંઠા બેઠક ઉપર ઠાકોર પરિબળને નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે.

તા. 23મી એપ્રિલે ગુજરાતમાં લોકસભાની ચૂંટણી માટે મતદાન યોજાશે.

અલ્પેશ ઠાકોરનું ભવિષ્ય

ઑક્ટોબર-2017માં અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાયા

બુધવારે કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપ્યા બાદ રાધનપુરથી ધારાસભ્ય અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું:

"હું તથા અન્ય બે ધારાસભ્ય (બાયડથી ધારાસભ્ય ધવલસિંહ ઝાલા તથા બેચરાજીથી ધારાસભ્ય ભરતજી ઠાકોર) બનાસકાંઠા તથા ઊંઝાની બેઠક ઉપર ઠાકોર ઉમેદવારો માટે પ્રચાર કરીશું."

વરિષ્ઠ પત્રકાર દિલીપ ગોહિલના કહેવા પ્રમાણે, "2017માં એવું લાગતું હતું કે વ્યૂહાત્મક રીતે આગળ વધી રહ્યા છે."

"મહત્ત્વાકાંક્ષા સારી બાબત છે, પરંતુ વધુ પડતી મહત્ત્વાકાંક્ષાને કારણે તેમણે વ્યૂહાત્મક રીતે કેટલીક ભૂલો કરી હોય તેવું લાગે છે."

"દોઢ વર્ષના ગાળામાં અનેક વખત તેમણે પાર્ટી છોડી જવાની અને પછી ન છોડવાની વાત કહી હતી."

"આ પ્રકારના યૂ-ટર્નને કારણે ગંભીર નેતા તરીકેની તેમની છાપને નુકસાન થયું છે."

"લોકસભાની ચૂંટણી સમયે જ કૉંગ્રેસ પાર્ટી છોડવાને કારણે ઠાકોરસમાજમાં પણ તેમની છાપ ખરડાશે."

ઠાકોરનું કહેવું છે કે બંને બેઠકો પરનો પ્રચાર 'કોઈના માટે કે કોઈની વિરુદ્ધ'નો નહીં હોય અને ફરી સમાજ માટેનાં કામો હાથ ધરશે.

આ વિશે વધુ વાંચો

ઠાકોર સમાજ કોની તરફ?

અલ્પેશ ઠાકોર, ધવલસિંહ ઝાલા તથા ભરતજી ઠાકોર કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા

ઠાકોર સમાજમાં પ્રવર્તમાન દૂષણોને નાથવા અને તેના ઉત્થાન માટે વર્ષ 2011માં ગુજરાત ક્ષત્રિય ઠાકોર સેના અસ્તિત્વમાં આવી હતી.

સંગઠન સાથે સંકળાયેલા અને બાયડની બેઠક ઉપરથી ધારાસભ્ય ધવલસિંહ ઝાલાના કહેવા પ્રમાણે, સંગઠન સાથે 20 લાખ કાર્યકરો જોડાયેલા છે.

પોતાના રાજીનામાના પત્રમાં અલ્પેશે લખ્યું કે તેઓ 'ઠાકોર સમાજ 'ના સન્માન માટે રાજીનામું આપી રહ્યાં છે.

ઠાકોરના રાજીનામા બાદ ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસ કમિટીના અધ્યક્ષ અમિત ચાવડાએ...\n\ntl;dr:

બુધવારે અલ્પેશ ઠાકોરે કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે. ત્યારથી ચર્ચા ચાલી રહી છે કે નેતા તરીકે ઠાકોર, ઠાકોર સેના અને ગુજરાતના રાજકારણમાં ઠાકોર ફૅક્ટરનું ભવિષ્ય કેવું રહેશે?


અલ્પેશ ઠાકોરનું રાજકીય ભાવિ હજી આ રીતે છે અધ્ધર-તાલ, ભાજપમાં જોડાવું સરળ નથી\nરાધનપુરના ધારાસભ્ય અલ્પેશ ઠાકોર વારંવાર ફોડ પાડે છે કે તેમણે કૉંગ્રેસ પાર્ટીના હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપ્યું છે, ધારાસભ્યપદ પરથી નહીં.

ધારાસભ્ય ઉપરાંત અલ્પેશ ઠાકોરસેનાના અધ્યક્ષ પણ છે. ત્યારે તેમની ભાજપમાં જોડાવાની રાજકીય હલચલ અને અટકળ વિશે ઠાકોરસેનાના હોદ્દેદારો શું માને છે તે જાણવા બીબીસીએ તેમની સાથે વાત કરી.

થોડા દિવાસ અગાઉ જ અલ્પેશ ઠાકોર નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સહિત ભાજપના અન્ય નેતાઓને મળ્યા હતા.

હાલમાં તેઓ કૉંગ્રેસની ટીકા અને નરેન્દ્ર મોદીનાં વખાણ કરતાં જોવા મળે છે. આ પરથી એવી અટકળો ચાલી રહી છે કે અલ્પેશ ઠાકોર ભાજપમાં જોડાઈ શકે છે.

આ અટકળો અંગે ઠાકોરસેનાના પ્રદેશ મહામંત્રી અમિતભાઈ ઠાકોરે બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું, "અલ્પેશભાઈ ભાજપ કે અન્ય પાર્ટીમાં જોડાવાનો નિર્ણય સ્વતંત્ર રીતે નહીં લઈ શકે. આ અંગે તેઓ પહેલા ઠાકોરસેનાને જાણ કરશે."

"સેનાની કારોબારી બેઠક મળશે ત્યારબાદ જ તેઓ કોઈ નિર્ણય લઈ શકશે. ઠાકોરસેનાના અધ્યક્ષ તરીકે તેમણે કારોબારી બોલાવવી જ પડે."

"કારોબારીનો નિર્ણય જ તેમણે માન્ય રાખવો પડે. તેઓ કારોબારી બોલાવીને પછી જ નિર્ણય લેશે. ભાજપમાં જોડાશે એવું હાલ તો કંઈ દેખાતું નથી."

તો પછી નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સાથે મુલાકાત અને નરેન્દ્ર મોદીનાં અચાનક વખાણ કરવાનું કારણ શું છે?

અમિત ઠાકોરે કહ્યું, "તેઓ ધારાસભ્ય છે અને ધારાસભ્ય તરીકે તેમને મળ્યા હોઈ શકે. એ રીતે મળવામાં કોઈ ખોટી વાત નથી. જો કોઈ અટકળ હશે, તો તેઓ કારોબારીની બેઠક બોલાવશે અને એ પછી જ નિર્ણય લેશે."

ઠાકોરસેના સાથે રહેશે કે સામે?

અલ્પેશ ઠાકોરે કાર્યકર તરીકે કૉંગ્રેસ સાથે છેડો ફાડ્યો ત્યારે ઠાકોરસેનાની કારોબારી મળી હતી?

આ સવાલના જવાબમાં અમિત ઠાકોરે કહ્યું હતું, "હા. તેમણે કૉંગ્રેસ તરફ જે રસ્તો અપનાવ્યો તે અગાઉ એક બેઠક મળી હતી, જેમાં હું હાજર હતો."

"બેઠકમાં સર્વસંમતિથી નિર્ણય લેવાયો કે કૉંગ્રેસ દ્વારા સેનાના હોદ્દેદારોનું માન સચવાતું નથી. કૉંગ્રેસ દ્વારા જે કંઈ આયોજન થાય છે એમાં સેનાનું અપમાન થાય છે. આ અવગણનાને પગલે સેનાએ કૉંગ્રેસ સાથે અંતર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો હતો."

"એ વખતે અલ્પેશ ઠાકોરને 24 કલાકનું અલ્ટિમેટમ આપવામાં આવ્યું હતું. કાં તો તેઓ કૉંગ્રેસમાં રહે કાં તો તેઓ ઠાકોરસેનામાં રહે."

"24 કલાક બાદ તેમણે ઠાકોરસેના પસંદ કરી હતી. એ તો ચોક્કસ છે કે સેનાના નિર્ણય પ્રમાણે જ કાર્યો થાય છે."

જોકે, ઠાકોરસેનાના ખજાનચી રહી ચૂકેલા...\n\ntl;dr:

એક સમયે નરેન્દ્ર મોદી સામે આંદોલન કરનારા અલ્પેશ ઠાકોર હવે મોદીના ગુણગાન ગાઈ રહ્યા છે. કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપનારા અલ્પેશ ભાજપમાં જોડાય તેવી અટકળો ચાલી રહી છે.


અલ્પેશ ઠાકોરને ન જિતાડી શકી નરેન્દ્ર મોદીની સેના, 22 વર્ષે ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન\nસામાન્ય રીતે પેટાચૂંટણીમાં સામાન્ય ચૂંટણી જેવો લોકોને રસ નથી હોતો, પંરતુ આ પેટાચૂંટણીમાં ગુજરાતની રાધનપુર બેઠક પર દરેકની નજર હતી.

અલ્પેશ ઠાકોરની ઉમેદવારીથી ચર્ચામાં આવેલી આ બેઠક પર ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીથી લઈને તમામ મોટા ભાજપના નેતાઓએ પ્રચાર કર્યો હતો.

ચૂંટણીપંચના અંતિમ આંકડાઓ આવવા બાકી છે પરંતુ મતગણતરીની શરૂઆતથી જ પાછળ રહેલા અલ્પેશ ઠાકોરે પરાજય સ્વીકારી લીધો છે અને તે સાથે જ રાધનપુરમાં 22 વર્ષ પછી ફરી ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન થયું છે.

આ પેટાચૂંટણીમાં રાધનપુરમાં 62.95ટકા મતદાન થયું હતું. 2017ની ચૂંટણીમાં રાધનપુર બેઠક પર 68 ટકા મતદાન થયું હતું.

અલ્પેશ ઠાકોરનું રાજકારણ

વરસના આડે દિવસે સાવ સુસ્ત રહેતા આ નાનકડા કસબા રાધનપુરમાં ઇલેક્શન વખતે જોમ આવી જતું છે.

આ વિસ્તાર આમ તો ભાજપના અગ્રણી નેતા શંકર ચૌધરીના દબદબાવાળો છે, પરંતુ તેમને પાર્ટીએ ચૂંટણી લડવાની તક નહોતી આપી.

2017માં વાવ બેઠક પરથી કૉંગ્રેસના ગેનીબહેન ઠાકોર સામે ચૂંટણી હારી જનાર શંકર ચૌધરી 2017 અગાઉ ખૂબ સક્રિય ગણાતા હતા અને મંત્રીપદે પણ રહ્યા હતા.

રાધનપુર બેઠક પરથી ભાજપે અલ્પેશ ઠાકોરને અને કૉંગ્રેસે રઘુ દેસાઈને ટિકિટ આપેલી હતી.

માંડ ચાર વર્ષ પહેલાં 2015માં ગુજરાતના જાહેરજીવનમાં ઊભા થયેલા ત્રણ યુવાનેતાઓ- હાર્દિક પટેલ, અલ્પેશ ઠાકોર અને જિજ્ઞેશ મેવાણી પૈકી એક એવા અલ્પેશ ઠાકોરે કદી કોઈ પાર્ટીમાં નહીં જોડાવાની કસમ સાથે ઠાકોરસેનાના માધ્યમથી સમાજમાં દારૂની બદી સામે સામાજિક આંદોલન છેડ્યું હતું.

