બાળકોનાં જીવિત રહેવાં માટે ભારતમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ જગ્યા કઈ છે?\nઆંતરરાષ્ટ્રીય શોધપત્રિકા લેંસેટ વર્ષ 2015ના રિપોર્ટ પ્રમાણે પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરમાં સૌથી વધારે બાળકોનાં મૃત્યુ ભારતમાં થયાં છે.

આ સ્થિતિ અગાઉ કરતાં થોડી સારી છે. વર્ષ 2000માં ભારતમાં બાળકોનો મૃત્યુદર ઘટીને અડધો થઈ ગયો હતો. વર્ષ 2015માં પણ આ આંકડો 12 લાખ હતો.

12 લાખમાંથી અડધાં મૃત્યુ માત્ર ત્રણ રાજ્યોમાં થયાં હતાં - ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને મધ્ય પ્રદેશ.

તેનું કારણ ત્યાં વસેલી વધારે વસતી હોઈ શકે છે. પણ એ ક્ષેત્રીય સ્તરે ભિન્નતાને પણ દર્શાવે છે.

વર્ષ 2015માં જન્મેલા દર હજાર બાળકો સામે મધ્ય પ્રદેશમાં 62 બાળકોનાં મૃત્યુ થયાં.

જ્યારે આ આંકડો કેરળમાં માત્ર નવ હતો. દેશમાં પાંચ વર્ષનાં બાળકોનો મૃત્યુદર સરેરાશ 43 રહ્યો હતો.

ઓછી આવક ધરાવતા પ્રદેશ, જેમ કે આસામ, ઓડિશા, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાન અન્ય બદતર રાજ્યો હતાં.

વધારે આવક ધરાવતા તામિલનાડુ, મહારાષ્ટ્ર, પંજાબ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં બાળકોનો મૃત્યુદર ઓછો હતો.

કેરળ અને તામિલનાડુ જેવાં રાજ્યોમાં માનવ વિકાસ સાથે જોડાયેલા મૂળભૂત માળખામાં રોકાણનો લાંબો ઇતિહાસ રહ્યો છે.

પ્રોફેસર દિલીપ માવલંકર ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થ (ગાંધીનગર)ના નિદેશક છે અને દેશમાં સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થા પર શોધ, ટ્રેનિંગ અને ચર્ચાનો ભાગ રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે, "કૃષિ સુધાર, મહિલા સશક્તીકરણ, શિક્ષણ, પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્ર, હૉસ્પિટલોની વધતી સંખ્યા, સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્ર અને રસીકરણમાં રોકાણ કેરળને આ સ્તરે લાવ્યું છે."

આ સિવાય પ્રોફેસર માવલંકરનો દાવો છે કે ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ અને બિહાર જેવાં વધારે વસતી ધરાવતાં રાજ્યોમાં સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થા સંચાલિત કરવી ખૂબ પડકારજનક છે.

આ રાજ્યોના ઘણા વિસ્તારોમાં રસ્તાની હાલત બદતર છે. ઘણાં ગામોથી પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્રો અને હૉસ્પિટલો સુધી પહોંચવું અઘરું છે જેના કારણે ઇલાજમાં મોડું થઈ જાય છે.

સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય માને છે કે "સંચાલનમાં સમસ્યાઓ છે" અને આ રાજ્યોની નબળી સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થા બાળકોના જન્મસમયે જરૂરી સુવિધાઓ પર અસર કરે છે.

બાળકોનાં મૃત્યુ કેમ થઈ રહ્યાં છે?

વર્ષ 2017માં ભારત પર યુનિસેફના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે જન્મના પહેલાં મહિનામાં બાળકોનાં મૃત્યુનું સૌથી મોટું કારણ જન્મસમયે આવતી જટિલતાઓ અને સમય પહેલાં પ્રસવ હતું.

આ કોઈ મોટી બીમારી નથી, પરંતુ એવાં કારણો છે કે જેમાં માતા તેમજ બાળકોને યોગ્ય સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ મળી જતી તો કોઈનું મૃત્યુ ન થતું....\n\ntl;dr:

બિહારમાં 150 કરતાં વધારે બાળકોનાં મૃત્યુ બાદ દેશની સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થા પર સવાલો ઊભા થયા છે. બાળકોના જન્મ થવા અને પ્રાથમિક વર્ષોમાં જીવિત રહેવાના મામલે ભારત દુનિયાનો સૌથી બદતર દેશ છે.


બાળકોને નહીં, આ સ્કૂલે આપ્યું માતાપિતાને હોમવર્ક!\nઘણી વાર સ્કૂલ દ્વારા આપેલું હોમવર્ક બાળકો કરતાં તેમનાં માતાપિતા માટે માથાનો દુખાવો બની જાય છે.

પરંતુ હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પર એક સ્કૂલનો સર્ક્યુલર વાયરલ થઈ રહ્યો છે.

સકર્યુલરમાં માતાપિતાને 17 પ્રકારનાં કાર્યો સોંપવામાં આવ્યા છે, જેમાં માતાપિતાને કહેવામાં આવ્યું છે કે,

બીબીસી સાથેની વાતેચીતમાં સ્કૂલના ઍકડેમિક અધિકારી ડૉ. થિરૂસેલ્વી એડવિલે સ્વીકાર્યું કે સ્કૂલે ખરેખર આવો  સર્ક્યુલર કાઢ્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું, "આજની તારીખમાં માતાપિતાની પાસે તેમનાં બાળકો સાથે પસાર કરવા માટે સમય નથી. માતાપિતા ઑફિસમાં અને બાળકો આખો દિવસ મોબાઇલ પર વ્યસ્ત રહે છે. એટલે જ અમને આ વખતે માતાપિતાને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ તેમનાં બાળકો સાથે સમય વિતાવે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમના જણાવ્યા અનુસાર માતાપિતા 'વીક-એન્ડ માતાપિતા' બની રહ્યાં છે. તેઓ માત્ર અઠવાડિયાના અંતે તેમનાં બાળકો સાથે વાતચીત કરી રહ્યા છે. જેના કારણે સ્કૂલે કામ કરવાની રીત બદલવાનો વિચાર કર્યો હતો. પરિણામે આપણે આ સર્ક્યુલર કાઢ્યો છે."

શું સ્કૂલે માતાપિતા પણ હોમવર્ક આપ્યું છે?

સવાલના જવાબમાં તેમનું કહેવું હતું, "આ કરવાની જરૂર નથી. અમારો પ્રયાસ એ છે કે બાળકો પુસ્તકના જ્ઞાન કરતાં વધુ વ્યવહાર કુશળતા શીખે."

ડૉ. થિરૂસેલ્વી શિક્ષકની સાથે સાથે બાળકના પિતા પણ છે. તે જણાવે છે કે સ્કૂલમાં ભણાવવાની જ વાતો થતી હોય છે. જેના કારણે માતાપિતા પણ પુસ્તક સંબંધી ભણતર માટે બાળકો પર દબાણ કરે છે.

દક્ષિણ ભારતની આ સ્કૂલની યોજના અંગે બીબીસીએ મુંબઈમાં બાળકો માટે કામ કરનારી સંસ્થા એપીસ્ટોર.કૉમ સાથે વાતચીત કરી હતી.

આ સંસ્થા સાથે જોડાયા પૂર્ણિમા જ્હાએ કહ્યું, ''આજની તારીખમાં ભણતર કરતાં બાળકોને સામાજિક કુશળતા શીખવાની વધુ આવશ્યકતા છે.''

અન્નાઈ વાઇલેટ મટ્રિક્યુલેશન સ્કૂલનો  સર્ક્યુલરનો ઉલ્લેખ કરતાં પૂર્ણિમા કહે છે, "પહેલાંના સમયમાં, જ્યારે બધા સાથે જમવા બેઠા હોય અને એક વ્યક્તિ પોતાનું ભોજન પતાવીને ડાઇનિંગ ટેબલ પરથી ઉઠી જતી તો લોકો તેમને અભદ્ર માનતા હતા."

સાથે જમવાનો વિચાર એ હતો કે આખો પરિવાર એકસાથે જમે અને એક સાથે જ જમીને ઉઠે. આજની વ્યસ્ત જિંદગીમાં આ સમય હવે નથી મળતો. આવો સમય કાઢવાની જરૂર છે."

આજકાલ માતાપિતા બાળકોને રજાઓમાં સમર કૅમ્પમાં મોકલી દે છે. બાળકોને વ્યસ્ત રાખવાનો આ સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે તેવું તે માને છે. પરંતુ આ વાત ખોટી છે.

પૂર્ણિમા જણાવે છે કે આજકાલ બાળકોમાં ઇમોશનલ ઇન્ટેલિજન્સ અને...\n\ntl;dr:

બાળકો માટે ઉનાળાની રજાઓ શરૂ થવાની છે. આ રજા દરમિયાન હોમવર્ક એક સામાન્ય બાબત છે.


બાળકોને પ્રાઇમરી સ્કૂલમાં સમલૈંગિક સંબંધો અંગે શિક્ષણ મળવું જોઈએ?\nઆગામી વર્ષથી આખા દેશના પાઠ્યક્રમમાં ઉમેરો થતા પહેલા ‘નો આઉટસાઇડર્સ’ નામના પ્રોગ્રામનું જુદી-જુદી સ્કૂલમાં પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે.

આ જ મામલે ઘણા પરિવારો ખુશ નથી અને તેઓ તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, જ્યારે શિક્ષકો માને છે કે યૂકેમાં હવે સમલૈંગિક સમાનતા એક કાયદો છે જેના વિશે બાળકોએ જાણવું જરૂરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

યૂકેમાં કેટલાક લોકો બાળકોને મળતા શિક્ષણને લઈને રોષમાં છે. યૂકે સરકારે પ્રાઇમરી સ્કૂલમાં બાળકોના પાઠ્યક્રમમાં LGBT સંબંધો અંગે શિક્ષણનો ઉમેરો કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે.


બાળગંગાધર ટિળક સ્મૃતિદિન : શું લોકમાન્ય ટિળક ખરેખર હિંદુવાદી નેતા હતા?\nલોકમાન્ય ટિળક

ગાંધીજીએ આ શબ્દો 1920માં આઠમી ઑગસ્ટે બાળ ગંગાધર ટિળકને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં 'નવજીવન'માં લખ્યા હતા.

1 ઑગસ્ટ, 1920એ લોકમાન્ય ટિળકનું મૃત્યુ થયું અને ન માત્ર મહારાષ્ટ્ર પરંતુ આખો દેશ શોકમાં હતો.

ગાંધીજી આગળ લખે છે, “લોકમાન્ય તો એક જ હતા. રાજાએ આપેલાં ઇલકાબ કરતાં લાખ ગણી કિંમત ટિળક મહારાજને લોકોએ આપેલા ઇલકાબની હતી એ દેશે સાબિત કરી આપ્યું છે."

"આખું મુંબઈ લોકમાન્યને વળાવવા રવિવારે નીકળી ગયું હતું એમ કહેવામાં અતિશયોક્તિ નહીં ગણાય.”

“ફ્રાન્સમાં કહે છે ‘રાજા મુવા, રાજા ઘણું જીવો.’ તે વિચાર ઇંગ્લૅન્ડ વિશ્વના બધા દેશોમાં પ્રસરેલો છે અને રાજાનું મરણ થાય ત્યારે આ કહેવતનું ઉચ્ચારણ થાય છે."

"તેનો ભાવાર્થ તો એ છે કે રાજા તો મરતો જ નથી. રાજતંત્ર એકઘડી પણ બંદ થતું નથી. ટિળક મહારાજ પણ કાંઈ મરતાં નથી, મર્યા નથી. જીવે છે ને ઘણું જીવશે એમ મુંબઈની મેદનીએ બતાવી આપ્યું.”

મહાત્મા ગાંધીએ 4 ઑગસ્ટે યંગ ઇન્ડિયામાં લખ્યું હતું, “આપણે ટિળક વિના કોઈ અન્ય નેતાને નહીં જોઈએ જે આટલા લોકોના દિમાગ પર રાજ કરતો હોય.”

બાળ ગંગાધર ટિળકનો જન્મ 23 જુલાઈ, 1856એ મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરીમાં થયો હતો.

ટિળક દેશસેવા માટે બીજા કાર્યક્રમો ઉપરાંત મરાઠીમાં 'કેસરી' અને અંગ્રેજીમાં 'મરાઠા' જેવાં છાપાં ચલાવતા હતા.

જેલમાંથી છૂટ્યા પછી લોકમાન્ય ટિળકે અને થિયોસૉફિકલ સોસાયટીનાં અધ્યાત્મવાદી ઍની બેસન્ટે 1915-16માં પોતપોતાની રીતે 'હોમરૂલ લીગ'ની સ્થાપના કરી.

ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ ટિળકને ‘ભારતીય ક્રાંતિના નવસર્જક’કહ્યા હતા.

ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામ માટે નાણાકીય મદદ મેળવવા માટે ગાંધીજી દ્વારા એક અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું, જેનું નામ 'સ્વરાજ્ય ટિળકકોષ' આપવામાં આવ્યું.

1 ઑગસ્ટ, 1921 સુધી ટિળકના પહેલાં સ્મારક દિવસ પહેલાં તેમણે 1 કરોડ રૂપિયા એકઠા કરવાનો લક્ષ્ય રાખ્યો હતો. ટિળક એક ઉગ્ર મિજાજના નેતા હોવા છતાં, મવાળવાદી નેતાઓને તેમના પ્રત્યે સન્માન હતું.

શું ટિળક હિંદુવાદી નેતા હતા?

અમદાવાદમાં લાલ દરવાજા પાસે આવેલો 'ટિળકબાગ' અગાઉ 'વિક્ટોરિયા ગાર્ડન'ના નામે ઓળખાતો હતો.

લોકમાન્ય ટિળક પર '100 યર્સ ઑફ ટિળક-ઝિન્ના પૅક્ટ' પુસ્તક લખનાર સુધીન્દ્ર કુલકર્ણીઆને દુખની વાત કહે છે.

જેના વિશે બીબીસી સંવાદદાતા અનંત પ્રકાશ તેમના અહેવાલમાં સુધીન્દ્ર કુલકર્ણીને ટાંકીને લખે છે.

સુધીન્દ્ર કુલકર્ણી કહે છે, "ટિળક ક્યારેય પણ હિંદુત્વના પ્રણેતા ન હતા,...\n\ntl;dr:

"આવું મૃત્યુ આજ લગી આ જમાનામાં કોઈ લોકનાયકને ભાગે નથી આવ્યું. દાદાભાઈ ગયા, ફીરોજશાહ ગયા, ગોખલે પણ ગયા. બધાની પાછળ હજારો સ્મશાને ગયા હતા, પણ ટિળકે અવધિવાળી! તેની પાછળ તો આખું જગત ગયું. મુંબઈ રવિવારે ઘેલું થઈ ગયું હતું."


બાળલગ્ન અપરાધ છે તો બાળપણમાં થયેલાં લગ્ન ગુનો કેમ નહીં?\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

જો આપ બાળ વિવાહ કરાવવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ થાઓ છો તો આપને સજા થઈ શક છે. બાળપણમાં લગ્નના બંધનમાં બંધનારા લોકો વયસ્ક થઈને પોતાનાં લગ્ન ખારિજ કરાવી શકે છે અને તે માટે તેમણે પોતાના જિલ્લા ન્યાયાલયમાં અરજી કરવાની હોય છે.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોએ બાળવિવાહ રોકવા માટે કાયદામાં સશોધન કર્યું છે. ઘણાં સ્તરો પર અધિકારીઓને તહેનાત કરાયા છે જેથી બાળવિવાહ રોકી શકાય અને લોકોને તેમાંથી બહાર કાઢી શકાય.

પરંતુ તેમ છતા એક 28 વર્ષીય મહિલાએ પોતાના લગ્ન ખારિજ કરાવવા માટે દિલ્હી હાઈકોર્ટના દ્વારા ખખડાવ્યાં છે.

આ મહિલાએ કોર્ટ સમક્ષ એવી માગણી કરી છે કે દિલ્હીમાં બાળવિવાહને અવૈધ જાહેર કરવામાં આવે. દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ મામલે દિલ્હી સરકાર પાસેથી જવાબ માગ્યો છે.

પરંતુ પ્રશ્ન એ થાય છે કે જ્યારે કાયદેસર રીતે ભારતમાં બાળવિવાહને માન્યતા જ નથી તો હાઈકોર્ટ આ મહિલાની અરજી કેમ સાંભળી રહી છે.

વિચિત્ર સ્થિતિ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સંસ્થા યુનિસેફ પ્રમાણે, 18 વર્ષની ઉંમરથી નાનાં બાળકોનાં લગ્ન કરાવવાં એ માનવાધિકારના ઉલ્લંઘનની શ્રેણીમાં આવે છે. પરંતુ તેમ છતા ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં આ પ્રથા ચાલુ છે.

યુનિસેફ પ્રમાણે, ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 15 લાખ છોકરીઓનાં લગ્ન 18 વર્ષની ઉંમર પહેલાં થઈ જાય છે.

દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં અરજી આપનાર મહિલા પણ આવી જ તમામ છોકરીઓમાં સામેલ છે. આ મહિલાના લગ્ન વર્ષ 2010માં ત્યારે થયાં હતાં જ્યારે તેઓ સગીર હતાં.

મહિલા તરફથી કોર્ટમાં હાજર રહેનાર વરિષ્ઠ વકીલ તનવીર અહમદ જણાવે છે, “આ યુવતીના લગ્ન 16 વર્ષની ઉંમરમાં બળજબરીપૂર્વક થયાં હતાં. તે સમયે તેમના વૈવાહિક જીવનની શરૂઆત નહોતી થઈ. પરંતુ હવે તેમની પર દબાણ કરાઈ રહ્યું છે કે તેઓ પોતાના લગ્ન જીવનમાં પાછાં ફરે.”

આ 28 વર્ષીય યુવતીએ કોર્ટને આગ્રહ કર્યો છે કે તેમના બાળલગ્ન ખારિજ કરવામાં આવે. પરંતુ બાળવિવાહ કાયદા પ્રમાણે, હવે આ વિવાહ ખારિજ નથી થઈ શકતા.

તનવીર અહમદ તેનું કારણ જણાવતાં કહે છે, “બાળલગ્નનો કાયદો એ કેન્દ્રીય કાયદો છે. પરંતુ તેને શેડ્યૂલ સીમાં સામેલ કરી શકાય છે. આ કારણે રાજ્ય આ કાયદામાં સંશોધન કરી શકે છે.”

પરંતુ આ કાયદાની દુવિધા એ છે કે એક રીતે આ તટસ્થ કાયદો છે જે સમાજના દરેક વર્ગ અને ધર્મ પર લાગુ થાય છે. આ કાયદો બાળલગ્નને એક અપરાધિક કૃત્યની શ્રેણીમાં લાવે છે. પરંતુ આ કાયદામની એક વાતે તેને મજાકનો વિષય બનાવી દે છે.

કારણ કે આ જ કાયદો એક રીતે...\n\ntl;dr:

ભારતીય બાળવિવાહ કાયદા અંતર્ગત ભારતમાં બાળવિવાહને કાયદેસર માન્યતા હાંસલ નથી.


બાસુ ચેટરજી : મિડલક્લાસના 'ખટ્ટા મીઠ્ઠા', 'ચિત્તચોર' ડાયરેક્ટરને અલવિદા\nઆ રિપોર્ટમાં એક જગ્યાએ તેમણે લખ્યું હતું, 'દરમિયાન આસિસ્ટન્ટ ડાયરેક્ટર બાસુ ચેટરજીએ મારી પાસે આવીને ધીમેથી કહ્યું, સર, આવો, જરા કૅમેરાના વ્યૂ-ફાઇન્ડરમાંથી જુઓ તો ગાડીમાં 'ચંદાના ફૂલ' વિશે તમને અંદાજ આવશે.'

બાસુ ચેટરજી ફિલ્મના આસિસ્ટન્ટ ડાયરેક્ટર ઉપરાંત મુંબઈના વિખ્યાત કાર્ટૂનિસ્ટ પણ છે, જે દર અઠવાડિયે તેની 'બાંકી નિગાહ' દ્વારા દુનિયાને જુએ છે અને દેખાડે છે. આથી તેમની કોઈ પણ વાત ઉપર પહેલી જ વખતમાં હું  ગંભીરતાથી ધ્યાન નથી આપતો.

મેં કહ્યું, 'ના ચેટરજી મોશાય...મેં જે ચશ્માથી હીરાબાઈને જોયા છે, (તેનાથી જ) જોઈ રહ્યો છું.'

ત્યારે ચેટરજી મોશાયે કહેવું પડ્યું, 'ચલૂન ના, એક બાર દેખૂન તો?' (આવોને, એક નજર જુઓ તો.)

રેણુની આ અમુક લાઇનોમાં ચેટરજીના વ્યક્તિત્વની તસવીર ઊભી થાય છે, જે તેમની વાતચીત, સમજદારી અને પાછળથી ફિલ્મોમાં જોવા મળે છે.

આ 'બાંકી નિગાહ'નું પોતાની મધ્યમવર્ગીય પૃષ્ઠભૂમિ સાથે ફિલ્મોમાં આગમન થયું અને હિંદી ફિલ્મજગતને એવો ફિલ્મકાર મળ્યો, જે મધ્યમવર્ગીય પરિવાર તથા પરિવારજનોથી વિંટળાયેલો રહ્યો.

ચેટરજીએ પોતાના સમયના લોકપ્રિય સ્ટાર્સ અમિતાભ બચ્ચન તથા જિતેન્દ્રને ક્યારેય ફિલ્મના પડદા ઉપર 'લાર્જર ધેન લાઇફ' બનવા ન દીધા. અમિતાભ બચ્ચનની 'મંજિલ' તથા જિતેન્દ્રની 'પ્રિયતમા' તેનાં ઉદાહરણ છે.

અજમેરમાં જન્મ

બાસુ ચેટરજીનો જન્મ રાજસ્થાનના અજમેર શહેરમાં થયો હતો, તેમના પિતા રેલવેમાં કર્મચારી હતા.

બાદમાં પિતા સાથે મથુરા જવાનું થયું. મથુરા તથા આગ્રામાં બાસુ ચેટરજીનું ભણતર-ગણતર થયું. અહીં તેમની મુલાકાત લેખક રાજેન્દ્ર યાદવ તથા કવિ શૈલેન્દ્ર સાથે થઈ, જે દીર્ઘકાલીન મૈત્રીમાં પરિણામી.

બંને ચેટરજીની પ્રારંભિક ફિલ્મી સફરના સાથી બન્યા. ફિલ્મો જોવાનો ચસ્કો તેમને મથુરામાં લાગ્યો હતો અને જ્વલ્લે જ કોઈ ફિલ્મ ચૂકતા હતા.

મનના કોઈ ખૂણે ફિલ્મના બીજ રોપાઈ ચૂક્યા હતા, જેને અંકુરિત થવામાં 15 વર્ષનો સમય લાગ્યો.

મથુરામાં ગ્રૅજ્યુએશન પૂર્ણ કર્યા બાદ બાસુ આજીવિકાની શોધમાં મુંબઈ આવ્યા. અહીં તેમને એક મિલિટરી સ્કૂલમાં લાઇબ્રૅરિયન તરીકેની નોકરી મળી.

મુંબઈ જેવા શહેરમાં પગ મૂકવાની જગ્યા મળતાની સાથે જ તેમના અરમાનોને નવી પાંખો ફૂટી.

બાસુ ચેટરજીની મુલાકાત 'બ્લિટ્ઝ' સામયિકના સંપાદક સાથે થઈ અને તેઓ પૉલિટિકલ કાર્ટૂનિસ્ટ બની ગયા. કાર્ટૂનિસ્ટની એ 'બાંકી નિગાહ'નો ઉલ્લેખ રેણુએ પોતાના શૂટિંગ રિપોર્ટમાં કર્યો હતો.

ચેટરજી 1948માં મુંબઈ (અલબત...\n\ntl;dr:

ફણીશ્વરનાથ રેણુએ સામયિક 'ધર્મયુગ'માં ફિલ્મ 'તીસરી કસમ'ના શૂટિંગ અંગે રિપોર્ટ લખ્યો હતો, 'તીસરી કસમના સેટ ઉપર ત્રણ દિવસ.'


બિગ બૉસ 12માં વિજેતા બનનારાં દીપિકા આ પહેલાં શું કરતાં હતાં?\nદીપિકા કક્કડ ખૂબ પ્રચલિત અભિનેત્રી અને મૉડલ છે.

અત્યંત રોમાંચક અને આકરા મુકાબલમાં તેમણે ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના પૂર્વ ખેલાડી શ્રીસંતને હરાવ્યા.

ઇનામ સ્વરૂપે દીપિકાને 30 લાખ રૂપિયા અને ટ્રૉફી એનાયત કરાઈ. કાર્યક્રમના હૉસ્ટ સલમાન ખાને વિજેતા તરીકે દીપિકાના નામની જાહેરાત કરી.

તો ત્રીજા નંબરે દીપક ઠાકુર રહ્યા કે જેને રૂપિયા 20 લાખની રકમ ઇનામ તરીકે મળી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ટીવીનાં આ લોકપ્રિય વહુ માટે તેમના ચાહકોએ ઘણા વોટ કર્યા. તેમના ચાહકોએ જ તેમને આ ખિતાબ જીતાડ્યો.

