કોરોના વાઇરસ : ભારતમાં સંક્રમિતોની સંખ્યા 7 લાખને પાર, કુલ મરણાંક 20 હજારથી વધુ\nસમાચાર એજન્સી એએનઆઈએ આપેલા સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના આંકડા અનુસાર દેશમાં સંક્રમિતોની કુલ સંખ્યા હવે 7 લાખ 19 હજાર 665 થઈ છે. પાછલા 24 કલાકમાં 467 સંક્રમિતોનાં મૃત્યુ થયાં. આ સાથે દેશમાં મહામારીનો કુલ મૃત્યુ આંક 20,160 થઈ ગયો છે.

સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના આંકડા પ્રમાણે દેશમાં હાલ 2 લાખ 59 હજાર 557 ઍક્ટિવ કેસ છે. સારવાર બાદ સ્વસ્થ થયેલા સંક્રમિતોની સંખ્યા 4 લાખ 39 હજાર 948 છે.

એએનઆઈએ આપેલા ICMRના આંકડા પ્રમાણે દેશમાં પાછલા 24 કલાકમાં કોરોના વાઇરસની તપાસ માટે 2 લાખ 41 હજાર 430 પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યાં છે.

ઑનલાઇન ભણનારાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકામાં નહીં રહી શકે

હવે એ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને અમેરિકામાં રહેવાની પરવાનગી નહીં મળે જેમની યુનિવર્સિટીઓમાં વર્ગો સંપૂર્ણ રીતે ઑનલાઇન થઇ ગયા છે.

અમેરિકાની ઇમિગ્રેશન ઍન્ડ કસ્ટમ એજન્સીએ કહ્યું છે કે આવા વિદ્યાર્થીઓના વીઝા પણ પરત લઈ લેવાશે.

એજન્સીનું કહેવું છે કે જો વિદ્યાર્થી નવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા જણાયાં તો એમને એમનાં દેશ પરત મોકલી દેવાઈ શકે છે.

અમેરિકામાં અનેક જાણીતી યુનિવર્સિટીઓએ  કોરોના વાઇરસ મહામારીને કારણે પોતાના વર્ગો સંપૂર્ણ રીતે ઑનલાઇન કરી દીધાં છે. અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠિત હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીએ પણ પોતાના તમામ વર્ગો ઑનલાઇન કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

જોકે, નવી પ્રવાસન નીતિથી કેટલી મોટી સંખ્યામાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને અસર થશે એ હજી સુધી સ્પષ્ટ નથી. આ નવી જાહેરાત પછી હવે વિદ્યાર્થીઓ માટે મુશ્કેલ સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ છે.

ભારતની આજની સ્થિતિ

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈની માહિતી પ્રમાણે પૂણેના કોંઢાવામાં પૂણે મહાનગરપાલિકાના ક્વોરૅન્ટીન સેન્ટરમાં એક 60 વર્ષના કોરોના પૉઝિટિવ દરદીઓ આત્મહત્યા કરી લીધી. આ વ્યક્તિ અને તેનો પુત્ર કોરોના પૉઝિટિવ આવતા અહીં દાખલ કરાયા હતા. પૂણે પોલીસ પ્રમાણે આત્મહત્યાનું કારણ હજુ જાણી શકાયું નથી.

પીટીઆઈ પ્રમાણે દિલ્હીમાં સંક્રમિતોનો કુલ આંક 1 લાખને પાર. પાછલા 24 કલાકમાં 1,379 નવા સંક્રમિતો નોંધાયા. દિલ્હીમાં મૃત્યુનો કુલ આંક 3,115 થયો.

મુંબઈમાં કોરોના સંક્રમણના નવા 1201 કેસ નોંધાતા સંક્રમિતોની કુલ સંખ્યા અહીં 85,326 થઈ છે. સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈએ આપેલા બીએમસીના આંકડા અનુસાર પાછલા 24 કલાકમાં 39 સંક્રમિતોના મૃત્યુ થતાં મુંબઈમાં કુલ મૃત્યુ આંક 4,935 થઈ ગયો છે.

મુંબઇ મહાપાલિકાના આંકડા પ્રમાણે મુંબઈના સ્લમ વિસ્તાર ધારાવીમાં સંક્રમણના વધુ 11 કેસ મળતા ધારાવીમાં...\n\ntl;dr:

ભારતમાં પાછલા 24 કલાકમાં સંક્રમણના નવા 22,252 કેસ નોંધાતા સંક્રમિતોની કુલ સંખ્યા 7 લાખને પાર થઈ ગઈ છે.


કોરોના વાઇરસ : ભારતીય ડૉક્ટરે લખ્યો વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ખુલ્લો પત્ર\nહેલો મિસ્ટર વડા પ્રધાન,

રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સંચાલિત એક હૉસ્પિટલમાં પીડિયાટ્રિક આઈસીયુમાં કામ કરતાં ડૉક્ટર તરીકે, હું તમારું ધ્યાન પાયાની હકીકત તરફ દોરવા માગું છું. એન 95 તો ભૂલી જાઓ, અમારી પાસે પૂરતી માત્રામાં સામાન્ય માસ્ક પણ નથી.

બે-ત્રણ દિવસ સુધી અમારે અમારા ગાઉનનો ઉપયોગ કરવો પડે છે, જે ગાઉન વગર કામ કરવા જેવું જ છે. તમામ પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમૅન્ટનો સપ્લાય બહું ઓછો છે.

જો દેશની રાજધાનીની વચ્ચોવચ આવેલી હૉસ્પિલટલમાં આ સ્થિતિ છે તો આપણે દેશના અન્ય ભાગોમાં આવેલી હૉસ્પિટલો વિશે શું વિચારી શકીએ?

વાત એમ છે કે જો તમે આ મહામારી સામે લડવા માટે હૅલ્થ સિસ્ટમની મદદ કરવા માગતા હો તો 'બાલ્કનીમાં ઊભા રહીને તાળી વગાડવા'ને બદલે તમારે ઉપકરણો આપવાં જોઈએ.

મને 99 ટકા વિશ્વાસ છે કે આ ખુલ્લો પત્ર તમારા સુધી નહીં પહોંચે, આમ છતાં એ આશામાં આ પત્ર લખી રહ્યો છું કે અન્ય ડૉક્ટર અને સામાન્ય નાગરિક ઊભા થઈને તાળી પાડવાના બદલે એક પ્રભાવશાળી સમાધાન માટે એકઠા થાય.

જો તમે સ્વાસ્થ્યકર્મીઓને પોતાની અને દેશની સુરક્ષા માટે આવશ્યક એવી ચીજો ન આપી શકતા હો તો તાળીઓ પાડીને તેમની મજાક ઉડાવવાનું બંધ કરો.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને આ ખુલ્લો પત્ર દિલ્હીની લૅડી હાર્ડિંગ હૉસ્પિટલમાં કામ કરતા ડૉક્ટર દેબાબ્રાતા મોહાપાત્રાએ પોતાની ફેસબુક વૉલ પર લખ્યો છે.

અસહાય ડૉક્ટર,

સોમવારે કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા કે "WHOની સલાહ - વૅન્ટિલેટર, સર્જિકલ માસ્કનો પૂરતો જથ્થો રાખવાને બદલે ભારતે સરકારે 19 માર્ચ સુધી આ તમામ ચીજોની નિકાસની મંજૂરી કેમ આપી?"

WHOની ગાઇડલાઇન પ્રમાણે પીપીઈ એટલે કે પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમૅન્ટમાં ગ્લવ્સ, મેડિકલ માસ્ક, ગાઉન અને એન95, રૅસ્પિરેટર્સ સામેલ હોય છે.

કોરોના વાઇરસને લઈને દરરોજ સરકારની તરફથી થતાં પ્રતિનિધિસંમેલનમાં અધિકારીઓને પીપીઈની પ્રાપ્યતા અંગે પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા.

પ્રશ્નમાં રાહુલ ગાંધીનું નામ લીધા વગર પૂછવામાં આવ્યું કે સરકારે WHOની વાત કેમ ન માની?

એના જવાબમાં સ્વાસ્થ્યમંત્રાલયના જૉઇન્ટ સેક્રેટરી લવ અગ્રવાલે કહ્યું, "એ રિપોર્ટ ક્યાં છે, જેમાં WHO ભારત સરકારને આવી કોઈ સલાહ આપી છે?"

તેમનું કહેવું હતું કે ભારત સરકારને આવી કોઈ ઍડ્વાઇઝરી મળી નથી. તેમણે આ સમાચારને ફેક ન્યૂઝ ગણાવ્યા છે.

તેમણે કહ્યું, "સમયે-સમયે દેશમાં જે-જે ચીજોની જરૂર પડી છે,...\n\ntl;dr:

વિવાર 22 માર્ચે ભારતમાં અનેક લોકોએ કોરોના વાઇરસ વિરુદ્ધના જંગમાં પહેલી હરોળમાં ઊભેલા સ્વાસ્થ્ય કર્મચારીઓ માટે તાળીઓ અને થાળીઓ વગાડી. જે પછી દેશના એક ડૉક્ટરે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ખુલ્લો પત્ર લખ્યો.


કોરોના વાઇરસ : ભારતીય વૅરિયન્ટ શું છે અને તેના પર રસીની અસર થશે?\nકોરોના વાઇરસનો ભારતીય વૅરિયન્ટ વિશ્વ માટે કેટલો જોખમી?

જોકે વાઇરસનો આ વૅરિયન્ટ કેટલો ફેલાયો છે અને ભારતમાં સંક્રમણના બીજા મોજા માટે એ જવાબદાર છે કે કેમ અંગે વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકો કામ કરી રહ્યા છે.

વાઇરસનો ભારતીય વૅરિયન્ટ શું છે?

વાઇરસમાં સતત પરિવર્તન આવતું રહે છે, વાઇરસ જાતેજ પોતાના જુદા-જુદા વૅરિયન્ટ્સ અથવા સ્વરૂપો સર્જતો રહે છે.

મોટાભાગના મ્યુટેશન મામૂલી હોય છે, અને કેટલાક મ્યુટેશન વાઇરસને ઓછો ખતરનાક બનાવે છે, પણ કેટલાક મ્યુટેશન તેને વધારે ચેપી બનાવી દે છે.

સત્તાવાર રીતે આ કથિત 'ડબલ મ્યુટેન્ટ' વૅરિયન્ટ B.1.617 તરીકે ઓળખાય છે, જે પહેલી વખત ભારતમાં ઑક્ટોબર માસમાં મળી આવ્યો હતો.

વાઇરસનો ભારતીય વૅરિયન્ટ કેટલો ફેલાયો છે?

ભારતમાં હજુ સુધી પૂરતા પ્રમાણમાં સૅમ્પલના જિનોમ સિક્વન્સિંગ એકત્ર કરવામાં આવ્યાં નથી. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાંથી જાન્યુઆરી અને માર્ચ વચ્ચે લેવાયેલા 361 સેમ્પલમાંથી 220માં નવો વૅરિયન્ટ મળી આવ્યો હતો.

ઓપન શૅરિંગ ડેટાબેઝ GISAID મુજબ અત્યાર સુધીમાં આ વૅરિયન્ટ સ્ટ્રેઇન ઓછામાં ઓછા 21 દેશોમાં જોવા મળ્યો છે.

બે દેશો વચ્ચેના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસના કારણે ભારતીય વૅરિયન્ટ યુકે પહોંચ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે, જ્યાં આના 103 કેસ 22 ફેબ્રુઆરી બાદ નોંધાયા છે.

તેના કારણે ભારતને ‘રેડ લિસ્ટ’માં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે અને યુકેમાં આવતા મોટા ભાગના પ્રવાસીઓ પર પ્રતિબંધ મુકાયો છે.

પબ્લિક હેલ્થ ઇંગ્લૅન્ડ દ્વારા ભારતીય વૅરિયન્ટને 'તપાસ હેઠળના વૅરિયન્ટ' તરીકે નોંધવામાં આવ્યો છે, જોકે તેને 'ચિંતાજનક વૅરિયન્ટ' તરીકે હજી નોંધવામાં આવ્યો નથી.

વૅરિયન્ટ વધારે ચેપી અને ખતરનાક છે?

કોરોના વાઇરસનો ભારતીય વૅરિયન્ટ વધારે ખતરનાક હોવા વિશે વૈજ્ઞાનિકો શું કહે છે?

વૈજ્ઞાનિકો હજી ચકાસી રહ્યા છે કે આ વૅરિયન્ટ વધારે ચેપી હોય છે કે નહીં અને તેના પર રસીની ઓછી અસર થાય છે કે નહીં.

લુઝિયાના સ્ટેટ યુનિવર્સિટી હેલ્થ સાયન્સીસ સેન્ટર શ્રેવપૉર્ટ ખાતે વાઇરોલૉજિસ્ટ તરીકે કામ કરતાં ડૉ. જેરેમી કામિલ જણાવે છે કે આ વૅરિયન્ટનું એક મ્યુટેશન દક્ષિણ આફ્રિકા અને બ્રાઝિલમાંથી મળેલા વૅરિયન્ટના મ્યુટેશન સાથે મળતું આવે છે.

તેઓ કહે છે કે રસી રસીકરણ અથવા અગાઉ થયેલા કોરોના સંક્રમણના કારણે ઇમ્યુન સિસ્ટમમાં ઍન્ટિબોડીઝ તૈયાર થયા હોય તેમ છતાં આ મ્યુટેશન વાઇરસને મદદ કરી શકે છે.

જોકે હાલ તબક્કે વધુ ચિંતાજનક બાબત યુકેમાં ધ્યાને આવેલો વૅરિયન્ટ છે, જે 50 દેશોમાં...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસના નવા વૅરિયન્ટના કારણે ભારતમાં કોરોના સંક્રમણનું બીજું જીવલેણ મોજું ફેલાયું છે, જે હવે સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રસરી રહ્યું હોવાનું ચર્ચાય છે. શું આ વૅરિયન્ટ સમગ્ર વિશ્વ માટે જોખમ છે?


કોરોના વાઇરસ : ભારતીયોને ઇટાલીમાંથી ઍરલિફ્ટ કરવાનો મને ગર્વ છે : કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ\nકૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ

ઇટાલીમાં સંખ્યાબંધ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. અને એક જ દિવસમાં 600થી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થતા વિશ્વ આખું હચમચી ગયું હતું.

ઇટાલીમાં સંક્રમિત કેસોની સંખ્યા પણ બેકાબૂ બની ગઈ છે. જોકે આ ગંભીર પરિસ્થિતિમાં કેટલાક ભારતીયો (મુખ્યત્ત્વે વિદ્યાર્થીઓ) ઇટાલીમાં ફસાયા હતા.

પરંતુ ભારતની 'ઍર ઇન્ડિયા' ઍરલાઇન્સે 21 માર્ચથી-23 માર્ચ દરમિયાન ઇટાલીમાં ફસાયેલા 250થી વધુ ભારતીયોને ઍરલિફ્ટ કર્યા.

જ્યારે સમગ્ર દેશ, વડા પ્રધાન મોદીએ જાહેર કરેલો જનતા કર્ફ્યુ પાળી રહ્યો હતો ત્યારે, બીજી તરફ ઍર ઇન્ડિયાનું ક્રૂ ઇટાલીમાં ફસાયેલા એ ભારતીયોને ઍરલિફ્ટ કરવાની સાહસી કામગીરી કરી રહ્યું હતું.

ઍર ઇન્ડિયાની એ ફ્લાઇટ, જેમાં ભારતીયોને સુરક્ષિત ઍરલિફ્ટ કરી ભારત પાછા લવાયા તેમાં કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ પણ સામેલ હતાં. તેઓ મૂળ ગુજરાતનાં છે.

સ્વાતિ રાવલ ઍર ઇન્ડિયામાં ઍર કમાન્ડર તરીકે સેવા આપી રહ્યાં છે. તેમની સાથે કૅપ્ટન રાજા ચૌહાણે બોઇંગ 777ની ઉડાન ભરી હતી અને તેઓ ઇટાલીમાંથી ભારતીયોને ઍરલિફ્ટ કરીને ભારત લઈ આવ્યા.

રસપ્રદ વાત એ છે કે તમે વાયુસેના દ્વારા વિદેશમાં ફસાયેલા ભારતીયોને ઍરલિફ્ટ કરી દેશમાં સુરક્ષિત પરત લવાયાની ઘટનાઓ વિશે સાંભળ્યું હશે.

પણ આ વખતે સિવિલ પાઇલટ્સે ઍરલિફ્ટ મિશન પાર પાડ્યું છે. મહામારીના કેન્દ્રબિંદુ એવા ઇટાલીમાં હાથ ધરાયેલા આ ઍરલિફ્ટ ઑપરેશનને લોકો ઘણું બિરદાવી રહ્યા છે.

ઍર ઇન્ડિયાનાં પાઇલટ સ્વાતિ રાવલ અને રાજા ચૌહાણ તથા ક્રૂ મેમ્બર્સ મહામારીની તીવ્રતાની ચરમસીમા પર રહેલા ઇટાલીમાંથી ભારતીયોને પરત લઈ આવ્યાં.

તેમની આ કામગીરી બદલ સોશિયલ મીડિયાથી લઈને અન્ય માધ્યમોમાં તેમનાં પર અભિનંદન અને આભારની વર્ષા થઈ રહી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી લઈને કેન્દ્રીય મંત્રી અને બોલીવૂડ ફિલ્મસ્ટાર સહિતના તમામે આ સાહસી કામને બિરદાવ્યું છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વિટ કરી લખ્યું કે "ઍર ઇન્ડિયાની ટીમ પર ગર્વ છે. તેમણે માનવતાની સેવા માટે અદમ્ય સાહસ બતાવ્યું અને તેને પરિપૂર્ણ કર્યું. દેશભરમાં તેમના સાહસની પ્રશંસા કરવામાં આવી છે."

કોણ છે કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ?

કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ મૂળ ગુજરાતના ભાવનગરનાં છે. હાલ તેઓ તેમના પતિ અજિતકુમાર ભારદ્વાજ સાથે દિલ્હીમાં રહે છે.

ઇટાલીથી ભારતીયોને પરત લાવ્યા બાદ તેઓ સૅલ્ફ-આઇસોલેશનમાં છે અને એકદમ સ્વસ્થ છે.

બીબીસીએ કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલના પરિવાર સાથે પણ વાતચીત કરી.

તેમના પતિ અજિતકુમારે બીબીસી સાથેની...\n\ntl;dr:

વિશ્વભરમાં હાલ કોરોના વાઇરસની મહામારી ગંભીર રીતે ફેલાયેલી છે. ચીનના વુહાન બાદ યુરોપનું ઇટાલી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત થયું છે.


કોરોના વાઇરસ : મનમોહન સિંહે ભારતને મંદીમાંથી બહાર કાઢવા આપી આ ત્રિસૂત્રી ફૉર્મ્યુલા\nમનમોહન સિંહ

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહના કહેવા પ્રમાણે ભારતે કોરોના વાઇરસની મહામારીના કારણે થયેલાં નુકસાનમાંથી ઊભા માટે ત્રણ પગલાં "તત્કાળ" લેવા જોઈએ.

ડૉ.મનમોહન સિંહ ભારતીય અર્થતંત્રમાં થયેલાં સુધારાઓના શિલ્પી તરીકે જાણીતા છે અને હાલ તેઓ ભારતના મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા છે. તેમણે બીબીસી સાથે આ અઠવાડિયે ઇ-મેઇલ દ્વારા વાતચીત કરી હતી. કોરોના વાઇરસના કારણે તેમનો ફેસ ટુ ફેસ ઇન્ટરવ્યૂ ના થઈ શક્યો અને તેમણે વીડિયો કૉલની પણ ના કહી દીધી.

અમારી ચર્ચામાં તેમણે એવા ત્રણ પગથિયાં બતાવ્યા જેથી સરકાર આગામી દિવસમાં સંક્રમણકાળમાંથી બહાર આવી શકે અને આવનારા વર્ષોમાં આર્થિક સ્થિતિ ફરીથી સામાન્ય થઈ શકે.

પ્રથમ, સરકારે "સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે લોકોની આજીવિકા સુરક્ષિત રહે અને તેમની ખર્ચશક્તિ નોંધપાત્ર રીતે સીધી રોકડ દ્વારા વધારવાની હોય".

બીજું, "સરકાર દ્વારા ચલાવાતા ક્રૅડિટ ગૅરંટી પ્રોગ્રામ્સ" હેઠળ ધંધાઓને પૂરતી મૂડી ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ.

ત્રીજું, સરકારે નાણાંકીય વિભાગને "સંસ્થાકીય સ્વાયત્તતા અને પ્રક્રિયાઓ" દ્વારા ઠીક કરવો જોઈએ.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મહામારીની શરૂઆત થઈ તે પહેલાંથી જ આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. 2019-20માં જીડીપીનો દર 4.2%નો હતો, જે લગભગ એક દાયકામાં સૌથી નીચી સપાટીએ હતો.

લાંબા અને પજવનારા લૉકડાઉન પછી હવે અર્થતંત્ર ધીમે ધીમે અનલોક થઈ રહ્યું છે, પરંતુ સંક્રમિતોની સંખ્યા વધી રહી છે અને ભવિષ્ય અનિશ્ચિત લાગે છે.

ગુરૂવારે, ભારત કોરોના વાઇરસના બે મિલિયનથી વધારે કેસ નોંધવનારો દુનિયાનો ત્રીજો દેશ બન્યો.

અર્થશાસ્ત્રીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે ભારતનો જીડીપી આંક 2020-21માં સંકોચાશે, જે 1970 પછીની સૌથી ખરાબ મંદી તરફ લઈ જશે.

ડૉ. મનમોહન સિંહે કહ્યું, "હું ઉદ્ધત રીતે 'મંદી' જેવા શબ્દ વાપરતો નથી. પરંતુ આને ઊંડુ અને લાંબું ઇકૉનૉમિક સ્લોડાઉન કહીશ," જે 'અટળ' છે.

તેમણે કહ્યું, "આ ઇકૉનૉમિક સ્લોડાઉન માનવીય કટોકટીના કારણે ઊભું થયું છે. આને આર્થિક આંકડા અને પદ્ધતિઓ સાથે જોડીને જોવાની જગ્યાએ સમાજની લાગણીને ધ્યાનમાં રાખીને જોવાની જરૂરિયાત છે."

ડૉ.મનમોહન સિંહે નજીવા શબ્દોમાં ભારતની આર્થિક સંકુચિતતાને લઈને અર્થશાસ્ત્રીઓમાં બનેલી સર્વસંમતિને દર્શાવતા કહ્યું, "જો આવું થાય તો સ્વતંત્ર ભારતમાં પહેલીવાર બનશે".

"હું આશા રાખું કે સર્વસંમતિ ખોટી હોય." તેમણે કહ્યું.

ભારતે કોરોનાવાઇરસને ફેલાતો અટકાવવા માટે માર્ચ મહિના...\n\ntl;dr:

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન અને અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. મનમોહન સિંહે બીબીસી સાથેની મુલાકાતમાં ભારતને કોરોના વાઇરસને કારણે ઊભા થયેલાં આર્થિક સંકટમાંથી બહાર કાઢવા અંગે વાતચીત કરી.


કોરોના વાઇરસ : મનોરંજનની દુનિયામાં આવી રહ્યો છે આ મોટો વળાંક\nપરંતુ છેલ્લા અઠવાડિયે જ્યારે અમિતાભ બચ્ચનની ફિલ્મ 'ગુલાબો સિતાબો' રિલીઝ થઈ તો થિયેટરની બહાર લાઇનમાં ઊભા રહેવાવાળું કોઈ ન હતું. લોકોએ રાત્રે 12 વાગ્યે ઍમેઝોન પ્રાઇમ પર ઘરે બેઠા જોઈ હતી.

કોરોના વાઇરસની અસર મનોરંજનની દુનિયા ઉપર પણ વ્યાપક રીતે પડી છે. વીડિયોમાં જુઓ કેવી રીતે બદલાશે આપણું મનોરંજન વિશ્વ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કોઈ પણ સિનેમાપ્રેમી માટે પોતાના પસંદગીના હીરો, હીરોઇન અથવા ડાયરેક્ટરની ફિલ્મ સિનેમાહૉલમાં જોવાનો રોમાંચ અલગ જ હોય છે, ખાસ કરીને ફર્સ્ટ ડે ફર્સ્ટ શો.


કોરોના વાઇરસ : મહામારી પછી શિક્ષણની દુનિયા કેટલી બદલાશે?\nભારતના કોઈ દૂરના આદિવાસી વિસ્તારમાં આવેલી સરકારી સ્કૂલમાં ભણતાં અનેક મૂળભૂત સુવિધાઓથી વંચિત બાળકોથી લઈને લંડનની ઉચ્ચવર્ગની ખાનગી સ્કૂલોમાં અભ્યાસ કરતાં વિદ્યાર્થીઓને શીખવાડવાનો તેમનો અનુભવ કોવિડ-19ની મહામારી બાદ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયો છે.

ભારતમાં કોરોના મહામારી પછીના સમયમાં દેશના અલગ-અલગ ભાગો વચ્ચે ડિજિટલ સંસાધનોની ઉપલબ્ધતાની અસમાનતા શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં પણ મોટો પડકાર સાબિત થઈ છે.

કોરોના મહામારી પછી સ્કૂલોમાં કેવી રીતે ભણાવાશે?