જોકે, ટૂંક જ સમયમાં તેઓ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં કૉંગ્રેસમાં જોડાયા. રાધનપુરની બેઠક કૉંગ્રેસની ટિકિટ પરથી એમણે જીતી હતી.

એ વખતે અલ્પેશ ઠાકોરને 85,777 મત મળ્યા હતા અને એમણે ભાજપના સોલંકી લવિંગજી મૂળજીજીને હરાવ્યા હતા.

જોકે, 2019ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં આવતા સુધી તો એમણે કૉંગ્રેસને પણ અળગી કરી અને છેલ્લે રાજ્યસભા ઇલેક્શનમાં ભાજપની તરફેણમાં ક્રોસ વોટિંગ પણ કર્યું હતું .

એ વખતે એમણે કૉંગ્રેસમાં સન્માન નહીં મળ્યું હોવાનો દાવો કર્યો હતો. એ પછી ધારણા મુજબ જ એમણે ભાજપમાં પ્રવેશ કર્યો.

એ વખતે અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું હતું કે નબળા શિક્ષકોની સ્કૂળ છોડીને ગુરુકુળમાં આવ્યો છું.

ભાજપ પ્રવેશ પછી એમણે ફરી રાધનપુર બેઠક પરથી જ ભાજપની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડી અને હાર્યા.

સાવ ટૂંકા ગાળામાં પક્ષપરિવર્તનનું અલ્પેશ ઠાકોરનું રાજકારણ સ્વાભાવિકપણે જ બે દસકા પહેલાંના શંકરસિંહ...\n\ntl;dr:

મહારાષ્ટ્ર અને હરિયાણાની વિધાનસભાની ચૂંટણી સાથે ગુજરાતમાં પણ છ બેઠકો પર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.


અલ્પેશ ઠાકોરનો ભાજપ પ્રવેશ : 'નબળા શિક્ષકોની સ્કૂલ છોડી હવે ગુરુકુળમાં આવ્યો છું'\nપોતાના સમર્થકો સાથે અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહ ઝાલા ભાજપના કાર્યાલય કમલમ્ પહોંચ્યાં હતા.

અગાઉ આ અઠવાડિયે જ ઠાકોર ક્ષત્રિય સમાજની કોર કમિટીની મિટિંગમાં બંનેએ ધારાસભ્ય તરીકે રાજીનામું આપ્યા બાદ હવે તેમણે ભાજપમાં જોડાઈ જવું જોઈએ એવો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

ભાજપ પ્રવેશ અગાઉ પોતાના ઘરે પધારેલા ઠાકોર આગેવાનોને અલ્પેશ ઠાકોરે લાપસી ખવડાવી હતી.

અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહે ભાજપ પ્રમુખ જિતુ વાઘાણીની હાજરીમાં પક્ષમાં જોડાયા છે.

ભાજપ પ્રવેશ અંગે અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું કે નબળા શિક્ષકોની સ્કૂલ છોડી હવે ગુરૂકુળમાં આવ્યો છું. ઘરવાપસી કરી છે.

અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું કે જે ગરીબો છે સામાન્ય લોકો છે જેમનાં માટે કંઈક કરવું છે અને એની માટે સત્તાની સાથે સહિયારો પ્રયાસ જરૂરી છે.

અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું કે હું પાર્ટીમાં કાર્યકર તરીકે આવ્યો છું અને મંત્રીપદ નહીં આપે તો પણ પાર્ટીનો આદેશ માથે ચડાવીશ.

ઠાકોર સમુદાયના ઘણા સમર્થકો એમની સાથે હાજર રહ્યાં હતાં.

આ અંગે જિતુ વાઘાણીએ કહ્યું કે અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહનો ભાજપ પ્રવેશ ઓબીસી સમાજ અને અન્ય સમાજને ઉપયોગી નીવડશે. પોતાના બળે સમાજમાં આગેવાની લેનાર બેઉ નેતાઓને ભાજપમાં આવકારું છું.

ઠાકોર સેનાની કોર કમિટીની મિટિંગમાં શું થયું હતું?

ઠાકોર સેનાની કોર કમિટીની પત્રકાર પરિષદ

તે વખતે પત્રકાર પરિષદમાં વાત કરતા પૂર્વધારાસભ્ય ધવલસિંહ ઝાલાએ કહ્યું કે કમિટીનો નિર્ણય અમારા માટે શિરોમાન્ય છે. તેનો નિર્ણય અમે પાળીશું.

ઠાકોરસેનાના પ્રદેશ મહા મંત્રી અમિત ઠાકોરે કહ્યું હતું કે અલ્પેશ ઠાકોર ઠાકોરસેનાના અધ્યક્ષ છે પરંતુ તેઓ કોર કમિટીના સભ્ય નથી એટલા માટે બેઠકમાં હાજર નહોતા. અમારું બંધારણ એવું છે કે અધ્યક્ષ કોર કમિટીમાં ન હોય. જોકે, કોર કમિટીની મિટિંગ અલ્પેશ ઠાકોરના ઘરે જ થઈ હતી.

આમ, અલ્પેશ ઠાકોરનો ભાજપ પ્રવેશ એમની ગેરહાજરીમાં જ થયો હોવાની વાત કરવામાં આવી છે.

આ મિટિંગમાં અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહ સાથે ઠાકોરસેનાના સભ્યો પણ ભાજપમાં જોડાઈ શકે છે એવો નિર્ણય લેવાયો હતો.

બેચરાજીના ધારાસભ્ય ભરતજી ઠાકોર પણ આ મિટિંગમાં હાજર નહોતા. એમનાં ભાજપ પ્રવેશ અંગે ધવલસિંહે કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નહોતી.

ભાજપમાં એમને સમાવવામાં આવશે એવી ખાતરી કોણે આપી એ અંગે એમણે કોઈ સ્પષ્ટતાઓ આપી નહોતી.

ધવલસિંહે એમ પણ કહ્યું કે સત્તામાં હોઈએ તો વધારે સારી રીતે કામ કરી શકીએ.

જોકે, ભાજપ તરફથી તેમને પક્ષમાં જોડાવાનું આમંત્રણ મળ્યું છે કે...\n\ntl;dr:

કૉંગ્રેસના પૂર્વ ધારાસભ્ય અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહ ઝાલા ભાજપમાં જોડાઈ ગયા છે.


અલ્પેશ ઠાકોરે કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપ્યું - કહ્યું 'વિશ્વાસઘાત થયો'\nઑક્ટોબર-2017માં ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા

મંગળવારે ઠાકોરસેનાએ ઠાકોર સમાજના ત્રણ કૉંગ્રેસી ધારાસભ્યો અલ્પેશ ઠાકોર (રાધનપુર), ધવલસિંહ ઝાલા (બાયડ) અને ભરતજી ઠાકોર (બેચરાજી)ને આહ્વાન કર્યું હતું કે પાર્ટી દ્વારા વારંવાર કાર્યકર્તાઓનું અપમાન થતું હોવાથી તેઓ કૉંગ્રેસ સાથે છેડો ફાડી નાખે.

આ પહેલાં માર્ચ મહિનામાં પણ અલ્પેશ ઠાકોરના રાજીનામાની વાત ચર્ચાઈ હતી. બાદમાં તેમને પાર્ટી દ્વારા મનાવી લેવાયા હતા.

બીજી બાજુ કૉંગ્રેસના પૂર્વ ધારાસભ્ય જોધાજી ઠાકોર મંગળવારે ભાજપમાં જોડાયા હતા.

ગુજરાતની બે લોકસભા બેઠક ઉપર ઠાકોર સમાજ નિર્ણાયક હોવાથી આ ઘટનાક્રમને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

MLAપદ પરથી રાજીનામું નહીં

રાજીનામું આપ્યા બાદ અલ્પેશ ઠાકોરે પત્રકાર પરિષદ સંબોધતાં કહ્યું:

"પાર્ટીમાં યુવાનોને સન્માનનીય સ્થાન મળે તેવી અમારી માગ હતી. અમને હતું કે કૉંગ્રેસ અમને પરિવાર તરીકે સ્વીકારશે, પરંતુ તેવું થયું નહીં એ વાતનું દુ:ખ છે."

"અમે ઠાકોર યુવાનો માટે જિલ્લા તથા તાલુકાસ્તરે પદ ઇચ્છતા હતા."

"આ માટે રાજીવ સાતવ અને મોવડીમંડળને અનેક વખત રજૂઆતો કરી હતી. તેમણે અમારી વાતો સાંભળી પરંતુ કોઈ ઉકેલ ન લાવ્યા."

"બનાસકાંઠા અને ઊંઝાની બેઠક ઉપર પ્રચાર કરીશ, પરંતુ કોઈના માટે કે કોઈની વિરુદ્ધમાં પ્રચાર નહીં કરીએ."

"હું તથા અન્ય કોઈ ધારાસભ્ય પદ પરથી રાજીનામું નહીં આપીએ."

"ગરીબ લોકો અને સેનાનો એજન્ટ છું, ભાજપ કે અન્ય કોઈના માટે કામ નથી કરી રહ્યો. બે-પાંચ લોકો પાર્ટી ઉપર કબજો જમાવીને બેઠા છે અને ટિકિટ્સનું પણ વેચાણ થતું હતું."

આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા વડગામથી અપક્ષ ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણીએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું:

"હાલ તો હું અલ્પેશ ઠાકોરને માત્ર એટલું જ કહેવા માગીશ કે ઠાકોર સમાજનું અહિત કરનાર ભાજપ સાથે ન જોડાશો."

આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસના વડા અમિત ચાવડાએ કહ્યું, "અલ્પેશ ઠાકોરે તેમના રાજીનામાના પત્રમાં અને પત્રકાર પરિષદમાં જે પ્રકારની ભાષા વાપરી તે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. તેમણે પાયાના કાર્યકરોનું અપમાન કર્યું છે."

"કૉંગ્રેસે અલ્પેશ ઠાકોર તથા તેમના સાથીઓને કૉંગ્રેસના સંગઠનમાં અને વિધાનસભાની ચૂંટણી દરમિયાન તક આપી હતી."

"કોઈ પક્ષ ક્યારેય સંપૂર્ણપણે એક વ્યક્તિની મરજીથી ન ચાલી શકે અને એવી અપેક્ષા પણ ન રખાય."

ઠાકોરે રાજીનામાની જાહેરાત કરી તે પહેલાં કૉંગ્રેસમાં જોડાયેલા હાર્દિક પટેલે મીડિયા સાથે વાત કરતાં...\n\ntl;dr:

અલ્પેશ ઠાકોરે કૉંગ્રેસનાં તમામ પદો પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. તેમણે ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસ કમિટીના અધ્યક્ષ અમિત ચાવડાને રાજીનામાનો પત્ર મોકલી આપ્યો છે.


અવકાશના રહસ્યમય બર્મૂડા ટ્રાઇ-ઍન્ગલ વિશે જાણો છો?\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

પણ શું આપને ખબર છે કે, અવકાશમાં પણ આવો એક વિસ્તાર છે જેને બર્મૂડા કહેવામાં આવે છે.

આ વિસ્તારમાંથી પસાર થતી વખતે અવકાશયાત્રીઓને અજીબોગરીબ અનુભવ થાય છે.

