કાશ્મીર : 70 વર્ષો બાદ પણ કેમ કાશ્મીરનો વિવાદ શમતો નથી?\nજ્યારે જવાહરલાલ નેહરુએ શેખ અબ્દુલ્લાને રાજદ્રોહના કેસમાં કેદ કર્યાં

પોતાની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવાની તેને આશા હતી, પણ સંજોગો એવા રચાયા કે તેને ભારતના પક્ષે આવવાની ફરજ પડી હતી.

એ સમયની વાતો-હકીકતો સાંભળવા અને કાશ્મીરના ઇતિહાસની સૌથી મહત્ત્વની એ ક્ષણની ચર્ચા આજે પણ શા માટે થઈ રહી છે તે સમજવા બીબીસીના આમિર પીરઝાદાએ સમગ્ર કાશ્મીર ખીણનો પ્રવાસ કર્યો હતો.

મોહમ્મદ સુલતાન ઠક્કરની ઉંમર ઑક્ટોબર, 1947માં 15 વર્ષની હતી. તેમણે ઉડીના મોહુરા હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પાવર સ્ટેશનમાં કામ કર્યું હતું.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં એ એકમાત્ર પાવર સ્ટેશન હતું, જે શ્રીનગરને વીજળી પૂરી પાડતું હતું.

વિદેશી દળો

પાકિસ્તાનમાંથી પશ્તુન આદિવાસીઓએ ચડાઈ કરી એ ઘટના તેમને યાદ છે. પશ્તુનો માટે તેઓ ઉર્દૂ શબ્દ 'કબાયલી' વાપરે છે.

જૂના પાવર પ્લાન્ટના કાટમાળ પર બેઠેલા મોહમ્મદ સુલતાન ઠક્કર કહે છે, ''મહારાજાના સૈન્યએ પારોઠનાં પગલાં ભર્યાં હતાં અને મોહુરા પહોંચ્યું હતું."

"અહીં તેઓ આદિવાસીઓ સામે લડ્યા હતા. તેમણે બન્કર્સ બાંધ્યાં હતાં. કબાયલી જંગલમાંથી આવતા હતા."

"તેઓ ગોળીબાર કરતા હતા આથી મહારાજાનું સૈન્ય પોતાના બચાવમાં ભાગી છૂટ્યું હતું.''

પોતે કઈ રીતે જંગલમાં ભાગી ગયા અને પાંચથી આઠ દિવસ સુધી જંગલમાં જ રહ્યા તેની વાત કરતાં મોહમ્મદ સુલતાન ઠક્કર કહે છે, ''કબાયલી લૂંટારા હતા.''

"અમે ભયભીત હતા. કોઈ પણ અમારી હત્યા કરી શક્યું હોત. એટલે અમે છૂપાઈ ગયા હતા.''

ભારત-પાકિસ્તાન અને કાશ્મીર સાથે જોડાયેલી છે 27 ઑક્ટોબર

પરિસ્થિતિ વણસવાના બીજાં કારણો પણ હતાં.

પાકિસ્તાની આદિવાસીઓ હુમલાખોરો હતા કે તેઓ તેમના મુસ્લિમ ભાઈઓને બચાવવા ત્યાં આવ્યા હતા?

જમ્મુ-કાશ્મીર મુસ્લિમોની બહુમતી ધરાવતું રજવાડું હોવા છતાં તેના શાસક એક હિંદુ મહારાજા હરિસિંહ હતા.

વધારે અધિકારો મેળવવા માટે મુસ્લિમોના આંદોલનોમાં 1930ના દાયકાથી સતત વધારો થતો રહ્યો હતો.

ઑગસ્ટ, 1947ના વિભાજનને પગલે શરૂ થયેલી હિંસાથી રાજ્ય બચી શક્યું ન હતું.

પંજાબના હિંદુઓ ભાગીને જમ્મુ આવ્યા હતા. તેમણે હિંસાચાર અને બળાત્કારોની ભયાનક કથાઓનું બયાન કર્યું હતું.

પાક. સૈનિકો પઠાણના વેશમાં

ડોગરા પરિવારે પણ જમ્મુ કાશ્મીર પર શાસન કર્યું

જમ્મુમાંના હિંદુઓ તેમના મુસ્લિમ પાડોશીઓના વિરોધી થઈ ગયા હતા.

કાશ્મીર સરકારમાં મહત્વનાં પદો સંભાળી ચૂકેલા ઇતિહાસકાર ડૉ. અબ્દુલ અહદ જણાવે છે કે પાકિસ્તાનથી આવેલા પશ્તુનોમાં કેટલાંક તોફાની...\n\ntl;dr:

ભારતીય ઉપખંડનું ઑગસ્ટ, 1947માં વિભાજન થયું ત્યારે જમ્મુ-કાશ્મીરનું રજવાડું પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું હતું.