લંડનથી ટેલિફોન ઉપર આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કોરોનાવાઇરસે કઈ રીતે વર્તમાન શિક્ષણનીતિઓ વિશે તમામ શિક્ષણવિદોને ફેરવિચારણા કરવા અને ફરીથી ઘડવા માટે મજબૂર કર્યા છે એનો બેનીવાલ ઉલ્લેખ કરે છે.

"હું લંડનમાં ઝૂમ (વીડિયો મીટિંગ માટેની ઍપ્લિકેશન) પર વધુમાં વધુ આઠ વિદ્યાર્થીઓને ભણાવું છું. અહીં મોટાભાગનાં બાળકો પાસે તેમના પોતાના ઓરડા છે, મજબૂત ઇન્ટરનેટ છે, લૅપટૉપ અને ટૅબ્લૅટ્સ સહિત એકથી વધુ સ્ક્રિન્સ છે અને તેઓ ટેકનૉલૉજી સાથે વધુ સહજ છે."

દિલ્હીમાં જ્યાં ઘણી શાળાઓ અને મહાવિદ્યાલયોએ ઑનલાઇન શિક્ષણને અપનાવી લીધું છે, એ શિક્ષણવિદો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે આ અનુભવ મિશ્ર પ્રકારનો રહ્યો છે.

સ્ક્રિન પર શિક્ષણ

દિલ્હીસ્થિત અશોકા યુનિવર્સિટીના પ્રધ્યાપક સાયકત મજુમદાર કહે છે, "મોટા ભાગે ઑનલાઇન શિક્ષણ તરફનો બદલાવ અમારે માટે લગભગ સરળ રહ્યો હતો. ઉનાળુ રજાઓ દરમિયાન જ લૉકડાઉન અમલમાં આવ્યું અને આ રજાઓ પછી તરત જ અમે ઑનલાઇન પદ્ધતિ તરફ વળી ગયા. બધા વર્ગો ગૂગલ મીટ્સ (અગાઉ ગૂગલ હૅંગઆઉટ્સ) કે ઝૂમ પર લેવાતા હતા."

પરંતુ તે સાથે યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓનો એક નાનો સમૂહ એવો પણ છે જેમને ઇન્ટરનેટની સમસ્યા છે, ખાસ કરીને કાશ્મીર અને અન્ય સુદૂર વિસ્તારોના વિદ્યાર્થીઓ.

દેશની મોટાભાગની અગ્રણી ખાનગી શાળાઓ ઝૂમ ક્લાસીસ તરફ વળી ગઈ છે, પરંતુ વાલીઓ કહે છે કે આ એક કામચલાઉ વચગાળાની વ્યવસ્થાથી વધુ કંઈ નથી.

પોતાની ઓળખ જાહેર ન કરવાની શરતે શાળાએ જતાં બે બાળકોના પિતાએ કહ્યું કે,"મારાં બાળકોને નિયમિત પણે ઝૂમ ક્લાસીસ ભરે છે, પરંતુ ઑનલાઇન શિક્ષણના અનુભવની ગુણવત્તા ઠીક પ્રકારની છે. આમાં વ્યક્તિગત ધોરણે થતી કેળવણીનો મુદ્દો ઊઠે છે."

આ જ અનુભવ તે બધાનો હતો જેમની સાથે મેં વાત કરી -  શિક્ષકો,  વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ. આ મહામારીએ કૅમ્પસના અનુભવને બદલી નાખ્યો છે.

"મોટેભાગે અમારું હવે પછીનું સૅમેસ્ટર ઑનલાઇન હશે. અમે વિદ્યાર્થીઓને કોર્સનું મટીરિયલ...\n\ntl;dr:

ચેસનાં શિક્ષક અનુરાધા બેનીવાલ તેમનો સમય યૂકે અને ભારત વચ્ચે પસાર કરે છે, જેમાં તેઓ બે અલગઅલગ ખંડોમાં ફેલાયેલા વિદ્યાર્થીઓની એક વિશાળ શ્રેણીને ચેસ શીખવે છે.


કોરોના વાઇરસ : મહામારી બાદ શું ધર્મ પણ બદલાઈ જશે?\nતો આ વલણને આપણે શું સમજવું? શું લોકો તેમના ઈશ્વરથી નારાજ હતા કે પછી વધુ ને વધુ લોકો આસ્થા અને શ્રદ્ધાને માર્ગે વળવા લાગ્યા હતા?

રામાયણમાં સીતાનું પાત્ર ભજવનાર અભિનેત્રી દીપિકા ચીખલીયા ટોપીવાળા આ સંદર્ભે માને છે કે કોરોના વાઇરસ પછીના સમયમાં ભવિષ્યમાં લોકોમાં આસ્થા વધુ પ્રબળ બનશે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, 'મને લાગે છે કે હવે પાર્કમાં ધ્યાન કરતા લોકોની સંખ્યા વધશે.'

અજમેર ખાતે આવેલી સૂફી સંત ખ્વાજા મોઇનુદ્દીન ચિશ્તીની દરગાહની સંભાળ લેનાર સૈયદ ગૌહર કોરોના વાઇરસને 'અલ્લાહનો ક્રોધ' ગણાવે છે. તેમના સમાજના કેટલાક લોકો અને ધર્મગુરુઓનો માને છે કે દેવદૂતો કોરોના વાઇરસને મસ્જિદમાં પ્રવેશતાં રોકશે.

તેમજ ઘણાં ગૌમૂત્રને આ વાઇરસનો ઇલાજ ગણાવી રહ્યા છે. તો બીજી તરફ કોરોના વાઇરસને અટકાવવા માટે ધાર્મિક ચિહ્નો અને ધાર્મિક રીતરિવાજોનો ઉપયોગ કરવાની અધિકારીક મંજૂરી અપાઈ હોય તેવું વાતાવરણ સર્જાયું છે.

કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન બાદ ધર્મ કેવી રીતે બદલાશે?

ધર્મ માટે ન્યૂ નૉર્મલ

અનિશ્ચિતતા ચિંતા જન્માવે એવી છે. પરંતુ જ્યાં સુધી આ વાઇરસના ખાતમા માટેની રસી ન શોધી લેવાય ત્યાં સુધી લોકો પાસે ન્યૂ 'નૉર્મલ'વાળા વાતવરણમાં જીવન જીવવાની શરૂઆત કરવા સિવાય અન્ય કોઈ વિકલ્પ નથી. જોકે, આ રસીની શોધ માટે હજુ પણ કેટલાક મહિના કે વર્ષો લાગે તેવું અનુમાન છે.

આ દરમિયાન આ વાઇરસના કારણે આપણો ભારતીય સમાજ વધુ શ્રદ્ધાળુ બની જશે કે એક વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ ધરાવતો સમાજ બનશે એ વાતનું અનુમાન કરવું મુશ્કેલ છે. જોકે હાલની કેટલીક ઘટનાઓ કેટલીક ચોક્કસ બાબતો તરફ ઇશારો જરૂર કરી રહી છે.

દિલ્હીના સામાજિક કાર્યકર ગીતા શર્મા એક ચપળ અને આપકર્મી મહિલા છે. તેમણે લૉકડાઉન દરમિયાન પોતાનો સમય ખૂબ જ સહજતાથી પસાર કરી લીધો. તમને ખ્યાલ છે તેઓ આવું કેમ કરી શક્યા? તેનો જવાબ છે 'ધ્યાન'.

ગીતા હવે વધુ આસ્થાવાન હોય એવું અનુભવે છે. તેઓ જણાવે છે કે, 'જો અત્યારની પરિસ્થિતિ વિશે વાત કરું, તો મને લાગે છે કે ભગવાને આપણને આસ્થાવાન બનવાની તક આપી છે.'

પત્રકાર રહી ચૂકેલાં ગીતાએ, આ આપત્તિ દરમિયાન સ્વઆધારિત રહેવાનું જ પસંદ કર્યું હતું. તેઓ આ મહામારીના સમયમાં વધુ સહનશીલ બન્યાં છે. તેઓ કહે છે, 'કોરોના એ એક પાઠ છે, શાપ નહીં. અને તેનો એક જ જવાબ છે, ધ્યાન.'

બૅંગ્લુરુ ખાતે મોટું આશ્રમ ચલાવનાર યોગગુરુ શ્રી શ્રી રવિશંકર, જેમના વિશ્વભરમાં લાખો અનુયાયીઓ છે, તેમણે એક વીડિયો મૅસેજ જારી કર્યો છે, જેમાં તેમણે...\n\ntl;dr:

જ્યારે ભારતમાં કોરોના વાઇરસની મહામારી ફાટી નીકળી ત્યારે એક તરફ જ્યાં મંદિર અને મસ્જિદો સહિત તમામ ધર્મસ્થાનો બંધ કરી દેવાયાં ત્યાં જ બીજી તરફ લૉકડાઉન દરમિયાન રામાયણ સૌથી વધારે જોવાતી સીરિયલ બની ગઈ.


કોરોના વાઇરસ : મહામારી સામે જંગ જીતનારી 21 દિવસની બાળકીની કહાણી\nબાળકી સાથે ટ્રેસી મૈગ્વાયર

તેઓ કહે છે, "પહેલી વાર મેં મારી બાળકીની આંખમાં આંસુ જોયાં હતાં. મેં તેને પકડી રાખી હતી. હું રોતી હતી. અમે એ સ્થિતિમાં જાણે કે એકબીજાને સહારો આપી રહ્યાં હતાં."

અધૂરા મહિને જન્મ થવાને કારણે બાળકીનું વજન માત્ર દોઢ કિલો હતું. તે માત્ર ત્રણ અઠવાડિયાંની હતી જ્યારે તેને કોરોના પૉઝિટિવ થયો.

26 માર્ચે તેનો જન્મ થયો હતો. તે સમય પહેલાં આઠ અઠવાડિયાં પહેલાં આ દુનિયામાં આવી હતી. પરિવારના લોકોની બધી તૈયારીઓ એમની એમ રહી ગઈ હતી.

સ્વસ્થ હોવા છતાં ટ્રેસીને કહેવાયું કે તેને પ્રી-એક્લેમપ્સિયા થઈ શકે છે અને તેને લંકાશાયરની હૉસ્પિટલમાં મોકલી દેવાઈ છે.

જ્યારે ખબર પડી કે તેમની બાળકીને કોરોના છે

શરૂઆતમાં નહાતી વખતે તેમની બાળકીને સામાન્ય લક્ષણો દેખાયાં હતાં, જે એટલાં સામાન્ય હતાં કે ઓળખવાં મુશ્કેલ હતાં

ટ્રેસીએ બીબીસી રેડિયો સ્કૉટલૅન્ડના પ્રોગ્રામ મૉર્નિંગ્સ વિથ કેઈ એડમ્સને કહ્યું કે તેમની બાળકી દેશની સૌથી નાની ઉંમરની કોરોના દર્દી બની ગઈ છે. આ સમાચાર દર્દભર્યા હતા.

ટ્રેસીએ જણાવ્યું, "તેઓએ (ડૉક્ટરો) મને કહ્યું કે મારી બાળકી સ્વસ્થ છે. ગભરાવાની જરૂર નથી, પણ તેને કોરોના પૉઝિટિવ છે. મને સાંત્વના આપવાની કોશિશ કરતાં હતા, પણ હું બધું સમજી રહી હતી."

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

"તે એટલી સ્વસ્થ લાગતી હતી કે મને વિચાર આવતો હતો કે કેવી રીતે અને ક્યારે વાઇરસનો ચેપ લાગી ગયો? તે આટલી નાની છે, કેવી રીતે તેનો મુકાબલો કરી શકશે?"

પેટૉનનાં (બાળકીનું નામ) ફેફસાં મજબૂત કરવા સ્ટેરૉયડ આપવામાં આવ્યું હતું. નર્સોએ તેની ખૂબ સારસંભાળ રાખી.

જોકે ઑપરેશન બાદ ટ્રેસીને જણાવાયું હતું કે તેઓએ ઘરે જવું પડશે અને 14 દિવસ સુધી બાળકીથી અલગ રહેવું પડશે.

ટ્રેસી જણાવે છે, "મેં ફોન પર ડૉક્ટરોને વિનંતી કરી કે હું મારી બાળકીથી દૂર રહેવા માગતી નથી."

"કોઈ ગમે તેટલી તેની સારસંભાળ રાખે, પણ હું તેની માતા છું. જો તેને શરદી થઈ હોય તો પણ હું તેની સાથે રહેવા માગતી હતી."

ડૉક્ટરોએ વિશ્વાસ અપાવીને ટ્રેસીને તેની સાથે રહેવાની અનુમતિ આપી છે, પરંતુ તેમના પતિ ઍંડ્રિઆનને ઘરે પરત ફરીને આઇસોલેસન પિરિયડ પૂરો કરવાનું કહેવાયું છે.

જેમજેમ દિવસો વીતતાં ગયા તેમ સ્કૉટલૅન્ડમાં મૃતકોની સંખ્યા વધતી ગઈ, પરંતુ પેટૉન સાજી થતી ગઈ.

ટ્રેસીનું કહેવું છે કે ઍંડ્રિઆનના નજરે જોઉં તો હું વિચારું છું કે તે પોતાને અસહાય અનુભવતો...\n\ntl;dr:

સ્કૉટલૅન્ડનાં ટ્રેસી મૈગ્વાયર એ સમયને યાદ કરે છે જ્યારે તેઓએ પોતાની ત્રણ અઠવાડિયાંની બાળકીના નાકમાં કોરોના વાઇરસની ચકાસણી માટે સ્વેબ નાખતા જોઈ હતી. તેઓ કહે છે કે આ જોવું બહુ પીડાદાયક હતું.


કોરોના વાઇરસ : મહામારીના ખરા સમયે રિઝર્વ બૅન્કની આક્રમક નીતિ વખાણવા જેવી છે\nઆરબીઆઈના ગવર્નર શશિકાંત દાસ

સૌપ્રથમ તો નાણાં એ કોઈ પણ અર્થવ્યવસ્થાની લાઇફલાઇન એટલે કે જીવાદોરી અથવા કરોડરજ્જુ છે.

ટર્મ લોન ઉપરનું મૉનેટોરિયમ એટલે કે વ્યાજની વસૂલાત મુલતવી રાખી ને હવે એને ડિફોલ્ટ (ચૂક ) નહીં ગણવામાં આવે તેવું રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નરે જાહેર કર્યું.

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાનું માનવું છે કે ક્રૂડ ઑઇલના ભાવ જે રીતે ઘટ્યા છે તેમજ અનાજનું ઉત્પાદન પણ વિક્રમી થયું છે તેને કારણે ખાધાખોરાકીની ચીજ-વસ્તુઓના ભાવ પણ ઘટશે.

શૅરબજારમાં કડાકો બોલે તેને તમારી બેંકમાં પડેલી ડિપૉઝિટોની સલામતી સાથે કોઈ લેવા દેવા નથી અને ડિપૉઝિટરોએ તેમનાં નાણાંની ચિંતા ન કરવી એવું રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શશિકાંત દાસનું કહેવું છે.

ભારતીય બૅન્કિંગ વ્યવસ્થા સ્થિર અને સલામત છે અને આ વ્યવસ્થા સ્થિર અને સલામત રહે તેની બધી જ ચિંતા રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા કરી રહી છે.

આજે રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ જે નીતિ જાહેર કરી છે તે ખરેખર આક્રમક નીતિ કહી શકાય તેવી અને આજની પરિસ્થિતિમાં વખાણવા લાયક છે.

બુસ્ટર ડોઝ

ખેતરમાં મહિલાઓ

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ આ પગલાં થકી 3,74,000 કરોડની તરલતા એટલે  કે લિક્વિડિટી અથવા નાણાનો પુરવઠાનો એક બુસ્ટર ડોઝ આપણી અર્થવ્યવસ્થાને આપ્યો છે.

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાની આ જાહેરાતની કુલ કિંમત જીડીપીના લગભગ 3.2  ટકા થાય છે.

આવનાર ત્રણ મહિના માટે બૅન્કોને જે હપ્તા ભરવાના થતાં હોય અથવા તો ટર્મ લૉન હોય કે વર્કિંગ કૅપિટલ જે કાંઈ પેટે બૅન્કને હપ્તો ભરવાનો થતો હોય એને આરબીઆઈની હાલની નીતિ પ્રમાણે ત્રણ મહિના માટે મુલતવી રાખવામાં આવે છે.

બૅન્કો  તમારી પાસે ઉઘરાણી નહીં કરે અને જે રકમ બાકી રહેશે એના ઉપર દંડાત્મક વ્યાજ પણ નહીં વસૂલ કરવામાં આવે.

આ ઉપરાંત આને કારણે જે બૅન્કોને તકલીફ ઊભી  થાય તેમને ઍસેટ ક્લાસિફિકેશન ડાઉન ગ્રૅડ કરવું પડે અને NPA માં લઈ જવું પડે તેમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. તમને ત્રણ મહિના માટે બૅન્કને હપ્તો ભરવામાંથી મુક્તિ મળી છે. ઉદ્યોગ ધંધા માટે આ મોટી રાહત છે.

ઘરની લોન લીધી હોય એના હપ્તા ક્યાંથી ચૂકવીશું એની ચિંતા જે કરતા હોય તેમના માટે અથવા તો  વાહન માટેની કોઈ લૉન લીધી હોય તો એના હપ્તા ભરવાની જોગવાઈ કેવી રીતે કરીશું તેની ચિંતા કરતાં હોય તેમના માટે આ બહુ મોટી રાહતના સમાચાર છે.

ટૂંકમાં, આવનાર ત્રણ મહિના તમારે કોઈ કહેતાં કોઈ હપ્તો ભરવાનો નથી અને એના ઉપર કોઈ પણ પ્રકારનું વ્યાજ લાગશે નહીં.

લોકો અને બૅન્કો...\n\ntl;dr:

દેશ કોરોના વાઇરસની મહામારી સામે લૉકડાઉન થઈને લડી રહ્યો છે એ સમયે રિઝર્વ બૅન્કે જે નાણાનીતિ જાહેર કરી છે એનાં અનેક પાસાં છે.


કોરોના વાઇરસ : મહામારીમાં અમદાવાદની એક સોસાયટીમાં યોજાયેલી હૃદયસ્પર્શી પ્રાર્થનાસભાની કહાણી\nસંજય ભાવે અને મમ્મી સ્વાતીબહેન ભાવે સાથે, પાછળ સંજયભાઈના પત્ની મેઘશ્રી ભાવે

અમદાવાદના સેટેલાઇટ વિસ્તારની નરવી નાનકડી પારસકુંજ સોસાયટીનાં ત્રીજા વિભાગના ઘણાં ઘરોની અગાશીઓ પર અને ઓટલા પર ગત શનિવારની સાંજે સાડા સાત વાગ્યે એક એક વ્યક્તિ માસ્ક પહેરીને  સલામત અંતર રાખીને ઊભી રહી ગઈ.

પછી દરેક વ્યક્તિએ 'અસત્યો માંહેથી પ્રભુ પરમ સત્યે તું લઈ જા...' પ્રાર્થનાનું, મોબાઇલમાં વાગતી ઓડિયો ક્લિપ સાથે ગાન કર્યું. કેટલાંક બહેનોએ ઘરનાં ઓટલે દીવા કર્યાં. એક ઘરમાંથી સ્પીકર પણ ચાલુ કરવામાં આવ્યું. પ્રાર્થના બે મિનિટમાં પૂરી થઈ.

ઊંચી અગાશીએ ઊભેલાં મને સહુએ 'જયશ્રી કૃષ્ણ' કર્યાં. મેં સહુને સામે વંદન કરીને મોટા અવાજે કહ્યું : 'આપ સહુએ મારાં મારાં સદગત માતુશ્રી માટે પ્રાર્થના કરી, આપ સહુ આ કપરા કાળમાં મારી સાથે ઊભાં રહ્યાં, તે માટે આખાય ભાવે પરિવાર વતી હું આપ સહુનો ખૂબ આભાર માનું છું.'

બીમારી અને કોરોનાથી મૃત્યુ

જેમનું અવસાન થયું તે સ્વાતીબહેન શ્રીપાદભાઈ ભાવે

ભાવે પરિવારના અમે સહુ અમારી સોસાયટીના રહિશોના વિશેષ આભારી એટલા માટે હતા કે એંશી વર્ષની ઊંમરનાં અમારાં માતુશ્રી સ્વાતીબહેન શ્રીપાદભાઈ ભાવેનાં મૃત્યુનું નિમિત્ત કોરોના બન્યો હતો. તેમને   છેલ્લાં 36 કલાકમાં કોરોના પૉઝિટિવ ડિટેક્ટ થયો હતો અને તે પછી સાતેક કલાકમાં એમનું અવસાન થયું હતું.

કોરોનાના દરદી કે તેના પરિવાર માટે કેટલીક જગ્યાએ ભયપ્રેરિત આભડછેટના સમાચાર આ દિવસોમાં  આવતા રહ્યા છે. તેની વચ્ચે અમારી સોસાયટીએ અમને સતત સદભાવ અને મદદ પૂરી પાડી છે; અને મહામારી વચ્ચે માણસાઈનું મંગલતમ સ્વરૂપ ત્રીજી મેના શનિવારે સાંજે યોજાયેલી પ્રાર્થના હતી.

અઠવાડિયા અગાઉ માની હાલત ગંભીર થઈ

સંજય ભાવે અને મેઘશ્રી ભાવે

પ્રાર્થના-અવસરના બરાબર એક અઠવાડિયા અગાઉ, એટલે કે 25 એપ્રિલના શનિવારે રાત્રે અગિયારના સુમારે મારાં મમ્મીને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ હું એક ખાનગી હૉસ્પિટલમાં લઈ ગયો. આમ તો તેઓ એકાદ વર્ષથી લગભગ પથારીવશ હતાં. પણ આ વખતે તેમને પેશાબ અટકી ગયો અને એ બેભાન થઈ ગયાં.

ખાનગી હૉસ્પિટલની પ્રાથમિક તપાસમાં તેમના એક્સરેમાં ન્યુમોનિયા દેખાયો. ન્યુમોનિયા 'શંકાસ્પદ કોવિડ' વર્ગમાં ગણાય છે, એટલે હૉસ્પિટલે નિયમ જણાવીને દરદીને અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની સરદાર પટેલ હૉસ્પિટલમાં લઈ જવાનું કહ્યું.

ત્યાં જગ્યા ન હોવાથી તેમને સિવિલ હૉસ્પિટલના પરિસરમાં ગુજરાત સરકારે નવી બનાવેલી કોવિડ હૉસ્પિટલમાં દાખલ...\n\ntl;dr:

કોરોનાની મહામારીમાં જાણીતા પ્રોફેસર અને પુસ્તકપ્રેમી સંજય શ્રીપાદ ભાવેનાં માતાનું 27 એપ્રિલે અવસાન થયું. ભાવે પરિવારે સ્વાભાવિક રીતે લૌકિક ક્રિયાઓ રાખી ન હતી. તેમણે શુભેચ્છકો અને સંબંધીઓને એક નાનકડી ચિઠ્ઠી લખી સોશિયલ મીડિયા કે મોબાઇલ દ્વારા સંદેશો આપવા કહ્યું હતું. જોકે, એ વચ્ચે પણ એમની નાનકડી સોસાયટીમાં પ્રોફેસર ભાવેનાં માતાની પ્રાર્થનાસભા અનોખી રીતે યોજાઈ.

આગળ વાંચો સમગ્ર કહાણી પ્રોફેસર સંજય  શ્રીપાદ  ભાવેના શબ્દોમાં.


કોરોના વાઇરસ : મહામારીમાં ભાજપ-કૉંગ્રેસ કેવી રીતે કરશે ચૂંટણીપ્રચાર?\nવિવિધ પાર્ટીઓની પેટાચૂંટણી માટે ઉમેદવાર નક્કી કરવાથી માંડીને પ્રચાર-પ્રસાર કઈ રીતે કરશે એની બેઠકો ચાલી રહી છે.

મોરબી, કરજણ(વડોદરા), કપરાડા(વલસાડ), લીમડી(સુરેન્દ્રનગર), ગઢડા(બોટાદ), ધારી(અમરેલી), અબડાસા(કચ્છ), ડાંગ; આ આઠ બેઠકો પર પેટાચૂંટણી યોજાનાર છે.

કોરોનાની મહામારી વચ્ચે ચૂંટણીપ્રચાર તેમજ જાહેરસભા અંગે ચૂંટણીપંચે રાષ્ટ્રીય તેમજ પ્રાદેશિક રાજકીય પાર્ટીઓના પ્રમુખ તેમજ સચિવોને પત્ર લખીને સૂચનો મગાવ્યા છે.

ચૂંટણીપંચે પત્રમાં લખ્યું છે કે કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ ન ફેલાય એ માટે ડિઝાસ્ટર મૅનેજમૅન્ટ ઍક્ટ-2005 મુજબ દેશમાં માર્ગદર્શિકા જાહેર થઈ જ છે. રાજ્યોએ પણ પોતાની રીતે સંક્રમણ સામે અટકાયતી નિર્દેશ જાહેર કર્યા જ છે.

પત્રમાં એવું પણ લખ્યું છે કે દેશનાં કેટલાંક રાજ્યોમાં વિભાનસભાની પેટાચૂંટણી તેમજ બિહારમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી આવી રહી છે, જેથી રાજકીય પાર્ટીઓ સૂચનો 31 જુલાઈ પહેલાં મોકલી દે, જેથી કોરોનાના સમયમાં ચૂંટણી અને પ્રચાર માટેની એક માર્ગદર્શિકા નક્કી થઈ શકે.