આ વિસ્તારમાંથી પસાર થતી વખતે અવકાશયાત્રીઓની સિસ્ટમ અને કમ્પ્યૂટરમાં ખરાબી આવી જાય છે. વળી તેઓને એક ભયંકર ચમક જોવા મળે છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અમેરિકાની અવકાશ સંશોધન સંબંધિત સંસ્થા 'નાસા'ના અવકાશયાત્રી રહી ચૂકેલા ટેરી વર્ટસ જણાવે છે કે તેમને પહેલા અવકાશ અભિયાનમાં જ આ વાતનો અનુભવ થયો હતો.

તેઓ સૂવા જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમને આંખો એકદમ ભંયકર સફેદ કિરણોને કારણે ચકાચૌંધ થઈ ગઈ.

જોકે, ટેરી જણાવે છે કે, અવકાશયાત્રી બનતા પહેલા જ તેમણે આ બાબત વિશે વાંચ્યું હતું.

તેમને ખબર હતી કે અવકાશમાં એવો વિસ્તાર છે, જેને અવકાશનો બર્મૂડા ટ્રાઇ-ઍન્ગલ કહેવામાં આવે છે.

ટેરી વર્ટસને બન્ને અવકાશયાત્રા સમયે આ બાબતનો અનુભવ થયો. આ બાબત પરેશાન કરનારી હતી.

ક્યાં છે આ બર્મુડા ટ્રાઇ-ઍન્ગલ?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અવકાશમાં બર્મૂડા ટ્રાઇ-ઍન્ગલ એટલાન્ટિક મહાસાગર અને બ્રાઝિલ ઊપરના આકાશમાં છે.

આ વિસ્તારમાંથી જ્યારે અવકાશયાન અથવા 'સ્પેસ સ્ટેશન' પસાર થાય છે ત્યારે કમ્પ્યૂટર 'રેડિએશન'નો શિકાર બની જાય છે.

આ બાબત પાછળ એક વૈજ્ઞાનિક કારણ છે. ખરેખર સૂર્યમાંથી હંમેશાં ભંયકર અને બાળી નાખે તેવા કિરણો નીકળતા હોય છે.

તેમાં ઇલેક્ટ્રોન અને રેડીએશન હોય છે. જ્યારે આ રેડિએશન સૂર્યના પ્રકાશ સાથે ધરતીની  નજીક પહોંચે છે, ત્યારે ધરતી પર સ્થિત વૈન એલેન બોલ્ટ નામનું સ્તર તેને અવરોધે છે.

આ રેડીએશન જ્યારે વૈન બેલ્ય સાથે અથડાય છે ત્યારે તે અવકાશમાં ફેલાય જાય છે.

વળી ધરતી પર આ બેલ્ટ એક સરખો નથી કેમ કે પૃથ્વી ગોળ નથી. તે ધ્રુવો પર ચપટી છે અને વચ્ચેથી થોડી મોટી છે.

આથી દક્ષિણ ધ્રુવ પાસેના વિસ્તારોમાં આ વૈન બેલ્ટ ધરતીની વધુ નજીક આવી જાય છે.

આ કારણે અવકાશમાં આ જ ભાગમાં સૂર્યમાંથી નીકળતા રેડીએશનની વધુ અસર જોવા મળે છે.

સાઉથ એટલાન્ટિક અનૉમલી

પ્રતિકાત્મક તસવીર

અવકાશયાત્રીઓ અવકાશમાંના આ બર્મૂડાને 'સાઉથ એટલાન્ટિક અનૉમલી' કહે છે.

સામાન્ય રીતે આ વિસ્તારમાંથી પસાર થનારા અવકાશયાન અથવા સ્પેસ સ્ટેશન શક્ય તેટલા જલ્દી ઝડપથી પસાર થઈ જવાની કોશિશ કરે છે.

પણ હવે ઘણી ખાનગી કંપનીઓ પણ અવકાશયાન મોકલવામાં સામેલ થઈ છે.

જેમાં સવાર થઈને ઘણા લોકો અવકાશયાત્રા કરશે. આથી તેમણે અવકાશમાં 'સાઉથ એટલાન્ટિક અનૉમલી' મામલે સાવધાન...\n\ntl;dr:

તમે બર્મૂડા ટ્રાઇ-ઍન્ગલનું નામ સાંભળ્યું હશે. એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં આ વિસ્તારમાં ઘણા વિમાન અને જહાજ રહસ્યમય રીતે ગુમ થઈ જાય છે. દાયકાઓથી આ રહસ્યને જાણવાની કોશિશ કરવામાં આવી રહી છે, પણ તેમાં સફળતા નથી મળી.


અવકાશમાં મહાશક્તિઓને પડકારતો આ નાનકડો પ્રદેશ\nલાગે છે કે હાલમાં ઘણા લોકો આ હિંદી ગીતથી પ્રભાવિત થયા છે.

દુનિયાભરના દેશોમાં અંતરીક્ષની હરીફાઈ ઝડપી બની છે અને અત્યારે ઘણી ટેકનિકલ કંપનીઓએ મંગળ ગ્રહ પર માણસોને વસાવવાની યોજનાઓ પણ તૈયાર કરી લીધી છે.

જોકે, એવું લાગે છે કે તેઓ પૃથ્વી કરતાં ખૂબ દૂર માણસોને વસાવવા માટે જગ્યાની શોધમાં છે.

પૃથ્વીથી અલગ અંતરીક્ષમાં એવી ઘણી જગ્યા છે જે માણસો માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.

આ સ્થળોને ઓળખી કાઢવા તમામ નાની મોટી કંપનીઓ મચી પડી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નાસાના વૈજ્ઞાનિક જણાવે છે કે ચાંદ પર માણસોની વસાહત ઊભી કરવાથી એક મોટો ફાયદો થશે.

આગળ જતા આપણે આ જ રીતે મંગળ ગ્રહ પર પણ માનવને વસાવી શકીશું.

ચંદ્ર પર જો માણસ વસાહતો ઊભી કરાશે તો એમને નોકરી આપનાર નાસા જેવી મોટી સંસ્થાઓ નહીં હોય.

એમને તો અવકાશમાં વેપાર કરવાનો પ્રયાસ કરનારી નાની કંપનીઓ નોકરી પર રાખશે.

તમને  આવી ઘણી કંપનીઓ યુરોપના એક નાનકડા દેશ લક્ઝમબર્ગમાં મળશે.

નાસાનું માનવું છે કે ચંદ્ર પર આવનારા ચાર વર્ષોમાં માણસોની વસાહતો ઊભી થઈ શકે છે. આ તકને કોઈ પણ કંપની છોડવા નહીં ઇચ્છે.

આવી જ એક કંપની છે આઈસ્પેસ. તેના સીઈઓ તાકેશી હાકામાડાની ઇચ્છા માત્ર ચંદ્ર પર માણસોને વસાવવા પૂરતી સીમિત નથી.

તેઓ તો ચંદ્રની ખીણોમાંથી દુર્લભ ખનિજ શોધી કાઢવાના મિશનમાં રોકાયેલા છે.

એમ તો આઈસ્પેસનું વડું મથક ટોક્યોમાં છે પણ તેમણે લક્ઝમબર્ગમાં પણ પોતાનું મથક બનાવી રાખ્યું છે.

કંપનીનો ઉદ્દેશ છે કે તેઓ 2020 સુધીમાં ચંદ્રની આસપાસ પરિભ્રમણ કરનારા મિશન મોકલે અને બાદમાં 2021માં ચંદ્રની સપાટી પર અવકાશ યાન ઉતારવાનો પ્રયાસ કરે.

તાકેશી હાકામાડા જણાવે છે, "અમારા પહેલાં બે મિશન અમારી ટેકનિકલ ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરશે."

"ત્યારબાદ અમે ચંદ્ર પર સામાન લઈ જઈ અમારી ક્ષમતા દુનિયાને દેખાડીશું."

"જો અમને ચંદ્ર પર પાણીનો સ્રોત મળી ગયો તો એનાથી ચંદ્ર પર એક નવા ઉદ્યોગનો પાયો નખાશે."

"જો ચંદ્ર પર પાણી મળી ગયું તો માણસ જાત માટે એક મોટી ઉપલબ્ધિ હશે."

"આને કારણે માણસ ધરતીથી દૂર કોઈ અન્ય સ્થળે લાંબા સમય સુધી રહી શકશે."

લક્ઝમબર્ગમાં કેમ જઈ રહી છે કંપનીઓ?

આમ તો બ્રહ્માંડમાં કારકિર્દી અને વેપારની તલાશ કરી રહેલાં તાકામાડા એકમાત્ર વ્યક્તિ નથી.

લક્ઝમબર્ગમાં હાલમાં 10 આવી કંપનીઓ રજિસ્ટર્ડ છે, જે અવકાશ ખનન ક્ષેત્રમાં વેપાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

પાંચ લાખ કરતાં થોડી જ વધુ વસતિ ધરાવતા લક્ઝમબર્ગમાં આટલી સ્પેસ...\n\ntl;dr:

આઓ તુમ્હે ચાંદ પે લે જાયેં......એક નઈ દુનિયા બસાયેં...


અવકાશમાંથી આટલી બધી અલગ કેમ દેખાય છે ભારતની હવા?\nસેન્ટિનલ-5પી સૅટેલાઇટે નવેમ્બર-2017થી આ વર્ષના જૂનની મધ્ય સુધીમાં મેળવેલા ડેટાનો ખ્યાલ આપતી તસવીર

ફૉર્મલડિહાઇડ એવો રંગવિહોણો વાયુ છે, જે સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ દ્વારા છોડવામાં આવે છે પરંતુ સાથે સાથે તે પ્રદૂષણ ફેલાવતી ગતિવિધિઓ દ્વારા પણ પેદા થાય છે.

યુરોપના નવા ઉપગ્રહ સેન્ટનલ-5પીએ ભારતના વાયુમંડળમાં રહેલા આ ગેસની જાણકારી આપી હતી.

આ ઉપગ્રહને દુનિયાભરની હવાની ગુણવત્તા પર નજર રાખવા માટે ગયા ઑક્ટોબરમાં લૉન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ ઉપગ્રહથી મળતી માહિતી પ્રમાણે વાતાવરણને સ્વચ્છ કરવાની નીતિઓ ઘડવામાં આ માહિતી ઉપયોગી સાબિત થશે.

શું છે ફૉર્મલડિહાઇડ?

નવેમ્બર-17થી જૂન-18 દરમ્યાન સમગ્ર વિશ્વ પર થયેલો ફૉર્મલડિહાઇડનો જમાવડો

રોયલ બેલ્જિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફૉર સ્પેસ એરોનોમીનાં ડો. ઇસાબેલ દ સ્મેટના જણાવ્યા મુજબ, નાઇટ્રોજન અને ઑક્સીજન જેવા મોટા ઘટકોની સરખામણીએ ફૉર્મલડિહાઇડના સંકેત વાસ્તવમાં ઘણા નાના છે.

હવાના પ્રત્યેક અબજ કણોમાં તેનું પ્રમાણ જૂજ હશે, પણ એ પ્રદૂષણની સમસ્યાનો સંકેત આપે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઇસાબેલ દ સ્મેટે બીબીસી ન્યૂઝને કહ્યું હતું, "ફૉર્મલડિહાઇડ કોલમ વિવિધ પ્રકારનાં વિષમ બંધારણનાં દ્રવ્યોથી બનેલી હોય છે. તેનો સ્રોત વનસ્પતિ સૃષ્ટિ તથા આગ અને પ્રદૂષણ હોઈ શકે છે."