દીપિકા કક્કડ ખૂબ પ્રચલિત અભિનેત્રી અને મૉડલ છે. બિગ બૉસ 12માં આવ્યાં એ પહેલાં દીપિકા કક્કડ કલર્સ ચૅનલની સિરીયલ 'સસુરાલ સિમર કા'માં સિમરની ભૂમિકામાં હતાં.

દર્શકો તેમનાં આ પાત્રને પસંદ કરતા હતા.

દીપિકા કક્કડ બિગ બૉસ પહેલાં 'સસુરાલ સિમર કા'માં સિમરની ભૂમિકામાં હતાં

'સસુરાલ સિમર કા' પહેલાં દીપિકાએ 'નીર ભરે તેરે નૈના' અને 'અગલે જનમ મોહે બિટિયા હી કીજો'માં પણ કામ કર્યું હતું. દીપિકાના પિતા સેનામાં હતા.

2018માં જે. પી. દત્તાની ફિલ્મથી તેમણે બોલીવુડમાં ડેબ્યુ કર્યું હતું અને ફિલ્મમાં તેમના કામના વખાણ પણ થયાં હતાં.

2009માં દીપિકાએ પોતાના કો-એક્ટર રોનક સેમસન સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં.

જોકે, આ લગ્ન માત્ર 3 વર્ષ સુધી જ ટક્યાં હતાં. તેમની આ વાતની ખૂબ ઓછા લોકોને ખબર હતી.

દીપિકા 'સસુરાલ સિમર કા'ના સાથી એક્ટર શોએબ ઇબ્રાહિમ સાથે 2015થી રિલેશનશિપમાં હતી અને તેમણે 22 ફેબ્રુઆરી 2018ના ઇસ્લામ અપવાતાં નિકાહ કર્યા હતા.

શોએબે તેમના ઑનસ્ક્રિન પતિ પ્રેમનો રોલ નિભાવ્યો હતો.

સેટ પર જ તેમને પ્રેમ થયો હતો અને કેટલાંક વર્ષો ડેટિંગ કર્યા બાદ બંને લગ્નના બંધનમાં બંધાયાં હતાં

બિગ બૉસ 12ના ઘરમાં દીપિકા કક્કડને ખૂબ જ ઇમૉશનલ ગણવામાં આવતાં હતાં.

જોકે, પોતાની વાસ્તવિક જિંદગીમાં પણ તેઓ ઇમૉશનલ જ છે.

દીપિકાના પતિ શોએબની બહેન સબાનો જન્મદિવસ 24 ડિસેમ્બરના રોજ હતો.

દીપિકા ઘણા સમયથી બીગ બૉસના ઘરમાં જ હતી.

આ પહેલાં જ તેમણે સબા માટે એક સરસ ડ્રેસ ખરીદ્યો હતો અને શોએબને આપી દીધો હતો.

સબા પોતાનાં ભાભી તરફથી મળેલી આ ગિફ્ટ જોઈને ખૂબ જ ખુશ થઈ ગઈ હતી. તેમણે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર આ વાત શેર કરી હતી.

દીપિકાએ શોએબ ઇબ્રાહિમ સાથે લગ્ન કર્યા બાદ પોતાનું નામ દીપિકા કક્કડ ઇબ્રાહિમ કરી નાખ્યું હતું.

દીપિકાએ લગ્ન બાદ ઇસ્લામની રીતે પોતાનું નામ ફેઝામાં બદલ્યું.

તેઓ ડાન્સ રિયાલિટી શો 'ઝલક...\n\ntl;dr:

30 ડિસેમ્બર 2018ની રાતે બિગ બૉસ 12નાં વિજેતાનું નામ જાહેર કરાયું. રિયાલિટી શૉ 'બિગ બૉસ સીઝન 12' ફિનાલેનાં વિજેતા તરીકે ટેલિવિઝન ઍક્ટર દીપિકા કક્કડનું નામ જાહેર કરાયું છે.


બિગ બૉસ વિજેતા શિલ્પા શિંદે વિશે આ વાતો તમે જાણો છો?\nરવિવાર સાંજે લોનાવાલામાં થયેલા ગ્રાન્ડ ફિનાલેમાં તેમણે હિના ખાનને હરાવીને આ ખિતાબ જીત્યો હતો.

બિગ બૉસ 11ના ગ્રાન્ડ ફિનાલેને ખાસ બનાવવા સલમાન ખાનના મિત્ર અક્ષય કુમાર તેમની આગામી ફિલ્મ 'પેડમેન'ને પ્રમોટ કરવા માટે પહોચ્યા હતા.

બિગ બૉસના ઘરમાં શિલ્પા શિંદેએ 105 દિવસો વિતાવ્યા. રવિવારે સાંજે ફાઇનલ દરમિયાન ઘરમાંથી બહાર થવાની પ્રક્રિયા ચાલતી રહી.

સૌથી પહેલા પુનીશ શર્મા ઘરમાંથી બહાર નીકળ્યા, તેઓ ચોથા નંબર પર રહ્યા. ત્યારબાદ નંબર આવ્યો વિકાસ ગુપ્તાનો જેઓ ત્રીજા નંબર પર રહ્યા. અંતમાં બરાબરની સ્પર્ધા શિલ્પા અને હિના વચ્ચે હતી.

બિગ બૉસ વિજેતાને ટ્રોફી સાથે 50 લાખ રૂપિયાનું ઇનામ પણ મળવાનું હતું જે ઘટીને 44 લાખ રૂપિયા થઈ ગયું.

કારણ કે વિજેતા રકમમાંથી એક ટાસ્ક દરમિયાન વિકાસ ગુપ્તા 6 લાખ રૂપિયા લઈને બહાર થયા હતા.

વર્ષ 1999થી કેરિયરની શરૂઆત કરનાર શિલ્પા શિંદે 'ભાભીજી ઘર પર હૈ' સિરિયલની 'અંગૂરીભાભી'ના પાત્રથી લોકપ્રિય બન્યાં હતાં.

ત્યારબાદ સિરિયલથી તેઓ અલગ થતા વિવાદ થયો હતો. શિલ્પાએ નિર્માતા પર જાતીય સતામણીનો આરોપ લગાવ્યો હતો જેણે નિર્માતાએ નકારતા પાયા વગરનો ગણાવ્યો હતો.

શોથી અલગ થયા બાદ તેઓ ઘણા સમય સુધી બેરોજગાર રહ્યાં. આ સમય દરમિયાન તેમણે હિંદી ફિલ્મ 'પટેલ કી પંજાબી શાદી'માં એક આઇટમ સોંગ પણ કર્યું હતું.

શોના પહેલા દિવસથી જ અભિનેત્રી શિલ્પા શિંદે અને ટીવી નિર્માતા વિકાસ ગુપ્તા વચ્ચે અણબનાવ હતો. આ અણબનાવનું કથિત કારણ વિકાસ ગુપ્તા દ્વારા શિલ્પા શિંદેને 'ભાભીજી ઘર પર હૈ' સિરિયલમાંથી બહાર કાઢવાનું દર્શાવવામાં આવતું હતું.

શિલ્પા શિંદે બિગ બૉસ 11માં ઘરની સૌથી મોટી ઉંમરનાં કન્ટેસ્ટન્ટ હતાં. શિલ્પાએ શોમાં અર્શીખાન અને આકાશ દદલાનીની માની ઉપાધિ સ્વીકારી લીધી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

લોકપ્રિય ટીવી સિરિયલ 'ભાભીજી ઘર પર હૈ'ની અંગૂરીભાભી શિલ્પા શિંદે કલર્સના રિઍલિટી શો બિગ બૉસ 11ની વિજેતા બની છે.


બિઝનેસ : ચંદા કોચરને સાંકળતા વિવાદ પર એક નજર\nઘણા પ્રસંગોએ તેમને ભારતમાં બિઝનેસ ક્ષેત્રમાં સૌથી સફળ મહિલા તરીકે ગણવામાં આવ્યા છે.

પણ આઈસીઆઈસીઆઈ બૅન્કના સીઈઓ અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સામે તાજેતરમાં લાગેલા નવા આક્ષેપો અને તેમના ઍમ્પ્લૉયર દ્વારા આ મામલે તપાસ હાથ ધરવાનો નિર્ણય ચંદા કોચર માટે આગળના દિવસો મુશ્કેલ હોવાના સંકેત દર્શાવે છે.

તેમના પર બૅન્કની આચારસંહિતા, હિતોના ટકરાવ સંબંધિત નિયમોનાં ઉલ્લંઘન તથા કેટલીક ચોક્કસ બૅન્કો સાથેની ડીલમાંથી ગેરલાભ ઉઠાવ્યાના આક્ષેપ છે.

સોમવારે આ મુદ્દે સેબી (સિક્યુરિટી એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા) દ્વારા ચંદા કોચરને નોટિસ આપવામાં આવી છે.

બોર્ડનું કહેવું છેકે ચંદા કોચર દ્વારા 'હિતોનાં ટકરાવ' અંગે માહિતી આપવી જોઈતી હતી, પરંતુ તેમણે આપી ન હતી.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

અત્યાર સુધી શું થયું?

એપ્રિલ- 2012

આઈસીઆઈસીઆ બૅન્કે સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા સહિતનાં બૅન્ક સમૂહનાં ભાગરૂપે વીડિયોકોન જૂથને 3,250 કરોડની લોન મંજૂર કરી હતી.

કુલ 20 બૅન્ક અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પહેલાંથી જ દેવાં તળે દબાયેલા જૂથને 40,000 કરોડનું ધિરાણ આપવાની ઓફર કરી હતી.

22- ઑક્ટોબર, 2016

આઈસીઆઈસીઆઈ અને વીડિયોકોન જૂથના એક રોકાણકાર અરવિંદ ગુપ્તાએ બ્લોગ (બ્લોગ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો) લખીને પ્રકાશિત કર્યો.

તેમાં તેમણે એક પર લખ્યો હતો અને તેને વડાપ્રધાન તથા સરકારના અન્ય વિભાગોને મોકલ્યો.

આ પત્ર ખરેખર 15 માર્ચ, 2016ના રોજ લખવામાં આવ્યો હતો. તેમાં બૅન્કના બિઝનેસ કરવાની નીતિ પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમાં વિડિયોકોન જૂથને આપવામાં આવેલી રૂ. 3250 કરોડની લોનમાં હિતોના ટકરાવની પણ શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી.

આ શક્યતા માટે એવો આધાર આપવામાં આવ્યો હતો કે વિડિયોકોન જૂથના ચેરમેન વેણુગોપાલ ધૂત સાથે ચંદા કોચરના પતિ દીપક કોચર એકબીજા સાથે બિઝનેસમાં સંકળાયેલા છે.

માર્ચ-28, 2018

આઈઆઈસીઆઈના બોર્ડ દ્વારા એક નિવેદન (બોર્ડ બેઠકનું નિવેદન આર્ટિકલ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો) જાહેર કરાયું. તેમાં ચંદા કોચર પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો.

નિવેદનમાં કહેવાયું, "ડીલનો ગેરલાભ ઉઠાવવો, 'હિતોના ટકરાવ'ની બાબત જેવું કંઈ છે જ નહીં.

"આ માત્ર અફવાઓ છે. ખરેખર આ અફવાઓ બૅન્ક અને તેના ટોચના મેનેજમેન્ટની છબી ખરડવા માટે ફેલાવવામાં આવી રહી છે."

માર્ચ-29, 2018

નેશનલ અખબાર ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં એક ઇન્વેસ્ટિગેટિવ આર્ટિકલ (આર્ટિકલ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો) પ્રકાશિત થયો.

તેમાં...\n\ntl;dr:

લગભગ એક દાયકાથી ચંદા કોચર ભારતની બીજા નંબરની સૌથી સફળ ખાનગી બૅન્કની સફળતાનો પર્યાય રહ્યાં છે.


બિઝનેસ : વૉલમાર્ટ-ફ્લિપકાર્ટ વચ્ચેની ડીલથી કોને જોખમ છે?\nઆ ડીલ વૉલમાર્ટની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી ડીલ માનવામાં આવે છે.

પાંચ વર્ષ પહેલાં અમેરિકી ઈ-કોમર્સ કંપની ઍમેઝોને, જ્યારે ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ કર્યો હતો, ત્યારથી જ ફ્લિપકાર્ટ પર બજારમાં દબાણ ઊભું હતું.

ઍમેઝોન પણ ફ્લિપકાર્ટને ખરીદવા માગતી હતી, પણ વૉલમાર્ટ તેમાં સફળ રહી અને તેણે ફ્લિપકાર્ટને ખરીદી લીધી. ફ્લિપકાર્ટના ભારતમાં લગભગ દસ કરોડ જેટલા ગ્રાહકો છે.

વળી ઍમેઝોન એ વાત પર પણ પસ્તાવો કરી રહી હશે કે એક દાયકા પહેલા તેમની કંપનીમાં ઇન્ટર્નશિપ કરવા આવેલા બે વ્યક્તિને કંપનીમાં કેમ ન રાખી લીધા.

કેમ કે એ સમયે કોઈ પણ વ્યક્તિએ વિચાર્યું નહીં હોય કે આ બન્ને વ્યક્તિ ભવિષ્યમાં ઍમેઝોનને ટક્કર આપતી કંપની ચલાવશે.

આ બે વ્યક્તિ આઈઆઈટીમાંથી સ્નાતક થયેલા બે એન્જિનિયર એટલે સચિન બંસલ અને બિન્ની બંસલ.

બન્નેએ ભારત પરત ફરીને વર્ષ 2007માં ફ્લિપકાર્ટ નામની કંપની સ્થાપી હતી.

વૉલમાર્ટની કોશિશ

ફ્લિપકાર્ટના બિન્ની બંસલ અને વોલમાર્ટના સીઈઓ મૅકમિલન

વૉલમાર્ટ કેટલાંક વર્ષોથી ભારતમાં પગ પેસારો કરવાની કોશિશ કરી રહી હતી.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પે કૉર્પોરેટ ટેક્સમાં ઘટાડો કરતા કંપની પાસે મોટાપાયે રોકડ જમા થઈ ગઈ હતી.

ફ્લિપકાર્ટમાં માઇક્રોસોફ્ટ, ટેનસેન્ટ અને સોફ્ટબૅન્કની પણ ભાગીદારી છે. આ કંપંનીઓએ તેમની ભાગીદારી નથી વેચી. જેમાં સોફ્ટબૅન્ક પાસે સૌથી વધુ 20 ટકા હિસ્સો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતમાં  ઑનલાઇન ખરીદીનું બજાર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે. માર્કેટ રિસર્ચ કરતી કંપની ફૉર્સ્ટર અનુસાર, ગત વર્ષે ઑનલાઇન ખરીદીનું બજાર 2100 કરોડનું રહ્યું હતું.

નાણાંકીય મામલે સંશોધન કરતી કંપની મૉર્ગન સ્ટૅનલીના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં 2026 સુધી ઑનલાઇન ખરીદીનું બજાર 200 અરબને આંબી જશે.

એટલે કે આગામી આઠ વર્ષમાં તેમાં 9થી 10 ટકાનો વધારો થશે.

વૉલમાર્ટના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી ડગ મૅકમિલન પણ આ આંકડાઓથી પરિચિત છે.

તેમણે કહ્યું, "ભારત વિશ્વમાં સૌથી આકર્ષક રિટેલ માર્કેટમાંનું એક છે. કદ અને વૃદ્ધિ બન્ન મામલે તે મોટું છે.

"અમે એવી કંપનીમાં રોકાણ કર્યું છે, જેણે ઈ-કોમર્સ બજારમાં મોટું પરિવર્તન લાવ્યું છે."

મૅકમિલનના નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ છે કે, 130 કરોડની વસતી ધરાવતા ભારતના બજાર પર કેમ ઍમેઝોન અને વોલમાર્ટ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓની નજર છે.

પણ સવાલ એ છે કે આ ડીલથી ભારતીય બજાર પર શું અસર થશે અને કઈ રીતે અસર થઈ શકે છે.

ચિંતા

ફ્લિપકાર્ટ પર સામાન વેચતા...\n\ntl;dr:

અમેરિકી કંપની વૉલમાર્ટે ઈ-કોમર્સ કંપની ફ્લિપકાર્ટનો 77 ટકા હિસ્સો ખરીદી લીધો છે. આ માટે કંપની ફ્લિપકાર્ટને 1600 કરોડ ડૉલર (લગભગ એક લાખ સાત હજાર કરોડ રૂપિયા)થી વધુની રકમ ચૂકવશે.


બિટકૉઇન : જેને પડાવવા માટે અબજોપતિઓનાં એકાઉન્ટ હૅક કરાયાં એ કરન્સી શું છે?\nઅબજપતિઓ, ઉદ્યોગપતિઓ અને નેતાઓને એક કથિત સ્કૅમ અંતર્ગત હૅકિંગના શિકાર બનાવવામાં આવ્યા છે.

બુધવારે મોડી રાત્રે એલન મસ્ક, ઝેફ બેઝોસ અને બિલ ગેટ્સ સહિત અનેકનાં ટ્વિટર એકાઉન્ટ હૅક કરવામાં આવ્યાં હતાં.

આ હૅકિંગની પાછળ એક બિટકૉઇન સ્કૅમ હોવાનું મનાઈ રહ્યું છે.

એવા અનુમાન પાછળનું  કારણ એવું છે કે જે એકાઉન્ટ હૅક કરવામાં આવ્યાં છે, તેના પરથી બિકકૉઇનની માગ કરાઈ છે.

બિલ ગેટ્સના એકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવેલા ટ્વીટમાં કહ્યું છે, "મને દરેક વ્યક્તિ સમાજને પરત આપવા વિશે કહેતી હોય છે, હવે એ સમય આવી ગયો છે. તમે મને એક હજાર ડૉલર મોકલો, હું તમને બે હજાર ડૉલર પરત મોકલીશ."

'ટેસ્લા' અને 'સ્પેસ ઍક્સ'ના પ્રમુખ એલન મસ્કના એકાઉન્ટ પરથી કરાયેલા ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે આગામી એક કલાક સુધી બિટકૉઇનમાં મોકલવામાં આવેલા પૈસાને બમણા કરીને પરત આપવામાં આવશે.

બિટકૉઇનના ઍડ્રસની લિંક સાથે ટ્વીટમાં લખ્યું છે, "હું કોવિડ મહામારીના કારણે દાન કરી રહ્યો છું."

થોડી મિનિટોમાં જ આ ટ્વીટ ડિલીટ પણ થઈ ગયાં હતાં.

અમેરિકાના જાણીતા રૅપર કાનયે વેસ્ટ, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામા અને ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના રાષ્ટ્રપતિપદના ઉમેદવાર જો બાઇડન ઉપરાંત દુનિયાની મોટી કંપનીઓમાં શામેલ 'ઉબર' અને 'ઍપલ'નાં એકાઉન્ટ પણ હૅક કરવામાં આવ્યાં હતાં.

થોડી જ વારમાં સેંકડો લોકોએ એક લાખ ડૉલર કરતાં વધારે રકમ મોકલી દીધી. જે એકાઉન્ટને નિશાન બનાવવામાં આવ્યાં છે, એ મિલિયન્સમાં ફૉલોઅર ધરાવે છે.

આ કથિત 'કિંગ બિટકૉઇન સ્કૅમ' બાદ ફરી એક વખત બિટકૉઇન અંગે ચર્ચા ચાલી છે, તો આ બિટકૉઇન શું છે અને તેનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરી શકાય?

બિટકૉઇન અલગ મુદ્રા કઈ રીતે?

આ કૌભાંડ પછી સોશિયલ મીડિયા પર બિટકૉઇનને લઈને તરેહ-તરેહના સવાલો લોકો પૂછી રહ્યા છે.

બિટકૉઇન એક ડિજિટલ કરન્સી છે કે પછી એક વર્ચ્યુઅલ કરન્સી છે. બિટકૉઇન અન્ય મુદ્રાથી કઈ રીતે અલગ છે?

જેમ કે ભારતમાં રૂપિયો, અમેરિકામાં ડૉલર, બ્રિટનમાં પાઉન્ડ છે અને એને ફિઝિકલ કરન્સી કહેવામાં આવે છે.

ફિઝિકલ કરન્સી એટલે એક એવી કરન્સી જેને તમે સ્પર્શી શકો, જોઈ શકો અને નિયમાનુસાર ચોક્કસ દેશમાં કે જગ્યાઓએ તેને ખર્ચ કરી શકો.  જોકે બિટકૉઇનની કહાણી થોડી જુદી છે.

અન્ય ચલણની જેમ ક્રિપ્ટૉકરન્સીને છાપવામાં આવતી નથી અને એટલે જ એને વર્ચ્યુઅલ કરન્સી કહેવામાં આવે છે.

બિટકૉઇન અંગે બે વાત સ્પષ્ટ છે, પહેલી એ કે તે ઇન્ટરનેટના માધ્યમથી ખર્ચ થતી મુદ્રા છે અને બીજી વાત એ કે તેને પરંપરાગત...\n\ntl;dr:

વિશ્વના નામી અબજપતિઓ, ઉદ્યોગપતિઓ અને નેતાઓને એક કથિત સ્કૅમ અંતર્ગત હૅકિંગના શિકાર બનાવવામાં આવ્યા છે.


બિટકૉઇન સ્કૅમ: બિલ ગેટ્સ, ઝેફ બેઝોસ, એલન મસ્ક સહિત અનેક ટ્વિટર ઍકાઉન્ટ હૅક\nબિલ ગેટ્સ, ઝેફ બેઝોસ, એલન મસ્ક સહિત અનેક ટ્વિટર ઍકાઉન્ટ હૅક

આ કિંગ બિટકૉઇન સ્કૅમ છે. હૅક કરવામાં આવેલા ઍકાઉન્ટ્સ પરથી કરવામાં આવેલી પોસ્ટ્સમાં બિટકૉઇન દાનમાં માગવામાં આવ્યા છે.

બિલ ગેટ્સના ઍકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવેલા ટ્વીટમાં કહ્યું છે, "મને દરેક વ્યક્તિ સમાજને પરત આપવા વિશે કહેતી હોય છે, હવે એ સમય આવી ગયો છે. તમે મને એક હજાર ડૉલર મોકલો, હું તમને બે હજાર ડૉલર પરત મોકલીશ."

ટેસ્લા અને સ્પેસ એક્સના પ્રમુખ એલન મસ્કના ઍકાઉન્ટ પરથી કરાયેલા ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે આગામી એક કલાક સુધી બિટકૉઇનમાં મોકલવામાં આવેલા પૈસાને બમણા કરીને પરત આપવામાં આવશે.

બિટકૉઇનના ઍડ્રસની લિંક સાથે ટ્વીટમાં લખ્યું છે, "હું કોવિડ મહામારીના કારણે દાન કરી રહ્યો છું."

થોડી મિનિટોમાં જ આ ટ્વીટ્સ ડિલીટ પણ થઈ ગયાં હતાં.

અમેરિકાના જાણીતા રૅપર કાનયે વેસ્ટ, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામા અને ડેમોક્રૅટિક પાર્ટીના રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર બાઇડન ઉપરાંત દુનિયાની મોટી કંપનીઓ પૈકી શામિલ ઉબર અને ઍપલના ઍકાઉન્ટ્સ પણ હૅક કરવામાં આવ્યાં હતાં.

થોડી જ વારમાં સેંકડો લોકોએ એક લાખ ડૉલર કરતાં વધારે રકમ મોકલી દીધી. જે ઍકાઉન્ટ્સને નિશાન બનાવવામાં આવ્યાં છે, એમના મિલિયન્સમાં ફૉલોઅર્સ છે.

ટ્વિટરે કહ્યું છે કે તેઓ આ ઘટનાની તપાસ કરી રહ્યા છે અને જલદી જ નિવેદન જાહેર કરશે.

અન્ય એક ટ્વીટમાં ટ્વિટર લખે છે કે આ ઘટનાની તપાસ કરાઈ રહી છે, જ્યાં સુધી તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી પાસવર્ડ રિસેટ કરી નહીં શકાય અને ટ્વીટ પણ નહીં કરી શકાય.

ઉલ્લેખનીય છે કે અનેક ટ્વિટર યૂઝર્સ અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ્સ પર લખી રહ્યા છે કે તેઓ ટ્વીટ નથી કરી શકી રહ્યા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

અબજપતિમાં જેમની ગણતરી થાય છે એવા એલન મસ્ક, ઝેફ બેઝોસ અને બિલ ગેટ્સ સહિત દુનિયાના અનેક બિઝનેસમૅન, નેતાઓના ટ્વિટર ઍકાઉન્ટ હૅક કરી લેવામાં આવ્યાં છે.


બિટકૉઇન, ડૉગીકૉઇન, એક્સઆરપી, ઇથૅરિયમ : ક્રિપ્ટૉકરન્સીનો રહસ્યમયી ફુગ્ગો ક્યારે ફૂટશે?\nબિટકૉઇન 34 હજારની સપાટી ઉપર આવી ગયો હતો.

ગત બુધવારે સાંજે બિટકૉઇન, ડૉગીકૉઇન, એક્સઆરપી અને ઇથૅરિયમના ભાવો ગગડી ગયા હતા. બિટકૉઇન 34 હજારની સપાટી ઉપર આવી ગયો હતો.

આ બજારની ઊથલપાથલનું એક દિગ્ગજ પાત્ર ટૅસ્લા મૉટર્સના ઍલન મસ્ક પણ છે, જેમના એક ટ્વીટ ઉપર બજાર ઊછળી કે ગગડી જાય છે.