ચૂંટણીપંચે પત્ર લખ્યો એ અગાઉ બીબીસીએ ગુજરાત કૉંગ્રેસ અને ભાજપના કાર્યકર્તાઓ સાથે વાત કરી હતી.

કોરોનાના કેસ દિવસે ને દિવસે વધી રહ્યા છે અને જાહેરસભા કે રેલીઓ કરવી શક્ય નથી ત્યારે પેટાચૂંટણીમાં તેઓ પ્રચાર માટે કેવાં આયોજનો વિશે વિચારી રહ્યા છે એ વિશે પૃચ્છા કરી હતી.

બંને મુખ્ય પાર્ટીઓ કૉંગ્રેસ અને ભાજપે એક સૂરમાં કહ્યું હતું કે પેટાચૂંટણીમાં પ્રચાર માટેનો મુખ્ય મંચ સોશિયલ મીડિયા હશે.

આ વખતની સોશિયલ મીડિયાનો વધુ ઉપયોગ

ભાજપના આઈટી સેલ તેમજ સોશિયલ મીડિયાના સંયોજક પંકજ શુક્લાએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું હતું: "આ વખતે કોરોનાની સ્થિતિ જોતાં મોટી સભાઓ કે રેલીની ગુંજાઇશ વર્તાતી નથી. તેથી ચૂંટણી પ્રચારમાં સોશિયલ મીડિયાનો વ્યાપક ઉપયોગ થશે."

તેઓ આગળ કહે છે, "ચૂંટણીમાં સોશિયલ મીડિયાનું મહત્ત્વ હંમેશાં રહે જ છે. આઈટી અને સોશિયલ મીડિયા બંનેનું મહત્ત્વ અગાઉની ચૂંટણી કરતાં આ ચૂંટણીમાં ખૂબ વધારે રહેશે. અમારું આયોજન છે કે વર્ચ્યુઅલ રેલીના સ્વરૂપે અલગ-અલગ સોશિયલ મીડિયા મંચનો ઉપયોગ કરીએ."

શુક્લા જણાવે છે કે "રેલીમાં અનેક લોકો એકસાથે એકસ્થળે હાજર હોય છે, વર્ચ્યુઅલ રેલીમાં સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી અનેક લોકો સાથે જોડાઈ શકાય છે. જેમાં અનેક લોકો એકસાથે તો હોય પરંતુ એકસ્થળે ન હોય."

"ઓડિયો બ્રીજ, ઓડિયો મૅસેજ વગેરેના ઉપયોગનું પણ આયોજન છે. ફેસબુક, ટ્વિટર, ઇન્સ્ટાગ્રામનો...\n\ntl;dr:

એક તરફ ગુજરાતમાં આઠ બેઠકો પર પેટાચૂંટણીનું આયોજન થઈ રહ્યું છે અને બીજી તરફ કોરોના વાઇરસ રાજ્યમાં કાળો કેર વર્તાવી રહ્યો છે.


કોરોના વાઇરસ : મહામારીમાં માફિયા 'ધ ગોડફાધર' બનીને મદદ કેમ કરી રહ્યા છે?\nઇટાલીના અધિકારી સતત ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે આ મહામારીમાં એવા સંખ્યાબંધ લોકો છે, જેમની પાસે ઇટાલીની માફિયાઓ દ્વારા આપવામાં આવતી મદદને સ્વીકાર્યા સિવાય છૂટકો નથી.

(ઓળખ છુપાવવા માટે લોકોનાં નામ બદલવામાં આવ્યાં છે)

ઇટાલીની કુખ્યાત કોસા નોસ્ત્રા સંગઠિત ગુનાખોર ટોળકીના એક ડોનનો ભાઈ તાજેતરમાં જ સિસલી દ્વીપના પાલેરમોમાં ગરીબોને માલસામાનનું વિતરણ કરતો જોવા મળ્યો હતો.

એ માફિયા ડોનના ભાઈનો મેં સોશિયલ મીડિયા પેજ મારફત સંપર્ક કર્યો ત્યારે તેણે મને કહ્યું હતું કે "લોકો મને ફોન કરીને તેમની તકલીફોની વાત કહે છે, તેથી હું તેમને મદદ કરી રહ્યો છું."

"લોકો મને કહે છે કે તેમની પાસે તેમનાં બાળકોને જમાડવા માટે કંઈ નથી. એક સ્ત્રી મને રોજ ફોન કરે છે. તે પાંચ બાળકોની માતા છે અને તેની પાસે તેનાં બાળકોનું પેટ ભરવાનો કોઈ વિકલ્પ નથી."

ગરીબોની મદદ કરી રહેલા ડોનના આ ભાઈએ જણાવ્યું હતું કે માફિયા હોવાનો અર્થ લોકોની મદદ કરવાનો હોય તો "અમને માફિયા ડોન હોવાનો ગર્વ છે."

એક મજેદાર મસીહા

સિસલીના એક ભૂતપૂર્વ માફિયા ડોન ગેસ્પેયર મુતોલોએ અમને કહ્યું હતું કે "અમે પણ આવી જ રીતે લોકોની મદદ કરતા હતા."

ગેસ્પેયર મુતોલો હવે સિસલીની માફિયા ટોળકી વિરુદ્ધના સંખ્યાબંધ કેસોમાં તાજના સાક્ષી બનીને માફી મેળવી ચૂક્યો છે.

પોતાના સમયની વાત કરતાં ગેસ્પેયરે કહ્યું હતું કે "હું હંમેશાં લોકોને આકર્ષવાના પ્રયાસ કરતો હતો. હું ખુદને એક દિલદાર વ્યક્તિ તરીકે રજૂ કરતો હતો. લોકોના દિલમાં સ્થાન બનાવવા માટે માફિયા ટોળકીઓ આ પ્રકારના તિકડમ કરતી હોય છે."

"મેં મારી વાસ્તવિકતા લોકોને ક્યારેય જણાવી ન હતી, પણ યાદ રાખજો કે હું એક ગુનેગાર હતો, જેણે 20થી વધુ લોકોની હત્યા કરી હતી."

ગેસ્પેયર મુતોલોએ બીબીસીને તેના એક ગુપ્ત સ્થળની વાત પણ કરી હતી. એ ગુપ્ત ઠેકાણે પોલીસની દેખરેખમાં રહે છે અને ચિત્રો બનાવીને પોતાના દિવસો પસાર કરે છે.

તેમનાં પેઇન્ટિંગ્સમાં માફિયાઓને સામાન્ય લોકો પર સકંજો કસતા દર્શાવવામાં આવે છે.

ગેસ્પેયર મુતોલોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેમણે જે જરૂરિયાતમંદ પરિવારોની મદદ કરી હતી એ પરિવારોને તે જાણવામાં જરાય રસ ન હતો કે ગેસ્પેયર કોણ છે.

ગેસ્પેયરે કહ્યું હતું કે "તમારાં બાળકો ભૂખને લીધે ટળવળી રહ્યાં છે, કારણ કે તમારા ઘરમાં ખાવા માટે કશું નથી, કે પછી તમારો બિઝનેસ દેવાળું ફૂંકવાની તૈયારીમાં છે."

"એ સમયે તમને કોઈની મદદની જ આશા હોય છે. એ સમયે તમે એવી તપાસ નથી કરતા કે...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસને કારણે દુનિયાભરમા લાખો લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે ત્યારે ઇટાલીના માફિયા આ મહામારીમાંથી કરોડોની કમાણી કરવાની ફિરાકમાં છે.


કોરોના વાઇરસ : મહામારીમાં હવે કેવી બની જશે મનોરંજનની દુનિયા?\nકોરોના વાઇરસ અને તેની સાથે જોડાયેલી પાબંદીઓ વચ્ચે સોનીએ ટેક્નૉલૉજીનો સહારો લઈને આની તૈયારી શરૂ કરી દીધી.

આ વખતે પ્રતિસ્પર્ધી ટીવી ચૅનલના ઍપ મારફતે ઑડિશન આપશે અને પ્રથમ તબક્કાનો ઇન્ટરવ્યુ વીડિયો કૉલથી થશે.

એ પ્રોમો તો તમે કદાચ જોયો હશે જે અમિતાભ બચ્ચનના ઘરે તેમણે પોતાના કૅમેરાથી શૂટ કર્યો છે.

ફિલ્મ હોય, થિયેટર, ટીવી અથવા સંગીત, આવનારા સમયમાં મનોરંજનનો આ નવો ચેહરો જોવા મળશે.

ડિજિટલ અને ઓટીટી

કોઈ પણ સિનેમાપ્રેમી માટે પોતાના પસંદગીના હીરો, હીરોઇન અથવા ડાયરેક્ટરની ફિલ્મ સિનેમાહૉલમાં જોવાનો રોમાંચ અલગ જ હોય છે, ખાસ કરીને ફર્સ્ટ ડે ફર્સ્ટ શો.

પરંતુ છેલ્લા અઠવાડિયે જ્યારે અમિતાભ બચ્ચનની ફિલ્મ 'ગુલાબો સિતાબો' રિલીઝ થઈ તો થિયેટરની બહાર લાઇનમાં ઊભા રહેવાવાળું કોઈ ન હતું. લોકોએ રાત્રે 12 વાગ્યે ઍમેઝોન પ્રાઇમ પર ઘરે બેઠા જોઈ હતી.

મેં પણ તેનો રિવ્યુ ઘરે ફિલ્મ જોઈને જ લખ્યો હતો.

કોરોના વાઇસને કારણે સિનેમાહૉલ ક્યારે ખુલશે એ વિશે હજી કંઈ નક્કી નથી. 'ગુલાબો સિતાબો'ની જેમ કોઈ અન્ય ફિલ્મ ઓવર ધી ટૉપ (ઓટીટી) પ્લૅટફૉર્મ પર જ રિલીઝ થઈ રહી છે.

જલદી વિદ્યા બાલનની ફિલ્મ શકુંતલા ઍમેઝોન પ્રાઇમ પર રિલીઝ થશે તો તમિલ તેલુગુ ફિલ્મ પેંગ્વિન શુક્રવારે ઍમેઝોન પર રિલીઝ થશે.

ઍમેઝોન પ્રાઇમ વીડિયોના ભારતના કંટેન્ટ હૅડ વિજય સુબ્રમણ્યમ કહે છે કે પોતાના ગ્રાહકોના વલણને સમજીને તેના હિસાબથી રણનીતિ બનાવવામાં આવી રહી છે અને તેનો હેતુ ગ્રાહકને તેના ઘર પર જ સિનેમાનો સારમાં સારો અનુભવ આપવાનો છે.

કોરોના વાઇરસ : મનોરંજનની દુનિયામાં આવી રહ્યો છે આ મોટો વળાંક

નેટફ્લિક્સ પાર્ટી- દૂર રહીને પણ સાથેસાથે

ભારતમાં ફિલ્મો કદાચ મનોરંજનનો સૌથી મોટો રસ્તો છે, થિયેટરમાં સાથે મળીને ફિલ્મ જોવી, કોઈ કૉમેડી સીન પર લોકો સાથે હસવું, કોઈ ઉદાસ કરી દેનાર સીન પર સિનેમાહૉલના અંધારામાં રડી લેવું- એક જ હૉલમાં કેટલાક લોકો એકસાથે, એક જ જેવી ભાવનાઓ અનુભવે છે.

પરંતુ હવે કોરોના વાઇરસના સંકટ વચ્ચે ફિલ્મકારોએ જ નહીં, દર્શકોએ પણ મનોરંજનના નવા સાધનો શોધી લીધા છે.

21 વર્ષનાં હર્શિતા કોરોના વાઇરસ પછી થયેલા લૉકડાઉનમાં દિલ્હીમાં ફસાઈ ગયાં હતાં.

સિનેમાહૉલ બંધ પડ્યા છે અને તેઓ પોતાના મિત્રો સાથે ફિલ્મ જોવા જવાનું મિસ કરતાં હતાં. પરંતુ હવે હર્શિતા નેટફ્લિક્સ પાર્ટી મારફતે એવો જ માહોલ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

નેટફ્લિક્સ પાર્ટી કોઈ પણ સબસ્ક્રાઇબરને એવી સુવિધા આપે છે કે અમુક...\n\ntl;dr:

લૉકડાઉન દરમિયાન ભારતના સૌથી લોકપ્રિય ટીવી શોમાંથી એક "કૌન બનેગા કરોડપતિ" પોતાની પંચ લાઇન 'લૉક કિયા જાય'ની સાથે લોકોનું મનોરંજન કરવા માટે તૈયાર છે.


કોરોના વાઇરસ : મહારાષ્ટ્ર પ્રતિકલાકે એક હજાર કેસ અને ત્રણથી વધારે મૃત્યુ, ગુજરાતમાં શું છે પરિસ્થિતિ?\nમહારાષ્ટ્રની વાત કરીએ તો ત્યાંના આરોગ્ય વિભાગ પ્રમાણે છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોના સંક્રમણના 23 હજારથી વધારે નવા કેસ નોંધાયા છે.

મહારાષ્ટ્રના આરોગ્ય વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર કોરોના સંક્રમણના 23,179 નવા કેસ સામે આવ્યા છે.

છેલ્લા 24 કલાકમાં રાજ્યમાં કોરોના વાઇરસને લીધે 84 મૃત્યુ થયાં છે અને 9,138 લોકોને ડિસચાર્જ કરવામાં આવ્યા છે.

હાલ રાજ્યમાં 23,70,507 કુલ કેસ છે અને ઍક્ટિવ કેસ 1,52,760 છે અને કુલ મૃતાંક 53,080 થયો છે.

ગુજરાતમાં કેસમાં વધારો, પાબંદીઓ લાગુ કરાઈ

ગુજરાતમાં એક દિવસમાં નોંધાતા નવા કેસોનો આંકડો એક હજારને પાર પહોંચી ગયો છે.

ગુજરાતમાં કોરોના સંક્રમણ વધતાં રાજ્યના ચાર શહેરો રાજકોટ, અમદાવાદ, વડોદરા અને સુરતમાં રાત્રી કર્ફ્યૂ લાગુ કરવામાં આવ્યો ત્યાર પછી અમદાવાદમાં નવા માઇક્રોકન્ટેનમેન્ટ ઝોન જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

અમદાવાદમાં કોરોના મહામારીને જોતાં 60 માઇક્રોકન્ટેનમેન્ટ ઝોન અમલમાં છે. હવે 35 નવા વિસ્તારોને માઇક્રોકન્ટેનમેન્ટ ઝોન જાહેર કરાયા છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન દ્વારા 18 માર્ચથી નવો હુકમ જાહેર થાય ત્યાર સુધી બાગ-બગીચા, કાંકરિયા લેકફ્રન્ટ, પ્રાણીસંગ્રહાલય બંધ રાખવાની જાહેરાત કરાઈ છે.

સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પ્રજોક્ટ અંતર્ગત આવતા બાગ-બગીચા, ઉસ્માનપુરા સહિત અન્ય સ્થળોને પણ બંધ રાખવાની જાહેરાત કરાઈ છે.

ગુજરાતમાં 17 માર્ચ સાંજ સુધીની માહિતી મુજબ 24 કલાકમાં 1,122 નવા કેસ નોંધાયા છે, 775 દર્દીઓ સાજા થયાં છે.

રાજ્યમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોનાને લીધે ત્રણ લોકોનું મૃત્યુ થયું છે. ગુજરાતમાં હાલ કોરોના સંક્રમણના કુલ બે લાખ 81 હજાર 173 કેસ છે જેમાંથી 5,310 ઍક્ટિવ કેસ છે.

ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા આપેલી માહિતી મુજબ 16 માર્ચે ગુજરાતમાં 954 નવા કેસ નોંધાયા હતા અને 703 દર્દીઓ સાજા થયા છે.

આની પહેલાં ગુજરાતના ચાર શહેરોમાં રાત્રી કર્ફ્યૂ લંબાવવામાં આવ્યો હતો.

બાકી રાજ્યોમાં શું છે પરિસ્થિતિ?

ત્યારે પંજાબમાં કોરોના સંક્રમણના 2,039 નવા કેસ સામે આવ્યા છે અને 1,274 લોકો સાજા થયાં છે. પંજાબમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 35 મૃત્યુ થયાં છે.

મહારાષ્ટ્રમાં કોરોના સંક્રમણ વધતા નાગપુર, નાસિક સહિત સાત જિલ્લાઓમાં લૉકડાઉન લગાવવું પડ્યું હતું. કર્ણાટકમાં કોરોનાના 1,275 નવા કેસ નોંધાયા છે.

ભારતમાં છેલ્લાં 24 કલાકમાં 28903 નવા કોરોના વાઇરસના કેસ આવ્યા છે, જ્યારે 17741 લોકોને રજા આપવામાં આવી છે. જ્યારે 188...\n\ntl;dr:

ગુજરાતના પાડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્રમાં કોરોના સંક્રમણનો ફરી વિસ્ફોટ થયો છે તો ગુજરાતમાં 24 કલાકમાં કોરોનાના નવા કેસોની સંખ્યા એક હજારને પાર થઈ ગઈ છે.


કોરોના વાઇરસ : મહારાષ્ટ્ર-ગુજરાત સહિત ભારતમાં મહામારી વકરી, નરેન્દ્ર મોદીએ ચેતવણી આપી એ 'બીજી લહેર' શું છે?\nવડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કોરોનાની રસીનો પહેલો ડોઝ લીધો તેની તસવીર

સરકારના આંકડા મુજબ આજે માર્ચ-2021માં ભારતમાં કુલ 2.34 લાખ ઍક્ટિવ કેસ છે, જ્યારે અત્યાર સુધી કુલ 1.59 લાખ મૃત્યુ થઈ ચૂક્યા છે. બીજી તરફ રિકવરી રેટ 96.56 ટકા રહ્યો છે.

પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી દેશમાં અને ગુજરાતમાં પણ કોરોનાના કેસો વધી રહ્યાં છે. જોકે સૌથી અગત્યની વાત એ જોવા મળી છે કે બાળકો પણ સંક્રમિત થતા જોવા મળ્યા છે. ગુજરાતમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોનાના નવા કેસોની સંખ્યા એક હજારને પાર થઈ ગઈ છે તો મહારાષ્ટ્રમાં આરોગ્ય વિભાગ પ્રમાણે છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોના સંક્રમણના 23 હજારથી વધારે નવા કેસ નોંધાયા છે.

આ અગાઉ બુધવારે દિવસ દરમિયાન સમગ્ર સ્થિતિને પગલે વડા પ્રધાન મોદીએ રાજ્યોના પ્રધાનો સાથે બેઠક કરી હતી. જેમાં દેશમાં કોરોનાની બીજી લહેર (સેકન્ડ પીક) માટે સચેત રહેવા કહેવાયું છે.

વડા પ્રધાને કૉન્ફરન્સમાં કહ્યું, "સફળતા બેદરકારીમાં તબદીલ ન થવી જોઈએ. રસીનો બગાડ પણ થઈ રહ્યો છે એવું જાણવા મળ્યું છે. આપણે આ બધી બાબતોમાં કાળજી રાખવી પડશે"

પીએમ મોદીએ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કેસો ન વધે તે વિશે પણ સચેત રહેવા માટે કહ્યું હતું.

અત્રે નોંધવું કે દેશના 70 જિલ્લાઓમાં છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહોમાં કેસોમાં 150 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.

શું છે કોરોનાની 'બીજી લહેર'?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આથી એ વાત મહત્ત્વની છે કે પીએમ મોદીએ કોરોનાની બીજી લહેર વિશે સચેત રહેવા કહ્યું તે 'સેકન્ડ પીક' શું છે? અને તે શું સૂચવે છે.

નિષ્ણાતો અનુસાર સામાન્યપણે કોઈ પણ મહામારીની બીજી લહેરને તેનો સંક્રમણ સંબંધિત ફેલાવો, સંક્રમણનો દર અને મૃત્યુના દર સાથે સાંકળીને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

જ્યારે કેસોની સંખ્યા કાબૂમાં હોય છે, ત્યારે તે ગ્રાફમાં એક સીધી દિશામાં આગળ વધે છે, પરંતુ કેસની સંખ્યા એકાએક વધવા લાગતા ગ્રાફ ઊંચો જવા લાગે છે અને પછી તે ફરીથી નીચે આવે છે. જેથી એક 'આકાર' બને છે જેનું ચિત્રણ પીક તરીકે ઓળખાય છે.

બીબીસીએ આ બાબતને વધુ સરળતાથી સમજવાની પણ કોશિશ કરી.

સુરતના અર્બન હૅલ્થ અને ક્લાઇમેટ રેસિલિયન્સ સેન્ટર ઑફ ઍક્સલન્સના ટેકનિકલ ડિરેક્ટર ડૉ. વિકાસ દેસાઈ આ વિશે કહે છે કે, સામાન્ય શબ્દોમાં એમ કહી શકાય કે એકાએક પૉઝિટિવ કેસોની સંખ્યામાં વધારો જોવા મળવા લાગે એટલે તેને બીજી લહેરના સંકેત તરીકે જોઈ શકાય છે.

તેઓ કહે છે કે, સાથે સાથે હૉસ્પિટલમાં દર્દીઓની દાખલ સંખ્યા અને 'વિરુલન્સ' એટલે કે...\n\ntl;dr:

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા અનુસાર વર્ષ 2019ના ડિસેમ્બરમાં કોરોના વાઇરસની બીમારીના કેસો સૌપ્રથમ ચીનના વુહાનમાં જોવા મળ્યા હતા. ત્યાર પછી વર્ષ 2020ના જાન્યુઆરીમાં ભારતમાં કોરોનાનો પહેલો કેસ નોંધાયો હતો.


કોરોના વાઇરસ : મહાસત્તા અમેરિકાએ કરેલી એ મોટી ભૂલો જેણે લાખ લોકોનો જીવ લીધો\nજૉન હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટીના ડેટા અનુસાર, યુ.એસ.માં કુલ 16 લાખ 60 હજારથી વધુ કેસ નોંધાયેલા છે.

અમેરિકામાં કોરોનાને કારણે માર્ચ મહિનામાં કટોકટી લાદવામાં આવી, જોકે નિષ્ણાતોના કહેવા પ્રમાણે, કેટલાક પગલાં લેવામાં યુ.એસ.એ ઢીલ કરી હતી, જેના કારણે આ મહામારીએ વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું.

કોવિડ-19ના પ્રસારને અટકાવવા માટે અમેરિકાએ લૉકડાઉન લાગુ કર્યું, હવે અનેક રાજ્યોએ તેમાં વ્યાપક છૂટછાટો આપી છે અને લાખો લોકો ફરી કામ પર પાછાં ફર્યાં છે.

કોરોના તથા લૉકડાઉનને કારણે અમેરિકામાં બેકારીનો દર રેકર્ડ સ્તર પર પહોંચી ગયો છે. શું અમેરિકા આ મહામારીને પહોંચી વળવા સજ્જ હતું કે નહીં? તેની ચર્ચા સતત ચાલી રહી છે.

વિશ્વમાં કોરોનાને કારણે ત્રણ લાખ 55 હજારથી વધુ મૃત્યુ થઈ ગયા છે, જ્યારે કુલ કેસોની સંખ્યા 57 લાખ આસપાસ છે.

હાઇડ્રોક્સિનક્લોરોક્વિન પર 'હાઇપર'

દેશભરમાં તબીબો તથા હૉસ્પિટલો પાસે માસ્ક, ગ્લવ્ઝ, પી.પી.ઈ. (પર્સનલ પ્રૉટેક્શન ઇક્વિપમૅન્ટ) તથા વૅન્ટિલેટર જેવા સાધનોની વ્યાપક તંગી હતી.

મૂળભૂત ચીજવસ્તુના અભાવે ચેપગ્રસ્તો ઉપરાંત તેમની સારવારમાં લાગેલાં તબીબો તથા આરોગ્યક્ષેત્રના કર્મીઓએ એક જ સાધનો વારંવાર વાપરવા પડ્યા, જેથી જોખમ વધી ગયું.

ટ્રમ્પે હાઇડ્રોક્સિનક્લોરોક્વિનને દવા તરીકે ગણાવી, તેના કારણ મલેરિયા સામે રક્ષણ આપતી દવાની સંગ્રહખોરી થઈ, જેણે તંગી ઊભી કરી. આને પહોંચી વળવા માટે હાઇડ્રોક્સિનક્લોરોક્વિના વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદક ભારતની ઉપર દબાણ લાવ્યા.

ટ્રમ્પે આ દવાના ઉપયોગ માટે દબાણ પણ કર્યું, પરંતુ મે મહિનાના અંતભાગમાં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ કોરોનાની સારવારમાં દવા તરીકે તેના ઉપયોગ અને પરીક્ષણ ઉપર નિષેધ લાદ્યો છે.

દવા તથા સારવારના સાધનો માટે કેન્દ્ર સરકાર તથા 50 રાજ્યોની સરકાર જાણે પરસ્પર સ્પર્ધામાં ઉતરી હતી, જેના કારણે ભાવોમાં જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો.

અઠવાડિયાંઓ સુધી પી.પી.ઈ. કે વૅન્ટિલેટરના ઉત્પાદન ઉપર ધ્યાન જ ન અપાયું, જેનાં કારણે કિંમતી સમય વેડફાઈ ગયો.

સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગથી 'દૂર'

નિષ્ણાતોના કહેવા પ્રમાણે, સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ એ પ્રસાર અટકાવવાનો કારગત ઉપાય

વૅકેશન પડતાં જ અમેરિકાની કૉલેજોનાં વિદ્યાર્થીઓ ફ્લોરિડા બીચ ખાત રજાઓ માણવા ઉપડી ગયા. ન્યૂ યૉર્કમાં સબવે (મેટ્રો) સેવાઓ યથાવત્ ચાલુ રહી. લ્યુસિયાનામાં નિષેધાત્મક આદેશોનો ભંગ કરીને ધર્મગુરુએ ચર્ચમાં કાર્યક્રમ યોજ્યો, જેમાં હજારો નાગરિકોએ ભાગ લીધો.

નિષ્ણાતોની...\n\ntl;dr:

આજે વિશ્વમાં કોરોનાનાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત દેશોની યાદીમાં અમેરિકા ટોચ ઉપર છે. કોરોનાને કારણે મૃત્યુ પામનારાઓની સંખ્યા ગુરુવારે સવારે એક લાખને પાર કરી ગઈ.


કોરોના વાઇરસ : મૃતકોની અંતિમવિધિ કરે છે આખો પરિવાર\nમહારાષ્ટ્રના પુણેમાં નગરપાલિકા માટે કોરોના મહામારીમાં મૃતકોની અંતિમવિધિની સમસ્યા હતી અને કોઈ તૈયાર થતું ન હતું. જોકે, અરૂણ જંગમ નામની વ્યક્તિ મદદમાં આવી.

અરૂણે પોતે અંતિમવિધિઓની શરૂઆત કરી તો પરિવારજનોએ શરૂઆતમાં વિરોધ કર્યો જોકે અવિરત કામ કરી રહેલા અરૂણને જોઈને એમના પુત્ર અને પુત્રી અને પત્ની પણ તેમની મદદે આવ્યા અને આ રીતે આખો પરિવાર 24 કલાક અંતિમવિધિનું કામ કરે છે.

પુણેથી દેવદત્ત કશાળીકર અને નિલેશ ભોંસલેનો આ ખાસ અહેવાલ જુઓ વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ભારતમાં કોરોના મહામારીનો સૌથી વધારે પ્રકોપ મહારાષ્ટ્રમાં છે. પુણે જિલ્લામાં 1200થી વધારે લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.


કોરોના વાઇરસ : મૃત્યુ અને માતમ વચ્ચે કામ કરતાં ડૉક્ટરો કરે છે તેમના અનુભવની વાત\nડૉ. મહેનાઝ ભટ્ટ અને ડૉ. સરતાજ ભટ્ટ

એ પુરુષ ઘણા ડરેલા હતા અને સતત એક જ સવાલ પૂછતા હતા કે "હું જીવતો બચીશ ને?" એ પુરુષ વિનંતી કરતા હતા કે "કૃપા કરીને મને બચાવી લો. હું મરવા ઇચ્છતો નથી."

ડૉ. બાલ્દીએ તેમને સધિયારો આપ્યો હતો કે તેમને બચાવવાના શક્ય હોય તે તમામ પ્રયાસ કરવામાં આવશે.એ સંવાદ બન્ને વચ્ચની છેલ્લી વાતચીત પુરવાર થયો હતો. એ પુરુષ દર્દીને વૅન્ટિલેટર પર રાખવામાં આવ્યા હતા અને બે દિવસ બાદ તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

ઇંદોર હૉસ્પિટલમાં એ દર્દીને લાવવામાં આવ્યા એ પછીની ડરામણી 30 મિનિટોને યાદ કરતાં ડૉ. બાલ્દીએ કહ્યું હતું કે "દર્દીએ મારો હાથ પકડી રાખ્યો હતો. આંખોમાં ભય હતો અને પીડા પણ. તેનો ચહેરો હું ક્યારેય ભૂલી શકીશ નહીં."

એ દર્દીના મૃત્યુની ડૉ. બાલ્દી પર ગંભીર અસર થઈ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે "એ દર્દીએ મારા આત્માને અંદરથી હચમચાવી નાખ્યો હતો અને હૃદયમાં એક શૂન્ય છોડીને ચાલ્યો ગયો હતો."

મિલિંદ બાલ્દી જેવા લોકો માટે ક્રિટિકલ કૅર વોર્ડમાં દર્દીઓને મરતા જોવા એ કોઈ નવી વાત નથી, પણ તેઓ જણાવે છે કે કોવિડ-19 વોર્ડમાં કામ કરવાની સરખામણી મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે બીજા કોઈ સાથે કરી શકાય નહીં.

કોરોના વાઇરસના મોટા ભાગના દર્દીઓને આઇસોલેશનમાં રાખવામાં આવે છે. તેનો અર્થ એ થયો કે ગંભીર રીતે બીમાર દર્દીઓ પાસે, તેમને અંતિમ સમયમાં માત્ર ડૉક્ટરો અને નર્સિસ જ હોય છે.

દક્ષિણ ભારતના એર્નાકુલમ મેડિકલ કૉલેજના ક્રિટિકલ કૅર વિભાગના વડા ડૉ. એ. ફતાહુદ્દીને કહ્યું હતું કે "કોઈ પણ ડૉક્ટરને આવી સ્થિતિમાં રહેવાનું ન ગમે."

ડૉ. મિલિંદ બાલ્દી

ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ દર્દીઓના પરિવારજનો સાથે ભાવનાત્મક વાતો શૅર કરતાં હોય છે, પણ કોવિડ-19 તેમને આવી તક પણ આપતો નથી.

ડૉ. એ. ફતાહુદ્દીને જણાવ્યું હતું કે તેમની હૉસ્પિટલમાં કોવિડ-19ને લીધે મૃત્યુ પામેલા એક દર્દીની આંખમાં જે સૂનકાર હતો તેને તેઓ ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં.

તેમણે કહ્યું હતું કે "એ દર્દી વાત કરી શકતો ન હતો, પણ તેની આંખોમાં પીડા અને ભય સ્પષ્ટ દેખાતાં હતાં."

એ દર્દીની આસપાસ ત્યારે તેનું પોતાનું કોઈ હાજર ન હતું. ડૉ. ફતાહુદ્દીન એ બાબતે લાચાર હતા, પણ તેમણે આશાનું એક કિરણ દેખાયું હતું. એ દર્દીનાં પત્નીને પણ કોરોના વાઇરસની સારવાર માટે હૉસ્પિટલમાં લાવવામાં આવ્યાં હતાં.

ડૉ. ફતાહુદ્દીન

ડૉ. ફતાહુદ્દીન એ સ્ત્રીને તેમના પતિના વોર્ડમાં લઈ આવ્યા હતા, જ્યાં પત્નીએ પતિને 'ગૂડબાય' કહ્યું હતું.

40 વર્ષ સુધી...\n\ntl;dr:

ડૉ. મિલિંદ બાલ્દી, 46 વર્ષની વયના એક પુરુષને શ્વાસ લેવાની તકલીફ સાથે વ્હીલચૅર પર લાવવામાં આવ્યા, ત્યારે કોવિડ-19 વૉર્ડમાં ડ્યૂટી પર હતા.


કોરોના વાઇરસ : મૅન્યુફૅક્ચરિંગ પછી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભારે ઘટાડો\nસર્વિસ પરચેઝિંગ મૅનેજર ઇન્ડેક્સમાં (પી.એમ.આઈ.) એપ્રિલ માસમાં 5.4 ટકા ઘટાડો થવા પામ્યો હતો, જે માર્ચમાં 49.3 હતો. ડિસેમ્બર 2005 પછી સેવાકીય ક્ષેત્રે થયેલો આ સૌથી મોટો ઘટાડો છે.

આપણે જાણીએ છીએ તેમ ઇન્ડેક્સ 50થી ઉપર હોય તો જે તે ક્ષેત્રનો વિકાસ થઈ રહ્યો છે એમ કહી શકાય, જ્યારે ઇન્ડેક્સ 50થી નીચે હોય તો જે તે ક્ષેત્રમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે તેમ કહેવાય છે.

એપ્રિલ મહિનાના સર્વેમાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ ઇન્ડેક્સ કરતાં સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

લૉકડાઉનને લીધે નુકસાન

આ ક્ષેત્રે મંદી મૅન્યુફેક્ચરિંગ સૅક્ટરની તુલનામાં વધારે હતી. હેડલાઇન ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો કે જે 40 પૉઇન્ટથી નીચે છે તે બતાવે છે કે કડક લૉકડાઉન પગલાંને લીધે સર્વિસ અને મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સૅક્ટર આવશ્યક રૂપે સંપૂર્ણ સ્થિર રહેવા પામ્યું છે.

આઈ.એચ.એસ. માર્કિટના અર્થશાસ્ત્રી જો હેઝે કહ્યું છે કે જી.ડી.પી.ના (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ, કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન) ડેટા સાથેની ઐતિહાસિક તુલના દર્શાવે છે કે એપ્રિલમાં ભારતના અર્થતંત્રમાં વાર્ષિક 15%ના દરે ઘટાડો થયો હતો.

હેઝે કહ્યું હતું કે કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે આર્થિક નુકસાન ભારતમાં અત્યાર સુધી દૂરસ્થ રહ્યું છે, પરંતુ વરતારો એ છે કે અર્થતંત્ર સૌથી ખરાબ સ્થિતિમાં મુકાશે. લૉકડાઉન પગલાં ધીમે-ધીમે હઠાવવામાં આવશે, ત્યારે વસ્તુઓ સુધરવાની શરૂઆત થશે.

ભારતના રાષ્ટ્રવ્યાપી લૉકડાઉન, જેને વિશ્વમાં સૌથી સખ્ત માનવામાં આવે છે, તેના પરિણામે મોટા પાયે ઉત્પાદન અને બીજી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓને નુકસાન થયું છે.

રેટિંગ એજન્સી ક્રિસિલે કહ્યું કે લૉકડાઉનથી નાણાકીય વર્ષ 2021માં રિયલ જી.ડી.પી.માં 4 ટકા જેટલું કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.

ભારતનો બેરોજગારીનો દર 3 મેના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં 27.1%ના સ્તરે ગયો હતો અને એપ્રિલમાં લગભગ 121.5 મિલિયન ભારતીયોએ તેમની નોકરી ગુમાવી દીધી હતી, એમ સેન્ટર ફૉર મૉનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકૉનૉમી દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે.

મજૂરોની કમીને લીધે સમસ્યા

સરકારે મેની 17 તારીખ સુધી દેશવ્યાપી લૉકડાઉન લંબાવ્યું છે, પરંતુ સાથે-સાથે ગ્રીન અને ઑરૅન્જ ઝોનમાં કે જ્યાં કોરોના કેસોની સંખ્યા ઓછી છે તે જગ્યાઓ પર ઇકૉનૉમિક ઍક્ટિવિટી શરૂ કરવા માટેની જરૂરી નિયમનો અંતર્ગત છૂટછાટ પણ આપી છે. પણ બિઝનેસ કે ઉદ્યોગોને સપ્લાય ચેઇનના અભાવે અને મજૂરોની શૉર્ટેજને કારણે મોટા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

આમ આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં...\n\ntl;dr:

ભારતનું સર્વિસ સૅક્ટર જે દેશના જીડીપીમાં લગભગ 60 % ફાળો આપે છે તેનો એપ્રિલ મહિનાનો સર્વિસ પરચેઝિંગ મૅનેજર ઇન્ડેક્સ છેલ્લાં 14 વર્ષમાં નીચામાં નીચી સપાટીએ જોવા મળ્યો છે. કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે તેની સેવાકીય પ્રવૃત્તિ પર અસર થતાં અને ગ્રાહકો લૉકડાઉન પરિસ્થિતિમાં હોવાથી સર્વિસ ક્ષેત્રે પી.એમ.આઈ. ઘટવા પામ્યો છે તેવું સર્વેનું તારણ છે.


કોરોના વાઇરસ : મોદી સરકાર લૉકડાઉન બાદ કેવી રીતે અર્થતંત્રને ફરી ધબકતું કરશે?\nભારતમાં અભૂતપૂર્વ લૉકડાઉનને કારણે ધંધારોજગાર બંધ થયા છે, વિમાની સેવાઓ સમેત તમામ પ્રકારનાં મુસાફર-પરિવહન મહદંશે અટકાવી દેવાયાં છે.

આ બધા ને કારણે એક અંદાજ મુજબ, ભારતીય અર્થતંત્રને દરરોજ લગભગ 4.64 અબજ ડૉલરનું નુકશાન થાય છે.

21 દિવસના લૉકડાઉનથી જીડીપીમાં (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્શન)માં લગભગ 98 અબજ ડૉલરનું નુકસાન થશે, તેવું ઍક્યૂઇટ રેટિંગ્સ ઍન્ડ રિસર્ચે કહ્યું છે.

લૉકડાઉન પછી અસર

દેશભરમાંથી  લૉકડાઉન  કદાચ 15  એપ્રિલ, 2020થી હટાવાય તો પણ આની  લાંબા સમય સુધી આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ઉપર અસર થશે તેવું ક્રૅડિટ રેટિંગ એજન્સીનું માનવું છે. કોવિડ -19 ની અસરો ભારત ઉપરાંત વિશ્વભરમાં જોવા મળશે.

ઍક્યૂટ રેટિંગ્સનું માનવું છે કે એપ્રિલ-જૂન (2020-21 નાણાકીય વર્ષ) જીડીપી 5 થી 6  ટકાની વચ્ચે રહેશે. Q2 (જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર) માં પણ સારી  સ્થિતિ રહે, તો તેમાં સાધારણ વૃદ્ધિ થશે તેવી સંભાવના છે.

તે અપેક્ષા રાખે છે કે નાણાકીય વર્ષ 21 (એપ્રિલ 2020 થી માર્ચ 2021) માટે એકંદર જીડીપીનો વૃદ્ધિ દર 2થી3 ટકાનો રહેવાની સંભાવના છે.

અસરગ્રસ્ત સૅક્ટર

ઍક્યૂટ રેટિંગ્સ ઍન્ડ રિસર્ચના સી.ઈ.ઓ શંકર ચક્રવર્તીએ જણાવ્યું હતું: "ઍક્યૂટ રેટિંગ્સનો અંદાજ છે કે દેશવ્યાપી લૉકડાઉનનો દરેક દિવસ ભારતીય અર્થતંત્રને લગભગ 4.6 અબજ ડૉલરમાં પડે છે. "

"પરિણામે, 21 દિવસના લૉકડાઉનને પરિણામે જીડીપીની ખોટ લગભગ 98 અબજ ડૉલર થશે એમ માની શકાય.

આ લૉકડાઉનની સૌથી વધુ અસર જોવા મળી હોય તેવાં ક્ષેત્રોમાં પરિવહન, હોટલ, રેસ્ટોરાં, પ્રવાસન અને રિયલ એસ્ટેટ મુખ્ય છે."

એજન્સીના અંદાજ પ્રમાણે, આ ક્ષેત્રોમાં આશરે 50 ટકા ગ્રોસ વૅલ્યૂ ઍડેડનું નુકસાન થશે અને નાણાકીય વર્ષ 2021ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં એકંદર ગ્રોસ વૅલ્યૂ ઍડેડમાં આશરે 22 ટકા જેટલું નુકસાન થશે.

બીજી બાજુ, આ કટોકટી દરમિયાન અન્ય સેવાઓ જેવી કે સંદેશાવ્યવહાર, પ્રસારણ અને આરોગ્ય સંભાળમાં વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેનો હિસ્સો 3.5 ટકા થવા જાય છે, પરંતુ તેમનો કુલ ગ્રોસ વૅલ્યૂ ઍડેડમાં હિસ્સો નગણ્ય કહી શકાય તેટલો છે.

લૉકડાઉનની અસર ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ પર પણ પડી છે જેમાં ફાર્માસ્યુટિકલ, ગૅસ અને વીજળી અને તબીબી ઉપકરણો કે જે ગ્રોસ વેલ્યૂ એડિશનના 5 ટકા જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.

સર્વિસ સૅક્ટર સિવાય મૅન્યુફૅક્ચરિંગ ક્ષેત્ર ફરી શરૂ થાય ત્યાં સુધી ઉપલબ્ધ કાચામાલની ઇન્વેન્ટરીને કારણે અમુક અંશે માંગનું નિયંત્રણ કરી શકે તેમ છે.

ઍક્યૂટ રેટિંગ્સ...\n\ntl;dr:

કોવિડ -19 ના ઝડપથી ફેલાવાને લીધે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા લગભગ ખોરવાઈ ગઈ છે. દેશના  ઘણા ભાગોમાં માર્ચની શરૂઆતથી આંશિક શટડાઉન અને 25 માર્ચથી કામકાજ લગભગ સંપૂર્ણ બંધ રહેવા પામ્યું છે.


કોરોના વાઇરસ : મોદી સરકારે 20 લાખ કરોડના પૅકેજમાંથી ફક્ત 10 ટકાનું વિતરણ કર્યું\nધ ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ પ્રમાણે એક આરટીઆઈમાં ખુલાસો થયો છે કે આ 20 લાખ કરોડના પૅકેજમાંથી માંડ 10 ટકા જ રકમ વિતરણ થઈ શકી છે.

20 લાખ કરોડના ઐતિહાસિક નાણાકીય પૅકેજનો ફાયદો કેટલો થયો એ અંગે પૂનાના એક ઉદ્યોગપતિ પ્રફુલ્લ સરદાએ આરટીઆઈ અંતર્ગત માહિતી માગી હતી અને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી જે જવાબો મળ્યા એ ચોંકાવનારા હતા.

આરટીઆઈમાં તેઓએ ક્ષેત્ર પ્રમાણે અને રાજ્ય વાર પૅકેજનું વિતરણ અને કેન્દ્ર સરકાર પાસે હાલ બાકીની રકમ અંગે માહિતી માગી હતી.

સરદાએ જણાવ્યું હતું કે "રૂપિયા 20 લાખ કરોડના અભૂતપૂર્વ સહાય પૅકેજમાંથી ફક્ત ત્રણ લાખ કરોડ રૂપિયા ઈસીએલજીએસ હેઠળ મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમાંથી દેશનાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં માંડ રૂપિયા 1.20 લાખ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.

તેઓએ વધુમાં ઉમેર્યું કે "છેલ્લા 10 મહિનાથી સમગ્ર દેશ કોરોના વાઇરસ મહામારી અને લૉકડાઉન પછીની અસરો હેઠળ છે. કરોડો લોકો, તેમના પરિવારો અને ધંધાદારીઓ મુશ્કેલીઓ ભોગવી રહ્યા છે, પરંતુ કેન્દ્રે હજુ સુધી પૂરતાં નાણાંની મંજૂરી આપી નથી."

આરટીઆઈમાં જાણવા મળ્યું છે કે સૌથી વધારે નાણાં મેળવનાર રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર છે અને એ પછી ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને કર્ણાટકનો સમાવેશ થાય છે.

અમદાવાદમાં ઇન્ટર્ન ડૉક્ટરોનું વિવિધ માગો સાથે વિરોધપ્રદર્શન

અમદાવાદમાં ઇન્ટર્ન ડૉક્ટરોનું વિરોધપ્રદર્શન

ગુજરાતમાં આજે ઇન્ટર્ન ડૉક્ટરો દ્વારા તેમની વિવિધ માગણીઓને લઈને હડતાળ પાડવામાં આવી હતી.

અમદાવાદમાં બી. જે. મેડિકલમાં કોવિડ ડ્યૂટી બજાવનારા ઇન્ટર્ન તબીબોએ સ્ટાઇપૅન્ડ વધારવા માટે દેખાવો કર્યા હતા.

બીબીસી સંવાદદાતા સાગર પટેલ સાથે વાત કરતાં બી.જે. મેડિકલ કૉલેજના ઇન્ટર્ન તબીબે કહ્યું કે "અમને મહિને 12,800 રૂપિયા સ્ટાઇપેન્ડ આપવામાં આવે છે, જે અન્ય રાજ્યો કરતાં બહુ ઓછું છે."

"આથી અમારી સરકારને માગણી છે કે અમને મહિને 20,000 રૂપિયાનું સ્ટાઇપૅન્ડ આપવામાં આવે, અને એ પણ એપ્રિલ મહિનાથી એરિયર્સ સાથે."

અન્ય એક ડૉક્ટરે કહ્યું કે "અમારી મુખ્ય ત્રણ માગ છે- ઇન્સેન્ટિવ રોજનું એક હજાર રૂપિયા આપવામાં આવે, સ્ટાઇપૅન્ડ 20 હજાર કરવામાં આવે અને એપ્રિલ પછી તેમને બૉન્ડમુક્ત કરવામાં આવે."

ઇન્ટર્ન ડૉક્ટરોએ કહ્યું કે જ્યાં સુધી તેમની લેખિતમાં માગ સ્વીકારવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી તેઓ અચોક્કસ મુદ્દતની હડતાળ ચાલુ રાખશે.

વિજય રૂપાણી સરકારથી કોરોના વૉરિયર ઇન્ટર્ન ડૉક્ટરો નારાજ કેમ છે?

તેમના કહેવા પ્રમાણે,...\n\ntl;dr:

કેન્દ્રીયમંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા મે મહિનામાં કોરોના વાઇરસ મહામારીના સમયમાં રૂપિયા 20 લાખ કરોડના આર્થિક પૅકેજની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી જોકે એમાંથી ફકત 10 ટકા જ રકમ કેન્દ્ર સરકારે વિતરિત કરી છે.


કોરોના વાઇરસ : મોદી સરકારે નાગરિકોની મદદ માટેના આર્થિક પેકેજમાં કંજૂસાઈ કરી? - દૃષ્ટિકોણ\nઆ પૅકેજ નિરાશાજનક અને અપૂરતું છે. આગામી મહિનાઓમાં જેમને આર્થિક મદદની જરૂર પડવાની છે એમને આ પૅકેજથી ખાસ કોઈ મદદ મળશે નહીં. સરકારે કંજૂસાઈ કરી છે.

મુદ્દો એ છે કે આ તબક્કે સરકારી ટેકાની સૌથી વધારે જરૂર કોને છે?

અનૌપચારિક અર્થતંત્રમાં કામ કરતા 90 ટકા ભારતીયોની આજીવિકાના સાધન પરના નિયંત્રણ સંબંધી કોઈ કાયદા નથી અને સરકાર તેમને રક્ષણ આપતી નથી. તેમાં લાખો ગ્રામ્ય અને શહેરી કામદારોનો સમાવેશ થાય છે.

તેઓ અત્યંત ગરીબ છે અને આર્થિક ઊથલપાથલની સૌથી માઠી અસર તેમને થાય છે. તેમને દૈનિક, સાપ્તાહિક કે માસિક ધોરણે મહેનતાણું મળતું હોય છે અને આવકનો સ્રોત સુકાઈ જાય ત્યારે ટકી રહેવા માટે તેમની પાસે બચત નહિવત્ હોય છે અથવા કશું હોતું જ નથી.

દીર્ઘકાલીન લૉકડાઉનને કારણે લગભગ તમામ આર્થિક પ્રવૃત્તિ થંભી જવાની છે, જેની તેમને સૌથી માઠી અસર થશે. આ નાગરિકો માટે બુદ્ધિશાળી સરકારે કોવિડ લૉકડાઉનની જાહેરાત કરતાં પહેલાં જ સુયોજિત આર્થિક પૅકેજ તૈયાર કરવાની અને તેના અમલની વ્યવસ્થા કરવાની જરૂર હતી.

કેન્દ્રમાંની ભારતીય જનતા પક્ષની સરકારે ઘોર બેદરકારી દાખવી છે અને એવું કર્યું નથી. અવ્યવસ્થા અને તકલીફોના પ્રારંભિક પુરાવા લૉકડાઉન અમલી બન્યાના પહેલાં 48 કલાકમાં જ બહાર આવી ગયા છે, જે થોડા દિવસોમાં જ ભૂખમરા અને વિપદાની કહાણીમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે.

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ રાહત પગલાંના પૅકેજની જાહેરાત કરશે એવા સમાચાર ગુરુવારે આવ્યા ત્યારે ઘણાને આશા હતી કે સરકાર આપદાના સંકેતોને પામી ગઈ છે અને તેનો પૂરતો પ્રતિસાદ આપવા તૈયાર છે. જોકે,નાણામંત્રીએ બધાને નિરાશ કર્યા.

આ તારણ પર પહોંચવાના પુરાવા આ રહ્યા

પોતે 1.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનું રાહતપૅકેજ જાહેર કર્યાનો દાવો સરકારે કર્યો હતો. એ ભારતના 2019-2020ના કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન (જીડીપી)ના સુધારિત અંદાજના 0.83 ટકા થાય છે. અન્ય દેશોએ (તેમના અર્થતંત્રના કદના સંદર્ભમાં) ઘણાં મોટાં પૅકેજ જાહેર કર્યાં છે. ભારત સરકારનો આ પ્રયાસ વાસ્તવિક હોય તો પણ અત્યંત નાનો છે.

કોરના વાઇરસને પગલે શ્રમિકો વતન તરફ

અલબત્ત, આ પ્રયાસ વાસ્તવિક નથી.