"તે પ્રદેશ આધારિત હોય છે, પણ 50થી 80 ટકા સંકેતોનું મૂળ બાયૉજેનિક છે."

"પ્રદૂષણ અને આગ ઉપરાંત કોલસા બાળવાથી કે દવ લાગવાથી પણ એ સર્જાઈ શકે છે. ભારતમાં નકામી કૃષિ સામગ્રીને બાળવાનું પ્રમાણ વધારે છે."

ભારતીય ઘરોમાં રાંધવા અને ગરમાટો મેળવવા માટે સારા એવા પ્રમાણમાં લાકડાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

ભારત પર કોઈ ખતરો છે?

ટ્રોપૉમી ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ વડે મેળવવામાં આવેલા ડેટાનો ખ્યાલ આપતી તસવીર

હિમાલયની પર્વતમાળા મેદાની વિસ્તાર પરની હવાને કઈ રીતે રોકી રાખે છે અને ઉત્તર તરફ આગળ વધતી રોકે છે એ જુઓ.

ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ફૉર્મલડિહાઇડનું સરખામણીએ ઓછું પ્રમાણ રાજસ્થાનના રણપ્રદેશ પર કેન્દ્રીત થયેલું છે, જ્યાં વનસ્પતિ કે લોકોનું પ્રમાણ દેખીતી રીતે ઘણું ઓછું છે.

નાઇટ્રોજન ડાયૉક્સાઇડ સાથે વિષમ બંધારણવાળાં દ્રવ્યો અને સૂર્યપ્રકાશ ભળે તેનાથી ગ્રાઉન્ડ લેવલે ઓઝોન સર્જાય છે.

એ શ્વાચ્છોશ્વાસમાં મુશ્કેલી સર્જી શકે છે અને પરિણામે આરોગ્ય સંબંધી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાય છે.

અસરકારક ટ્રોપૉમી ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ

સેન્ટિનલ ફાઈવપી સેટેલાઈટ

યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સીએ યુરોપિયન...\n\ntl;dr:

ભારત અને દક્ષિણ એશિયામાના તેની આસપાસના દેશો પરની હવા થોડી અલગ છે. એવું એટલા માટે છે કે ભારતની હવામાં ફૉર્મલડિહાઇડ છે.


અવકાશમાંથી આવી દેખાય છે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી, તમે જોઈ?\nઅવકાશમાંથી સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું દૃશ્ય

સરદાર પટેલના સ્મારકની તસવીર સાન ફ્રાન્સિસ્કો સ્થિત પ્લેનેટ દ્વારા આ તસવીર બહાર પાડવામાં આવી છે.

પ્લેટેને તેના સત્તાવાર હેન્ડલ પરથી આ તસવીર ટ્વીટ કરી હતી.

તા. 31મી ઑક્ટોબરે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ પ્રતિમાનું લોકાર્પણ કર્યું હતું.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

પ્લેનેટને વિશ્વના સૌથી વિશાળ કોમર્સિયલ સેટેલાઇટ નેટવર્કમાંથી એક માનવામાં આવે છે, જે હોનારતો, પ્રસિદ્ધ ઇમારતોની તસવીરો જાહેર કરતું રહે છે.

વર્ષ 2010માં સ્થાપિત પ્લેનેટ દૈનિક ગ્લોબલ ડેટા રિલીઝ કરે છે અને તે ગૂગલ સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ધરાવે છે.

કંપની સાન ફ્રાન્સિસ્કો ઉપરાંત વૉશિંગ્ટન, વૉશિંગ્ટન ડીસી, બર્લિન, કૅનેડા અને નેધરલૅન્ડ્સમાં ઓફિસ ધરાવે છે.

કંપનીનો દાવો છે કે 100થી વધુ દેશના વપરાશકર્તાઓ તેના ક્લાયન્ટ છે.

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી

ત્રણ હજાર કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે સરદાર સરોવર ડેમ પાસે સાધુબેટ પર 182 મીટર ઊંચી આ પ્રતિમાએ આકાર લીધો છે.

તા. 31મી ઑક્ટોબરે ભારતના 'લોગપુરુષ' સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની 143મી જન્મ જયંતીએ વડા પ્રધાન મોદીએ તેનું લોકાર્પણ કર્યું હતું.

182 મીટર ઊંચી આ પ્રતિમા કાંસાની બનેલી છે, જે અમેરિકાની સ્ટેચ્યૂ ઑફ લિબર્ટી (93મીટર) કરતા લગભગ બમણી જેટલી ઊંચાઈ ધરાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ગુજરાતની સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી અવકાશમાંથી કેવી દેખાય છે, તેનું દૃશ્ય બહાર આવ્યું છે.


અશોક અને દિલીપ કુમારને હીરો બનાવનાર વિદેશી સિનેમેટોગ્રાફર\nયોઝેફ વિરિંગ

મ્યુનિચમાં જન્મેલા જર્મન નાગરિક વિરિંગે બૉમ્બે ટૉકીઝ માટે 17 હિન્દી અને ઉર્દૂ ફિલ્મોમાં સિનેમટૉગ્રાફર તરીકે કામ કર્યું હતું. બૉમ્બે ટૉકીઝ સ્ટુડિયોની સ્થાપના સુપ્રસિદ્ધ ફિલ્મ નિર્દેશક હિમાંશુ રાય અને પ્રખ્યાત અભિનેત્રી દેવિકા રાની દ્વારા થઈ હતી.

જર્મન ફિલ્મ દિગ્દર્શક ફ્રાંસ ઑસ્ટન અને વધુમાં એમેલકા ફિલ્મ સ્ટુડિયોઝ સાથે મળીને મ્યુનિચમાં 'ધ લાઇટ ઑફ એશિયા' ફિલ્મ માટે વિરિંગે કામ કર્યું હતું.

વર્ષ 1920ની આ ફિલ્મ બૌદ્ધની જિંદગી પર આધારિત હતી અને વધુમાં એક ક્લાસિક મૂક ફિલ્મ હતી. 'ધ લાઇટ ઑફ એશિયા'ની શૂટિંગ દરમિયાન તેઓ પહેલીવાર ભારત આવ્યા હતા.

દેવિકા રાની, લીલા ચિટનીસ, દાદા મુનિ અશોક કુમાર અને દિલીપ કુમાર જેવા નાયકો અને નાયિકાઓને બનાવવાનો શ્રેય તેમને જાય છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ફિલ્માંકન બાદ વિરિંગ અને ઑસ્ટન જર્મની પરત ફર્યા હતા.

જર્મનીમાં નાઝી શાસનકાળ દરમિયાન જ્યારે ફિલ્મ નિર્માતાઓ પર પ્રૉપેગૅન્ડા ફિલ્મ બનાવવાનું દબાણ હતું, ત્યારે હિમાંશુ રાયના નિમંત્રણ પર, વિરિંગે ભારતમાં કામ કરવાની અગ્રતા આપી હતી.

મુખ્યધારાની ફિલ્મો બનાવનાર બૉમ્બે ટૉકીઝમાં તકનીકી નિપુણના કારણે તેમણે નોકરી મેળવી હતી.

આગળ જતા અશોક કુમાર આ સ્ટુડિયોથી અલગ થઈ ગયા અને પછી આ સ્ટુડિયો ખરીદી લીધો હતો.

યોઝેફ વિરિંગ ફ્રાંસ ઑસ્ટન સાથે

વિરિંગનું કામ દર્શાવેલી ફોટોગ્રાફી ઍક્ઝિબિશન ક્યૂરેટર રહાબ અલાના કહે છે, "ભારત અને યુરોપ વચ્ચે ખાસ બનાવવામાં આવેલી મર્સિડીઝ બૅન્ઝ કારમાં તેમના ફોટોગ્રાફીના સાધનો સાથે તેમણે મુસાફરી કરી હતી."

ઑસ્ટનના જર્મની પરત ફર્યા બાદ વિરિંગે ભારતીય સ્ટુડિયોના સિનેમટૉગ્રાફર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. ત્યારબાદ તેઓ બૉમ્બેના અન્ય સ્ટુડિયોઝના ફોટોગ્રાફી ડિરેક્ટર બન્યા હતા.

વર્ષ 1935માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ 'ગરમ હવા'નું એક દૃશ્ય.

જવાની કી હવા (1935), અછૂત કન્યા (1936), મહલ (1949), દિલ અપના પ્રીત પરાઈ (1960) અને વર્ષ 1972માં રિલીઝ થયેલી 'પાકિઝા' જેવી ફિલ્મોનાં સિનેમટૉગ્રાફર રહ્યા હતા.

વર્ષ 1967માં વિરિંગ ભારતમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા.

ફિલ્મ 'જવાની કી હવા'માં અભિનેત્રી દેવિકા રાની અભિનેતા નજમુલ હસન સાથે

'ઇજ્જત' ફિલ્મના સેટ પર હિમાંશુ રાય, દેવિકા રાની અને અશોક કુમાર

અલાના કહે છે, "ભારતમાં ટૉકીઝ સિનેમાના યુગ દરમિયાન, વિરિંગના યોગદાનને ચલચિત્રપટ ઇતિહાસમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવે છે."

તે સમયે ભારતમાં ફિલ્મ નિર્માણ પર...\n\ntl;dr:

બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન યોઝેફ વિરિંગ મુંબઈના ફિલ્મ સેટ પર વ્યસ્ત હતા. આ શહેર 'બોલીવૂડનાં ઘર' તરીકે પણ ઓળખાય છે.


અશોક ગહેલોત: જાદુગર પિતાના પુત્રની મુખ્ય મંત્રી પદ સુધીની રોચક સફર\nઅગાઉ આ મુદ્દે સતત સંશય હતો કે 99 બેઠક જીતીને રાજસ્થાનમાં સૌથી મોટો પક્ષ બનેલી કૉંગ્રેસ પાર્ટીનું સદનમાં નેતૃત્વ કોણ કરશે?

બે દાવેદારો સચીન પાયલટ અને અશોક ગહેલોતની વચ્ચે ખેંચતાણ ચાલતી રહી. બંનેએ દિલ્હીમાં કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી સાથે મુલાકાત કરી પરંતુ એ નક્કી નહોતું થઈ શકતું કે મુખ્યમંત્રી કોણ બનશે.

પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં ગહેલોતે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ ચૂંટણીમાં કરેલા વાયદા પૂરા કરશે. તેમણે ખેડૂતોના મુદ્દાઓને લગતા જે વાયદા કર્યા છે તે પ્રાથમિકતામાં રહેશે.

કોણ છે ગહેલોત?

તેઓ કોઈ પ્રખર વક્તા નથી. ના તેઓ કોઈ અલંકારિક ભાષા બોલે છે પરંતુ જ્યારે તેઓ બોલે છે, શબ્દ નિશાન ઉપર જ લાગે છે.

રાજસ્થાનના રાજકારણના એક મજબૂત નેતા અશોક ગહેલોતે જ્યારે કેટલાક મહિના પહેલાં ઉદયપુરમાં કહ્યું, 'જનતાનો અવાજ જ ખુદાનો અવાજ હોય છે.' રાજકીય વર્તુળોમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો.

ગહેલોતે આ ત્યારે કહ્યું જ્યારે રાજ્યમાં તેમના પ્રતિસ્પર્ધી અને વિરોધીઓ તેમને મુખ્યમંત્રીની દોડમાંથી બહાર કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા.

