ખેડૂત આંદોલન : શું હવે ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈત ગુજરાતમાં 'કિસાન આંદોલન'ને વધુ તીવ્ર બનાવશે?\nખેડૂત નેતાની અટકાયત

ઉપરાંત રાકેશ ટિકૈતે ગુજરાતમાં આંદોલન તીવ્ર બનાવવા પણ તૈયારી દર્શાવી છે.

જોકે આ વચ્ચે ગુજરાતના અમદાવાદમાં દિલ્હીથી કેટલાક ખેડૂત આગેવાન આવ્યા હતા. આગામી 3-4 એપ્રિલના રોજ ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈત ગુજરાતની મુલાકાત લેવાના છે તે વિશે પત્રકાર પરિષદ યોજી જાહેરાત કરવા માટે આ ખેડૂત નેતા દિલ્હીથી આવ્યા હતા.

જોકે પોલીસે ચાલુ પત્રકાર પરિષદમાં તેમની ધરપકડ કરી હતી. દરમિયાન ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતે અમદાવાદમાં ખેડૂત નેતા યુદ્ધવીર સિંહની ધરપકડની આકરી ટીકા કરી છે અને તેમને મુક્ત કરવાની માગ પણ કરી છે.

આ મામલે બીબીસી સંવાદદાતા તેજસ વૈદ્યએ જણાવ્યું હતું કે સંયુક્ત કિસાન મોરચાના નેતા યુદ્ધવીર સિંહ પત્રકાર પરિષદમાં જાહેરાત કરી રહ્યા હતા કે રાકેશ ટિકૈત ગુજરાત આવશે.

આ વચ્ચે પોલીસે આવી તેમની અટકાયત કરી લીધી હતી.

તેજસ વૈદ્યએ જણાવ્યું હતું કે પોલીસે પત્રકાર પરિષદની મંજૂરી નથી એવું કારણ જણાવી તેમની અટકાયત કરી લીધી હતી.

તેમને પોલીસ સ્ટેશને લઈ જવાયા છે. અને કાર્યક્રમ અધવચ્ચે જ પડતો મૂકવામાં આવ્યો છે.

અમારા સહયોગીને મુક્ત કરવામાં આવે, નહીં તો આંદોલન કરીશું - રાકેશ ટિકૈત

અમદાવાદ : ચાલુ પ્રેસકૉન્ફરન્સમાંથી ખેડૂત નેતાઓને પોલીસ પકડી ગઈ

ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતે અમદાવાદમાં ખેડૂત નેતા યુદ્ધવીર સિંહની ધરપકડની આકરી ટીકા કરી છે અને તેમને મુક્ત કરવાની માગ પણ કરી છે.

રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું કે આ ગુજરાત મૉડલ છે જે અમે લોકો સામે લાવવા માગતા હતા, રાજ્યના લોકો હજુ મુક્ત નથી થયા, તેઓ પૂર્ણ રૂપે બંધનમાં છે.

તેમણે કહ્યું કે જો યુદ્ધવીર સિંહને મુક્ત કરવામાં નહીં આવે તો ગુજરાતમાં આંદોલનને સક્રિય કરવામાં આવશે અને ગુજરાતના ખેડૂતોને પણ તેમાં જોડવામાં આવશે.

રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું, "પોલીસ ભારતીય કિસાન યુનિયનના રાષ્ટ્રીય મહાસિચવ યુદ્ધવીર સિંહ અમદાવાદમાં ચાલુ પ્રેસકૉન્ફરન્સની વચ્ચેથી ઊઠાવીને લઈ ગઈ. આ ગુજરાત મૉડલ છે જે અમે લોકોને બતાવવા માગતા હતા. લોકો ગુજરાતમાં આઝાદ નથી થયું. ગુજરાતના લોકો પૂર્ણ રૂપે બંધનમાં છે. આવું આખા દેશમાં ક્યાંય નથી થતું."

તેમણે ઉમેર્યું કે ગુજરાતમાં સંયુક્ત કિસાન મોર્ચાની પ્રથમ પ્રેસકૉન્ફરન્સ થઈ ત્યારે પોલીસ ખેડૂત નેતાને લઈને જતી રહી. અમે આની ટીકા કરીએ છીએ.

તેમણે માગ કરી કે તેમને રાત સુધી મુક્ત કરવામાં આવે.

રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું, "ચાર અને પાંચ એપ્રિલે ગુજરાતમાં બેઠકો છે, ગુજરાતના મુદ્દાઓ લઈને આગળ વધશું અને ગુજરાતના...\n\ntl;dr:

આજે સંયુક્ત કિસાન મોરચા દ્વારા ભારત બંધનું એલાન આપી ભારત બંધ પાળવામાં આવ્યું હતું. દિલ્હીની સિંગુર, અને ટિકરી સરહદે રસ્તા પણ બ્લૉક થયા હતા. જોકે બંધને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.


ખેડૂત આંદોલન : સરકાર 2જી ઑક્ટોબર સુધી કાયદા પાછા લે - રાકેશ ટિકૈતનું અલ્ટિમેટમ\nતેમણે કહ્યું, "અમે સરકારને કાયદા રદ્દ કરવા માટે 2 ઑક્ટોબર સુધીનો સમય આપ્યો હતો. તેના પછી અમે આગળની યોજના બનાવીશું."

તેમણે કહ્યું કે 'અમારો મંચ પણ ત્યાં રહશે અને પંચ પણ ત્યાં હશે તે ખિલ્લા ઉગાડશે અમે પાક વાવીશું.'

તેમણે કહ્યું કે એમએસપી પર કાયદો બનાવ્યા વિના અમે ઘરે પરત જવાના નથી. આ કોઈ એ ભૂલમાં ન રહે ત્રણ કાયદાઓને પરત લઈ લઈશું અને આંદોલન પૂર્ણ થઈ જશે. એમએસપી પર ગેરન્ટી આપવાને લઈને કાયદો બનાવવો પડશે.

રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું કે જે લોકો અહીં ટ્રેક્ટર લઈને આવ્યા છે તેમને આ નોટિસ મોકલવામાં આવી રહી છે. હું પુછું છું કે ક્યા કાયદામાં લખ્યું છે કે ટ્રૅક્ટરને રસ્તા પર ન ચલાવી શકાય.

દેશવ્યાપી ચક્કાજામ, રાજધાની દિલ્હીમાં સજ્જડ સુરક્ષા બંદોબસ્ત

ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા શનિવારે સમગ્ર દેશમાં 'ચક્કાજામ'નું એલાન કરવામાં આવ્યું છે. દેશના વિવિધ ભાગોમાં આ કાર્યક્રમના પડઘા પડવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે. દિલ્હીથી સેંકડો કિલોમિટર દૂરનાં સ્થળોએ પણ ખેડૂત સંગઠનો અને નાગરિકોએ આ આહ્વાનને વધાવી લીધો છે.

નોંધનીય છે કે ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા સમગ્ર દેશમાં કરાયેલ 'ચક્કાજામ'ના આ કાર્યક્રમમાંથી દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડને બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. ગણતંત્ર દિવસે યોજાયેલી ટ્રૅક્ટર પરેડમાં થયેલી હિંસા જેવી ઘટના ફરીથી ન થાય તે માટે આવું કરવામાં આવ્યું છે.

બીજી તરફ વિવાદિત કૃષિકાયદાઓ પરત ખેંચી લેવાની માગ સાથે કરાયેલ આ આહ્વાનને રાજકીય દળો અને વિવિધ રાજ્યોનાં ખેડૂત સંગઠનોને વ્યાપક સમર્થન મળી રહ્યું છે.

નોંધનીય છે કે ખેડૂતો દ્વારા 12 વાગ્યાથી માંડીને બપોરના ત્રણ વાગ્યા સુધી એમ ત્રણ કલાક સુધી સમગ્ર દેશમાં ચક્કાજામનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે.

સમાચાર એજન્સી ANI અનુસાર કૉંગ્રેસના નેતા દિગ્વિજય સિંઘે મધ્ય પ્રદેશના ગ્વાલિયર ખાતે પત્રકારો સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે, "કૃષિ કાયદાઓનો વિરોધ કરતા લોકોને હું અપીલ કરું છું કે તેઓ 12 વાગ્યાથી ત્રણ વાગ્યા સુધી ધરણાંમાં જોડાય."

ખેડૂતો દ્વારા કરાયેલા 'ચક્કાજામ'ના આહ્વાનના ભાગરૂપે હરિયાણાના પલવલ પાસે અતોહન ચોક વિસ્તારમાં પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું.

સમાચાર સંસ્થા ANI પ્રમાણે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પણ ખેડૂતોના 'ચક્કાજામ'ના આહ્વાનની અસર જોવા મળી હતી. સ્થાનિક ખેડૂત સંગઠન દ્વારા જમ્મુ-પઠાણકોટ હાઇવે પર દેશવ્યાપી 'ચક્કાજામ'ના આહ્વાનના ભાગરૂપે પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું.

એક પ્રદર્શનકારીએ ANIને જણાવ્યું કે, "અમે સરકારને...\n\ntl;dr:

ખેડૂતોના દેશભરમાં 'ચક્કા જામ' પછી રાકેશ ટિકૈતે ખુલ્લા મંચ પરથી પોતાના ભાષણમાં કહ્યું છે કે અમે વાતચીત માટે તૈયાર છીએ પરંતુ દબાણમાં આવીને કોઈ વાતચીત નહીં થાય, પરંતુ બરાબરીમાં આવીને વાતચીત થશે.'


ખેડૂત આંદોલન : સાતમી બેઠકમાં પણ ન આવ્યો ઉકેલ, ખેડૂતોએ કહ્યું, 'કાનૂનવાપસી નહીં, ત્યાં સુધી ઘરવાપસી નહી'\nઑલ ઇન્ડિયા કિસાન સભાના જનરલ સેક્રેટરી હનન મુલ્લાહે સમાચાર એજન્સી ANIને જણાવ્યું કે "સરકાર પર ઘણું દબાણ છે. અમે સ્પષ્ટ કરી દીધું કે કાયદાને પાછા ખેંચી લેવાની અમારી માગ છે."

"અમને આ મુદ્દા સિવાય અન્ય કોઈ મુદ્દે વાતચીત મંજૂર નથી. જ્યાં સુધી કાયદા પાછા નહીં ખેંચાય ત્યાં સુધી પ્રદર્શન ચાલુ રહેશે."

ઉલ્લેખનીય છે કે ખેડૂતોના પ્રતિનિધિઓ અને મોદી સરકાર વચ્ચે આજે સાતમી બેઠક હતી.

ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું કે "આઠ તારીખે સરકાર સાથે ફરીથી મુલાકાત થશે. ત્રણેય કાયદા પાછા ખેંચવા અને MSPના મુદ્દા પર આઠ તારીખે ફરીથી વાત થશે. અમે જણાવી દીધું કે કાનૂનવાપસી નહીં ત્યાં સુધી ઘરવાપસી નહી."

સોનિયા ગાંધીની કાયદો પાછા ખેંચવાની માગ

દિલ્હીની સરહદો પર ખેડૂતો મોદી સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાઓ સામે 40 દિવસથી આંદોલન કરી રહ્યા છે અને આજે ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચે સાતમી વાતચીત થવા જઈ રહી છે ત્યારે કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષા સોનિયા ગાંધીએ સરકારને કાયદા પાછા ખેંચવા અપીલ કરી છે.

કૉંગ્રેસ પાર્ટીએ સોશિયલ મીડિયા પર સોનિયા ગાંધીનું નિવેદન રજૂ કર્યું છે.

સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું કે, મોદી સરકારે યાદ રાખવું જોઈએ કે લોકશાહીનો અર્થ લોકોના હિતોનું રક્ષણ, ખેડૂતો અને મજૂરોનું રક્ષણ થાય છે. સરકારે તાત્કાલિક ત્રણ કાયદા પાછા લેવા જોઈએ અને આંદોલન સમાપ્ત કરાવવું જોઈએ. આ સાચો રાજધર્મ છે અને મૃત ખેડૂતોને શ્રદ્ધાંજલિ છે.

ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચે આજે સાતમી વાતચીતમાં શું સંભાવનાઓ?

પંજાબ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતો છેલ્લાં 40 દિવસથી દિલ્હીની સરહદે આંદોલન કરી રહ્યા છે.

શનિવારે અને રવિવારે દિલ્હીની સરહદ પાસેના વિસ્તારોમાં વરસાદ પણ પડ્યો હતો ત્યારે નવા કૃષિ કાયદાને લઈને દિલ્હીની સરહદે આંદોલન કરી રહેલાં ખેડૂત સંગઠનો અને સરકાર વચ્ચે આજે સાતમાં તબક્કાની મીટિંગ યોજાઈ રહી છે.

સમાચાર સંસ્થા એએઆઈ મુજબ ખેડૂત પ્રતિનિધિઓ વાતચીત માટે વિજ્ઞાન ભવન પહોંચ્યા છે.

આ મીટિંગને નિર્ણાયક માનવામાં આવી રહી છે. તેમાંથી સમાધાન નીકળવાની શક્યતા જોવામાં આવી રહી છે. જોકે ખેડૂતો કાયદા પાછા ખેંચવાની માગ પર અડગ છે.

ખેડૂત સંગઠન ભારતીય કિસાન યુનિયનના રાકેશ ટિકેતે સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈને જણાવ્યું હતું કે ઘણા બધા વિષયો પર ચર્ચા કરવાની જરૂર છે. સરકારે સમજવાની જરૂર છે, ખેડૂતો કાયદાઓને હઠાવવા સિવાય કશું માગતા નથી. સરકારે સ્વામિનાથન કમિટીના રિપોર્ટને લાગુ કરવો જોઈએ અને એમએસપી પર કાયદો બનાવવો જોઈએ.

પંજાબના સૌથી...\n\ntl;dr:

ભારતીય કિસાન યુનિયનના પ્રવક્તા રાકેશ ટિકૈતે સમાચાર એજન્સી ANIએ કહ્યું કે, "MSP અને કૃષિકાયદાઓ પાછા ખેંચવા અંગેની અમારી માગો પર ચર્ચા થઈ. જ્યાં સુધી કાયદો પાછો નહીં ખેંચાય, ખેડૂતો ઘરે નહીં જાય."


ખેડૂત આંદોલન : સુપ્રીમ કોર્ટ પર નિર્ણય છોડીને સરકાર ઉકેલ લાવવામાં મોડું કરી રહી છે- ખેડૂત યુનિયન\nઅગાઉ ખેડૂતનેતાઓ અને સરકાર વચ્ચે આઠમા તબક્કાની બેઠક દિલ્હીના વિજ્ઞાનભવનમાં મળી હતી, પરંતુ હજુ સુધી વિવાદનો કોઈ નિવેડો આવ્યો નથી.

હવે ફરી બંને પક્ષોએ 15 જાન્યુઆરીએ મળવાની તૈયારી દર્શાવી છે.

અગાઉ સોમવાર, 4 જાન્યુઆરીના રોજ બેઉ પક્ષો વચ્ચે સાતમી વાતચીત થઈ હતી, જેમાં પણ કોઈ પરિણામ આવ્યું નહોતું.

આંદોલન કરી રહેલા ખેડૂતોની બે મુખ્ય માગણીઓ છે. એક, નવા કૃષિકાયદાઓ પાછા ખેંચવામાં આવે અને પાકની લઘુતમ સમર્થન કિંમત (એમએસપી) માટે કાયદાકીય ગૅરંટીની જોગવાઈ કરવામાં આવે.

7 જાન્યુઆરીએ પણ આંદોલનકારી ખેડૂતોએ ટ્રેક્ટર સાથે દિલ્હી કૂચ કરી હતી અને તેમાં મહિલાઓ પણ જોડાયાં હતાં.

બીજી તરફ સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરીને મુદ્દાનો શાંતિથી ઉકેલ લાવવા બંને પક્ષોને સલાહ આપી છે.

'કોર્ટને સામેલ કરવી સરકારની એક ચાલ'

પંજાબનાં ખેડૂત સંગઠનોએ શનિવારે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકારે કૃષિકાયદાનો ઉકેલ સુપ્રીમ કોર્ટના માધ્યમથી કરવાની વાત કરી છે, તેમાં સરકારની આ મામલાને લાંબો ખેંચીને આંદોલનને પાટા પરથી ઉતારવાની એક ચાલ છે.

પંજાબનાં સૌથી મોટાં સંગઠનોમાંથી એક ભારતીય કિસાન યુનિયન અને કિસાન મજદૂર સંઘર્ષ સમિતિ હજુ પણ અમૃતસરમાં "રેલરોકો આંદોલન" ચલાવી રહ્યા છે.

તેઓએ કહ્યું કે ખેડૂતો સાથેની આઠ જાન્યુઆરીની બેઠક દરમિયાન કેન્દ્રે સલાહ આપી હતી કે કૃષિકાયદાઓથી સંબંધિત નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટ પર છોડવો યોગ્ય રહેશે અને આ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે સરકાર સમાધાન શોધવામાં મોડું કરવા માગે છે.

ભારતીય કિસાન યુનિયનના રાજ્ય સચિવ શિંગારાસિંહ માને ધ હિન્દુને જણાવ્યું, "સુપ્રીમ કોર્ટ પર આ મામલાને છોડવાની સલાહ દર્શાવે છે કે સરકાર ચાલતા વિવાદના ઉકેલ માટે મોડું કરવા માગે છે."

"તેમનો ઇરાદો માત્ર આ મુદ્દાને લાંબો ખેંચવાનો અને અમારી માગણીઓને પૂરી કરવાનો નથી. સરકાર લોકોના આંદોલનને દબાવવા માગે છે. અમે પહેલેથી સરકારની સલાહને ફગાવી દીધી છે."

તેઓએ કહ્યું કે "સરકાર ઇરાદો બહુ સ્પષ્ટ છે. તે કોર્ટને સામેલ કરીને ખેડૂત આંદોલનને તોડવા માગે છે."

"ટ્રેક્ટર પરેડ"ને સફળ બનાવવા અપીલ

કિસાન મજદૂર સંઘર્ષ સમિતિ અમૃતસરમાં "રેલરોકો આંદોલન" ચલાવી રહી છે

કિસાન મજદૂર સંઘર્ષ સમિતિના પંજાબ એકમના મહાસચિવ સરવનસિંહ પંધેરે કહ્યું કે બેઠકમાં ભાગ લેનારા તમામ યુનિયનોએ આ મામલાને સુપ્રીમ કોર્ટ પર છોડવાના સરકારના સંકેતને ફગાવી દીધો હતો.

પંધેરે કહ્યું કે ખેડૂતો પોતાનું આંદોલન તેજ કરવા માટે તૈયાર છે અને તેઓએ 26...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદો પર છેલ્લા દોઢેક મહિનાથી કેન્દ્ર સરકારના નવા કૃષિકાયદા મામલે ચાલતા આંદોલનનો કોઈ ઉકેલ આવ્યો નથી.


ખેડૂત આંદોલન : સુપ્રીમ કોર્ટની સમિતિને ખેડૂતો 'સરકારની ચાલ' કેમ કહે છે અને કોણ છે સભ્યો?\nકેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા ત્રણ કૃષિકાયદા પર સુપ્રીમ કોર્ટે આગલા આદેશ સુધી સ્ટે આપ્યો છે.

આ સાથે સુપીમ કોર્ટે ચાર સભ્યોની એક સમિતિની રચના કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે જે કૃષિકાયદાઓ મામલે ખેડૂતોની સમસ્યાનો અભ્યાસ કરશે અને તેનો અહેવાલ સર્વોચ્ચ અદાલતને બે મહિનામાં આપશે.

આ સમિતિમાં ઇન્ટરનેશનલ ફૂડ પૉલિસી રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના પ્રમોદકુમાર જોશી, કૃષિ વૈજ્ઞાનિક અશોક ગુલાટી અને શેતકરી સંગઠનના અનિલ ધનવંત અને બી. એસ. માનનો સમાવેશ થાય છે.

જોકે, કાયદાઓ પાછા લેવાની માગ કરી રહેલા ખેડૂતોએ મંગળવારે જણાવ્યું કે. તેઓ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા જે સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે તેની સમક્ષ હાજર નહીં રહે અને પોતાનું વિરોધપ્રદર્શન યથાવત્ રાખશે.

ખેડૂત સંગઠનોએ જણાવ્યું કે સમિતિમાં સામેલ સભ્યો સરકારતરફી વલણ ધરાવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના સમિતિના સભ્યો ભરોસાપાત્ર નથી કારણ કે કૃષિકાયદા ખેડૂતો માટે કેમ લાભકારી છે તે વિશે આ સભ્યો લખતાં આવ્યાં છે.

ખેડૂત સંગઠનોએ જણાવ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટ સુઓમોટો દ્વારા કૃષિકાયદાઓને પરત લઈ શકે છે.

સિંઘું બૉર્ડર પર પત્રકારો સાથે વાત કરતા ખેડૂત નેતા બલબીરસિંહ રાજેવાલે જણાવ્યું કે, અમે ક્યારેય પણ સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ સમિતિ બનાવવાની માગણી કરી નથી. આની પાછળ સરકારનો હાથ છે. અમારું વિરોધપ્રદર્શન યથાવત્ રહેશે અને તે અનિશ્ચિત સમય સુધી છે.

તેમણે કહ્યું કે, અમે સૈંદ્દાંતિક રીતે સમિતિની વિરુદ્ધમાં છીએ. વિરોધપ્રદર્શનની લોકોનું ધ્યાન હઠાવવા માટે આ સરકારની ચાલ છે.

બીજા એક ખેડૂત નેતા દર્શન સિંહે જણાવ્યું કે, તેઓ કોઈ પણ સમિતિની સમક્ષ હાજર નહીં રહે.

તેમણે કહ્યું કે, સંસદે આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવી જોઈએ અને તેનો ઉકેલ લાવવો જોઈએ, અમને કોઈ બહારની સમિતિની જરૂર નથી.

કોણ છે સમિતિમાં?

સુપ્રીમ કોર્ટે ચાર સભ્યોની એક સમિતિની રચના કરી છે જેમાં ભારતીય કિસાન યુનિયનના ભૂપિંદર સિંહ માન, શેતકારી સંગઠનના અનિલ ઘનવત, કૃષિ અર્થશાસ્ત્રી અશોક ગુલાટી અને ડૉક્ટર પ્રમોદ કુમાર જોશી સામેલ છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ એસ. એ. બોબડેની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ સદસ્યોવાળી ખંડપીઠે દિવસ મંગળવારે સુનાવણી વખતે એવું પણ કહ્યું છે કે તેઓ કાયદાઓને રદ કરવા માગે છે પરંતુ બંને પક્ષો વચ્ચે કોઈ પણ પ્રવૃત્તિ વિના આવું અનિશ્ચિતકાળ માટે ન કરી શકાય.

સુપ્રીમ કોર્ટ સોમવારે કહ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર અને ખેડૂત પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે જે રીતે વાતચીત થઈ રહી છે તે 'ખૂબ નિરાશાજનક' છે. મધ્યસ્થી...\n\ntl;dr:

નરેન્દ્ર મોદી સરકારે પસાર કરેલા કૃષિકાયદાઓ સામે 28 નવેમ્બરથી ખેડૂતોનું આંદોલન ચાલી રહ્યું હતું અને હવે સુપ્રીમ કોર્ટના હંગામી સ્ટે અને સમિતિના આદેશ બાદ એમા નવો જ વળાંક આવ્યો છે.


ખેડૂત આંદોલન : સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ શું સરકારના કામમાં દખલ છે?\nમંગળવારે (12 જાન્યુઆરી) સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ એસએ બોબડેની અધ્યક્ષવાળા બેન્ચે વચગાળાના આદેશમાં આ વાત કરી હતી.

11 પાનાંના આ આદેશમાં ચાર સભ્યોની સમિતિનું શું કામ રહેશે એ કહેવામાં આવ્યું હતું.

સોમવાર અને મંગળવારની સુનાવણી બાદ કોર્ટે આખરે કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદા પર આગળના આદેશ સુધી રોક લગાવી દીધી.

જોકે આ નિર્ણય બાદ સૌથી મોટો સવાલ કાયદા-બંધારણની સમજ ધરાવનારા લોકોને થઈ રહ્યો છે, એ સવાલ એ છે કે શું સુપ્રીમ કોર્ટે ધારાસભા અને ન્યાયપાલિકા વચ્ચેની સીમાને ઓળંગી છે?

વચગાળાના આદેશ બાદ ઊઠી રહેલા સવાલો પર અમે કાયદા અને બંધારણના જાણકારો સાથે વાત કરી.

પૂર્વ સૉલિસિટર જનરલ ઑફ ઇન્ડિયા મોહન પરાસરન કહે છે, "સુપ્રીમ કોર્ટ સંસદે બનાવેલા કાયદાના પડકાર આપી રહી છે, આવી સ્થિતિમાં કોર્ટ સંવૈધાનિક વૈધતાને જુએ છે કે એક કાયદો શું નિયમોને આધારે બન્યો છે કે નહીં."