સરકારે તેની અખબારી યાદીમાં જ ખોટું વિવરણ આપ્યું હતું. મનરેગા હેઠળનું મહેનતાણું વધારવા સહિતના પૅકેજના પ્રત્યેક ઘટક માટે દર્શાવવામાં આવેલી રકમનો સરવાળો આશરે એક લાખ કરોડ રૂપિયા થયો હતો.

આ બાબતે સોશિયલ મીડિયા પર જણાવવામાં આવ્યું કે તરત જ સરકારે તેની અખબારી યાદીમાં જરૂરી ફેરફાર કર્યો હતો અને નાણાકીય...\n\ntl;dr:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 24 માર્ચે જાહેર કરેલા દેશવ્યાપી લૉકડાઉનને લીધે થનારા અનિવાર્ય આર્થિક નુકસાનને પહોંચી વળવા કેન્દ્ર સરકારે 25 માર્ચે એક નાણાકીય સહાયતા પૅકેજની જાહેરાત કરી હતી.


કોરોના વાઇરસ : રશિયા અને ઑપેક+ ઉત્પાદન ઘટાડે તો વિશ્વ ક્રૂડબજાર સ્થિર થશે?\nમારા અગાઉના લેખમાં મેં ક્રૂડઑઇલના ભાવ 10 ડૉલર પ્રતિબૅરલ જેટલા ઐતિહાસિક સપાટીને તળિયે જશે તેવું કહ્યું હતું.

આનું કારણ સાઉદી અરેબિયાએ અને પછી રશિયાએ શરૂ કરેલું પ્રાઇસ વૉર છે.

જોકે આ પ્રાઇસ વૉરમાં અમેરિકા પછી સાઉદી અરેબિયાનું નિશાન રશિયા જ હતું, કારણ કે અમેરિકા અને રશિયા કરતાં બહુ જ સસ્તા ભાવે એટલે કે નવ ડૉલર પ્રતિબૅરલ જેટલા  નીચા ઉત્પાદન-ખર્ચને કારણે સાઉદી અરેબિયા વિશ્વમાં પોતાના માર્કેટ શૅર વધારવા પ્રેરાયું હતું.

 પરંતુ આ પ્રાઇસ વૉર શરૂ થયું તેને સમાંતર બીજી બાજુ કોરોનાએ વિશ્વને ભરડામાં લેવાનું શરૂ કર્યું. આને પગલે વિશ્વબજારમાં ક્રૂડઑઇલની માગ ઘટી.

શાંત થયું સાઉદી

આમ, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા આક્રમક રહી ક્રૂડઑઇલનું વધુ ઉત્પાદન વધારવાના મૂડમાં હતું અને તેની સ્પર્ધા હવે રશિયા સાથે થવાની હતી તેને બદલે અમેરિકાની દરમિયાનગીરીથી હવે વિશ્વના મોટા ઉત્પાદક દેશો, જેમાં OPEC + રશિયા, અમેરિકા અને અન્ય દેશોની વચ્ચે મંત્રણા થશે.

તેઓ વિશ્વના ક્રૂડબજારમાં સ્થિરતા આવે તેવાં પગલાં વિચારશે.

આ અંગે ઑપેક અને અન્ય દેશોની મિટિંગ ગુરુવાર (તા- 9-4-2020)ના રોજ થવાની છે તેવું રશિયન સોવરિન વેલ્થ ફંડના સી.ઈ.ઓ. કિરીલ મિટ્રિવે કહ્યું હતું.

રશિયા આ મુદ્દે અમેરિકાની નજીક છે અને ઑઇલ ઉત્પાદન ઘટાડવા ઉપર સહમત થશે તેવું માને છે.

રશિયાના પ્રમુખ પુતિન પ્રતિદિન 10 મિલિયન બૅરલ જેટલું પ્રોડક્શન ઓછું કરવાનું વિચારી રહ્યા છે એમ મનાય છે.

રશિયા, અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયા- આ ત્રણેય દેશોએ મળીને ક્રૂડઑઇલના ભાવો નિયંત્રણમાં લાવવા માટે પ્રયત્નશીલ બનવું પડશે.

કોરોના અને ક્રૂડ

કોરોનાને કારણે માત્ર ચીનના અમુક ભાગ સિવાય પૂરા વિશ્વમાં ટ્રાન્સપૉર્ટેશન અને ઔદ્યોગિક ગતિવિધિ સ્તબ્ધ છે, ત્યારે ક્રૂડઑઇલની માગમાં ભારે ઘટાડો આવ્યો છે.

એપ્રિલના પ્રથમ સપ્તાહ દરમિયાન બ્રૅન્ટ ક્રૂડઑઇલ 32થી 34 ડૉલર પ્રતિબૅરલ રહેવા પામ્યું છે, જ્યારે યુ.એસ. વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) 22થી 28 ડૉલર પ્રતિબૅરલ રહેવા પામ્યું છે.

શરૂઆતમાં આ મિટિંગ ગયા સોમવારે (30 માર્ચ) યોજાનારી હતી, પણ તે પાછી ઠેલાતાં યુ.એસ. ક્રૂડના વાયદામાં લગભગ 9% ઘટાડો થયો હતો અને ક્રૂડઑઇલનું ઉત્પાદન ઘટાડવાની આશા ધૂંધળી બનતાં વૉલસ્ટ્રીટમાં ભારે અફરાતફરી મચી ગઈ હતી.

હવે ગુરુવાર (તા- 9-4-2020) સાઉદી અરેબિયાએ ઑપેક અને તેના સહયોગી દેશો વચ્ચેની બેઠક બોલાવી છે, (જેને ઓપેક + તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) તે સંકેત...\n\ntl;dr:

છેલ્લા કેટલાક સમયથી વિશ્વબજારમાં ક્રૂડઑઇલના ભાવમાં કડાકો બોલાયો છે.


કોરોના વાઇરસ : રસી મળ્યા પછી પણ શા માટે માસ્ક પહેરવા પડશે?\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

પરંતુ રસી મળ્યા બાદ પહેલી એવી કઈ ચીજ હશે જે તમે કરશો?

જો તમને એવું લાગતું હોય કે તમે તરત માસ્કથી છુટકારો મેળવી શકશો, યાત્રા કરી શકશો અને બધાને મળી શકશો, તો ડૉક્ટરો અને સંક્રામક રોગવિશેષજ્ઞોએ તથ્યને આધારે ચેતવણી આપી છે કે જિંદગી એટલી જલદી પહેલાં જેવી સામાન્ય નહીં હોય.

કોરોના વાઇરસ N-95 :  આખરે કયો માસ્ક આપે છે સુરક્ષા?

બાયૉલૉજિસ્ટ નતાલિયા પસ્ટર્નક બ્રાઝિલના ક્વેશ્ચન્સ ઑફ સાયન્સ ઇન્સ્ટિટ્યટનાં પ્રેસિડન્ટ છે.

તેમના અનુસાર, "રસી મળ્યા બાદ જરૂરી છે કે તમે ઘરે પહોંચો, સોશિયલ આઇસોલેશન જાળવી રાખો, બીજા ડોઝની રાહ જુઓ અને ત્યારબાદ કમસે કમ 15 દિવસ સુધી આશા પ્રમાણે, રસીની સંપૂર્ણ અસરની રાહ જુઓ."

તેઓ કહે છે, "ત્યારબાદ એક મોટી વસતીના પ્રતિરક્ષિત (ઇમ્યુન) થવાનો ઇંતેજાર પણ જરૂરી છે, જેથી જીવન સામાન્ય થઈ શકે."

સાવધાની રાખવાનાં ત્રણ કારણ છે :

શરીર પર થનારી પ્રતિક્રિયા

પ્રતીકાત્મક તસવીર

રસી કેવી કામ કરે છે, તેની ફૉર્મ્યૂલા હંમેશાં એક જ છે- આ શરીરમાં એક તત્ત્વ જોડે છે, જેને ઍન્ટિજન કહેવાય છે.

આ ઍન્ટિજન એક નિષ્ક્રિય (મૃત) વાઇરસ, કમજોર વાઇરસ (જે કોઈને બીમાર ન કરે), વાઇરસનો એક ભાગ, કેટલુંક પ્રોટિન જે વાઇરસ જેવું દેખાતું હોય અથવા ન્યૂક્લિક એડિટ (જેમ કે આરએનએ વૅક્સિન), તેમાંથી કંઈ પણ થઈ શકે છે.

સાઓ પાઉલો યુનિવર્સિટીના ફેકલ્ટી ઑફ મેડિસિન ડૉ. જ્યૉર્જ કલીલ અનુસાર, "ઍન્ટિજન ઇમ્યુન પ્રતિક્રિયાને ઉશ્કેરે છે. આ શરીરને દૂષિત કીટાણુઓ કે વાઇરસ સામે લડવા માટે તૈયાર કરે છે. જેથી આ વાઇરસની ઓળખ થઈ શકે અને તેનાથી લડવા માટે ઍન્ટિબૉડીઝ પેદા કરી શકે."

ફરી વાર જ્યારે વાઇરસના સંપર્કમાં આવશો તો શરીર યાદ રાખશે કે તેની સાથે કેવી રીતે લડવું છે અને તરત આ જોખમ સામે અસરકારક રીતે લડી શકાય છે.

આ પ્રતિક્રિયાને ઍડેપ્ટિવ ઇમ્યુન રિસ્પૉન્સ કહેવાય છે અને દરેક વાઇરસ માટે અલગ હોય છે.

નતાલિયા પસ્ટર્નક કહે છે, "આ એવી પ્રતિક્રિયા છે જેની શરીરમાં થતી અસર દેખાવવામાં કમસે કમ બે અઠવાડિયાંનો સમય લાગે છે."

તેઓ આગળ કહે છે, "રસી મળ્યા બાદ શરીરની પહેલી પ્રતિક્રિયા હોય છે-ઍન્ટિબૉડી બનાવવી, જે વાઇરસ સાથે ચોંટી રહે છે અને તેને બૉડી સેલમાં પ્રવેશતાં રોકે છે અને તેનો ઉપયોગ કરીને વધુ વાઇરસ તૈયાર કરે છે.

એક સારી ઇમ્યુનવાળી વ્યક્તિમાં કીટાણુઓના શરીરમાં પ્રવેશતાં જ ઍન્ટિબૉડી રિલીઝ થાય છે, જે બૉડી સેલ્સ (કોશિકાઓ)ને નુકસાન કરતાં બચાવે છે.

પરંતુ એક બીજી...\n\ntl;dr:

કોવિડ-19ની અસરદાર વૅક્સિનમાંથી એક ફાઇઝર/બાયોએનટેકે ગત સોમવારથી બ્રિટનમાં તેનું વિતરણ શરૂ કરી દીધું છે. ડિસેમ્બર મહિનામાં તેની મૅક્સિકો અને આવનારા મહિનાઓમાં લેટિન અમેરિકન દેશોમાં પહોંચવાની આશા છે.


કોરોના વાઇરસ : રાજકોટમાં બનેલું ધમણ-1 વૅન્ટિલેટર ફેલ થઈ ગયું?\nઆ અંગે અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલના તબીબી અધીક્ષકે જીએમએસસીએલને એક પત્ર લખીને જાણ કરી છે.

પત્રમાં લખવામાં આવ્યું છે કે 'કોવિડ-19ની મહામારીને પહોંચી વળવા અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલને દર્દીઓની સારવાર માટે જીએમએસસીએલ દ્વારા ધમણ-1 અને એ.જી.વી.એ. વૅન્ટિલેટર પૂરાં પાડવામાં આવ્યાં હતાં."

"પરંતુ એનેસ્થેસિયા વિભાગના વડા દ્વારા જણાવાયું કે આ બંને વૅન્ટિલેટર કોવિડ-19ના દર્દીઓમાં ધાર્યું પરિણામ આપી શકતાં નથી.'

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

પત્રના અંતમાં કોવિડ-19 હૉસ્પિટલ 1200 બૅડ ખાતે High-End ICU Ventilator (Adult)નાં 50 નંગ અને આઈ.કે.ડી.આર.સી. (કિડની હૉસ્પિટલ)ને પણ 50 નંગની તાત્કાલિક જરૂર હોવાથી ફાળવી આપવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

પત્રમાં ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સાથે યુ.એન. મહેતા હૉસ્પિટલમાં થયેલી મિટિંગ અને ચર્ચાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

 શું ધમણ-1 વૅન્ટિલેટર ફેલ ગયું?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

કોરોના વાઇરસના કેસ ગુજરાત અને અમદાવાદમાં સતત વધી રહ્યા છે અને એવા સમયે ધમણ-1નું પરિણામ 'યોગ્ય' ન કહેવાનું કહેવાતા વિવાદ થયો છે.

જ્યોતિ સીએનસી કંપનીના કૉર્પોરેટ કૉમ્યુનિકેશન્સનાં એક્ઝિક્યુટિવ હેડ શિવાંગી લાખાણીએ બીબીસીના સહયોગી બિપિન ટંકારિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે કંપનીએ વૅન્ટિલેટરની ક્વૉલિટી અંગે ગાંધીનગરસ્થિત બૉર્ડ પાસેથી અપ્રૂવલ લીધું હતું.

તેઓએ વધુમાં જણાવ્યું કે "તેમણે ગુણવત્તા ચકાસીને અપ્રૂવલ આપ્યું એ પછી જ અમે એક હજાર મશીન બનાવ્યાં અને મોકલી આપ્યાં હતાં."

"હવે એમાં કેમ ત્રૂટી કાઢવામાં આવી રહી છે, એ અમને પણ સમજાતું નથી. અમે તો આ મશીન ડૉનેશન તરીકે આપ્યાં હતાં."

"અમે જેટલાં પણ વૅન્ટિલેટર આપ્યાં છે એમાં કોઈ પ્રૉબ્લેમ નથી. મીડિયામાં આવેલા સમાચાર પણ અમારા માટે સરપ્રાઇઝ છે."

કોરોના વાઇરસ શું મચ્છર કરડવાથી પણ લાગી શકે છે?

કંપનીએ જે નમૂનારૂપ વૅન્ટિલેટર તૈયાર કર્યું હતું એ અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં મુકાયું હતું અને મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી પણ એ વખતે ત્યાં આવ્યા હતા.

ધમણ-1 બનાવનાર જ્યોતિ સીએનસી કંપનીના કૉર્પોરેટ કૉમ્યુનિકેશન્સનાં એક્ઝિક્યુટિવ હેડ શિવાંગી લાખાણીએ ધમણ-1 વિશે વાત કરતાં અગાઉ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે "કોરોના પૉઝિટિવ દરદીને ધ્યાનમાં રાખીને જ વૅન્ટિલેટર ધમણ-1 બનાવવામાં આવ્યું છે."

"કોવિડ-19 દરદીઓ માટે પ્રેસર બેઝ્ડ વૅન્ટિલેટર જોઈએ તો આ એ જ ટેકનિકને...\n\ntl;dr:

રાજકોટની કંપનીએ બનાવેલું ધમણ-1 વૅન્ટિલેટર ધાર્યું પરિણામ મેળવી શકતું ન હોવાનું તબીબોના ધ્યાને આવ્યું છે.


કોરોના વાઇરસ : રાજસ્થાનના ભીલવાડામાં કેમ બધું જ દાવ પર લાગેલું છે?\nરાજ્યમાં કોરોના વાઇરસને કારણે પહેલું મૃત્યુ ગુરુવારે ભીલવાડામાં થયું હતું. બાદમાં ગુરુવારે રાતે જ અન્ય એક વ્યક્તિનું કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું.

સ્થાસ્થ્યવિભાગે ભીલવાડાને સંવેદનશીલ ગણતાં 332 મેડિકલ ટીમો દ્વારા શહેરનાં એક લાખ ઘરોમાં પાંચ લાખ સભ્યો અને 1948 ટીમોના માધ્યમથી 19 લાખ ગ્રામીણ લોકોનો સર્વે કર્યો છે.

રાજસ્થાનના ચિકિત્સામંત્રી રઘુ શર્માએ વીડિયો જાહેર કરીને કહ્યું કે છેલ્લા ત્રણ-ચાર દિવસમાં કોરોના વાઇરસના પૉઝિટિવ કેસોની સંખ્યા વધી છે. ભીલવાડામાં અંદાજે 28 લાખ લોકોમાંથી 24 લાખ લોકોનું સ્ક્રિનિંગ કર્યું છે.

તેઓએ કહ્યું, "ભીલવાડામાંથી લેવાયેલાં સૅમ્પલની ચકાસણી થઈ રહી છે. આગામી દિવસોમાં વધુ 700 સૅમ્પલની ચકાસણી કરાશે. બાકી રહેલા ગ્રામીણ વિસ્તારના ચાર લોકોનું સ્ક્રિનિંગ પણ બે દિવસમાં પૂરું કરી દેવાશે."

ભીલવાડા, જયપુર, ઝૂંઝણુ અને જોધપુરમાં ગુરુવારે પણ નવા કેસ સામે આવ્યા છે. પ્રદેશમાં કોરોના વાઇરસ પૉઝિટિવની કુલ સંખ્ય હવે 45 થઈ ગઈ છે.

માત્ર ભીલવાડામાં જ 21 પૉઝિટિવ કેસ આવતાં સરકારની ચિંતા વધી ગઈ છે. ગુરુવારે રાજસ્થાનમાંથી પાંચ કેસ સામે આવ્યા, જેમાંના બે ભીલવાડાના છે.

રાજસ્થાનનું ઇટાલી બનશે ભીલવાડા?

ભીલવાડા આ સમયે 'રાજસ્થાનું ઇટાલી' બન્યું છે. અહીં સૌથી વધુ કેસ છે અને કેસની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. તેમ છતાં બે દિવસથી રાજસ્થાનના ચિકિત્સામંત્રી રઘુ શર્મા અને ભીલવાડાના ધારાસભ્ય વિઠ્ઠલ શંકર અવસ્થી વચ્ચે સ્થાનિક સ્થિતિ પર વાત થઈ નથી.

વિઠ્ઠલ શંકર અવસ્થીનું કહેવું છે કે ચિકિત્સામંત્રી સાથે તેમની બે દિવસ પહેલાં વાત થઈ હતી, બાદમાં વાત થઈ નથી. જોકે તેઓએ એમ પણ કહ્યું કે તેઓ સ્થાનિક તંત્ર સાથે સતત સંપર્કમાં છે.

ભીલવાડાના આર.કે. કૉલોનીના નિવાસી લોકેશે જણાવ્યું કે મેડિકલ ટીમ બે દિવસ પહેલાં તેમના ઘરે સર્વે માટે આવી હતી. ટીમે ઘરના સભ્યો અંગે, કોઈ બીમાર છે કે કેમ, વિદેશયાત્રાથી કોઈ આવ્યું છે કે બાંગડ હૉસ્પિટલની સ્થિતિ સહિતની જાણકારી મેળવી હતી.

ભીલવાડાના કલેક્ટર રાજેન્દ્ર ભટ્ટે બીબીસીને કહ્યું, "અત્યાર સુધીમાં એક લાખ સાત હજાર ઘરોમાં મેડિકલ ટીમે પાંચ લાખ 33 હજાર લોકોનો સર્વે કર્યો છે અને ગ્રામીણ વિસ્તારમાં ગુરુવાર સુધીમાં 19 લાખ લોકોનો સર્વે પૂરો થઈ જશે. જિલ્લામાં 28 લાખ 50 હજાર વસ્તીનો સર્વે કરાશે."

સર્વે પૂરો થયા બાદ ફરીથી સર્વે કરાશે, જે કોરોના ચેન બ્રૅક થાય ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે.

ભટ્ટે કહ્યું કે સર્વેમાં લક્ષણો...\n\ntl;dr:

રાજસ્થાનમાં અત્યાર સુધીમાં કોરોના વાઇરસના 45 કેસ સામે આવ્યા છે, જેમાં 21 પૉઝિટિવ કેસ માત્ર ભીલવાડામાં જ છે.


કોરોના વાઇરસ : રામાયણના પુનઃપ્રસારણ પાછળ મોદી સરકારની રાજકીય ગણતરી?\nઆ સિવાય જાવડેકરે ડી.ડી. ભારતી ઉપર બપોરે 12 વાગ્યે તથા સાંજે સાત વાગ્યે દરરોજ 'મહાભારત'ના બે ઍપિસોડ દર્શાવવાની જાહેરાત કરી. શનિવારે સવારે તેમણે ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે દરેક કેબલ ઑપરેટર માટે દૂરદર્શનનું પ્રસારણ કરવું જરૂરી છે અને જો તેઓ પ્રસારિત ન કરે તો તેમની ફરિયાદ પણ કરી શકાશે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા તા. 25મી માર્ચથી 21 દિવસ માટે દેશવ્યાપી લૉકડાઉનની જાહેરાત કરવામાં આવી. જેમણે 1980નો દાયકો જોયો હશે, તેમને યાદ હશે કે કેવી રીતે આ ધાર્મિક ધારાવાહિકોના પ્રસારણ સમયે 'કર્ફ્યુ' જેવો માહોલ સર્જાઈ જતો.

આ સાથે જ ફરી એક વખત ચર્ચા ઊભી થઈ છે કે જે રીતે રામજન્મભૂમિ-આંદોલન સમયે ધારાવાહિકે જે 'માહોલ' ઊભો કર્યો હતો, તેવું જ વાતાવરણ પુનઃપ્રસારણ કરીને વર્તમાન મોદી સરકાર  રામમંદિરના નિર્માણ માટે કરવા માગે છે કે કેમ?

'રામાયણ' અને 'મહાભારત' જ કેમ?

મૂળ ગુજરાતી અને સીતાનું પાત્ર ભજવનારાં દીપિકા ચિખલિયા ભાજપની ટિકિટ ઉપર સંસદસભ્ય પણ બન્યાં

અમદાવાદની નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ માસ કૉમ્યુનિકેશન ઍન્ડ જર્નાલિઝમના ડાયરેક્ટર ડૉ. શિરીષ કાશીકર કહે છે:

"પબ્લિક બ્રૉડકાસ્ટર હોવાને નાતે 21 દિવસના લૉકડાઉનના સમય દરમિયાન જનતાને માહિતી આપવાની સાથે મનોરંજન પૂરું પાડવું એ દૂરદર્શનની ફરજ છે."

લગભગ અઢી દાયકાથી કૉમ્યુનિકેશન સાથે સંકળાયેલા ડૉ. કાશીકરના મતે બંને મૅગા સિરિયલ 'મૂલ્ય સાથે મનોરંજન' પૂરું પાડે છે અને તેની લોકપ્રિયતા અગાઉ અનેક વખત પુરવાર થઈ ચૂકી છે.

દૂરદર્શન પાસે 'બુનિયાદ' અને 'નુક્કડ' જેવી ક્લાસિક સિરિયલના વિકલ્પ પણ છે, પરંતુ તે કદાચ આજની પેઢીને ન આકર્ષે.

બીજી બાજુ, 'રામાયણ' અને 'મહાભારત' એમ બંને સિરિયલમાં 'અસત્ય પર સત્યના વિજય'ની વાત હોવાથી તે અબાલવૃદ્ધ સૌકોઈને આકર્ષવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેઓ પુનઃપ્રસારણની પાછળ સરકારની રાજકીય ગણતરીની શક્યતાને નકારે છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ જ્યારે ડૉ. કાશીકર સાથે વાત કરી, ત્યારે તેઓ દૂરદર્શન ઉપર પ્રસારિત 'રામાયણ' સિરિયલ જ જોઈ રહ્યા હતા.

'રામાયણ'એ ટેલિવિઝન પર ધારાવાહિકનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું, તે પહેલાં નૃત્યનાટિકા, કઠપૂતળી કે  'રામલીલા'ના સ્વરૂપમાં ગ્રામીણ ભારતમાં તેનું મંચન થતું, જેમાં મનોરંજન અને બોધ પણ રહેતા.

1987- '88 દરમિયાન 45 મિનિટનો એક એવાં 78 એપિસોડનું પ્રસારણ થયું હતું.

રામાયણ, રથયાત્રા અને અયોધ્યા

જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના પૂર્વ પ્રાધ્યાપક ઘનશ્યામ શાહે બીબીસી...\n\ntl;dr:

કેન્દ્ર સરકારના માહિતી અને પ્રસારણપ્રધાન પ્રકાશ જાવડેકરે શુક્રવારે (તા.27 માર્ચ)ના ટ્વીટ કરીને જાહેર કર્યું કે 'લોકલાગણી'ને માન આપીને દૂરદર્શન દ્વારા શનિવારથી ધારાવાહિક 'રામાયણ'નું પુનઃપ્રસારણ કરવામાં આવશે.


કોરોના વાઇરસ : રાહુલ ગાંધી - મોદી સરકાર સ્વીકારે, લૉકડાઉન નિષ્ફળ રહ્યું\nકૉંગ્રેસના નેતાએ વીડિયો કૉન્ફરન્સિંગના માધ્યમથી પત્રકારપરિષદ સંબોધી હતી અને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ ઉપર નિશાન સાધ્યું હતું.

ગાંધીના કહેવા પ્રમાણે, તેમણે વ્યક્તિગત રીતે તથા પાર્ટીએ કોરોના વાઇરસના પ્રસાર મુદ્દે ફેબ્રુઆરી મહિનાથી જ સરકારને ચેતવી હતી, પરંતુ મોદી સરકાર જરૂરી પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ રહી.