ચીન દ્વારા ક્રિપ્ટૉકરન્સીના વેપાર સામે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હોવાથી આ કડાકો બોલી ગયો, જોકે કેટલાકના મતે તે સુધારો જરૂરી હતો અને આવનારા સમયમાં બજારને ઉપર લઈ જશે.

તો કેટલાકને આશંકા છે કે આ ટ્યૂલિપનાં ફૂલો જેવું થશે, કારણ કે મજાકમાં બનાવવામાં આવેલા ડૉગીકૉઇનનું વૅલ્યૂએશન 14 અબજ ડૉલર જેટલું થવા જાય છે.

ચીન, ચલણ અન ચમક

માઇનિંગ માટે વપરાતા વિશિષ્ટ હાર્ડવેરનો નમૂનો

બુધવારે (ભારતીય સમય પ્રમાણે), ચીનની નિયામક સંસ્થાએ તેની બૅન્કોને સૂચના આપી કે ક્રિપ્ટૉકરન્સીને લગતી આર્થિક લેવડદેવડ તેમના પ્લૅટફૉર્મ પરથી થવા ન દેવી. આ સાથે જ ચેતવણી આપી કે નાગરિકો તેના સટ્ટાથી દૂર રહે.

ક્રિપ્ટૉકરન્સી સામે ચીનની કાર્યવાહી નવી નથી. 2019માં પણ તેના ઉપર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, છતાં લોકો તેનો વ્યવહાર કરે છે, જે ત્યાંની સરકાર માટે ચિંતાનો વિષય છે.

ચીનની ત્રણ મુખ્ય નાણાકીય સંસ્થાઓએ સોશિયલ મીડિયા ઉપર જનતાને ચેતવી હતી. તેમણે કહ્યું છે કે જો ચેતવણી છતાં કોઈ આ પ્રકારના આર્થિક વ્યવહાર કરે અને નાણાં ગુમાવે તો તેમને કોઈ સંરક્ષણ પ્રાપ્ત નહીં થાય.

સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે તાજેતરમાં ક્રિપ્ટૉકરન્સીમાં જે કડાકો બોલી ગયો હતો, તે નાગરિકોની આર્થિક સલામતીને જોખમમાં મૂકે છે. તેના કારણે આર્થિક અને નાણાકીય વ્યવહારો ખોરવાઈ જાય છે.

ચીનમાં ડિજિટલ કરન્સીમાં વેપાર નથી થઈ શકતા અને હાલમાં 75 ટકા જેટલું બિટકૉઇન માઇનિંગ ચીનમાં જ થાય છે. ચીન 2060 સુધીમાં 'કાર્બન ન્યૂટ્રલ' બનવા માગે છે, પરંતુ બિટકૉઇન માઇનિંગને કારણે આ લક્ષ્યાંક ખોરવાઈ જાય તેમ છે.

સુરતના તક્ષશિલા અગ્નિકાંડના બે વર્ષ પછી પણ પરિવારો જુએ છે ન્યાયની રાહ

માઇનિંગ ઉપરાંત બિટકૉઇનવ્યવહારોના ઑડિટિંગમાં તેઓ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે, જેથી કરીને તેમને આ ડિજિટલ કરન્સી મેળવવાની તક મળે. આ પ્રક્રિયા માટે પણ શક્તિશાળી કમ્પ્યૂટર પ્રોસેસિંગની જરૂર પડે છે, જેમાં પણ ઊર્જાની ખપત થાય છે.

2024 સુધીમાં ચીનમાં બિટકૉઇન માટે થતો ઊર્જાનો વપરાશ ઇટાલી અને સાઉદી અરેબિયા કરતાં વધી જશે. દેશની દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે તો તે વિશ્વમાં 12મા ક્રમે પહોંચી જશે.

ભારત,...\n\ntl;dr:

તમારા પૉર્ટફોલિયોમાં ચુનંદા પાંચ-છ કંપનીના શૅર હોય અને તેમાં એક જ દિવસમાં 28થી લઈને 45 ટકા સુધીનો કડાકો બોલી જાય તો? કંઈક આવું જ ક્રિપ્ટૉકરન્સીની બજારમાં થઈ રહ્યું છે.


બિટકૉઇનની હાલત પણ ટ્યૂલિપ જેવી થશે?\nપ્રતિકાત્મક તસવીર

ભારતીય ચલણના સંદર્ભમાં ગણતરી કરીએ તો એ મૂલ્ય લગભગ સાડા છ લાખ રૂપિયા થાય.

બિટકૉઇનનાં મૂલ્યમાં સોમવારે અચાનક સાડા ચાર ટકા વધારો થયો હતો.

એક બિટકૉઇનનું મૂલ્ય વધીને અંદાજે સાડા છ લાખ રૂપિયા થઈ ગયું હતું.

લક્ઝમબર્ગસ્થિત બિટકૉઇન એક્સચેન્જના જણાવ્યા અનુસાર બિટકૉઇને આ વર્ષે તેની સફરની શરૂઆત 1,000 ડોલરથી કરી હતી.

તેનો અર્થ એવો થાય કે જાન્યુઆરી 2017ની શરૂઆતમાં એક બિટકૉઇનનું મૂલ્ય 1,000 ડોલર હતું.

બિટકૉઇનનું લોન્ચિંગ 2009માં કરવામાં આવ્યું હતું. એ પછી તેના મૂલ્યમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળ્યા હતા.

ભવિષ્ય વિશે સવાલ

જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો આ વર્ચ્યુઅલ કરન્સીના ભવિષ્ય બાબતે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

અમેરિકાની સૌથી મોટી બેન્ક જેપી મોર્ગનના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (સીઈઓ) જેમી મોર્ગને કૉઇન સંબંધે સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

સતરમી સદીની શરૂઆતમાં ટ્યૂલિપ નામનાં ફૂલોના ભાવમાં અચાનક જોરદાર વધારો થયો હતો.

બિટકૉઇનની હાલત પણ એવી ન થઈ જાય તેવી શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

1623માં એમસ્ટેર્ડમ શહેરમાં આજના ટાઉનહાઉસ જેટલી કિંમતે ટ્યૂલિપની એક ખાસ જાતની દસ ગાંઠ ખરીદવાની દરખાસ્ત મૂકવામાં આવી હતી.

અલબત, ટ્યૂલિપના એ ગાંઠના માલિકે એટલી મોટી કિંમતમાં પણ સોદો કર્યો ન હતો.

સતરમી સદીમાં એ સોદાની વાત દૂર-દૂર સુધી પ્રસરી ત્યારે બજારમાં ટ્યૂલિપની નવી ખુબીઓવાળી વધુ જાતો આવવા લાગી હતી.

આ કિસ્સાનું વર્ણન 1999માં પ્રકાશિત આઈ માઈક ડૈશના પુસ્તક 'ટ્યૂલિપોમેનિયા'માં કરવામાં આવ્યું હતું.

ફૂલોનો નહીં, તેની ગાંઠોનો વેપાર

સતરમી સદીમાં ટ્યુલિપનાં ફૂલનો નહીં પણ તેની ગાંઠનો વેપાર કરાતો હતો

સત્તરમી સદીમાં ટ્યૂલિપના બિઝનેસની સૌથી મોટી ખૂબી એ હતી કે લોકો એ ફૂલનો નહીં, પણ તેની ગાંઠનો વેપાર કરતા હતા.

ટ્યૂલિપનો ઉપયોગ પૈસાની લેવડદેવડ માટે કરવામાં આવતો હતો.

સંપત્તિ માટે ટ્યૂલિપની ગાંઠો વેચવામાં આવી હોવાના ઘણા કિસ્સાઓ સાંભળવા મળ્યા હતા.

1633ના પ્રારંભ સુધીમાં તેની માગ એટલી વધી ગઈ હતી કે સેમ્પર ઓગસ્ટન નામની ટ્યૂલિપની એક જાતની ગાંઠ 5500 ગિલ્ડરમાં વેચવામાં આવી હતી.

ગિલ્ડર એ વખતે હોલેન્ડની કરન્સી હતી. એ પછીનાં ચાર વર્ષમાં તેની કિંમત બમણી થઈ ગઈ હતી.

એ કિંમત એટલી ઊંચી હતી કે તેમાંથી એ સમયના એક પરિવારનો અડધી જિંદગીનો ખાવાનો અને કપડાંનો ખર્ચ તેમાંથી નીકળી જતો હતો.

1637 સુધીમાં એ કારોબાર ટોચ પર પહોંચી ચૂક્યો હતો.

એ સમયે મોટા વેપારીઓ જ નહીં,...\n\ntl;dr:

વર્ચ્યૂઅલ કરન્સી બિટકૉઇનનું મૂલ્ય પહેલીવાર 10,000 ડોલરના આંકને સ્પર્શી ગયું છે.


બિટકોઈનને કારણે અબજોપતિ બનેલા બે ભાઈઓને ઓળખો છો?\nટાયલર અને કેમરોન વિન્ક્લેવોસે 2013માં બિટકોઈનમાં 11 મિલિયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું હતું

તેઓ એક ફિલ્મને કારણે ખ્યાતિ પામ્યા છે, પણ તેમણે કેમેરાનો સામનો ક્યારેય કર્યો નથી.

અમેરિકન ડિરેક્ટર-પ્રોડ્યુસર ડેવિડ ફિન્ચરે 2010માં 'ધ સોશિઅલ નેટવર્ક' નામની ફિલ્મ બનાવી હતી.

એ ફિલ્મ અમેરિકાના આ જોડિયા ભાઈઓની જીવનકથા પરથી પ્રેરિત હતી.

ફેસબૂકના સ્થાપક માર્ક ઝકરબર્ગ પર આઈડિયા ચોરવા બદલ 2009ના અંતમાં વળતરનો દાવો માંડીને આ બન્ને ભાઈઓ જાણીતા થયા હતા.

તેમણે વળતર પેટે આશરે 100 મિલિયન ડોલરની માગણી કરી હતી.

ટાયલર અને કેમરોને દાવો કર્યો હતો કે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરતી વખતે તેમણે યુનિવર્સિટીના સ્ટુડન્ટ્સ માટે સોશિઅલ નેટવર્ક રચવા વિચાર્યું હતું.

એ માટે તેમણે માર્ક ઝકરબર્ગને નોકરીએ રાખ્યા હતા. તેના બે મહિના બાદ ફેસબુકની શરૂઆત થઈ હતી.

અમેરિકન મીડિયામાં વિન્ક્લેવી બ્રધર્સ તરીકે ઓળખાતા આ ભાઈઓએ 100 મિલિયન ડોલર તો મળ્યા ન હતા, પણ તેમણે 2011માં 65 મિલિયન ડોલરનો કરાર કર્યો હતો.

એ પૈકીના 11 મિલિયન ડોલર વર્ચ્યૂઅલ કરન્સીમાં રોકવાનો નિર્ણય તેમણે 2013માં કર્યો હતો.

બિટકોઈન નામની એ કરન્સી વિશે ત્યારે ભાગ્યેજ કોઈ કંઈ જાણતું હતું.

આજે એ ક્રિપ્ટોકરન્સીનું મૂલ્ય એટલું વધી ગયું છે કે વિન્ક્લેવોસ બ્રધર્સના એ રોકાણનું મૂલ્ય વધીને 1,100 મિલિયન ડોલર થઈ ગયું છે.

બિટકોઈનના સ્પોન્સર્સ પૈકીના એક

સોહામણા વિન્ક્લેવોસ બ્રધર્સે બિટકોઈનમાં કરેલા રોકાણનું મૂલ્ય વધીને 1,100 મિલિયન ડોલર થઈ ગયું છે.

ક્રિપ્ટોકરન્સીના મૂલ્યમાં જોરદાર વધારો થશે એ વિન્ક્લેવોસ બ્રધર્સ જાણતા હતા. વાસ્તવમાં તેઓ બિટકોઈનના મુખ્ય સ્પોન્સર્સ પૈકીના એક છે.

આ વર્ષે બિટકોઈનના મૂલ્યમાં 1,000 ટકાથી વધુની વૃદ્ધિ થઈ છે એ જાણીતી વાત છે.

પોતે એક પણ બિટકોઈન વેચ્યો ન હોવાનો દાવો વિન્ક્લેવોસ બ્રધર્સ કરી રહ્યા છે અને તેમની પાસે કુલ પૈકીના એક ટકા એટલે કે 90,000 બિટકોઈન્સ છે.

તેમણે એ બિટકોઈન ખરીદ્યા ત્યારે એક બિટકોઈન યુનિટનું મૂલ્ય 120 ડોલર હતું, જે આજે 11,000 ડોલરથી વધારે છે.

વિશ્વની શ્રેષ્ઠ પૈકીની એક યુનિવર્સિટીમાં ઈકોનોમિક્સનો અભ્યાસ કરી ચૂકેલા વિન્ક્લેવોસ બ્રધર્સ એથ્લેટ્સ પણ છે.

2008ની બીજિંગ ઓલિમ્પિક્સમાં નૌકા ચલાવવાની સ્પર્ધાની ફાઈનલમાં તેઓ પહોંચ્યા હતા.

તેમણે જેમિની નામનો એક્સચેન્જ રેટ અને વિન્ક્લેવોસ કેપિટલ નામનું પોતાનું ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ પણ રચ્યું છે.

આ...\n\ntl;dr:

ટાયલર અને કેમરોન વિન્ક્લેવોસ આસાનીથી હોલિવૂડમાં એક્ટર્સ બની શકે છે. બન્ને ભાઈ હેન્ડસમ છે, 36 વર્ષના યુવાન છે, સારી ઉંચાઈ ધરાવે છે અને અબજોપતિ પણ છે.


બિનસચિવાલય આંદોલન : 'થાનગઢમાં ભાઈની હત્યાની SIT નો રિપોર્ટ હજુ નથી આવ્યો'\nઆ બધાની વચ્ચે બિનસચિવાલય આંદોલનમાં વિદ્યાર્થીઓના ન્યાય માટે થાનગઢથી પારુલ રોઠોડ પણ આવ્યાં છે. સપ્ટેમ્બર 2012માં થાનગઢમાં પોલીસ ફાયરિંગમાં ત્રણ દલિત યુવકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં, તેમાંથી એક  મેહુલ રાઠોડ હતા જેઓ પારુલના ભાઈ હતા.

પારુલનું કહેવું છે કે તેમને સરકાર ઉપર જરાય પણ વિશ્વાસ નથી.

પારુલ કહે છે, "મારા ભાઈની હત્યા થઈ તેને વર્ષો થયાં. તે સમયે સરકારે SIT નું ગઠન કર્યું હતું.""તે સમયે સંજય પ્રસાદની અધ્યક્ષતમાં મામલાની તપાસ થઈ હતી પરંતુ તેનો રિપોર્ટ સરકારે હજુ જાહેર નથી કર્યો."

ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ગાંધીનગર બેઠક પરથી અમિત શાહ સામે પારુલના પિતા વાલજીભાઈ રાઠોડે ઉમેદવારી નોંધાવી હતી. તેઓ એ ચૂંટણી હારી ગયા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ગાંધીનગર ખાતે બિનસચિવાય આંદોલનને ચાર દિવસ થયા. જોકે, ગુજરાત સરકારે એક દિવસ અગાઉ જ સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગૅશન ટીમ (SIT)નું ગઠન કરી 10 દિવસમાં તપાસનો રિપોર્ટ સોંપવાની વાત કરી છે.


બિનસચિવાલય પરીક્ષા વિવાદ : અંતે ગુજરાત સરકારે પરીક્ષા રદ કરી\nગુજરાતના ગૃહરાજ્યમંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજાએ પ્રેસ-કૉન્ફરસ કરીને માહિતી આપી કે વિદ્યાર્થીઓનાં હિતને ધ્યાનમાં રાખીને પરીક્ષા રદ કરાઈ છે.

તેઓએ કહ્યું કે સીટની ભલામણ હતી કે પરીક્ષામાં ગેરરીતિ થઈ હોય એવું પ્રથમ દૃષ્ટિએ જણાઈ આવે છે અને પરીક્ષા રદ કરવાની ભલામણ કરી હતી.

આથી મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ સીટની ભલામણોને ધ્યાનમાં રાખીને અને ગુજરાતના કોઈ વિદ્યાર્થીને અન્યાય ન થાય એ માટે પરીક્ષા રદ કરી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે પરીક્ષામાં ગેરરીતિ થયાની આશંકાને જોતાં મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારો ગાંધીનગરમાં એકઠા થયા હતા અને પરીક્ષા રદ કરવાની માગ કરી હતી.

પ્રદીપસિંહ જાડેજાની પ્રેસ-કૉન્ફરન્સ

પ્રદીપસિંહ જાડેજાએ પ્રેસ-કૉન્ફરન્સમાં જણાવ્યું: "ચોરીની ફરિયાદો મળી ત્યાર બાદ 10 મોબાઇલ ફોનને એફએસએલમાં ચેક કરવા મોકલ્યા હતા, જેમાં પેપરલિકના પુરાવા હતા."

"ઉપરાંત જે સીસીટીવી ફૂટેજ મળ્યાં હતાં, તેની તપાસ એફએસએલે કરી હતી, જેમાં મોબાઇલમાંથી પેપર લખતા વિદ્યાર્થીઓ દેખાયા છે. જેના આધારે એસઆઈટી એક તારણ પર પહોંચી છે કે આ પરીક્ષામાં ગેરરીતિ થઈ છે."

"એસઆઈટીનો 30થી વધુ પાનાંનો અહેવાલ છે જેમાં આ પેપરલિક કેટલાં કેન્દ્રોમાં થયાં છે એ જણાવ્યું છે. આથી આ તમામ બાબતોને ધ્યાન લઈને પરીક્ષા રદ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે."

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "બનાસકાંઠા અને ગીર સોમનાથમાં પેપરલિક મામલે ચાર લોકો સામે એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે. હવે આ સમગ્ર તપાસમાં ક્રાઇમ બ્રાન્ચ અને એટીએસ (ઍન્ટિ-ટૅરરિસ્ટ સ્ક્વૉડ) જોડાશે, જેના આધારે પેપર ક્યાંથી અને કેવી રીતે લીક થયું છે એ ખબર પડશે."

"તેમણે કહ્યું કે પ્રથમ વખત પરીક્ષા બાબતની તપાસમાં ક્રાઇમ બ્રાન્ચ અને એટીએસને જોડવામાં આવી છે. તપાસના આધારે જે લોકો પકડાશે, એ લોકો ત્રણ વર્ષ સુધી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ નહીં આપી શકે."

"39 ગેરરીતિની જે ફરિયાદો મળી છે એ તમામ પરીક્ષા કેન્દ્રમાં આગામી દિવસોમાં કોઈ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ નહીં યોજાય."

ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રદેશાધ્યક્ષ અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે પરીક્ષા રદ થવીએ ગુજરાતના યુવાનોની એકતા અને તેમના સંઘર્ષની જીત છે.

અગાઉ પરીક્ષામાં ગેરરીતિ થઈ હોવાનો ઇન્કાર કરનારી રાજ્ય સરકારે પરીક્ષા રદ કરી છે, જે દર્શાવે છે કે પરીક્ષામાં ગેરરીતિ થઈ છે.

ગત અનેક પરીક્ષામાં ગેરરીતિ થઈ છે, જેની ન્યાયિક તપાસ થવી જોઈએ.

ચાવડાએ ઉમેર્યું હતું કે એનએસયુઆઈ (નેશનલ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન ઑફ ઇંડિયા) તથા યૂથ કૉંગ્રેસના કાર્યક્રમોને...\n\ntl;dr:

ગુજરાતમાં લેવાયેલી બિનસચિવાલયની પરીક્ષા ગેરરીતિની ફરિયાદોને પગલે રદ કરવામાં આવી છે.


બિનસચિવાલય પરીક્ષા વિવાદ : ચોથા દિવસે આંદોલનકારીઓની સંખ્યા ઘટી પણ આંદોલન યથાવત્\nઆ દરમિયાન આજે કૉંગ્રેસ અને એનએસયુઆઈ દ્વારા ગુજરાતની શાળાઓ અને કૉલેજોમાં બંધનું એલાન આપ્યું હતું. જેના મિશ્ર પ્રતિસાદ સાપડ્યો છે.

કેટલીક જગ્યાએ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ બંધ પાળીને વિરોધને સમર્થન આપ્યું હતું તો કેટલીક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને કૉંગ્રેસ અને એનએસયુઆઈએ ફરજિયાત બંધ પળાવ્યો હોવાનું મીડિયા અહેવાલો જણાવી રહ્યા છે.

બિનસચિવાલય કલાર્ક અને ઑફિસ આસિસ્ટન્ટની પરીક્ષામાં આચરવામાં આવેલી ગેરરીતિને પગલે પરીક્ષાને રદ કરવાની કૉંગ્રેસ અને એનએસયુઆઈ માગ કરી રહ્યાં છે. પરીક્ષા રદ જાહેર ન કરાય ત્યાં સુધી તેમણે આંદોલન ચાલુ રાખવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે.

બંધના એલાનને પગલે અમદાવાદમાં જીએલએસ, એસ.વી. વિવેકાનંદ, નેશનલ જેવી કૉલેજોએ બંધ પાળીને વિરોધ નોંધાવ્યો હતો તો ભરૂચમાં કૉલેજો બંધ કરાવવા પ્રયાસ કરાવી રહેલા કૉંગ્રેસ અને એનએસયુઆઈના કેટલાક કાર્યકરોની પોલીસે અટકાયત કરી હતી.

અમદાવાદ, ભરૂચ ઉપરાંત પાટણ, રાજકોટ, જામનગરમાં પણ કૉલેજો બંધ કરાવવા કૉંગ્રેસ અને એનએસયુઆઈના કાર્યકરો પહોંચ્યા હતા. આ દરમિયાન પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ બંધની અપીલથી અજાણ હોવાની વાત પણ કરી હતી.

કૉંગ્રેસે 9મી ડિસેમ્બરે ગાંધીનગરમાં વિરોધપ્રદર્શન માટે વિદ્યાર્થીઓ અને નાગરિકોને એકઠા થવાની પણ હાકલ કરી છે. કૉંગ્રેસ વિધાનસબાના સત્રના પ્રથમ દિવસે જ રાજ્ય સરકારને ઘેરવા માગે છે.

વડગામના ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેળાણીએ પણ 9મી ડિસેમ્બરે બંધનો કોલ આપ્યો છે.

બીબીસીના સંવાદદાતા તેજસ વૈદ્યના જણાવ્યા અનુસાર "ગાંધીનગરમાં સ્વર્ણિમ પાર્ક 20થી 40 જેટલા વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ ધરણાં પર બેઠા છે. વિદ્યાર્થીઓના વિરોધને ટેકો આપતા ખેડૂત આગેવાન પાલભાઈ આંબલિયા પણ પહોંચ્યા છે. આ પહેલાં ગઈ કાલે પણ તેઓ વિદ્યાર્થીઓ સાથે રહ્યા હતા."

તેજસે વધુમાં જણાવ્યું, "ગુજરાતની કેટલીક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પરીક્ષાઓ ચાલી રહી હોવાને લીધે કૉંગ્રેસે ફરજિયાત બંધને બદલે બંધની અપીલ કરી હતી. જેને આજે મિશ્ર પ્રતિસાદ સાપડ્યો હતો."

"જોકે, અમદાવાદની કેટલીક કૉલેજોને બંધ કરાવવા માટે કૉંગ્રેસ અને એનએસયુઆઈના કાર્યકરો પહોંચ્યા હતા અને પરિસ્થિતિ ન બગડે એ માટે પોલીસ પણ તહેનાત થઈ ગઈ હતી. "

અહીં એ વાત પણ મહત્ત્વની છે કે આવતી કાલે કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યોની બેઠક મળવાની છે, જેમાં આ મામલે આગળની રણનીતિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવશે.

તો આ દરમિયાન રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ મુદ્દાના અભાવે કૉંગ્રેસ વિરોધપ્રદર્શનો કરી રહી હોવાનો...\n\ntl;dr:

બિનસચિવાલય કલાર્ક અને ઑફિસ આસિસ્ટન્ટની પરીક્ષામાં ગેરરીતિને લઈને ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનનો આજે ચોથો દિવસ છે. આંદોલનની ત્રીજી રાત પણ વિદ્યાર્થીઓએ રસ્તા પર વિતાવી હતી.


બિનસાંપ્રદાયિક ફ્રાન્સમાં શિક્ષકની હત્યા બાદ ઇસ્લામ અગે શું ચર્ચા થઈ રહી છે?\nએ છોકરાએ હાઈસ્કૂલના એક શિક્ષકની, તેમનું મસ્તક કાપીને 16 ઑક્ટોબરે હત્યા કરી હતી. સૅમ્યુઅલ પૅટી નામના એ શિક્ષક વિદ્યાર્થીઓને અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય વિશે ભણાવી રહ્યા હતા અને એ સંદર્ભે તેમણે શાર્લી એબ્દોનાં કાર્ટૂનોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંએ શિક્ષકની હત્યાની ઘટનાને "ઇસ્લામિક આતંકવાદી" હુમલો ગણાવી છે અને એમની સરકારે "ઇસ્લામિક આતંકવાદ" વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડ્યું છે.

રાષ્ટ્રપ્રમુખના નિવેદન સાથે અસહમત હોય એવા બહુ ઓછા લોકો આજે ફ્રાન્સમાં હશે. વિરોધ પક્ષના એક નેતાએ કહ્યું હતું કે "અમને આંસુ નહીં, હથિયાર જોઈએ છે." સમગ્ર ફ્રાન્સમાં પ્રચંડ રોષ ફાટી નીકળ્યો છે.