"સુપ્રીમ કોર્ટ કાયદાઓને રદ કરી શકે છે અને જો તે કોર્ટની બંધારણની વ્યાખ્યા પ્રમાણે યોગ્ય ન હોય તો."

તેઓ કહે છે, "બીજી વાત એ છે કે જ્યારે બંધારણીય ચેલેન્જ હોય છે, તો એ પબ્લિક લૉ એટલે કે જન-કાયદા હેઠળ આવે છે. જોકે આવામાં મધ્યસ્થી ન થઈ શકે, અહીં લોકોના અધિકારોની વાત હોય છે."

"આવામાં મધ્યસ્થી કેવી રીતે થઈ શકે? આ મામલામાં માની લઈએ કે મધ્યસ્થી થાય તો પણ તેમાં બધી પાર્ટીઓની સહમતી હોવી જોઈએ, જે કોર્ટ પાસે નથી."

કોર્ટે ચાર સભ્યવાળી એક સમિતિ બનાવી છે, જેમાં ભૂપિન્દરસિંહ માન, પ્રમોદકુમાર જોશી, અશોક ગુલાટી અને અનિલ ધનવંત સામેલ છે.

આ ચારેય સભ્યોએ લેખ અને નિવેદનોના માધ્યમથી સરકારના નવા કાયદાને ખુલ્લું સમર્થન આપ્યું છે.

આથી જેવા કોર્ટે આ નામોનું એલાન કર્યું કે લોકોએ આ સભ્યોની પસંદગી પર સવાલ ઉઠાવ્યા.

પરાસરન આ સમિતિના એકતરફી મતને લઈને સવાલ કરતા કહે છે, "એક સમિતિ બનાવી છે, તેમાં એવા લોકો છે જેમણે આ કાયદાનું ખુલ્લું સમર્થન કર્યું છે. શું એ લોકો નિષ્પક્ષ આકલન કરી શકશે? આ મોટો સવાલ છે."

તેઓ આગળ કહે છે, "આ કાયદાને સરકારે સંસદમાં પાસ કર્યો છે. કોર્ટ પાસે એ અધિકાર છે કે તે નક્કી કરી કે કાયદો બંધારણીય છે કે નહીં. તેના માટે સમિતિ બનાવવી એક પેરેલલ (સમાંતર) સમિતિ બનાવવા જેવું છે."

"જેમ કે સંસદીય સમિતિ જુએ છે કે કાયદો લોકો માટે યોગ્ય છે કે નહીં. પણ આ કામ સુપ્રીમ કોર્ટનું ન હોઈ શકે. સુપ્રીમ કોર્ટનો આ આદેશ બહુ અસામાન્ય છે."

"મારી સમજ અનુસાર સામાન્ય રીતે કોર્ટ આવું નથી કરતી. કાયદાથી...\n\ntl;dr:

"સમિતિનો ઉદ્દેશ કૃષિકાયદાને લઈને ખેડૂતો અને સરકારની વાતોને સાંભળવાનો હશે અને તેના આધારે આ સમિતિ પોતાની ભલામણનો રિપોર્ટ બનાવશે. આ ભલામણ બે મહિનામાં કોર્ટમાં રજૂ કરાશે."


ખેડૂત આંદોલન પર UN માનવાધિકાર સંસ્થાએ શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનોનો બચાવ કર્યો\nસંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર કમિશનર મિશેલ બેચેલેત જેરિયા

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની માનવાધિકાર સંસ્થાએ ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલનને લઈને પ્રશાસન અને પ્રદર્શનકારીઓ બંનેને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે.

યુએન હ્યૂમન રાઇટ્સે આ સાથે સલાહ આપતાં કહ્યું છે કે શાંતિપૂર્ણ રીતે એકઠા થવાના અને અભિવ્યક્તિના અધિકારોની ઑફલાઇન અને ઑનલાઇન બંને સ્થાને સુરક્ષા થવી જોઈએ.

સંસ્થાએ કહ્યું છે કે તમામ માનવાધિકારોનું સન્માન કરવાની સાથે ન્યાયસંગત સમાધાન કાઢવામાં આવે તેની જરૂર છે.

નોંધનીય છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રે પ્રથમે બે મહિના કરતાં વધુ સમયથી દિલ્હીની સીમાઓ પર ચાલી રહેલા ખેડૂતપ્રદર્શનોને લઈને કંઈ કહ્યું હોય તેવું પહેલી વાર બન્યું છે.

આ પહેલાં કેટલીક પ્રસિદ્ધ હસ્તીઓ પણ ભારતના ખેડૂત આંદોલનને લઈને પ્રતિક્રિયા આપી ચૂકી છે, જેના પર ભારત સરકારે આપત્તિ વ્યક્ત કરી હતી.

બે ફેબ્રુઆરીના રોજ પ્રસિદ્ધ આંતરરાષ્ટ્રીય ગાયિકા રિહાનાએ આ મુદ્દે ટ્વીટ કર્યું હતું કે, “આ વિશે કોઈ વાત કેમ નથી કરી રહ્યું?”

ત્યાર બાદ અમેરિકાનાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ કમલા હેરિસનાં ભાણેજ મીના હેરિસ, પર્યાવરણ કાર્યકર્તા ગ્રેટા થનબર્ગ અને ભૂતપૂર્વ પૉર્ન સ્ટાર મિયા ખલીફાએ પણ આ મુદ્દે ટ્વીટ કર્યું હતું.

પર્યાવરણ કાર્યકર્તા ગ્રેટા થનબર્ગે ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલને પોતાનું સમર્થન આપ્યું છે અને મીના હેરિસે લખ્યું છે કે, “આપણે બધાએ ભારતમાં ઇન્ટરનેટ શટડાઉન અને ખેડૂત પ્રદર્શનકારીઓ પર સુરક્ષાબળો દ્વારા હિંસાને લઈને નારાજગી વ્યક્ત કરવી જોઈએ.”

રિહાનાનાં ટ્વીટના બીજા દિવસે એટલે ત્રણ ફેબ્રુઆરીએ ભારત સરકારના વિદેશમંત્રાલયે એક નિવેદન જારી કર્યું હતું.

ભારત સરકારે કર્યો બચાવ

ભારત સરકારે વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિરોધ બાદ આપી પ્રતિક્રિયા

ભારત સરકારે આંતરરાષ્ટ્રીય હસ્તીઓ તરફથી કરાયેલા ટ્વીટ્સ બાદ કોઈનું ય નામ લીધા વગર ટિપ્પણી કરી અને કહ્યું કે સોશિયલ મીડિયા પર મોટી હસ્તીઓએ જવાબદારીપૂર્વક વર્તવું જોઈએ.

મંત્રાલયે કહ્યું, “ભારતની સંસદે વ્યાપક ચર્ચા બાદ, કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે સંબંધિત સુધારાવાદી કાયદા પસાર કર્યા છે. આ સુધારા ખેડૂતોને વધુ લવચીકતા અ બજારમાં વ્યાપક પહોંચ પ્રદાન કરે છે. આ સુધારા આર્થિક અ પારિસ્થિતિક રૂપે ખેતીનો માર્ગ પ્રશસ્ત કરે છે.”

સાથે કહ્યું, “ભારતના અમુક ભાગમાં ખેડૂતોનો ખૂબ નાનો વર્ગ આ સુધારા સાથે સંમત નથી. ભારત સરકારે પ્રદર્શનકારીઓની ભાવનાઓનું સન્માન કરીને, તેમના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત શરૂ કરી...\n\ntl;dr:

ભારતના ખેડૂત આંદોલન પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકારે પ્રથમ વખત નિવેદન આપ્યું છે.


ખેડૂત આંદોલન મજબૂત મોદી સરકાર માટે કડક સંદેશ – દૃષ્ટિકોણ\nનરેન્દ્ર મોદી

હાલ દેશમાં જે કાંઈ ચાલી રહ્યું છે તેમાં સિવિલ સોસાયટીનું સામે આવવું એક એવી વાત છે જે મોદી સરકારને જરૂર ચિંતામાં નાખી રહી હશે.

જ્યારે પહેલી વખત દિલ્હીની સત્તા પર મોદી સરકાર આવી ત્યારે તેનો રાજકીય સંદેશ સ્પષ્ટ હતો.

સરકારનો હેતુ સ્પષ્ટ હતો કે શું કરવું છે અને શું નહીં. આ શાસનનો દાવો હતો કે દેશની મોટી જનસંખ્યાના હિતની વાત થશે. તેઓ તેને જ પ્રાધાન્ય આપશે.

આવી રીતે સરકારે આવો નાગરિક સમાજ બનાવી લીધો, જે સત્તાનું એક્સટેન્શન કાઉન્ટર હતો. આ એક એવી મશીન હતી, જે ‘દેશભક્તિ’ જેવી આમ સંમતિવાળી ધારણાને મજબૂત કરવામાં લાગેલી હતી.

‘એન્ટિ નૅશનલ’ શબ્દનો સતત ઉપયોગ એટલા પ્રમાણમાં વધ્યો કે લોકોના વિચારોની દેખરેખ જેવો માહોલ બની ગયો, એક એવો માહોલ જે સત્તા સાથે ભળતા વિચારો કાયમ કરવાનું દબાણ કરવા લાગ્યો.

આ શાસનનાં પહેલા અમુક વર્ષોમાં તો સિવિલ સોસાયટીની પારંપરિક વિવિધતાઓ તો જાણે ગાયબ જ થતી દેખાઈ રહી હતી.

વર્ચસ્વવાદની આ કોશિશ બે પગલાંથી મજબૂત થઈ. પ્રથમ, તમામ બિનસરકારી સંગઠનો એટલે કે NGOને અમલદારશાહીની સખત દેખરેખ હેઠળ લાવવામાં આવ્યા.

બીજું પગલું એ હતું કે જો કોઈ શાસન સાથે અસંમત છે તો તે દેશની આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષા માટે તે અવાંછિત તત્ત્વ છે.

વરવરા રાવ, સુધા ભારદ્વાજ અને સ્ટેન સ્વામી જેવા માનવાધિકાર કાર્યકર્તાઓની અર્બન નક્સલવાદના જે આરોપો હેઠળ ધરપકડ કરાઈ છે અને જે રીતે આ મામલાઓની સુનાવણી ચાલી રહી છે, તેના પર પણ સવાલ ઊઠ્યા છે.

શાસનની આ જકડબંદી બહુસંખ્યકવાદ તરીકે સામે આવી. તે બહુસંખ્યક વર્ચસ્વવાદ અને તેના શીર્ષ નેતાના મજબૂત થવાનો સંકેત હતો.

તેણે એવો પણ સંકેત આપ્યો કે સરકાર પર કોઈ પણ પ્રકારની પ્રતિકૂળ ટિપ્પણી કરનારા સંસ્થાનને મોટા ભાગે કાં તો સત્તા સામે નમવું પડશે કે પછી તેને મહત્ત્વહીન બનાવી દેવાશે.

એવો માહોલ તૈયાર કરાયો કે દેશની સુરક્ષા પર ભારે ખતરો છે અને દેશને બચાવવો એ પ્રાથમિકતા છે. કોરોના વાઇરસના સંક્રમણે આ પ્રકારના શાસનને વધુ વેગ આપ્યો.

ખરેખર, સિવિલ સોસાયટીના ફરીથી પગભર થવાની વાતને પાછલા અમુક સમયમાં સામે આવેલા નીતિગત મુદ્દા સાથે જોડાયેલી ઘટનાઓની કડી દ્વારા આંકલન કરી શકાય છે. તે પૈકી દરેક ઘટનાએ સિવિલ સોસાયટીનાં ભવિષ્ય અને ભાગ્ય પર મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઊભા કર્યા.

ભારતીય સમાજની વાડાબંધી કરવામાં આવી અને નાગરિકતા હાંસલ કરવું એક સંદિગ્ધ કામ બની ગયું જે નકલી સર્ટિફિકેટના આશરે પૂરું થઈ શકતું હતું. આવું થવું કે ન થવું...\n\ntl;dr:

સમાજનું બિનસરકારી અને અરાજકીય નેતૃત્વ જેને લોકો સિવિલ સોસાયટીપણ કહે છે, તેનું અધવચ્ચે ગાયબ થઈ જવું અને ફરી સામે આવવું એક રસપ્રદ વાત છે.


ખેડૂત આંદોલન મુદ્દે વડા પ્રધાન મોદી સંસદમાં શું બોલ્યા?\nવડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, "કોરોના સામેની લડાઈ જીતવાનો શ્રેય કોઈ સરકાર કે વ્યક્તિને નથી જતો પરંતુ આખા ભારતને જાય છે."

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "દેશના મનોબળને તોડે દેશના સામર્થ્યને તોડે તેવી વાત ન કરો. જેને દુનિયાનો ત્રીજો ગરીબ દેશ કહેવામાં આવ્યો તે આજે રસી સાથે તૈયાર છે. દુનિયાનું સૌથી મોટું રસીકરણ અભિયાન ભારતમાં ચાલી રહ્યું છે.

ખેડૂત આંદોલન પર વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજ્યસભામાં કહ્યું કે આપણે નક્કી કરવું પડશે કે આપણે સમસ્યાનો ભાગ બનીશું કે સમાધાનનું માધ્યમ.

રાજનીતિ અને રાષ્ટ્રનીતિમાં આપણે એક વસ્તુની પસંદગી કરવી પડશે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે સંસદમાં ખેડૂત આંદોલનની સંપૂર્ણ ચર્ચા થઈ, જે પણ કહેવામાં આવ્યું તે આંદોલનને લઈને કહેવામાં આવ્યું મૂળ વાત પર ચર્ચા નથી કરવામાં આવી.

વડા પ્રધાન મોદીએ સંસદમાં ચૌધરી ચરણસિંહના નિવેદનનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું, ખેડૂતોનો સેન્સેસ લેવામાં આવ્યો હતો, તો 33 ટકા ખેડૂત એવા છે જેમની પાસે બે વિઘાથી પણ ઓછી જમીન છે, 18 ટકા એવી છે જેમની પાસે બેથી ચાર વીઘા જમીન છે, આ ગમે તેટલી મજૂરી કરી લે. પોતાની જમીન પર જીવન ગુજારી નહીં શકે.

એમએસપી પર બોલ્યા મોદી?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજ્યસભામાં એમએસપી પર કહ્યું કે એમએસપી પહેલા પણ હતું, હાલ પણ છે અને આગળ પણ રહેશે. સસ્તી કિંમતે ગરીબોને રૅશન મળતું રહેશે. મંડીઓમાં આધુનિકીકરણ કરવામાં આવશે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ ઉપરાંત પોતાના પહેલા કાર્યકાળમાં અને હાલમાં ખેડૂતોના હિત માટે શરૂ કરવામાં આવેલી યોજનાઓ અને નીતિઓનો ઉલ્લેખ કર્યો.

તેમણે કહ્યું "2014થી અમે ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી કૃષિ ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન લાવવાનું શરૂ કર્યું છે. પાક વિમા યોજનાને ખેડૂતો માટે વધારે અનુકૂળ બનાવવા માટે પરિવર્તન કર્યું. વડા પ્રધાન ખેડૂત યોજના લાવ્યા.

પીએમ મોદીએ કહ્યું કે તેમની સરકાર નાના ખેડૂતો માટે કામ કરી રહી છે. મોદીએ ડેરી ઉત્પાદકોના સંબંધમાં પણ ટિપ્પણી કરી.

તેમણે કહ્યું, "દૂધ ઉત્પાદન કોઈ બંધનોમાં બંધાયેલું નથી. દૂધ ક્ષેત્રમાં અથવા તો પ્રાઇવેટ અથવા કો-ઑપરેટિવ બંને મળીને કાર્ય કરી રહ્યા છે. પશુપાલકોને મળેલી આઝાદી, અનાજ અને દાળ ઉત્પન્ન કરનારા નાના અને છેવાડાના ખેડૂતોને કેમ ન મળવી જોઈએ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજ્યસભામાં રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર ધન્યવાદ પ્રસ્તાવ પર જવાબ આપ્યો હતો.


ખેડૂત આંદોલન સાથે જોડાયેલા ત્રણ મહત્ત્વના સવાલ\nખેડૂતો સરકારના કૃષિ સુધારા કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે

પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતનેતા મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈત લાખો ખેડૂતોને લઈને બોટ ક્લબ પહોંચીને ધરણાં પર બેસી ગયા હતા.

તેમની માગ હતી કે શેરડીના પાકના ભાવ વધુ મળે અને વીજળી-પાણીનાં બિલોમાં છૂટ મળે, જે પૂરી પણ થઈ હતી.

વર્તમાન આંદોલનને બે અઠવાડિયાંથી વધુ સમય થઈ ગયો છે અને દિલ્હીની સરહદે લાખો ખેડૂતો એ માગ પર અડગ છે કે કેટલાક મહિના પહેલાં લાગુ થયેલા નવા કૃષિકાયદાના પરત લેવામાં આવે.

બીજી તરફ સરકાર તેમની સાથે વાતચીત કરવા ઇચ્છુક દેખાઈ રહી છે, પણ નવા કૃષિકાયદાને પરત લીધા વિના કે પૂરી રીતે બદલવાની વાત કર્યા વિના.

આ દરમિયાન ત્રણ એવા સવાલ છે જે કદાચ જાણવા માગતા હશો.

શું ભારતીય ખેડૂતોએ કોઈ નવા કૃષિકાયદાની માગ કરી હતી?

આંદોલનકારી ખેડૂત

ભારતમાં ખેડૂત આંદોલનનો ઇતિહાસ જૂનો છે અને પંજાબ, હરિયાણા, બંગાળ, દક્ષિણ અને પશ્ચિ ભારતમાં છેલ્લાં સો વર્ષમાં ઘણાં વિરોધપ્રદર્શનો થયાં છે.

આ વખતે પણ એવું જ થયું છે, કેમ કે ખેડૂતોનું માનવું છે કે તેમને જે જોઈતું હતું એ આ નવા કાયદામાં નથી.

કેન્દ્ર સરકાર કહી રહી છે કે અસલમાં નવો કાયદો ખેડૂતોનાં હિતની જ વાત કરે છે, કેમ કે હવે ખેડૂતો પોતાનો પાક ખાનગી કંપનીઓને વેચી શકશે અને વધુ પૈસા કમાઈ શકશે. જોકે ખેડૂત સંગઠનોએ આ ઑફરને એમ કહીને ફગાવી દીધી છે કે આવી માગ તો તેઓએ ક્યારેય રાખી જ નથી.

ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સ (મુંબઈ)ના કૃષિ-અર્થશાસ્ત્રના વિશેષજ્ઞ પ્રોફેસર આર. રામકુમાર અનુસાર, "ખેડૂતોની એ માગ રહી છે કે તેમને વધુ મંડીઓ જોઈએ, પરંતુ નવા કાયદા બાદ આ સિલસિલો ખતમ થઈ શકે છે."

તેઓએ કહ્યું, એ પણ માગ રહી છે કે પ્રોક્યુરમૅન્ટ સેન્ટર વધુ પાક માટે અને વધુ રાજ્યોમાં ખોલાય, જેથી વધુમાં વધુ ખેડૂતોને લાભ મળે. પણ સરકાર પ્રોક્યુરમૅન્ટ સેન્ટર મોટા ભાગે પંજાબ, હરિયાણા અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં જ ખોલ્યાં છે. એટલે ત્યાં વધુ પ્રોક્યુરમૅન્ટ થાય છે અને અન્ય સ્થળોએ ઓછું. એ પણ માગ છે કે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ ઘણી જગ્યાએ થઈ રહ્યું છે, પણ તે નિયમિત નથી, એ નિયમિત થવું જોઈએ."

જોકે ઐતિહાસિક રીતે ભારત એક કૃષિ-નિર્ભર અર્થવ્યવસ્થા રહી છે તો સ્વાભાવિક છે કે તેમાં ફેરફારો આવતા રહે છે.

પણ મોટા ભાગના ફેરફારો ધીમીના ગતિના રહ્યા છે, જેના કેન્દ્રસ્થાને ખેડૂતોનાં હિત રાખવાના દાવાઓ પર રાજનીતિ પણ થઈ છે.

સંસદમાં નવા કાયદાને લઈને ખેંચતાણ ચાલુ રહી અને વિપક્ષે સરકાર પર ખેડૂતોનો...\n\ntl;dr:

ઉત્તર ભારતના ખેડૂતોએ ઘણા લાંબા સમય બાદ રાજધાની દિલ્હીને પોતાના વિરોધનો ગઢ બનાવ્યો છે. દિલ્હીમાં જે જોવા મળે છે એ 32 વર્ષ પહેલાં દેખાતું હતું.


ખેડૂત આંદોલનકારીઓને એનઆઈએની નોટિસ આવી તે શું છે?\nબલદેવ સિરસા

ખેડૂત આંદોલનનું નેતૃત્વ કરનારા પંજાબના 32 ખેડૂત સંગઠનોમાંથી એક સંગઠનના નેતા બલદેવસિંહ સિરસા અને ખેડૂત આંદોલનને ઘણા મહિનાઓથી સમર્થન આપનારા ફિલ્મ કલાકાર દીપ સિદ્ધુનું નામ એ લોકોમાં સામેલ છે, જેમને આ નોટિસ મોકલવામાં આવી છે.

15 જાન્યુઆરીએ ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચે થયેલી વાતચીત દરમિયાન પણ ખેડૂતનેતાઓએ ગૃહમંત્રાલય પર ખેડૂતોને દબાવવા માટે કેસ નોંધ્યા હોવાની વાત ઉઠાવી હતી અને કેસ પરત લેવાની માગ કરી હતી.

કયા કેસ હેઠળ નોટિસ મોકલાઈ?

દીપ સિદ્ધુએ પોતાના ફેસબુક પર એનઆઈએની નોટિસની કૉપી શૅર કરી છે. આ કૉપી અનુસાર, તેમને એનઆઈએના ઇન્સ્પેક્ટર ધીરજકુમારના હસ્તાક્ષરથી આ નોટિસ મોકલવામાં આવી છે.

નોટિસ અનુસાર, બધી વ્યક્તિઓને 17 જાન્યુઆરીએ એનઆઈએની નવી દિલ્હીના લોધી રોડસ્થિત મુખ્યાલયમાં હાજર થવાનું કહેવાયું છે.

નોટિસ અનુસાર, જે મામલામાં તેમની પૂછપરછ કરવાની છે, એ 15 ડિસેમ્બર, 2020ના રોજ આઈપીસીની કલમ 120 (બી), 124 (એ), 153 (એ) અને 153 (બી) અને યુએપીએની કલમ 13, 17, 18, 18 (બી) અને 20 હેઠળ નોંધવામાં આવ્યા હતા.

વૉટ્સઍપના માધ્યમથી નોટિસ આવી

ખેડૂતનેતા બલદેવસિંહ સિરસાએ તેમને એનઆઈએની નોટિસ મળ્યાની પુષ્ટિ કરી છે.

તેઓએ કહ્યું કે, "અમને નોટિસ મળી છે, નોટિસ પણ આટલી ટૂંકા ગાળામાં આવી છે. કાલે નોટિસ આવી છે અને એ વૉટ્સઍપ પર મોકલાવી છે. એ પણ ખબર નથી કે આ સાચે જ એજન્સી તરફથી આવી છે કે અન્ય કોઈએ મોકલી છે, કેમ કે આજકાલ ફોન પર ઘણું બધું થઈ રહ્યું છે."

સિરસાએ જણાવ્યું, "જો આ નોટિસ એજન્સીએ મોકલી હોય તો તેને ટપાલના માધ્યમથી લેખિતમાં મોકલવી જોઈએ. એજન્સીઓની ઘણી જગ્યાએ સેલ આવેલી છે, તેઓ અમને લેખિતમાં નોટિસ મોકલે. પણ તેઓએ વૉટ્સઍપમાં નોટિસ મોકલી છે અને 17 તારીખે હાજર થવા માટે કહ્યું છે."

સિરસાએ વધુમાં જણાવ્યું, મારી દોહિત્રીનાં લગ્ન છે, હું તેની ખરીદી માટે આવ્યું છું, મારી પાસે સાત ફેબ્રુઆરી પહેલાં એજન્સીની સામે હાજર થવાનો સમય નથી. મેં મારા વકીલના માધ્યમથી તેમને આજે એક ચિઠ્ઠી મોકલી છે."

કોને-કોને નોટિસ મોકલવામાં આવી છે?

નોટિસ પર પ્રતિક્રિયા

ખેડૂત સંગઠનોએ એનઆઈએ દ્વારા મોકલેલી નોટિસને ખેડૂત આંદોલનને દબાવવાનું કેન્દ્ર સરકારનું કાવતરું ગણાવ્યું છે.

સિંઘુ બૉર્ડર પર ખેડૂતોને સંબોધન કરતા ખેડૂતનેતા સુરજિતસિંહ ફૂલે કહ્યું કે ખેડૂત આંદોલન અને તેના સમર્થકોને દબાવવા માટે આ બધું કરાઈ રહ્યું છે.