ભાજપના નેતા તથા કેન્દ્રીય પર્યાવરણ પ્રધાન પ્રકાશ જાવડેકરે આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે તેમની ઉપર કોરોના સંકટને 'રાજકીયરંગ' આપવાનો અને 'બે મોઢાની વાત' કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.

'સરકારે ચિંતાની અવગણના કરી'

- સરકારનું કામ તંત્રને ચલાવવાનું હોય છે અને કૉંગ્રેસ પાર્ટી વિપક્ષ છે, તેણે સરકાર ઉપર દબાણ લાવવાનું હોય છે. જો સરકાર કોઈ બાબતે ગાફેલ હોય તો તેને સતર્ક કરવાનું કામ કૉંગ્રેસનું છે.

- ફેબ્રુઆરી મહિનામાં મેં કહ્યું હતું કે ગંભીર સ્થિતિ ઊભી થશે. અત્યારે પણ હું એ જ વાત કહું છું કે જો તાત્કાલિક આર્થિક મદદ આપવામાં નહીં આવે તો ગંભીર સ્થિતિ ઊભી થશે અને નાના તથા મધ્યમ ઉદ્યોગોને ટેકો આપવામાં નહીં આવે તો અગાઉ ક્યારેય ન જોવા મળ્યું હોય તેવું નુકસાન થશે.

- હું પૂર્ણ સન્માન સાથે સરકારને વિનંતી કરું છું કે મહેરબાની કરીને તમે આર્થિક પગલાં લો. નાના ઉદ્યોગોને બચાવો, નહીંતર બહુ મોટું આર્થિક નુકસાન થશે.

- હું નરેન્દ્ર મોદીજીને કહેવા માગું છુ કે તમે જે આર્થિક પૅકેજની જાહેરાત કરી છે, તેનાથી કોઈ લાભ નહીં થાય. 50 ટકા વસતિના ખાતામાં સીધાં જ રૂ. 7,500 જમા કરાવો.

- સરકારને લાગે છે કે જો અમે ગરીબો તથા શ્રમિકોને મોટી સહાય કરીશું તો વિદેશમાં છાપ ખરડાશે અને રેટિંગ ગગડશે.

- શ્રમિકોને લાગે છે કે તેમને તેમની સ્થિતિ ઉપર મૂકી દેવાયા છે. અનેક લોકોએ મને કહ્યું છે કે 'અમારો વિશ્વાસ તૂટી ગયો' હું જ્યારે આવું સાંભળું છું, ત્યારે માઠું લાગે છે. હું ઇચ્છું છું કે કોઈનો વિશ્વાસ ન તૂટે તથા કોઈએ આવા શબ્દ બોલવા ન પડે.

- કેન્દ્ર સરકાર ઇચ્છે તો દરેક શ્રમિકને માસિક રૂ. સાડા સાત હજાર આપી શકે છે, કારણ કે તેઓ પહેલાં ભારતીય છે અને પછી કોઈ રાજ્યના. જો કોઈ શ્રમિક અન્ય રાજ્યમાં જઈને મજૂરી કરવા ઇચ્છે તો તેને જવા દેવો જોઈએ, કોઈ મુખ્ય પ્રધાને તેનો નિર્ણય ન લેવાનો હોય.

- દરેક ભારતીય દેશમાં ઇચ્છે ત્યાં જઈને પોતાનાં સપનાં પૂર્ણ કરી શકે છે. આ શ્રમિકો ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની સંપત્તિ નથી, પરંતુ ભારતના નાગરિક છે. આપણું કામ તેમને સપનાં પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરવાનું...\n\ntl;dr:

કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીના કહેવા પ્રમાણે, દેશમાં લૉકડાઉન નિષ્ફળ રહ્યું છે. આ વાતનો કેન્દ્ર સરકારે સ્વીકાર કરવો રહ્યો.


કોરોના વાઇરસ : લિટરે ક્રૂડ કરતાં પાણીની બૉટલ મોંઘી, લૉકડાઉન પછી શું?\nગત સપ્તાહે ઑઇલ ફ્યૂચરના જૂનના કૉન્ટ્રેક્ટમાં બ્રૅન્ટ ક્રૂડઑઈઇનો ભાવ ઘટીને બે દશકના તળિયે આવી ગયો, પરંતુ અપેક્ષા કરતાં વહેલાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ફરી શરૂ થઈ જશે, તેવી આશાએ તેમાં 20 ટકા સુધીનો ઉછાળો જોવાયો.

એજ રીતે અમેરિકામાં વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમિડિયેટ (ડબ્લ્યુ.ટી.આઈ.) ક્રૂડનો ભાવ પણ 15 ડૉલરની નીચે જોવા મળ્યો હતો, જે છેલ્લા 21 વર્ષની સૌથી નીચી સપાટી છે.

તાજેતરમાં જ ઑપેક દેશોએ 9.7 મિલિયન બૅરલ પ્રતિદિન જેટલો ઉત્પાદનમાં કાપ કર્યો છે. જેનું મુખ્ય કારણ વિશ્વભરમાં કોરોના વાઇરસને કારણે આર્થિક ગતિવિધિ છે.

આમ છતાં ક્રૂડના ભાવમાં સતત  ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. ઑપેક દેશોએ સમજૂતી કરી ત્યારે લાગી રહ્યું હતું કે વિશ્વ બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં સ્થિરતા આવશે પણ તેવું બન્યું નથી.

લૉકડાઉન : કલ, આજ ઔર કલ

કોરોનાને કારણે પેટ્રોલિયમ પેદાશો જેવાં કે ડીઝલ, પેટ્રોલ, એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યૂયલ (એ.ટી.એફ.)ની માગ ઘટી ગઈ છે.

હાલમાં ચીનમાં લૉકડાઉન ઉઠાવી લેવામાં આવ્યું છે વળી એવા સમાચાર છે કે અન્ય કેટલાક દેશો પણ ક્રમશઃ લૉકડાઉન ઉઠાવી લેવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે.

આમ ક્રમે-ક્રમે દેશો જ્યારે કોરોનાની અસરથી મુક્ત થતાં જશે, તેમ-તેમ ક્રૂડઑઇલની માગ વધશે.

પરંતુ અત્યારે વિશ્વમાં ઉત્પાદિત ક્રૂડઑઇલનો સ્ટોક એટલો બધો વધી ગયો છે કે ક્રૂડઑઇલનો સ્ટોરેજ કરતી કંપનીઓ પોતાની ક્ષમતા હવે પૂરી થઈ ગઈ છે.

વળી જે ઑઇલ ટૅન્કરો લંગારેલાં છે, તે હવે પોતાનો લૉડ બીજી સ્ટોરેજ ક્ષમતા ન મળે ત્યાર સુધી સ્ટેન્ડ-ટુ પોઝિશન હેઠળ છે.

એવું અનુમાન છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં ક્રૂડઑઇલનાં જ્યાં-જ્યાં પણ સ્ટોરેજ યુનિટ છે, તે સંપૂર્ણપણે ભરાઈ ગયાં છે.

વિશ્વભરમાં જ્યાં સુધી લૉકડાઉનની અસર છે, ત્યાં સુધી આ સ્ટોરેજ ખાલી થવાની શક્યતા નહિવત્ છે.

પાણીની બૉટલ મોંઘી

એવું માનવામાં આવે છે કે એક વખત લૉકડાઉન ખૂલ્યા પછી બજારો પૂર્વવત્ ખૂલતાં ક્રૂડના ભાવ ક્રમશઃ વધશે.

જોકે  ભારત જેવા પોતાની જરૂરિયાતના 80 ટકા કરતાં વધુ ક્રૂડની આયાત કરતા દેશ માટે ક્રૂડના નીચા ભાવ અર્થતંત્રને જરૂરથી ફાયદો કરાવશે.

ક્રૂડના ભાવ તળિયે આવ્યા છે, તેથી ભારતનું આયાતબિલ ઘટશે અને જેથી વ્યાપાર ખાધ ઘટશે.

આજે એક લિટર ક્રૂડનો ભાવ પીવાના પાણીની બૉટલ કરતાં પણ સસ્તો થઈ ગયો છે.

એક તબક્કે ક્રૂડના ભાવ એક લિટરદીઠ રૂપિયા સાત આસપાસ પહોંચી ગયા, જ્યારે આના કરતાં બમણા ભાવે પાણી મળે છે.

અંદાજ અને ઉત્પાદન

વિશ્વ ભરમાં...\n\ntl;dr:

આજે દુનિયાના લગભગ બધાજ દેશો કોરોના વાઇરસની ચપેટમાં આવી ગયા છે. આને પરિણામે વિશ્વભરમાં આર્થિક ગતિવિધિ ઘટી ગઈ છે.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન ક્યારે અને કેવી રીતે ખતમ થશે, કોણે શું કહ્યું?\n

"અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી. લૉકડાઉન ચાલુ રાખવું જોઈએ. હું માનનીય વડા પ્રધાનને અપીલ કરું છું કે લૉકડાઉન 15 એપ્રિલ પછી પણ ચાલુ રખાય. તેમાં આનાકાનીની કોઈ જરૂર નથી."

"મીડિયામાં છેલ્લા કેટલાક દિવસથી ચાલી રહ્યું છે કે લૉકડાઉન 14 એપ્રિલ પછી વધી શકે છે, તેને લઈને લોકોમાં સંવેદનશીલતા વધી છે. હજુ એ કહી ન શકાય કે 14 એપ્રિલ પછી શું થશે. એક પણ કેસ અમારા પ્રદેશમાં રહી જાય તો લૉકડાઉન ખોલવું યોગ્ય નથી."

"કેન્દ્રે રાજ્યો પાસેથી સૂચનો માગ્યાં છે. રાજ્યોએ પોતાની સ્થિતિને જોઈને તેના પર નિર્ણય લેવો જોઈએ. રાજસ્થાન લૉકડાઉન કરનાર સૌથી પહેલું રાજ્ય હતું."

"મહારાષ્ટ્ર સરકાર તબક્કાવાર લૉકડાઉનને અલગઅલગ વિસ્તારોમાં ખોલવા પર વિચાર કરી રહી છે."

"જો 14 એપ્રિલ કે પછી 20 એપ્રિલે લૉકડાઉન ખૂલે અને આસામની બહાર રહેલા અસમિયા યુવક-યુવતીઓ એકસાથે રાજ્યમાં આવે તો તે બધાંને 14 દિવસ સુધી ક્વૉરેન્ટીનમાં રાખવા શક્ય નથી, કેમ કે સરકાર પાસે એટલી મોટી સંખ્યામાં લોકોને ક્વૉરેન્ટીન કરવાની વ્યવસ્થા હાલમાં નથી."

આ બધાં નિવેદન દેશનાં તમામ મોટાં રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રી અને અધિકારીઓનાં છે. આ બધાં નિવેદનથી સ્પષ્ટ છે કે 14 એપ્રિલ બાદ આખા દેશમાં એકસાથે લૉકડાઉન નહીં ખૂલે.

કેટલીક રાજ્ય સરકારો પોતાની રીતે કેટલાક પ્રતિબંધો લગાવી રાખવાના પક્ષમાં છે.

તો પછી કેવી રીતે આ લૉકડાઉન ખૂલશે? શું છે સરકારની બ્લૂ પ્રિન્ટ? આ અંગે બીબીસીએ વાત કરી એઇમ્સના નિદેશક રણદીપ ગુલેરિયા સાથે. રણદીપ ગુલેરિયા સરકાર તરફથી કોવિડ-19 માટે બનાવેલી 11 સમિતિઓમાંથી એકના પ્રમુખ પણ છે.

ક્યાં ખૂલશે, ક્યાં રહેશે લૉકડાઉન?

ડૉ. ગુલેરિયા અનુસાર જે હૉટસ્પૉટ એરિયામાં કોરોના સંક્રમણ વધવાની ગતિ પ્રતિદિન આજે પણ બમણી છે, એ વિસ્તારમાં હાલમાં લૉકડાઉન ખોલી ન શકાય. આ શક્ય જ નથી, કેમ કે ત્યાં લૉકડાઉન ખોલવાનો મતબલ હશે, કોવિડ-19ના દર્દીઓનું એકદમ વધી જવું.

જે વિસ્તારમાં આજ સુધી કોરોનાનો કોઈ કેસ સામે આવ્યો નથી, ત્યાં આપણે ધીમેધીમે લૉકડાઉન ખોલી શકીએ છીએ.

આખા દેશમાં કુલ 274 એવા જિલ્લા છે જ્યાં કોરોનાના દર્દીઓ મળ્યા છે. દેશભરમાં 700થી વધુ જિલ્લા છે.

આથી લાગે છે કે 14 એપ્રિલ પછી અંદાજે 450 જિલ્લામાં લૉકડાઉનમાં ઢીલ અપાઈ શકે છે.

કયા આધારે સરકાર નિર્ણય કરશે?

દેશભરમાં કોરોના સંક્રમણના અત્યાર સુધીમાં 4000થી વધુ કેસ આવી ચૂક્યા છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર હાલમાં આપણે ત્યાં દર પાંચમા દિવસે દર્દીઓની સંખ્યા ડબલ થઈ રહી...\n\ntl;dr:

દરેક લોકોનો એક જ સવાલ છે કે આ લૉકડાઉન ક્યારે અને કેવી રીતે ખૂલશે? એક તરફ કેટલાક રાજ્યોની સરકારો તેને લંબાવવા ભલામણ કરી રહી છે તો બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારને પણ એવી જ ભલામણ નિષ્ણાતો કરી રહ્યા છે. લૉકડાઉન ક્યારે ખુલશે એ સવાલના જવાબ પહેલાં ગત દિવસોમાં રાજ્ય સરકારો તરફથી આવેલાં નિવેદનો પર નજર નાખીએ.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન ખૂલતાં રાજકોટમાં દારૂની દુકાનો પર લાગી લાઇનો\nજોકે દારૂ લેવા લોકો પહોંચ્યા ત્યારે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન થયું નહોતુ.

શૉપ શરૂ થવાના સમય પહેલાં જ લોકો શૉપની બહાર લાઇનો લગાવીને ઊભા હતા.

ગુજરાતમાં લૉકડાઉનને લીધે છેલ્લા બે મહિના કરતાં વધુ સમયથી લિકરશૉપ બંધ હતી.

લોકોએ એવો આરોપ લગાવ્યો હતો કે રાજકોટમાં બમણા ભાવથી દારૂ વેચાતો હતો. જુઓ વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

દારૂબંધીવાળા રાજકોટમાં લૉકડાઉન ખૂલતાં દારૂની પરમિટવાળા લોકો દારૂ લેવા માટે ઊમટી પડ્યા હતા.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન તમારી ઇમ્યુન સિસ્ટમ પર શું અસર કરે છે?\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

લૉકડાઉનને કારણે લોકો માત્ર જરૂરી સામાન ખરીદવા માટે જ ક્યારેક ઘરની બહાર નીકળે છે.

કોવિડ-19 મહામારીને ફેલાતા રોકી શકાય એટલા માટે આવું કરવામાં આવે છે.

પરંતુ ઘરમાં રહેવાના કેટલાક દુષ્પ્રભાવ પણ છે, જે આપણને કોરોના વાઇરસ સામે કમજોર બનાવે છે.

માણસનો વિકાસ દિવસ અને રાતના 24 કલાકના હિસાબે થયો છે.

બૅક્ટેરિયા અને વાઇરસ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આપણા શરીરમાં મોજૂદ સિર્કેડિયન ક્લૉક કે શરીરની જૈવિક ઘડિયાળ સૂર્યપ્રકાશ અને રાતના અંધારા સાથે તાલ મિલાવીને ચાલે છે.

સૂરજનાં કિરણોથી આપણને વિટામિન-ડી મળે છે. આ વિટામિન આપણા દાંત અને હાકડાંને મજબૂત બનાવે છે.

વિટામિન-ડી આપણાં ફેફસાંની રોગ સામે લડવાની ક્ષમતાને પણ મજબૂત કરે છે.

કોઈ ચેપ લાગતાં ફેફસાંની અંદર ઉપરના ભાગે પેપ્ટાઇડ નીકળે છે, જે બૅક્ટેરિયા અને વાઇરસને ખતમ કરે છે.

આ પેસ્ટાઇડને કૈથેલિસિડિન કહે છે, જે આપણી બી અને ટી ઇમ્યુન સેલને પણ મજબૂત બનાવે છે.

જે લોકોમાં વિટામિન-ડીની ઊણપ હોય છે, તેમને શ્વાસનળીમાં વાઇરસના ઇન્ફેક્શનની શક્યતા વધુ રહે છે.

વિટામિન-ડીની ઊણપ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

વૈજ્ઞાનિકો એ બાબતને શોધી રહ્યા છે કે શું વિટામિન-ડીની સપ્લિમેન્ટ લેવાથી કોવિડ-19 સામે લડવામાં મદદ મળે છે?

ડલ્બિનની ટ્રિનિટી કૉલેજનાં રિસર્ચર રોઝ કેનીના રિસર્ચ અનુસાર, ઇટાલી અને સ્પેનમાં કોરોના વાઇરસને કારણે મૃત્યુ પામેલાં લોકોમાં વિટામિન-ડીની ભારે કમી જોવા મળી છે.

આ જગ્યાએ લોકો ઘરમાં રહે છે. બહાર નીકળતાં સનસ્ક્રીનનો પ્રયોગ કરે છે. તેના કારણે તેમનામાં વિટામિન-ડીની ઊણપ હોય છે.

વિટામિન-ડીની સપ્લિમેન્ટ લેવા કરતાં સારું એ છે કે સૂરજના પ્રકાશથી તેને પ્રાપ્ત કરવામાં આવે.

તેનાથી અન્ય વાઇરલ ઇન્ફેક્શન સામે પણ લડવામાં મદદ મળે છે, જેમ કે ઇન્ફ્લુએન્ઝા કે સામાન્ય શરદી-ખાંસી.

રોગપ્રતિકારક શક્તિ

લૉકડાઉનમાં ઘણા લોકો ઘરમાં કેદ છે

લૉકડાઉનને કારણે લોકો ઘરમાંથી બહાર નીકળતા નથી એટલે કસરત કરવામાં પણ ઘટાડો થયો છે. જોકે કસરત કરવાથી તણાવ ઓછો કરવામાં ઘણી મદદ મળે છે.

તણાવ ઓછો થાય તો આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધુ કામ કરે છે.

જો તમે પાર્ક, બગીચા કે ભીડવાળા વિસ્તારમાં કસરત કરો છો તો કુદરતની નજીક હોવાથી પણ તમે બ્લડપ્રેશર અને હૃદયની બીમારીથી બચી શકો છો.

તેનાથી ડાયાબિટીસથી પણ બચવામાં મદદ મળે છે. બહાર ઘૂમવાથી એકલતા પણ દૂર થાય છે. આપણે અન્ય લોકોના સંપર્કમાં આવીએ છીએ.

તેનાથી આપણા મગજને આરામ કરવામાં અને રિકવર...\n\ntl;dr:

છેલ્લા અંદાજે અઢી મહિનાથી દુનિયાની કુલ વસતીનો એક મોટો ભાગ ઘરોમાં કેદ છે.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન વચ્ચે અમદાવાદમાં કેવા વીતી રહ્યા છે રમજાનના દિવસો?\nરમજાનના પવિત્ર મહિનામાં અમદાવાદમાં એક બાળકી ઘરે જ ઇબાદત કરી રહી છે.

રમજાન મહિનો શરૂ થતા જ લોકોને સલાહ આપવામાં આવી હતી કે આ મહિનામાં થતી ઇબાદત લોકો ઘરે રહીને જ કરે અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરે.

અમદાવાદના દાણીલીમડા, ખાનપુર, જમાલપુર સહિત મોટાભાગના મુસ્લિમ બહુમતીવાળા વિસ્તારોને ક્લસ્ટર કન્ટેઇનમૅન્ટ કરવામાં આવ્યાં છે.અહીં લોકોની અવરજવર નિયંત્રિત કરવામાં આવી છે.

રમજાન મહિના દરમિયાન સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગને પર લોકો ધ્યાન આપીને મસ્જિદ જવાનું ટાળી રહ્યા છે.

ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી તથા અમદાવાદના મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નેહરાએ મુસ્લિમોને ઘરમાં રહીને જ રમજાનના રોજા રાખવા અપીલ કરી છે.

સામાન્ય રીતે વહેલી સવારે  સેહરીથી દિવસ શરૂ થાય છે અને સાંજે પરિવાર કે મિત્રો સાથે રોઝા ખોલવાથી અને ઇફ્તારીથી પૂર્ણ થાય છે.

પરંતુ લૉકડાઉનના ત્રીજા તબક્કામાં સાંજે સાત વાગ્યાથી સવારે સાત વાગ્યા સુધી  બહાર નહીં નીકળવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

ભારતીય મુસ્લિમોએ જાહેર કરી લૉકડાઉનમાં રમઝાનની ગાઇડલાઇન

રમજાન મહિના દરમિયાન લોકો ઈદની ખરીદી માટે અમદાવાદના ત્રણ દરવાજા પર જવાનું પસંદ કરે છે.

ત્રીસ દિવસ સુધી રોજા રાખ્યા બાદ ઈદ-ઉલ-ફિતરને માટે નાના-મોટા સૌકોઈ માટે ખરીદી કરવામાં આવે છે અને ઈદ સમયે મોટેરાં તેમનાથી નાના લોકોને ચીજવસ્તુ કે રોકડની બેંટ આપે છે, જે 'ઈદી' તરીકે ઓળખાય છે.

અહીં ખરીદદારોની દર વર્ષે ભીડ લાગેલી હોય છે, પણ હાલ અહીં બધું જ શાંત છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસના કહેર વચ્ચે મુસ્લિમો માટે પવિત્ર મહિનો ગણાતો રમજાન મહિનો હાલ ચાલી રહ્યો છે.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન વચ્ચે રાજધાની દિલ્હીમાંથી સેંકડો મજૂરોનું ઐતિહાસિક સ્થળાંતર\nદિલ્હીમાં આનંદવિહાર બસ ટર્મિનસનું 28 માર્ચનું દૃશ્ય

દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પણ લૉક-ડાઉનની સ્થિતિ જોવા મળતી હતી પણ દિલ્હીના આનંદ વિહાર બસ ટર્મિનલ ખાતે માહોલ કંઈક જુદો જ છે.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ દ્વારા કેટલીક તસવીરો અને વીડિયો શનિવારે ટ્વિટર પર મૂકવામાં આવ્યાં.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

સજ્જડ લૉક-ડાઉન વચ્ચે આનંદ વિહાર બસ ટર્મિનલ ખાતે જેટલા લોકો એકઠા થયા હતા, એટલા તો સામાન્ય દિવસોમાં પણ જોવા નથી મળ્યા.

આ ભીડ દિલ્હીથી પોતાના વતનમાં પરત જઈ રહેલા કામદારોની છે.

એએનઆઈ ટ્વીટમાં લખે છે, "પોતાનાં વતન અને ગામમાં પરત જવા માટે બસ પકડવા માટે આવેલા કામદારોની આ ભીડ છે."

મજૂરોની આ સ્થિતિ પર કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે આ દુખદ છે અને સરકાર પાસે કોઈ આયોજન જ નથી.

ઉલ્લેખનીય છે કે દેશના 200 જેટલા બૌદ્ધિકોએ મજૂરોને સુરક્ષિત રીતે પહોંચાડવા અને તેમના આરોગ્યની દેખરેખ રાખવા અપીલ કરી છે.

આ અપીલ કરનારાઓમાં અર્થશાસ્ત્રી જ્યોં દ્રેજ, સામાજિક કાર્યકર્તા નિખિલ ડે તથા રક્ષિતા સ્વામી જેવા અનેક નામાંકિત પ્રોફેસરો, વકીલો, રાજનીતિજ્ઞો સામેલ છે.

અપીલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પ્રવાસી મજૂરોને તાત્કાલિક સહાય આપવામાં આવે. એમને મફત સારવાર, ભોજન, આરોગ્ય સંભાલ અને સ્વચ્છતા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે.

અપીલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 24 માર્ચે ફક્ત 4 કલાકનો સમય આપીને લૉકડાઉન જાહેર કરી દેવામાં આવ્યું તેનાથી મોટી અસર મજૂરો પર પડી છે. પૂરતી તૈયાર વિના લેવામાં આવેલા આ નિર્ણય પર અગાઉથી દિશાનિર્દેશ ન હોવાને કારણે શ્રમશક્તિના 90 ટકા હિસ્સા પર ખરાબ અસર પડી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાતમાં પણ અનેક મજૂરોએ કોઈ વાહન વિના 200 કિલોમિટરનો લાંબો પ્રવાસ પગપાળા કરી વતન પહોંચવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે.

આજના જ એક સમાચાર મુજબ કર્ણાટકમાં સડક પરિયોજનામાં કામ કરનારા મજૂરો લૉકડાઉનને પગલે એક વાનમાં વતન જઈ રહ્યા હતા અને તેનો એક ટ્રક સાથે અકસ્માત થયો હતો. આ અકસ્માતમાં 5 મજૂરો અને તેમના 2 બાળકોનું મૃત્યુ થયું હતું.

વડા પ્રધાનનું સંબોધન અને 'રિવર્સ માઇગ્રેશન'

દિલ્હીમાં આનંદવિહાર બસ ટર્મિનસનું 28 માર્ચનું દૃશ્ય

ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડા, ઓડિશા, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, મધ્ય પ્રદેશ સહિતનાં રાજ્યોમાંથી મોટી સંખ્યામાં કામદારો, શ્રમિકો અને રોજમદારો કામની શોધમાં દિલ્હી આવે છે.