રાજ્યની રાજનીતિમાં ગહેલોતની ગણતરી એવા લોકોમાં કરવામાં આવે છે, જે સમાજ સેવા દ્વારા રાજનીતિમાં દાખલ થયા અને પછી ઊંચાઈ સુધી પહોંચ્યા.

આ 1971ની વાત છે જ્યારે જોધપુરનો એક યુવાન બાંગ્લાદેશી શરણાર્થીઓની શિબિરમાં કામ કરતો દેખાયો. પરંતુ આ ગહેલોત માટે પહેલી તક નહોતી કે તેઓ સામાજિક કાર્યોમાં જોડાયા.

આ પહેલાં ગહેલોતને 1968થી 1972ની વચ્ચે ગાંધી સેવા પ્રતિષ્ઠાનની સાથે સેવા ગ્રામમાં કામ કરવાનો અનુભવ હતો જ.

જાદુગર પિતાના પુત્ર

3 મે 1951માં જોધપુરમાં જન્મેલા ગહેલોતના પિતા લક્ષ્મણ સિંહ જાદુગર હતા.

ગહેલોત પોતે પણ જાદુ જાણે છે. હાલમાં જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેઓ આ વખતે પણ જાદુ બતાવશે?

ગહેલોતે કહ્યું, "જાદુ તો ચાલતું રહે છે, કેટલાકને દેખાય છે કેટલાકને નથી પણ દેખાતું."

જાણકારો કહે છે કે સેવા કાર્યના ભાવે ગહેલોતની પહોંચ ઇન્દિરા ગાંધી સુધી બનાવી. જાણકારોના અનુસાર, એક વાર જ્યારે તેમને જમ્મુ-કાશ્મીરની ચૂંટણીઓમાં એક વિસ્તારના પ્રભારી તરીકે નિયુક્ત કરીને મોકલવામાં આવ્યા હતા અને એ માટે ભંડોળ પણ આપવામાં આવ્યું હતું.

ચૂંટણી પછી ગહેલોતે પોતાને આપવામાં આવેલાં ભંડોળની પાઈ-પાઈનો હિસાબ આપ્યો અને બચેલા પૈસા પાર્ટીમાં પરત જમા કરાવી દીધા. ગહેલોતે જીવનની પહેલી ચૂંટણી જોધપુર વિશ્વવિદ્યાલયના વિદ્યાર્થી સંઘના અધ્યક્ષ પદની લડી હતી.

આ 1973ની વાત છે. આ...\n\ntl;dr:

હવે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે રાજસ્થાનમાં કૉંગ્રેસના મુખ્ય મંત્રી કોણ બનશે. જોધપુરની સરદારપુરા સીટનું નેતૃત્વ કરનારા કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અશોક ગહેલોત ત્રીજી વાર રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી પદના શપથ લેશે અને રાજ્યના પાર્ટી અધ્યક્ષ સચીન પાયલટ તેમના ડેપ્યુટી હશે.


અશોક ગહેલોતે ખરેખર એક સભામાં પાકિસ્તાનનો ઝંડો ફરકાવ્યો હતો?\nઆવા ખોટા સમાચારનાં મૂળ તપાસવા માટે 'એકતા ન્યૂઝરૂમ' નામે એક ખાસ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

વિધાનસભાના ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા થકી કેટલીક તસવીરો અને વીડિયો વાઇરલ કરાઈ રહ્યાં છે. આ પ્રોજેક્ટ થકી એની ખરાઈ ચકાસવાનો પ્રયાસ કરાયો છે.

રાજસ્થાનમાં ચૂંટણીઓના ગરમાતા માહોલ વચ્ચે હૅશટૅગ #कांग्रेसकोवोट_नहीं સાથે એક વીડિયો શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

વીડિયોમાં રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી અશોક ગહેલોત એક રેલીમાં મંચ પર ઊભા થઈને લીલા રંગનો એક ઝંડો ફરકાવતા નજરે પડે છે.

'કોંગ્રેસનો પાકિસ્તાન પ્રેમ' અને 'કોંગ્રેસને વોટ નહીં' જેવા જુમલા સાથે આ વીડિયો શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

વૉટ્સઍપ સિવાય ફેસબુક અને ટ્વિટર પર આ વીડિયોને જ્યાં પણ શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે, ત્યાં લખાયેલા સંદેશાનો સાર એવો છે કે 'ગહેલોતે પોતાની ચૂંટણી રેલીમાં પાકિસ્તાનનો ઝંડો ફરકાવ્યો હતો.'

આ મામલે અમે ગહેલોત અને સોશિયલ મીડિયા સંભાળનારા લોકેશ શર્મા સાથે વાત કરી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

લોકેશ શર્માએ અમને કહ્યું, "આ વીડિયો 21 નવેમ્બરનો છે. આ દિવસે અશોક ગહેલોતે જોધપુરમાં ઈદ-ઉલ-નબીના દિવસે ઝંડો ફરકાવ્યો હતો."

"જોકે, તે પાકિસ્તાનના ઝંડા ન હતા. તે ધાર્મિક ઝંડા હતા. જે ઇસ્લામ સાથે સંબંધિત છે."

"આ ઝંડા રાજસ્થાન સહિત ભારતના અનેક વિસ્તારોમાં થનારી મુસ્લિમોની ધાર્મિક સભાઓમાં લહેરાવવામાં આવે છે અને તે એમની ધાર્મિક માન્યતાનો મામલો છે."

પહેલાં પણ કોંગ્રેસ પર રાજસ્થાનમાં ચૂંટણી સમયે પાકિસ્તાનના ઝંડા લહેરાવવાના આરોપ લાગ્યા છે.

આવી જ એક અન્ય મામલાની સત્યતાની અમે તપાસ કરી જેમાં વીડિયો અને તેના અંગે કરવામાં આવતા દાવા ખોટા સાબિત થયા હતા.

 'ગરીબી વધારો, મત મેળવો' વસુંધરા રાજેએ આવું કેમ કહ્યું?

રાજસ્થાની ચૂંટણીને ધ્યાને રાખીને રાજ્યનાં મુખ્ય મંત્રી વસુંધરા રાજેનો આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કરાઈ રહ્યો છે.

આ વીડિયોમાં વસુંધરા રાજે કહી રહ્યાં છે કે 'જેટલી ગરીબી આપણે કરીશું એટલો જ વધારે ફાયદો થશે, એટલા જ વધારે વોટ આપણને મળશે.'

7 ડિસેમ્બરે રાજ્યમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે મતદાન યોજાનાર છે અને હાલમાં પૂરજોશમાં પ્રચાર અભિયાન ચાલે છે.

આ વીડિયો ની સત્યતા ચકાસવા કેટલાક લોકોએ એકતા ન્યૂઝ રૂમને આ વીડિયો મોકલ્યો.

આ વચ્ચે કોંગ્રેસ સમર્થક હોવાનો દાવો કરતાં કેટલાંક ફેસબુક ગ્રૂપમાં પણ આ વીડિયો શૅર કરાઈ રહ્યો છે. વૉટ્સઍપમાં પણ આ વીડિયો શેર થઈ રહ્યો છે.

વીડિયો સાથે...\n\ntl;dr:

રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં ચૂંટણીના માહોલ વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાય પ્રકારના ખોટા સમાચાર ફેલાવાઈ રહ્યા છે.


અશોક ગેહલોત : વિજય રૂપાણી સાબિત કરે કે ગુજરાતમાં દારૂ પીવાતો નથી તો હું રાજકારણ છોડી દઈશ\nઅશોક ગેહલોતના નિવેદનને ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ રાજ્યનું અપમાન ગણાવીને માફી માગવાની વાત કરી હતી.

વિજય રૂપાણીની માફી માગવાની વાત સામે અશોક ગેહલોતે કહ્યું છે કે જો તેમણે કહ્યું તે ખોટું હોય અને તે સાબિત કરી દે તો તેઓ રાજકારણ છોડી દેશે. નહીં તો વિજય રૂપાણી રાજકારણ છોડી દે.

અશોક ગેહલોતે ગુજરાતની દારૂબંધી મામલે કહ્યું હતું કે તેઓ ચૂંટણીઓના સમયે એક વર્ષ માટે ગુજરાતમાં હતા. ગુજરાતમાં આઝાદી બાદથી દારૂબંધી છે, પરંતુ ગુજરાતમાં સૌથી વધારે દારૂ પીવાય છે.

આ મામલે ગુજરાતના વિજય રૂપાણીએ કહ્યું, "ગેહલોતે ઘરેઘરે દારૂ પીવાય છે એવું કહીને સાડા છ કરોડ ગુજરાતીઓનું અપમાન કર્યું છે. તેમણે ગુજરાતીઓની માફી માગવી પડે."

સાબિત કરે તો હું રાજકારણ છોડી દઈશ : ગેહલોત

અશોક ગેહલોત મંગળવારે રાજસ્થાનના જોધપુરના પ્રવાસે હતા. આ સમયે તેમણે પત્રકારપરિષદ સંબોધી હતી.

અહીં તેમને વિજય રૂપાણીની માફી માગવાની વાત અંગે સવાલ પૂછવામાં આવ્યો હતો.

તેના જવાબમાં ગેહલોતે કહ્યું, "મેં કહ્યું કે એ ત્યાંના લોકોને ઘરેઘરે (ગુજરાતના) ખબર છે. આ વાતની ઘરઘરમાં ચર્ચા થઈ હશે કે સાચું કહ્યું કે ખોટું કહ્યું. હું ખોટું બોલી રહ્યો છું કે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી ખોટું બોલી રહ્યા છે?"

"મેં જે કહ્યું હતું તે જોઈને જ કહ્યું હતું. મને અનુભવ થયો તે પ્રમાણે કહ્યું હતું. ઘરઘરનો મતલબ જુમલો છે, તેનો મતલબ મોટાં ભાગનાં ઘરમાં દારૂ પીવાય છે."

"મેં એવું નહોતું કહ્યું કે સો ટકા લોકો દારૂ પીવે છે. તેઓ (રૂપાણી) અપરાધબોધથી પીડાઈ રહ્યા છે. ગુજરાતમાં આઝાદી બાદથી દારૂબંધી છે ત્યાં એટલા પ્રમાણમાં લોકો દારૂ પી રહ્યા છે કે કલ્પના ન કરી શકાય."

ગેહલોતે કહ્યું કે તેમણે (વિજય રૂપાણી) એવું કહેવું જોઈતું હતું કે દારૂ રાજસ્થાનથી આવતો હોય, મધ્ય પ્રદેશથી આવતો હોય, તો ત્યાંની સરકારો તેમની મદદ કરે કે તેમને ત્યાં દારૂની તસ્કરી ન થવી જોઈએ.

રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું કે આવું કહેવાના બદલે તેમણે (વિજય રૂપાણી) સ્પષ્ટતા કરી કે ત્યાં કોઈ દારૂ પીતા નથી.

તેમણે કહ્યું, "જો ત્યાં કોઈ દારૂ પીતું નથી અને મેં કહ્યું એ ખોટું છે તો તેઓ સાબિત કરી દે તો હું રાજકારણ છોડી દઈશ અથવા તેઓ રાજકારણ છોડી દે."

ભાજપ-કૉંગ્રેસ વચ્ચે દારૂબંધીને લઈને ઘમસાણ

અશોક ગેહલોતના નિવેદન બાદ ગુજરાતના વિજય રૂપાણી સૌપ્રથમ સામે આવ્યા અને તેમણે ગેહલોતને માફી માગવા કહ્યું હતું.