આ દરમિયાન પંજાબ કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા અને ધારાસભ્ય રાજકુમાર...\n\ntl;dr:

આતંકવાદ અને ગેરકાયદે ગતિવિધિઓની તપાસ કરતી સંસ્થા ભારતના નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (એનઆઈએ)એ પંજાબ સાથે સંબંધ રાખનારા અનેક લોકોને ગેરકાયદે ગતિવિધિ રોકવાના ઍક્ટ એટલે કે યુએપીએની કલમ હેઠળ નોટિસ પાઠવી છે.


ખેડૂત આંદોલનનું ફેસબુક પેજ 'કિસાન એકતા મોરચા' સસ્પેન્ડ કરાયા બાદ ફરી શરૂ - BBC Top News\nફેસબુકનું કહેવું હતું કે 'કિસાન એકતા મોરચા'નું ઍકાઉન્ટ તેમના કૉમ્યુનિટી સ્ટાન્ડર્ડ્સનું પાલન નહોતું કરતું.

આ પછી @Kisanektamorcha ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી ટ્વીટ કરીને ફેસબુક વિરુદ્ધ રોષ પ્રગટ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ ઉપરાંત ખેડૂત આંદોલનના સમર્થકોએ પણ ફેસબુકને ટેગ કરીને ટ્વિટર પર પોતાનો રોષ ઠાલવ્યો હતો.

'લહેરથી ચૂંટણી નથી જીતી શકાતી', અમિત શાહની પશ્ચિમ બંગાળમાં સલાહ

અમિત શાહે કોલકાતાની એક હોટલમાં શનિવારે રાત્રે મોડે સુધી ચાલેલી એક બેઠકમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી વિશે વાત કરતાં કહ્યું પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપની તરફેણમાં લહેર છે એવો ભરોસા હોવા છતાં હાથ પર હાથ ધરીને બેસી ન રહેવાય. બૂથના સ્તરે સંગઠનને મજબૂત કરવાની જરૂર છે.

કોલકાતાથી પ્રભાકર મણી તિવારી જણાવે છે કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પશ્ચિમ બંગાળના પ્રવાસે છે. શાહે નેતાઓને ઘરે-ઘરે પહોંચીને જનસંપર્ક વધારવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

બેઠકમાં હાજર એક વરિષ્ઠ નેતા જણાવે છે, "રાજનીતિમાં કોઈના પક્ષે ચાલતી લહેર હંમેશાં સાચી તસવીર રજૂ નથી કરતી. અમિત શાહ આ વાત સારી રીતે સમજે છે. એટલે એણના નિર્દેશ પર બૂથ સ્તરે સમિતિઓ બનાવવામાં આવી રહી છે."

શાહ હવે ચૂંટણી સુધી દર મહિને બંગાળની મુલાકાત લેશે.

ભાજપના પ્રદેશાધ્યક્ષ દીલિપ ઘોષ કહે છે, "અમિક શાહ જાન્યુઆરીથી દર મહિને રાજ્યની મુલાકાત લેશે એટલું જ નહીં, તેઓ ઓછામાં ઓછા સાત દિવસ અહીં રહેશે."

જામનગરમાં બનશે વિશ્વનું સૌથી મોટું પ્રાણી સંગ્રહાલય

ગુજરાત સરકારના એક અધિકારીએ માહિતી આપતાં કહ્યું હતું કે ગુજરાતના જામનગર જિલ્લામાં પ્રાણી સંગ્રહાલય બનાવાશે. જે વિશ્વના સૌથી મોટા પ્રાણી સંગ્રહાલયો પૈકી એક હશે.

NDTV ડોટ કૉમના એક અહેવાલ અનુસાર શુક્રવારે મુખ્ય મંત્રી કાર્યાલયના અધિક મુખ્ય સચિવ એમ. કે. દાસ દ્વારા અપાયેલી માહિતી અનુસાર આ પ્રાણી સંગ્રહાલય રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ દ્વારા વિકસાવવામાં આવશે.

ASSOCHAM ફાઉન્ડેશન વીક અંતર્ગતે એક વર્ચ્યુઅલ કૉન્ફરન્સમાં તેમણે આ જાહેરાત કરી હતી.

તેમણે આ વિશે કહ્યું હતું કે, “જેમ આપણે બધા જાણીએ છીએ કે વિશ્વની સૌથી મોટી પ્રતિમા સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી ગુજરાતમાં છે. તેમ પ્રાણીઓની સંખ્યા અને વિસ્તારની દૃષ્ટિએ સૌથી મોટું પ્રાણી સંગ્રહાલય ટૂંક સમયમાં જામનગરમાં બનવા જઈ રહ્યું છે.”

સેન્ટ્રલ પ્રાણી સંગ્રહાલય ઑથૉરિટી દ્વારા અપલોડ કરાયેલ વિગતો અનુસાર આ નવા પ્રાણી સંગ્રહાલયનું નામ ‘ગ્રીન્સ ઝૂલોજિકલ રેસ્ક્યૂ ઍન્ડ રિહેબિલિટેશન કિંગડમ’ હશે,...\n\ntl;dr:

ખેડૂત આંદોલનને સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે બનાવાયેલા 'કિસાન એકતા મોરચા'ના પેજને ફેસબુકે સસ્પેન્ડ કરી દેવાયું હતું, જોકે હવે આ પેજ ફરી શરૂ થઈ ગયું છે.


ખેડૂત આંદોલનને ફંડ ક્યાંથી મળી રહ્યું છે?\nઆંદોલન કરતાં ખેડૂતો

તેમના સમૂહમાંથી ચાર લોકો પરત ગામ જઈ રહ્યા છે અને તેમના બદલે આઠ લોકો આવી રહ્યા છે.

સંદીપ કહે છે, "મારી ત્રણ એકર ઘઉંની રોપણી રહી ગઈ હતી. મારા ગામના લોકોએ એ કામ કરી નાખ્યું છે." તેઓએ કહ્યું કે અમે અહીં અડગ રહીએ, અમારી ખેતીનું બધું કામ થતું રહેશે.

સંદીપ જેવા હજારો ખેડૂતોએ રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીને હરિયાણા સાથે જોડતી સરહદે ડેરો નાખ્યો છે. તેઓ ટ્રૉલીઓ અને ટ્રકોમાં આવ્યા છે અને રસ્તા પર બેસી ગયા છે.

તેઓ અહીં ખાવાનું બનાવે છે, ખાય છે અને સૂઈ જાય છે. આ ખેડૂતો કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. આ કાયદાઓથી કૃષિક્ષેત્રમાં ખાનગી સેક્ટર માટે રસ્તો ખૂલશે.

સરકારનો તર્ક છે કે આ કાયદો ખેડૂતોના હિતમાં છે અને તેનાથી તેમની આવક વધશે, જ્યારે ખેડૂતોનું માનવું છે કે આ સરકારનો તેમની જમની કબજે કરવાના પ્લાનનો હિસ્સો છે.

ફંડ ક્યાંથી આવી રહ્યું છે?

પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા આવેલા લોકો

ખેડૂતોના આ આંદોલનને લઈને સવાલ થઈ રહ્યા છે કે તેમાં ફંડ ક્યાંથી આવી રહ્યું છે.

સંદીપ અને તેમની જેવા લોકો સાથે અમે વાત કરી. તેમનું કહેવું છે કે અહીં આવવા માટે તેઓે પૈસા ભેગા કર્યા છે.

સંદીપ કહે છે, "અમે જે ટ્રેક્ટરમાં આવ્યા છીએ તે વધુ ઈંધણ ખાય છે. આવવા-જવામાં જ દસ હજારનું ડીઝલ ખર્ચ થઈ જશે. અત્યાર સુધીમાં મારા અને મારા કાકાના દસ હજાર રૂપિયા ખર્ચાઈ ગયા છે."

જોકે સંદીપને આ પૈસાનો કોઈ અફસોસ નથી, પણ તેમને લાગે છે કે તેમના આ પૈસા તેમના ભવિષ્ય માટે વપરાઈ રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે, "હજુ તો અમારા માત્ર દસ હજાર જ ખર્ચ થયા છે, પણ જો કાયદો લાગુ થઈ જશે તો અમને થનારા નુકસાનનો કોઈ અંદાજ પણ ન લગાવી શકે."

નૃપેન્દ્ર સિંહ પોતાના જૂથ સાથે લુધિયાણા જિલ્લાથી આવ્યા છે. તેમની સાથે આસપાસનાં ત્રણ ગામના લોકો છે. નૃપેન્દ્ર સિંહના જૂથે પણ અહીં પહોંચવા માટે ફાળો એકત્ર કર્યો છે.

તેઓ કહે છે, "અમે જાતે પૈસા ભેગા કર્યા છે, ગામલોકોએ પણ બહુ મદદ કરી છે. હું એકલો જ અત્યાર સુધીમાં વીસ હજાર રૂપિયા ખર્ચ કરી ચૂક્યો છું. સાથે આવેલા બાકીના લોકો પણ તેમની રીતે સહયોગ કરી રહ્યા છે."

'એનઆરઆઈ કરે છે મદદ'

આંદોલન કરતાં ખેડૂતો

નૃપેન્દ્ર અનુસાર વિદેશમાં રહેતા તેમના એક મિત્ર એનઆરઆઈએ મદદ મોકલી છે.

તેઓ કહે છે, "મારા એક એનઆરઆઈ મિત્રે ખાતામાં વીસ હજાર રૂપિયા નાખ્યા છે અને કહ્યું કે આગળ પણ જરૂર પડે તો મોકલશે. તેણે કહ્યું કે એ પોતાના મિત્રો પાસેથી પણ પૈસા ભેગા કરીને મોકલશે....\n\ntl;dr:

છ ફૂટ લાંબા સંદીપ સિંહ ફતેહગઢ સાહિબથી વીસ લોકો સાથે પ્રદર્શનમાં સામેલ થવા આવ્યા છે. વીસ લોકોનું જૂથ બે ટ્રૉલીમાં આવ્યું છે.


ખેડૂત આંદોલનમાં આવેલા ખેડૂતોને મોદી સરકાર પર વિશ્વાસ કેમ નથી?\nદિલ્હીની સરહદો પર હજારો ખેડૂતો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

અહીં પ્રદર્શનમાં આવેલા ખેડૂતો સાથે સરકાર અને નવા કાયદાઓ વિશે વાત કરી બીબીસી સહયોગી સમિત્મરાજ મિશ્રએ, જુઓ વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો

\n\ntl;dr:

મોદી સરકારે લાવેલા ત્રણ કૃષિસુધારા કાયદાઓ સામે દેશભરના ખેડૂતો આંદોલન કરી રહ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલનમાં ખાપ પંચાયતોની વધી રહેલી શક્તિ શું અસર કરશે?\nજિંદની મહાપંચાયત

આ સિવાય હરિયાણામાં પણ ટિકૈતના ભાવનાત્મક નિવેદન બાદ જાટ પ્રભુત્વવાળા વિસ્તારોની ખાપ પંચાયતોનું સમર્થન મળવા લાગ્યું હતું.

હવે ખેડૂત આંદોલન અને રાકેશ ટિકૈતના ભાવનાત્મક નિવેદન બાદ ફરી વાર હરિયાણા અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં મજબૂત પકડ ધરાવતી ખાપ પંચાયતો ફરી વાર ચર્ચામાં આવી છે.

ખેડૂત આંદોલનમાં ખાપ પંચાયતોની વધી રહેલી શક્તિની સંભવિત અસરો અંગે વાત કરવા માટે બીબીસી ગુજરાતીએ કેટલાક નિષ્ણાતો સાથે વાત કરી હતી.

‘ખાપના સમર્થન બાદ ખેડૂત આંદોલન લાંબું ચાલશે’

જ્યારે રાકેશ ટિકૈત રડી પડ્યા

જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના નિવૃત્ત પ્રોફેસર અને જાણીતા સમાજશાસ્ત્રી ઘનશ્યામ શાહ માને છે ખેડૂત આદોલનમાં ખાપ પંચાયતોની વધી રહેલી શક્તિની આંદોલન પર ઘણી મોટી અસર પડવાની છે.

તેઓ કહે છે કે, “ખાસ કરીને હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં આ ફેરફારની અસર મોટા પ્રમાણમાં જોવા મળશે. હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં ખાપ પંચાયતોની પકડ ખાસી મજબૂત છે. તેમજ આ પંચાયતોમાં મોટા ભાગની વસતિ જાટ છે. આ આંદોલનમાં જ્ઞાતિ અને વર્ગ બંને એકસાથે આવ્યાં છે. જેથી આ આંદોલન પહેલાં કરતાં વધુ લાંબું ચાલે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.”

ખેડૂત આંદોલનમાં ખાપ પંચાયતની વધી રહેલી શક્તિની સંભવિત અસરો વિશે વાત ઉત્તર પ્રદેશમાં બીબીસીના સહયોગી પત્રકાર સમીરાત્મજ મિશ્ર સાથેની વાતચીતમાં તેઓ પ્રો. ઘનશ્યામ શાહની વાત સાથે સંમત થાય છે.

તેઓ કહે છે કે, “પાછલા અમુક દિવસોની વાત કરીએ તો ખાસ કરીને રાકેશ ટિકૈતની બોડી લૅંગ્વેજ પરથી એવું લાગી રહ્યું છે કે તેમને ખાપ જે વિસ્તારોમાં પ્રભાવ ધરાવે છે ત્યાંથી તેમને મોટા પાયે સમર્થન મળી રહ્યું છે. આ સમર્થનને કારણે ખેડૂત આંદોલન નજીકના ભવિષ્યમાં નબળું પડી જશે એ વાતની સંભાવના બિલકુલ ઓછી છે. હવે આ આંદોલન લાંબું ચાલશે તેમાં કોઈ બેમત નથી.”

ખેડૂત આંદોલનને લાંબું ચલાવવા માટે અપનાવાઈ રહેલી રણનીતિ વિશે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે, “ખાપ પંચાયતોનું સમર્થન મળ્યા બાદ ખેડૂત આંદોલન વધુ વ્યવસ્થિત બન્યું છે. કારણ કે હવે આંદોલનના નેતાઓએ રણનીતિ બનાવી છે કે એક ઘરમાંથી ચાર લોકો ખેડૂત આંદોલનમાં વારાફરતી જોડાશે. આ રણનીતિ આંદોલનને લાંબું ચાલવાનું છે તે વાતનો નિર્દેશ કરે છે.”

ખાપ પંચાયતોને લીધે ખેડૂત આંદોલનને મજબૂતી મળી છે તે વાત તો દેખીતી છે જ પરંતુ શું ખેડૂત આંદોલનને કારણે ખાપ પંચાયતો પણ વધુ મજબૂત બની છે? આ પ્રશ્ન અંગે જવાબ આપતાં સમીરાત્મજ મિશ્ર કહે છે કે, “જાટ પ્રભાવિત...\n\ntl;dr:

26 જાન્યુઆરીની ટ્રૅક્ટર રેલીમાં થયેલી હિંસા બાદ ખેડૂત સંગઠન ભારતીય કિસાન યુનિયનના પ્રવક્તા રાકેશ ટિકૈતનો એક ભાવનાત્મક વીડિયો સામે આવ્યો હતો. નિષ્ણાતોના મતે આ વીડિયો જારી થયા બાદ ખેડૂત આંદોલનનું કેન્દ્ર પંજાબથી હઠીને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં શિફ્ટ થઈ ગયું. રાકેશ ટિકૈતના ભાવનાત્મક વીડિયો બાદ તેમના સમર્થનમાં ખાપ મહાપંચાયત બોલાવવામાં આવી હતી. તેમજ મુઝફ્ફરનગરથી બાગપત સુધી ખેડૂત પંચાયત અને ખાપ પંચાયતોનું ખેડૂતોના આંદોલનને સમર્થન મળવાનું શરૂ થઈ ગયું હતું.


ખેડૂત આંદોલનમાં રોજેરોજ બદલાઈ રહેલી રણનીતિ ‘મોદી મૅજિક’ ખતમ કરી દેશે?\nખેડૂત આંદોલન

શનિવારે પાંચમા તબક્કાની વાતચીતમાં પણ ખેડૂતનેતાઓ કડક વલણ અપનાવ્યું અને સરકાર પર એની એજ ચર્ચા કરવાનો બદલે નિર્ણય માટે દબાણ ઊભું કર્યું.

એક તબક્કે તો ખેડૂતનેતાઓએ મિટિંગમાં જ મૌનવિરોધ પણ કર્યો. એક તબક્કે તો ખેડૂતોએ એમ પણ કહ્યું કે સરકારને જો એની એજ વાતો કર્યા કરવી હોય તો અમે કંઈ વાત નહીં કરીએ.

વળી, શનિવારની મિટિંગમાં પણ ખેડૂતનેતાઓ પોતાનું ખાવાનું લઈને વિજ્ઞાન ભવન પહોંચ્યા હતા. આ મિટિંગની શરૂઆતમાં જ ખેડૂતનેતાઓએ અગાઉની મિટિંગની માહિતી મુદ્દાસર અને લેખિત માગી હતી.

શનિવારની વાતચીત કોઈ નીવેડો આવ્યા વિના પૂરી થઈ છે. આ દરમિયાન ખેડૂતનેતાઓએ 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું આહ્વાન યથાવત્ રહેશે એમ પણ કહ્યું છે.

હાલ તો સરકાર એની વાત પર અને ખેડૂતનેતાઓ સરકાર ત્રણ કૃષિ કાનૂન રદ કરે એ માગ પર અડગ દેખાઈ છે.

શનિવારે સરકાર સાથે યોજાનારી પાંચમા તબક્કાની બેઠક પહેલાં ખેડૂતોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે હવે તેઓ પોતાની માગથી પીછેહઠ નહીં કરે.

પહેલાં જે ખેડૂતો MSPનો કાયદાકીય અધિકાર મળી જવા પર માનવા તૈયાર હતા, તેઓ હવે ત્રણેય કાયદાઓને રદ કરવા સિવાય અન્ય કોઈ વાતે માનવા તૈયાર નથી.

કીર્તિ કિસાન યુનિયનના સ્ટેટ વાઇસ પ્રેસિડેંટ રાજિંદર સિંહ જણાવે છે કે, “અમારી એક જ માગ છે કે ત્રણેય કાયદા સંપૂર્ણપણે રદ થવા જોઈએ. અમે તેનાથી ઓછી કોઈ વાતે નહીં માનીએ. સરકાર સાથે જે ચર્ચા થવાની હતી, તે થઈ ગઈ છે. હવે સીધેસીધી વાત થશે. જ્યાં સુધી સરકાર કાયદો પાછો નહીં ખેંચે ત્યાં સુધી અમે મક્કમ રહીશું.”

પંજાબ અને હરિયાણાનાં ખેડૂત યુનિયનોએ 26-27 નવેમ્બરના રોજ ‘દિલ્લી ચલો’ આંદોલનનું આહ્વાન કર્યું હતું.

પંજાબથી દિલ્હીની તરફ માર્ચ કરી રહેલા ખેડૂતોના કાફલાને રોકવા માટે સરકારે દરેક સંભવ પ્રયત્ન કર્યા. સડક પર બૅરિકેટ લગાવ્યાં, રસ્તા ખોદી નાખ્યા, પાણીનો મારો કરવામાં આવ્યો, પરંતુ ખેડૂતો દરેક અવરોધ પાર કરીને દિલ્હી પહોંચી ગયા.

ત્યારથી દરરોજ ખેડૂતોનું આંદોલન વધુ મજબૂત બનતું જઈ રહ્યું છે.

પંજાબ અને હરિયાણાનાં મોટાભાગનાં ઘરોમાંથી લોકો અહીં પહોંચી રહ્યા છે. પ્રદર્શનકારીઓની વધતી જતી સંખ્યાની સાથે ખેડૂત આંદોલનના નેતાઓ પણ પોતાની રણનીતિ બદલી રહ્યા છે.

8 ડિસેમ્બરના રોજ ‘ભારત બંધ’

ખેડૂત આંદોલન

સરકારે ખેડૂતોનને બુરાડી મેદાન જઈને પ્રદર્શન કરવા જણાવ્યું હતું. ખેડૂત યુનિયન સાથે જોડાયેલા એક નેતા અનુસાર, ઘણાં યુનિયનો આ વાતે સંમત પણ થઈ ગયાં હતાં, પરંતુ ત્યાર બાદ જનાક્રોશને...\n\ntl;dr:

દસ દિવસથી રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હીની સીમાઓ પર મક્કમતાથી રહેલાથી ખેડૂત હવે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવી રહ્યા છે.


ખેડૂત આંદોલનમાં સામેલ મહિલાઓ પર સવાલ કેમ ઉઠાવવામાં આવે છે?\nમહિલાવાદી કાર્યકર્તા લાંબા સમયથી કહેતા આવ્યા છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં સામાજિક અને પર્યાવરણ કે જળવાયુ સંબંધી ન્યાયની લડત મહિલાઓ જ લડશે. ‘દિલ્હી ચલો આંદોલન’માં મહિલાઓની હાજર આ વાતનું પ્રતીક છે. પરંતુ આ લડત અત્યંત મુશ્કેલ અને દુ:ખદાયક રહેવાની છે.

તેનું કારણે એ છે કે આપણા સમાજમાં પુરુષવાદી માનસિકતા અત્યંત ઊંડી છે. પિતૃસત્તાત્મક માનસિકતા એવું માનતી જ નથી કે મહિલાઓનું પણ પોતાનું અસ્તિત્વ છે. ખેડૂત આંદોલનમાં હાજર મહિલાઓને લઈને આવી રહેલાં નિવેદનો અને ટિપ્પણીઓ આ વાતના પુરાવા છે.

મંગળવારની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારના ત્રણ વિવાદાસ્પદ કૃષિકાયદાને લાગુ કરવા પર રોક લગાવી દીધી. પરંતુ કૃષિકાયદા સાથે જોડાયેલા મામલાની સુનાવણી દરમિયાન ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ શરદ અરવિંદ બોબડેએ કહ્યું, “તેમને એ જાણીને સારું લાગ્યું કે વૃદ્ધો, મહિલાઓ અને બાળકો આ વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ નહી થાય..”

આ પહેલાં 11 જાન્યુઆરીના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટ કહ્યું હતું કે તેઓ એ આદેશ જારી નહીં કરે કે, “નાગરિકોએ વિરોધપ્રદર્શન ન કરવું જોઈએ.” જોકે ચીફ જસ્ટિસ બોબડેએ ત્યારે પણ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, ‘આ વિરોધપ્રદર્શનમા મહિલાઓ અને વૃદ્ધોને કેમ સામેલ કરવામાં આવ્યાં છે?’

જસ્ટિસ બોબડેએ વરિષ્ઠ વકીલ એચ. એસ ફુલ્ડાને કહ્યું કે, ‘તેઓ આંદોલનમાં સામેલ મહિલાઓ અને વૃદ્ધોને પ્રદર્શનસ્થળેથી ઘરે પાછા લઈ જવા મનાવે.’

મહિલાઓના હકની વાત

દિલ્હીની સરહદો પર મહિલાઓનું પ્રદર્શન

ભારતના ચીફ જસ્ટિસના આ વિચાર દેશના સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાના એ વિચારો સાથે ઘણા મળતા આવે છે, જે તેમણે ગયા વર્ષે શાહીનબાગના વિરોધપ્રદર્શનના હવાલાથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કર્યા હતા.

ત્યારે તુષાર મહેતાએ કહ્યું હતું કે, ‘પ્રદર્શનકારીએ પોતાના આંદોલનમાં મહિલાઓ અને બાળકોને સુરક્ષા કવચ બનાવી લીધાં છે.’

ત્યારે સર્વોચ્ચ અદાલતના વરિષ્ઠ વકીલ સંજય હેગડેની આગેવાનીમાં પ્રદર્શનકારીઓ સાથે વાત કરવા માટે એક કમિટી બનાવવામાં આવી હતી.

ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે “વિરોધ કરવો નાગરિકોનો મૂળભૂત હક છે અને લોકો વિરોધપ્રદર્શન કરી શકે છે.”

પરંતુ, આ વાતોથી જે મોટો સવાલ પેદા થાય છે, એ ચિંતા ઉપજાવે તેવો છે.

સવાલ એ છે કે આખરે દેશના નાગરિકોમાં કોની કોની ગણતરી થાય છે? અને જો વિરોધપ્રદર્શનમાં મહિલાઓને પણ ‘રાખવામાં’ આવે છે, તો શું જજસાહેબ એવું વિચારે છે કે મહિલાઓનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી?

ખેડૂત આંદોલનમાં સામેલ મહિલાઓ સવાલ ઉઠાવે છે કે શું તેમને...\n\ntl;dr:

ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલનમાં મહિલાઓ પણ ખભાથી ખભો મિલાવીને પ્રદર્શન કરી રહ્યાં છે.


ખેડૂતઆંદોલન : સિંઘુ બૉર્ડર પર ખેડૂતો માટે મુસ્લિમો ચલાવી રહ્યા છે લંગર\nધરણાં પર બેઠેલા ખેડૂતો માટે મીઠા ભાત અને દૂધના લંગરની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

ખેડૂતઆંદોલનમાં માત્ર ખેડૂતોની એકતા નહીં પરંતુ ધાર્મિક એકતાનું પણ ઉદાહરણ જોવા મળી રહ્યું છે.