આ રીતે જ મોટી સંખ્યામાં કામદારો ગુજરાતના સુરત, અમદાવાદ અને વડોદરામાં પણ આવે છે.

સુરતમાં...\n\ntl;dr:

શનિવાર, 28મી માર્ચે સાંજે દેશભરનાં મોટાભાગનાં નગરો અને મહાનગરોમાં કોરોના વાઇરસના વધી રહેલા સંક્રમણને પગલે જાહેર કરાયેલા લૉક-ડાઉનનો માહોલ વર્તાતો હતો.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન શબ્દ દુનિયામાં ગૂંજતો કરનાર ચીનના વુહાન શહેરમાં એક વર્ષ બાદ કેવી છે સ્થિતિ?\nવુહાન શહેર

એ સમયે વિશ્વના અન્ય દેશોને વ્યાપક નિયંત્રણો તથા કડકાઈપૂર્વક અમલની ઉપર આશ્ચર્ય થયું હતું. જાન્યુઆરીથી જૂન મહિના સુધી આ શહેર સમગ્ર દેશથી વિખૂટું રહ્યું હતું.

લૉકડાઉનને કારણે જનતાને ભારે હાલાકી થઈ તથા અર્થતંત્રને નુકસાન થયું, પરંતુ વાઇરસના ફેલાવાને અટકાવવામાં તે અસરકારક ઉપાય સાબિત થયો.

કોરોના વાઇરસ સામેની લડાઈમાં ચીનના પ્રયાસોને ટાંકવામાં આવે છે. પરંતુ શું એવું છે ? ચાઇનિઝ ન્યૂ યર પહેલાં ત્યાં કેવી સ્થિતિ છે ?

નવવર્ષ, નિયંત્રણ અને નિષેધ

25મી જાન્યુઆરી 2020થી ચાઇનીઝ નવવર્ષ શરૂ થયું, જે મૂષકવર્ષ હતું

2019ના અંતભાગમાં વુહાનમાં રહસ્યમયી બીમારીએ દેખાં દીધાં, જેનું કેન્દ્રબિંદુ વુહાનનું પ્રાણીઓનું બજાર હતું. પરંતુ સત્તાધીશોએ પ્રારંભિક સમયમાં કોઈ ખાસ કાર્યવાહી ન કરી.

જાન્યુઆરી-2020માં ચાઇનિઝ નવવર્ષને માટે વુહાનના નાગરિકોને દેશભરમાં હેરફેર કરવા દીધી.  તાજેતરમાં વર્લ્ડ હૅલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશન (WHO) દ્વારા નિમવામાં આવેલી સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિના વચગાળાના અહેવાલમાં નોંધવામાં આવ્યું છે, "જાહેર સ્વાસ્થય સંબંધિત પગલાં વધુ કડકાઈપૂર્વક લઈ શકાયા હોત."

પરંતુ ચીનમાં જ્યારે અધિકારીઓને લાગ્યું કે આ ખરેખર મોટી સમસ્યા છે, ત્યારે તેમણે કડકાઈપૂર્વક અમલ શરૂ કરાવ્યો.

તા. 23મી જાન્યુઆરીએ દેશના પરંપરાગત નવવર્ષની ઊજવણી ના બે દિવસ પહેલાં વુહાનમાં તમામ પ્રવૃત્તિઓ થંભી ગઈ. લગભગ એક કરોડ 10 લાખ લોકોને સઘન રીતે તેમના ઘરોમાં ક્વૉરેન્ટીન કરી દેવાયા.

માસ્ક પહેરવાનું અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરવાનું ફરજિયાત કરી દેવાયું હતું. ચીનના તંત્રે ગણતરીના દિવસોમાં કોવિડ સ્પેશિયલ હૉસ્પિટલો ઊભી કરીને વિશ્વને ચોંકાવી દીધું.

આમ છતાં વેન્જુન વાંગ જેવા નાગરિકોએ ભારે હાલાકી ભોગવવી પડી. તેમણે બીબીસી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું કે https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51379088 તેમના અંકલનું કોરોનામાં અવસાન થયું હતું અને તેમના માતા-પિતા બીમાર હતાં. છતાં કોઈ સહાય મેળવવી મુશ્કેલ હતી.

વુહાનમાં વાઇરસને ડામવા જે કોઈ રીતરસમ અપનાવવામાં આવી તેનો સાંઘાઈ તથા બેજિંગ જેવા ચીનના અન્ય મુખ્ય શહેરોમાં અમલ થયો. તાબડતોબ લૉકડાઉન અને જંગી ટેસ્ટિંગ એ કોરોના સામેની લડાઈના હથિયાર બન્યા.

ચીનમાં બહારના નાગરિકોના પ્રવેશ ઉપર નિયંત્રણ લાદવામાં આવ્યા તથા નાગરિકોને ક્વોરૅન્ટીન કરવામાં આવ્યા.

કોરોનાના શરૂઆતના સમયમાં ચીનના અધિકારીઓએ માહિતી દબાવવા માટેના પ્રયાસ કર્યાં અને આ...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસને કારણે વિશ્વમાં પહેલું લૉકડાઉન એક વર્ષ પહેલાં તા. 23મી જાન્યુઆરીએ ચીનના વુહાનમાં લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે અહીંથી જ સમગ્ર વિશ્વમાં કોવિડ-19 વાઇરસ ફેલાયો.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન સિવાય સ્વિડન કેવી રીતે કરી રહ્યું છે કોરોનાનો મુકાબલો?\nસ્વિડનમાં રોજિંદી જિંદગી અને આર્થિક ગતિવિધિઓને ચાલુ રાખવાના નિર્ણયનું લોકોએ સમર્થન કર્યું છે.

હકીકતમાં આ નિર્ણયની રૂપરેખા સ્વિડનના વૈજ્ઞાનિકોએ તૈયાર કરી છે અને સરકારે તેનો સહયોગ આપ્યો છે.

જોકે તેમ છતાં દેશના ઘણા વિષાણુ નિષ્ણાતો સરકારના આ પગલાથી સહમત નથી.

સ્વિડનમાં કોઈ લૉકડાઉન નથી. ખીચોખીચ પબ્સ, બાલ્ટિક દરિયાકિનારે આઇસક્રીમ ખાવા લાંબી લાઇનમાં ઊભેલા લોકો-દુનિયાભરમાં સ્વિડનની આવી તસવીરો શૅર કરાઈ રહી છે.

પરંતુ એવું નથી કે સ્વિડનમાં બધું ઠીકઠાક છે અને અહીંની જિંદગી પહેલાંની જેમ 'સામાન્ય' છે.

સ્વિડનની રણનીતિ

વૃદ્ધ કપલ

સ્વિડનમાં કોવિડ-19ની મહામારીને કારણે બહુ ઓછી બાબતોને ફરક પડ્યો છે અથવા તો તેને બંધ કરવી પડી છે.

તેમ છતાં આંકડા દર્શાવે છે કે વસતીનો એક મોટો ભાગ આપમેળે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરી રહ્યો છે.

કોરોના વાઇરસના સંક્રમણને રોકવા માટે સ્વિડનની રણનીતિ સૌથી મોટી વાત છે.

સાર્વજનિક સેવાનો ઉપયોગ કરનારની સંખ્યા ઘણી ઓછી થઈ ગઈ છે. મોટા ભાગના લોકો પોતાનાં ઘરેથી જ કામ કરે છે.

ઇસ્ટરના દિવસે જ્યારે વિકેન્ડની રજા હતી ત્યારે ઘણા લોકોએ યાત્રા કરવાનું ટાળ્યું હતું.

સરકારે એક જગ્યાએ 50થી વધુ લોકોને ભેગા થવા પર અને વૃદ્ધાશ્રમમાં જવા પર રોક લગાવી દીધી છે.

સર્વે કરાવનાર એજન્સી નોવુસનું કહેવું છે કે મહિના પહેલાં 10માંથી 7 સ્વિડિશ લોકો એકબીજાથી ઓછામાં ઓછું એક મીટરનું અંતર રાખીને ચાલતા હતા. આજે એવા લોકોની સંખ્યા 9 છે.

સ્વિડનમાં મહામારી કેટલી ગંભીર છે?

સ્વિડનના સ્વાસ્થ્ય વિભાગમાં કામ કરતાં મહામારી વિશેષજ્ઞ એન્ડર્સ ટેગ્નેલ

સ્વિડનની સરકારી હેલ્થ એજન્સીનું કહેવું છે કે કોવિડ-19ની મહામારી રોકવા માટે સ્વિડનની રણનીતિ પર જે રીતે લોકોએ પ્રતિક્રિયા આપી છે, એનાં વખાણ કરવાં જોઈએ. જોકે તેમ છતાં સાવધાની રાખવાની જરૂર છે.

સ્વિડિશ વૈજ્ઞાનિકોના દૃષ્ટિકોણ પર અઠવાડિયાં સુધી ચર્ચા ચાલી કે શું સ્વિડનની યોજના સંવેદનશીલ અને લાંબા સમય સુધી રહેવાની છે.? કે પછી સ્વિડને અજાણતા લોકો સાથે એવો પ્રયોગ કર્યો છે, જેમાં બિનજરૂરી મૃત્યુ થઈ રહ્યાં છે? કે કોવિડ-19ની મહામારી પર કાબૂ મેળવવા તે નિષ્ફળ જશે?

રાજધાની સ્ટૉકહોમ અત્યાર સુધી આ મહામારીનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. અહીં સંક્રમણના કેસ સ્થિર કહી શકાય. જોકે અઠવાડિયાના અંતમાં તેમાં થોડો ઉછાળો ચોક્કસ જોવા મળ્યો હતો.

ઇન્ટેસિવ કૅર યુનિટ (આઈસીયુ)માં હજુ પણ જગ્યા ખાલી છે અને નવી ફિલ્ડ હૉસ્પિટલનો...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસ મહામારીને રોકવા માટે એક તરફ દુનિયાભરના દેશો પોતાને ત્યાં કડક લૉકડાઉન કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સ્વિડનના મોટા ભાગમાં આવા કોઈ પ્રતિબંધ નથી.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉનને લીધે ભયના ઓછાયામાં ફફડતો આમ આદમી\nઆ બધા  સવાલના જવાબ 'હા' હોય તો મારા દિલના દર્દની આ વાત જરૂર વાંચો.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જનતા કર્ફ્યુની જાહેરાત જે દિવસે કરી ત્યારે મારા દિમાગમાં ખતરાની ઘંટડી વાગી હતી. વડા પ્રધાનનું સંબોધન પૂર્ણ થયું એ પહેલાં લેપટૉપ ઑપન થઈ ચૂક્યું હતું.

ફરી એક વખત તેઓ 14મી એપ્રિલે 21 દિવસ પૂર્ણ થઈ રહ્યા છે, ત્યારે રાષ્ટ્રજોગ સંબોધન કરવાના છે. કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ અમુક રાહત સાથે તેઓ લૉકડાઉનને લંબાવવાની જાહેરાત કરી શકે છે.

એ દિવસે રાત્રે

લોટ-ચોખાના 10-10 કિલોના પૅકિંગનો ઑનલાઇન ઑર્ડર આપી રહ્યો હતો.

જોકે, દાળ ઑનલાઈન ઑર્ડર કરવાના વિભાગમાં જતાંની સાથે જ મારા ઓવર-કૉન્ફિડન્સના ભુક્કા બોલી ગયા હતા.

તુવેર દાળ અને મસૂર દાળ સામે લખ્યું હતું - સ્ટૉક ખતમ. આવું જ લખાણ ચિપ્સ, બે પ્રકારનાં બિસ્કિટ્સ અને કપડાં ધોવાના પાઉડર સામે જોવા મળ્યું હતું.

છેલ્લાં ઘણાં વર્ષો બાદ આવું થયું હતું. લગભગ તમામ લોકો આગામી સમયનો તાગ મારા પહેલાં મેળવી ચૂક્યા હતા.

"હમણાં તો એક દિવસ (14 કલાક) નો જનતા કર્ફ્યુ છે અને એ પણ એક દિવસ પછી," એવું કહીને મેં મારા પત્નીને દિલાસો આપ્યો હતો.

જાહેરાતની આગલી રાત્રે

બીજા દિવસે અનાજ વગેરેનો સ્ટૉક ખરીદી લીધો હતો. જનતા કર્ફ્યુ પૂરો થયો અને એ પછીનો એટલે 23 માર્ચનો દિવસ કોરોના વાઇરસના આગળ વધતા પગલાંને શોધવામાં પસાર થયો.

આગલી સાંજે વડા પ્રધાને 21 દિવસના લૉકડાઉનની જાહેરાત કરી દીધી હતી.

ઘરે પહોંચ્યા પછી તરત જ શાકભાજી વગેરે ખરીદીને ફ્રીઝમાં રાખવાની કવાયત પર નીકળી પડ્યા હતા.

ચાર કલાક પછી એટલે કે રાતે 12 વાગ્યાથી લૉકડાઉન શરૂ થવાનો હતો.

ભીંડાના ભાવમાં કિલોએ 20 રૂપિયાનો વધારો થયો હતો. ડુંગળીના ભાવ કિલોએ 40 રૂપિયા વધીને 60 રૂપિયા થઈ ગયા હતા.

હજુ થોડા દિવસ પૂર્વે જે સફરજન 110 રૂપિયે કિલો મળતાં હતાં, તે એ રાતે 160 રૂપિયાલેખે મળ્યાં હતાં.

દૂધ તો પાણીની જેમ વેચાયું હતું. મારા હાથમાં માત્ર દોઢ લીટર આવ્યું. એટલે મારા પગ સુપરસ્ટોર તરફ વળ્યા.

છ મહિના સુધી ચાલતા દૂધના ટેટ્રાપેક્સ તથા મિલ્ક પાઉડર ખરીદી લઈએ, નહીં તો બાળકોને શું જવાબ આપીશું?

દિલ્હી નજીકના નોઇડાના જે સૅક્ટરમાં હું રહું છું તેના બીજા રહેવાસીઓએ પણ મારી આ "દૂરદર્શિતા"ના ભુક્કા બોલાવી દીધા હતા.

ડેરી પ્રોડક્ટ્સના નામે સુપરસ્ટોરમાંથી મને માત્ર દહીંના બે અને પનીરનું એક પૅકેટ મળ્યું. બધાં એટીએમ મશીનો પાસે લાંબી લાઇનો જોવા મળી હતી.

લોકોના...\n\ntl;dr:

છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં તમારા ઘરનાં રૅશન-પાણીના ખર્ચમાં વધારો થયો છે? તમારા ફ્રીઝમાં આજકાલ મોટા પ્રમાણમાં ખાદ્યસામગ્રી ખડકાયેલી છે? તમારા રસોડામાં લોટ-ચોખા-દાળ રાખવાની જગ્યામાં પહેલાં કરતાં બમણો જથ્થો છે? કોરોના કટોકટીના અંત પછી નોકરી કે રોજગાર પર તેની કોઈ અસર થશે કે નહીં તેની ચિંતા તમને પણ થાય છે?


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉનમાં કેટલી બદલાઈ 'અમદાવાદના રિક્ષાવાળા'ની જિંદગી?\nસૅનિટાઇઝર લગાવ્યા બાદ જ રિક્ષામાં બેસવાનો આગ્રહ

આવી જ એક વ્યક્તિ છે 'અમદાવાદના રિક્ષાવાળા' ઉદયભાઈ જાધવ.

માર્ચના મધ્યભાગમાં જ્યારે કોરોના વિશેની ગંભીરતાના સમાચાર માધ્યમોમાં સતત ચમકવા માંડ્યા હતા, ત્યારે તેમણે રિક્ષામાં મુસાફરો માટે સૅનિટાઇઝરની વ્યવસ્થા રાખી હતી.

લૉકડાઉન દરમિયાન બીબીસી સંવાદદાતા તેજસ વૈદ્યે તેમની સાથે વાત કરી હતી.

સૅનિટાઇઝરની સજાગતા

હવે તો કમિશનરના આદેશ બાદ શહેરમાં રિક્ષા ફરતી બંધ થઈ ગઈ છે, પરંતુ મેં તો એક સપ્તાહ અગાઉ જ રિક્ષામાં સૅનિટાઇઝરની સગવડ કરી હતી.

મારી રિક્ષામાં આમ પણ મુસાફરો માટે છાપાં, પુસ્તકો, નાસ્તો વગેરે વસ્તુઓ રાખું છું. એમાં કોરોનાની ગંભીરતાને ધ્યાને લઈને મેં સૅનિટાઇઝર પણ રિક્ષામાં રાખવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

મુસાફર રિક્ષામાં બેસે ત્યારે જ હું એને સૅનિટાઇઝરથી હાથ ધોવરાવી દેતો, જેથી મુસાફર સ્વસ્થ રહે અને આ રિક્ષા કોરોના વાઇરસની વાહક ન બને.

મુસાફર જ્યારે પ્રવેશે, ત્યારે હું તેમને સૅનિટાઇઝર માટે વિનંતિ કરતો, ત્યારે તેઓ મારી આ તકેદારીને ખૂબ આવકારતા હતા.

મુસાફરને શરૂઆતમાં તો નવાઈ લાગતી, તેઓ આવકારતા હતા કે એક રિક્ષાવાળો આટલો સજ્જ અને સમજદાર છે.

મેં રિક્ષામાં સૅનિટાઇઝર રાખવાનું શરૂ કર્યું એને પાંચેક દિવસ થયા બાદ જનતા કર્ફ્યુનું આહ્વાન 22 માર્ચે થયું, એ દિવસે મેં રિક્ષા બંધ રાખી હતી.

એ પછી તો અમદાવાદમાં લૉકડાઉન જાહેર થયું છે, તેથી રિક્ષા બંધ જ છે.

રિક્ષા ચાર-પાંચ દિવસ બંધ રહે તો ખાસ તકલીફ ન થાય, પરંતુ જો આ બંધ વધારે લંબાય તો અમારા જેવા અનેક રિક્ષાવાળાને આર્થિક પ્રશ્નો ઊભા થશે.

અલબત, બંધ પાળવો જ પડે એમ છે, એમાં કોઈ બેમત નથી.

લૉકડાઉન અને પછી...

હાલ હું ઘરમાં બેસીને સમય પસાર કરું છું. ઘરનાં કેટલાંક બાકી રહેલાં કામ પતાવું છું. મારાં પત્નીને શાક સમારવા સહિતનાં કામોમાં મદદ કરું છું.

ગાંધીજીનાં પુસ્તકો વાંચું છું. જ્યાં સુધી શહેરમાં લૉકડાઉન છે, ત્યાં સુધી તો રિક્ષા શહેરમાં નહીં ફેરવું.

એ પછી મંજૂરી મળશે તો શહેરમાં મારી રિક્ષા શરૂ કરી દઇશ. કોઈ મેડિકલ સ્ટાફ કે નર્સને મારી જરૂર પડશે તો જવાબદાર નાગરિક તરીકે હું તેમને જરૂર સેવા આપીશ.

રિક્ષા, ભાડું અને ગાંધી

'અમદાવાદનો રિક્ષાવાળો' તરીકે ઉદય જાધવ શહેરમાં પ્રખ્યાત છે. તેમની રિક્ષામાં પાણીની બૉટલ, નાસ્તો, બાળકો માટે રમકડાં અને ચૉકલેટ્સ વગેરે વસ્તુઓ રાખી છે.

મુસાફરી પછી તેઓ મુસાફરને એક બૉક્સ આપે છે, જેમાં...\n\ntl;dr:

કોરોનાને લીધે રાજ્યથી લઈને દેશ અને દેશાવરમાં ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે. આ ફફડાટ વચ્ચે એવા ઘણા લોકો છે, જેમણે ઉદાહરણરૂપ કામગીરી કરી છે.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉનમાં ખાવાનું ન મળતાં મહિલાએ પાંચ બાળકને નદીમાં ફેંક્યાં? - ફૅક્ટ ચેક\nસમાચાર ઉત્તર પ્રદેશના ભદોઈ જિલ્લાના છે. સમાચાર એજન્સી આઈએએનએસના હવાલાથી આઉટલૂટમાં છપાયેલા અહેવાલ પ્રમાણે- 'રોજિંદી મજૂરી કરનારાં એક મહિલા લૉકડાઉનને કારણે બાળકોને ખાવાનું ન ખવડાવી શક્યાં તો તેઓએ પોતાનાં પાંચ બાળકોને નદીમાં ફેંકી દીધાં.'

આ રિપોર્ટને ઘણા મોટા પત્રકારો અને રાજકીય પાર્ટીઓએ ટ્વિટર પર શૅર કર્યા.

જોકે વરિષ્ઠ પત્રકાર રાણા અયુબ અને સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રવક્તા આઈપી સિંહે પોતાનું ટ્વીટ ડિલીટ કરી નાખ્યું.

100 શબ્દોના આ રિપોર્ટમાં તપાસ કરનારા પોલીસ અને પીડિતાના દાવાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી કે લૉકડાઉન અને ભૂખને કારણે બાળકોને નદીમાં ફેંકી દીધાં.

આ સમાચાર વાંચવામાં પણ હેડલાઇનથી મેળ નથી ખાતા અને જાણકારી અધૂરી લાગે છે. તેમ છતાં સોશિયલ મીડિયામાં ઘણા મોટા પત્રકારો અને નેતાએ શૅર કર્યા.

જાણીતા સામાજિક કાર્યકર અને કૉમ્યુનિસ્ટી પાર્ટી (માર્ક્સ-લેનિન)નાં નેતા કવિતા કૃષ્ણને આ ઘટનાની નિંદા કરતાં ટ્વિટર પર એક વીડિયો પણ શૅર કર્યો.

આ સમાચાર સાથે જોડાયેલી માહિતી માટે બીબીસીએ ભદોઈના એસ.પી. રામ બદન સિંહ સાથે વાત કરી.

તેઓએ જણાવ્યું, "શનિવારે રાતે દોઢ-બે વાગ્યા આસપાસ આ ઘટના ઘટી. રવિવારે સવારે નવ વાગ્યે અમને ખબર પડી કે મંજુદેવીએ પોતાનાં બાળકોને નદીમાં ફેંદી દીધાં. પરંતુ આ ભૂખ કે લૉકડાઉનની અસરનો મામલો નથી."

"મહિલાના પતિ દારૂ પીતા હતા અને બીજો ઘણો નશો કરતા હતા. આથી બંને વચ્ચે ઝઘડા થતા હતા. મહિલાએ આ ઝઘડાથી કંટાળીને પોતાનાં બાળકોને નદીમાં ફેંકી દીધાં અને પોતે પણ કૂદી ગઈ. જોકે તેને તરતા આવડતું હોવાથી તે બચી ગઈ."

હાલમાં મહિલાની પોલીસે ધરપકડ કરી છે. સાથે જ ભદોઈ પોલીસે એક રસોડાની બે તસવીર શૅર કરીને દાવો કર્યો કે મંજુદેવીના ઘરમાં ભોજનની કોઈ કમી નહોતી.

જોકે મહિલાની પોલીસે ધરપકડ કરી હોવાથી તેમની સાથે વાત કરવું શક્ય નહોતું. આથી અમે તેમના પરિવારજનોનો સંપર્ક કર્યો.

મહિલાના 28 વર્ષીય દિયર પુનિત યાદવે અમને જણાવ્યું, "ઘરમાં ખાવાપીવાની કોઈ સમસ્યા નથી. મહિલાના પતિ સોનીની દુકાને કામ કરે છે. મોટા ભાઈ સરકારી સ્કૂલમાં ભણાવે છે. અમારા ઘરે ખાવાનું ન મળવાથી કોઈ મરી જાય એવું ન બને."

"ખબર નહીં અડધી રાતે શું થયું હતું. ચાર બાળકોના મૃતદેહ મળ્યા છે અને એકની શોધખોળ ચાલુ છે."

આ બાળકોની ઉંમર ત્રણ વર્ષથી લઈને દસ વર્ષ સુધીની હતી.

જોકે જાણીતા વકીલ અને સામાજિક કાર્યકર પ્રશાંત ભૂષણે સોમવારે એક ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે ભદોઈ પોલીસ અનુસાર આ ઘટના ખાવાનું ન મળવાને...\n\ntl;dr:

રવિવારે એક સમાચાર અચાનક ટ્વિટર પર ખૂબ શૅર થવા લાગ્યા. સામાન્ય લોકોની સાથેસાથે ઘણા મોટા પત્રકાર, નેતા, સામાજિક કાર્યકરોએ પણ આ સમાચારને શૅર કર્યા.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉનમાં જીવિત રહેવા સંઘર્ષ કરતાં બાળકો\nબાળકની પ્રતીકાત્મક તસવીર

હજાર બાળકો રોજ હેલ્પલાઇન પર કૉલ કરીને મદદ માગી રહ્યાં છે, જ્યારે હજારો બાળકો ભૂખ્યાં સૂઈ રહ્યાં છે. મહામારી રોકવા આખો દેશ બંધ છે.

ભારતમાં 47.2 કરોડ બાળકો અને દુનિયામાં બાળકોની સૌથી વધુ વસતી ભારતમાં છે. સામાજિક કાર્યકરોનું કહેવું છે કે ગરીબ પરિવારોનાં ચાર કરોડ બાળકો સૌથી પ્રભાવિત થયાં છે.