કાશ્મીર : SMS સેવા શરૂ થઈ ખરી?\n"આજે હું સ્થાનિક બૅન્કમાં ગયો અને મને જણાવાયું કે માત્ર બીએસએનએલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી છે. હું નિરાશ છું, સરકાર કહે છે કંઈક અને કંઈક બીજું જ કરે છે."

શ્રીનગરના સીડી હૉસ્પિટલમાં આવેલા ઝફર અહમદના આ શબ્દો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 1 જાન્યુઆરી 2020થી કાશ્મીરમાં તમામ એસએમએસ સેવાઓ શરૂ કરી દેવાશે એવી જાહેરાત તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

ઝફર અહમદ કહે છે, "સરકાર જુઠ્ઠું બોલી. જો એસએમએસની સેવા શરૂ થઈ ગઈ હોત તો મને થોડી રાહત મળી શકી હોત."

"એસએમએસ પણ બંધ છે એટલે અમે માનિસક રીતે રોગી થઈ ચૂક્યા છીએ. મને આશા હતી કે એસએમએસ શરૂ થઈ જશે પણ હકીકતમાં કંઈ જ નથી થયું."

ઇન્ટરનેટ સેવા પણ શરૂ નથી થઈ?

ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે તેમના વિભાગમાં હજી ઇન્ટરનેટ શરૂ થયું નથી.

સરકારના પ્રવક્તા રોહિત કંસલે કહ્યું હતું કે મોબાઇલ એસએમએસ સાથેસાથે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં ઇન્ટરનેટ પણ શરૂ કરવામાં આવશે.

આ સેવાઓ 5 ઑગસ્ટ, 2019થી એટલે કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી આર્ટિકલ 370ના વિશેષાધિકાર હઠાવ્યા એ પછીથી બંધ છે.

આ પછી સરકારે સૌથી પહેલાં લૅન્ડલાઇન ફોન સેવા શરૂ કરી હતી અને એ પછી પોસ્ટપેડ મોબાઇલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી.

સીડી હૉસ્પિટલના ચેસ્ટ વિભાગના અધ્યક્ષ ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે ઇન્ટરનેટ બંધ હોવાથી ઘણી બધી એકૅડેમિક અને પ્રશાસનિક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "એમાં કોઈ શંકા નથી કે 5 ઑગસ્ટથી અમે કોઈને કોઈ રીતે હૉસ્પિટલનું સામાન્ય કામકાજ ચાલુ રાખ્યું છે."

"જોકે ઇન્ટરનેટ ઘણી મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરે છે. ઇન્ટરનેટ ન હોવાથી એકૅડમિક અને પ્રશાસનિક કામકાજ પર અસર થાય છે. ઇન્ટરનેટ થકી આપણે ઑનલાઇન દવાઓ ખરીદીએ છીએ."

તેઓ કહે છે, "હવે સરકારે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં બ્રૉડબૅન્ડ ઇન્ટરનેટ ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે હજી મારી ફૅકલ્ટીમાં શરૂ થયું નથી."

"ઇન્ટરનેટ પૂર્વવત્ કરવા માટે અમે અમારી સંખ્યા જણાવી હતી. હજી સુધી અમારી હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ નથી. મને આશા છે કે તે પૂર્વવત્ થઈ જશે."

અન્ય એક જિયોના ગ્રાહક પરવેઝ અહમદ કહે છે કે તેમને એસએમએસ મળી પણ નથી રહ્યા અને જઈ પણ નથી રહ્યા અને તેમણે સરકારની જાહેરાતને મજાક ગણાવી હતી.

તેઓ કહે છે, "આ કેવી સરકાર છે? સરકાર માત્ર જુઠ્ઠું બોલે છે, જો તેમણે દરેક માટે એસએમએસ શરૂ કર્યા હોત તો દરેકને ખબર પડી ગઈ હોત કે એસએમએસ પૂર્વવત્ થઈ ગયા છે."

"સરકારે કહ્યું હતું કે હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ શરૂ કરાશે પણ ક્યાં છે ઇન્ટરનેટ. હું સરકારી...\n\ntl;dr:

"સરકારે ગઈ કાલે જાહેરાત કરી હતી પણ અડધી રાત સુધી મને જિયોના મારા નંબર પર કોઈ જ એસએમએસ મળ્યો નથી. મેં વિચાર્યું હતું કે એસએમએસથી મને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ મળશે, પણ એવું ન થયું"


કાશ્મીર : આઈટી ઍક્ટની ગેરબંધારણીય કલમનો ઉપયોગ કેમ?\n2015માં સુપ્રીમ કોર્ટે આઈ.ટી. (ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજી) ઍક્ટ 2000ના કલમ 66-એને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા વિરુદ્ધ અને ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યો હતો.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે 66-એ હેઠળનો પ્રતિબંધ અનુચ્છેદ 19(2)ના વ્યાપમાં નથી આવતો.