ખેડૂતો ધર્મની વાત બાજુએ મૂકી સાથી ખેડૂતો માટે વ્યવસ્થા કરી રહ્યા છે.

લંગરના આયોજકોના કહેવા મુજબ પ્રદર્શનસ્થળે એકાદ લાખ લોકો છે પણ દરરોજ બે લાખ લોકોનું લંગર ચાલે છે. આસપાસની ગરીબ વસતિને પણ ભોજન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

જુઓ ખેડૂતોની એકતાના પ્રદર્શન અંગે બીબીસી ગુજરાતીનો વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સિંઘુ બૉર્ડર પર માલેરકોટલાના મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા, ખેડૂતો માટે લંગરની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.


ખેડૂતના પાકને બચાવી રહી છે સની લિયોની!\nખેતરમાં લાગેલું સની લિયોનીનું પોસ્ટર

જેઓ આંધ્ર પ્રદેશના નેલ્લોર જિલ્લાના બંદકિંડપલ્લી ગામમાં રહે છે. તેમનું કહેવું છે કે ખેતરના પાકને ખરાબ નજરથી બચાવવા માટે સની લિયોનીનું પોસ્ટર લગાવ્યું છે.

રેડ્ડી પાસે 10 એકર જમીન છે અને જેમાં તેઓ રીંગણ, કોબી, મરચાં અને ભીંડા જેવી શાકભાજી ઉગાડે છે.

પાકના રક્ષણ માટે સની લિયોનીનું પોસ્ટર લગાવ્યું

રેડ્ડીના જણાવ્યા પ્રમાણે ખેતરમાં આ વર્ષે પાક સારો છે. જેના કારણે રસ્તેથી પસાર થતાં ગામલોકો કે રાહદારીઓનું ધ્યાન તેના તરફ જાય છે.

એ ધ્યાન ભટકાવવા માટે રેડ્ડીએ સની લિયોનીનું પોસ્ટર ખેતરમાં મૂક્યું છે અને આ પોસ્ટરમાં લખ્યું છે કે મને જોઈને રડશો નહીં.

દક્ષિણ ભારતની માન્યતા

બીબીસી સાથે વાત કરતાં ચેંચૂ રેડ્ડીએ કહ્યું કે તેમની આ ફૉર્મ્યૂલા કામ કરી રહી છે. લોકોની ખરાબ નજરથી બચી જતાં તેમના ખેતરમાં પાક સારો થયો છે.

ઘરની બહાર ડરાવે તેવી મૂર્તિ કે મોહોરૂં મૂકવાથી ખરાબ નજરથી બચી શકાય એવી માન્યતા દક્ષિણ ભારતમાં એ સામાન્ય છે

ઘણા લોકો એવું પણ માને છે કે ખેતરના પાકમાં પણ આ માન્યતા કામ કરે છે. લોકોની ખરાબ નજર લાગવાથી પાક બગડે છે કારણ કે કેટલાક લોકોની ખરાબ નજરને કારણે ખેતર તરફ નકારાત્મક ઉર્જા ખેંચાય છે.

કેટલાક લોકો ચકલીઓ અને પશુઓથી પોતાના પાકને બચાવવા માટે પણ આવા ઉપાય કરે છે.

ચેંચૂ રેડ્ડનું કહેવું છે કે તેમણે આ રીતમાં થોડો ફેરફાર કર્યો છે અને તે કામ કરી રહ્યો છે.

'...તો ખેડૂત પર કેસ થવો જોઈએ'

ગોગિનેની બાબુ નામના ખેડૂત આ પોસ્ટરની ટીકા કરે છે

જોકે, આવી કોશિશની ટીકા કરતાં એક અન્ય ખેડૂત ગોગિનેની બાબુ કહે છે કે આ સંપૂર્ણરીતે અંધવિશ્વાસને પ્રોત્સાહન આપનારી વાત છે. માણસની નજરથી કોઈને નુકસાન કઈ રીતે થઈ શકે?

તેઓ સવાલ કરે છે કે જો માણસોની નજર લાગવાથી ખરેખર કોઈને નુકસાન થઈ શકતું હોય તો સની લિયોનીને કંઈ થવા પર આ ખેડૂતને જિમ્મેદાર ગણાવી શકાય ખરો?

તેઓ કહે છે કે ખેડૂતના આ તર્ક પ્રમાણે તો સની લિયોનીએ પોતાની સુરક્ષા મામલે આ ખેડૂત પર કેસ કરી દેવો જોઈએ.

ગોગિનેની બાબુ કહે છે કે આ પોસ્ટરને કારણે તે ખેતરમાં કામ કરનારી મહિલા મજૂર પણ અસહજતા અનુભવતી હશે. તેમના વિશે પણ ચેંચૂ રેડ્ડીએ વિચારવું જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

પોતાના ખેતરોમાં મૉડલ અને બોલીવુડ એક્ટ્રેસ સની લિયોનીનું પોસ્ટર મૂકનાર એક ખેડૂત હાલ ચર્ચામાં છે. જેમનું નામ છે ચેંચૂ રેડ્ડી.


ખેડૂતો અને કૃષિ ક્ષેત્રને શું મળ્યું?\nનાણાપ્રધાન અરુણ જેટલીએ તેમના ભાષણની શરૂઆત અનેક કૃષિલક્ષી જાહેરાતો સાથે કરી હતી.

ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થા માટેની જોગવાઈઓ

- 2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાનું લક્ષ્ય

- ઓછી પડતર કિંમતે વધુ પાક મેળવવા પર ભાર. ઉપરાંત ખેડૂતોને તેમની ઉપજની વળતર અપાવવા પર ભાર.

- પાકની પડતર કિંમત પર દોઢ ગણી રકમ વધુ મળે તેની ઉપર ભાર મૂકાશે.

- રૂ. 2000 કરોડના ખર્ચે કૃષિ બજાર ઊભું કરાશે

- એગ્રિકલ્ચર પ્રોસેસિંગ સેક્ટર માટે રૂ. 1400 કરોડની જોગવાઈ

- રૂ. 500 કરોડના ખર્ચે 'ઓપરેશન ગ્રીન' હાથ ધરાશે.

- 42 મેગા ફૂડ પાર્કની સ્થાપનાની જાહેરાત

- લઘુ અને સીમાંત ખેડૂતો માટે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કૃષિ બજારો વિકસાવાશે.

- 22 હજાર ગ્રામીણ હાટોને કૃષિ બજારનું સ્વરૂપ અપાશે.

- દેશમાં કૃષિ ઉત્પાદન રેકોર્ડ સ્તર પર થઈ રહ્યું હોવાનો દાવો.

- ખરીફ પાક માટે લઘુતમ ટેકાના ભાવો દોઢ ગણા કરવામાં આવ્યા.

- માછીમારો અને પશુપાલકોને પણ ખેડૂતોની જેમ ક્રેડિટ કાર્ડ આપવામાં આવશે.

- કૃષિ બજારોના વિકાસ માટે રૂ. 2000 કરોડ ફાળવવામાં આવશે.

- ઑર્ગેનિક કૃષિને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. જૈવિક કૃષિમાં મહિલા સમૂહો પણ જોડાય તે માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.

- મત્સ્ય પાલન તથા પશુપાલન વ્યવસાય માટે રૂ. એક હજાર કરોડ ફાળવીને ગ્રામીણ ક્ષેત્રોની જનતાની આવક વધારવા માટે પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

- 'સૌભાગ્ય યોજના' હેઠળ ચાર કરોડ ગરીબ પરિવારોને મફતમાં વીજળી પૂરી પાડવામાં આવશે.

- વર્ષ 2022 સુધીમાં દરેક ગરીબ પાસે ઘરનું ઘર હશે.

- ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માળખાકીય સુવિધાઓ વધારવા માટે રૂ. 14.34 લાખ કરોડ ફાળવવામાં આવશે.

- 'ઉજ્જવલા યોજના' હેઠળ આઠ કરોડ ગરીબ મહિલાઓને મફતમાં ગેસ કનેક્શન આપવામાં આવશે.

- કૃષિ પેદાશોની નિકાસને 100 અબજ ડોલરના સ્તર સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્યાંક

- 10 કરોડ ગરીબ પરિવારોને રૂ. પાંચ લાખ સુધીનો આરોગ્ય વીમો આપવામાં આવશે.

દેશની ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થામાં વિકાસ અટકી ગયો છે. જેને દૂર કરવાનો સરકાર સામે સૌથી મોટો પડકાર છે.

એટલે જ નાણાપ્રધાન જેટલીએ ગામડાઓ અને બેરોજગારી પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું હોવાનું જણાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કેન્દ્રની મોદી સરકારે ગુરુવારે છેલ્લું પૂર્ણ બજેટ રજૂ કર્યું. જેમાં અપેક્ષા મુજબ જ ખેડૂતો અને કૃષિલક્ષી બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવામાં આવ્યું હતું.


ખેડૂતો ડુંગળીને રસ્તા પર ફેકી દેવા માટે મજબૂર કેમ બન્યા?\nતેમની હાલત એટલી હદે ખરાબ છે કે ડુંગળીના ભાવ ઘટ્યા બાદ બે ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરી લીધી છે.

પોતાની સમસ્યા દેશના વડા પ્રધાન સુધી પહોંચાડવા માટે એક ખેડૂતે 750 કિલો ડુંગળી વેચી અને પૈસા નરેન્દ્ર મોદીને મોકલી દીધા.

આ જ રીતે મહારાષ્ટ્રના અહમદનગર જિલ્લાના સંગમનેર તાલુકાના એક ખેડૂતે પણ ડુંગળીના પૈસા રાજ્યના મુખ્ય મંત્રીને મોકલી દીધા.

સમાચાર તો ત્યાં સુધી આવ્યા કે ખેડૂતોને ડુંગળી પર 50 પૈસા પ્રતિ કિલોના દરે પણ કિંમત નથી મળી રહી અને ઘટી રહેલા ભાવને કારણે બેહાલ ખેડૂતો ડુંગળી રસ્તા ઉપર ફેંકી રહ્યા છે.

આ એ સમાચારો છે જે છેલ્લા કેટલાંક દિવસો દરમિયાન ડુંગળીની ખેતી કરી રહેલા ખેડૂતોની કફોડી પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે.

આજે દેશઆખામાં ડુંગળીના રોકાણ અને તેના વેચાણથી થનારી કમાણીમાં કોઈ જ સંતુલન નથી.

જે ખેડૂતો અગાઉથી આ ગંભીર સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા હતા, તેમની હાલત વધુ કફોડી બની છે.

ગત સપ્તાહે, નાસિક જિલ્લાના એક ખેડૂત સંજય સાઠે એ આશાથી બજાર ગયા કે તેમને ડુંગળીના સારા ભાવ મળશે. પરંતુ થયું તેનાથી ઊલટું.

750 કિલો ડુંગળી વેચ્યા બાદ તેમને ફક્ત 1064 રૂપિયા મળ્યા. આમાં ટ્રેકટરનું ભાડું અને મજુરી બાદ કરો તો કમાણીમાં વધુ ઘટી આવે.

સાઠેએ મળેલી રકમનો મનીઑર્ડર વડા પ્રધાનના કાર્યાલય ખાતે મોકલી દીધો. આ કિસ્સાની તપાસ બાદ કાર્યાલયે એ પૈસા તેમને પરત મોકલી દીધા.

ખેડૂતોના વિરોધની આ રીત મીડિયામાં ચર્ચાનો વિષય બની ગઈ પરંતુ એ પછી બે વધુ સમાચાર સામે આવ્યા.

6 અને 7 ડિસેમ્બરે નાસિક જિલ્લાના બગલાન તાલુકામાં ડુંગળીની ખેતી કરનારા બે ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરી લીધી.

આત્મહત્યા કરનાર ખેડૂતની ઓળખ ભાદાને ગામના તાત્યાભાઉ ખૈરનાર(44) અને સારદે ગામના યુવા ખેડૂત પ્રમોદ ઘોંગડે(33) તરીકે થઈ.

ખૈરનારે તો ત્યાં આત્મહત્યા કરી જ્યાં તેમણે ડુંગળીનું ગોદામ બનાવ્યું હતું.

'કહો, અમે અમારી ડુંગળી કેવી રીતે વેચીએ?

પ્રમોદ ઘોંગડેના ભાઈ ડુંગળીના રોકાણ વિષે જણાવે છે. તેમણે ત્રણ એકર જમીનમાં ડુંગળી વાવી હતી.

તેઓ કહે છે, "એક એકર જમીનમાં ડુંગળીની ખેતી પર 40 હજાર રૂપિયા ખર્ચ આવે છે."

ઘોંગડેએ ડુંગળીના ઉત્પાદન પર પ્રતિ એકર ખર્ચ વિશે વિસ્તારપૂર્વક જણાવ્યું :

- 250 રૂપિયા પ્રતિ દિનના હિસાબે ત્રણ ખેડૂતોના 18 દિવસની મજૂરી 13,500 રૂપિયા

- ડુંગળીનાં બીજ અને નર્સરી પર 9,000 રૂપિયા ખર્ચ

- જંતુનાશકો અને ખાતર પર 9,000 રૂપિયા અને છંટકાવનો ખર્ચ એક હજાર રૂપિયા

-  એક એકરમાં ડુંગળીની...\n\ntl;dr:

બજારમાં ભલે ડુંગળી પ્રતિ કિલોગ્રામ 20થી 30 રૂપિયાના ભાવે મળતી હોય, પરંતુ ડુંગળીની ખેતીમાં જોતરાયેલા ખેડૂતો તો પડતર કિંમત પણ કાઢી શકતા નથી.


ખેડૂતો નેતાઓ અને સરકાર વચ્ચે બેઠક પૂર્ણ, બેઠક બાદ ખેડૂત નેતાઓએ શું કહ્યું?\nદિલ્હીમાં વિજ્ઞાનભવનમાં 30થી વધુ ખેડૂત સંગઠનો સાથેની બેઠકમાં કેન્દ્ર તરફથી કૃષિ મંત્રી નરેન્દ્ર સિંહ તોમર, રેલ મંત્રી પિયૂષ ગોયલ અને કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી સોમ પ્રકાશ સામેલ હતા.

લગભગ ત્રણ કલાક ચાલેલી બેઠક સમાપ્ત થયા બાદ કૃષિ મંત્રીએ કહ્યું કે વાતચીત સારી રહી અને આગળ પણ વાતચીત ચાલુ રહેશે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

નરેન્દ્ર સિંહ તોમરે કહ્યું, "મિટિંગ સારી રહી, અમે નક્કી કર્યું કે ત્રણ ડિસેમ્બરના ફરી વાતચીત થશે. અમે લોકો ઇચ્છીએ છીએ કે ખેડૂત સંગઠનો વાતચીતને આગળ વધારવા માટે એક નાનું ગ્રૂપ બનાવે પરંતુ ખેડૂતો ઇચ્છે છે કે બધા લોકો સાથે વાત કરવામાં આવે. અમને તેની સામે કોઈ વાંધો નથી."

બેઠકમાં સામેલ ઑલ ઇન્ડિયા કિસાન ફેડરેશનના અધ્યક્ષ  ઍડવોકેટ પ્રેમ સિંહ ભંગુએ બીબીસી સંવાદદાતા વાત્સલ્ય રાયને કહ્યું કે સરકારના મંત્રીઓ સાથે વાતચીત સારી રહી પરંતુ તેમનો મત સાફ છે કે ત્રણેય કાયદા સંપૂર્ણ રીતે ખોટા છે.

પ્રેમ સિંહ ભંગુનું કહેવું હતું, "મિટિંગ દરમિયાન કૃષિ મંત્રીએ કહ્યું કે કોઈ કાયદો બનાવવામાં 10થી 12 વર્ષ લાગે છે તેમ છતાં પણ એ જરૂરી નથી કે તે સો ટકા પૂર્ણ હોય, તેમાં કેટલીક ખામીઓ રહી જતી હોય છે. પરંતુ અમારું કહેવું હતું કે અમે કાયદાની એક એક કલમ વાંચી છે અને એ અડધો જ નહીં પરંતુ પૂરો જ ખોટો છે અને તમે માની જાવ કે તેને પૂરેપૂરો જ રદ કરવાનો છે."

તેમણે કહ્યું કે ત્રણ ડિસેમ્બરના રોજ બેઠકમાં સરકાર તરફથી એ લોકો જ રહેશે જે આજે સામેલ હતા.

ત્રણ ડિસેમ્બરના બપોરે 12 વાગ્યે બેઠક શરૂ થશે જેમાં ત્રણેય કાયદાની એક-એક કલમ પર ચર્ચા થશે.

તેમણે કહ્યું કે હાલ ખેડૂતોનું આંદોલન ચાલુ રહેશે.

મોદી સરકારના ત્રણ કૃષિ સુધારા કાયદા સામે ખેડૂતો છેલ્લા છ દિવસથી પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

સરકાર સાથે બેઠક કરવા જઈ રહેલા ખેડૂત નેતાઓનું કહેવું છે કે તેઓ કાયદાને પરત લેવાની માગ સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરે.

ખેડૂતો સાથેની બેઠક પહેલાં ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ, કૃષિ મંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમર અને સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે ભાજપના અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડાના દિલ્હી સ્થિત નિવાસસ્થાને બેઠક કરી હતી.

સરકાર ખેડૂતો સાથે 3 ડિસેમ્બરના રોજ કૃષિ સુધારા કાયદા મામલે વાતચીત કરવાની હતી. જોકે, કૃષિ મંત્રીના કહેવા પ્રમાણે કોરોના વાઇરસની સ્થિતિને જોતાં બેઠક વહેલી બોલાવવામાં આવી છે.

ખેડૂતોને બોલાવ્યા, રસ્તા પર વાત ન થાય : કૃષિમંત્રી

કેન્દ્રીય કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમરે કહ્યું છે કે...\n\ntl;dr:

કૃષિ સુધારા કાયદા મામલે પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચેની બેઠક પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. ત્રણ ડિસેમ્બરના રોજ ફરી બેઠક થશે.


ખેડૂતોએ ભારત બંધનું એલાન કેમ આપ્યું? : ક્યાંક હાઈવે પર ચક્કાજામ, ક્યાંક સરઘસો નીકળ્યાં\nપંજાબના અમૃતસરમાં વિરોધ કરતાં ખેડૂતો

સંસદમાં પાસ કરાયેલાં નવાં કૃષિ બિલના વિરોધમાં અખિલ ભારતીય કિસાન સંઘર્ષ સમન્વય સમિતિ (એઆઈકેએસસીસી)એ 25 સપ્ટેમ્બરે દેશભરમાં બંધનું એલાન આપ્યું છે.

શુક્રવારે વહેલી સવારતી જ ખેડૂતોનાં પ્રદર્શનોના કાર્યક્રમો શરૂ થઈ ગયા હતા.

બિહારના પટણા આરજેડીના તેજ પ્રતાપ યાદવ અને તેજસ્વી યાદવ ટ્રૅક્ટર લઈને પ્રદર્શનમાં જોડાયા હતા. તેમણે કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ બિલને ખેડૂતવિરોધ ગણાવ્યા હતા.

તો બીજી તરફ પંજાબમાં પણ આની અસર જોવા મળી હતી.

અમૃતસર-દિલ્હી નેશનલ હાઈવેને જલંધર પાસે બ્લૉક કરવામાં આવ્યો હતો અને ખેડૂતોના આગેવાનોએ સૂત્રોચ્ચાર કરીને વિરોધ કર્યો હતો.

અખિલ ભારતીય કિસાન સંઘર્ષ સમન્વય સમિતિનો દાવો છે કે તેમની સંસ્થા સાથે દેશભરનાં નાનાં-મોટાં 250 કિસાન સંગઠનો પણ જોડાયેલાં છે.

માત્ર પંજાબ, હરિયાણા જ નહીં પણ ઉત્તર પ્રદેશ, કર્ણાટક, તામિલનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગણા, મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ અને બિહારના ખેડૂતો પણ આ વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ થયા હતા.

અગાઉ આ બિલના વિરોધમાં સત્તામાં રહેલી ભારતીય જનતા પાર્ટીના એક મુખ્ય સહયોગી પક્ષ અકાલી દળનાં એકમાત્ર મંત્રી હરસિમરત કૌરે મંત્રીપદ છોડી દીધું છે.

વિપક્ષના વિરોધ વચ્ચે પણ સરકારે આ બિલ સંસદમાં પાસ કરી લીધાં છે.

બિલના વિરોધમાં સંસદમાં હોબાળો પણ થયો હતો અને ઉપસભાપતિ હરિવંશે આઠ સાંસદોને સસ્પેન્ડ પણ કર્યા હતા.

બાદમાં સસ્પેન્ડ થયેલા સાંસદોએ આખી રાત સંસદ પરિસરમાં ધરણાં કર્યાં હતાં અને સવારે જ્યારે ઉપસભાપતિ તેમના માટે ચા લઈને આવ્યા ત્યારે તેમની ચા પીવાનો પણ ઇન્કાર કરી દીધો હતો.

કૉંગ્રેસનો આરોપ હતો કે ઉપસભાપતિએ ગૃહમાં ખરડા પરની ચર્ચામાં લોકશાહી પરંપરાઓ અને પ્રક્રિયાઓને નુકસાન કર્યું છે.

વિપક્ષમાં રહેલી પાર્ટીઓ અને અનેક ખેડૂતસંગઠનોનો આરોપ છે કે આનાથી ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય પર અસર પડશે, જ્યારે સરકાર આ આરોપોને નકારે છે.

તો ગુજરાતમાં પણ કૉંગ્રેસ દ્વારા આ બિલોનો વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

તો સરકારનું કહેવું છે કે 'ભૂતકાળમાં ખેડૂતોને ઉત્પાદિત ચીજો વેચવા માટે રખડવું પડતું હતું, પણ હવે સ્થિતિ એવી નહીં રહે. હવે ખેડૂતો દેશના કોઈ પણ ભાગમાં પોતાનું ઉત્પાદન વેચી શકશે અને તેમને સારી કિંમત પણ મળશે.'

એવો પણ દાવો કરાઈ રહ્યો છે કે આ પછી ખેડૂતોનું જોખમ પણ ઘટી જશે.

સરકારનું કહેવું છે કે કૃષિ બિલમાં ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય (એમએસપી) અને અનાજ-યાર્ડની વ્યવસ્થા ખતમ...\n\ntl;dr:

દેશભરમાં 25 સપ્ટેમ્બરે ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા ભારત બંધનું એલાન આપવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્રમાં સત્તામાં રહેલી નરેન્દ્ર મોદી સરકારનાં નવાં ત્રણ કૃષિ બિલોનો ભારતના ખેડૂતો ઉગ્ર વિરોધ કરી રહ્યા છે.


ખેડૂતોની ટ્રૅક્ટર રેલી પર અદાલત ફેંસલો નહીં આપે : સુપ્રીમ કોર્ટ - BBC TOP NEWS\nઆ અરજીની સુનાવણી સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ શરદ અરવિંદ બોબડેના વડપણ હેઠળની ખંડપીઠ કરી રહી છે.

ચીફ જસ્ટિસે કહ્યું કે આ રાજકીય મુદ્દો છે, અમે આ અંગે કોઈ આદેશ ન આપી શકીએ. ઉપરાંત આ ખેડૂતોનો મુદ્દો છે, જે કોર્ટમાં નક્કી ના થઈ શકે.

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પોલીસની આ અરજીને પરત ખેંચી લેવા માટે પણ સહમતી દર્શાવી.

આ સાથે કોર્ટે ગઈ વખતની જેમ કહ્યું કે સરકાર પાસે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે સંપૂર્ણ સત્તા છે, અમે આ મામલે દખલ કરીશું નહીં.

મહિનાઓ સુધી ગાયબ રહ્યા બાદ અલી બાબા કંપનીના જૅક મા દેખાયા

અલી બાબા કંપનીના સંસ્થાપક જૅક મા યુન કેટલાંક અઠવાડિયાં પછી ફરી મીડિયા સામે આવ્યા છે. નવેમ્બર 2020ની શરૂઆતથી તેઓ જાહેરમાં દેખાયા નહોતા. જે અંગે અનેક અટકળો વહેતી થઈ હતી.

પોતાના ચૅરિટી ફાઉન્ડેશનના એક અભિયાનમાં તેમણે એક વીડિયો લિંક મારફતે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં કામ કરતા શિક્ષકો સાથે વાત કરી હતી. તેઓ પોતે પણ એક શિક્ષક રહી ચૂક્યા છે.

ગ્લોબલ ટાઇમ્સે એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કર્યો છે.

ગ્લોબલ ટાઇમ્સનું કહેવું છે કે ફાઇનાન્સ અધિકારીઓએ અલીબાબા કંપનીની તપાસ શરૂ કરી ત્યાર પછી પહેલી વખત જૅક મા મીડિયામાં દેખાયા છે.

સીએનબીસી મુજબ જૅક માનો વીડિયો સામે આવ્યા પછી હૉંગ કૉંગ સ્ટૉક ઍક્સચેન્જમાં લિસ્ટેડ તેમની કંપનીના સ્ટૉકનો ભાવ પાંચ ટકા વધી ગયો છે.