શિક્ષક પરના હુમલા પછી પોલીસે 40 સ્થળો પર દરોડા પાડ્યા હતા અને 16 લોકોની અટકાયત કરી હતી. બાદમાં તેમને છોડી મૂકવામાં આવ્યા હતા.

સરકારે એક મસ્જિદને બંધ કરવાનો આદેશ પણ આપ્યો હતો. એ મસ્જિદે પૅટીની હત્યા પહેલાં ફેસબુક પર એક વીડિયો શૅર કર્યો હતો અને પૅટી જ્યાં ભણાવતા હતા એ સ્કૂલનું નામ-સરનામું જણાવ્યું હોવાનો આરોપ છે.

પેગંબર મહંમદ વિરુદ્ધનાં નિવેદનો અને તેમના ચિત્રનું પ્રદર્શન મુસલમાનો માટે ધાર્મિક રીતે સંવેદનશીલ મામલો છે, કારણ કે ઇસ્લામિક પરંપરામાં મહમંદ અને અલ્લાની તસવીરો દર્શાવવા પર સ્પષ્ટ મનાઈ છે.

શાર્લી એબ્દો નામના સામયિકે પેગંબર મહંમદનાં કાર્ટૂન પ્રકાશિત કરવાનો નિર્ણય 2015માં કર્યો ત્યારથી ઉપરોકત મુદ્દો ચર્ચાઈ રહ્યો છે. કાર્ટૂનના પ્રકાશન બાદ સામયિકની ઑફિસ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો અને 12 લોકોની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

સેક્યુલર ઓળખ પર પ્રહાર

શિક્ષકની ઇસ્લામિક સ્ટેટની કથિત શૈલીમાં હત્યા કરવામાં આવી એ પછી રાષ્ટ્રીય એકતાનું જોરદાર પ્રદર્શન ફ્રાન્સમાં જોવા મળી રહ્યું છે, પરંતુ વિશ્લેષકો કહે છે કે શિક્ષકની હત્યા બાદ ધર્મનિરપેક્ષતા તથા અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય સંબંધે વર્ષોથી દબાયેલો અસંતોષ દેશના કેટલાક ભાગમાં પ્રકટ થઈ રહ્યો છે.

ફ્રાન્સની રાષ્ટ્રીય ઓળખનું કેન્દ્ર સરકારની ચુસ્ત ધર્મનિરપેક્ષતા છે. તેમના માટે આ બાબત "સ્વતંત્રતા, સમાનતા, બંધુત્વ"ના સિદ્ધાંત જેટલી જ મહત્ત્વની છે.

એ સિદ્ધાંત ફ્રાન્સની ક્રાંતિ પછીથી દેશ, સમાજ અને તેના બંધારણનો આધાર બની રહ્યો છે.

ફ્રાન્સમાં તમામ જાહેર સ્થળો, એ સ્કૂલ હોય કે હૉસ્પિટલ કે ઑફિસ, સરકારની નીતિ અનુસાર કોઈ પણ ધર્મના પ્રભાવથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત હોવાં જોઈએ. ફ્રાન્સ નીતિગત રીતે માને છે કે કોઈ પણ...\n\ntl;dr:

ફ્રાન્સમાં આજકાલ ગંભીર મનોમંથન ચાલી રહ્યું છે. તેનું કારણ છે ચેચેન મૂળના એક છોકરાની બર્બરતા.


બિપિન રાવત : દેશના પ્રથમ ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ આ 5 કામો નહીં કરી શકે\nચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ યાને સીડીએસનું કામ લશ્કરની ત્રણેય પાંખ નૌસેના, વાયુસેના અને ભૂમિદળના કામકાજમાં તાલમેલ રાખવાનું અને દેશની સૈન્યશક્તિ મજબૂત કરવાનું છે.

સરકારી આદેશ મુજબ સીડીએસ તરીકે બિપિન રાવતની નિયુક્તિ 31 ડિસેમ્બર 2019થી શરૂ થાય છે.

જનરલ રાવત 3 વર્ષ અગાઉ સેના પ્રમુખ બન્યા હતા. સેનાપ્રમુખ બનતા અગાઉ તેમણે પાકિસ્તાન સરહદે, ચીન સરહદે અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં સરદહે જવાબદારીઓ સંભાળી ચૂક્યા હતા.

નિવૃત્તિવય 65 કરવામાં આવ્યા પછી બિપિન રાવત આગામી ત્રણ વર્ષ એટલે કે ડિસેમ્બર 2022 સુધી ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ રહેશે.

ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ તરીકે એવી અનેક બાબતો છે જે તેઓ કરી શકશે અને એ સાથે એવી મર્યાદાઓ પણ છે જે તેઓ નહીં ઓળંગી શકે.

એ 10 બાબતો જે બિપિન રાવત નહીં કરી શકે

એ 5 બાબતો  જે રાવત નહીં કરી શકે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

આર્મી ચીફ બિપિન રાવતની નવી પોસ્ટ હવે ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ છે.


બિરલા ખાનદાનના 'વિલ્ફુલ ડિફૉલ્ટર' અને કરોડોના આસામી યશ બિરલા કોણ છે?\nયશોવર્ધન બિરલા

આવું પહેલી વખત થયું છે, જ્યારે બિરલા પરિવારની કોઈ વ્યક્તિને 'વિલ્ફુલ ડિફૉલ્ટર' અથવા તો જાણી જોઈને દેવું ન ચૂકવનાર વ્યક્તિ જાહેર કરવામાં આવી છે.

યશ બિરલા પર આરોપ છે કે તેમની કંપની બિરલા સૂર્યા લિમિટેડ પર 67.65 કરોડ રૂપિયાનું દેવું છે.

યુકો બૅન્કના રિકવરી ડિપાર્ટમેન્ટના એક અધિકારીએ આ વાતને સમર્થન આપ્યું છે.

બૅન્ક તરફથી અખબારોમાં આપવામાં આવેલી નોટિસમાં યશ બિરલાની તસવીર પણ છપાઈ છે.

'વિલ્ફુલ ડિફૉલ્ટર' જાહેર કરવાનો મતલબ છે કે યશ બિરલા દેવું ચૂકવી શકે છે પણ તેઓ આવું કરતા નથી. એટલું જ નહીં, એમણે જે કામ માટે લૉન લીધી હતી, તેના માટે ઉપયોગ કર્યો નહીં.

'વિલ્ફુલ ડિફૉલ્ટર' ની જાહેરાત બાદ માત્ર કંપની માટે જ નહીં પણ જે કંપનીના તેઓ ડિરેક્ટર છે તેના માટે પણ લૉન લેવી મુશ્કેલ થઈ જાય છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે યુકો બૅન્કની સ્થાપના ઘનશ્યામદાસ બિરલાએ કરી હતી. ઘનશ્યામદાસ બિરલા યશોવર્ધન બિરલાના પરદાદા રામેશ્વરદાસ બિરલાના ભાઈ હતા.

બૅન્કોના રાષ્ટ્રીયકરણની નીતિને કારણે 19 જુલાઈ, 1969ના રોજ યુકો બૅન્ક પણ ભારત સરકારના તાબામાં આવી ગઈ.

યશ બિરલાની સરખામણી ઘણી વખત તેમના સંબંધી અને ભારતના સૌથી વધુ ધનિક લોકોમાંના એક અને આદિત્ય બિરલા ગ્રૂપના પ્રમુખ કુમાર મંગલમ બિરલા સાથે કરવામાં આવે છે.

ફૉર્બ્સ મૅગેઝિન અનુસાર આદિત્ય બિરલા પાસે 1.5 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ છે અને તેમના આદિત્ય બિરલા ગ્રૂપની કુલ આવક 44.3 અબજ ડૉલર છે.

બીજી તરફ બૉડી બિલ્ડીંગના શોખીન યશ બિરલાનું ઇન્સ્ટાગ્રામ તેમના બાઇસેપ્સ, ટ્રાઇસેપ્સ અને એબ્ઝની તસવીરોથી છલકાય છે.

કોણ છે યશ બિરલા?

યશ બિરલાનો પરિવાર દેશના જાણીતા બિઝનેસ પરિવારોમાંનો એક છે.

યશ બિરલાની ઉંમર 23 વર્ષની હતી ત્યારે તેમનાં માતાપિતા અને બહેનનું હવાઈ દુર્ઘટનામાં અવસાન થયું હતું.

યશનો પરિવાર મુંબઈથી બેંગલૂરુ જતી ફ્લાઇટ આઈસી 605માં હતો જે 14 ફેબ્રુઆરી 1990ના દિવસે ક્રૅશ થઈ હતી. આ દુર્ઘટનામાં કુલ 92 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

માર્યા ગયેલા લોકોમાં યશ બિરલાના પિતા અને જાણીતા ઉદ્યોગપતિ અશોક બિરલા, તેમનાં માતા સુનંદા અને તેમનાં બહેન સુજાતા પણ હતાં.

યશ એ વખતે અમેરિકાના નોર્થ કૅરોલિનામાં એમબીએનો અભ્યાસ કરતા હતા. આ રીતે 800 કરોડ રૂપિયાના બિઝનેસની જવાબદારી યશ ઉપર આવી ગઈ.

થોડાં વર્ષો પહેલાં 'રૅંડેવુ વિથ સિમી ગરેવાલ' ટીવી શોમાં વાત કરતાં યશ બિરલાએ કહ્યું હતું, "સવારના સાત વાગ્યા હતા અને મારા આન્ટીનો કૉલ...\n\ntl;dr:

કોલકાતાથી સંચાલિત યુકો બૅન્કે ગયા અઠવાડિયે યશોવર્ધન બિરલાને 'વિલ્ફુલ ડિફૉલ્ટર' જાહેર કર્યા છે.


બિલ ન ભર્યું તો હૉસ્પિટલે બાળકીને બંધક બનાવી, રાષ્ટ્રપતિએ પૈસા ભરવા પડ્યા\nતેમણે પોતાની ફૂલ જેવી બાળકીને એક ખાનગી હૉસ્પિટલમાંથી આઝાદ કરાવી છે.

ગબોનની એક ખાનગી હૉસ્પિટલમાં બિલની ચૂકવણી સમયસર ન કરાતાં બેબી એન્જલને તેની માતાથી દૂર રાખવામાં આવી હતી.

આ મામલો સામે આવ્યા બાદ સમગ્ર દેશમાં આ પરિવાર માટે અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું હતું.

તેના અંતર્ગત 3630 ડોલરની રકમ એટલે કે આશરે 2,32,773 રૂપિયાની ચૂકવણી હૉસ્પિટલને કરવામાં આવી હતી.

ખાસ વાત એ છે કે ગબોનના રાષ્ટ્રપતિ અલી બોંગોએ પણ આ અભિયાન માટે થોડી રકમ જમા કરાવી હતી.

ગબોનની રાજધાની લિબરવિલેમાં હાજર બીબીસી સંવાદદાતા ચાર્લ્સ સ્ટીફન મવોનગોઉ જણાવે છે, "ગત સોમવારે આ મામલા સાથે જોડાયેલા ખાનગી હૉસ્પિટલના ડાયરેક્ટર વિરુદ્ધ બાળકીના અપહરણનો મામલો દાખલ કરી તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ એક દિવસ બાદ આ આરોપ પરત ખેંચી લેવામાં આવ્યા હતા."

બેબી એન્જલને હવે પાંચ મહિના બાદ ક્લિનિકમાંથી ઘરે જવા દેવામાં આવી છે.

બાળકીનાં માતા સોનિયા ઓકોમે બીબીસી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું, "મને મારી દીકરી મળી જતાં હું ખૂબ ખુશ છું. પરંતુ મને ખેદ છે કે હું તેને મારું દૂધ પીવડાવી શકતી નથી. કેમ કે છેલ્લા પાંચ મહિનામાં મારું ધાવણ જતું રહ્યું છે."

ગબોનના સ્થાનિક મીડિયાના અહેવાલ મુજબ બાળકી પ્રિમેચ્યોર જન્મી હોવાને કારણે તેને 35 દિવસ સુધી ઇનક્યૂબેટરમાં રાખવામાં આવી હતી અને બિલ પણ તેનું જ હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

આફ્રિકાના દેશ ગબોનમાં એક માતાએ પોતાની બાળકીના જન્મના પાંચ મહિના બાદ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.


બિલકીસ બાનો: નરેન્દ્ર મોદીની સાથે TIME મૅગેઝિનની યાદીમાં સામેલ 'શાહીનબાગનાં દાદી' કોણ છે?\nબિલકીસ બાનો

નાગરિકતા સંશોધન કાયદો (સીએએ) સામે દિલ્હીના શાહીનબાગમાં વિરોધપ્રદર્શન ચાલ્યું હતું અને આ પ્રદર્શનમાં 82 વર્ષીય મહિલા બિલકીસ બાનો પણ સામેલ હતાં.

બિલકીસ બાનોને પણ ટાઇમ મૅગેઝિને વિશ્વના 100 પ્રભાવશાળી લોકોમાં સામેલ કર્યાં છે.

નરેન્દ્ર મોદી, બિલકીસ બાનો સહિત ગૂગલના સીઈઓ સુંદર પીચાઈ, બોલીવૂડ અભિનેતા આયુષ્યમાન ખુરાના, એચઆઈવી શોધકર્તા પ્રોફેસર રવીન્દ્ર ગુપ્તા પણ સામેલ છે.

કોણ છે બિલકીસ બાનો?

બિલકીસ બાનો

નાગરિકતા સંશોધન અધિનિયમ એટલે કે સીએએ સામે દિલ્હીના શાહીનબાગ વિસ્તારમાં થયેલા આંદોલનથી બિલકીસ બાનો ચર્ચામાં આવ્યાં હતાં.

બિલકીસ બાનોને 'શાહીનબાગનાં દાદી' નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

તેઓ શાહીનબાગમાં સીએએ કાયદાને પરત લેવાની માગ સાથે અંદાજે 100 દિવસ ચાલેલા વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ થયાં હતાં.

સ્થાનિક મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બિલકીસ બાનો ઉત્તરપ્રદેશના બુલંદશહર જિલ્લાનાં રહેવાસી છે. તેમના પતિ અંદાજે 10 વર્ષ પહેલાં ગુજરી ગયા હતા, જે ખેતમજૂરી કરતા હતા.

હાલમાં બિલકીસ બાનો દિલ્હીમાં પોતાનાં દીકરા-વહુ સાથે રહે છે.

ટાઇમ મૅગેઝિને બિલકીસ બાનો માટે લખ્યું છે કે "તેઓ ભારતમાં વંચિતોનાં અવાજ બન્યાં. તેઓ ઘણી વાર પ્રદર્શનસ્થળ પર સવારે આઠ વાગ્યાથી રાતે બાર વાગ્યા સુધી રહેતાં હતાં. તેમની સાથે અન્ય હજારો મહિલાઓ પણ હાજર રહેતાં હતાં અને મહિલાઓના આ પ્રદર્શનને 'પ્રતિરોધનું પ્રતીક' માનવામાં આવ્યું હતું."

મૅગેઝિને લખ્યું છે કે બિલકીસ બાનોએ સામાજિક કાર્યકરો, ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીનેતાઓ, જેમને જેલમાં નાખી દીધા, તેમને સતત આશા બંધાવી અને એ સંદેશ આપ્યો કે 'લોકતંત્રને બચાવી રાખવું કેટલું જરૂર છે.'

શાહીનબાગ પ્રદર્શન દરમિયાન એક વાર ભારતના ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું હતું કે 'સીએએ પર અમે (મોદી સરકાર) એક ઈંચ પણ પાછળ નહીં હઠીએ.' તેના જવાબમાં બિલકીસ બાનોએ કહ્યું હતું, "જો ગૃહમંત્રી કહે છે કે તેઓ એક ઈંચ પણ પાછળ નહીં હઠે, તો હું કહું છું કે અમે એક વાળ બરાબર પણ પાછળ નહીં હઠીએ."

દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદર્શનોએ હિંસકસ્વરુપ ધારણ કર્યું હતું અને બસ તથા વાહનોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી. તેમજ રસ્તાઓ બ્લૉક કરવામાં આવ્યા હતા.

શું હતું શાહીનબાગનું પ્રદર્શન?

શાહીનબાગમાં વિરોધપ્રદર્શન દરમિયાન બિલકીસ બાનો

બહુચર્ચિત સિટીઝનશિપ ઍમેન્ડમૅન્ટ ઍક્ટ 2019 વિરુદ્ધ દિલ્હી, હૈદરાબાદ અને મુંબઈ સહિત અનેક શહેરોમાં આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો હતો.

નવા કાયદા મુજબ, ત્રણ પડોશી...\n\ntl;dr:

TIME મૅગેઝિને 100 પ્રભાવશાળી લોકોનું લિસ્ટ જાહેર કર્યું છે, આ લિસ્ટમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સાથેસાથે એક એવો ચહેરો પણ સામેલ છે, જે મોદી સરકાર સામેના વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ હતો, અને એ છે બિલકીસ બાનો.


બિલકીસબાનો : આ જ ન્યાય મને મારા ગુજરાતમાં મળી ગયો હોત તો વધારે ખુશી થાત'\nહું ગુજરાતી છું, ગુજરાતમાં જન્મી છું, ગુજરાતની દીકરી છું. ગુજરાતી સિવાય હિંદી પણ માંડ બોલી શકું છું. મારા પોતાના રાજ્યમાં જ્યારે મને ભય લાગતો હતો ત્યારે સરકાર તરફથી કોઈ સહાય કે મદદ ન મળી એનો મને રંજ છે.

હું કશું ભણી જ નથી. હું કદી શાળાએ જ નથી ગઈ. એ વખતે સમાજમાં દીકરીઓને ભણાવવાનો કોઈ રિવાજ નહોતો.

બાળપણમાં હું ખૂબ ઓછું બોલતી. બાળપણમાં મને સરસ રીતે માથું ઓળવાનો, કાજળ આંજવાનો ખૂબ શોખ હતો, પણ એ બધું તો જાણે 17 વર્ષથી વિસરાઈ જ ગયું છે.

પહેલાં અમે ઘરે એકદમ સરસ રીતે રહેતાં હતાં. મા-બહેનો, ભાઈઓ, પપ્પા એ બધાંની સાથે ખુશ હતાં. ખૂબ ખુશ હતાં, પણ આજે અમે એકલાં થઈ ગયાં છીએ.

અમારાં લગ્ન થયાં ત્યારે અમે બન્ને એકબીજા વગર નહોતા રહેતા. જ્યારે હું પિયર જાઉં અને એક-બે દિવસ થાય તો એ (યાકુબ) પણ આવી જતા.

અમે મહેનત કરી જીવનમાં આગળ વધવાની કોશિશ કરતાં હતાં. જ્યારે મારા પતિ, મારો અને મારા પરિવારનો જીવનમાં આગળ વધવાનો સમય આવ્યો એ જ સમયે 2002માં મારી સાથે અને મારા પરિવાર સાથે એ ગોઝારી ઘટના બની.

અમારા પરિવારના 14 સભ્યોની ઘાતકી હત્યા કરવામાં આવી. હું ગર્ભવતી હોવા છતાં અને મારી લાખ વિનંતીઓ છતાં મારી સાથે ભયંકર અમાનવીય દુષ્કર્મ આચરવામાં આવ્યું. મારી ફૂલ જેવી નાનકડી દીકરી સાલેહાની મારી સામે જ હત્યા કરી દેવામાં આવી.

આ સ્થિતિએ મને જે પીડા આપી છે એને હું વર્ણવી શકું એમ નથી. અમારી દીકરી સાલેહા અમારું પ્રથમ સંતાન હતી.

મને અને મારા પતિ યાકુબને રીતરિવાજ મુજબ એને દફનાવવાનો પણ મોકો ન મળ્યો.

આજે જ્યાં બેસીને એના આત્માની શાંતિ માટે દુઆ કરી શકું એવી કબર પણ મારી પાસે નથી.

આ એક ઘટનાને લીધે અમારો હસતો રમતો પરિવાર સાવ પીંખાઈ ગયો.

અમને જીવનમાં આગળ વધવાની હોંશ હતી અને અમારી જિંદગી પહેલાં થંભી ગઈ અને પછી પાછળ અને પાછળ ધકેલાતી ગઈ.

મેં રેલગાડીને ફક્ત પાટા પર દોડતી જોઈ હતી, જીવનમાં કોઈ મોટું સ્ટેશન પણ નહોતું જોયું.

જ્યારે ગોધરા સ્ટેશન પર એ અમાનવીય ઘટના બની ત્યારે હું અને મારા પતિ સાથે હતાં. આ ઘટનાને લીધે અમારી સાથે કંઈ થઈ શકે છે એનો મને કદી વિચાર પણ નહોતો આવ્યો.

હું અને મારા પતિ પરિવારનાં 14 લોકોની ક્રૂર હત્યાથી એટલા વ્યથિત થઈ ગયાં કે એ દર્દ અને ચિત્કાર જ અમારા બેઉની સૌથી મોટી તાકાત બની.

પહેલાં અમે ફિલ્મો જોતાં પણ 17 વર્ષથી મેં કોઈ ફિલ્મ નથી જોઈ. એમના મિત્રોએ ખૂબ કહ્યું કે તો એમની સાથે મારા પતિ યાકુબ એક વાર ફિલ્મ જોવા ગયા હતા.

17 વર્ષની મારી...\n\ntl;dr:

આજે અદાલત મારા સંઘર્ષને, મને થયેલા અન્યાયને સમજી છે અને મને ન્યાય આપ્યો છે એનો મને ચોક્કસ આનંદ છે અને એ માટે હું માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટની અને મારી પડખે ઊભા રહેનારા દરેકની આભારી છું, પરંતુ આ જ ન્યાય મને મારા ગુજરાતમાં મળી ગયો હોત તો મને વધારે ખુશી થઈ હોત.


બિલાલ ડાર કોણ છે જેનો દરેક કશ્મીરી ફેન છે?\nનાનપણથી બિલાલ વુલર તળાવની સાફ સફાઈ કરે છે.

એ બિલાલ જેની પાસે હિંમત છે પણ તે પોતાની બહાદુરીનો દેખાવ નથી કરતો. તેની આંખોમાં માસૂમિયત છે તો નાની વયે તેણે જીવનનો કપરો સમય પણ પસાર કર્યો છે.

પિતાના મૃત્યુ બાદ ઘરની તમામ જવાબદારીઓ બિલાલના ખભા પર આવી ગઈ છે પણ તેને બિલાલે ખૂબ જ સારી રીતે નિભાવી છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

બિલાલ કહે છે, "મારા પિતા એક પશુપાલક હતા. તેઓ વુલર તળાવમાંથી પ્લાસ્ટીક પણ વીણતા હતા." "મારા પિતાને કેન્સરની બિમારી થઈ ગઈ હતી. વુલર તળાવ પણ કેન્સર જેવી બિમારીથી પીડિત છે."

એશિયાનાં સૌથી મોટાં તળાવની દયનીય સ્થિતિ

બિલાલ બન્યો જમ્મુ કશ્મીર માટે ‘સ્વચ્છ ભારત’નો ચહેરો

એક સમય હતો જ્યારે એશિયાનું સૌથી મોટુ તળાવ મનાતુ વુલર હિમાલયની છાયા હેઠળ ચળકાટ મારતું હતું. આ તળાવ જમ્મુ કશ્મીરના ઉત્તર શ્રીનગર વિસ્તાર તરફ 40 કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે.

વુલર તળાવ 26 વેટલેંડ રામસર કન્ઝર્વેશન સાઇટમાંથી એક છે. પણ પર્યાવરણવિદોના આધારે આ તળાવને બચાવવા માટે ખૂબ જ ઓછા પ્રયાસ થયા છે.

વૈશ્વિક NGO વેટલેન્ડ ઇન્ટરનેશનલના આધારે વર્ષ 1911થી તળાવના વિસ્તારમાં 45%નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

બિલાલની ઉંમર માત્ર આઠ વર્ષ હતી, જ્યારે તેમના પિતાનું મૃત્યુ થયું હતું. તેમના પરિવારે બિલાલના પિતાને બચાવવા દરેક પ્રયાસ કર્યા પણ તેઓ બચી ન શક્યા.

અંતે બિલાલે ઘરની જવાબદારી સંભાળવી પડી. તેના માટે બિલાલે સ્કૂલ છોડી કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

એક સમયે વુલર તળાવ તેનું ઘર હતું, હવે તે જ તળાવ બિલાલને સંકટમાંથી બહાર કાઢે છે અને તેને રોજગારી આપે છે.

રોજ તળાવને સાફ કરે છે બિલાલ

બિલાલ ડાર વુલર તળાવને સ્વચ્છ જોવા માગે છે

બિલાલ રોજ તળાવમાં ઉતરે છે અને 100 થી 200 જેટલી પ્લાસ્ટીકની બોટલ એકત્રિત કરે છે. તેનાંથી તેની રોજની કમાણી 150 રૂપિયા જેટલી થાય છે.

આ કાર્ય કરવા માટે બિલાલે અન્ય બાળકોને પણ તાલીમ આપી છે. બિલાલ કહે છે, "મેં આ તળાવની સફાઈ પૈસા કમાવવા માટે ક્યારે પણ નથી કરી. હું આ સફાઈ આપણા ફાયદા માટે કરું છું."