યૂએપીએ અને બાજા ધારા

શ્રીનગર સાયબર પોલીસે 'સોશિયલ મીડિયાના દુરુપયોગ' માટે કેટલાક લોકો વિરુદ્ધ અનલૉફુલ ઍક્ટિવિટીઝ પ્રિવેન્શન ઍક્ટ (યૂએપીએ), ભારતીય દંડ સંહિતાની જુદી-જુદી કલમ અને આઈટી ઍક્ટ 66-એ (બી) હેઠળ કેસ દાખલ કર્યા છે.

સોમવારે પોલીસ તરફથી જાહેર પાડવામાં આવેલ પ્રેસનોટ પ્રમાણે આ કેસ સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી પોસ્ટને ધ્યાને લઈને દાખલ કરવામાં આવ્યો છે જેનો આશય આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને આંતકવાદીઓના વખાણ કરવાનો હતો.

એમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉપદ્રવી તત્વો દ્વારા આ પોસ્ટ વી.પી.એન. મારફતે સોશિયલ મીડિયા પર નાખવામાં આવી હતી અને તે પૃથકતાવાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપે છે.

પોલીસનું કહેવું છે કે તેને આ બાબતની કેટલીક સામગ્રી મળી આવી છે.

સાયબર બાબતોના જાણકાર અને સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ પવન દુગ્ગલ પ્રમાણે કાશ્મીર પોલીસ દ્વારા 66- (આઈટી ઍક્ટ) હેઠળ કેસ દાખલ કરવો એ એક રીતે 'કાયદાની અપૂર્ણ જાણકારી' અને 'સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયની અવગણના' છે.

પવન દુગ્ગલે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે શ્રેયા સિંઘલ વિરુદ્ધ ભારત સરકાર મામલામાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી 66-એ અને તેમાંથી બે બીજા સૅક્શન બી, સી આઈટી ઍક્ટ 2000, નો ભાગ છે જ નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ બાબતે નારાજી જાહેર કરી હતી કે કોર્ટ તરફથી ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યા અને સમાપ્ત કર્યા બાદ પણ  આઈટી ઍક્ટ 66-એ વાપરવામાં આવી રહ્યો છે અને કોર્ટે આ બાબતે ગત વર્ષે સરકાર પાસેથી જવાબ પણ માગ્યો હતો.

આઈટી નીતિનો અભાવ

કર્ણાટક હાઈકોર્ટે વર્ષની શરૂઆતમાં એક વ્યક્તિ વિરુદ્ધ આ કલમ હેઠળ કેસ દાખલ કરવા બદલ બે પોલીસ અધિકારીઓને દસ-દસ હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો હતો.

પવન દુગ્ગલ માને છે કે કાશ્મીરમાં આ કેસને લઈને ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિ માટે ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજી ક્ષેત્રે વ્યાપકનીતિનો અભાવ જવાબદાર છે.

શ્રીનગરમાં જે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે તેમાં વી.પી.એન.નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

VPN એટલે કે વર્ચૂઅલ પ્રાઇવેટ નેટવર્ક એ સિસ્ટમ છે, જેનો વપરાશ કરવાથી ઑનલાઇન હોવા છતાં તમારી આઇડેન્ટિટી જાહેર ન થાય.

આ સિસ્ટમ મારફતે તમે એક પ્રાઇવેટ નેટવર્કને પબ્લિક નેટવર્કની જેમ વાપરી શકો અને...\n\ntl;dr:

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં પોલીસે સોશિયલ મીડિયાના કથિત ગેરકાયદેસર વપરાશ માટે જે આઈ.ટી. ઍક્ટ વાપર્યો છે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેને પાંચ વર્ષ પહેલાંજ સમાપ્ત કર્યો હતો.


કાશ્મીર : ઇન્ટરનેટ અને સમાચાર પત્ર બંધ છે ત્યારે પત્રકારોની શું પરિસ્થિતિ છે?\nજેનાથી સામાન્ય લોકોને હેરાનગતી થઈ રહી છે. પત્રકારો કાશ્મીર ખીણમાં પોતાનું કામ નથી કરી શકતા.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ બાબતે અરજી પણ કરવામાં આવી હતી પરંતુ પ્રતિબંધને કારણે કાશ્મીરમાં પત્રકારોની સામે કેવી મુશ્કેલીઓ છે જુઓ શ્રીનગરથી બીબીસી સંવાદદાતા આમીર પીરઝાદાના અહેવાલમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જ પરત ખેંચાયો તેને લગભગ બે મહિના થઈ ગયા છે. ત્યારથી ત્યાં મોબાઇલ અને ઇન્ટરનેટ  સેવા બંધ છે.