ઑક્ટોબર 2020માં ઍન્ટ કંપનીનો આઈપીઓ લાવવા વિશે જૅક માએ કહ્યું હતું કે આ દુનિયાનો સૌથી મોટો આઈપીઓ હશે. ત્યાર પછી ચીની અધિકારીઓએ તેમની કંપનીની તપાસ શરૂ કરી હતી અને તેઓ ગાયબ થઈ ગયા હતા.

જૅક મા ક્યાં છે એ તો સમાચાર નથી પરંતુ જાહેરમાં અનેક દિવસો પછી તેઓ દેખાયા છે.

'ડ્રૅગન ફ્રૂટ'નું નામ 'કમલમ્'

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું છે કે ગુજરાત સરકારે ડ્રૅગન ફ્રૂટનું નામ બદલીને કમલમ્ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

ઇન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ પ્રમાણે વિજય રૂપાણીએ કહ્યું કે ડ્રૅગન ફ્રૂટનો દેખાવ કમળ જેવો છે, એટલા માટે અમે તેને સંસ્કૃત નામ કમલમ્ આપીએ છીએ.

ગુજરાત સરકારે આ નામને પેટન્ટ કરાવવા માટેની કાર્યવાહી પણ હાથ ધરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ભાજપ કાર્યાલયને પણ કમલમ્ નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

ગુજરાતમાં કચ્છ, નવસારી સહિત ઘણા જિલ્લામાં ડ્રૅગન ફ્રૂટની ખેતી થઈ રહી છે અને ખેડૂતો સારું ઉત્પાદન મેળવી રહ્યા છે.

'...તો કોવૅક્સિન ન લેવી જોઈએ', ભારત બાયૉટૅકે યાદી બહાર પાડીને કરી સ્પષ્ટતા

'મિન્ટ'માં છપાયેલા અહેવાલ...\n\ntl;dr:

26 જાન્યુઆરીએ ખેડૂતોને ટ્રૅક્ટર રેલી ન કાઢવા દેવાય, એ માટે દિલ્હી પોલીસે કરેલી અરજીની સુનાવણી સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહી છે.


ખેડૂતોનું આંદોલન : એ પાંચ ખેડૂત નેતાઓ જેના નેતૃત્વમાં હજારો ખેડૂતો ભેગા થયા\nખેડૂત આંદોલનના નેતા

આ પ્રદર્શનમાં હરિયાણામાં અને ઉત્તર પ્રદેશની સાથે સાથે પંજાબના 30થી વધારે ખેડૂત સંગઠન સામેલ છે. પરંતુ અમે અહીં પંજાબના એ પાંચ ખેડૂત નેતાઓ વિશે વાત કરી રહ્યા છે જે આ પ્રદર્શનનો મુખ્ય ચહેરા બનેલા છે.

ખેડૂતોના જનનેતા : જોગિંદરસિંહ ઉગરાહાં

જોગિંદર સિંહ ઉગરાહાં ભારતમાં ખેડૂત આંદોલનના મુખ્ય ચહેરાઓમાંથી એક છે. તે સાંગરૂર જિલ્લાના સુનામ શહેરમાં રહેનારા છે અને તેમનો જન્મ અને પાલનપોષણ એક ખેડૂત પરિવારમાં થયું છે.

જોગિંદર સિંહ ઉગરાહાં ખેડૂત આંદોલનના પ્રમુખ નેતાઓમાંથી એક છે.

ભારતીય સૈન્યમાંથી નિવૃત થયા પછી, તેમણે ખેતી કરી અને ખેડૂતોના હિતોની લડાઈમાં સક્રિય થઈ ગયા.

જોગિંદરસિંહ ઉગરાહાં આંદોલનના મુખ્ય નેતાઓમાંના એક છે

તેમણે વર્ષ 2002માં ભારતીય કિસાન યુનિયન (ઉગરાહાં)ની સ્થાપ્ના કરી અને ત્યારથી સતત તે ખેડૂતોના મુદ્દા પર સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

જોગિંદર સિંહગ ઉગરાહાં એક ઉત્કૃષ્ટ વક્તા છે અને આ કલાથી તે લોકોને એકઠા કરવામાં માહેર છે. તેમનું સંગઠન પંજાબનું એક મુખ્ય ખેડૂત સંગઠન છે. પંજાબનો માળવા વિસ્તાર આ સંગઠનનો ગઢ માનવામાં આવે છે.

સંગરૂરના એક સ્થાનિક પત્રકાર કંવલજીત લહરાગાગા કહે છે, “હું ગત 20-25 વર્ષોથી ખેડૂતોના હિત માટે જોગિંદર સિંહ ઉગરહાંને લડતો જોઈ રહ્યો છું. તે હંમેશાં જનહિતની વાત કરે છે. મેં ક્યારેય પણ તેમને વ્યક્તિગત મુદ્દે લડતા નથી જોયા”

ખેડૂતોની થિંક ટૅન્ક : બલબીરસિંહ રાજેવાલ

બલબીર સિંહ રાજેવાલ ભારતીય કિસાન યુનિયનના સંસ્થાપક સભ્યોમાંના એક છે

77 વર્ષીય બલબીરસિંહ રાજેવાલ ભારતીય કિસાન યુનિયનના સંસ્થાપક નેતાઓમાંથી એક છે. બલબીર સિંહ પંજાબના ખન્ના જિલ્લાના રાજેવાલ ગામના છે અને 12 ધોરણ સુધી અભ્યાસ કરેલો છે.

ભારતીય કિસાન યુનિયનનું બંધારણ પણ બલબીર સિંહ રાજેવાલે લખ્યું હતું. તેમના સંગઠનનો પ્રભાવ લુધિયાણા અને તેની આસપાસના મધ્ય પંજાબના વિસ્તારમાં છે.

બલબીર સિંહ રાજેવાલ સ્થાનિક માલવા કૉલેજની પ્રબંધન સમિતિના અધ્યક્ષ પણ છે, જે વર્તમાનમાં સમરાલા વિસ્તારની અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થા છે.

સમરાલાના રહેવાવાળા ગુરમિંદરસિંહ ગ્રેવાલ કહે છે, “રાજેવાલને પંજાબના સૌથી તેજતર્રાર ખેડૂત નેતા માનવામાં આવે છે. જે ખેડૂતોના મુદ્દા પર નેતૃત્વ કરનારા અને ખેડૂત પક્ષને રજૂ કરીને ખેડૂત આંદોલનનો ચહેરો બની ગયા છે.”

ગ્રેવાલનું કહેવાનું છે કે રાજેવાલે પણ ક્યારેય રાજકીય ચૂંટણી લડી નથી અથવા કોઈ પણ રાજકીય પદનો સ્વીકાર કર્યો નથી, આ...\n\ntl;dr:

કેન્દ્રના ત્રણ કૃષિ કાયદાઓની સામે પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતો દિલ્હીની સરહદ પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. તેમની માગ છે કે આ કાયદાઓને રદ્દ કરવામાં આવે અથવા કાયદો બનાવીને ટેકાના ભાવ (એમએસપી)ને તમામ માટે લાગુ કરવામાં આવે.


ખેડૂતોને કુષિકાયદામાં આખરે વાંધો કયા મુદ્દે છે?\nવડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ખેડૂતોને અફવા પર ધ્યાન ન આપવા અપીલ કરી છે. જ્યારે ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ચર્ચા પહેલાં ખેડૂતોને એક જગ્યાએ એકઠા થવાની સલાહ આપી છે.

જોકે, એમ છતાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો દિલ્હી-હરિયાણા બૉર્ડર પર પોતાનો વિરોધ નોંધાવી રહ્યા છે.

જોકે, ખેડૂતોને સરકારની વાત પર વિશ્વાસ નથી.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ સાથેની વાતચીતમાં એક ખેડૂતે કહ્યું "અમને સરકાર પર ભરોસો નથી. આ પહેલાં પણ સરકાર સાથે વાતચીત થઈ છે પણ કોઈ પરિણામ નથી આવ્યું. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે સરકાર કાયદો પરત ખેંચે."

વધુ એક ખેડૂતનું કહેવું હતું, "અમે ત્યાં સુધી પ્રદર્શન કરીશું, જ્યાં સુધી સરકાર અમારી માગણી સ્વીકારી ન લે. અમે અનેક મહિનાઓનું રૅશન સાથે લાવ્યા છે. અમારી સમસ્યાઓનો ઉકેલ આવવો જોઈએ."

શનિવારે દિલ્હી અને હરિયાણાથી સિંઘુ બૉર્ડર પાર કરીને ખેડૂતો બુરાડી પહોંચ્યા હતા અને એ પછી ટિકરી બૉર્ડર પરથી ખેડૂત દિલ્હી પહોંચવા લાગ્યા હતા.

જોકે હજી ખેડૂતોનો એક સમૂહ સિંઘુ બૉર્ડર પર પ્રદર્શન કરી રહ્યો છે.

વિરોધપ્રદર્શનમાં ભાગ લઈ રહેલા ભારતીય ખેડૂત યુનિયનનું કહેવું છે કે તેઓ બૉર્ડર પર પ્રદર્શન ચાલુ રાખશે અને તંત્ર દ્વારા જણાવાયેલી જગ્યાએ જઈને પ્રદર્શન નહીં કરે.

સંગઠનની પંજાબ શાખાના મહાસચિવ હરિન્દરસિંહે કહ્યું, "અમે રોજ સવારે 11 વાગ્યે મળીને આગળની રણનીતિ પર વિચાર કરીશું."

કાયદામાં શું છે જોગવાઈ?

પંજાબમાં રેલના પાટા પર બેસીનો વિરોધ કરતાં ખેડૂતો

કૃષક ઊપજ વ્યાપાર અને વાણિજ્ય (સંવર્ધન અને સરળીકરણ) કાયદો, 2020

આમાં એક એવી ઇકૉસિસ્ટમ બનાવવાની જોગવાઈ છે કે જ્યાં ખેડૂતો અને વેપારીઓને મંડીથી બહાર પાક વેચવાની આઝાદી હશે.

જોગવાઈમાં રાજ્યની અંદર અને બે રાજ્ય વચ્ચે વેપારને વધારવા માટેની વાત કરાઈ છે. માર્કેટિંગ અને ટ્રાન્સપૉર્ટશન પર ખર્ચ ઓછો કરવાની વાત કરાઈ છે.

કૃષક (સશક્તીકરણ તેમજ સંરક્ષણ) કિંમત આશ્વાસન અને કૃષિસેવા પર કરાર, 2020

આમાં કૃષિ કરારો પર રાષ્ટ્રીય ફ્રેમવર્કની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આ બિલ કૃષિ ઉત્પાદકોનું વેચાણ, ફાર્મસેવાઓ, કૃષિ બિઝનેસ ફાર્મો, પ્રોસેસર્સ, જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ, મોટા રિટેઇલ વેપારીઓ અને નિકાસકારોને ખેડૂતો સાથે જોડવા સશક્ત કરે છે.

અનુબંધિત ખેડૂતોને ગુણવત્તાવાળા બીજની આપૂર્તિ સુનિશ્ચિત કરવી, તકનીકી સહાય અને પાકરક્ષણનું આકલન, ઋણની સુવિધા અને પાકવીમાની સુવિધા અપાશે.

આવશ્યક વસ્તુ (સંશોધન) કાયદો, 2020

આમાં અનાજ, કઠોળ, ખાદ્યતેલ, ડુંગળી, બટાકાને જરૂરી...\n\ntl;dr:

દિલ્હીની સરહદ પર ખેડૂતોનાં વિરોધપ્રદર્શનો હજુ પણ ચાલુ છે. આ ખેડૂતો કૃષિકાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.


ખેડૂતોને દસ દિવસની લાંબી હડતાલ પર જવાની જરૂર કેમ પડી?\nઆ હડતાલ રાષ્ટ્રીય કિસાન મહાસંઘના નેતૃત્વમાં કરવામાં આવી રહી છે. જેમાં 130 જેટલાં ખેડૂત સંગઠનો જોડાઈ રહ્યાં છે.

ગત વર્ષે મધ્યપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રમાં ખેડૂતોના વિરોધ પ્રદર્શન બાદ આ સૌથી મોટી હડતાલ હોવાનો દાવો કરાઈ રહ્યો છે.

આ વર્ષે ખેડૂતો રોડ પર આવીને પ્રદર્શન નહીં કરે પરંતુ તેઓ શાકભાજી, ફળો કે દૂધ અને તેની બનાવટોને બજારમાં વેચશે નહીં.

પરંતુ હવે સવાલ એ છે કે શા માટે આટલાં સંગઠનો એક સાથે હડતાલ પર જઈ રહ્યા છે? એવું શું થયું કે જગતના તાતને હડતાલ પર ઉતરવું પડ્યું.

શા માટે થઈ રહી છે આટલી લાંબી હડતાલ?

ભારતના મુખ્ય સાત રાજ્યોના ખેડૂતો હડતાલ કરી રહ્યા છે.  આ રાજ્યોમાં હરિયાણા, રાજસ્થાન, જમ્મુ-કશ્મીર, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને કેરળનો સમાવેશ થાય છે.

અન્ય રાજ્યોના ખેડૂતો હજી આ હડતાલમાં જોડાયા નથી. તો કેટલાંક સંગઠનોએ ટેકો જાહેર કર્યો છે, પરંતુ સક્રિય રીતે હડતાલમાં જોડાયાં નથી.

રાષ્ટ્રીય કિસાન મહાસંઘના નેજા હેઠળ જોડાયેલાં ખેડૂત સંગઠનોની મુખ્ય માગોમાં દેવાં માફી, ખેડૂતોને ચોક્કસ આવકની બાંયધરી આપવી ઉપરાંત ટેકાના ભાવમાં વધારાનો સમાવેશ થાય છે.

તદુપરાંત ખેડૂતોને પૂરતી વીજળી, સ્વામીનાથન કમિશનના રિપોર્ટને લાગુ કરવો અને ઇથેનોલ જેવા ઇંધણની પૂરતા પ્રમાણમાં સપ્લાય જેવી અનેક માગોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ફોરમ ફૉર બાયૉટેક્નૉલૉજી અને ફૂડ સિક્યુરિટીના દેવેન્દર શર્માએ હડતાલ મામલે બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે ખેડૂતો વર્ષોથી દેશનો બોજ પોતાના ખભા પર લઈને ચાલી રહ્યા છે. તો શા માટે સરકાર તેમનાં દેવાં માફ ના કરે? બિઝનેસમેનની લોન માફ થઈ શકે તો ખેડૂતોની કેમ નહીં?

તેમણે કહ્યું કે લાખો ખેડૂતો રાત્રે ભૂખ્યા સૂઈ જાય છે, તો શું આ એક વિડંબના નથી? હાલ ઉત્તર ભારત અને મધ્ય ભારતના ખેડૂતો હડતાલ પર છે. જો 10 ટકા પણ માલસામાનની કમી થશે તો સરકારના હાથમાંથી કિંમતો નીકળી જશે.

'માત્ર 6 ટકા ખેડૂતોને જ મળે છે ટેકાના ભાવનો લાભ'

ગુજરાતના ખેડૂત આગેવાન સાગર રબારીએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે રાજ્યમાં ખેડૂતોના સૌથી મોટા પ્રશ્નો ભાવ, સિંચાઈ અને વીજળી છે.

તેમણે કહ્યું, "ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનના પૂરતા ભાવ મળતા નથી, રાજ્યની 50 ટકાથી વધારે જમીન હજી પણ વરસાદ પર આધારિત છે. સિંચાઈની પૂરતી સુવિધા નથી. સિંચાઈ માટે વીજળી દૈનિક ધોરણે માત્ર આઠ કલાક મળે છે."

તેમણે કહ્યું,"ટેકાના ભાવનો લાભ તમામ ખેડૂતોને મળતો નથી. રાજ્યના...\n\ntl;dr:

પહેલી જૂનથી ભારતનાં અનેક રાજ્યોમાં ખેડૂતોએ 10 દિવસની હડતાલ શરૂ કરી છે.


ખેતી પાકવીમો : વિજય રૂપાણી સરકાર સામે ખેડૂતોને દર વર્ષે પ્રશ્નો કેમ ઊઠે છે?\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

જોકે, સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના મૂળી તાલુકાના વડાદરા ગામના ખેડૂત જયસુખભાઈ દૂધરેજીયા વર્ષ 2018માં પાક નિષ્ફળ જવાને કારણે સર્જાયેલી મુશ્કેલીઓને 2020માં પણ નથી ભુલાવી શક્યા.

તેઓ સપ્ટેમ્બર, 2018માં પોતાના ખેતરમાં 15 વીઘામાં વાવેલા કપાસના પાકની ઊપજ અંગેની આશાઓ વ્યક્ત કરતાં જણાવે છે, “એ વર્ષે ખેતી માટે લીધેલાં નાણાંનું વ્યાજ આજ સુધી ચૂકવી રહ્યો છું."

"મને આશા હતી કે પાકનું કુદરતી નુકસાન થયા બાદ વીમાકંપની અમારું નુકસાન ભરપાઈ કરી આપશે, પરંતુ અમને તો ખરેખર થયેલા નુકસાનના 20 ટકા જેટલું પણ વળતર ન મળ્યું, અમારી બધી આશાઓ પર પાણી ફરી વળ્યું.”

વિજય રૂપાણીએ યોજનાની જાહેરાત કરતાં કહ્યું, "દુષ્કાળ, અતિવૃષ્ટિ જેવી આફત વખતે ખેડૂતોને વળતર મળી રહે એ માટે આ યોજના તૈયાર કરાઈ છે અને આ યોજનાની કોઈ નોંધણી ફી કે પ્રીમિયમ ચૂકવવાનાં નથી."

વિજય રૂપાણી સરકારની 'કિસાન સહાય યોજના'માં શું ખાસ છે?

મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારે પાકવીમાની પ્રક્રિયાને સરળ કરી દેવાની દિશામાં આ પગલું લીધું છે.

ખેડૂતસંગઠનોના આગેવાનો અનુસાર સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના મૂળી તાલુકાના અને જૂનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાના મોટા ભાગના ખેડૂતોની દશા જયસુખભાઈ જેવી જ થઈ ગઈ છે.

જયસુખભાઈની જેમ તેઓ પણ સરકારી તંત્ર અને પાકવીમો પૂરો પાડતી ખાનગી કંપનીઓની બેદરકારીનો ભોગ બન્યા છે.

તાજેતરમાં જ ખેડૂતસંગઠન ખેડૂત હિતરક્ષક સમિતિ દ્વારા મૂળી અને માણાવદર તાલુકાના ખેડૂતોને વીમાકંપનીઓ દ્વારા ઓછી ચૂકવણી કરી ગેરરીતિ આચરી હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવાયો હતો.

ખેડૂત હિતરક્ષક સમિતિએ દાવો કર્યો હતો કે આ બે તાલુકાના ખેડૂતોને વીમાકંપનીઓ તરફથી ખરેખર ભરપાઈપાત્ર રકમ કરતાં 57 થી 75 ટકા ઓછી રકમ ચૂકવાઈ છે.

નોંધનીય છે કે સંગઠન દ્વારા કરાયેલા આક્ષેપો બાદ હવે ખેડૂતોને પાકવીમાની ચૂકવણીનો વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે.

ઉપરાંત જો પાકવીમાની ચૂકવણીની રજૂઆતો અંગે યોગ્ય કાર્યવાહી નહીં કરાય તો સમગ્ર રાજ્યના ખેડૂતોને એક કરી આ મુદ્દાને લઈને ઑનલાઇન આંદોલન કરવાની ચીમકી પણ ખેડૂતસંગઠનો દ્વારા ઉચ્ચારાઈ હતી.

અગાઉ પણ ઘણીવાર પાકનુકસાનીના વળતરની મોડી અને ઓછી ચૂકવણી અને આકારણી મુદ્દે વીમાકંપનીઓ અને સરકારની કામગીરી પર પ્રશ્નો ઊઠ્યા છે.

હાલમાં પણ ખેડૂતસંગઠનો દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર ‘પાકવીમો લુંટાયો’ એવા હૅશટૅગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શિત કરાઈ રહ્યો છે.

નોંધનીય છે કે ખેડૂતસંગઠનો દ્વારા પાકવીમાની અપૂરતી ચૂકવણી થઈ...\n\ntl;dr:

ગુજરાત રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ 'મુખ્ય મંત્રી કિસાન સહાય યોજના'ની સોમવારે પત્રકારપરિષદમાં જાહેરાત કરી છે.


ખેતી વિધેયક : મોદી સરકારના કૃષિ વિધેયક સામે મંત્રીએ રાજીનામું કેમ આપ્યું?\nહરસિમરત કૌર

આ પહેલાં સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈએ સુખબીર સિંહ બાદલે લોકસભામાં આપેલા નિવેદનને ટાંકીને સમાચાર આપ્યા હતા કે હરસિમરત કૌર બાદલ ખેતીના વિધેયકના વિરોધમાં સરકારમાંથી રાજીનામુ આપી શકે છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

પરંતુ હાલ સુધી આ અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા નથી કે અકાલી દલ સરકારને સમર્થન ચાલુ રાખશે કે સરકાર પાસેથી સમર્થન પરત ખેંચશે.

સરકારની સહયોગી પાર્ટી શિરોમણી અકાલી દલે સરકાર તરફથી રજૂ કરાયેલા ખેતી વિધેયકનો વિરોધ કરી રહી છે. તેમાંથી આ કેસમાં પોતાના સંસદ સભ્યોને આની વિરુદ્ધમાં વોટ કરવાનું કહ્યું છે.

સરકારે ખેતી સંબંધિત ત્રણ વિધેયક લોકસભામાં સોમવારે રજૂ કર્યા હતા.

કૃષિ મંત્રી નરેન્દ્ર સિંહ તોમરે ખેડૂતોના ઉત્પાદન, વ્યાપાર અને વાણિજ્ય (સંવર્ધન અને સુવિધા) વિધેયક, મૂલ્ય આશ્વાસન અને કૃષિ સેવા વિધેયક, ખેડૂત (સશક્તિકરણ અને સંરક્ષણ) કરાર વિધેયક અને આવશ્યક વસ્તુ (સંશોધન) કાયદાને લોકસભામાં રજૂ કર્યા છે, જે આનાથી સંબંધિત અધ્યાદેશનું સ્થાન લેશે.

તેમણે સંસદમાં આ વિધેયકોને રજૂ કરતા કહ્યું કે આ વિધેયકના કારણે ખેડૂતોને લાભ થશે.

વિરોધ

જ્યારે વિપક્ષના નેતાનું કહેવું છે કે સરકાર તરફથી રજૂ કરાયેલો વિધેયક ખેડૂત વિરોધી છે.

કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ મામલે ટ્વીટ કરીને કહ્યું, "ખેડૂત જ છે જે ખરીદી છૂટક કરે છે અને ઉત્પાદનનું વેચાણ જથ્થાબંધમાં કરે છે. મોદી સરકારે ત્રણ કાળા અધ્યાદેશ ખેડૂત અને ખેતમજૂરો પર ઘાતક પ્રહાર છે જેથી ન તો તેમને એમએસપી અને હક મળે અને મજબૂરીમાં ખેડૂત પોતાની જમીન ધનિકોને વેચી દે. મોદીજીનું એક બીજું ખેડૂત વિરોધી ષડયંત્ર."

આખા દેશના ખેડૂત સંગઠન આનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.  તેમનું કહેવું છે કે નવા કાયદા લાગૂ થવાની સાથે જ કૃષિ સેક્ટર પણ અમીરો અને કૉર્પોરેટ્સના હાથમાં જતું રહેશે અને આનાથી ખેડૂતોને નુકસાન થશે.

સીટૂના ઉપાધ્યક્ષ જ્ઞાન શંકર મજૂમદારે સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો કે ત્રણે વિધાયક એક વખત ફરીથી ખેડૂતોને ખેતમજૂરી તરફ ધકેલશે.

તેમણે કહ્યુ કે પશુ ધન અને બજાર સમિતિઓ કોઈ વિસ્તાર સુધી સીમિત રહેશે નહીં. જો કોઈ ખેડૂત પોતાનું ઉત્પાદન યાર્ડમાં વેચવા માટે જશે, તો બીજી જગ્યાના લોકો પણ આવીને તે મંડીમાં પોતાનો માલ નાખશે અને ખેડૂતને તેની નક્કી કિંમત નહીં મળે.

કરાર આધારિત જે ખેતી કરે છે તેને લઈને કિસાન સંગઠનોનું કહેવું છે કે જે કંપની અથવા વ્યક્તિ કરારથી ખેતીનું ઉત્પાદન લેશે, તેણે કુદરતી આપત્તિમાં કૃષિમાં થયેલા કોઈ નુકશાન સાથે...\n\ntl;dr:

શિરોમણી અકાલી દલના નેતા અને કેન્દ્રિય મંત્રી હરસિમરત કૌર બાદલે ખેતી વિધેયકના વિરોધમાં કેન્દ્રિય મંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે નરેન્દ્ર મોદી સરકારના પ્રસ્તાવિત બિલનો સૌથી વધારે વિરોધ તેલંગણા, આંધ્ર પ્રદેશ, પંજાબ અને હરિયાણામાં જોવા મળી રહ્યો છે.