અશોક ગેહલોકના નિવેદનને રૂપાણીએ ગુજરાતીઓનું...\n\ntl;dr:

રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી અશોક ગેહલોતના દારૂ પીવાના નિવેદન બાદ શરૂ થયેલો વિવાદ હજી શમવાનું નામ લેતો નથી.


અશોક ચક્ર : આ સન્માન મેળવનારા પ્રથમ કાશ્મીરી સૈનિક નઝીર વાની કોણ છે? શું તેઓ અગાઉ ઉગ્રવાદી હતા?\nનઝીર વાની

એ રાત્રીએ થોડા સમય માટે નીરવ શાંતિ રહી પરંતુ બાદમાં ધડાકાભેર ગોળીબારનો અવાજ એ શાંત વાતાવરણમાં ગૂંજવા લાગ્યો.

સુરક્ષા દળોને બાતમી મળી હતી કે ગામમાં છ ઉગ્રવાદીઓ છુપાયા છે.

એ રાતે ઇન્ડિયન આર્મીના જવાન નાઝીર વાની ઉગ્રવાદી વિરોધી ઑપરેશનમાં ભાગ લેવા માટે ખૂબ જ તપ્તર જણાતા હતા. તેમના સાથીએ કહ્યા અનુસાર વાનીને ઑપરેશનમાં ભાલ લેવાની તીવ્ર ઇચ્છા જાગી હતી.

તેમને તેમના એક સાથીની શહીદીનો બદલો લેવો હતો.

કહેવાય છે કે વાનીના ખાસ મિત્રનું ઉગ્રવાદીઓ સામેના એક ઑપરેશનમાં મૃત્યુ થઈ ગયું હતું. તેમણે ત્યારે જ એ જવાનનો બદલો લેવાની પ્રતિજ્ઞા કરી લીધી હતી.

નઝીર અહેમદ વાનીને સરકાર મરણોત્તર 'અશોક ચક્ર'થી સન્માન કરવા જઈ રહી છે. કાશ્મીરમાં ઉગ્રવાદી વિરોધી ઑપરેશનમાં બહાદુરી દર્શાવવા માટે તેમનું દેશના સૌથી ઉચ્ચતમ ઍવૉર્ડથી સન્માન થશે.

જોકે, તેઓ આજે આ દુનિયામાં નથી પણ તેમને આ ઍવૉર્ડ મરણોત્તર આપવામાં આવી રહ્યો છે.

સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અશોક ચક્ર ઍવૉર્ડ મેળવનારા તેઓ પહેલા કાશ્મીરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નઝીર વાનીની કબર

38 વર્ષીય વાની ગત વર્ષે નવેમ્બર મહિનામાં દક્ષિણ કાશ્મીરમાં ઉગ્રવાદી વિરોધી ઑપરેશન દરમિયાન શહીદ થયા હતા. આ ઑપરેશનમાં છ ઉગ્રવાદીના પણ મોત થયા હતા.

ઇન્ડિયન આર્મીએ નિવેદન રજૂ કર્યું હતું કે વાની ખૂબ જ બહાદુર સૈનિક હતા અને તેઓ વર્ષ 2004માં આર્મીમાં જોડાયા હતા. આ પૂર્વે તેઓ એક ઉગ્રવાદી હતી.

આર્મીના નિવેદન અનુસાર "તેમના સમગ્ર સક્રિય જીવન દરમિયાન તેમના જીવને જોખમની ધમકીઓ તેમને મળતી રહી તેમ છતાં તેઓ બહાદુરીપૂર્વક રહ્યા. તેઓ પ્રેરણાદાયી છે."

તેમના નાના ભાઈ મુસ્તાક વાનીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે,"નઝીરે ક્યારે ઉગ્રવાદનો પથ નહોતા અપનાવ્યો તેઓ મુસ્લિમ બ્રધર્સ સંગઠન ઇખવાન મુસલમિનમાં જોડાયા હતા."

"આ આત્મસમર્પણ કરનારા સ્થાનિક ચરમપંથીઓનું એક એવું સંગઠન છે જેને સરકારોનું પીઠબળ હોય છે. આ સંગઠન પછી પ્રદેશમાં ઉગ્રવાદીઓ સામે લડાઈ લડે છે."

કુલગામના રહેવાસી

વાની ભારત પ્રશાશિત કાશ્મીરના કુલગામ જિલ્લાના સૌથી સંવેદનશીલ જિલ્લા કુલગામના રહેવાસી છે.

વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ગત વર્ષે તેમણે ઉગ્રવાદી વિરોધીઓ સામે હાથ ધરવામાં આવેલા કેટલાક ઑપરેશનનો ભાગ રહ્યા હતા.

વર્ષ 2007માં તેમને બહાદુરી માટે સેના મેડલથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે 2018માં ફરીથી એક વાર તેમને સેના મેડલ મળ્યું હતું.

તેમના પરિવારમાં હવે પત્ની અને બે બાળકો...\n\ntl;dr:

નવેમ્બરની ઠંડીની એ રાત્રી હતી. ઇન્ડિયન આર્મીના જવાનોએ દક્ષિણ કાશ્મીરના શોપિયન જિલ્લાના બટગુંદ ગામને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધું હતું.


અસદુદ્દીન ઓવૈસીની AIMIM પાર્ટી મુસલમાનો માટે મસીહા છે કે મુસીબત?\nએઆઈએમઆઈએમના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી

તેમના માટે ઇમ્તિયાજ જલીલનો સીધો જવાબ છે કે એઆઈએમઆઈએમના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી ભારતીય મુસલમાનોના એક માત્ર લિડર છે.

ઇમ્તિયાજ જલીલ ઑલ ઇન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન અથવા એઆઈએમઆઈએમના મહારાષ્ટ્રથી ચૂંટાયેલા સાંસદ છે. તેમના દાવાને પડકારતા લોકોને તેઓ સવાલ કરે છે,"તમે બીજા કોઈ નેતા બતાવો?"

પોતાના નેતાનું નામ લઈને એક બીજો સવાલ કરે છે, "મુસલમાનોના એવા લોકપ્રિય નેતા બતાવી શકો જેવા ઓવૈસી સાહેબ છે? આટલું મક્કમતાથી બોલવાવાળા અને સંસદની અંદર પણ મુસલમાનો માટે બોલનારા કોઈ અન્ય મુસ્લિમ નેતાનું નામ જણાવો? કોઈ પણ રાજ્ય અને શહેરમાં પૂછી લો તમને બીજું કોઈ નામ નહીં મળે."

ઇમ્તિયાજ જલીલ પોતાની પાર્ટીને પણ એ જ દરજ્જો આપે છે જેવો તે પોતાના નેતાને આપે છે.

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 5 બેઠકો જિત્યા બાદ કહેવાઈ રહ્યું છે કે એઆઈએમઆઈએમ મુસલમાનોની રાષ્ટ્રીય સ્તરની પાર્ટી બનીને ઊભરી રહી છે અને એટલા માટે અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી સમુદાયના સૌથી મોટા નેતાના રૂપમાં ઊભરી આવ્યા છે.

એઆઈએમઆઈએમની સ્થાપના વર્ષ 1927માં થઈ હતી. શરૂઆતમાં પાર્ટી માત્ર તેલંગણા સુધી મર્યાદિત હતી. 1984થી પાર્ટી સતત હૈદરાબાદ લોકસભા બેઠક જીતતી આવી છે.

વર્ષ 2014માં થયેલી તેલંગણા વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટીએ 7 બેઠકો જીતી હતી અને 2014ના મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં બે બેઠકો જિત્યા બાદ આ પાર્ટીએ પોતાનો દરજ્જો એક નાની શહેરી પાર્ટીથી વધીને રાજ્ય સ્તરની પાર્ટીના રૂપમાં સ્થાપિત કરી દીધી.

બિહારમાં જીત નોંધાવ્યા બાદ પાર્ટીના ઇરાદા બુલંદ થઈ ગયા છે. તેલંગણા અને મહારાષ્ટ્ર બાદ પાર્ટીએ હવે બિહારમાં પોતાનું ખાતું ખોલ્યું છે અને પોતાના મુખ્યાલય હૈદરાબાદ અને તેની બહાર વિધાનસભાની સૌથી વધુ બેઠકો પહેલી વાર જીતી છે.

પાર્ટીએ હવે પશ્ચિમ બંગાળમાં પોતાની કિસ્મત અજમાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે જ્યાં ચૂંટણી આગામી છ મહિનામાં જ થવાની છે. બિહારની સરખાણીએ અહીં મુસલમાનોની સંખ્યા વધુ છે.

પાર્ટી ઉત્તર પ્રદેશમાં વર્ષ 2017માં કેટલીક બેઠકો પર ડિપોઝીટ જપ્ત થયા બાદ પણ 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાની વાત કરી રહી છે.

ઇમ્તિયાજ જલીલનું કહેવું છે કે પાર્ટીની ચૂંટણી સફળતા પાછળ ઓવૈસી પર લોકોનો વધતો વિશ્વાસ પણ છે.

તેઓ કહે છે, "લોકોને હવે અહેસાસ થઈ રહ્યો છે કે ઓવૈસી થોડું તીખું બોલશે પણ જે બોલશે તે સાચું જ બોલશે. લોકોને તેમની જબાન પસંદ નથી આવતી પણ લોકોને લાગે છે કે તેમની રીત...\n\ntl;dr:

હાલના સમયમાં શું કોઈ ભારતમાં મુસલમાનોના રાષ્ટ્રીય નેતા છે? ભારતીય મુસલમાનોમાં નેતૃત્ત્વની ઊણપ છે એવું કહેનારા મોટાભાગે આવો સવાલ કરતા હોય છે.


અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી AIMIM ગુજરાતની રાજનીતિમાં શું ફરક લાવી શકશે?\nઅસદુદ્દીન ઔવેસી

એવી જ રીતે જુહાપુરામાં રહેતા મુસ્લિમ આગેવાન ઇકરામ મિર્ઝાનું માનવું છે કે, જે રીતે કૉંગ્રેસ મુસ્લિમો માટે એક કાયમી સમાધાન નથી તેવી રીતે શક્ય છે કે  AIMIM પર તેમની માટે એક કાયમી સમાધાન ન પુરવાર થાય.

ઇકરામ મિર્ઝા કહે છે કે, જો તે લોકોને કોઈ પણ રીતે કોમવાદની વાતોમાં ફસાવીને રાખશે તો તેમાં લોકોની મૂળ સમસ્યાઓ ભૂલાઈ જશે, અને કદાચ આવનારા સમયમાં લોકો AIMIMથી દૂર પણ જતા રહે. AIMIM હજી એ પુરવાર કરવાનું બાકી છે કે તે ગુજરાતમાં કાયમ માટે છે કે માત્ર એક બે ચૂંટણીઓ પૂરતી છે.

ઉપરના આ બન્ને કિસ્સાઓ AIMIMમાં ગુજરાતમાં પ્રવેશના બે અલગ અલગ પાસાઓ બતાવે છે. એક તરફ મુસલમાન સમુદાયનાં ઘણા લોકો તેને પોતાના માટે એક મજબૂત વિકલ્પ માને છે તો બીજી તરફ અનેક લોકો તેને માત્ર ચૂંટણીલક્ષી ખેલ માને છે.