તેઓ ઉમેરે છે, "જો આ તળાવ સાફ રહેશે, તો તેનું પાણી આપણે પી શકીશું." બિલાલના નિઃસ્વાર્થ કાર્યોને જોઈને બાંદીપોરાના એક સ્થાનિક ફિલ્મ મેકરે બિલાલને લઇને એક ડોક્યુમેન્ટ્રી બનાવી હતી.

આ ડોક્યુમેન્ટ્રીના કારણે બિલાલ કશ્મીરમાં એક ચર્ચિત ચહેરો બની ગયો હતો. શ્રીનગર મહાનગરપાલિકાએ બિલાલને 'ક્લિન ઇન્ડિયા'ના દૂત તરીકે જાહેર કર્યો છે.

બિલાલને શ્રીનગર...\n\ntl;dr:

ઉંમર 17 વર્ષ અને હોદ્દો શ્રીનગર નગર નિગમના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડરનો. આ વાત છે વુલર તળાવને બચાવનારા અને તેમાં ફેંકાતા કચરાથી પોતાના પરિવારનો ગુજરાન ચલાવવા વાળા બિલાલ અહેમદ ડારની.


બિહાર : ગંગા કિનારે 40થી વધારે મૃતદેહો મળવાનો મામલો શું છે?\nબક્સરમાં ગંગા નદીમાં મૃતદેહો મળી આવ્યા

સ્થાનિક પ્રશાસને બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આની પુષ્ટિ કરી છે. પરંતુ સ્થાનિક પત્રકારોએ દાવો કર્યો છ કે તેમને સ્મશાન ઘાટ પર આનાથી વધારે મૃતદેહો જોયા છે.

સ્થાનિક સ્તર પરથી જે તસવીરો આવી છે તે હૃદયદ્વાવક છે, જેમાં મૃતદેહોને જાનવરો પીંખી રહ્યા છે.

ચૌસાના પ્રખંડ વિકાસ પદાધિકારી અશોક કુમારે બીબીસીને પુષ્ટિ કરતા કહ્યું, "30 થી 40 મૃતદેહો ગંગા નદીમાં મળ્યા છે. શક્યતા છે કે આ મૃતદેહો ઉત્તર પ્રદેશથી વહીને અહીં પહોંચ્યા હોય. મેં ઘાટ પર હાજર લોકો સાથે વાત કરી જેમણે કહ્યું કે મૃતદેહો અહીંના નથી."

આ દરમિયાન બક્સરના જિલ્લાધિકારી અમન સમીને એક પ્રેસવાર્તામાં કહ્યું, અમે લોકો ગાઝીપુર અને બલિયાના જિલ્લાધિકારી સાથે સંપર્ક કરી રહ્યા છીએ જેથી ત્યાંના મૃતદેહોના અંતિમસંસ્કાર ત્યાં જ કરવામાં આવે. પરંતુ તો પણ કોઈ મૃતદેહ બક્સરના વિસ્તારમાંથી અહીંયા પહોંચી જશે તો તેનું પૂર્ણ સન્માન સાથે અહીં અંતિમસંસ્કાર કરી દેવામાં આવશે.

બક્સર જિલ્લો ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર રાજ્યની સરહદ પર આવેલો છે.

ગંગા નદીના કાંઠે વસેલા આ જિલ્લાના ઉત્તરમાં યુપીનો બલિયા જિલ્લો અને પશ્ચિમમાં ગાઝીપુર જિલ્લો આવેલો છે.

સ્થાનિક લોકો શું કહી રહ્યા છે?

બક્સર જિલ્લો બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશની સરહદે આવેલો છે અને ગંગા નદીના કાંઠે વસેલો છે

પરંતુ સ્થાનિક પત્રકાર સત્યપ્રકાશ પ્રશાસનના દાવાને સ્વીકાર નથી કરતા.

તેમના મુજબ, "અત્યારે ગંગાજીના પાણીમાં ધાર નથી. પૂર્વથી હવા ચાલી રહી છે, અને પશ્ચિમથી હવા ચાલવાનો સમય તો છે નહીં તો મૃતહેદો વહીને અહીં કેવી રીતે આવી શકે છે.?"

તેઓ આગળ કહે છે, "તારીખ નવ મેની સવારે પહેલા મને જાણ થઈ, મેં ત્યાં લગભગ 100 મૃતદેહો જોયા હતા. જે 10 મેના રોજ તેની સંખ્યા ઘણી ઓછી થઈ ગઈ હતી. આમ તો બક્સરના ચરિત્રવાન ઘાટનું પૌરાણિક મહત્ત્વ છે અને અત્યારે ત્યાં કોરોનાને કારણે મૃતહેદોને સળગાવવાની જગ્યા નથી મળતી. એટલે લોકો ત્યાંથી આઠ કિલોમિટર દૂર ચૌસા સ્મશાન ઘાટ લાવી રહ્યા છે.  "

"પરંતુ આ ઘાટ પર લાકડાંની કોઈ વ્યવસ્થા નથી. નાવડી પર પણ જઈ શકાતું નથી. એટલે લોકો મૃતદેહો ગંગાજીમાં પ્રવાહિત કરી રહ્યા છે. નાવડી ચાલે છે તો કેટલાક લોકો મૃતદેહોમાં ઘડો બાંધીને ગંગાજીમાં વચકાંઠે પ્રવાહિત કરી દે છે."

ત્યાં ઘાટ પર હાજર રહેવા વાળા પંડિત દીનદયાળ પાંડેએ સ્થાનિક પત્રકારોને જણાવ્યું, "કેટલીક વખત આ ઘાટ પર ત્રણ મૃતદેહો રોજ આવે જ છે પરંતુ છેલ્લા 15...\n\ntl;dr:

બિહારના બક્સર જિલ્લાના ચૌસા પ્રખંડના ચૌસા સ્મશાન ઘાટ પર ગંગા નદીમાં ઓછામાં ઓછા 40 મૃતદેહો તરતા મળ્યા છે.


બિહાર : જનસંઘની ત્રણ બેઠકથી કિંગમેકર બનવા સુધીની ભાજપની કહાણી\nજોકે રાજ્યમાં પોતાના બળ પર સરકાર બનાવવા અને સૌથી મોટી પાર્ટી બનવાનું સપનું પુરુ ન થયું.

વીસ વર્ષથી સરકાર બનાવવાના પ્રયત્નો અને ગઠબંધન સરકારમાં જુનિયર પાર્ટનર રહ્યા પછી, આ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે પોતાનું પ્રભુત્વ સાબિત કર્યું છે. હવે ભાજપ વાયદા પ્રમાણે ભલે નીતીશકુમારને મુખ્ય મંત્રી બનાવી લે પરંતુ દબદબો તો તેમનો જ રહેશે, સિનિયર પાર્ટનર તે જ રહેશે.

હિંદીભાષી રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ પછી રાજકીય રીતે બીજું પ્રમુખ રાજ્ય બિહાર, હંમેશાં ભાજપ માટે પડકારરૂપ રહ્યું છે.

વર્ષ 2014માં મોદી લહેર પછી 2015માં બિહારમાં થયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપ, રાજ્યમાં પોતાના દમ પર સરકાર બનાવવાની સ્થિતિમાં ન હતો, 1990ના દાયકામાં રામજન્મભૂમિ આંદોલન છતાં હિંદુત્વના મુદ્દાને લઈને પોતાની જગ્યા બનાવી શક્યો નથી.

જોકે 2020ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં તેમનું પ્રદર્શન આશાઓ કરતાં સારું રહ્યું છે.

ભાજપ માટે આ જીતને મહત્ત્વની ગણાવતા વરિષ્ઠ પત્રકાર નીરજા ચૌધરી આ પરિણામને ચોંકાવનારા પણ માને છે. તે કહે છે, "એવું ઓછું થાય છે કે લોકોની સ્થિતિ ખરાબ હોય પરંતુ તે સત્તાધારી ગઠબંધનમાં એક પાર્ટીને તેના માટે જવાબદાર માને. બિહારમાં જનતાએ પોતાની હેરાનગતિ માટે મુખ્ય મંત્રી નીતીશથી નારાજગી દેખાય છે અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી આશા."

ભાજપના આ પ્રદર્શનને સમજવા માટે હાલની ચૂંટણીના ગણિત સિવાય ભાજપની બિહારમાં હાલ સુધીની સફર પર નજર નાખવી જરૂરી છે.

હિંદુત્વ અથવા જાતિ

બિહારમાં ભાજપે (ત્યારે જનસંઘ) સૌથી પહેલીવાર 1962ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ત્રણ સીટ જીતી હતી. દેશના રાજકારણમાં એ કૉંગ્રેસનો સમય હતો.

1970-80ના દાયકામાં સૌથી મોટું પરિવર્તન આવ્યું. કૉંગ્રેસ વિનાની પાર્ટી સાથે આવી. જયપ્રકાશ નારાયણના આંદોલનથી બિહારમાં ત્રણ મોટાં સમાજવાદી નેતા આવ્યા - લાલુ યાદવ, નીતીશકુમાર અને રામવિલાસ પાસવાન.

1980માં જનસંઘમાંથી બનાવેલી પાર્ટી, ભાજપે પણ રાજ્યમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી અને 21 સીટ જીતી. પરંતુ ભાજપના કોઈ નેતાનું બિહારમાં એવું કદ ન હતું. હિંદુત્વના રાજકારણ અને સવર્ણ મતદારો પરની નિર્ભરતાથી ભાજપનું કામ બની રહ્યું ન હતું.

દાયકાઓથી બિહારના રાજકારણ પર રિપોર્ટિંગ કરતા વરિષ્ઠ પત્રકાર મણિકાંત ઠાકુર પ્રમાણે, રાજ્યનું રાજકારણમાં હંમેશા ઉત્તર પ્રદેશથી અલગ રહ્યું છે.

તેઓ કહે છે "આ લોકો લાખ પ્રયત્ન કરી લે, ઉત્તર પ્રદેશમાં માહોલ બની જાય, પણ બિહારમાં સ્પષ્ટ રીતે ધર્મ સામે આવતો નથી. જાતીય...\n\ntl;dr:

કોરોના મહામારીના મારનો સામનો કરી રહેલી જનતા, આર્થિક તંગી, બેરોજગારી, કામદારોની પરેશાની અને ગઠબંધનના 15 વર્ષની 'એન્ટિઇનકમ્બન્સી'ની વચ્ચે ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) બિહારમાં જીત મેળવવામાં સફળ રહી છે.


બિહાર : દુષ્કર્મનો વિરોધ કરતાં માતા-પુત્રીનું મુંડન કરી ગામમાં ફેરવી\nમળતી માહિતી પ્રમાણે, ગામના માથાભારે શખ્સોએ બુધવારે માતા-પુત્રી સાથે દુષ્કર્મ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેનો બંનેએ પ્રતિકાર કર્યો હતો.

આથી તેમણે નાઈને બોલાવીને માતા-પુત્રીનું મુંડન કરાવી નાખ્યું હતું અને આ રીતે ખુલ્લા માથે તેમને આખા ગામમાં ફેરવ્યાં હતાં.

માતા-પુત્રીની ફરિયાદના આધારે પોલીસે ગ્રામ પંચાયતના બે વૉર્ડ પ્રતિનિધિ તથા સરપંચ સહિત સાતની સામે કેસ દાખલ કર્યો છે.

રાજ્યના મહિલા પંચે સમગ્ર ઘટનાક્રમની સ્વતઃ નોંધ લઈને તપાસ હાથ ધરી છે.

સરપંચ સહિત સાત આરોપી

ભગવાનપુર પોલીસ સ્ટેશનમાં 154/19 ક્રમાંકથી એફઆઈઆર (ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ) દાખલ કરવામાં આવી છે.

આરોપીઓમાં સરપંચ મોહમ્મદ અંસારી, મોહમ્મદ ખુર્શીદ, મોહમ્મદ શકીલ, મોહમ્મદ ઇશ્તેખાર, મોહમ્મદ શમશૂલ હક, મોહમ્મદ કલીમ તથા નાઈ દશરથ ઠાકુર સામે નામજોગ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી છે.

વૈશાલીના પોલીસ વડા માનવજીતસિંઘ ઢિલ્લોએ બીબીસીને જણાવ્યું, "પોલીસે પાંચ કલાકમાં શકીલ તથા નાઈકામ કરતા દશરથ ઠાકુરને ઝડપી લીધા છે."

"અન્ય આરોપીઓને ઝડપી લેવા માટે એએસપીના નેતૃત્વમાં વિશેષ ટીમનું ગઠન કરવામાં આવ્યું છે. જે ઠેર-ઠેર રેડ કરી રહી છે."

પોલીસને આશા છે કે ટૂંક સમયમાં તમામ આરોપીઓને ઝડપી લેવાશે.

ઢિલ્લોએ ઉમેર્યું હતું, "પીડિત માતા-પિતાના નિવેદન ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કૉડની ધારા 164 હેઠળ મૅજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ નોંધવામાં આવશે અને તેમની સરકારી હૉસ્પિટલમાં તબીબી તપાસ હાથ ધરાશે."

મહિલા પંચ ઘટનાસ્થળે

બીજી બાજુ, સમગ્ર ઘટનાક્રમની સ્વતઃ નોંધ લઈને રાજ્યના મહિલા પાંચનાં અધ્યક્ષા દિલમણિ મિશ્રાના નેતૃત્વમાં એક ટીમે ભગવાનપુરની મુલાકાત લીધી હતી.

મિશ્રાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "સમગ્ર ઘટના દુખદ છે. મેં પીડિતાઓની સાથે વાત કરી છે. અમારા પ્રયાસ છે રહેશે કે તેમને વહેલામાં વહેલી તકે ન્યાય મળે."

"પોલીસ અધિક્ષકે અમને ખાતરી આપી છે કે ટૂંક સમયમાં તમામ આરોપીઓને ઝડપી લેવામાં આવશે."

મિશ્રાના કહેવા પ્રમાણે, આ કેસ કેન્દ્રીય મહિલા પંચ સમક્ષ મોકલવામાં આવશે.

ભગવાનપુરના પોલીસ સ્ટેશનના પ્રભારી સંજય કુમારે બીબીસી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું:

"જે વિસ્તારમાં આ ઘટના ઘટી, ત્યાં મોટાભાગે મુસલમાનો રહે છે. એક નાઈને બાદ કરતા તમામ આરોપી મુસલમાન છે."

"આરોપીઓ મહિલાના પાડોશીઓ છે, બંને મહિલા તેમનાં ઘરોમાં એકલી રહે છે અને પરિવારના પુરુષો બહારગામ રહે છે."

વૈશાલીના ડિસ્ટ્રિક્ટ મૅજિસ્ટ્રેટ રાજીવ રોશને બીબીસી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું, "આ એક જઘન્ય...\n\ntl;dr:

બિહારની રાજધાની પટણાથી માત્ર 45 કિલોમિટર દૂર વૈશાલી જિલ્લામાં દુષ્કર્મના પ્રયાસનો વિરોધ કરવા બદલ માતા-પુત્રીનું મુંડન કરાવીને ગામમાં ફેરવવાની ઘટના નોંધાઈ છે.


બિહાર ચૂંટણી : 43 બેઠકો સાથે કમજોર નીતીશકુમારની પાસે શું છે વિકલ્પ?\nબિહારની ચૂંટણીના પરિણામો પછી રાજકીય પક્ષોમાં આ ચર્ચા સામાન્ય છે.

વાત ઘણી નાની છે. આને પ્રમાણિત કરવા માટે બિહારની ચૂંટણીના વિશ્લેષક અનેક આંકડાઓ પણ ગણાવી રહ્યા છે. કેવી રીતે ચીરાગે અંદાજે 20થી 30 સીટ પર નીતીશની પાર્ટી જેડીયુને નુકસાન પહોંચાડ્યું અને કેવી રીતે ઓવૈસીની પાર્ટીએ તેજસ્વીની આરજેડીના મુસ્લિમ વોટ લઈ લીધા.

પરંતુ જે વાત સ્થાનિક નેતાઓને સમજમાં આવી ગઈ, શું 15 વર્ષ સુધી મુખ્ય મંત્રીની ખુરશી પર બેસેલા નીતીશકુમારને સમજમાં ન આવી? આ વાત પર જાણકારોને કોઈ સવાલ છે.

બિહારની ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યા પછી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ અને જેપી નડ્ડાએ ટ્વીટ કર્યું. સૌએ બિહારની જનતાનો આભાર માન્યો. ભાજપના અનેક નેતાઓએ નિવેદન આપ્યા કે બિહારના આગામી મુખ્યમંત્રી નીતીશ કુમાર હશે.

પરંતુ 'બિહારના થનારા મુખ્ય મંત્રી' નીતીશ કુમારે એક શબ્દ પણ કહ્યો નહીં. છેવટે નીતીશકુમારની સામે શું વિકલ્પ છે? આ સવાલના જવાબમાં તમામ ગણિત છુપાયેલું છે.

વિકલ્પ 1 : નીતીશ પોતાની શરત પર મુખ્ય મંત્રી બને

આનો અર્થ એ છે કે 'નાનો ભાઈ' હોવા છતાં તેમની હેસિયત 'બિગ બ્રધર'ની હોય અને સરકાર ચલાવવામાં તેમને ખૂલી છૂટ મળે. મંત્રીમંડળના ભાગલામાં વધારે હક મળે અને ચિરાગ પાસવાને જેડીયુને જે નુકસાન કર્યું છે, તેની ભરપાઈ થાય. કાંઈક એવી શરત મુખ્ય મંત્રી બનવા માટે નીતીશ કુમાર ભાજપની સામે રાખી શકે છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જેડીયુના નેતા કેસી ત્યાગીએ કહ્યું, "નીતીશ કુમાર બિહારના આગામી મુખ્ય મંત્રી બનશે. આ નિર્ણય એનડીએના ગઠબંધનનો છે, નીતીશકુમારનો નથી."

ભાજપની જેડીયુ કરતાં 31 સીટ વધારે છે છતાં પણ નીતીશ કુમારની સરકાર કેવી રીતે ચાલશે? સવાલના જવાબમાં કેસી ત્યાગી કહે છે, "આ ચિંતા સરકાર ચલાવવાવાળાઓને હોવી જોઈએ. પત્રકારોને નહીં. આ દેશમાં અનેક વખત આવી સરકાર પહેલાં પણ ચાલી છે. સરકાર કેવી રીતે ચલાવવી છે, તે નેતાના 'મૉરલ' પર અને તેની પોતાની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે."

તેઓ કહે છે, "નીતીશ કુમાર 15 વર્ષ મુખ્ય મંત્રી રહ્યા છે. તેમની પાસે અનુભવ છે અને ક્ષમતા પણ છે. સીટની સંખ્યા ઓછી રહે અથવા વધારે, હાલ સુધી ગઠબંધનમાં સંપૂર્ણ જવાબદારી તેમણે સારી રીતે નીભાવી છે. એવું પણ અમે જ કરીશું. અમારી સામે કોઈ તકલીફ નહીં આવે."

2015ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં જેડીયુની સીટ આરજેડી કરતા ઓછી હતી પરંતુ મુખ્ય મંત્રી નીતીશ કુમાર બન્યા હતા. વરિષ્ઠ પત્રકાર નિસ્તુલા હેબ્બાર કહે છે કે ભાજપ નીતીશ કુમારને...\n\ntl;dr:

"ભાજપ એક સાથે અહીં ત્રણ ગઠબંધનની સાથે કામ કરી રહ્યું છે. પહેલું હતું, એનડીએનું ગઠબંધન, જેના વિશે સૌ જાણે છે અને માને છે. ભાજપનું બીજુ ગઠબંધન લોક જનશક્તિ પાર્ટી(એલજેપી)ની સાથે હતું અને ત્રીજું ગઠબંધન AIMIMની સાથે હતું. આ બંને ગઠબંધન વિશે લોકો જાણતા હતા, પરંતુ કોઈ માનતું ન હતું. આશા છે કે નીતીશ આ વાતને હવે સમજે."


બિહાર ચૂંટણી : એ મહાદલિતો, જેમની સામે નીતીશકુમાર પર જીવલેણ હુમલાનો કેસ ચાલી રહ્યો છે\nઆ શબ્દો બક્સર જિલ્લાના નંદન મહોલ્લાનાં વડીલ મહાદલિત મહિલા મન્ના દેવીના છે.

નંદન મહોલ્લો બિહારની રાજધાની પટનાથી અંદાજે 150 કિમી દૂર બક્સરના ડુમરાવ પ્રખંડમાં આવેલા નંદન ગામનો એક ભાગ છે.

મહાદલિતોની બહુમતીવાળો આ મહોલ્લો 12 જાન્યુઆરી, 2018માં ત્યારે ચર્ચામાં આવ્યો હતો, જ્યારે સાત નિશ્ચય યોજનાની સમીક્ષાયાત્રા સમયે મુખ્ય મંત્રી નીતીશકુમારના કાફલા પર પથ્થરમારાની ઘટના ઘટી હતી.

આ મામલામાં 91 નામજોગ સહિત અંદાજે 2100 લોકો સામે નીતીશકુમાર પર જીવલેણ હુમલા કરવાનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

'ગરીબો સામે શા માટે કેસ?'

ડુમરાવ વિધાનસભાથી આ વખતે ચૂંટણીમેદાનમાં ઊતરેલાં જેડીયુનાં ઉમેદવાર અંજુમ આરા પાસેથી નંદન ગામના લોકોને આશા છે કે તેઓ તેમની સામેના કેસ દૂર કરવા માટે મુખ્ય મંત્રી સાથે વાત કરશે.

અંજુમ આરાએ આ મામલે બીબીસીને કહ્યું, "હું નંદન ગામના લોકોને મળી છું, તેમની સાથે બધા મુદ્દાઓ પર વાત થઈ છે. તેમને હાલ કોઈ મુશ્કેલી નથી."

"તેમના આશીર્વાદ મારી સાથે છે અને હું એ વાતે પ્રતિબદ્ધ છું કે આ મામલામાં જે લોકો નિર્દોષ છે, તેમને ન્યાય મળે. હું આના માટે મુખ્ય મંત્રી સાથે વાત કરીશ."

આ મામલામાં આરોપી પુત્ર અને વહુનાં વૃદ્ધ માતા મન્ના દેવી વધુમાં કહે છે, "અમે આખી દુનિયામાં બદનામ થયાં. જ્યારે એ સત્ય સામે આવી ગયું છે કે આ ઘટના પ્રશાસનિક ચૂકને કારણે થઈ હતી અને તેમાં સરકારના લોકોનો હાથ હતો, તેમ છતાં અમારી સામેના કેસ પાછા ખેંચાયા નથી."

"ઊલટું અમને હેરાન કરાયાં. હવે લોકો કચેરીના ધક્કા ખાઈને પરેશાન થઈ ગયા છે. આખરે કઈ વાતે અમારા ગરીબ લોકો સામે કેસ ચલાવાઈ રહ્યો છે?"

પથ્થરમારો કેમ થયો હતો?

મન્ના દેવી

નંદન ગામમાં મુખ્ય મંત્રીના કાફલા પર પથ્થરમારો કેમ થયો હતો તેની તપાસ પોલીસ કરી રહી છે અને આ મામલે કોર્ટમાં વિચારાધીન છે.

જોકે ઘટનાના થોડા દિવસો બાદ મુખ્ય મંત્રી નીતીશકુમારે સરકાર અને પાર્ટી સ્તરે તપાસ માટે બિહાર જેડીયુ અનુસૂચિત જાતિ સેલના અધ્યક્ષ વિદ્યાનંદ વિકલને નંદન ગામ મોકલ્યા હતા.

વિદ્યાનંદ વિકલે મુખ્ય મંત્રીને સોંપેલા પોતાના રિપોર્ટમાં લખ્યું હતું કે સ્થાનિક ધારાસભ્ય દદન પહલવાન અને મંત્રી સંતોષ નિરાલાને મુખ્ય મંત્રીના આગમન પહેલાં જ મહાદલિત મહોલ્લાના લોકોએ પોતાની સમસ્યાઓ અને માગોને અવગત કરાવી હતી.

રિપોર્ટ અનુસાર, ધારાસભ્ય અને મંત્રીએ થોડી ગંભીરતાથી મહાદલિતોને સમજાવવાની કોશિશ કરી હોત તો તેમને કાવતરું રચનારા લોકોની ચુંગાલમાંથી બચાવી શકાયા...\n\ntl;dr:

"અઢી વર્ષથી વધુ સમય થઈ ગયો. હવે તો બધા લોકો પણ ભૂલી ગયા છે. પણ અમને યાદ છે કે અમારા મહોલ્લામાં પ્રશાસને કેટલો આતંક મચાવ્યો હતો. ઘરની વહુ-દીકરીઓ પર કેટલો અત્યાચાર થયો હતો. તેમને જબરજસ્તી ઉઠાવીને જેલમાં નાખી દીધાં. એવા લોકો પર કેસ કર્યો, જે મરી ગયા છે અને જે વિદેશમાં રહે છે. આરોપ લગાવ્યો કે અમે નીતીશકુમાર પર જીવલેણ હુમલો કર્યો હતો."


બિહાર ચૂંટણી : તેજસ્વી યાદવ અચાનક નીતીશ કુમાર માટે મોટો પડકાર કઈ રીતે બન્યા?\nહવે તેઓ માત્ર બે કિલો બટાટાના સમોસા બનાવે છે અને તેમાંથી પણ કેટલાક સમોસા વેચાતા નથી. રમેશ કહે છે કે લોકો પાસે પૈસા જ નથી તો સમોસાનું વેચાણ કઈ રીતે થાય?