ખોટા વૉટ્સઍપ મૅસેજિસને લીધે થતી હત્યાઓ કોણ અટકાવી શકે?\nછેલ્લા ત્રણ મહિનામાં લોકોનાં ટોળાંએ દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં કુલ 17 લોકોની હત્યા કરી પછી સરકારનું ઉપરોક્ત નિવેદન આવ્યું છે.

જોકે, મીડિયાના અહેવાલોમાં મૃતકોની સંખ્યા વધુ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

આ હિંસા માટે વૉટ્સઍપ મૅસેજિસ મારફત ફેલાયેલી બાળકોના અપહરણની અફવાને જવાબદાર ઠરાવવામાં આવે છે.

એ અફવાને લીધે ટોળાંએ અજાણ્યા લોકો પર હુમલા કર્યા હતા.

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, બાળકોના અપહરણના મૅસેજિસ ખોટા હતા એ વાત લોકોને ગળે ઉતારવાનું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.

તાજેતરની ઘટનામાં ઇશાન ભારતીય રાજ્ય ત્રિપુરામાં લોકોનાં ટોળાએ સ્થાનિક સરકારી અધિકારીએ નિમેલા એક કર્મચારીની હત્યા કરી હતી.

સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાવવામાં આવતી અફવાઓ પર ભરોસો નહીં કરવા ગામડાંઓમાં જઈને લોકોને સમજાવવાનું કામ એ કર્મચારી કરતો હતો.

સરકારે જણાવ્યું છે કે વૉટ્સઍપ પર તેના યુઝર્સ જે સામગ્રી શેર કરે છે તેના 'ઉત્તરદાયિત્વ અને જવાબદારી'માંથી કંપની છટકી શકે નહીં.

પરિસ્થિતિ કેમ વણસી?

ત્રિપુરામાં તાજેતરમાં વોટ્સએપ મેસેજની અફવાને પગલે થયેલી હિંસા પછીનું દૃશ્ય

હુમલાઓનું પ્રમાણ ચિંતાજનક સ્તરે વધી રહ્યું છે. તેમાં ઘટાડાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી.

ટૅલિકોમ રેગ્યુલેટરી કમિશને જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં મોબાઇલ ફોનના આશરે એક અબજ સક્રીય વપરાશકર્તાઓ છે અને કરોડો ભારતીયો ટૂંક સમયમાં જ ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતા થયા છે.

સચ્ચાઈની ચકાસણીનું કામ કરતી વેબસાઇટ અલ્ટન્યૂઝના સ્થાપક પ્રતિક સિંહાએ બીબીસીને અગાઉ આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં કહ્યું હતું, "ગ્રામ્ય વિસ્તારોના લોકો પર અચાનક માહિતીનું ઘોડાપૂર આવ્યું છે.

"એ લોકો સાચા-ખોટા વચ્ચેનો ભેદ પારખી શકતા નથી. તેઓ તેમને મોકલવામાં આવેલી તમામ સામગ્રીને સાચી માને છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અંદાજે 200 મિલિયન વપરાશકારો ધરાવતું ભારત વૉટ્સઍપ માટે સૌથી મોટું માર્કેટ છે.

વૉટ્સઍપ સમગ્ર દેશમાં ઉપલબ્ધ ઇન્ટરનેટ આધારિત સૌથી મોટી સર્વિસ છે.

તેનો અર્થ એ થયો કે તેની પહોંચ વ્યાપક છે અને એ કારણે તેમાં મૅસેજિસ ઝડપભેર ફેલાય છે એટલું જ નહીં, પણ લોકોનાં ટોળાં પણ ઝડપથી એકઠાં થઈ જાય છે.

વૉટ્સઍપ મુખ્યત્વે પર્સનલ મૅસેજિંગ એપ હોવાને લીધે તેના મારફત મળતી માહિતીમાં લોકો ભરોસો કરે છે.

વળી લોકોને એ માહિતી પરિવારજનો અને દોસ્તો મારફત મળતી હોય છે.

એ કારણે લોકોમાં મૅસેજની સચ્ચાઈની બે વખત ચકાસણી કરવાનું વલણ જોવા મળતું નથી.

પરિસ્થિતિ વણસવાની શંકા

પાકિસ્તાનના...\n\ntl;dr:

જીવલેણ હુમલાઓમાં થયેલા મોટા વધારા પછી ભારત સરકારે 'બેજવાબદાર અને વિસ્ફોટક મૅસેજીસ'નો પ્રસાર અટકાવવા મૅસેજિંગ સર્વિસ વૉટ્સઍપને જણાવ્યું છે, પણ તેનાથી કોઈ ફરક પડશે?


ગંગાજળ ખરેખર ચમત્કારી છે! શું છે રહસ્ય?\nવર્ષે હજારો લોકો ગંગાના પાણીમાં સ્નાન કરે છે

કહેવાય છે કે ગંગાજળમાંથી ક્યારેય દુર્ગંધ આવતી નથી. ગંગાજળની ખાસિયતો વિશે આપણે ઘણી વાતો સાંભળી છે.

લોકો ગંગાજળને ગંગામાંથી લાવીને વર્ષો સુધી પોતાના ધરમાં સાચવી રાખે છે છતાં તે ખરાબ થતું નથી. ગંગાના પ્રવાહ પર આપણે ઘણા અત્યાચારો કર્યા છે.

તેમાં ગટરોનું પાણી વહેડાવ્યું, મૃતદેહો ફેંક્યા, કચરો ફેંક્યો છતાં પણ ગંગાનાં પાણીની તાસીર હજુ પણ પહેલાં જેવી જ છે.

પાણી ન બગડવાનું રહસ્ય શું છે?

અમુક પ્રકારના વાઇરસના કારણે ગંગાજળ ખરાબ નથી થતું

ગંગાનું પાણી ક્યારેય ખરાબ ન થવાનું કારણ છે અમુક પ્રકારના વાઇરસ!

આ વાઇરસના કારણે પાણી ક્યારેય ખરાબ થતું નથી. આ વાતનાં મૂળ સવાસો વર્ષ પહેલાંની એક ઘટનામાં રહેલાં છે.

જાણીતા બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિક અર્નેસ્ટ હેન્કિન વર્ષ 1890ના દાયકામાં ગંગાનાં પાણી પર સંશોધન કરી રહ્યા હતા.

તે સમયે ગંગાકિનારાના વિસ્તારોને કોલેરાના રોગચાળાએ ભરડો લીધો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઘણાં લોકો રોગચાળામાં મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. આવા લોકોના મૃતદેહોને ગંગા નદીમાં ફેંકવામાં આવતા હતા.

અર્નેસ્ટ હેન્કિનને ડર લાગ્યો કે ગંગાનાં પાણીમાં નહાતા લોકો પણ ક્યાંક કોલેરાનો ભોગ ન બને પરંતુ ત્યાં નહાતા લોકોને કોલેરાની અસર ના થઈ.

અર્નેસ્ટ હેન્કિને યુરોપમાં એવી પરિસ્થિતિ જોઈ હતી કે ગંદુ પાણી પીવાના કારણે લોકો બીમારીનો ભોગ બનતા હતા.

ગંગાનાં પાણીની આ જાદુઈ અસર જોઈ તેઓ આશ્ચર્યચકિત હતા.

કોણ જાળવે છે ગંગાજળની શુદ્ધતા?

લંડન : જયપુરના મહરાજાની ગંગાજળ સાથે લંડનની વિશિષ્ટ યાત્રા

એક ફ્રેન્ચ વૈજ્ઞાનિકે હેન્કિનના આ સંશોધનને વીસેક વર્ષ પછી આગળ વધાર્યું હતું.

આ વૈજ્ઞાનિકને સંશોધનનાં અંતે જાણવા મળ્યું કે ગંગાજળમાં રહેલા વાઇરસ કોલેરા ફેલાવનારાં બૅક્ટેરિયાંને નષ્ટ કરે છે.

આ વાઇરસ ગંગાજળની શુદ્ધતાને જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર હતા. જેના કારણે ગંગાનાં પાણીમાં નહાનારા લોકોને કોલેરાની અસર નહોતી થતી.

બૅક્ટેરિયાંને નષ્ટ કરનારા વાઇરસને 'નિંજા વાઇરસ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. લગભગ એક સદી પહેલાં તબીબી દુનિયામાં એન્ટિબાયોટિકના કારણે એક ક્રાંતિ આવી હતી.

ઈજા, ઘા કે બીમારીનાં કારણે મૃત્યુ પામનારા લોકો માટે એન્ટિબાયોટિક વરદાન સાબિત થઈ હતી. તેની મદદથી આપણે બીમારીઓ પર કાબૂ મેળવ્યો. છેલ્લા થોડા સમયથી જોવા મળી રહ્યું છે કે ઘણાં બૅક્ટેરિયાં પર એન્ટિબાયોટિકની અસર હવે નહીવત્ છે.

દુનિયાભરમાં હજારો લોકોનાં મૃત્યુ...\n\ntl;dr:

ગંગાજળ વિશે આપણે હંમેશાં એવી વાતો સાંભળતા આવ્યા છીએ કે આ પાણી ક્યારેય ખરાબ નથી થતું. તેમાં જંતુઓ પણ જોવા મળતા નથી.


ગંગાની જૂની તસવીરો પર કૉંગ્રેસના નવા દાવાની હકીકત - ફૅક્ટ ચેક\nગુજરાત પ્રદેશ યૂથ કૉંગ્રેસે પોતાના ઔપચારિક હૅન્ડલ પરથી #DeshKiBhoolKamalKaPhool સાથે ટ્વીટ કર્યું છે કે "25,000 કરોડ રૂપિયાના 'નમામી ગંગે પ્રોજેક્ટ' અંતર્ગત ગંગા સાફ હોવાના બદલે વધારે પ્રદૂષિત થઈ છે."

ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસ, મુંબઈ પ્રદેશ કૉંગ્રેસ સેવા દળ અને ગોવા પ્રદેશ કૉંગ્રેસ સહિત પાર્ટીના અન્ય ઔપચારિક હૅન્ડલ્સે પણ #JaayegaTohModiHi અને #NamamiGange સાથે આ બે તસવીરોને શૅર કરી છે.

સરખામણી માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવેલી આ તસવીરો પર લખ્યું છે, "જે ગંગા ભાજપ પોતાની જાહેરાતોમાં બતાવે છે અને જે ગંગાનું સત્ય ભાજપ બતાવવા માગતો નથી."

પરંતુ જ્યારે આ તસવીરોની અમે તપાસ કરી તો અમે જાણ્યું કે બન્ને તસવીરો ભારતીય જનતા પક્ષની સરકાર બન્યા (2014) પહેલાંની છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સ્વચ્છ ગંગા, પહેલી તસવીર

રિવર્સ ઇમેજ સર્ચથી ખબર પડે છે કે 'નિર્મલ ગંગા'ની આ તસવીર વર્ષ 2012ની છે જેને નદીના કિનારાથી દૂર જઈને લેવામાં આવી હતી.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફોટો શૅરિંગ માટે ચર્ચિત વેબસાઇટ 'પિક્સાબે' પર આ તસવીર ઉપલબ્ધ છે.

'પિક્સાબે'ના અનુસાર 'Oreotikki' નામના યૂઝરે 1 ફેબ્રુઆરી 2012ના રોજ વારાણસી (ઉત્તર પ્રદેશ)ની ગંગા ઘાટની આ તસવીર લીધી હતી જેને જૂન 2017ના રોજ પિક્સાબે પર અપલૉડ કરવામાં આવી હતી.

ફેબ્રુઆરી 2012માં કેન્દ્રમાં કૉંગ્રેસની સરકાર હતી અને ઉત્તર પ્રદેશમાં બસપાની સરકાર હતી.

મેલી ગંગા, બીજી તસવીર

કૉંગ્રેસ પાર્ટીએ જે બીજી તસવીરને ભાજપના 'નમામી ગંગા પ્રોજેક્ટ'ની નિષ્ફળતા તરીકે દર્શાવી છે, તે ખરેખર વર્ષ 2011ની છે.

આઉટલુક મેગેઝીનના ફોટો ઍડિટર જિતેન્દ્ર ગુપ્તાએ આ તસવીર લીધી હતી.

થોડા સમય પહેલાં જિતેન્દ્ર ગુપ્તાની આ તસવીરનો ઉપયોગ ભાજપના નેતાઓએ પણ કર્યો હતો.

તમિલનાડુના ભાજપ એકમમાં મહાસચિવ વનથી શ્રીનિવાસને આ તસવીરના આધારે લખ્યું હતું કે "કૉંગ્રેસ સરકારના સમયે (2014) અને હવે ભાજપ સરકાર દરમિયાન (2019) ગંગાની સ્થિતિમાં થયેલા ફેરફારને જુઓ."

ભાજપના નેતાઓના આ તસવીર સાથે જોડાયેલા દાવાની તપાસ કરતી વખતે અમે ફોટો ઍડિટર જિતેન્દ્ર ગુપ્તા સાથે વાત કરી હતી.

તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2011ના મધ્યમાં તેઓ ગંગાની સ્થિતિ પર ફોટો સ્ટોરી કરવા વારાણસી ગયા હતા. આ તે જ સિરિઝની તસવીર છે જે બાદમાં ઘણી ન્યૂઝ સ્ટોરીઝમાં ફાઇલ તસવીર તરીકે વાપરવામાં આવી હતી.

કૉંગ્રેસનાં મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધીની ઔપચારિક ટીમ તરીકે પોતાની ઓળખ ધરાવતાં ટ્વિટર...\n\ntl;dr:

કૉંગ્રેસ પાર્ટી સાથે સંબંધિત કેટલાંક ઔપચારિક ટ્વિટર અને ફેસબુક પેજ પર ગંગા નદીની બે તસવીરો શૅર કરવામાં આવી છે. જેના આધારે પાર્ટીએ ભાજપ સરકારની 'નમામી ગંગે યોજના' પર નિશાન સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.


ગઢચિરોલી : જ્યાં પુરૂષો ડરે છે એવા નક્સલગ્રસ્ત વિસ્તારનાં મહિલા ડ્રાઇવરની કહાણી\nકિરણ કુરમાવર ગઢચિરોલી નક્સલ પ્રભાવિત ગઢચિરોલીનાં પહેલાં મહિલા ડ્રાઇવર છે.

કિરણ કહે છે, "પહેલાં મારા ગામના લોકોને નવાઈ નથી લાગતી પરંતુ બીજા ગામના લોકો કહે છે, અરે છોકરી ડ્રાઇવિંગ કરે છે."

"તેમને ડર છે કે હું કદાચ અકસ્માત કરીશ. તેથી તેઓ મારી ગાડીમાં બેસતા અચકાય છે. તેમને મારા પર વિશ્વાસ નથી."

"શરૂઆતના બે-ત્રણ મહિના માત્ર મારા ગામના લોકો જ મારી ગાડીમાં બેસતા. તેથી હું તેમને જ મુસાફરી કરાવતી."

"ધીમે-ધીમે અન્ય ગામના લોકો મારા પર વિશ્વાસ કરવા લાગ્યા. હવે તેમને મારા પર વિશ્વાસ છે. એમ કહો કે પુરુષ ડ્રાઇવર કરતાં મારા પર વધારે વિશ્વાસ છે."

કિરણ એવા વિસ્તારમાં કામ કરે છે જ્યાં મહિલાઓ માટે ભણવું કે આગળ વધવું સપનાસમાન છે.

કિરણની સમગ્ર કહાણી જુઓ વીડિયોમાં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ગઢચિરોલી નામ મોટા ભાગે સમાચારોમાં ‘નક્સલવાદીઓ અને સુરક્ષાદળોની અથડામણ’ એ ઉલ્લેખ સાથે જ જોવા મળે છે પણ આ વિસ્તારમાં એક અનોખા ડ્રાઇવર પણ વસે છે જેઓ અનેક મહિલાઓ માટે પ્રેરણા બન્યાં છે.


ગઢચિરૌલી : ગુજરાતના પાડોશી રાજ્યનું એ ગામ જ્યાં સરકારી અધિકારીઓ પણ જતા નથી\nઅહીંના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં આ જ રીતે જવું પડે છે. આ સફરમાં વચ્ચે નદી, નાળાં અને પહાડ આવે છે જે તમને નિર્ધારિત સ્થળ સુધી પહોંચતાં પહેલાં જ થકાવી દે છે.

નદીઓ પર પુલ ન હોવાથી લોકો કાં તો ભીંજાઈને નદી પાર કરે છે અથવા તો કપડાં ઉતારીને.

અમે જ્યારે સામે કિનારે પહોંચ્યા તો જાણે એક નવી દુનિયામાં આવી ગયા હતા.

અહીંના લોકોના જીવનમાં વિજ્ઞાનનું કોઈ જ યોગદાન નથી. લોકો માત્ર પ્રકૃતિના આધારે જ જીવે છે.

અહીં વીજળીના થાંભલા નંખાયા તેને વર્ષો વીતી ગયાં પણ હજુ સુધી વીજળી પહોંચી નથી.

એક ગ્રામવાસીએ નિઃરાશાજનક અવાજમાં કહ્યું, "હવે શું વીજળી આવવાની, અમે તો આશા જ છોડી દીધી છે."

આદિકાળમાં જીવે છે લોકો

ગઢચિરૌલી મહારાષ્ટ્રના સૌથી પછાત વિસ્તારોમાંનો એક છે અને ત્યાં ગાઢ જંગલો છે. સેંકડો ગામ એવાં છે, જ્યાં પહોંચવું જ બહુ મુશ્કેલ કામ છે.

અહીં રહેતા આદિવાસીઓનું જીવન બહુ મુશ્કેલ છે અને રસ્તાઓ દુર્ગમ છે.

કુરખેડા, કોરચીથી લઈને એટાપલ્લી, ભામ્રાગઢ તાલુકા સુધી અહીં દરેક છેડે તેમને જીવવા માટે દરરોજ સંઘર્ષ કરવો પડે છે.

આજે પણ અહીં એવું લાગે છે કે દૂર આ આદિવાસીઓ આદિકાળમાં જ જીવી રહ્યા છે.

સરકારી કચેરીઓ સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ?

મને નારેક્લના આદિવાસીઓ રસ્તામાં મળ્યા જે પોતાનાં ભીંજાયેલાં કપડાં ઉતારીને બીજાં કપડાં પહેરી રહ્યા હતા.

તેમણે ગામ સુધી પહોંચતાં રસ્તામાં બે નદીઓ ચાલીને પાર કરી હતી.

વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે આ વખતે ચૂંટણીના બહિષ્કારનો નિર્ણય કરી લીધો છે.

તેમનું ગામ ખોબરમેંઢા પંચાયત હેઠળ આવે છે જે 12 કિલોમિટર દૂર છે. આ અંતર પગે ચાલીને જ કાપવું પડે છે.

તેમનો તાલુકો કોરચી છે જે 40 કિલોમિટર દૂર છે. પંચાયત સમિતિ પણ 40 કિલોમિટર દૂર કુરખેડામાં છે, જ્યારે તલાટી કોટગુલમાં બેસે છે, જે 35 કિલોમિટર દૂર છે.

તેનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ યોજના માટે તેમને અરજી કરવી હોય તો તેમણે આ બધી કચેરીઓમાં ધક્કા ખાવા પડે જે અલગ-અલગ દિશાઓમાં છે અને ઘણી દૂર છે.

ગામમાં રહેતાં નવનુ લચ્છુ પુનગાતી કહે છે, "અમારું ગામ એવું છે કે અમારી ગ્રામ પંચાયત ક્યાંય દૂર છે, તાલુકો બીજે ક્યાંક છે અને પંચાયત સમિતિ બીજી જ કોઈ જગ્યાએ છે."

"અમારે એક કાગળ લઈને 100 કિલોમિટરના ધક્કા ખાવા પડે છે. અહીં દૂર દૂર સુધી કોઈ ફોટો કૉપી મશીન નથી, ન મળે ક્યાંય જવા માટે સાધન."

"ઘણા દિવસ સુધી પગપળા ચાલતાં રહેવું પડે છે. શું અમે આ દેશના નાગરિક નથી? તો પછી અમને કેમ અલગ પાડી દેવામાં...\n\ntl;dr:

આ સફર એટલી સહેલી નથી. ખોબરમેંઢા ગ્રામ પંચાયતથી નારેક્લ માટે 10 કિલોમિટર લાંબી પદયાત્રા કરવી પડે છે.


ગઢચિરૌલી:પોલીસ સાથે અથડામણમાં 10થી વધુ નક્સલીઓનાં મોત\nસાંકિતિક ફોટો

આ અંગે વધુ વિગતો આપતા પોલીસ અધિક્ષક અભિનવ દેશમુખે કહ્યું, “આ ઑપરેશનમાં નક્સલીઓનાં મૃત્યુની સંખ્યામાં વધારો થવાની સંભાવના છે. આ ઑપરેશન દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં પ્રચાર સામગ્રી જપ્ત કરવામાં આવી છે.”

ગઢચિરૌલી જિલ્લાના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઑફ પોલીસે કહ્યું, "અમને અત્યાર સુધી દસથી વધુ નક્સલીઓનાં મોતના સમાચાર મળ્યા છે. આ ઑપરેશન અમારા સી-60 દળના જવાનોએ કર્યું છે."

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ દળ ભામરાગઢ વિસ્તારના તાડગામના જંગલોમાં સર્ચ ઑપરેશન માટે ગયું હતું. જ્યાં રવિવારે સવારે નકસલિયો સાથે તેમની અથડામણ થઈ.

આ અથડામણ લાંબા સમય સુધી ચાલી. આ અથડામણ બાદ નક્સલિઓના દસથી વધુ મૃતદેહ એકઠા કરવામાં આવ્યા છે.

સાંકેતિક ફોટો

અથડામણમાં બે મોટા નક્સલ કમાંડર સાઇનાથ અને શિનૂના મોતના સમચાર છે, જો કે પોલીસે હજી એની પુષ્ટિ નથી કરી.

પોલીસ આ અથડામણને મોટી સફળતા માની રહી છે.

અભિનવ દેશમુખે જણાવ્યું "આ વર્ષે છઠ્ઠી વખત આવી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. અગાઉના પગલાંમાં, 8 નક્સલવાદીઓ માર્યા ગયા હતા અને ત્રણ નક્સલવાદીઓ માર્યા ગયા હતા."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

છત્તીસગઢની સીમાથી અડીને મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરૌલી જિલ્લામાં પોલિસ અને નકસલીઓ વચ્ચેની અથડામણમાં દસથી વધુ નક્સલીઓનું મૃત્યુ થયું છે.


ગઢચિરૌલીમાં હુમલો : શું નોટબંધીએ નક્સલવાદની કમર તોડી નાખી?\nન્યૂઝ એજન્સી રૉઇટર્સના રિપોર્ટ પ્રમાણે, આ પહેલાં ગઢચિરૌલીના કૂરખેડા ખાતે માર્ગ નિર્માણ સ્થળની સાઇટને નિશાન બનાવાઈ હતી અને ત્યાં રાખવામાં આવેલાં 27 વાહનોને આગ ચાંપી દેવાઈ હતી.

મળતી માહિતી પ્રમાણે, આ ઘટના કૂરકખેડા પાસે ઘટી હતી. મૃત્યુ પામનારા જવાનો એક ખાનગી વાહનમાં જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા.

છત્તીસગઢને લગોલગ આવેલા ગઢચિરૌલીને મહારાષ્ટ્રના નક્સલવાદ પ્રભાવિત વિસ્તારમાંથી એક માનવામાં આવે છે.

'દોષિતોને છોડીશું નહીં'

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વિટર ઉપર લખ્યું, "મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરૌલી ખાતે જવાનો ઉપર થયેલા જઘન્ય હુમલાની કડક શબ્દોમાં ટીકા કરું છું. હું તમામ બહાદુર જવાનોને સલામ કરું છું. તેમનું બલિદાન ભૂલીશું નહીં. મારી સંવેદનાઓ પીડિત પરિવારો સાથે છે. આ હુમલાના દોષિતોને છોડવામાં નહીં આવે."

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી રાજનાથ સિંહે લખ્યું કે મારો વિભાગ મહારાષ્ટ્ર સરકાર સાથે સંપર્કમાં છે અને શક્ય તમામ સહાયતા આપીશું.

કોણ છે સી-60 કમાન્ડો?

1992માં નક્સલવાદીઓને ટક્કર આપવા માટે મહારાષ્ટ્ર પોલીસે વિશિષ્ટ દળની સ્થાપના કરી હતી. આ ટુકડીમાં સ્થાનિક જનજાતિના લોકોને સામેલ કરાયા હતા.

પ્રારંભમાં સ્થાનિક જાતિના 60 લોકોને તેમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. ધીમેધીમે નક્સલવાદીઓ સામે તેમની શક્તિ વધવા લાગી અને ઑપરેશન્સમાં સફળતા પણ મળવા લાગી.