કાશ્મીર : એ પરિવારની પીડા જેના પુત્રને ઉગ્રવાદીઓએ મારી નાખ્યો : ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ\nઅબ્દુલ હામિદ મીર

આ મકાન મોહમ્મદ શફી મીરનું છે, જેમના 12 વર્ષના પુત્ર આતિમ અહમદ મીરને તેમના કાકા સાથે ઉગ્રવાદીઓએ એ વખતે બંધક બનાવી લીધો હતો, જ્યારે સુરક્ષાદળોએ આ મકાનને ગુરુવારે ઘેરી લીધું હતું અને ફરીથી અહીં છુપાયેલા ઉગ્રવાદીઓ સાથે મૂઠભેડ શરૂ થઈ હતી.

આસપાસના લોકો અહીં શોકમાં સરી પડેલા પરિવારને સાંત્વના આપવા માટે આવ્યા છે.

કહેવામાં આવે છે કે ઉગ્રવાદીઓએ 12 વર્ષના કિશોરને છોડવાની તમામ અપીલો ફગાવી દીધી હતી અને બાદમાં તેની હત્યા કરી દીધી હતી.

આતિફના પિતા પાસે જ લગાવેલા એક ટૅન્ટમાં બેઠા છે અને બિલકુલ ચૂપ છે.

ટૅન્ટ એટલા માટે લગાવવામાં આવ્યો છે કે ગુરુવારે ઉગ્રવાદીઓ અને સુરક્ષાદળો સાથે થયેલા ગોળીબારને કારણે મીરનું મકાન રહેવા લાયક રહ્યું નથી.

આતિફનાં માતા શમીના બાનો મહિલાઓથી ઘેરાયેલાં છે અને પુત્રનાં મોતના આઘાતમાં રડી રહેલાં શમીના બાનોને મહિલાઓ સાંત્વના આપવાની કોશિશ કરી રહી છે.

આતિફ અહમદ મીર છઠ્ઠા ધોરણમાં ભણતો હતો

મીર એ સમયને યાદ કરે છે જ્યારે તેમના પુત્રને ઉગ્રવાદીઓએ બંધક બનાવી લીધો હતો.

મીર કહે છે, "ગુરુવારનો દિવસ હતો, જ્યારે સુરક્ષાદળોએ તેમનું ઘર ચારે તરફથી ઘેરી લીધું હતું."

"એ વખતે કુલ મળીને અમે આઠ લોકો ઘરની અંદર હતા. પરિવારના છ લોકો કોઈ પણ રીતે ઘરની બહાર આવવામાં સફળ થયા."

"મારા પુત્ર અને ભાઈ અબ્લુદ હામિદને ઉગ્રવાદીઓએ ઘરની બહાર ના નીકળવા દીધા અને તેમને બંધક બનાવી લીધા."

"અમે તેમને ઘરની બહાર કાઢવાની ખૂબ કોશિશ કરી હતી પરંતુ ઉગ્રવાદીઓએ અમારું કંઈ સાંભળ્યું નહીં."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"અમે માઇક દ્વારા આતંકવાદીઓને  ઘણી અપીલ કરી કે મારા પુત્રને બહાર આવવા દો પરંતુ તેમણે અમારી વિનંતીને ગણકારી નહીં."

મીરે જણાવ્યું કે પોલીસ અધીક્ષક અને પોલીસ ઉપાધીક્ષકે પણ મારા પુત્રને મુક્ત કરાવવાની સંભવ હતી તે બધી જ કોશિશો કરી.

ત્યાં સુધી કે આતિફનાં માતાએ પણ ઘણી વિનંતી કરી, ગામની વક્ફ કમિટીએ પણ અપીલ કરી, પરંતુ બધું બેકાર સાબિત થયું.

મૂઠભેડમાં તબાહ થયેલું મીરનું ઘર

ઉગ્રવાદીઓએ તેમના પુત્ર અને ભાઈને શા માટે બંધક બનાવ્યા હતા?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, "તેમણે(ઉગ્રવાદીઓએ) વિચાર્યું હશે કે બંનેને બંધક બનાવી લેશે તો સુરક્ષાદળો તેમને મારશે નહીં."

"તેઓ સાંજ પડવાની રાહ જોઈ રહ્યા હતા અને મને લાગે છે કે તેમની કોશિશ હતી કે તેઓ મારા પુત્ર અને ભાઈને ઢાલ બનાવીને ત્યાંથી ભાગી જશે. જોકે, હું તો કહીશ કે મારો પુત્ર...\n\ntl;dr:

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં મીર મહોલ્લા વિસ્તારના હાજનમાં લગભગ ખંડેર થઈ ગયેલા એક મકાનની બહાર ભારે ભીડ છે.


કાશ્મીર : એ પિતાની વ્યથા જે પોતાના અપહૃત પુત્રને શોધવા ઠેરઠેર જમીન ખોદી રહ્યા છે\nમંઝૂર અહમદ વાગે તેમના પુત્રને નવ મહિનાથી શોધી રહ્યા છે

તેમના પરિવારનું માનવું છે કે તેઓ હવે જીવિત નથી.