તેમાં એ બાળકો પણ સામેલ છે જે ગ્રામીણ વિસ્તારમાં ખેતરમાં કામ કરે છે અને જે શહેરોમાં કચરો વીણવાનું કામ કરે છે.

રસ્તા પર ફુગ્ગા, પેન, પેન્સિલ વેચનારાં બાળકો કે ભીખ માગનારાં બાળકો વધુ પ્રભાવિત છે.

બાળમજૂરો અને ફૂટપાથ પર રહેતાં બાળકો વચ્ચે કામ કરતાં બિનસકારી સંગઠન ચેતનાના નિદેશક સંજય ગુપ્તા કહે છે કે શહેરોમાં રસ્તા પર, ફ્લાઇઓવરની નીચે અને સાંકડી ગલીઓમાં રહેતાં બાળકો સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે.

તેઓ પૂછે છે, "લૉકડાઉન સમયે કહેવાયું છે કે બધા ઘરમાં રહો, પરંતુ રસ્તા પર રહેતાં બાળકોનું શું? એ ક્યાં જશે?"

મદદની વિનંતી કરતાં બાળકો

એક અનુમાન પ્રમાણે દિલ્હીમાં અંદાજે 70 હજાર બાળકો રસ્તા પર રહે છે. સંજય ગુપ્તા કહે છે કે આ આંકડો વધુ પણ હોઈ શકે છે.

તેઓ ઉમેરે છે કે "આ બાળકો મોટા ભાગે આત્મનિર્ભર હોય છે. તેઓ પોતાનું પેટ ભરવા માટે જાતે કોશિશ કરે છે. પહેલી વાર તેઓને મદદની જરૂર પડી છે. તેઓ એ વ્યવસ્થાનો ભાગ નથી અને તેમના સુધી પહોંચવું પણ સરળ નથી. ખાસ કરીને વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં."

સજંય ગુપ્તા કહે છે કે તેમની સાથે કામ કરતાં રાહતકર્મી કર્ફ્યુ પાસ વિના અવરજવર ન કરી શકે અને કર્ફ્યુ પાસ મેળવવો સરળ નથી, કેમ કે 'ચેતના' જેવાં સામાજિક સંગઠનોને જરૂરી સેવામાં ગણવામાં આવ્યાં નથી.

ગુપ્તા કહે છે કે તેઓએ બાળકો સાથે સંપર્ક જાળવી રાખવા નવી રીત અપનાવી છે.

તેઓએ જણાવ્યું, "જે બાળકો પાસે મોબાઇલ છે અને સમૂહમાં રહે છે તેમને અમે સંદેશ કે ટિકટૉક વીડિયો મોકલીએ છીએ, જેમાં કહેવામાં આવે છે કે આ સ્થિતિમાં પોતાને સુરક્ષિત કેવી રીતે રાખવાં અને કેવી સાવધાની રાખવી જોઈએ."

બાળકો પણ વીડિયો સંદેશ મોકલીને પોતાની હાલત જણાવે છે. સંજય ગુપ્તાએ મને જે કંઈ સંદેશ મોકલ્યા છે તેનાથી ખબર પડે છે આ બાળકો કેવી-કેવી સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યાં છે.

ભરપેટ ખાવાની વ્યવસ્થા નહીં

પરિસ્થિતિથી ચિંતિત બાળકો વીડિયો સંદેશમાં પોતાના પરિજનોના બેરોજગાર થવાનો ડર વ્યક્ત કરે છે. તેઓ પૂછે કે રૅશનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે કરવી કે બધું બંધ છે તો પૈસા કેવી રીતે કમાવવા?

એવાં બાળકોના વીડિયો પણ...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસના સંક્રમણને રોકવા માટે કરેલા લૉકડાઉનથી લાખો બાળકોની જિંદગીમાં અફરાતફરી મચી ગઈ છે.


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉનમાં પગપાળા ઘરે જતાં મૃત્યુને ભેટેલા રણવીરના છેલ્લા શબ્દો શું હતા?\nરણવીર સિંહ

આ શબ્દો એ શખ્સના આખરી કૉલના છે જેમનું દિલ્હીથી મધ્ય પ્રદેશ પગપાળા જતાં વચ્ચે આગ્રા પાસે મૃત્યુ થઈ ગયું.

રણવીર સિંહ નામની આ વ્યક્તિ દિલ્હીમાં એક ડિલિવરી બૉય તરીકે કામ કરતી હતી.

પરંતુ લૉકડાઉનને કારણે દિલ્હીમાં ખાવાપીવા અને રહેવાની સમસ્યા થતાં તેઓએ પોતાના ગામ જવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

કોઈ સાધન ન મળતાં રણવીર સિંહ ચાલતાં જ પોતાના ગામ તરફ આગળ વધ્યા હતા.

મૃત્યુની રાતે શું થયું હતું?

મૃત્યુ પહેલાંની રાતે રણવીર સિંહે પોતાના કેટલાક સાથીઓ સાથે મળીને ઘર જવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પરંતુ બસો બંધ હોવાથી રણવીર સિંહે ચાલવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

દિલ્હીથી નીકળીને ફરીદાબાદ પહોંચતાં રણવીરે રાતે સાડા નવ વાગ્યે પોતાનાં બહેન પિંકી સાથે વાત કરી.

પિંકી જણાવે છે, "એ દિવસે મેં અચાનક જ ભાઈને ફોન જોડી દીધો તો તેઓએ કહ્યું કે 'ઘર આવી રહ્યા છે, કેમ કે લૉકડાઉનને કારણે કામકાજ વગેરે બંધ છે. પગપાળા આવે છે.' મને આ સાંભળીને અજબ લાગ્યું હતું..."

પિંકી જણાવે છે કે "ભાઈ સાથે વાત કર્યા બાદ હું મારી દવા લઈને સૂઈ ગઈ. સવારે જ્યારે ઊઠી તો સૌથી પહેલાં લગભગ પાંચ વાગ્યા આસપાસ ભાઈને ફોન કર્યો.

પિંકી કહે છે, "તેઓ ફોન પર કહ્યું કે તેમને છાતીમાં દુખે છે... મેં કહ્યું કે તમે ક્યાંક બેસી જાવ અને ત્યાં સુધીમાં હું કોઈને ફોન કરું છું..."

ચાલતી વખતે રણવીર સાથે શું થયું હતું?

રણવીર સિંહ

રણવીર સિંહ દિલ્હીથી મથુરાના રસ્તે થઈને સવારેસવારે આગ્રા પહોંચી ગયા હતા.

ત્યાં સુધી રણવીર ઘણા થાકી ગયા હતા. રસ્તામાં કેટલાક કિલોમીટર સુધી તેમને ટ્રેક્ટર પણ મળ્યું, પરંતુ તેઓએ લાંબું અંતર પગપાળા જ કાપ્યું હતું.

અને રણવીર આ રસ્તે એકલા જ નહોતા ચાલતા. તેમની સાથે તેમની ઉંમરના ઘણા યુવાનો, વડીલો અને બાળકો સામેલ હતાં.

રણવીર સિંહ દિલ્હીની એક રેસ્ટોરાંમાં ડિલિવરીમૅનના રૂપમાં કામ કરતાં હતા. તેમની સાથે તેમના સંબંધી અરવિંદ પણ હતા.

અરવિંદ એ શખ્સ છે જેમને રણવીર સિંહે અંતિમ કૉલ કર્યો હતો. અરવિંદ એ આખી રાત રણવીર સિંહ સાથે સંપર્કમાં હતા.

અરવિંદને એક ટ્રકમાં જગ્યા મળી ગઈ હતી, જ્યારે તેમના જીજાજી પગપાળા આવી રહ્યા હતા.

અરવિંદ સિંહ જણાવે છે, "મારી રાતે તેમની સાથે વાત થઈ હતી. રાતમાં જ તેઓ થાકની વાત કરતા હતા. પરંતુ કોરોનાના ડરને કારણે કોઈએ તેમની મદદ ન કરી."

"તેઓ પગપાળા ચાલતા રહ્યા અને આગ્રા સુધી આવતાંઆવતાં તેમની તબિયત ખરાબ થઈ ગઈ..."

મૃત્યુના છેલ્લા કલાકો...

રણવીર સિંહનું મૃત્યુ...\n\ntl;dr:

"મને છાતીમાં દુખાવો થઈ રહ્યો છે, મને લેવા આવી શકતા હોવ તો આવી જાઓ."


કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉનમાં પરપ્રાંતીય શ્રમિકોની હાલાકી મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું?\nબી.બી.સી. પ્રતિનિધિ સુચિત્રા મોહતીં જણાવે છે કે સર્વોચ્ચ અદાલતે શ્રમિકો માટે રાહત છાવણી, ભોજનપાણી અને નિઃશુલ્ક ટિકિટ (બસ કે ટ્રેન) આપવા સંદર્ભે નિર્દેશ આપ્યા હતા.

સરકાર તરફથી સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જવાબ રજૂ કર્યો હતો. દિલ્હી શ્રમિક સંગઠન વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે જણાવ્યું હતું કે ડિઝાસ્ટર મૅનેજમૅન્ટ ઍક્ટ હેઠળ રાષ્ટ્રીય યોજના ઘડવાની જરૂર છે. તેમણે હિંદી નહીં જાણતાં શ્રમિકોનો મુદ્દો પણ રજૂ કર્યો હતો.

જસ્ટિસ અશોક ભૂષણની અધ્યક્ષતામાં જસ્ટિસ સંજય કિશન કૌલ અને એમ. આર. શાહની ખંડપીઠે આ સુનાવણી હાથ ધરી હતી.

બુધવારે સર્વોચ્ચ અદાલતે મફતમાં જમીન મેળવતી ખાનગી હૉસ્પિટલો નિઃશુલ્ક કે સસ્તાદરે સારવાર આપે તે અંગે કેન્દ્ર સરકારે નોટિસ કાઢી છે.

શું કહ્યું કેન્દ્ર-રાજ્ય સરકારોએ?

1 મેથી તા. 27મી સુધીમાં 3700થી વધુ ટ્રેનો દ્વારા લગભગ 91 લાખ શ્રમિકોને વતન પહોંચાડવામાં આવ્યા.

વતન જવા માગતા શ્રમિકોને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અટકાવવામાં નહીં આવે, આ અંગે પ્રસાયો કરાયા છે અને કોઈ શ્રમિક અટવાયેલો ન રહે ત્યાં સુધી પ્રયાસો ચાલુ રહેશે.

દરરોજ સરેરાશ 137 ટ્રેન દ્વારા સરેરાશ એક લાખ 85 હજાર મુસાફરોનું વહન કરાયું. શ્રમિકો મોકલનાર તથા સ્વીકારનાર રાજ્યો વચ્ચે સંકલન દ્વારા આ કામગીરી ચાલે છે અને બેઉમાંથી એક રાજ્ય દ્વારા રેલવેભાડું ભોગવવામાં આવે છે.

એસ.જી. તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે જે રાજ્યમાંથી શ્રમિકોની ટ્રેન ઉપડે છે, તે રાજ્ય દ્વારા તેમને રેલવે સ્ટેશન સુધી પહોંચાડવાની, આરોગ્યની ચકાસણીની તથા ભોજનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

મુસાફરી શરૂ થયેથી ટૂંકી મુસાફરી માટે એક ટંક તથા લાંબી મુસાફરી માટે બે ટંકનું ભોજન રેલવે દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે. ટ્રેન તેના ગંતવ્ય સુધી પહોંચે એટલે રાજ્ય સરકાર દ્વારા બસો મારફત મજૂરોને તેમના ગામ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. જો જરૂર જણાય તો તેમને ક્વોરૅન્ટીન પણ કરવામાં આવે છે.

શ્રમિકોને મોકલવા અંગે અગાઉથી જ સંકલન સાધી લેવામાં આવતું હોવાથી તેમના સ્વીકાર-અસ્વીકારનો મુદ્દો ઉપસ્થિત નથી થયો.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર વતી હાજર રહેલા વકીલ પી. એસ. નરસિહ્માએ કહ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારે 18 લાખ શ્રમિકોની હેરફેર કરી છે. તેમના માટે રાહત છાવણીઓ ઊભી કરવામાં આવી છે, જ્યાં તેમને ભોજન પૂરું પાડવામાં આવે છે.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા આગંતુક શ્રમિકો ક્વોરૅન્ટીનનું પાલન કરે તે માટે રૂ. એક હજાર રોકડા તથા...\n\ntl;dr:

દેશમાં પરપ્રાંતીય શ્રમિકોની હિજરત મુદ્દે ગુરુવારે વધુ એક વખત સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી હાથ ધરી હતી, જેમાં શ્રમકિઓને રાહત મળે તે માટે અલગ-અલગ નિર્દેશ આપ્યા હતા.


કોરોના વાઇરસ : લોકલ ટ્રાન્સમિશન અને કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનમાં શું ફરક હોય છે?\nસાંકેતિક ચિત્ર

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કુલ 82 કેસમાંથી 41 જેટલા કેસ લોકલ ટ્રાન્સમિશનના છે એવું ગુજરાત સરકારે 30 માર્ચે કહ્યું હતું. 5 એપ્રિલે સાંજ સુધીમાં ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કેસોની સંખ્યા 128 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત સરકાર પ્રમાણે 31 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં મૃત્યુ પામનાર છ દર્દીઓમાંથી ત્રણ દર્દીઓના કેસ પણ લોકલ ટ્રાન્સમિશનના હતા. 5 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં મૃતકોની સંખ્યા 11 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સોમવારે એટલે કે 30 માર્ચે છઠા દર્દીનું મૃત્યુ થયું ત્યા સુધી સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓ 50 ટકા જેટલાં દર્દીઓને ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો એ જાણી શકાયું નથી.

ભારતમાં કોવિડ-19ના કારણે થયેલા મૃત્યુનો દર મહારાષ્ટ્ર અને બીજા રાજ્યોની સરખામણીમાં ગુજરાતમાં વધારે છે.

મહારાષ્ટ્ર એ રાજ્ય છે જ્યાં કોરોના વાઇરસના સૌથી વધારે કેસ સામે આવ્યા છે.

1 એપ્રિલ, બુધવારે ગુજરાત સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ રાજકોટમાં સાત, ગાંધીનગરમાં નવ, સુરતમાં ચાર અને ભાવનગરમાં પાંચ સંક્રમિત દર્દીઓને લોકલ ટ્રાન્સમિશનની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા.

સરકાર પ્રમાણે દેશમાં હજી કોરોના વાઇરસ સંક્રમણ બીજા તબક્કામાં  છે. કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન કોરોના વાઇરસનો ત્રીજો તબક્કો છે જેમાં સમુદાયમાં સંક્રમણનો ખતરો મોટા પાયે વધી જાય છે.

આઈએમઆરસીના ડાયરેક્ટર ડૉ કમલેશ સરકારે ભાર્ગવ પરીખ સાથે વાતચીતમાં કહ્યું, “ગુજરાતમાં અત્યાર સુધી લોકલ ટ્રાન્સમિશન થઈ રહ્યું છે, કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન નથી થયું.”

વાઇરસના સ્રોતની ખબર નથી

ગ્રાફિક્સ

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ મુજબ મૃત્યુ પામનારા છ દર્દીઓ કોરાના વાઇરસનો ચેપ લાગવા ઉપરાંત પણ અન્ય બીમારીઓથી પણ પીડાતા હતા.

અખબારે લખ્યું હતું કે અમદાવાદના ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનર ઑમ પ્રકાશ માચરા કહ્યું છે કે વાઇરસને લીધે મૃત્યુ પામનારાં અમદાવાદના બે દર્દીઓને સંક્રમણ કઈ રીતે થયું એ જાણી શકાયું નથી.

આ ઉપરાંત અમદાવાદના વધુ એક દર્દીને સંક્રમણ કઈ રીતે થયું એ પણ જાણી શકાયું નથી.

જોકે, તંત્રનું માનવું છે કે આ દર્દી તબીબી ક્ષેત્રે સંકળાયેલા હોઈ અજાણતાં જ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવ્યા હશે.

ત્યારે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને ભાવનગરમાં જિલ્લા ચિકિત્સા અધિકારી ડૉ એ કે તાવિયાડે કહ્યું કે કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કારણે મૃત્યુ પામનારાં 45 વર્ષીય મહિલાની કોઈ ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી નહોતી....\n\ntl;dr:

જ્યારે ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનની ચિંતા વધી રહી છે ત્યારે ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણથી મૃત્યુ પામનારા અમુક દર્દીઓને ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો એ જાણી નથી શકાયું.


કોરોના વાઇરસ : વાઇરસ હવાથી ફેલાય? WHO એ શું કહ્યું?\nઆ પહેલાં વૈજ્ઞાનિકોના એક સમૂહે WHOને માત્ર પત્ર લખીને દિશાનિર્દેશોમાં સુધારા કરવા માટે અપીલ કરી હતી.

WHOમાં કોવિડ-19 મહામારી સાથે જોડાયેલાં ટેકનિકલ લીડ ડૉક્ટર મારિયા વા કેરખોવે એક ન્યૂઝ બ્રીફિંગમાં કહ્યું છે, "અમે હવાના માધ્યમથી કોરોના વાઇરસના પ્રસારની શંકા પર વાત કરી રહ્યાં છીએ."

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

આ વિશે વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનાં બેનેદેત્તા આલ્લેગ્રાંજીએ કહ્યું છે કે કોરોના વાઇરસના હવાના માધ્યમથી પ્રસારના પુરાવા મળી રહ્યા છે પણ હજી આ અંગે ચોક્કસ કહી ન શકાય.

તેમણે કહ્યું, "જાહેર સ્થળોએ, ખાસ કરીને ભીડભાડવાળી, ઓછાં હવાઉજાસવાળી અને બંધ જગ્યાઓએ હવાના માધ્યમથી વાઇરસના પ્રસારની શંકાને નકારી ન શકાય."

"જોકે આના પુરાવા એકઠા કરવાની અને સમજવાની જરૂર છે. અમે કામ કરતાં રહીશું."

...તો ઘણું બધું બદલાશે

કોરોના વાઇરસ શું મચ્છર કરડવાથી પણ લાગી શકે છે?

આ પહેલાં વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન કહેતું હતું કે સાર્સ-કોવિડ-2 (કોરોના) વાઇરસ મુખ્ય રૂપે સંક્રમિત વ્યક્તિનાં નાક અને મોઢાંમાંથી નીકળતાં સૂક્ષ્મ ટીપાંઓના માધ્યમથી ફેલાય છે.

WHO એવું પણ કહેતું રહ્યું છે કે લોકોમાં ઓછામાં ઓછું 3.3 ફૂટ જેટલું અંતર રાખવાથી કોરોના વાઇરસના સંક્રમણને રોકવું શક્ય છે.

પણ જો હવે હવાના માધ્યમથી વાઇરસના પ્રસારની વાત સાચી સાબિત થઈ જાય તો 3.3 ફૂટનું અંતર અને ફિઝિકલ ડિસ્ટન્સિંગના નિયમોમાં ફેરફાર કરવા પડશે.

કોરોના વાઇરસ : ગુજરાતમાં સ્થિતિ બગડતી કેમ ગઈ?

કેરખોવે કહ્યું છે કે આગામી દિવસોમાં WHO આ મામલે એક બ્રીફ જાહેર કરશે.

તેમણે કહ્યું, "વાઇરસના પ્રસારને રોકવા માટે મોટાપાયે રોકથામની જરૂર છે. આમાં ફિઝિકલ ડિસ્ટન્સિંગ, માસ્કનો ઉપયોગ અને અન્ય નિયમો પણ સામેલ છે."

ક્લિનિકલ ઇંફેક્શિયસ ડિસીઝ જર્નલમાં સોમવારે પ્રકાશિત થયેલા એક ખુલ્લા પત્રમાં 32 દેશોના 239 વૈજ્ઞાનિકોએ આ અંગે પુરાવા આપ્યા હતા કે આ 'ફ્લોટિંગ વાઇરસ' છે, જે હવામાં રહી શકે છે અને શ્વાસ લેતી વખતે લોકોને સંક્રમિત કરી શકે છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનને લખેલા આ ખુલ્લા પત્રમાં વૈજ્ઞાનિકોએ અરજ કરી હતી કે કોરોના વાઇરસના આ પાસા પર પુનર્વિચાર કરવો જોઈએ અને નવા નિર્દેશ જાહેર કરવા જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠને આખરે મંગળવારે સ્વીકાર્યું છે કે કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ 'હવાથી ફેલાતું હોવાના' પુરાવા છે.


કોરોના વાઇરસ : વિશ્વમાં ક્યાં કેસો વધી રહ્યા છે અને ક્યાં ઘટી રહ્યા છે?\nપશ્ચિમ યુરોપ અને એશિયાના ઘણા દેશોમાં જ્યાં વાઇરસ કેટલાક અંશે કાબૂમાં છે ત્યાં જ વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં આ મહામારી વધુ તેજ ગતિથી ફેલાઈ રહી છે.

વિશ્વમાં પહેલા 10 લાખ લોકોમાં આ મહામારી ફેલાવો થવામાં જ્યાં ત્રણ મહિના લાગ્યા ત્યાં જ છેલ્લા 10 લાખ લોકો માત્ર 8 દિવસમાં સંક્રમિત થયા.

વળી, આ આંકડા ફક્ત પરીક્ષણમાં પૉઝિટિવ આવનારના જ છે તે, હકીકતમાં કુલ સંખ્યાનો એક નાનકડો ભાગ હોવાની શક્યતા વધુ છે, એવું એક વરિષ્ઠ દક્ષિણ અમેરિકી અધિકારીનો મત છે.

ક્યાં ઝડપથી વધી રહ્યા છે કેસ?

અમેરિકા ખંડ, દક્ષિણ એશિયા અને આફ્રિકાના કેટલાક ભાગોમાં ગ્રાફ સંપૂર્ણપણે ખોટી દિશામાં જઈ રહ્યો છે.

અમેરિકા કે જે પહેલેથી જ સમગ્ર વિશ્વમાં કોવિડની મહામારીથી સૌથી વધુ સંખ્યામાં સંક્રમિતો અને સૌથી વધુ મૃત્યુના આંકડા વાળો દેશ છે ત્યાં ફરીથી કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. પાછલા કેટલાક દિવસોમાં પૉઝિટિવ આવેલા કેસોની સંખ્યા અહીં દૈનિક ધોરણે 40,000નો વિક્રમ આંક પર પહોંચી ચૂકી છે અને તે હજુ વધી રહી છે જેમાં ઍરિઝોના, ટેક્સાસ અને ફ્લોરિડાના ક્લસ્ટરમાં આવેલા ઉછાળાનો મોટો ભાગ છે.

અમેરિાકના સંક્રામક રોગોના નિષ્ણાત ડૉ. ફાઉચીએ ચેતવણી આપી છે કે જો સાવચેતી નહીં દાખવવામાં આવે તો આ આંકડો પ્રતિદિન એક લાખ સુધી જશે.

આ સંક્રમણના ફેલાવાનો "સેકન્ડ વેવ' નથી એને બદલે તે રોગમાં ફરી આવેલો ઉછાળો છે અને એ પણ મોટેભાગે એવા રાજ્યોમાં જેમણે કદાચ ઘણાં વહેલાં લૉકડાઉનના પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ આપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો

બ્રાઝિલ કે જે અમેરિકા પછી 10 લાખ કેસોનો આંક પસાર કરનાર બીજો સૌથી વહેલો  દેશ છે ત્યાં પણ સંક્રમણ જોખમી રીતે વધી રહ્યું છે. તેના સૌથી મોટા શહેરો સાઓ પાઉલો અને રીયો ડી જાનેરો આનાથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત છે પરંતુ દેશના અન્ય ભાગોમાં પરીક્ષણ ઘણું ઓછું થઈ રહ્યું છે અને ખરો આંકડો આનાથી ઘણો વધારે હોવાની આશંકા છે.

ભારતમાં ખરો વ્યાપ વધારે

આવું જ કંઈક ભારતમાં પણ બની રહ્યું છે અહીં હમણાં જ એક જ દિવસમાં 18000થી વધારે કેસો મળવાનો નવો વિક્રમ બન્યોય જોકે, કેટલાક સૌથી ગીચ વસતી ધરાવતા રાજ્યોમાં ટેસ્ટિંગની સંખ્યા ઓછી છે તેને કારણે આ મહામારીનો ખરો વ્યાપ ચોક્કસપણે વધારે છે.

આવું શા માટે થઇ રહ્યું છે? વિકાસશીલ દેશોમાં વંચિત, દબાયેલા અને ગીચ વસતીમાં રહેતા સમુદાયો માટે જોખમ વધારે છે. WHOના કોવિડ-19 માટેના ખાસ દૂત ડેવિડ નબારોના અનુસાર કોરોના વાઇરસ 'ગરીબ લોકોનો રોગ' બની ગયો છે.

જ્યાં આખેઆખા પરિવારો એક જ...\n\ntl;dr:

એક તરફ જ્યાં કોરોના વાઇરસ મહામારીના વૈશ્વિક કેસનો આંક એક કરોડને પાર થઈ ગયો છે, ત્યાં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા(WHO)ના વડાએ આ મહામારીના એક વધુ ખતરનાક નવા તબક્કાની ચેતવણી ઉચ્ચારી છે.