આ દળમાં સામેલ જવાનો સ્થાનિક જનજાતિના હોવાને કારણે, સ્થાનિક ભાષા-સંસ્કૃતિની જાણકારી હોવાને કારણે નક્સલવાદીઓને ટક્કર આપવામાં સફળ રહ્યાં.

ગત વર્ષે 22મી એપ્રિલે સી-60 કમાન્ડોઝને નક્સલવાદીઓ સામેના અભિયાનમાં મોટી સફળતા મળી હતી.

પાક્કી બાતમીના આધારે હાથ ધરવામાં આવેલી કાર્યવાહીમાં 40 નક્સલવાદીનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

બુધવારે જ્યારે વિસ્ફોટ કરાયો ત્યારે મહારાષ્ટ્ર તેનો સ્થાપનાદિવસ ઊજવી રહ્યો છે.

ગઢચિરૌલી ખાતે તા. 11મી એપ્રિલે પ્રથમ તબક્કામાં મતદાન થયું હતું, મહારાષ્ટ્રમાં તમામ ચાર તબક્કાનું મતદાન સંપન્ન થઈ ગયું છે.

તા. 9મી એપ્રિલે છત્તીસગઢના દંતેવાડા ખાતે એક વિસ્ફોટમાં ભાજપના ધારાસભ્ય અને ચાર સિક્યૉરિટી ગાર્ડ્સ સહિત પાંચ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

નોટબંધીએ નક્સલવાદની કમર તોડી?

(એપ્રિલ 29, 2019 સુધીના ડેટા, સ્રોત : સાઉથ એશિયા ટૅરરિઝમ પૉર્ટલ)

નક્સલવાદી વિસ્તારમાં પત્રકારત્વનો બહોળો અનુભવ ધરાવતા બીબીસીના વરિષ્ઠ પત્રકાર સલમાન રાવીના જણાવ્યા અનુસાર જે વિસ્તારમાં હુમલો કરાયો છે તે...\n\ntl;dr:

બુધવારે મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરૌલી ખાતે નક્સલવાદીઓએ કૂરકખેડા ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમને નિશાન બનાવી IED વિસ્ફોટ કર્યો હતો, જેમાં ડ્રાઇવર સહિત 16 જવાનનાં મૃત્યુ થયાં છે.


ગણતંત્ર દિવસે રાજપથ પર શક્તિ અને સંસ્કૃતિનું પ્રદર્શન\nઆ સમારોહમાં રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે ત્રિરંગાને સલામી આપી અને વીરતા પુરસ્કાર એનાયત કર્યા હતા.

તેમણે વાયુસેનાના ગરુડ કમાન્ડો જ્યોતિ પ્રકાશ નિરાલાને મરણોપરાંત અશોક ચક્રથી સન્માનિત કર્યા હતા.

આ સન્માન શાંતિના સમયે અપાતું દેશનું સૌથી મોટું સૈન્ય સન્માન છે.

ત્યારબાદ પરેડની શરૂઆત થઈ કે જેમાં રાષ્ટ્રપતિ ગોવિંદે ત્રણેય સેનાની સલામી લીધી હતી.

પરેડનું નેતૃત્વ લેફ્ટનન્ટ જનરલ અસિત મિસ્ત્રીએ કર્યું હતું, જ્યારે તેના ઉપ કમાન્ડર રાજપાલ પુનિયા હતા.

તેમની પાછળ પરમવીર ચક્ર અને અશોક ચક્રથી સન્માનિત સૈનિક અને તેમની પાછળ આસિયાન દેશોની ટીમ આવી.

આ દરમિયાન ભારતે પોતાની સૈન્ય શક્તિનું પ્રદર્શન કર્યું. તેમાં 90 ભીષ્મ ટેંક, BMP બે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ પ્રણાલી, સ્વદેશી રડાર સ્વાથિ, BLT ટેંક 72, બૉલવે મશીન પિકાટે, આકાશ હથિયાર પ્રણાલી વગેરેને પ્રદર્શિત કરાયા.

61મી કૈવલરી, પંજાબ રેજિમેન્ટ, મરાઠા લાઇટ ઇન્ફેન્ટ્રી, ડોગરા રેજિમેન્ટ, લદ્દાખ સ્કાઉટ્સ, રેજિમેન્ટ ઑફ આર્ટિલરી અને 123 ઇન્ફેન્ટ્રી બટાલિયન, અર્ધસૈનિક બળની સાથે સાથે ઊંટ, ભારતીય તટ રક્ષક, સશસ્ત્ર સીમા બળ, ઇન્ડો તિબેટીયન સીમા પોલીસ, દિલ્હી પોલીસ, રાષ્ટ્રીય કેડેટ કોર અને રાષ્ટ્રીય સેવા યોજનાના દળ પણ પરેડમાં સામેલ થયા હતા.

પરેડમાં દેશની બહુરંગી સંસ્કૃતિની ઝાંખીઓ પણ રજૂ કરવામાં આવી હતી. રાજ્યો અને મંત્રાલયો સહિત 23 ઝાંખીઓએ રાજપથનની શાનમાં વધારો કર્યો હતો.

BSFનાં મહિલા જવાનોએ બાઇક પર પોતાનાં કરતબ બતાવ્યાં હતાં.

10 દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ મુખ્ય અતિથિ

પહેલી વખત ગણતંત્ર દિવસના સમારોહમાં એક કરતા વધારે દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે.

આસિયાન દેશો થાઇલેન્ડ, વિયેતનામ, ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, ફિલિપીન્ઝ, સિંગાપોર, મ્યાન્માર, કમ્બોડિયા, લાઓસ અને બ્રુનાઈના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ ગણતંત્ર દિવસના સમારોહ દરમિયાન વિદેશી મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજર રહ્યા.

સમારોહ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, લાલકૃષ્ણ અડવાણી, ભાજપ અધ્યક્ષ અમિત શાહ, કેન્દ્રીય મંત્રીઓ અને કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી સહિત મોટા નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ભારત પોતાના 69મા ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી કરી રહ્યું છે. રાજધાની દિલ્હીમાં રાજપથ પર પરેડનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.


ગણપતિ અંગે ચાની આ બ્રાન્ડની ઍૅડ સોશિયલ મીડિયા પર વિવાદોમાં કેમ ઘેરાઈ?\nઆ ઍડ્વર્ટાઇઝમૅન્ટને લીધે હિંદુસ્તાન યુનિલીવર કંપની ફરી એક વખત ચર્ચામાં આવી છે.

ગણેશચતુર્થીના દિવસે ટ્વિટર અને ફેસબુક પર #BoycottRedLabel સાથે લોકો પોસ્ટ કરી રહ્યા છે.

આ વખતે કંપની રેડ લેબલ ચાના વિજ્ઞાપનને કારણે ટ્રોલ થઈ રહી છે.

સોશિયલ મીડિયા પર યૂઝર્સનું કહેવું છે કે આ પ્રકારની ઍડ્વર્ટાઇઝમૅન્ટ થકી હિંદુ ધર્મની છબી ખરાબ કરવામાં આવી રહી છે.

આ મામલે અભિનેત્રી પાયલ રોહતગીએ પોતાનો વીડિયો ટ્વીટ કરીને રોષ ઠાલવ્યો હતો.

તેમણે ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે હિંદુઓ સેક્યુલર વિચારો સાથે જ જન્મે છે, છતાં દુષ્પ્રચાર થઈ રહ્યો છે.

જ્યારે વિવેક વર્મા નામના યૂઝરે લખ્યું છે કે બે ધર્મ વચ્ચે પ્રેમ ભાવનાને દર્શાવતી આ એક સુંદર ઍડ્વર્ટાઇઝમૅન્ટ છે.

જોકે, આ ઍડ્વર્ટાઇઝમૅન્ટ રેડ લેબલે ગત વર્ષે ગણેશચતુર્થીના અવસર પર રિલીઝ કરી હતી, પરંતુ આજે ફરી ગણેશચતુર્થીએ તે ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે.

આ પહેલાં હોળી વખતે પણ સર્ફ ઍક્સેલના વિજ્ઞાપનના કારણે કંપની ટ્રોલ થઈ હતી અને તેના પર પણ હિંદુઓની ધાર્મિક ભાવના દુભાવવાનો આરોપ લાગ્યો હતો.

શું છે ઍડ્વર્ટાઇઝમૅન્ટમાં?

રેડ લેબલ ચાની આ ઍડ્વર્ટાઇઝમૅન્ટમાં દેખાડવામાં આવી રહ્યું છે કે ગણેશચતુર્થી પહેલાં એક ગ્રાહક ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ લેવા માટે પહોંચે છે.

મૂર્તિકાર જ્યારે ગણેશની મૂર્તિ દેખાડે છે તો ગ્રાહક ચાર ભૂજાવાળી મૂર્તિ માટે પૂછે છે. ત્યારે મૂર્તિકાર કહે છે કે આ અભયમુદ્રાની મૂર્તિ છે. સાથે જ મૂર્તિકાર કોઈને ચા લાવવા કહે છે.

આ દરમિયાન ગ્રાહક મૂષક સાથે ગણપતિ બપ્પાની મૂર્તિ માગે છે.

જ્યારે મૂર્તિકાર બપ્પાની મૂર્તિ બતાવે છે તો ગ્રાહક કહે છે કે હા બપ્પા તેમના વાહન સાથે છે.

ત્યારે મૂર્તિકાર કહે છે કે તે મૂષક છે. તમે જાણો છો મૂષક કોણ છે? મૂષક બપ્પાનું વાહન બનતા પહેલાં એક અસૂર હતો.

આ દરમિયાન મૂર્તિકાર અઝાનનો અવાજ સાંભળીને ટોપી પહેરી લે છે, જેના કારણે ગ્રાહકને થોડી હિચકિચાહટનો અનુભવ થાય છે અને કહે છે, 'આજે કંઈક કામ છે, હું કાલે આવું છું.'

તેના પર મૂર્તિકાર કહે છે, 'ભાઈજાન, ચા તો પીને જાઓ.' ચા પીવા દરમિયાન જ બન્ને વચ્ચે વાતચીત થાય છે.

મૂર્તિકાર કહે છે, "નમાઝ અદા કરતા હાથ બપ્પાની મૂર્તિ સજાવશે તો આશ્ચર્ય તો થશે જ ને? તેના પર મૂર્તિ ખરીદનાર યુવક કહે છે કે આ જ કામ કેમ? તો મૂર્તિકાર કહે છે, આ પણ તો ઇબાદત છે."

મૂર્તિકારની આ વાતથી પ્રભાવિત થઈને ગ્રાહક ગણપતિ બપ્પાની મૂર્તિ ખરીદી લે છે.

શું કહે છે લોકો?

કેટલાક...\n\ntl;dr:

'નમાઝ અદા કરને વાલા હાથ, બપ્પા કી મૂર્તિ સજાયેંગે તો હૈરાની તો હોગી હી...'

'યે હી કામ ક્યૂં..?'

'ભાઈજાન... યે ભી તો ઇબાદત હૈ..'


ગણેશચતુર્થી : કોરોનાકાળમાં ગણપતિ બન્યા સૅનિટાઇઝરવાળા\nમુંબઈનો પ્રખ્યાત લાલ બાગ ચા રાજા ગણપતિ મહોત્સવ મોકૂફ રહ્યો છે તો ગુજરાત સહિત અનેક રાજ્યોની સરકારે તમામ ઉત્સવ અને મેળાઓ પર રોક લગાવેલી છે.

આ સમયે પરંપરાગત રીતે ગણપતિની મૂર્તિ બનાવનાર મુંબઈના એક કલાકારે સૅનિટાઇઝરવાળી મૂર્તિ બનાવી છે. આ મૂર્તિમાં ગણપતિના શસ્ત્રમાંથી સૅનિટાઇઝર બહાર આવે છે.

જુઓ વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસને પરિણામે સાંસ્કૃતિક ઉત્સવો અને ધાર્મિક પરંપરાઓ પર પ્રતિબંધો તથા મર્યાદાઓ લાદવામાં આવી છે.


ગત વર્ષે આજના દિવસે 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો બંધ કરવામાં આવી હતી\nજેના કારણે આખા દેશમાં અંધાધૂંધી ફેલાઈ ગઈ હતી.

લોકોને કલાકો સુધી લાઇનમાં ઉભા રહેવું પડ્યું હતું.

એ દિવસે ઘણા બધા લોકો પૈસા નિકાળવા રોડ પર હતા.

બધું જ અચાનક હતું જેના કારણે બધા ગભરાઈ ગયા હતા.

દેશમાં રોકડની તીવ્ર અછત ઉભી થઈ ગઈ હતી.

સરકારે કહ્યું હતું કે આ કાળા નાણા રોકવા માટેની કવાયત છે.

સંવાદદાતા - યોગિતા લિમાયે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

દેશમાં ગયા વર્ષે આજના જ દિવસે 500 અને 1000ની ચલણી નોટો પાછી ખેંચી લેવાઈ હતી.


ગધેડીનું દૂધ ગુજરાતમાં 7,000 રૂપિયે પ્રતિ લિટર વેંચાઈ રહ્યું છે? ફૅક્ટ ચેક\nભારતમાં ગધેડાનો ઉપયોગ મોટાભાગે ભાર વહન કરવા માટે થતો રહ્યો છે પરંતુ વાહનો આવ્યા બાદ ગધેડાની સંખ્યામાં ઘણો ઘટાડો થયો છે.

જોકે, હવે એવી વાત સામે આવી રહી છે જેના કારણે કદાચ તેની સંખ્યા વધારવામાં લોકોની દિલચસ્પી વધે.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાએ મંગળવારે એક સમાચાર પ્રકાશિત કર્યા જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ હિસાર (હરિયાણા)માં આવેલું રાષ્ટ્રીય અશ્વ સંશોધન કેન્દ્ર (NRCE) જલદી ગધેડીના દૂધની ડેરી શરૂ કરવા જઈ રહ્યું છે.

અખબાર લખે છે કે આ ડેરીમાં હાલારી નસલની ગધેડીઓને રાખવામાં આવશે અને તેનું દૂધ વેંચવામાં આવશે.

આ સિવાય એવીબી ન્યૂઝ, નવભારત ટાઇમ્સ, નેશનલ હેરાલ્ડ જેવાં મીડિયા સંસ્થાનોએ આ ખબરને પ્રકાશિત કરી હતી અને દાવો કર્યો હતો કે ગધેડીના દૂધના ભાવ 7,000 રૂપિયા પ્રતિ લિટર સુધી મળી શકે છે.

આ સમાચારોમાં ગધેડીના દૂધથી થતા ફાયદા અંગે ઘણું બધું કહેવામાં આવ્યું હતું.

બીબીસીના ફૅક્ટ ચેકમાં એ જાણીએ કે ગધેડીના દૂધથી ખરેખર શું લાભ થાય છે અને તેના દૂધની કિંમત પ્રતિ લિટર 7,000 સુધી કેવી રીતે હોઈ શકે.

ગધેડીના દૂધના લાભ

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ખાદ્ય અને કૃષિ સંગઠનને પોતાના સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઘણાં બધાં પશુઓનાં દૂધને મહત્ત્વ આપવામાં આવતું નથી. જેમાં ગધેડી અને ઘોડીનું દૂધ પણ સામેલ છે.

સંગઠનનું કહેવું છે કે ગધેડી અને ઘોડીના દૂધમાં પ્રોટીન એવું છે કે જે લોકોને ગાયના દૂધથી ઍલર્જી હોય તેમના માટે આ ખૂબ સારું છે.

ઉપરાંત સંગઠન લખે છે કે આ દૂધ માણસના દૂધ જેવું છે, જેમાં પ્રોટીન અને ચરબીની માત્રા ઓછી હોય છે પરંતુ લેક્ટૉસ વધારે હોય છે.

તેમાં આગળ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ જલદી જ ફાટી જાય છે પરંતુ તેનું પનીર બની શકતું નથી.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ખાદ્ય અને કૃષિ સંગઠન એવું પણ કહે છે કે તેનો ઉપયોગ કૉસ્મેટિક્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં પણ થાય છે. તેમાં કોશિકાઓને વ્યવસ્થિત કરવા અને પ્રતિરોધક ક્ષમતા વધારાવાના ગુણ છે.

એવું કહેવામાં આવે છે કે પ્રાચીન ઇજિપ્તનાં મહિલા શાસક ક્લિયોપેટ્રા પોતાની સુંદરતા જાળવી રાખવા માટે ગધેડીના દૂધથી નહાતાં હતાં.

NRCE ના પૂર્વ ડિરેક્ટર ડૉક્ટર મુક્તિ સાધન બસુ કહે છે કે ગધેડીના દૂધના બે મહત્ત્વના લાભ છે, પ્રથમ એ કે તે મહિલાના દૂધ જેવું હોય છે. બીજું કે તેમાં ઍન્ટિ-ઍજિંગ, ઍન્ટિ-ઑક્સિડન્ટ અને રીજેનેરેટિંગ કંપાઉન્ડ્સ હોય છે. જે ત્વચાને પોષણ આપવાની સાથે તેને મુલાયમ બનાવવામાં કામ આવે છે....\n\ntl;dr:

કોઈને ગધેડો કહેવું એ એક પ્રકારે મૂરખ કહેવા સમાન માનવામાં આવે છે. એના સિવાય ઘણા લોકો સામાન્ય વાતચીતમાં સતત કામ કરનારાને 'ગધેડાની જેમ કામ કરનાર' પણ કહે છે.


ગન સામે લવની જીત થઈ, મહિલા માઓવાદીએ આ રીતે કર્યું આત્મસમર્પણ\nલક્ષ્મણ અટામી પ્રેમિકા જયો સાથે

આ આત્મસમર્પણ વૅલેન્ટાઇન ડેએ લખેલા એક પત્રને કારણે શક્ય બની શક્યું.

દંતેવાડાના પોલીસ ઉપમહાનિરીક્ષક સુંદરરાજ પી.એ બીબીસીને જણાવ્યું, "એક આત્મસમર્પિત માઓવાદી લક્ષ્મણ અટામીએ પોતાની પ્રેમિકા જયોને (જે નક્સલ સીએનએમ કમાન્ડર હતી) વૅલેન્ટાઇન દિવસે આત્મસમર્પણ માટે પત્ર લખ્યો હતો."

"શનિવારે પ્રેમીની વાત માનીને એ મહિલા માઓવાદીએ આત્મસમર્પણ કરી લીધું."

ગત વર્ષે 19 જૂને બીજાપુરના પલેવાયા ગામમાં રહેનારા જનમિલિશિયા સભ્ય લક્ષ્મણ અટામી (જેના પર એક લાખનું ઇનામ હતું)એ અન્ય ત્રણ માઓવાદી સાથે દંતેવાડામાં આત્મસમર્પણ કર્યું હતું.

પોલીસનો દાવો છે કે, બાદમાં લક્ષ્મણ અટામીને રાજ્ય સરકારે પુનર્વાસ યોજનાનો લાભ આપ્યો હતો.

બંદૂક વચ્ચે પ્રેમ પાંગર્યો

લક્ષ્મણ અટામી પ્રેમિકા જયો સાથે

લક્ષ્મણ અટામી પોતાની પ્રેમકહાણી અને આત્મસમર્પણની વાત કંઈક આ રીતે બતાવે છે, "હું આત્મસમર્પણ બાદ દંતેવાડામાં શાંતિથી રહેતો હતો. પણ મને કાયમ મારી પ્રેમિકા જયોની ચિંતા રહેતી હતી, જે હજુ પણ માઓવાદી સંગઠન સાથે જોડાયેલી હતી."

નારાયણપુરનાં કોકેર ગામનાં રહેવાસી જયમતી ઉર્ફે જયો વર્ષ 2013માં પ્રતિબંધિત સંગઠન ભાકપા માઓવાદી સાથે જોડાયેલાં હતાં. બાદમાં જયોને વિસ્તારમાં ચેતના નાટ્યમંડળીનાં અધ્યક્ષ બનાવાયાં હતાં.

સંગઠનમાં રહેતા જ લક્ષ્મણ અટામી અને જયો વચ્ચે પ્રેમસંબંધ બંધાયો હતો.

અટામીનું કહેવું છે કે સુખની જિંદગી જીવવા માટે તેઓએ માઓવાદી સંગઠન છોડીને 19 જૂન, 2019માં આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. દરમિયાન તેઓએ જયોનો સંપર્ક કરવાની કોશિશ કરી હતી, પરંતુ તેમને સફળતા નહોતી મળી.

આ દરમિયાન બનેલી એક ઘટનાએ લક્ષ્મણને હચમચાવી નાખ્યા. લક્ષ્મણ અટામી સાથે આત્મસમર્પણ કરનારા માઓવાદીઓમાં ઓડિશાની એક પલટનના કમાન્ડર સુરેશ ઉર્ફે વાસુદેવ પણ સામેલ હતા.

બીજાપુર જિલ્લાના દોરાગુડા ગામના રહેવાસી સુરેશને (જેમના પર આઠ લાખનું ઇમામ હતું) સંગઠનમાં રહેતા રજની નામનાં માઓવાદી સાથે પ્રેમ થયો અને પછી લગ્ન કર્યાં. પરંતુ સંગઠનમાં અલગઅલગ જવાબદારી હોવાથી તેઓ બંને એકબીજાથી દૂર થઈ ગયાં.

બાદમાં જૂનમાં સુરેશે આત્મસમર્પણ કરી દીધું અને દરમિયાન રજનીનું પોલીસ અથડામણમાં મૃત્યુ થયું. આ સમાચાર બાદ લક્ષ્મણ અટામીને પણ જયોની ચિંતા સતાવવા લાગી.

વૅલેન્ટાઇન ડે પર પત્ર

જયોને લખેલો લક્ષ્મણનો પત્ર

આ વર્ષે 14 ફેબ્રુઆરી એટલે કે વૅલેન્ટાઇન ડે પર લક્ષ્મણ અટામીએ જયો (જેમના પર એક લાખનું ઇનામ હતું)ને...\n\ntl;dr:

કહેવાય છે કે પ્રેમમાં આત્મસમર્પણ જરૂરી છે, પરંતુ માઓવાદથી પ્રભાવિત છત્તીસગઢના દંતેવાડામાં પ્રેમનું આ સમર્પણ એક મહિલા માઓવાદીના આત્મસમર્પણ સુધી પહોંચી ગયું


ગરબો - ગુજરાતી પ્રજાનું સાંસ્કૃતિક સૌભાગ્ય\nવિક્રમ સંવતના છેલ્લા પંચાવન દિવસમાં સોળ શ્રાદ્ધ પછી શરૂ થાય છે નોરતાં.

વરસાદ વિદાય લે, ન લે ત્યાં સુધીમાં શરદ ઋતુની સવારી આવી પહોંચે છે.

આસો માસની એકમથી નવ દિવસ સુધી નોરતાંનો ઉત્સવ ઊજવાય છે એ આપણે લગભગ બધાં જાણીએ છીએ.

'ગરબો' શબ્દના અર્થ બાબતે આપણા વિદ્વાનો વચ્ચે ભિન્નમત પ્રવર્તે છે.

નરસિંહરાવ ભોળાનાથ દિવેટિયા, કેશવ હર્ષદ ધ્રુવ, વિજયરાય વૈદ્ય અને કે. કા. શાસ્ત્રી જેવા આપણી ભાષાના વિદ્વાન સર્જકોએ 'ગરબા'ના અર્થ વિશે સ્પષ્ટતા કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.

કેશવ હર્ષદ ધ્રુવે થોડુંઘણું અર્થઘટન કરી આપ્યું છે, જ્યારે કે. કા. શાસ્ત્રીએ તે બાબતે આમ જણાવ્યું છે,

"ગરબો શબ્દ દીપગર્ભ ઘટઃ પૈકીના 'ગર્ભ'માંથી હું લઉં છું. ગર્ભ શબ્દનો અર્થ 'ઘડો' અથવા 'ઘડું' એવો થાય છે. છિદ્રવાળા ઘડાને 'ગરબો' કહે છે."

"અખંડ ઘડામાં છિદ્ર પડાવવા તેને 'ગરબો કોરાવવો' કહે છે. ગર્ભમાં એટલે કે મધ્યમાં દીવાવાળા ઘડાને આજે પણ ગરબો જ કહેવામાં આવે છે.''

''તેથી 'ગરબો' શબ્દનું મૂળ સંસ્કૃત શબ્દ 'ગર્ભદીપ' માનવામાં આવ્યો હોય એવું અનુમાન કરી શકાય."

"દીપગર્ભ ઘટઃ એ પ્રયોગમાં 'ઘટઃ'નો અર્થ 'દીપગર્ભા' એ વિશેષણ દ્વારા થવા લાગ્યો.''

''કાળક્રમે 'દીપગર્ભા' શબ્દમાંથી પૂર્વપદ 'દીપ'નો લોપ થતાં 'ગર્ભા' શબ્દ રહ્યો અને તેના પરથી 'ગરભો' થઈને 'ગરબો' શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો.''

''આ રીતે 'ગરબો' શબ્દ કાણાંવાળા માટીના કે ધાતુના ઘડા માટે રૂઢ બન્યો. આ ગરબો દૈવી શક્તિનું પ્રતિક બન્યો."