શ્રીનગરથી જહાંગીરઅલી જણાવે છે કે તેમના પિતા પોતાના મૃત પુત્રની નિશાનીઓ શોધવા માટે હજુ પણ પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.

મંઝૂરઅલી વાગેને પુત્રના અપહરણના સમાચાર મળ્યાના એક દિવસ બાદ પોલીસને તેમની આગમાં બળી ગયેલી કારના અવશેષ મળી આવ્યા હતા.

15 કિલોમિટર દૂર સફરજનના બાગમાંથી તેમનું જીર્ણ-શીર્ણ, લોહીના ડાઘાવાળું લાઇટ બ્રાઉન રંગનું શર્ટ અને કાળી ટી-શર્ટ મળી આવ્યાં હતાં.

ત્યાર પછી તેમની કોઈ નિશાની મળી નહોતી.

સફરજનની ખેતી માટે જાણીતા ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના શોપિયાં વિસ્તારમાં 2 ઑગસ્ટ, 2020ની સાંજે 24 વર્ષીય શકીર મંઝૂર તેમના ઘરે ઈદની ઉજવણીમાં થોડા સમય માટે હાજર રહ્યા હતા.

તેમના પરિવાર દ્વારા અપાયેલ માહિતી પ્રમાણે આ કાશ્મીરી મુસ્લિમ યુવક, જેઓ ભારતીય સેના માટે કામ કરતા હતા, તેઓ પોતાના બેઝ પર પાછા ફરી રહ્યા હતા.

તેમનો બેઝ તેમના ઘરથી 17 કિલોમિટર દૂર આવેલો છે. બેઝ પર પાછા ફરતી વખતે અલગતાવાદીઓએ તેમની કાર રોકી હતી.

અલગાવવાદીઓએ અપહરણ કર્યું હોવાની આશંકા

શોધખોળ બાગ, જંગલો અને ગામ સુધી વિસ્તરી છે

શકીર મંઝૂરના સૌથી નાના ભાઈ શાહનવાઝ જણાવે છે કે તેમને એક સાક્ષીએ કહ્યું હતું કે, "કાર રોક્યા બાદ અમુક લોકો અંદર બેઠા અને કાર ચાલી પડી." તેઓ ક્યાં ગયા તેની કોઈને ખબર નથી.

કાયદાના વિદ્યાર્થી શાહનવાઝ જણાવે છે કે જ્યારે તેઓ મોટરબાઇક પર પોતાના ઘર તરફ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે શકીરની કારને વિરુદ્ધ દિશાએથી આવતી જોઈ હતી.

તેઓ કહે છે કે તેમને યાદ છે કે તે કાર અજાણ્યા માણસોથી ભરેલી હતી. પોતાની બાઇક રોકીને શાહનવાઝે બૂમ પાડી, "તમે ક્યાં જઈ રહ્યા છો?"

ચાલુ કારમાંથી જ તેમના ભાઈએ કહ્યું કે, "મારો પીછો ન કરતો."

શકીરના અપહરણની ઘટનાને નવ મહિના વીતી ચુક્યા હોવા છતાં પિતા મંઝૂર તેમના પુત્રના શરીરની તલાશ કરી રહ્યા છે.

જે ગામમાંથી શકીરનાં કપડાં મળ્યાં હતાં ત્યાંથી શરૂ કરીને આસપાસના 50 કિલોમિટરના વિસ્તારમાં તેઓ પોતાના પુત્રની નિશાની માટે તલાશ કરી રહ્યા છે. તેઓ આ શોધમાં બાગો, ઝરણાં, ગાઢ જંગલો અને ગામડાં ખૂંદી વળ્યા છે.

આ કામમાં પિતાની મદદ કરવા માટે શાહનવાઝે પણ ભણવાનું મૂકી દીધું.

બંને પિતા-પુત્ર શકીરની અંતિમ નિશાની શોધવા માટે સમયાંતરે ખોદકામ કરનાર લોકોને કામે રાખે છે. નાની નદીઓ આસપાસ ખોદકામ કરાવે છે.

શાહનવાઝ કહે છે કે, "જ્યારે પણ અમે કોઈ નવી જગ્યાએ...\n\ntl;dr:

ગત વર્ષે ઑગસ્ટ માસમાં ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં ભારતીય સૈનિકનું એક જૂથ દ્વારા અપહરણ કરાયું હતું.


કાશ્મીર : કઈ રીતે કઠુઆ ઘટના બની અને કોણે તેને અંજામ આપ્યો જાણો તેની પાંચ વાતો\nઉન્નાવ ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલું એક ગામ છે તો કઠુઆ જમ્મુ-કશ્મીરમાં આવેલું ગામ છે.

ઉન્નાવમાં એક સગીરા પર ભાજપના શક્તિશાળી ગણાતા ધારાસભ્ય કુલદીપ સેંગર દ્વારા બળાત્કારનો આરોપ છે.