AIMIMએ ગુજરાતમાં અમદાવાદ ઉપરાંત ભરૂચ, મોડાસા, અને ગોધરામાં પણ ચૂંટણીઓ લડી રહી છે. મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં સાત કૉર્પોરેટરો જીત્યા છે અને તાલુકા પંચાયતોની ચૂંટણી બાકી છે.

AIMIM ગુજરાતની રાજનીતિમાં શું ફરક લાવશે?

એઆઈએમઆઈએમના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી

ગુજરાતમાં છેલ્લા 5 દાયકાઓથી માત્ર કૉંગ્રેસ અને ભાજપ જ સત્તામાં કે વિપક્ષમાં રહે છે. ભાજપના બળવાને કારણે શંકરસિંહ વાઘેલા અને કેશુભાઇ પટેલે અલગ મોરચો ખોલ્યો હતો, પરંતુ તે પણ લાંબો સમય ટક્યો હતો. જો કે મુખ્યત્વે મુસલમાન અને તેમની સાથે દલિત, આદિવાસી અને OBC ઉપરાંત બીજા વંચિત સમુદાયોને ધ્યાનમાં લઈને હજી સુધી આ પહેલાં કોઈ પક્ષ ગુજરાતમાં આવ્યો નથી.

AIMIMના પ્રમુખ અસદુદ્દીન ઔવેસીએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની પોતાની વાતચીત દરમિયાન કહ્યું હતું કે અમે આ સર્વે સમાજોનો અવાજ એક સાથે ઉઠાવીશું. જો નિષ્ણાતોનું માનીએ તો AIMIMના પ્રવેશથી ગુજરાતમાં સૌથી વધુ નુકસાન કૉંગ્રેસને થશે, કારણ કે મુસ્લિમ મતોમાં તે કૉંગ્રેસના મતો જ લઈ રહી છે. જોકે, જ્યાં મુસ્લિમ કે દલિત મતો ન હોય તેવા સ્થળે AIMIM પ્રવેશ કરવાનું નહીં વિચારે.

આ અંગે વાત કરતા રાજકીય વિશ્લેષક શારીક લાલીવાલાએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું કે, જો મુસલમાનોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વની વાત કરીએ તો 80ના દાયકા પછી તેઓ ગુજરાતના નક્શામાંથી સાવ ગાયબ છે.

છેલ્લે અહેસાન જાફરી અને રઉફ વલીઉલ્લાહ જેવા નેતાઓએ 80ના દાયકામાં મુસ્લિમ વોટર અને મુસલમાનોની વાત કરી હતી, ત્યારબાદ મુસ્લિમ ધારાસભ્યોની સંખ્યા ઘટતી ગઈ અને હવે છેલ્લે માત્ર 3 ધારાસભ્યો મુસલમાન છે.

શારીક કહે છે કે,...\n\ntl;dr:

ઇમ્તિયાઝ ખાન પઠાણ, વ્યવસાયે એક વકીલ છે, પરંતુ હાલ અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી  AIMIM સાથે જોડાઈ ચૂક્યા છે. તેમણે તાજેતરમાં મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણી લડી ખૂબ જ ઓછા મતે હારી ગયા. ઇમ્તિયાઝ ખાન પઠાણ ગુજરાતમાં થયેલા ઍન્કાઉન્ટર કેસોમાં સિનિયર વકીલોને મદદ કરવા માટે અને નીચલી કોર્ટમાં સરકાર વિરુદ્ધ ઊભા રહેવા માટે પણ જાણીતા છે. તેમને લાગે છે કે AIMIM ગુજરાતની રાજનીતિમાં નવો વળાંક લઈને આવી છે.


અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી AIMIMનું ગુજરાતની સ્થાનિકસ્વરાજની ચૂંટણીમાં આગમન, કેવી રહેશે ટક્કર?\nઆ શબ્દો 35 વર્ષના સુફિયાન રાજપૂતનાં છે, જેણે પોતાના મિત્રો સાથે મળીને લગભગ અઢી મહિના સુધી અજિત મીલ વિસ્તારમાં CAA-NRC વિરુદ્ધ શાહીનબાગની જેમ વિરોધપ્રદર્શન કર્યું હતું.

આ પ્રદર્શનમાં રખીયાલ, બાપુનગર, અજિત મીલ વગેરે વિસ્તારોના અનેક મુસલમાન લોકોએ ભાગ લીધો હતો.

ગુજરાતમાં CAA-NRCની વિરુદ્ધ આ સૌથી લાંબુ ચાલનારું વિરોધપ્રદર્શન હતું. સુફિયાન અને તેમના મિત્રોએ ત્યારે અનુભવ્યું હતું કે તેમના માટે કોઈ મોટા રાજકીય પક્ષના કોઈ નેતાએ મદદ કરી ન હતી.

કદાચ એટલા માટે જ જ્યારે અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી AIMIMએ ગુજરાતમાં આવવાનું નક્કી કર્યું તો સુફિયાન રાજપૂત જેવા અનેક લોકો તેમની સાથે તુરંત જોડાઈ ગયા.

સુફિયાન રાજપૂત

ઘણા મુસલમાન અને દલિત સમાજના લોકો આ પાર્ટીને તેમના સમાજો માટે ગુજરાતમાં શરૂ થયેલો એક ત્રીજો મોરચો માને છે. પાર્ટીના નેતાઓનું કહેવું છે કે AIMIMને કાર્યકર્તાઓ અને ઉમેદવાર શોધવમાં કોઈ તકલીફ પડી નથી, કારણકે ઘણા લોકો આ માટે પહેલાંથી જ તૈયાર હતા.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી સાથે-સાથે AIMIM ગુજરાતભરમાં ગોધરા, ભરૂચ, અને મોડાસામાં પોતાના ઉમેદવારો ઊભા રાખવાની છે.

આ તમામ ચૂંટણીઓમાં 80 જેટલા ઉમેદવારો મુસલમાનોની બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારમાં ચૂંટણી લડશે.

આ માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનમાંથી 21, ભરૂચ નગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં 20, ગોધરામાં 22, અને મોડાસા નગરપાલિકામાં આશરે 18 ઉમેદવારો ચૂંટણી લડશે. AIMIMએ મુસલમાન ઉપરાંત દલિત સમાજના લોકોને ઉમેદવારી આપી છે.

જો કે AIMIMના નેતાઓનું માનવું છે કે અમદાવાદમાં તેમને સારો પ્રતિભાવ મળી રહ્યો છે અને લોકો તેમની વાત સમજી રહ્યા છે.

આ માટે તેમના 21 ઉમેદવારોમાથી 19 મુસલમાન છે અને બાકીનાં દલિત સમાજનાં મહિલાઓ છે.

મુસલમાનોની બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાં યોજાતી AIMIMની બેઠકોમાં ઘણી મોટી સંખ્યામાં લોકો જોવા મળી રહ્યા છે. જોકે નિષ્ણાંતો માને છે કે આ ભીડ ખરેખર વોટમાં ફેરવાશે કે નહીં તે જોવાનું રહેશે, કારણકે ગુજરાતમાં આ પહેલાં પણ કોઈ ત્રીજા પક્ષને ક્યારેય લોકોએ સ્વાકાર્યો નથી.

AIMIMના ગુજરતાના પ્રમુખ શાબીર કાબલીવાલાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું હતું કે ઘણા મુસલમાનોને લાગે છે કે હવે તેમનો અવાજ ઉઠાવનારો કોઈ રાજકીય પક્ષ બચ્યો જ નથી, એટલે લોકો AIMIMને એક સારા વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે કે સામાન્ય રીતે મુસલમાન સમાજની વસતી વધારે હોય, ત્યાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીનું જોર વધારે હોય છે.

જો કે...\n\ntl;dr:

“CAA-NRCના આંદોલનો સમયે જ્યારે કોઈ રાજકીય નેતાએ અમને મદદ નહોતી કરી ત્યારે, રાજકારણમાં અમને ખૂબ એકલુ લાગ્યું હતું. ત્યારથી જ મનોમન નક્કી કરી લીધું હતું કે અમારા અને અમારા જેવા બીજા વંચિતોનું કોઈ રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ હોવું જોઈએ.”


અસલી 'ઠગ્સ ઑફ હિન્દોસ્તાન' જેમનાથી અંગ્રેજો પણ ડરતા હતા\n'કન્ફેશન ઑફ અ ઠગ'નું કવર પેજ

પરંતુ ભારતમાં 19મી સદીમાં જે ઠગ અંગ્રેજો સામે પડ્યા હતા, તેઓ મામૂલી નહોતા.

ઠગ વિશે સૌથી રસપ્રદ અને સત્તાવાર જાણકારી 1839માં લખાયેલા પુસ્તક 'કન્ફેશન ઑફ અ ઠગ'માં મળે છે. પુસ્તકના લેખક પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ફિલિપ મીડો ટેલર છે.

પુસ્તક અંગે તેઓ કહે છે કે તેમણે તો ફક્ત લખવાનું કામ કર્યું છે. અસલમાં તો સાડા પાંચસો પાનાંનું આ પુસ્તક ઠગોના એક સરદાર આમિર અલી ખાને કરેલી કબૂલાતનો સંગ્રહ છે. મતલબ કે એક પ્રકારનું એકરારનામું છે.

ટેલર મુજબ, "ઠગોના સરદારે જે પણ કહ્યું હતું તેને શબ્દશ: લખવામાં આવ્યું છે."

આમિર અલીની કહાણી એટલી રસપ્રદ હતી કે તે એક નવલકથા બની ગઈ. રુડયાર્ડ કિપલિંગની પ્રખ્યાત નવલકથા 'કિમ' (1901) કરતાં લગભગ 60 વર્ષ પહેલાં છપાયેલું આ પુસ્તક એક ભારતીય ઠગનું 'ફર્સ્ટ પર્સન એકાઉન્ટ' છે.

ટેલરનું કહેવું છે કે એવી સેંકડો વ્યક્તિઓ હતી, જેઓ આમિર અલીની દેખરેખ હેઠળ ઠગાઈનો ધંધો કરતા હતા. ટેલરે જ્યારે આમિર અલીને પૂછ્યું કે તેણે અત્યાર સુધી કેટલા લોકોના જીવ લીધા છે?

જવાબ આપતા આમિર અલીએ જણાવ્યું, "અરે સાહેબ, આ તો હું પકડાઈ ગયો નહીં તો એક હજાર પાર કરી લેત. પરંતુ તમે લોકોએ 719 પર જ મને રોકી દીધો."

ઠગાઈની પરિસ્થિતિ એવી હતી કે તેનાથી છૂટકારો મેળવવા માટે અંગ્રેજોએ એક અલગ વિભાગ બનાવ્યો હતો. તે જ વિભાગ આગળ જઈને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરો આઈબી નામે ઓળખાવા લાગ્યો.

ટેલર લખે છે, "ઠગોનું નેટવર્ક ખૂબ જ વિશાળ હતું. તેઓ ખૂબ જ ગુપ્ત રીતે કામ કરતા હતા. તેમને સામાન્ય લોકોથી અલગ તારવવા ખૂબ જ મુશ્કેલ હતા. તેઓ પોતાનું કામ ખૂબ જ ચાલાકીથી કરતા હતા જેથી કોઈને શંકા ના જાય."