"નવરાત્રમાં એવો ગરબો માથે લઈને અથવા વચ્ચે સ્થાપી કૂંડાળુ ગાવાની પરંપરા છે.''

''તે ઉપરથી દેવની સ્તુતી અને પરાક્રમનાં નવરાત્રમાં ગવાતાં કાવ્યોને પણ 'ગરબા'ની સંજ્ઞા મળી હોય તેમ જણાય છે. પ્રથમ ગરબો વલ્લભ મેવાડાએ લખ્યો. એ ગરબામાંથી એકત્રિત રસની ગરબી પ્રકટી."

વલ્લભ મેવાડો એટલે ગરબાનો પર્યાય

ભારતીય કલા અને સંસ્કૃતિના મર્મજ્ઞ ડો. કલ્લોલિની હઝરતે ગરબા વિશે એક અદ્ભૂત પુસ્તક લખ્યું છે. એ પુસ્તકનું નામ છેઃ 'મારો ગરબો ઘૂમ્યો'.

એ પુસ્તકમાં આપેલી માહિતી મુજબ, "ગરબો સંજ્ઞાની આસપાસ ત્રણ નામ જુદી-જુદી ભૂમિકાએ સંકળાયેલાં છે. એ ત્રણ નામ તે નરસિંહ મહેતા, ભાણદાસ અને વલ્લભ મેવાડો."

"કૃષ્ણ વસુદેવ દેવકીપુત્ર હોવા છતાં જેમ નંદ અને જશોદાનો પણ પુત્ર હતો તેમ ગરબાના સ્વરૂપ સાથે ભાણદાસનું નામ જોડાય.''

''છતાં એના પોષણ-સંવર્ધનનું કામ વલ્લભ મેવાડાનું ગણાવી શકાય અને એનું વૃંદાવન રચવાનો યશ સર્જક દયારામનો છે.''

"વલ્લભ...\n\ntl;dr:

છેલ્લાં 5,000 વર્ષની પરંપરાથી પ્રાપ્ત થયેલી ગુજરાતની આગવી કળા તે ગરબો. જેનામાં ગરબા-ગીતના સૂર ન વહેતા હોય તેવી ભાગ્યે જ કોઈ ગુજરાતણ હશે.


ગરીબ ચીન સુપરપાવર કેવી રીતે બન્યું અને શું લાગેલો છે ડાઘ?\nસામ્યવાદી શાસન હેઠળ ચીનનો ચમત્કારિક ઉદય એ 20મી સદીની સંભવત: સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ કહાણી છે.

1949માં જ્યારે માઓત્સે તુંગે ચીને સત્તા સંભાળી ત્યારે ચીન ગરીબીમાં સબડતું હતું અને યુદ્ધને કારણે વિનાશના આરે હતું.

આજે સામ્યવાદીશાસનનાં 70 વર્ષને અંતે ચીનની સ્થિતિ સાવ બદલાયેલી છે.

અત્યારનું ચીન દુનિયાની મહાશક્તિઓમાં સામેલ છે અને સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બનવા માગે છે.

ઇતિહાસમાં અનોખો ગણી શકાય એવો ચીનનો આ આર્થિક ચમત્કાર દેશના સૌથી શક્તિશાળી નેતા ગણાતા માઓત્સે તુંગને કારણે નહીં પરંતુ એક અન્ય સામ્યવાદી નેતા ડેંગ શ્યાઓપિંગની એક ઝુંબેશને કારણે સંભવ થઈ શક્યો.

અધિકૃત આંકડા મુજબ 'રિફૉર્મ ઍન્ડ ઓપનિંગ' નામની ઝુંબેશ મારફતે 74 કરોડ લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા.

ચીની લાક્ષણિકતાવાળા સામ્યવાદી વિચાર હેઠળ ડેંગ શ્યાઓપિંગે સ્થાપિતોને પડકાર આપ્યો અને કૃષિ પર ભાર મૂકયો.

આર્થિક સુધારણાના હેતુસર ખાનગી ક્ષેત્રમાં ઉદારીકરણ, ઉદ્યોગોનું આધુનિકીકરણ કરી ચીનને વિદેશી વ્યાપાર માટે ખુલ્લું મૂકવાના કેટલાંક પગલાં લેવામાં આવ્યાં.

 શ્યાઓપિંગના આ વલણથી ચીન માઓત્સે તુંગના સામ્યવાદથી દૂર થતું ગયું.

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના શબ્દોમાં કહીએ તો આનો અર્થ હતો દેશના ભૂતકાળ સાથે છેડો ફાડવો.

જ્યારે ચીન ગરીબ હતું

1950ના દાયકામાં ગ્રેટ લીપ ફૉરવર્ડ હેઠળ સામુદાયિક ખેતી કરતા ખેડૂતો

ચીનમાં આ ફેરફારની શરૂઆત 1978માં થઈ.

અમેરિકા સાથે સરખામણી કરીએ તો સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આંકડા પ્રમાણે 2018માં અમેરિકાનો જીડીપી 12.2 બિલિયન અમેરિકન ડૉલર હતો. આની સામે 80 કરોડથી વધારે વસતી ધરાવતા ચીનમાં જીડીપીનો આંક 1,50,000 મિલિયન અમેરિકન ડૉલર હતો.

ચીનમાં મોટા પાયે આર્થિક ફેરફારો શરૂ થયા તેનાં બે વર્ષ પહેલાં જ પીપલ્સ રિપબ્લિક ઑફ ચીનના સંસ્થાપક માઓત્સે તુંગનું મૃત્યુ થયું હતું.

પરંતુ તેઓ પોતાની પાછળ એક વિવાદાસ્પદ વારસો મૂકીને ગયા હતા.

તેમના મહત્ત્વાકાંક્ષી કાર્યક્રમોમાં દેશમાં કૃષિ અર્થતંત્રના મૂળભૂત સુધાર માટે 'ગ્રેટ લીપ ફૉરવર્ડ' (1958- 1962) નામની ઝુંબેશ સામેલ હતી.

'ગ્રેટ લીપ ફૉરવર્ડ' નામની આ ઝુંબેશને કારણે ચીનમાં દુષ્કાળની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ અને એક કરોડ લોકોનો ભોગ લેવાયો. જોકે, સ્વતંત્ર સ્રોતો પ્રમાણે એ દુષ્કાળમાં મૃતકોની સંખ્યા આશરે સાડા ચાર કરોડ હતી.

આ સિવાય ચીનની સાંસ્કૃતિક ક્રાંતિ (1966-1976)એ લાખો લોકોનો ભોગ લીધો હતો.

આ મૂડીવાદ અને તેના ટેકેદારો સામે માઓએ...\n\ntl;dr:

આવતીકાલે ચીનમાં સામ્યવાદી શાસનના 70 વર્ષ પૂર્ણ થવાં જઈ રહ્યાં છે.


ગરીબ પરિવારની ટોપર દીકરીની આત્મહત્યાને પગલે સરકાર પર ઉઠ્યા સવાલ\nઐશ્વર્યા રેડ્ડી

શહેરની ટોપર રહેલા ઐશ્વર્યા રેડ્ડીએ સ્યૂસાઇડ નોટમાં લખેલા આ તેમના અંતિમ શબ્દો છે.

હૈદરાબાદ પાસેના શાદ નગરમાં રહેતા ઐશ્વર્યા રેડ્ડીએ 12મા ધોરણમાં 98 ટકા મેળવ્યા હતા. તેમણે શહેરમાં ટોપ કર્યું હતું અને દિલ્હીના પ્રતિષ્ઠિત લેડી શ્રી રામ કૉલેજમાં ગણિતમાં સ્નાતકનો અભ્યાસ કરી રહ્યાં હતા.

લૉકડાઉનના કારણે તેમણે ઘરે પરત આવવું પડ્યું અને આર્થિક સમસ્યાઓના કારણે તેઓ અભ્યાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત નહોતા કરી શકતા.

તેમણે 2જી નવેમ્બરે આત્મહત્યા કરી લીધી અને તેઓ ઑનલાઇન અભ્યાસ માટે એક લેપટોપ ખરીદવા માગતા હતા પરંતુ તેમના પરિવારની ઘણી કોશિશો બાદ પણ તેઓ આ જરૂરિયાત પૂરી નહોતા કરી શક્યા.

હવે ઐશ્વર્યાના ઘરની બહાર ભીડ છે અને બેનર્સ પણ લાગ્યા છે. લોકો અને નેતા તેમના ઘરે જઈને અફસોસ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. તેમના પરિવારને આર્થિક મદદની પણ અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.

તેમના પિતા મિકૅનિક છે અને માતા ઘરે જ શિવણનું કામ કરે છે. આવી રીતે તેઓ જેમતેમ કરીને પરિવારનું ગુજરાન કરે છે.

પરિવાર એક બે રૂમના ઘરમાં રહે છે જેમાં એકમાં ઐશ્વર્યા રહેતા અને અભ્યાસ કરતા હતા. રસોઈ અને સિલાઈ મશીન બીજા રુમમાં છે જ્યાં તેમના માતા કામ કરે છે.

પરિવાર કરજમાં ડૂબેલો હતો. ઐશ્વર્યાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા તેમણે ઘર ગીરવે મૂકવાની કોશિશ કરી હતી પણ નિષ્ફળ રહ્યાં હતાં.

ઐશ્વર્યાએ તમામ જગ્યાએથી નિરાશા સાંપડી હોવાથી છેલ્લે મુખ્યમંત્રી કેસી રામારાવના પુત્ર અને આઈટી મંત્રી કેટી રામારાવને પણ ટ્વીટ કર્યું હતું. તથા મદદ માટે સોનુ સૂદને પણ ટ્વીટ કર્યું હતું.

ઐશ્વર્યાએ ભારત સરકારના સાયન્સ અને ટેકનૉલૉજી મંત્રાલય દ્વારા મળતી ઇન્સ્પાયર સ્કૉલરશિપ માટે પણ અરજી કરી હતી.

પોતોના સ્યૂસાઈડ નોટમાં લખ્યું છે,"કૃપા કરી જોઈ લો કે ઓછામાં ઓછા એક વર્ષ માટે સ્કૉલરશિપ મળી જાય."

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમનાં માતા સુમાંથીએ જણાવ્યું કે તે તેમના ઘણી નિકટ હતી અને દરેક નાની નાની બાબતો તેમની સાથે શૅર કરતી હતી.

સુમાંથી કહે છે,"અમારે આર્થિક સમસ્યા હતી પણ તેને કહ્યું હતું કે તેના અભ્યાસ સંબંધિત તમામ જરૂરિયાતો અમે પૂરી કરીશું."

ઐશ્વર્યાના પરિવારે તેના અભ્યાસ માટે સોનું પણ ગિરવે મૂક્યું હતું.  તેમની બહેને સાતમા ધોરણ પછી અભ્યાસ છોડી દીધો જેથી મોટી બહેન અભ્યાસ કરી શકે.

દસમા ધોરણમાં ટોપ કર્યા બાદ તેમનું 11-12નું શિક્ષણ એક ખાનગી સ્કૂલમાં ફ્રીમાં થયું હતું.

ઐશ્વર્યાનું કહેવું છે કે તે બાકી બચેલા બે વર્ષોના...\n\ntl;dr:

'મારી મોત માટે કોઈ જવાબદાર નથી. હું મારા ઘરમાં ખર્ચાઓનું કારણ છું. હું તેમના પર બોજ નથી બનવા માગતી. હું અભ્યાસ વિના જીવી નથી શકતી.'


ગર્ભનિરોધ માટે મહિલાઓ નસબંધી જ કેમ કરાવે છે?\nનસબંધી એ મહિલાઓમાં ગર્ભનિરોધ માટે કરાતું ઑપરેશન છે.

રાજી કેવટે વર્ષ 2014માં આ ઑપરેશન કરાવ્યું હતું. એમની નસબંધી ભારતના સરકારની નસબંધી શિબિરમાં કરવામાં આવી હતી.

ત્યારબાદ રાજીએ પોતાની બહેન શિવકુમારી કેવટને પણ નસબંધી કરાવવાની સલાહ આપી હતી.

શિવકુમારી અને બીજી 82 મહિલાઓ નવેમ્બર 2014ના રોજ વિલાસપુરના ખાલી પડેલા દવાખાનાની ઇમારતની સામે આ ઑપરેશન માટે આવી હતી.

મહિલાઓની સર્જરી કરનારા ડૉક્ટરે એક જ છરી વડે એ તમામ મહિલાઓનું ઑપરેશન કરી નાંખ્યું હતું.

નસબંધીને કારણે થયાં મૃત્યુ

આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે ડૉક્ટરે દરેક સર્જરી બાદ પોતાના હાથમોજાં બદલવાની પણ તસ્દી નહોતી લીધી.

સર્જરી બાદ મહિલાઓને હરોળમાં દવાખાનાના ભોંયતળિયા પર આરામ માટે ઊંઘાડી દેવાઈ.

ઑપરેશનની રાત્રે શિવકુમારીના પેટમાં ભયંકર દુખાવો ઊપડ્યો અને ઉલટી થઈ. થોડા દિવસોમાં જ શિવકુમારીનું મૃત્યુ થઈ ગયું.

સરકારે સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું કે શિવકુમારીના મોતનું કારણ નકલી દવાઓ છે. પણ પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટમાં જાણવા મળ્યું કે શિવકુમારીનું મોત સેપ્ટોસીમિયાને કારણે થયું છે.

આવું સર્જરી દરમ્યાન થતાં ઇન્ફૅક્શનને કારણે થતું હોય છે. શિવકુમારી સાથે એ કૅમ્પમાં નસબંધી કરાવનારી 13 મહિલાઓનાં પણ મૃત્યુ થઈ થયાં હતાં.

બહેનને ઑપરેશનમાં ગુમાવ્યા બાદ પણ રાજીનું કહેવું છે કે કોઈ પૂછે તો તે હજુ પણ મહિલાઓને ગર્ભનિરોધ માટે સર્જરી કરાવવાની સલાહ આપશે.

આવું કહેવા પાછળ રાજીનું કારણ સ્પષ્ટ છે કે જો તમે આ સર્જરી નહીં કરાવો તો તમારું કુટુંબ મોટું થઈ જશે.

દુનિયાની તમામ મહિલાઓનું રાજીની જેમ જ માનવું છે કે ગર્ભનિરોધ માટે ઑપરેશન જ સૌથી સટીક અને ભરોસાપાત્ર પદ્ધતિ છે.

આજના સમયમાં મહિલાઓ માટે નસબંધી મહત્ત્વનો વિકલ્પ છે.

જોકે, પશ્ચિમી યુરોપ, કેનેડા કે ઑસ્ટ્રેલિયામાં ગર્ભનિરોધક દવાનું ચલણ વધારે છે.

પણ એશિયા અને લૅટિન અમેરિકામાં મહિલાઓ માટે નસબંધી સૌથી લોકપ્રિય વિકલ્પ છે.

2015ના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સર્વેક્ષણ અનુસાર, દુનિયાભરમાં 19 ટકા પરણેલી કે કોઈની સાથે સેક્સ સંબંધ ધરાવતી મહિલાઓ ગર્ભનિરોધ માટે આ રીતનો ઉપયોગ કરે છે.

બીજી બાજુ, આઈયુડી એટલે કે 'ઇન્ટ્રા યુટેરાઈન ડિવાઇસ'નો ઉપયોગ માત્ર 14 ટકા મહિલાઓ જ કરે છે. આ મામલે ગર્ભનિરોધની ગોળીઓ લેતી મહિલાઓનું પ્રમાણ માત્ર 9 ટકા જ છે.

ગર્ભનિરોધ માટે મહિલાઓની સર્જરી ભારતમાં વધારે લોકપ્રિય છે. દુનિયાભરની સરખામણીમાં અહીં ગર્ભનિરોધ માટે કુલ મહિલાઓમાંથી 39 ટકા મહિલાઓ ઑપરેશન...\n\ntl;dr:

રાજી કેવટ છત્તીસગઢના ગનિયારીની રહેવાસી છે. નસબંધી અંગે એમનો મત મિશ્ર છે.


ગર્ભમાં ઊછરી રહેલા બાળક સુધી પ્રદૂષણ પહોંચી ગયું\nપ્રદૂષણની વધતી જતી માત્રાના લીધે અનેક પ્રકારની બીમારીઓ ફેલાઈ રહી છે. બાળકોના શારિરીક માનસિક વિકાસમાં પ્રદૂષણ અડચણ બની રહ્યું છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (ડબલ્યુએચઓ)ના અહેવાલ મુજબ, પ્રદૂષણની બાળકો પર વિપરીત અસર થઈ રહી છે. આ અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 21016મા પ્રદૂષણના કારણે એક લાખથી વધુ (1,01, 788.2) બાળકોના મોત થયા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ઍર પૉલ્યૂશન ઍન્ડ ચાઇલ્ડ હેલ્થ: પ્રિસ્ક્રાઈબિંગ ક્લિન ઍર' નામે તૈયાર થયેલા અહેવાલમાં પ્રદૂષણના કારણે વધી રહેલી બીમારીઓ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, બહારની હવામાં રહેલા પર્ટિક્યૂલેટ મેટર (પીએમ) 2.5ના કારણે પાંચ વર્ષની ઉંમરના સૌથી વધુ બાળકોના ભારતમાં મોત થયા છે.

પર્ટિક્યૂલેટ મેટર ધૂળ અને ગંદકીના સુક્ષ્મ કણ છે, જે શ્વાસ વાટે શરીરમાં પ્રવેશે છે.

પ્રદૂષણ બાળકો માટે જોખમી

પ્રદૂષણના કારણે ભારતમાં 60,987, નાઇજીરિયામાં 47,674, પાકિસ્તાનમાં 21,136 અને કોંગોમાં 12.890 બાળકોના મોત થયા છે.

આ બાળકોમાં સૌથી વધુ સંખ્યા દીકરીઓની છે. મૃત્યુ પામેલા બાળકોમાં 32,899 દીકરીઓ અને 28,097 દીકરાઓનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રદૂષણની અસર જન્મેલા બાળકો પર જ નહીં, પરંતુ ગર્ભમાં ઉછરી રહેલાં બાળકો પર પણ થાય છે.

અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, પ્રદૂષણના કારણે સમય પહેલાં ડિલિવરી, જન્મથી ખોડ, ઓછું વજન,  અને મોત પણ થઈ શકે છે.

આમ તો પ્રદૂષણની અસર તમામ વ્યક્તિઓ પર થાય છે, પરંતુ અહેવાલ મુજબ, પ્રદૂષણનો સૌથી વધુ ભોગ બાળકો  બની રહ્યા છે.

પ્રદૂષણ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે અને ગર્ભમાં ઉછરી રહેલા બાળકો પર પણ તેની અસર થાય છે.

નવજાત અને મોટા બાળકો

ડૉક્ટરના મતે નવજાત બાળકો અને મોટા બાળકો (જે બહાર જઈને ખેલકુદ કરી શકે) તેના પર પ્રદૂષણની જુદી જુદી અસર થાય છે.

નવજાત બાળકમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિઓ ઓછી હોય છે. બાળકનો વિકાસ થતા તેની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં વધારો થાય છે.

નવજાત બાળકોના ફેફસાના રોગની બિમારીના પ્રાઇમસ હૉસ્ટિપલના નિષ્ણાત ડૉક્ટર એસ. કે. છાબડા કહે છે:

"નવજાત બાળકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય છે. તેમના ફેફસા યોગ્ય રીતે વિકસેલા નથી હોતા."

"જેના લીધે પ્રદૂષણની વધારે અસર થાય છે. આ બાળકોને શરદી, ઉધરસ, ઍલર્જી થઈ શકે છે."

"આ બાળકો શ્વાસ લેવાની સમસ્યા અને અસ્થમાનો ભોગ પણ બની શકે છે. આ બિમારીઓ આગળ જતા મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે."

"બાળકોના વિકાસ દરમિયાન પ્રદૂષણના કણ તેમના માનસિક વિકાસમાં અવરોધ સર્જે છે."

"નવજાત...\n\ntl;dr:

એક સમય હતો જ્યારે એવી માન્યતા હતી કે બાળકો ઘરની બહાર નીકળીને ખેલકૂદમાંમાં ભાગ લે તો તેમનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે અને બાળકોનો શારીરિક વિકાસ થાય છે. પરંતુ હવે ખુલ્લી હવામાં ફરવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.


ગર્ભવતી મહિલાઓ હૉસ્પિટલમાં ગાળો અને માર સહન કરે છે\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

તેઓ બીજા બાળકના વિચારથી નહીં, પરંતુ પ્રસૂતિ દરમિયાન થયેલાં વર્તનથી ડરી ગયાં હતાં.

સુમનની પ્રસૂતિ દિલ્હીની સંજય ગાંધી હૉસ્પિટલમાં થઈ હતી.

પોતાનો અનુભવ વર્ણવતાં સુમન કહે છે, "મારું પહેલું બાળક હતું અને મને ખબર હતી કે પ્રસૂતિમાં શું થશે, જેથી હું પહેલાંથી જ ડરેલી હતી."

"મોટા રૂમમાં અન્ય મહિલાઓ પણ પ્રસૂતિ માટે આવેલી હતી. તેઓ દુખાવાના કારણે બૂમો પાડી રહી હતી."

"આ મહિલાઓને સહાનુભૂતિ આપવાના બદલે ઠપકો મળી રહ્યો હતો, જેનાં કારણે મારી અકળામણ વધી ગઈ હતી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સુમન કહે છે, "વૉર્ડમાં પંખા તો હતા, પરંતુ તે બંધ હતા. આવી ગરમીમાં ત્રણ મહિલાઓ માટે એક જ પથારી હતી. અમે ત્રણેય પ્રસવની પીડા સામે બાથ ભીડી રહ્યાં હતાં. અમારે સૂવું હતું, પરંતુ તે શક્ય નહોતું."

"અમે ત્રણેય સંકડાશમાં બેઠાં હતાં. અમને ત્યારે જ આરામ મળતો હતો જયારે ત્રણમાંથી એકાદ મહિલા પગ છૂટ્ટા કરવા નીકળે અથવા તો બાથરૂમ જાય."

"તેવામાં જ મારી નજીકનાં બેડ પર એક મહિલાને પ્રસવપીડા ઉપડી."

પ્રતીકાત્મક તસવીર

"તેઓ દુખાવાથી કણસી રહ્યાં હતાં. પરસેવાથી નિતરતા એ મહિલાનું મોઢું સુકાઈ રહ્યું હતું, પરંતુ તેમની સંભાળ લેનાર કોઈ નહોતું."

"જ્યારે તેઓ જોરજોરથી કણસવાં લાગ્યાં, ત્યારે નર્સ આવ્યાં અને તેમણે તપાસ દરમિયાન આ મહિલાને ઠપકો આપ્યો. તેમને કેટલીય વાર તેમને માર્યા પણ ખરા."

સરકારી હૉસ્પિટલોમાં પ્રસૂતિ દરમિયાન મહિલાઓ સાથે આ પ્રકારનો અસંવેદનશીલ વ્યવહાર થવો સામાન્ય બાબત છે.

કેટલીક સરકારી હૉસ્પિટલમાં સારવાર કરાવી રહેલી મહિલાઓ પણ આ પ્રકારના અનુભવો વર્ણવે છે.

કેન્દ્ર સરકારે પણ આ વાતનો સ્વીકાર કર્યો છે.

હૉસ્પિટલમાં થતા ખરાબ વ્યવહાર વિશે સરકાર દ્વારા વર્ષ 2017માં 'લક્ષ્ય દિશાનિર્દેશ' જાહેર કરાયો હતો.

રાજ્ય સરકારો દ્વારા તેને લાગુ કરાવવાનો પ્રયાસ કરાયો છે.

જ્યારે ચંડીગઢના 'પોસ્ટ-ગ્રૅજ્યુએટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ ઍજ્યુકેશન ઍન્ડ રિસર્ચ' અથવા પીજીઆઇએમઇઆર દ્વારા પ્રસૂતિ દરમિયાન સન્માનજનક વ્યવહાર અને સંભાળ અંગે એક સંશોધન કરાયું છે.

સંશોધનમાં શું છે?

આ સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે હૉસ્પિટલનો સ્ટાફ મહિલાઓ સાથે કડકાઈથી વર્તે છે અને તેમને ઠપકો આપે છે, એટલું જ નહીં  મહિલાઓ ન માને તો તેમને ધમકાવે પણ છે.

પીજીઆઇએમઇઆરમાં કૉમ્યુનિટી મેડિસિનના પ્રૉફેસર અને આ રિપોર્ટના મુખ્ય સંશોધનકર્તા ડૉ. મનમીત કૌર કહે છે, "હકીકતમાં એવી ધારણા બંધાઈ ગઈ છે કે પ્રસૂતિ...\n\ntl;dr:

28 વર્ષનાં સુમનની ગત મહિને પ્રસૂતિ થઈ, પરંતુ જ્યારે તેમને બીજા બાળક વિશે પૂછવામાં આવ્યું તો તેઓ ગભરાઈ ગયાં.