ગયા વર્ષે બનેલી આ ઘટનામાં ફરિયાદ ત્યારે લેવાઈ જ્યારે પીડિતાએ મુખ્યમંત્રીના ઘર સામે આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો.

બીજી તરફ કઠુઆમાં માનવતાને પણ શરમાવે તેવી જઘન્ય ઘટના બની હતી.

અહીં આઠ વર્ષની બાળકી પર સામૂહિક બળાત્કારની ઘટનાએ રાજ્ય સહિત સમગ્ર દેશમાં ઘેરા પ્રત્યાઘાત પાડ્યા છે.

આરિફા ખોવાયા બાદ શું બન્યું?

પોલીસે કોર્ટમાં જણાવ્યા પ્રમાણે આઠ વર્ષની બાળકી પર 6 લોકોએ વારંવાર બળાત્કાર ગુજાર્યો હતો.

ઘટના 10 જાન્યુઆરીની છે જ્યારે રઝળતી જાતી તરીકે ઓળખાતી બકરવાલ સમાજની આઠ વર્ષની આરિફા(નામ બદલ્યું છે) બપોર બાદ ઘોડા ચરાવવા ગઈ. પરંતુ તે સાંજે ઘરે પરત નહોતી આવી.

જ્યારે આરિફા ઘરે ના આવી તો તેમના માતા નસીમા બીએ તેની જાણ તેમના પતિ યુસુફને કરી.

તાત્કાલિક જ યુસુફ તેના ભાઈ અને પાડોશીઓ સાથે આરિફાને શોધવા માટે નીકળી ગયા.

આખી રાત તેઓ આરિફાને શોધતા રહ્યા પરંતુ તેનો કોઈ પત્તો ના લાગ્યો.

12 જાન્યુઆરી એટલે કે આરિફા ગુમ થયાના બે દિવસ બાદ પરિવારજનોએ તેની ફરિયાદ હીરાનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાવી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હીરાનગર પોલીસ સ્ટેશન કઠુઆ જિલ્લામાં આવે છે, જ્યારે રસાના ગામ પણ આ જિલ્લામાં આવે છે.

આરિફાના કાકા અલી જાન આરોપ છે કે આ કેસમાં જે આરોપી છે તે પોલીસ અધિકારીએ તિલક રાજે એવો ઉડાઉ જવાબ આપ્યો કે તે તેના મિત્રો સાથે જતી રહી હશે.

તિલક રાજે બૂમો પાડીને ફરિયાદ કરવા ગયેલા લોકોને ભગાડી દીધા હતા.

આરોપી પોલીસવાળાઓએ જ કેવી રીતે ખોટી તપાસ કરી?

જે બાદ જોરદાર વિરોધ પ્રદર્શન થતા પોલીસે તપાસ શરૂ કરી.

આ પોલીસ તપાસમાં એક 28 વર્ષનો દીપક ખજૂરિયા નામનો પોલીસ અધિકારી પણ હતો. જે આ મામલામાં હાલ પણ આરોપી છે.

બાળકીના પિતાનો આરોપ છે કે આ બે પોલીસવાળાઓએ બે જગ્યાઓ છોડીને બધે જ તપાસ કરી.

આ બે જગ્યાઓ હતી સાંજીરામનું ઘર અને રસાના ગામનું મંદિર.

કઈ રીતે બની બળાત્કારની ઘટના?

આ મામલે પોલીસે જે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે તેમાં સાંજીરામ નામના એક શખ્સને બળાત્કાર અને હત્યાનો મુખ્ય કાવતરાખોર તરીકે દર્શાવાયા છે.

ચાર્જશીટમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે ઘોડા ચરાવવા ગયેલી આરિફાને ખોવાયેલા ઘોડા શોધી આપવાની લાલચ આપીને સાંજીરામે તેનું અપહરણ કરી લીધું હતું.

સાંજીરામ એક નિવૃત સરકારી ઓફિસર છે અને...\n\ntl;dr:

હાલ દેશભરમાં બે બળાત્કારના કેસની ચર્ચા ચાલી રહી છે, કઠુઆ અને ઉન્નાવ.


કાશ્મીર : કઈ રીતે પોલીસે ખાળ્યો 'પુલવામા-સ્ટાઇલ' કથિત હુમલો? - TOP NEWS\nપોલીસના કહેવા પ્રમાણે, બુધવારે રાત્રે એક ગાડી ચેકપૉઇન્ટ તોડીને આગળ નીકળી ગઈ હતી, બાદમાં બિનવારસ હાલતમાં એક ગામડાં પાસે મળી આવી હતી.

જેને બાદમાં બૉમ્બ ડિસ્પૉઝલ સ્ક્વૉડે કંટ્રોલ્ડ બ્લાસ્ટ દ્વારા ઉડાવી દીધી હતી.