લાલુપ્રસાદ યાદવનો સિતારો રાજકારણમાં ચમકતો હતો ત્યારે બિહારમાં એવું કહેવાતું હતું કે 'જબ તક રહેગા સમોસે મેં આલૂ, તબ તક બિહાર મેં રહેંગે લાલૂ.' હાલ લાલુપ્રસાદ જેલમાં છે અને સમોસાના વેપારીઓ નિરાશ છે.

તેજસ્વી યાદવના વિધાનસભા મતવિસ્તાર રાધોપુરમાં રમેશની સમોસાની દુકાનનો બિઝનેસ ચૂંટણીના ધમધમાટ વચ્ચે પણ લૉકડાઉન પહેલાંની સ્થિતિમાં પહોંચ્યો નથી. સમોસાના વેપારમાં રમેશને 15 વર્ષનો પુત્ર પણ મદદ કરે છે.

રમેશ કહે છે કે લૉકડાઉનને કારણે તેમનો ધંધો ભાંગી પડ્યો છે અને નીતીશ કુમાર સરકાર તરફથી કોઈ મદદ મળી નથી. રમેશ ઈચ્છે છે કે આ વખતે બિહારમાં સત્તાપરિવર્તન થાય અને કોઈ નવી સરકાર બને.

અલબત, અમારી વાતો ધ્યાનપૂર્વક સાંભળી રહેલો રમેશનો પુત્ર દીપક કહે છે કે નીતીશ કુમાર જ યોગ્ય છે. દીપકની આ વાત સાંભળીને રમેશ હસી પડે છે.

તેજસવી યાદવના વિધાનસભાક્ષેત્ર રાધોપુરના રમેશ પ્રસાદ

રમેશ કહે છે કે "લૉકડાઉનમાં નીતીશ કુમારે કશું કર્યું નથી. અમે અત્યારે અમારા પરિવારનું પાલનપોષણ કઈ રીતે કરીએ છીએ એ પ્રત્યે કોઈ સહાનુભૂતિ નથી. નીતીશ કુમાર 15 વર્ષથી મુખ્ય પ્રધાન છે. હવે બીજા કોઈને તક મળવી જોઈએ."

રાધોપુરમાં યાદવ મતદારો સૌથી વધુ છે. બીજેપીએ પણ તેજસ્વી સામે યાદવ ઉમેદવાર સતીશ રાયને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. સતીશ રાય 2010માં રાબડી દેવીને હરાવી ચૂક્યા છે, પણ 2015માં તેજસ્વી સામે હારી ગયા હતા.

રાધોપુરમાં લગભગ સવા લાખ યાદવ મતદારો છે અને તેમના પછીના ક્રમે રાજપૂત મતદારો છે, જેમની સંખ્યા 40,000ની આસપાસ છે.

હાજીપુરમાં 'પ્રભાત ખબર' દૈનિક અખબારના બ્યૂરો ચીફ સુનીલકુમાર સિંહ કહે છે કે તેજસ્વીને આ વખતે સતીશ રાય સારી ટક્કર આપી શકે તેમ હતા, પરંતુ ચિરાગ પાસવાને રાકેશ રોશનને એલજેપીના ઉમેદવાર બનાવીને આરજેડીનો માર્ગ મોકળો કરી આપ્યો છે.

રાકેશ રોશન રાજપૂત છે અને એવું કહેવાય છે કે તેમને જ્ઞાતિને નામે મત મળશે તો તેજસ્વીનો મોટી સરસાઈથી વિજય થશે.

સુનીલકુમાર સિંહ કહે છે કે "રાકેશ રોશન સંબંધે રાઘોપુરના રાજપૂતોને એવું સૂત્ર આપવામાં આવ્યું છે કે 'પહેલે કુલ તબ ફૂલ'. તેનો અર્થ એ કે પહેલાં આપણી જ્ઞાતિની આબરૂ બચાવો, બીજેપીનાં ફૂલ (કમળ)ની વાત એ પછી. ઘણી વાર તો એવું લાગે છે કે ચિરાગ પાસવાને તેજસ્વીની જીત પાક્કી કરવા માટે જાણી જોઈને...\n\ntl;dr:

રમેશ પ્રસાદ લૉકડાઉન પહેલાં દરરોજ સાત કિલો બટાટાના સમોસા વેચતા હતા અને સારી એવી કમાણી કરી લેતા હતા. લૉકડાઉન ખૂલ્યાના મહિનાઓ પછી પણ રમેશનો ધંધો પહેલાં જેવો રહ્યો નથી.


બિહાર ચૂંટણી : નીતીશકુમાર પોતાના શાસનના બદલે લાલુ પ્રસાદ યાદવનાં 15 વર્ષ કેમ યાદ કરાવે છે?\n15 વર્ષ પછી વધુ એક કાર્યકાળ માટે રાષ્ટ્રીય જનતાંત્રિક ગઠબંધન (એનડીએ)ના મુખ્ય મંત્રીપદના દાવેદાર નીતીશકુમાર પોતાની ચૂંટણીસભાઓમાં 'લાલુ યાદવના જંગલરાજ'ની વારંવાર યાદ અપાવે છે. કેટલીક વખત તો પોતાના 'સુશાસન'ના દાવા કરતાં પણ લાલુના કાર્યકાળની વધુ યાદ અપાવે છે.

નીતીશ લોકોને 15 વર્ષ પહેલાંના બિહારની તસવીર દેખાડતા પૂછે છે, "અમારા શાસન અગાઉ બિહારની સ્થિતિ કેવી હતી? સાંજ થયા પછી કોઈની ઘરમાંથી બહાર નીકળવાની હિંમત હતી? સામૂહિક નરસંહારની કેટલી ઘટનાઓ બનતી હતી?"

તેઓ કહે છે, "અગાઉ અપહરણ, કોમી તોફાનો અને બીજું કેટલું બધું થતું હતું. પરંતુ તમે અમને કામ કરવાની તક આપી, તો અમે કાયદાનું રાજ સ્થાપ્યું. જંગલરાજમાંથી મુક્તિ અપાવી."

નીતીશકુમાર કથિત જંગલરાજની એવી રીતે યાદ અપાવી રહ્યા છે જેને સમજવું પ્રથમ વખતના મતદાર યુવાનો માટે થોડું મુશ્કેલ છે.

વાસ્તવમાં બિહારમાં યુવાન મતદારોએ માત્ર ઘરના વડીલો પાસેથી 1990થી 2005ના સમયગાળાના કિસ્સા સાંભળ્યા હશે.

18થી 35 વર્ષની વયજૂથના મતદારોની સંખ્યા આ વખતની ચૂંટણીમાં લગભગ 50 ટકા છે. એટલે કે લગભગ અડધા મતદારો 36 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે.

નીતીશકુમાર 2005થી 2020 સુધી બિહારના મુખ્ય મંત્રી રહ્યા છે. તેમાંથી મે 2014 પછીના નવ મહિના બાકાત છે જે સમયે તેમણે જીતનરામ માંઝીને મુખ્ય મંત્રીપદે બેસાડ્યા હતા.

પોતાના 15 વર્ષના હિસાબની જગ્યાએ તેમને લાલુ યાદવનાં 15 વર્ષના હિસાબ-કિતાબની વધુ જરૂર શા માટે પડી રહી છે?

આ બાબતની ચકાસણી કરવામાં આવી છે આ રિપોર્ટમાં.

ગુનાખોરી અને ભ્રષ્ટાચાર

લાલુના બિહાર અને નીતીશના બિહારને નજીકથી જોનારા વરિષ્ઠ સમાજશાસ્ત્રી શૈલાબ ગુપ્તા કહે છે, "અગાઉ બિહારમાં શાસન (વ્યવસ્થા) નામની કોઈ ચીજ ન હતી. નીતીશ જ્યારે સત્તા પર આવ્યા ત્યારે તેમણે સૌથી પહેલું કામ રાજ્યમાં શાસન સ્થાપિત કરવાનું કર્યું હતું."

"ત્યારપછીનાં વર્ષોમાં તેમણે એ જ શાસનને વધારે મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. જનતામાં સત્તાના અધિકાર અને તેના પ્રત્યે વિશ્વાસ જગાવ્યો. તેઓ આવું એટલા માટે કરી શક્યા, કારણ કે તેમણે ઘણા મોટા ગુનેગારો, જેવા કે આનંદ મોહન અને મુન્ના શુક્લાને જેલ ભેગા કર્યા. તેના કારણે ગુનેગારોમાં ભય પેદા થયો."

શૈલાબ કહે છે, "નીતીશરાજ અગાઉ ગુનાખોરી આચર્યા પછી ગુનેગારો હીરો બની જતા હતા અને ત્યાર પછીની ચૂંટણીમાં તેમની ઉમેદવારી નક્કી ગણવામાં આવતી હતી. પરંતુ નીતીશના રાજમાં આ બંધ થયું."

નીતીશના કાર્યકાળમાં બિહારમાં ગુનાખોરીમાં...\n\ntl;dr:

બિહારના ચૂંટણીપ્રચારમાં 'પંદર વર્ષ'નો ઉલ્લેખ વારંવાર સાંભળવા મળે છે. લાલુ યાદવનાં 15 વર્ષની સરખામણી નીતીશનાં 15 વર્ષ સાથે કરવામાં આવી રહી છે.


બિહાર ચૂંટણી પરિણામ: તેજસ્વી યાદવે કૉંગ્રેસને 70 બેઠકો આપીને ભૂલ કરી?\nજો બિહારના રાજકારણનાં હાલના દાયકાઓમાં કૉંગ્રેસના પ્રદર્શનને જોઈએ તો તે ખૂબ જ હેરાન કરનારી વાત નથી.

2015ની ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસે આરજેડી અને જનતા દળ યુનાઇટેડ(જેડીયુ)ની સાથે મહાગઠબંધન હેઠળ 41 સીટ પર ચૂંટણી લડી હતી અને 27 સીટ જીતી હતી. લાગી નથી રહ્યું કે આ વખતે પણ કૉંગ્રેસ ગત ચૂંટણી જેવું પ્રદર્શન ફરીથી કરશે.

2010માં કૉંગ્રેસે તમામ 243 સીટ પર ચૂંટણી લડી હતી પરંતુ તેને માત્ર ચાર સીટ મળી શકી હતી. એ જ રીતે 2005માં બિહારમાં બે વખત ચૂંટણી થઈ. એક વખત ફેબ્રુઆરીમાં અને પછી વિધાનસભા ભંગ થયા પછી ફરીથી ઑક્ટોબરમાં ચૂંટણી થઈ.

ફેબ્રુઆરીમાં કૉંગ્રેસે 84 સીટ પર ચૂંટણી લડી અને માત્ર 10 સીટ પર જીત મેળવી જ્યારે ઑક્ટોબરમાં 51 સીટ લડીને માત્ર 9 સીટ જીતી.

વર્ષ 2000ની ચૂંટણી સમયે બિહાર અવિભાજિત હતું અને હાલનું ઝારખંડ પણ તેનો ભાગ હતું, ત્યારે કૉંગ્રેસે 324 સીટ પર લડીને 23 સીટ જીતી હતી, જ્યારે આ પહેલાં 1955ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસે 320 સીટ પર ઉમેદવાર ઉતાર્યા હતા અને 29 સીટ પર જીત મેળવી હતી. 1990માં કૉંગ્રેસે 323માંથી 71 સીટ પર જીત મેળવી હતી.

1985ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસે 323માંથી 196 સીટ જીતીને સ્પષ્ટ બહુમત મેળવ્યો હતો, અહીં છેલ્લી તક હતી જ્યારે કૉંગેસે બિહારમાં બહુમત મેળવી, આ વાતને હવે 35 વર્ષ પૂર્ણ થઈ ગયા છે અને તેનો ગયેલો સમય પરત આવતો જોવા મળી રહ્યો નથી.

ત્યારથી લઈને હાલ સુધી કૉંગ્રેસ બિહારમાં પોતાનું અસ્તિત્વ શોધી રહી છે.

મહાગઠબંધન હેઠળ લડનારી કૉંગ્રેસે 243માંથી 70 સીટ પર ઉમેદવાર ઉતાર્યા.

શું તેજસ્વીએ મજબૂરીમાં આપી 70 બેઠકો?

વરિષ્ઠ પત્રકાર મણિકાંત ઠાકુરના કહેવા પ્રમાણે કૉંગ્રેસના ખરાબ પ્રદર્શનનું સ્પષ્ટ કારણ છે ચૂંટણી પહેલાંની નબળી તૈયારી.

મણિકાંત ઠાકુર કહે છે, "તમામને દેખાઈ રહ્યું હતું કે કૉંગ્રેસની તૈયારી આખા રાજ્યમાં ક્યાંય ન હતી. સંગઠનના સ્તરે પાર્ટી બિલકુલ તૈયાર ન હતી. પાર્ટીની પાસે એવા ઉમેદવાર ન હતા જે મજબૂતાઈથી લડી શકે. મહાગઠબંધનમાં 70 સીટ લેનારી કૉંગ્રેસ, 40 ઉમેદવાર મેદાનમાં ઉતારતા હાંફવા લાગી હતી."

તે કહે છે, "કૉંગ્રેસને જે વીસ-એકવીસ સીટ મળતી જોવા મળે છે એ એટલા માટે કારણ કે લેફ્ટ અને આરજેડીના વોટ ટ્રાન્સફર થયા છે. એ તો સ્પષ્ટ છે કે કૉંગ્રેસે મહાગઠબંધનમાં આવવાથી ફાયદો થયો છે પરંતુ શું મહાગઠબંધનને આનાથી ફાયદો થયો છે, આવું પાક્કી રીતે નહીં કહી શકાય."

કૉંગ્રેસના ખરાબ પ્રદર્શન પછી આ સવાલ ઉઠી રહ્યા છે...\n\ntl;dr:

બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણી રાષ્ટ્રીય જનતા દળ(આરજેડી)ની સાથે મહાગઠબંધન હેઠળ 70 સીટો પર લડનારી કૉંગ્રેસ મુશ્કેલીથી 20 સીટ પર જીતતી જોવા મળી રહી છે એટલે તેનો સ્ટ્રાઇકરેટ પોતાની આશાથી ઘણી નીચે છે.


બિહાર ચૂંટણી: ગુજરાતના પાટીદારો જેવો જ યાદવોનો દબદબો ચૂંટણીમાં કોને ફળશે?\nબિહાર ચૂંટણીમાં જાતિવાદને રાજકીય વિશ્લેષક આશિષ રંજન કંઈક આ રીતે જુએ છે.

બિહારની ચૂંટણીનું એલાન થઈ ગયું છે અને હવે ત્યાં જાતિની ભૂમિકા પર પણ ચર્ચા થશે. પણ એની પહેલાં ઇતિહાસ પર નજર નાખવાની જરૂર છે.

બિહાર એ રાજ્ય છે જ્યાં આઝાદીથી પહેલાં જનોઈ આંદોલન થયું. યાદવો અને કેટલીક અન્ય બિનબ્રાહ્મણ પછાત જાતિઓએ જનોઈ પહેરવાનું શરૂ કર્યું.

આ એ બિહાર છે જ્યાં જેપી આંદોલનના સમયે સંપૂર્ણ ક્રાંતિ માટે હજારો લોકોએ પટનાના ગાંધીમેદાનમાં જનોઈ તોડી.

આ આંદોલનમાંથી નીકળેલા લાલુ પ્રસાદ યાદવ અને નીતીશકુમાર જેવા બિહારના બે મોટા નેતાએ ત્યાં સામાજિક અને રાજકીય પરિવર્તનમાં ભૂમિકા નિભાવી.

બિહારમાં રાજકીય પરિવર્તનની સાથે સામાજિક પરિવર્તન થતું રહ્યું, અથવા એમ કહો કે સામાજિક પરિવર્તનની સાથે રાજકીય બદલાવો થતો રહ્યો. આ પરિવર્તનની સૌથી મોટી ચાવી હતી- જાતિ.

બિહારના રાજકારણમાં જાતિ કેટલી મહત્ત્વની?

એક સમયે સવર્ણોના વર્ચસ્વવાળા બિહારના રાજકારણમાં હવે પછાતોનો દબદબો છે. કોઈ પણ સરકાર બનાવે, પછાત વર્ગની ભૂમિકા મોટી હોય છે.

એનએસએસઓ (નેશનલ સૅમ્પલ સર્વે ઑર્ગેનાઇઝેશન)ના અનુમાન પ્રમાણે, બિહારની અડધી જનસંખ્યા ઓબીસી (પછાત વર્ગ) છે. રાજ્યમાં દલિત અને મુસલમાન પણ મોટા સમુદાય છે.

જોકે આ બધા વર્ગોમાં અંદર ઘણા વર્ગ છે અને બનાવ્યા પણ છે, જે અલગઅલગ રીતે મત આપે છે. પાર્ટીઓ માટે આ વર્ગોના મત મેળવવા સરળ નથી હોતું.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અમરનાથ તિવારી કહે છે કે જાતિ હંમેશાં બિહાર ચૂંટણીમાં એક ફૅક્ટર રહ્યું છે.

અમરનાથ અનુસાર, "બિહારમાં જાતિની વાત કર્યા વિના ન તો પ્રોફેશનલ રાજનીતિની વાત થઈ શકે, ન તો સામાજિક રાજનીતિની. કહેવાનો મતલબ કે જો કોઈ વિભાગમાં કોઈ નિમણૂક થાય તો પણ જાતિનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. "

2015 વિરુદ્ધ 2020 વિધાનસભા ચૂંટણી

વર્ષ 2015માં રાષ્ટ્રીય જનતાદળ (આરજેડી) અને જનતાદળ યુનાઇટેડ (જેડીયુ)ને મળીને ચૂંટણી લડી હતી. સાથે કૉંગ્રેસ પાર્ટી પણ હતી.

આરજેડીના પારંપરિક મતદારો યાદવ અને જેડીયુના 'કવકુશ' એટલે કે કુર્મી, કોઈરી અને કુશવાહા એક થયા. મુસલમાન મતદારો પણ એકતરફી રહ્યા.

આરજેડીને સૌથી વધુ 80 સીટ મળી અને જેડીયુને 71 અને કૉંગ્રેસને 27.

આ ગઠબંધનને અંદાજે 42 ટકા વોટ મળ્યા. તો ભારતીય જનતા પાર્ટીને 53 સીટ મળી અને વોટ ટકાવારી 24.4 રહી. એનડીએના વોટની ટકાવારી મળીને કુલ 29-30 ટકા આસપાસ રહી.

બિહારમાં 15 ટકા યાદવો છે, પરંતુ તેમ છતાં ગત વિધાનસભામાં કુલ 61 યાદવ ઉમેદવારો...\n\ntl;dr:

"બિહારનો સમાજ, જે એક પછાત હતો, તેને પોતાના સશક્તીકરણનો એક જ રસ્તો દેખાયો કે જે તાકાતવર છે, જે સત્તામાં છે, તેની સાથે કેવી રીતે સંબંધો બનાવવા અને એ સંબંધોને બનાવવા માટે જાતિ એક માધ્યમ બની. નેવુંના દશકમાં આ વધુ મજબૂત થઈ."


બિહાર ચૂંટણીમાં કોરોનાની રસી મફતમાં આપવાના ભાજપના ઢંઢેરા સામે સોશિયલમાં સવાલ\nભારતીય જનતા પાર્ટીએ બુધવારે બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પોતાનું સંકલ્પપત્ર જાહેર કર્યું હતું.

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણની હાજરીમાં આ સંકલ્પપત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

ભાજપે બિહારના લોકો માટે 11 સંકલ્પ લીધા છે અને સત્તામાં આવ્યા બાદ તેને પૂરા કરવાનો વાયદો કર્યો છે.

ભાજપના આ સંકલ્પપત્રમાં બિહારવાસીઓ માટે મફતમાં કોરોના રસી આપવાની વાત કરાઈ છે.

જોકે, આ જાહેરાત થતાંની સાથે જ સોશિયલ મીડિયામાં વિપક્ષ સહિત અનેક લોકોએ આના પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

ભાજપના સંકલ્પપત્ર પર કોણ શું બોલ્યું?

કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ આ મામલે એક ટ્વીટ કર્યું છે.

તેઓ ટ્વીટમાં લખ્યું કે ભારત સરકારે કોવિડ વૅક્સિન વિતરણની જાહેરાત કરી દીધી છે. વૅક્સિન અને ખોટા વાયદા તમને ક્યારે મળશે, એ જાણવા માટે કૃપા કરીને તમારા રાજ્યની ચૂંટણીની તારીખ જુઓ.

તો શશિ થરૂરે પણ લખ્યું કે તમે મને વોટ આપો, હું તમને વૅક્સિન.

મોહમ્મદ ઝેશાન નામના એક યૂઝરે લખ્યું કે નિર્મલા સીતારમણના બિહાર રસીકરણ અંગેના ત્રણ અર્થ કાઢી શકાય.

"1. સરકાર બધા માટે મફતમાં રસી બનાવવાની યોજના બનાવી રહી નથી. 2. જો બિહારમાં હારી જશે તો સરકાર મફતમાં રસી નહીં આપે. 3. સરકાર રસીકરણ મામલે દ્વારપાળની ભૂમિકા ભજવવાની અને તેને રાજકીય રૂપે આપવા માટે તૈયાર છે."

તો રૂપા સુબ્રમણ્યા નામનાં એક યૂઝરે ટ્વીટ કરીને ભાજપ પર નિશાન સાધ્યું છે.

તેઓએ ટ્વીટમાં લખ્યું, ભાજપને બિહારમાં પોતાની જીતની સંભાવના ઓછી દેખાઈ રહી છે અને એટલે તે કોવિડ-19ની રસી માટે આવું ગંદું રાજકરણ કરી રહ્યો છે. એટલે સુધી કે ટ્રમ્પે પણ આવો સહારો લીધો નથી.

અભિષેક સાન્યાલ નામના યુઝરે પૂછ્યું, "બીજાં રાજ્યોના લોકોનું શું નિર્મલા સીતારમણ? વળી, રસીની ટ્રાયલ પણ હજુ પૂરી નથી થઈ અને તે હજુ રિસર્ચ મૉડ પર છે. બિહારના લોકો સચેત થઈ જાઓ, ભાજપ તમને મુરખ બનાવે છે."

"તેમણે એવું પણ કહ્યું કે નાણામંત્રી નાણા સિવાયની બધી જ વાતો કરી રહ્યાં છે."

ઉલ્લેખનીય છે કે આખા વિશ્વમાં હાલમાં કોરોના વાઇરસ મહામારીને નાથવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે અને અનેક દેશો તેની રસી માટે પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ભારતમાં પણ કોરોના વાઇરસની રસી માટે પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.

બિહારમાં આગામી સમયમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી થવાની છે.

બિહારમાં ચૂંટણી ક્યારે છે?

•28 ઑક્ટોબર, 3 નવેમ્બર અને 7 નવેમ્બરે મતદાન થશે.

•28 ઑક્ટોબરે પ્રથમ તબક્કામાં 16 જિલ્લાની 71 બેઠકો પર મતદાન થશે.

•3 નવેમ્બરે બીજા...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસની રસી હજુ શોધાઈ નથી, પણ તેના પર અગાઉ અને હાલમાં પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. એવામાં ભાજપના એક ચૂંટણીઢંઢેરાથી રસીની વાત ફરી ચર્ચામાં આવી છે.


બિહાર પૂર : અન્ન અને જળ માટે વલખાં મારતા લોકો\nઆ માહિતી બિહારના ડિઝાસ્ટર મૅનેજમૅન્ટ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી છે.

છેલ્લા ત્રણ દિવસોમાં પૂરની સીમા ખૂબ ઝડપથી વધી રહી છે અને જાનમાલનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

રોજ રોજ નવા નવા વિસ્તારો પૂરની ઝપટમાં આવી રહ્યા છે. પૂરના કારણે ઘર છોડી ચૂકેલા લોકો ફરી સામાન્ય જીવન જીવી શકશે કે નહીં તેની ચિંતામાં છે.

આ મુશ્કેલ સમયમાંથી ઊભરવાનો વિચાર પણ જાણે એક પડકાર લાગે છે.

17 જુલાઈના રોજ મૃત્યુ પામનાર લોકોની સંખ્યા 67 હતી, જ્યારે અસરગ્રસ્ત લોકોની સંખ્યા લગભગ 47 લાખ હતી.

જ્યારે 16 જુલાઈએ અસરગ્રસ્તોની સંખ્યા લગભગ 26 લાખ અને મૃતકોની સંખ્યા 33 હતી અને 18 જુલાઈએ અસરગ્રસ્તોની સંખ્યા 55 લાખ થઈ ગઈ.

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે 16 જુલાઈએ રાહત અને બચાવ કાર્ય માટે 125 મોટરબૉટ સાથે એનડીઆરએફ અને એસડીઆરએફના 796 જવાનોને લગાવવામાં આવ્યા હતા.

જ્યારે અસરગ્રસ્તોની સંખ્યા 55 લાખ થઈ ગઈ તો પણ રાહતકર્મીઓમાં વધારો કરવામાં આવ્યો નથી.

16 જુલાઈના રોજ 185 શિબિરોમાં લગભગ એક લાખ તેર હજાર લોકો હતા.

ગુરુવાર સુધીમાં આ શરણાર્થીઓની સંખ્યા બમણી થઈ ગઈ છે અને શિબિરોની સંખ્યા 130 થઈ ગઈ છે.