ઠગથી છૂટકારો મેળવવાના વિભાગના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ કૅપ્ટન રેનૉલ્ડ્સે 1831થી 1837 વચ્ચે ઠગ સાથે થયેલી કાર્યવાહીની માહિતી 1838માં બહાર પાડી હતી.

આ માહિતી અનુસાર ઝડપાયેલા 1059 લોકો પર આરોપ સાબિત ન થતા તેમને મલેશિયા પાસે આવેલા પેનાંગ ટાપુ પર છોડી દેવામાં આવ્યા. જેથી કરીને તેઓ ફરીથી આવી કોઈ હરકત ના કરી શકે.

આ સિવાય 412 લોકોને ફાંસી આપવામાં આવી અને 87 લોકોને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી.

ઠગોની ગુપ્ત અને રહસ્યમય જિંદગી

ઠગ માટે અંગ્રેજો 'સિક્રેટિવ કલ્ટ', 'હાઇવે રોબર્સ' અને 'માસ મર્ડરર' જેવા શબ્દો વાપરતા હતા. 'કલ્ટ' કહેવાનું કારણ એ હતું કે તે ઠગને પોતાનાં રીતિ-રિવાજ, વિશ્વાસ, માન્યતાઓ, પરંપરાઓ, સિદ્ધાંત હતાં જેમનું તેઓ ગંભીરતાથી પાલન કરતા હતા.

તેમની પોતાની...\n\ntl;dr:

ઠગ શબ્દ સાંભળતા જ આપણાં દિમાગમાં કોઈ ચાલાક વ્યક્તિની તસવીર સામે આવે જે ભોળવીને કિંમતી વસ્તુઓ ઠગી લે.


અસ્પૃશ્યતાનો વિરોધ કરતા ગાંધીજી વર્ણવ્યવસ્થામાં કેમ માનતા હતા?\nઅસ્પૃશ્યતાનાબૂદીને પોતાનું જીવનકાર્ય ગણનારા, તેના માટે ભારે વિરોધ વેઠનારા અને અસ્પૃશ્યતાના પ્રશ્નને રાષ્ટ્રીય મંચ પર લાવનારા ગાંધીજી વર્ણવ્યવસ્થાનો બચાવ કેમ કરતા હતા?

શું તેમના આ વિચારોના આધારે તેમને 'કાસ્ટિસ્ટ', જ્ઞાતિભેદમાં માનનારા, તેને ટેકો આપનારા કહી શકાય?

વર્ણવ્યવસ્થા : ગાંધીજીનો દૃષ્ટિકોણ

વર્ણવ્યવસ્થા વિશેના ગાંધીજીના ખ્યાલ ટૂંકમાં આ રીતે મૂકી શકાય : વર્ણધર્મ એટલે શ્રમના વિભાજનની વ્યવસ્થા.

દરેકે કમાવા માટે પોતાના પૂર્વજનો વ્યવસાય કરવો. બીજો વ્યવસાય શોધવામાં સમય ન બગાડવો.

એ રીતે બચતા સમયમાં આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ માટે પ્રવૃત્તિ કરવી.

પોતાની મૂળભૂત વૃત્તિ પૂર્વજોના વ્યવસાય સિવાયની હોય, તો જીવનનિર્વાહ પૂરતું પૂર્વજોના વ્યવસાયમાંથી કમાવું અને પોતાની જે વૃત્તિ હોય તે ક્ષેત્રમાં સેવા આપવી.

બધા વ્યવસાયોનું મહત્ત્વ સરખું હોય. કોઈ ઊંચો કે નીચો ન હોય.

તેમણે લખ્યું હતું, 'આ (વર્ણધર્મના) નિયમને શોધીને અને જ્ઞાનપૂર્વક એનું પાલન કરીને હિંદુધર્મે માનવજાતિની ભારે સેવા કરી છે.' (નવજીવન, ૨૭-૧૧-૧૯૨૭, પૃ.૧૧૬)

આ જ લેખમાં તેમણે લખ્યું હતું, 'વર્ણધર્મની આ કલ્પનામાં કોઈ એકબીજાથી ચઢિયાતું નથી...હા, એટલું અવશ્ય કબૂલ કરવું જોઈએ કે હિંદુધર્મના વિકાસક્રમમાં કોઈક કાળે એમાં ભ્રષ્ટાચાર દાખલ થયો, અને ઊંચનીચપણાના સડાએ પેસીને એને બગાડી નાખ્યો.'

એક સવાલના જવાબમાં ગાંધીજીએ એમ પણ લખ્યું હતું, 'હું અવશ્ય કહું કે બ્રાહ્મણવર્ણ એ બીજા વર્ણોની પરાકાષ્ઠા છે. એનો અર્થ ચડિયાતી સેવાની શક્તિ છે, ચડિયાતો દરજ્જો નથી. ચડિયાતો દરજ્જો ધારણ કરવામાં આવે એ ક્ષણે જ એ પગ નીચે કચડવાને લાયક બને છે.' ('વર્ણાશ્રમ', સંપાદકઃ વનમાળા દેસાઈ, પૃ. ૧૪)

વર્ણધર્મનો ગાંધીજીનો આદર્શ

ગાંધીજીએ તેમની કલ્પનાના આદર્શ વર્ણધર્મનું ચિત્ર આ શબ્દોમાં આપ્યું હતું : 'વર્ણધર્મમાં અથવા કહો કે હિંદુ ધર્મમાં હું અસ્પૃશ્યતાને સ્થાન નથી જોતો. એ વર્ગો બીજા સૌની સાથે શૂદ્રવર્ગમાં ભળી જશે.'

'આ શૂદ્રવર્ગમાંથી પાવન થઈને ધીમેધીમે બીજા ત્રણ વર્ણો ઉદભવશે. એમના ધંધાઓ વિવિધ છતાં દરજ્જો સમાન હશે.'

'બ્રાહ્મણો બહુ થોડા હશે. ક્ષત્રિય વર્ગ એથીયે નાનો હશે, અને તે આજની જેમ ભાડુતી સિપાઈ અથવા નિરંકુશ રાજ્યકર્તા નહીં હોય, પણ રાષ્ટ્રના સાચા રક્ષક અને હવાલદાર હશે, અને એની સેવામાં જાનની કુરબાની કરશે.'

'સૌથી નાનો વર્ગ શુદ્રોનો હશે. કારણ સુવ્યવસ્થિત સમાજમાં મનુષ્ય ભાઈબહેનો પાસેથી ઓછામાં ઓછી મજૂરી...\n\ntl;dr:

ગાંધીજીના જીવનકાળમાં અને ત્યાર પછી પણ તેમના સૌથી ટીકાપાત્ર બનેલા વિચારોમાં તેમના વર્ણાશ્રમ-વર્ણધ વિશેના વિચારોનો સમાવેશ થાય.


અહમદ પટેલ : કૉંગ્રેસમાં ગાંધી પરિવાર બાદ સૌથી શક્તિશાળી વ્યક્તિ\nતે સમયે અનૌપચારિક વાતચીતમાં આ ત્રણેયને 'અમર-અકબર-ઍન્થની' ગૅંગ તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા.

અહમદ પટેલના મિત્રો, વિરોધીઓ અને સહકર્મીઓ તેમને અહમદભાઈ કહીને બોલાવતા, પરંતુ તેઓ હંમેશાં પોતાને સત્તા અને પ્રચારથી દૂર રાખવાનું જ પસંદ કરતા હતા.

યુપીએના 2004થી 2014 સુધીના શાસનકાળમાં સોનિયા ગાંધી, મનમોહન સિંહ અને કદાચ પ્રણવ મુખરજી પછી અહમદ પટેલ જ સૌથી શક્તિશાળી નેતા હતા.

આમ છતાં તેઓ આ સમયગાળામાં કેન્દ્ર સરકારમાં મંત્રી તરીકે જોડાયા ન હતા.

2014 પછી કૉંગ્રેસ પત્તાના મહેલ જેવી નબળી દેખાવા લાગી ત્યારે પણ અહમદ પટેલ મજબૂતીથી ટેકામાં રહ્યા અને મહારાષ્ટ્રમાં મહાવિકાસ અઘાડીના નિર્માણમાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

તેઓ પોતાની કટ્ટર વિરોધી શિવસેનાને પણ પોતાની સાથે લાવવામાં સફળ રહ્યા હતા.

જ્યારે સચીન પાઇલટે રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી અશોક ગેહલોત વિરુદ્ધ બળવો કર્યો ત્યારે પણ અહમદ પટેલ સક્રિય થયા હતા.

તમામ રાજકીય પંડિતો એવી આગાહી કરતા કે જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાની જેમ પાઇલટ પણ ભાજપમાં ચાલ્યા જશે. પરંતુ અહમદ પટેલ પડદા પાછળ કામ કરી રહ્યા હતા.

તેમણે મધ્યસ્થીઓની મદદથી એ સુનિશ્ચિત કર્યું કે સચીન પાઇલટ પક્ષમાં જ રહે.

પડદા પાછળની સક્રિયતા

અહમદ પટેલ સાથે સંકળાયેલી આવી ઘણી વાતો છે.

2014 પછી ગાંધી પરિવારની તુલનામાં પાર્ટીના કાર્યકરો વચ્ચે સદ્ભાવ રાખવામાં અહમદ પટેલનો પ્રભાવ વધારે હતો, એમ કહેવું બિલકુલ અતિશયોક્તિ નહીં ગણાય.

દરેક વ્યક્તિની કેટલીક ખામીઓ અથવા મર્યાદા પણ હોય છે. અહમદ પટેલ હંમેશાં સતર્ક રહ્યા અને તેમણે કોઈ પણ મુદ્દે નિર્ણાયક વલણ અપનાવવાનું ટાળ્યું.

2004માં જ્યારે યુપીએની સરકાર બની ત્યારે કપિલ સિબ્બલ અને પી. ચિદમ્બરમ્ જેવા કૉંગ્રેસી નેતાઓનું જૂથ ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને હાલના ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સામે 2002નાં ગુજરાત રમખાણોમાં કથિત ભૂમિકા અંગે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવા માગતા હતા.

પરંતુ અહમદ પટેલ આ વિશે દુવિધામાં હતા. તેમની આ દુવિધા અને ખચકાટને સોનિયા ગાંધી અને મનમોહન સિંહ સમજી ગયાં હતાં. તેઓ અહમદ પટેલની રાજકીય કુનેહ પર ભરોસો કરતાં હતાં.

આ કારણથી જ અહમદ પટેલની સલાહને અનુસરીને બંનેએ પોતાના રાજકીય વિરોધીઓ સામે ધીમી અને સહજ પ્રક્રિયાનો આશરો લીધો હતો.

બીજી તરફ, બહારની દુનિયા માટે અહમદ પટેલ હંમેશાં એક કોયડા સમાન રહ્યા, પરંતુ જે લોકો કૉંગ્રેસના કલ્ચરને સમજે છે, તેમની નજરમાં અહમદ પટેલ હંમેશાં એક મૂડીસમાન હતા....\n\ntl;dr:

અહમદ પટેલને કૉંગ્રેસમાં હંમેશાં સંગઠનના માણસ ગણવામાં આવતા હતા. 1985માં રાજીવ ગાંધીએ ઑસ્કાર ફર્નાન્ડિઝ અને અરુણ સિંહની સાથે તેમને પોતાના સંસદીય સચિવ બનાવ્યા ત્યારે તેઓ પહેલી વખત ચર્ચામાં આવ્યા હતા.