શરૂઆતમાં એવા અહેવાલ હતા કે પોલીસ અને ઉગ્રપંથીઓ વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ હતી, પરંતુ પોલીસે આ વાતને સત્તાવાર રીતે નકારી કાઢી છે. સાથે જ દાવો કર્યો છે કે હુમલાના નિષ્ફળ પ્રયાસ પાછળ હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનનો હાથ છે.

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે, સમગ્ર કામગીરી સી.આર.પી.એફ. અને સેનાએ મળીને પાર પાડી હતી.

ઑગસ્ટ-2019માં જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો નાબૂદ કરી દેવામાં આવ્યો તે પછી હિંસક ઘટનાઓની સંખ્યામાં ઉછાળ જોવા મળ્યો છે. પોલીસ રેકર્ડ પ્રમાણે, આ ગાળા દરમિયાન 100 ઉગ્રપંથી અને સુરક્ષાબળોના કમસે કમ 30 મૃત્યુ પામ્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે તા. 14 ફેબ્રુઆરી 2019ના દિવસે જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામામાં સી.આર.પી.એફ. (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ)ના કાફલાની બસની સાથે વિસ્ફોટકો ભરેલી કાર અથડાઈ હતી, જેમાં 40થી વધુ સૈનિક મૃત્યુ પામ્યા હતા.

તા. 26મી ફેબ્રુઆરીએ ભારતે દાવો કર્યો હતો કે તેના વાયુદળે પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તુનખ્વામાં ઉગ્રપંથી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદની કથિત તાલીમ શિબિર ઉપર ઍરસ્ટ્રાઇક કરી હતી.

આ હુમલામાં 300થી વધુ કથિત ઉગ્રપંથીઓનાં મૃત્યુ થયા હોવાના અહેવાલ મીડિયામાં વહેતા થયા હતા. જોકે ક્યારેય તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ ન હતી.

ગુજરાતમાં 30 હજાર લગન મોકૂફ

વધૂની તસવીર

કોરોના વાઇરસ મહામારી અને તેને કારણે લાગુ લૉકડાઉનને કારણે ગુજરાતમાં અંદાજે 30,000 લગ્નો રદ કરવામાં આવ્યાં છે.

માર્ચ અને એપ્રિલ મહિનામાં ગુજરાતમાં મોટા ભાગે લગ્નો થતાં હોય છે, પરંતુ લૉકડાઉનને કારણે લગ્ન રદ કરાયા છે અથવા તો સ્થગિત કરાયાં છે.

ધ ન્યૂ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને હોટલ ઍન્ડ રેસ્ટેરા ઍસોસિયેશનના (ગુજરાત)ના પ્રવક્તા અભિજિત દેશમુખે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં ચાલી રહેલા આરોગ્યસંકટને

ધ્યાનમાં રાખીને છેલ્લા બે મહિનામાં રાજ્યભરમાં ઓછામાં ઓછા 30,000 રદ અથવા તો મુલતવી રખાયાં છે.

લગ્નના આયોજક દેવાંગ શાહે જણાવ્યું કે 18મી મેથી લૉકડાઉનમાં થોડી છૂટછાટ અપાઈ છે. જોકે હોટલો, રેસ્ટેરાં, પાર્ટીના સ્થળો અને મંદિરોને બંધ રાખવાનો

નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે લોકોને લગ્ન અને તેને સંબંધિત કાર્યોનું આયોજન કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.

"લોકો બુકિંગ રદ કરી રહ્યા છે અને...\n\ntl;dr:

જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસે દાવો કર્યો છે કે 'પુલવામા-સ્ટાઇલ' હુમલાને ટાળવામાં સફળતા મળી છે.


કાશ્મીર : કલમ 370ની નાબૂદીના છ અઠવાડિયા બાદ કેવી છે સ્થિતિ?\nમોબાઇલ ફોન-ઇન્ટરનેટ હજુ પણ બંધ છે. રાજકીય નેતાઓ નજરબંદ છે.

સુરક્ષાદળોની સંખ્યા પણ રાજ્યમાં વધી રહી છે. જ્યારે બીજી તરફ સરકારવિરોધી પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષાદળો વચ્ચે ઘર્ષણોના બનાવો પણ બની રહ્યા છે.

આ પ્રકારની ઘટનાઓમાં માર્યા ગયેલા લોકોની સંખ્યા અને તેમનાં મૃત્યુના કારણ વિશે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.

આ દરમિયાન, આવી સ્થિતિનો શિકાર બનેલા પરિવારોની બીબીસીએ મુલાકાત લીધી અને રાજ્યના કેટલાક ભાગોમાં બાળકોને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં રાખ્યાના દાવાની પણ તપાસ કરી.

આ સિવાય સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને જમ્મુ-કાશ્મીરની સ્થિતિ સામાન્ય કરવા માટે કહ્યું છે અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ જરૂર પડે તો પોતે કાશ્મીર જશે એવું પણ તેમણે કહ્યું છે.