આવું કેમ થયું? શું અસરગ્રસ્તો રાહતશિબિરોમાંથી જઈ રહ્યા છે? કે પછી આવતા જ નથી.

બિહાર સરકારના ડિઝાસ્ટર મૅનેજમૅન્ટ વિભાગ દ્વારા લગાવવામાં આવેલા રાહત કૅમ્પની વાસ્તવિકતા જાણવા માટે અમે ગુરવારે ઝંઝારપુરથી પસાર થતા નેશનલ હાઈવે-27 પર પહોંચ્યા.

હાઈવે પરનું જીવન

એક તરફનો રસ્તો બ્લૉક હતો. ડિવાઇડર પર હારબંધ તંબુ લાગેલા હતા. જેમાં આસપાસના ગામના લોકોએ આશરો લીધો હતો. બીજી તરફના રસ્તા પર જ વાહનોની અવર-જવર થઈ રહી હતી.

શરણાર્થીઓમાં મોટા ભાગના ઝંઝારપુરના કન્હોલી અને બિદેરસ્થાન ગામના લોકો પણ હતા. આ વિસ્તાર નરુઆર પંચાયતમાં આવે છે.

અહીં જ કમલા બાલન પાસે ગયા શનિવારે ચાર જગ્યાએ પુલ તૂટવાથી તબાહી મચી હતી.

ગયા શનિવારે રાત્રે આ વિસ્તારમાં પૂર આવ્યું. મિનિટોમાં તો લોકોના ઘરોમાં ડૂબી જાય એટલું પાણી ઘૂસી ગયું.

કેટલા લોકો પાણીમાં તણાઈ ગયા તેનો અંદાજ પણ નથી. જે લોકો બચી ગયા એમણે હાઈવે પર શરણ લીધું છે.

તેમની પાસે બસ વાંસ-નળિયાં, થોડાં વાસણ, વરસાદ અને તાપથી બચવા તાડપત્રી, ઢોર અને થોડાં કપડાં બચ્યાં છે.

પોતાના ડૂબેલાં ઘરોને જોતાં લોકોના ચહેરા ઉદાસ રહે છે.

તેઓ શનિવારની એ કાળી રાત યાદ કરતાં રહે છે જ્યારે એટલું ઝડપથી પાણી આવ્યું કે કશુ સંભાળવાની પણ તક મળી નહીં.

એક તંબુમાં બિદેરસ્થાનના વડીલ સુંદર...\n\ntl;dr:

બિહારમાં આવેલા પૂરમાં મૃત્યુ પામેલા લોકોનો સરકારી આંકડો 78 સુધી પહોંચી ગયો છે. લગભગ 66 લાખથી વધુ લોકો પૂરથી પ્રભાવિત થયા છે. 130 જેટલા રાહત કૅમ્પમાં એક લાખથી વધુ લોકો હાલ આશરો લઈ રહ્યા છે.


બિહાર બળાત્કાર પીડિતા : જજ સાહેબે મને કહ્યું, ''અસભ્ય છોકરી..તને કોઈએ સભ્યતા નથી શિખવાડી?''\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

એક રેપ સર્વાઇવરને કાનૂની વ્યવસ્થા, સમાજ અને પ્રશાસન કેટલો ભરોસો અપાવી શકે છે કે આ ન્યાયની લડત એમની એકલાની લડાઈ નથી? પોલીસ, કચેરી અને સમાજમાં તેમનો અનુભવ કેવો હોય છે?

બિહારના અરરિયામાં એક રેપ પીડિતા અને તેમના બે મિત્રોને સરકારી કામકાજમાં વિઘ્ન નાખવાના આરોપમાં જેલમાં મોકલી આપવામાં આવ્યા. આ ત્યારે થયું જ્યારે કચેરીમાં જજની સામે નિવેદન નોંધવામાં આવી રહ્યું હતું.

આ સનસનીખેજ મામલામાં રેપ સર્વાઇવરને તો દસ દિવસ પછી જામીન આપવામાં આવ્યા પરંતુ બે લોકો જેઓ યુવતીની મદદ કરી રહ્યા હતા, જેમને ત્યાં પીડિતા કામ કરે છે એ તન્મયભાઈ અને કલ્યાણીબહેન હજુ જેલમાં જ છે.

બીબીસી સાથે વાતચીતમાં જેલમાંથી છૂટ્યાં બાદ પહેલીવાર રેપ પીડિતાએ ન્યાય મેળવવાની પોતાની લડતની વાત કરી.

એમની કહાણી બતાવે પણ છે કે આખરે બળાત્કારનો ભોગ બનેલી મહિલાઓ ન્યાય માટે અવાજ ઉઠાવતા કેમ ડરે છે? આગળની કહાણી એમનાં જ શબ્દોમાં.

ગૅંગ રેપ પછી...

પ્રતીકાત્મક તસવીર

મારું નામ ખુશી (બદલેલું નામ) છે. 6 જુલાઈની રાતના ગૅંગ રેપ પછી બહારની દુનિયા માટે આ જ મારું નામ છે.

હું હજુ 10 દિવસ જેલમાં વિતાવીને પરત ફરી છું.

જી હાં તમે બરાબર સાંભળ્યું. બળાત્કાર મારો થયો અને જેલમાં પણ મારે જ જવું પડ્યું. મારી સાથે મારા બે મિત્રોએ પણ જેલ જવું પડ્યું. કલ્યાણીબહેન અને તન્મયભાઈ, જેઓ મારી સાથે દરેક સમયે ઊભાં હતાં.

આગળની લડાઈમાં પણ તેઓ મારી સાથે છે મને ખબર છે. એ બંનેને હજુ પણ જેલમાં જ છે. 10 જુલાઇએ બપોરનો સમય હશે. અમારે અરરિયા મહિલા થાણે જવાનું હતું.

ત્યાર પછી જજ સાહેબ પાસે મારું 164નું નિવેદન લખાવવાનું હતું. પોલીસકર્મીએ કહ્યું ધારા 164 હેઠળ બધાએ લખાવવાનું હોય છે.

અમે ચાલતા જ કલ્યાણીબહેન, તન્મયભાઈ અને કેટલાક લોકો સાથે અરરિયા જિલ્લા કોર્ટ પહોંચ્યાં. હું શાળામાં ભણી નથી પરંતુ 22 વર્ષની ઉંમરમાં મેં ઘણું બધું જોયું છે અને એમાંથી શીખ્યું છે.

હું તન્મયભાઈ અને કલ્યાણીબહેનનાં ઘરે કામ કરું છું. એમની સાથે એક સંગઠન સાથે પણ જોડાયેલી છું.

આ લોકો સાથે કામ કરીને મને એટલું સમજાયું છે કે કાયદાની નજરમાં આપણે બધા સરખા છીએ અને ન્યાય મળે છે.

એ દિવસે હું ઘણી ગભરાયેલી હતી. જજ સાહેબ સામે નિવેદન આપવાનું હતું.

અમે કોર્ટમાં ઉભાં હતાં..

પ્રતીકાત્મક તસવીર

જ્યારે કોર્ટ પહોંચ્યાં તો અમને ખબર નહોતી કે ત્યાં એ છોકરો પણ હશે જે મને એ રાત્રે મોટર સાઇકલ શીખવાડવાના નામે અન્ય છોકરાઓ પાસે છોડીને ભાગી ગયો...\n\ntl;dr:

ભારતમાં યૌન હિંસાને લઇને કડક કાયદાઓ છે. પરંતુ શું કાયદાના પુસ્તકમાં લખ્યું છે એ જમીની હકીકત છે?


બિહાર ભાજપ સુશાંતસિંહ રાજપૂતનાં સ્ટિકર અને માસ્ક કેમ વહેંચી રહ્યો છે?\nસુશાંતસિંહ રાજપૂત

સ્ટિકરમાં સુશાંતની હસતા ચહેરાવાળી તસવીર લાગી છે, હેશટૅગ જસ્ટિસ ફોર સુશાંતની સાથે એક સ્લોગન લખ્યું છે, “ના ભૂલે હૈ! ના ભૂલને દેંગે”

બિહાર ભાજપના કલા અને સાંસ્કૃતિક વિભાગે આવાં 30 હજાર સ્ટિકર્સ સિવાય સુશાંતસિંહના ચહેરાની તસવીરવાળા 30 હજાર ફેસ માસ્ક પણ આખા રાજ્યમાં વહેંચ્યા છે.

પરંતુ આગામી બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણીને ધ્યાને રાખીને સોશિયલ મીડિયા પર આ સ્ટિકરને લઈને લોકો સવાલ પૂછી રહ્યા છે.

સોશિયલ મીડિયા પર લોકો કહી રહ્યા છે કે ભાજપે સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૃત્યુને ચૂંટણીનો મુદ્દો બનાવ્યો છે.

14 જૂને મુંબઈના બાંદ્રા સ્થિત પોતાના ફ્લેટમાં સુશાંતસિંહ રાજપૂતનો મૃતદેહ મળ્યો હતો.

આ કેસની તપાસ હવે સીબીઆઈ કરી રહી છે. કેસના કેટલાક આરોપીઓની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી છે.

ચૂંટણીપ્રચાર કરવાનો આરોપ

વરુણકુમાર સિંહ

બિહારમાં વિપક્ષની મુખ્ય પાર્ટી રાષ્ટ્રીય જનતા દળે સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૃત્યુને લઈને આવેલાં સ્ટિકર્સ અને ફેસ માસ્ક દ્વારા ભાજપ પર પાર્ટીનો ચૂંટણીપ્રચાર કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય પ્રવકતા નવલ કિશોર યાદવે કહ્યું, “સુશાંતના મૃત્યુનું દુખ છે પણ તેનાથી પણ દુખદ છે તેમના મૃત્યુનો તમાશો બનાવવો."

"ભાજપ ચૂંટણીપ્રચાર માટે હવે આજ કરી રહી છે. જ્યાં સુધી સુશાંતના મૃત્યુની તપાસનો સવાલ છે તો રાષ્ટ્રીય જનતા દળ જ સૌથી પહેલી પાર્ટી છે."

"જેના નેતા તેજસ્વી યાદવ અભિનેતાના પરિવારના લોકોને મળવા માટે ગયા, સંવેદના દર્શાવી અને તે જ સમયે સીબીઆઈ તપાસની માગ કરી હતી."

"હવે આ કેસની તપાસ સીબીઆઈ કરી રહી છે, ધીમે-ધીમે સત્ય સામે આવી રહ્યું છે. એટલા માટે આ કેસને આગળ ન વધારવો જોઈએ.”

ભાજપ અને આરજેડી આમને સામને

નવલ કિશોર યાદવ પ્રમાણે રાષ્ટ્રીય જનતા દળની પાસે ચૂંટણી લડવા માટે આનાથી જરૂરી મુદ્દાઓ પણ છે.

રાજ્યમાં ભ્રષ્ટાચાર અને ગુનેગારી ચરમસીમાએ છે, લૉકડાઉનમાં આવેલા લાખો પ્રવાસી મજૂરો સાથે કામ નથી, તે ફરીથી પલાયન કરવા મજબૂર બન્યા છે.

સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૃત્યુ પર રાજકારણના આરોપ અંગે કલા અને સાંસ્કૃતિક વિભાગ, બિહાર, ભાજપના પ્રદેશ સંયોજક વરુણકુમાર સિંહ કહે છે, “આ રાજકારણ અને ચૂંટણી સાથે જોડવું ખોટું છે. અમારા સંગઠન સાથે તમામ કલાકાર જોડાયેલા છે અને આ કલાકાર તરીકે સુશાંત પ્રત્યે અમારી ભાવનાઓ વ્યક્ત કરવાનો રસ્તો છે.”

સ્ટિકર્સ રીલિઝ કરવા અને ફેસ માસ્ક વહેંચવાના ટાઇમિંગને લઈને વરુણનું કહેવું છે, “અમે સુશાંતના મૃત્યુના...\n\ntl;dr:

દિવંગત ફિલ્મ અભિનેતા સુશાંતસિંહ રાજપૂતને લઈને ભારતીય જનતા પક્ષ, બિહારના કલા અને સાંસ્કૃતિક વિભાગ દ્વારા એક સ્ટિકર જાહેર કરવામાં આવ્યું છે જેને લઈને રાજકીય આરોપ-પ્રત્યારોપનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે.


બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી: શું ખરેખર બિહાર 'જાહેરમાં શૌચ મુક્ત' રાજ્ય બની ગયું છે?\nતેઓ પોતે દાવો કરી ચૂક્યા છે કે દેશ જાહેરમાં શૌચથી મુક્ત થઈ ગયો છે.

હાલ બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણી ચાલી રહી છે ત્યારે બિહાર સરકારે પણ આવો જ દાવો કર્યો છે.

ચૂંટણીપ્રચારમાં બિહાર સરકાર દાવો કરે છે કે રાજ્ય જાહેરમાં શૌચથી મુક્ત થઈ ગયું છે.

પરંતુ શું હકીકતમાં બિહારના દરેક ગામના ઘરેઘરે શૌચાલય બની ગયા છે?

નીતીશ કુમાર સરકારના આ દાવાની ખરાઈ કરે છે બીબીસી સંવાદદાતા કીર્તિ દુબે. જુઓ વીડિયો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી જ્યારે સત્તામાં આવ્યા ત્યારે તેમણે ઘરેઘરે શૌચાલયનું અભિયાન જોરશોરથી ચલાવ્યું હતું.


બિહાર-યુપીમાં કોરોના મહામારીમાં નદીમાં તરતા મૃતદેહો અંગે કેટલાક પ્રશ્નોના જવાબ\nબિહારના બક્સરમાં નદીમાં તરતા મૃતદેહો મળી આવ્યા હતા.

બિહારના બક્સરના ચૌસા પ્રખંડ સ્મશાનઘાટ પર 71 મૃતદેહો ગંગા નદીમાં તરતા જોવા મળ્યા હતા ત્યારબાદ કેટલાક પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

બીબીસીએ આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

પ્રશ્ન : આ મૃતદેહો ક્યાંથી આવ્યા છે?

બિહારના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ મૃતદેહો યુપીમાંથી વહીને આવ્યા છે.

જવાબ : બક્સર પ્રશાસનનો દાવો છે કે આ લાશો ઉત્તર પ્રદેશથી વહીને અહીં સુધી આવી છે. જોકે કેટલાક સ્થાનિક લોકોનું (જેની સાથે બીબીસીએ વાત કરી) કહેવું છે કે સ્થાનિક લોકો જ મૃતદેહોના અંતિમસંસ્કાર મોંઘા થતા અને કોરોનાના ડરથી મૃતદેહો ફેંકીને જઈ રહ્યા છે.

બીબીસીએ આ વિશે નદી મામલાના નિષ્ણાત દિનેશકુમાર મિશ્ર સાથે વાત કરી.

તેમણે કહ્યું, "અત્યારે એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે મૃતદેહો ક્યાંથી આવ્યા. અત્યારે ગંગામાં પાણી ઓછું છે, જો વરસાદનો સમય હોત તો આ મૃતદેહો વહી ગયા હોત અને કોઈને ખબર પણ ના પડી હોત."

"પરંતુ બક્સરના અધિકારીઓ જે નદીમાં વળાંકની વાત કહી રહ્યા છે તેમાં દમ છે."

"નદી કર્વ (વળાંક)ના બહારના કાંઠે ઇરોજન (કિનારાનું ધોવાણ) કરે છે અને અંદરના કાંઠે ડિપોઝિટ (માટી જમા કરવી) કરે છે."

"નદીઓની આ સ્વાભાવિક પ્રવૃત્તિ હોય છે. જો મૃતદેહો કે કોઈ પણ વસ્તુ વહેતી આવે તો નદી તેને માટીની જેમ જ બહારની તરફ ડિપોઝિટ કરશે."

ગોધરા: 108ના ડ્રાઇવરના ઘરે કોરોનાને કારણે 5 મૃત્યુ, છતાં અન્યના જીવ બચાવવા કામ ન છોડ્‌યું

સવાલ : શું મૃતદેહોને પ્રવાહિત કરવાની પરંપરા છે?

જવાબ : બક્સરના ચૌસા પ્રખંડથી ગંગામાં વહેતા મૃતદેહોનો મામલો સામે આવ્યો હતો ત્યારબાદ બક્સરના અધિકારીઓ તરફથી તારીખ 10મી મેના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું કે બિહારમાં મૃતહેદો પ્રવાહિત કરવાની પરંપરા નથી.

આ સંબંધમાં હિંદુ કર્મકાંડના જાણકાર પ્રભંજન ભારદ્વાજ કહે છે, "બિહારમાં મોટા ભાગે મૃતદેહોને અગ્નિદાહ આપવામાં આવે છે. પરંતુ સાપ કરડવા કે ગંભીર બીમારી, જેમ કે કુષ્ઠ રોગથી થયેલા મૃત્યુમાં મૃતદેહોને ઘડામાં પાણી ભરીને અથવા કેળાનાં પાનની સાથે નદીની વચ્ચોવચ્ચ પ્રવાહિત કરવામાં આવે છે."

તેઓ કહે છે કે ઉત્તર પ્રદેશનાં કેટલાંય ગામોમાં મૃતદેહો પ્રવાહિત કરવાની પરંપરા છે.

તેઓ કહે છે, "કર્મનાથા નદી બિહાર અને યુપીની વચ્ચે વહે છે. કર્મનાથાનો જે ભાગ યુપી તરફ છે, ત્યાં કેટલાંય ગામોમાં મૃતદેહોને અગ્નિદાહ આપીને પ્રવાહિત કરી દેવામાં આવે છે."

એ ગુજરાતી જેમણે લાખોની કાર કોવિડ સેન્ટરમાં...\n\ntl;dr:

બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશની નદીઓમાં મૃતદેહો મળવાના અહેવાલ સતત આવી રહ્યા છે.


બિહારના મુઝફ્ફરપુરમાં હૉર્લિક્સ પરના પ્રતિબંધ પાછળની ખરી કહાણી\nકૅલ્શિયમ -741 મિલી ગ્રામ

વિટામિન ડી- 9.26 માઇક્રો ગ્રામ

ફૉસ્ફરસ- 280 મિલી ગ્રામ

મૅગ્નેશિયમ  - 65 મિલી ગ્રામ

પ્રોટીન -11.0 ગ્રામ

હૉર્લિક્સના ડબ્બા ઉપર 10થી વધુ પોષક તત્ત્વોની જાહેરાત દેખાય છે અને સાથે જ દેખાય છે લીલા રંગનું નાનકડું ટપકું(ડૉટ) જે તેના શાકાહારી હોવાનું ચિહ્ન છે.

હૉર્લિક્સના વેચાણ પર પ્રતિબંધનો આદેશ

જોકે, હાલ એના શાકાહારી હોવાના દાવાઓ ઉપર સવાલો ઉપસ્થિત થઈ રહ્યા છે.

બિહારના મુઝફ્ફરપુરમાં હૉર્લિક્સ  શાકાહારી નથી એવી આશંકાના લીધે હૉર્લિક્સના વેચાણ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે.

મુઝફ્ફરપુરના ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટર વિકાસ શિરોમણીએ એક નોટિસ ફટકારીને જિલ્લામાં હૉર્લિક્સના વેચાણ ઉપર અંકુશ લગાવી દીધો છે.

જોકે, હૉર્લિક્સ બનાવનારી ગ્લેક્સો સ્મિથક્લાઇન કન્ઝ્યુમર હેલ્થકેરે બીબીસીને જણાવ્યું છે કે તેમનું ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે શાકાહારી છે.

ગ્લેક્સો સ્મિથક્લાઇન કન્ઝ્યુમર હેલ્થકેરના પ્રવક્તા હરલિન કૌર સરોયાએ કહ્યું, "અમને ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટરની નોટિસ મળી છે. અમારાં તમામ ઉત્પાદનો ફૂડ સેફ્ટી એંડ સ્ટાન્ડર્ડ એક્ટના માપદંડો અંતર્ગત આવે છે."

"આ જ આધારે અમને એનું લાયસન્સ મળ્યું છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટરનું કહેવું છે કે હૉર્લિક્સ બનાવનારી કંપની ગ્લેક્સો સ્મિથક્લાઇને એમાં સામેલ તત્ત્વોમાં વિટામિન ડીના સ્રોત ઉપર ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલોનો સંતોષકારક જવાબ નથી આપ્યો.

ઇન્સ્પેક્ટર શિરોમણીએ બીબીસીને કહ્યું, "ભારતીય બંધારણની કલમ 29 (1) કહે છે કે આપણી ધાર્મિક આસ્થાની સાથે રમત કરી શકાતી નથી."

"ગ્લેક્સો સ્મિથક્લાઇને હૉર્લિક્સ દ્વારા કરોડો હિન્દુસ્તાનીઓની ધાર્મિક આસ્થાની સાથે ચેડાં કર્યાં છે."

શિરોમણીની તરફથી પાઠવવામાં આવેલી નોટિસ અનુસાર કંપનીએ હૉર્લિક્સનાં તત્ત્વોમાં વિટામિન D3 અને D2ના સ્રોતો વિશે સ્પષ્ટતા નથી આપી કે શું D2 વનસ્પતિજન્ય સ્રોતોમાંથી અને D3 જીવાણું સ્રોતોમાંથી લેવામાં આવ્યું છે કે શું?

જિલ્લા ઔષધી નિયંત્રણ વિભાગ દ્વારા કરાવવામાં આવેલી તપાસ અનુસાર હૉર્લિક્સમાં સામેલ વિટામિન Dના સ્રોતમાં જીવાણું સ્રોત પણ સામેલ છે એટલે એ માંસાહારી છે, છતાં પણ કંપની આ વાત જાહેર કર્યા વગર હૉર્લિક્સને શાકાહારી જણાવીને વેચી રહી છે.

નોટિસમાં એમ પણ લખવામાં આવ્યું છે કે હૉર્લિક્સમાં સામેલ પ્રોફાઇલેક્ટિક તત્ત્વોને આધારે આને ડ્રગ લાઇસન્સની અંતર્ગત વેચવું જોઈતું હતું પરંતુ કંપની એનું વેચાણ ફૂડ લાયસન્સ અંતર્ગત કરી...\n\ntl;dr:

'દૂધમાં હૉર્લિક્સ ભેળવો, દૂધની શક્તિ વધારો'


બિહારના મુઝ્ઝફરપુરમાં માસૂમ બાળકોનાં મૃત્યુ માટે ઇનસેફિલાઇટિસ જવાબદાર કે કુશાસન?\nમૃત્યુ પામેલ ત્રણ વર્ષીય રોહિત

ઇનસેફિલાઇટિસને લઈને અત્યાર સુધી સવાસોથી વધારે બાળકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. પહેલા માળે બનેલા આઈસીયુ વૉર્ડ બહાર ચંપલોના ઢગલા પર ઊભેલી હું કાચની આરપાર નજર નાખું છું.

આખો દિવસ 45 ડિગ્રી તાપમાં ભઠ્ઠી બનેલું શહેર રાતે પણ આગ ઓકી રહ્યું છે. દર દસ મિનિટમાં જતી વીજળી અને અફરાતફરીની વચ્ચે મને અંદરથી એક ચીસ સંભળાઈ.

દરવાજાની અંદર ડોકિયું કર્યું તો એક મહિલા પલંગને છેડે રડતાં દેખાયાં. એમનું નામ સુધા અને ઉંમર 27 વર્ષ.

બીજી જ મિનિટે સુધા રડતાં રડતાં જમીન પર બેસી પડ્યાં. પલંગ પર હતું એમના દીકરા રોહિતનો મૃતદેહ, જે એક્યુટ ઇનસેફિલાઇટિસ સિન્ડ્રોમ (એઈએસ) સામેની આખરી લડાઈ હારી ચૂક્યો હતો.

અચાનક સુધાએ પોતાના નિર્જીવ દીકરાના નાના પગ પકડી જોરથી પોક મૂકી. એક પળ માટે મને લાગ્યું કે એમની પોકનો અવાજ હૉસ્પિટલની દીવાલોની પેલે પાર આખા શહેરમાં સંભળાઈ રહ્યો છે.

ડૉક્ટરોના આદેશ પર સુધાને ખેંચીને વૉર્ડની બહાર લઈ જવામાં આવ્યાં અને ધીમેધીમે એમની પોક એક અનંત ડૂસકાંઓમાં ફેરવાઈ ગઈ.

બાળકના મૃત્યુ પર એક માતાનો વિલાપ કેવો હૃદયવિદારક હોય એ મેં ગત પખવાડિયે મુઝ્ઝફરપુરની શ્રીકૃષ્ણા હૉસ્પિટલના આઈસીયુ વૉર્ડમાં અનુભવ્યું.

અહીં સતત મરી રહેલાં બાળકોની માતાઓની પીડાનો કોઈ પાર નથી અને હું વૉર્ડના એક ખૂણામાં ચુપચાપ આ રોકકળને સાંભળું છું.

સવાસોથી વધારે બાળકોનાં મૃત્યુ

રોહિતના પિતા અનિલ સહાની

મુઝ્ઝફરપુરમાં એઈએસને કારણે સવાસોથી વધારે બાળકો જીવ ગુમાવી ચૂક્યાં છે. માસૂમ બાળકોનાં મૃત્યુનો આ સિલસિલો અટકવાનું નામ જ નથી લઈ રહ્યો.

વૉર્ડની બહાર સુધાના પતિ એમને દિલાસો આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. વૉર્ડની અંદર રોહિતનાં દાદી હજી એના નાનકડા પગ પર માથું ટેકવી રડી રહ્યાં છે.

પરસેવાથી રેબઝેબ અનિલ કહે છે ગઈ કાલ રાત સુધી એમનો દીકરો એકદમ ઠીક હતો.

હજી કલાક અગાઉ જ એને આ મેડિકલ હૉસ્પિટલમાં ભરતી કરાવવામાં આવ્યો હતો. ડૉક્ટરો કહે છે કે પહેલાં એનું બ્રેઇન ડેડ થયું અને હવે બધું ખતમ થઈ ગયું.

અનિલ સાથે આટલી વાત થઈ અને વૉર્ડમાં ફરી વીજળી જતી રહી. મોબાઇલ ટૉર્ચના અજવાળામાં ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી રહેલા અનિલના ચહેરા પર પરસેવા અને આંસુ વચ્ચે તફાવત કરવો મુશ્કેલ હતો.

હૉસ્પિટલના કૉરિડૉરમાં આગળ વધતાં મને પેશાબની, પરસેવાની, કચરાની અને ફિનાઇલની તીવ્ર ગંધ અનુભવાઈ.

ખુલ્લા કૉરિડૉરમાં બેઉ તરફ દર્દીઓ સૂતા હતા અને એમના પરિવારજનો અજવાળાની, પાણીની અને હાથપંખાની વ્યવસ્થા...\n\ntl;dr:

સડી રહેલો કચરો, પરસેવે રેબઝેબ લોકો, ફિનાઇલ અને માનવમૃતદેહોની ગંધમાં ડૂબેલી મુઝ્ઝફરપુરની શ્રીકૃષ્ણા મેડિકલ કૉલેજમાં રાતના 8 વાગ્યા છે.


બિહારના હૃદયસ્પર્શી પૂરપીડિતોની આપવીતી, 'દરિયામાંથી લાવીને તળાવમાં ફેંકી દીધા' - ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ\nઉત્તર બિહારના પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લાના મંઝોલિયા બ્લૉકનું પૂરપ્રભાવિત મટિયાર ગામ

આમ કહેતાં-કહેતાં 50 વર્ષીય નગીનાદેવીની આંખમાંથી વહેતાં આંસુ આકાશમાંથી પડતાં વરસાદનાં ટીપાં જોડે ભળી જાય છે.

ઉત્તર બિહારના પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લાના મંઝોલિયા બ્લૉકના પૂરપ્રભાવિત મટિયાર ગામમાં આજે સાંજની શરૂઆત એ વેદના સાથે થાય છે, જે તેમની ભીતર જાણે કે અટકી ગઈ હતી.

'બુઢી ગંડક', જેને સ્થાનિક લોકો સિકરહના નદીના નામે પણ ઓળખે છે. 15 દિવસથી અહીંના લોકો પૂરનાં પાણીમાં ડૂબેલા છે.

દરેક વખતે પૂરનાં પાણી સાથે સાપ પણ તેમના ઘર સુધી આવે છે અને આ સાપ પાણી ભરેલાં ઘરોની સાથે-સાથે રસ્તા પરના રાહતકૅમ્પમાં ઘૂસી જાય છે.

મટિયારની આ અસ્થાયી રાહતશિબિરમાં 24 દલિત અને 17 મુસ્લિમ પરિવાર છે. સાપને કારણે મટિયારના લોકો રાતે ઊંઘી શકતા નથી.

જોકે ઘર પાણીમાં ડૂબી ગયા પછી અને આ રીતે અચોક્કસ સમય માટે રસ્તા પર આવી ગયા પછી આ કષ્ટદાયક ક્ષણોમાં નગીનાદેવી સાપ વિશે જે કરુણાથી વાતો કરે છે, તેમણે મને એક પળ માટે ચોંકાવી દીધી.

પૂરપીડિત મહિલા

બે ઈંટના અસ્થાયી ચૂલા પર છ સભ્યોના પરિવાર માટે બટાકા-ટમેટાંનું શાક બનાવતાં તેઓ કહે છે, "અમારે આખી રાત ખુરશીઓ પર ઊંઘતાં જ વિતાવવી પડે છે, કેમ કે સાપનું કંઈ નક્કી નહીં."

"જો પન્ની (ટેન્ટ)માં સૂવા જઈએ તો ત્યાં ઘૂસી આવે છે. ક્યારેક માથે આવી જાય છે, તો ક્યારેય પગ પર વીંટળાઈ જાય છે. આથી બાળકોના જીવને જોખમ રહે છે અને અમે આખી રાત પહેરો ભરીએ છીએ."

"એક પળ માટે પણ આંખ મીંચી શકતા નથી. જોકે સાપ પણ બીચારા ક્યાં જાય? આ પૂરમાં જેટલા અમે બેઘર છીએ, સાપ પણ એટલા જ બેઘર છે."

'દરિયામાંથી લાવીને તળાવમાં ફેંકી દીધા'

મંઝોલિયા બ્લૉકના રામપુર મહાનવા ગ્રામપંચાયતમાં આવતાં મટિયાર ગામની આ કહાણી છે, અંદાજે 3000 મતદારો અને 4500ની વસતીવાળા આ જ ગ્રામપંચાયતના બઢિયાર ટોલા ગામ સાથે મળે છે.

મટિયાર ગામથી અંદાજે પાંચ કિલોમિટર દૂર વસેલા બઢિયાર ટોલાને સિકરહના નદીમાં આવતા પૂરનું પાણી જોડે છે.

મટિયારનિવાસી અમાનુલ્લાહ મિયાં કહે છે, "મટિયારમાં રહેતા બધા 41 પરિવારો પહેલાં બઢિયાર ટોલામાં રહેતા હતા. પણ 2003ના પૂરમાં અમારાં ઘરબાર તણાઈ ગયાં."

"પછી તો શરણાર્થીઓની જેમ રહેતાં-રહેતાં ઘણાં વર્ષોથી વીતી ગયાં. પણ એક દિવસે મેં બેતિહા રેલવેસ્ટેશન પર કોઈને છાપામાં વાંચતા સાંભળ્યા કે પૂરવિસ્થાપિતોને ઘર બનાવવા માટે પાંચ ડેસિમલ જમીન આપવાની જોગવાઈ છે. સાંભળીને મારા કાન સરવા થઈ...\n\ntl;dr:

"અમારાં જેવી મજબૂરી કોઈની નથી. સાચું કહું છું, કોઈ લાલચ કે ખુશી માટે તો રસ્તા પર રહેવા નથી આવતાં!"


બિહારની ચૂંટણીની એ તમામ ખાસ વાતો જે તમારે જાણવી જરૂરી છે\nનીતીશકુમારના નેતૃત્વ હેઠળનાં 15 વર્ષના શાસનને પડકારવા માટે વિપક્ષોનું મહાગઠબંધન ચૂંટણી મેદાનમાં ઊતર્યું છે. એટલું જ નહીં, કેટલાંક નવાં ગઠબંધનો પણ આ વખતે પોતાનું નસીબ અજમાવી રહ્યાં છે.

એક નજર બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીની એ બાબતો પર નાખીએ જે જાણવી તમારા માટે જરૂરી છે.

બિહારમાં ચૂંટણી ક્યારે છે?

2015ની બિહાર વિધાનસભાનું ચિત્ર

બિહારની વિધાનસભાનો કાર્યકાળ 29 નવેમ્બરે પૂરો થઈ રહ્યો છે. બિહારમાં વિધાનસભાની કુલ 243 બેઠકો છે અને સરકારની રચના કરવા માટેનો જાદુઈ આંકડો 122 છે.

બિહારમાં હાલમાં જનતાદળ યુનાઇટેડ (જેડીયુ) અને ભારતીય જનતા પાર્ટીની સરકાર છે. જેડીયુના નેતા નીતીશકુમાર રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી છે જ્યારે ભાજપના નેતા સુશીલકુમાર મોદી ઉપમુખ્ય મંત્રી છે.

2015માં નીતીશકુમારની આગેવાની હેઠળ જેડીયુએ લાલુ પ્રસાદ યાદવના પક્ષ રાષ્ટ્રીય જનતાદળ સાથે ચૂંટણી લડી હતી.

તે સમયે જેડીયુ, આરજેડી, કૉંગ્રેસ અને બીજા પક્ષોએ મળીને એક મહાગઠબંધનની રચના કરી હતી. આ લોકોએ સાથે મળીને સરકાર બનાવી. નીતીશકુમાર મુખ્ય મંત્રી બન્યા અને લાલુ યાદવના પુત્ર તેજસ્વી યાદવ તેમાં ઉપમુખ્ય મંત્રી હતા.

2017માં નીતીશકુમારે આરજેડી સાથે છેડો ફાડી નાખ્યો અને ભાજપ સાથે મળીને સરકાર બનાવી. તે સમયે ભાજપ પાસે 53 ધારાસભ્યો હતા.

કૉંગ્રેસે ગઈ ચૂંટણી આરજેડી, જેડીયુ અને અન્ય દળોના ગઠબંધન સાથે મળીને લડી હતી અને તેને 27 બેઠકો મળી હતી. ભાજપના સહયોગી પક્ષ લોકજનશક્તિ પાર્ટીને માત્ર બે બેઠક મળી હતી.

2020માં ગઠબંધનનું ચિત્ર

આ વખતની ચૂંટણીમાં ચાર ગઠબંધન મેદાનમાં છે. એનડીએ અને મહાગઠબંધન ઉપરાંત બિહારમાં આ વખતે ગ્રાન્ડ ડેમૉક્રેટિક સેક્યુલર ફ્રન્ટ અને પ્રગતિશીલ લોકતાંત્રિક ગઠબંધન એવા છે જે ચૂંટણી અગાઉ જ રચાયાં છે.

સત્તામાં પરત આવવા કોશિશ કરતા આરજેડીએ ગઈ ચૂંટણીમાં જ ગઠબંધન બનાવ્યું હતું. ભાજપ અને જેડીયુને સિંહાસન પરથી હટાવવા માટે મહાગઠબંધને આ વખતે ડાબેરી પક્ષોનો ટેકો પણ લીધો છે.

કૉંગ્રેસ પહેલેથી તેમની સાથે છે. મહાગઠબંધનમાં આરજેડી 144 બેઠકો પર, કૉંગ્રેસ 70 બેઠકો પર અને ડાબેરી પક્ષો 29 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની છે.

એનડીએના ગઠબંધનમાં આ વખતે ભાજપ અને જેડીયુ ઉપરાંત વીઆઇપીના મુકેશ સાહની, હિંદુસ્તાની અવામી મોરચાના જીતનરામ માંઝી પણ સામેલ થઈ ગયા છે.

એલજેપી આ વખતે ગઠબંધનનો હિસ્સો નથી. આ પક્ષો વચ્ચે બેઠકોની વહેંચણી થઈ ચૂકી છે.

જેડીયુ 122 બેઠકો પર ચૂંટણી લડશે અને ભાજપ 121 બેઠક પર લડશે.

જેડીયુએ...\n\ntl;dr:

ભારતમાં કોરોના રોગચાળો ફેલાયેલો છે, ત્યારે બિહાર એ પ્રથમ રાજ્ય છે જ્યાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે.


બિહારમાં 'લૌંડા નાચ' નામનું નૃત્ય પ્રચલિત છે, જેમાં યુવક મહિલાનો વેશ ધરે છે\nમજબૂરીના કારણે આ વ્યવસાયમાં પ્રવેશનારો એક યુવક તેની વ્યથા અને વ્યવસાયની પરિસ્થિતિ વિશે માહિતી આપી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

બિહારમાં 'લૌંડા નાચ' નામનું નૃત્ય પ્રચલિત છે, જેમાં યુવક મહિલાનો વેશ ધરે છે.


બિહારમાં 100થી વધુ બાળકોનાં મોત અને લીચી પર દોષ\nઆ વચ્ચે શહેરની શાન અને 'ફળોની રાણી' તરીકે ઓળખાતી લીચી વિવાદોનું કેન્દ્ર બની ગઈ છે.

ચિકિત્સા વિશેષજ્ઞોની સાથે સાથે બિહાર સરકારના મંત્રીઓ સુધી દરેક વ્યક્તિએ મીડિયા સાથે વાતચીતમાં કહ્યું છે કે બાળકોનાં મૃત્યુ પાછળ તેમનું લીચી ખાવું પણ એક કારણ હોઈ શકે છે.

લીચીના બીજમાં મેથાઈલીન પ્રોપાઇડ ગ્લાઈસીન (એમસીપીજી)ની સંભવિત હાજરીને 'પહેલાંથી જ ઓછું ગ્લૂકોઝનું સ્તર ધરાવતા' કુપોષિત બાળકોનાં મૃત્યુ માટે જવાબદાર માનવામાં આવી રહી છે.

જોકે, આ મુદ્દે ચિકિત્સા વિશેષજ્ઞોના મત અલગઅલગ છે અને દરેક વખતે તેઓ એ પણ જોડી દે છે કે આ મામલે અત્યારે કંઈ ચોક્કસપણે કહી શકાય એમ નથી.

અત્યાર સુધી થયેલા સંશોધન પ્રમાણે લીચીને બાળકોનાં મૃત્યુ પાછળ જવાબદાર કારણોમાંથી માત્ર એક સંભવિત કારણ માનવામાં આવી છે.

પરંતુ આ સમગ્ર વિવાદની અસર મુઝફ્ફરપુરની શાન ગણાતી લીચીના વેપારીઓ અને આ ફળોની ખેતી કરતા ખેડૂતો પર પણ પડી રહી છે.

લીચીથી થતી કમાણી પર સંપૂર્ણપણે આશ્રિત મુઝફ્ફરપુર ક્ષેત્રના ખેડૂતોને લાગે છે કે કોઈ નિર્ણાયક પુરાવા વગર તેમનાં પાકની આ બદનામીથી તેના વેચાણ પર અસર પડી છે.

શહેરની સામાન્ય જનતા પણ માને છે કે માસૂમોનાં મૃત્યુનું અસલ કારણ શોધી ન શકતી બિહાર સરકાર લીચી પર દોષનો ટોપલો ઢાળી રહી છે.

હૉસ્પિટલમાં દાખલ બાળકની તસવીર

મુઝફ્ફરપુર રૅલવે સ્ટેશનની સામે લીચી વેચી રહેલા ખેડૂતોની સાથે ઊભેલા સ્થાનિક નિવાસી સુકેશ કુમાર સાહી લીચીને પોતાના શહેરની શાન માને છે.

આ રસધાર ફળની ટોપલી તરફ ઇશારો કરતા તેઓ કહે છે, "અમારી લીચી તો અમારી શાન છે. મારી ઉંમર 60 વર્ષની ઉપર છે અને મારું આખું જીવન લીચી ખાઈને વિત્યું છે."

"લોકો ભલે ગમે તે કહે, પરંતુ સાચી વાત તો એ છે કે અહીંનાં બાળકો વર્ષોથી લીચી ખાતાં જ મોટાં થયાં છે."

"તડકાના કારણે બાળકો બીમાર પડ્યાં હોય એવું બની શકે છે. કેમ કે મુઝફ્ફરપુરમાં 45 ડિગ્રી તડકો ક્યારેય જોવા મળ્યો નથી."

"લીચીને કારણ વગર બદનામ કરવામાં આવી રહી છે જ્યારે મુઝફ્ફરપુરનો અર્થ જ લીચી છે અને લીચીનું સમાનાર્થી મુઝફ્ફરપુર છે."

'બિહાર લીચી ગ્રૉઅર ઍસોસિયેશન'ના બચ્ચા પ્રસાદ સિંહને લાગે છે કે લીચીને એ માટે નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે, કેમ કે ઇનસેફિલાઇટિસના કારણે બાળકોનાં મૃત્યુ અને લીચીના પાકનો સમય અને વાતાવરણ લગભગ એક છે.

સિંહ કહે છે, "જો લીચી ખાવાથી બાળકો મરી જતાં હોત તો સારાં અને મોટા ઘરનાં બાળકો પણ મર્યાં હોત, પરંતુ એવું તો નથી."

"માત્ર ગરીબ...\n\ntl;dr:

મુઝફ્ફરપુરમાં ઍક્યૂટ ઇનસેફિલાઇટિસ સિન્ડ્રોમ (એઇસ)ના કારણે મૃત્યુ પામેલાં બાળકોનો આંકડો 108 પર પહોંચી ગયો છે.


બિહારમાં સવર્ણોની નારાજગીની રોકડી કરવાનો કોંગ્રેસનો દાવ?\nબિહાર પ્રદેશ કોંગ્રેસના નવા પ્રમુખ મદન મોહન ઝા

મહાગઠબંધનના સમયમાં મદન મોહન ઝા નીતિશ સરકારમાં મહેસુલ અને જમીન સુધારણા ખાતાના પ્રધાન હતા.

તેઓ દરભંગા જિલ્લાના વતની છે અને કોંગ્રેસનું રાજકારણ તેમને વારસામાં મળ્યું છે.

તેમના પિતા દિવંગત નાગેન્દ્ર ઝા બિહાર સરકારમાં શિક્ષણ પ્રધાન હોવાની સાથે આઠ વખત ધારાસભ્ય તરીકે પણ ચૂંટાયા હતા.

સામાજિક રીતે મદન મોહન ઝાનો સંબંધ સવર્ણ વર્ગ સાથે છે. તેઓ મૈથિલ બ્રાહ્મણ છે.

મદન મોહન ઝાની સાથે સવર્ણ વર્ગના બીજા નેતા અખિલેશ સિંહને કોંગ્રેસે પ્રચાર સમિતિના વડપણની જવાબદારી મંગળવારે જ સોંપી હતી.

શું તમે આ વાંચ્યું?

આ બન્નેની નિમણૂંકને કારણે એવી ચર્ચા થઈ રહી છે કે શું કોંગ્રેસે હાલ નરેન્દ્ર મોદી સરકારની નીતિથી નારાજ સવર્ણ વર્ગને પોતાની સાથે ફરી જોડવા આ દાવ ખેલ્યો છે?

"કોંગ્રેસ નાતજાતમાં માનતો નથી"

એસસી-એસટી એક્ટ, અનામત અને પ્રમોશનમાં અનામત જેવા મુદ્દે સવર્ણ વર્ગની નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પ્રત્યેની કથિત નારાજગી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. એ નારાજગીની રોકડી કરવા માટે આ નિર્ણય કરાયો છે?

આ સવાલના જવાબમાં મદન મોહન ઝાએ કહ્યું હતું, "કોંગ્રેસ નાતજાતમાં માનતો નથી. મારી નિમણૂંકને જ્ઞાતિ સાથે જોડવાનું યોગ્ય નથી."

"લોકોને લાગ્યું હશે કે અમે લાંબા સમયથી કામ કરીએ છીએ. પક્ષના વફાદાર છીએ. લોકો મને સ્વીકારે છે. તેથી પક્ષે મને પ્રદેશ અધ્યક્ષ બનાવ્યો છે. આ નિર્ણયને મારા બ્રાહ્મણ હોવા સાથે કોઈ સંબંધ નથી."

કોંગ્રેસના નવા પ્રદેશ અધ્યક્ષના જણાવ્યા મુજબ, મુદ્દો માત્ર સવર્ણોની નારાજગીનો નથી. તમામ જ્ઞાતિઓના લોકો કેન્દ્ર સરકારની વિરુદ્ધમાં છે.

લોકો પર અત્યાચાર થાય છે ત્યારે તેઓ જ્ઞાતિનો વિચાર નથી કરતા. બધાની ઇચ્છા કોમવાદી પક્ષોને હરાવવાની છે.

"સવર્ણોની નારાજગીની વાતો છે અફવા"

બીજી તરફ ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ)નું કહેવું છે કે સવર્ણોની નારાજગીની વાતો અફવા છે.

કોંગ્રેસની વર્તમાન હાલત વિશે ભાજપના પ્રવક્તા સંજયસિંહ ટાઈગરે શાયરની શૈલીમાં કહ્યું હતું, "ઉમ્રભર ગાલિબ ભૂલ યહી કરતા રહા, ચહેરે પર ધૂલ થી, આઈના સાફ કરતા રહા."

તેમણે કહ્યું હતું, "કોંગ્રેસ પક્ષ તેની ચાલ, ચરિત્ર અને ચહેરો નહીં બદલે ત્યાં સુધી તેને પ્રમુખ બદલવાથી કોઈ ફાયદો થવાનો નથી."

"વિરોધ પક્ષો ચૂંટણી પહેલાં જ હાર સ્વીકારી ચૂક્યા છે. તેઓ વિકાસના એજન્ડાને અવળે માર્ગે લઈ જવા ધારે છે."

"સવર્ણ મતમાં કોંગ્રેસ ભાગલા પડાવી શકે"

જોકે, બિહારની રાજકીય...\n\ntl;dr:

બિહારમાં પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિની પ્રમુખનું પદ લગભગ એક વર્ષથી ખાલી પડ્યું હતું. કોંગ્રેસના પ્રમુખ રાહુલ ગાંધીએ તે જવાબદારી ભૂતપૂર્વ પ્રધાન મદન મોહન ઝાને મંગળવારે સોંપી હતી.


બિહારી ડૉક્ટર જે રશિયામાં બન્યા પુતિનના ધારાસભ્ય\nઅભય કુમાર સિંહ

ખાસ વાત તો એ છે કે અભય કુમાર સિંહે વ્લાદીમિર પુતિનની' યૂનાઈટેડ રશા 'પાર્ટીની ટિકિટ પર ચૂંટણી જીતી છે.

પટનામાં જન્મેલા અભય સિંહનાં જણાવ્યા અનુસાર, “હું રાષ્ટ્રપતિ પુતિનથી ઘણો પ્રભાવિત થયો અને મેં રાજકારણમાં પ્રવેશવાનો નિર્ણય કર્યો.”

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મોસ્કોની મોંઘી હોટલમાં ચા પીતા-પીતા તેમણે જણાવ્યું કે, "ભારતીય કે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા સાથે આ મારો પહેલો ઇન્ટરવ્યૂ છે અને આનંદ એ વાતનો છે કે વાતચીત બીબીસી હિંદી સાથે થઈ છે."

વાસ્તવમાં 'યૂનાઈટેડ રશા' રશિયાની સત્તાધારી પાર્ટી છે, જેણે સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં દેશની  સંસદ (ડૂમા)માં 75 ટકા સાંસદ મોકલ્યા છે, છેલ્લા 18 વર્ષોથી પુતિન સત્તામાં છે.

જોકે પુતિને 2018ની ચૂંટણી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે લડીને જીતી હતી, પરંતુ પક્ષનું સંપૂર્ણ સમર્થન એમની સાથે હતું.

અભયે આ ચૂંટણીનાં થોડાક મહિના પહેલાં જ ઓક્ટૉબર,2017માં વ્લાદીમિર પુતિનની પાર્ટીનાં ઉમેદવાર તરીકે કુર્સ્ક વિધાનસભાની ચૂંટણી જીતી લીધી હતી.

બિહાર સાથે સબંધ યથાવત્

એમણે જણાવ્યું કે, “મારો જન્મ પટનામાં થયો અને મેં લોયોલા સ્કૂલમાંથી અભ્યાસ કર્યો. 1991માં હું કેટલાક મિત્રો સાથે મેડિકલનો અભ્યાસ કરવા માટે રશિયા આવ્યો હતો.”

અભયનાં જણાવ્યા અનુસાર ઘણી મહેનત સાથે અભ્યાસ કર્યા બાદ હું પટના પાછો ફર્યો અને પ્રેક્ટિસ કરવા માટે રજીસ્ટ્રેશન પણ કરાવી લીધું.

તેઓ પોતાનાં અંગત કે કૌટુંબિક જીવન અંગે કશું જ જણાવવા માંગતા નથી. બસ એટલું જ કહેવા માંગે છે કે બિહાર સાથે એમનો સંબંધ જોડાયેલો છે.

“પણ લાગે છે કે ઉપરવાળાએ મારી કારકિર્દી રશિયામાં જ નિર્ધારિત કરી હતી. હું ભારતથી પાછો રશિયા આવી ગયો અને કેટલાક લોકોની સાથે મળીને દવાનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો.”

રશિયામાં કેવી રીતે કરી શરૂઆત?

"શરૂઆતમાં મને ધંધો કરવામાં ઘણી મુશ્કેલી પડતી હતી કારણ કે હું ગોરો નહોતો, પણ મેં મન બનાવી લીધું હતું કે આકરી મહેનત સાથે મેદાનમાં રહીશું."

જેમ જેમ અભયની ધંધા પર પકડ આવતી ગઈ તેમ તેમ વેપારમાં પણ વૃદ્ધિ થઈ. ફાર્મા પછી અભયે રિયલ એસ્ટેટમાં હાથ અજમાવી જોયો અને એમનાં જણાવ્યા મુજબ, “આજે અમારી પાસે કેટલાક શોપિંગ મૉલ પણ છે.”

રશિયન રાષ્ટ્રપતિ પુતિનથી પ્રભાવિત અભયને એ વાત પર ગૌરવ છે કે, “ભારતીય હોવા છતાં તે રશિયામાં વસી શક્યા અને ચૂંટણીઓ પણ જીતી શક્યા.”

એમણે જણાવ્યું કે આજે પણ પ્રયાસ રહે છે કે જ્યારે પણ સમય મળે તેઓ બિહાર જરૂર આવે કારણ કે 'તમામ મિત્રો અને સબંધી...\n\ntl;dr:

રશિયામાં ડેપ્યૂતાતનો અર્થ એ જ છે, જે  ભારતીય રાજ્યમાં ધારાસભ્ય કે એમએલએ (MLA) નો છે.