સાથે-સાથે કોર્ટે કૉંગ્રેસના નેતા ગુલામનબી આઝાદને જમ્મુ-કાશ્મીર જવાની પરવાગની આપી છે.

આ સમગ્ર સ્થિતિ પર જુઓ બીબીસી સંવાદદાતા યોગીતા લિમયેનો ખાસ અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ભારત સરકારે કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો દૂર કર્યો એના છ સપ્તાહ પછી પણ રાજ્યમાં તણાવ યથાવત્ છે.


કાશ્મીર : કેદખાનામાં કેવી હાલતમાં રહે છે લોકો?\nડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટ

એ રાત્રે ત્રણ પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લાહ, ઓમર અબ્દુલ્લાહ અને મહેબૂબા મુફ્તીની પણ અટકાયત કરાઈ હતી.

જમ્મુ અને કાશ્મીરનો વિશેષાધિકાર હઠાવતાં પહેલાં સુરક્ષા માટે લેવાયેલાં પગલાં અંતર્ગત તેમની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

અટકાયત કરવામાં આવી એ રાત્રે ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટ બડગામ જિલ્લાસ્થિત પોતાના ઘરમાં હતા.

તેઓ લાંબા સમયથી માહિતીના અધિકાર (RTI) માટે કામ કરતા હતા. આ સિવાય તેઓ ભ્રષ્ટાચાર, સત્તા અને અન્ય મુદ્દાઓ પર પણ લખતા હતા.

તેમનો દાવો છે કે તેમને 86 દિવસ સુધી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા અને આજ સુધી તેમને ખબર નથી પડી કે તેમની સાથે આવું કેમ કરવામાં આવ્યું?

ત્રણ મહિનાનો જેલવાસ કેમ?

ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટ

ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટે બીબીસીએ કહ્યું, "હું જેલમાં હતો અને આ સવાલનો જવાબ શોધતો હતો કે હું અહીં કેમ છું."

"એક દિવસે મેં એક પત્ર લખ્યો અને તે મુખ્ય સચિવ બીઆરવી સુબ્રમણ્યમને સ્પીડ પોસ્ટથી મોકલવાની વિનંતી ચુપકીદી સાથે જેલના એક કર્મચારીને કરી."

ડૉક્ટર રાજા કહે છે, "તેમના પરના પત્રમાં મેં લખ્યું કે હું કોઈ દયા કરવા નથી કહેતો અને હું જેલમાંથી છોડવાની વાત પણ નથી કરી રહ્યો."

"હું બસ જાણવા માગું છું કે મારો અપરાધ શું છે કે મને જેલમાં રાખવામાં આવ્યો છે?"

ડૉક્ટર રાજાને જ્યાં કેદમાં રાખવામાં આવ્યા હતા, એ સરકારની માલિકીવાળી એક હોટલ અને ઑડિટોરિયમ હતાં, જેને ઉપજેલનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હતો.

જેલમાં વિતાવેલા દિવસોને યાદ કરતાં ડૉક્ટર રાજા કહે છે, "કેદીઓને લોનમાં ટહેલવાની પણ છૂટ નહોતી. અમને પહેલા અને બીજા માળ સિવાય ક્યાંય જવાની પરવાનગી નહોતી."

"ત્યાં છાપાં નહોતાં મળતાં પણ સેટેલાઇટ ટીવી અમને સીમિત ઉપયોગ માટે આપવામાં આવ્યું હતું."

ડૉક્ટર રાજા કહે છે, "જોકે સરકારી નોકરમાંથી રાજનેતા બનેલા ડૉક્ટર શાહ ફૈસલ જેવા કેટલાક કેદીઓ સાથે પુસ્તકો લાવ્યાં હતાં."

"મેં અનેક પુસ્તકો વાંચ્યાં, જેમાં ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની આત્મકથા પણ સામેલ હતી."

'તણાવમાં છે કેદી'

ડૉક્ટર રાજા જણાવે છે કે જ્યારે મારી અટકાયત કરાઈ ત્યારે ઘડિયાળમાં બે વાગ્યા હતા અને બાળકો ઊંઘતાં હતાં.

તેઓ કહે છે, "મેં મારાં પત્નીને કહ્યું કે બાળકોને કહેજે કે હું ટ્રૅકિંગ ટ્રિપ પર જઈ રહ્યો છું. મને લાગતું હતું કે હું થોડા દિવસોમાં છૂટી જઈશ."

"પણ અઠવાડિયાં વીત્યાં બાદ બાળકોને કહેવું પડ્યું કે હું જેલમાં છું. બાળકો ભોળાં હોય છે, તેમને એવું લાગે...\n\ntl;dr:

શ્રીનગરમાં ચાર અને પાંચ ઑગસ્ટની મધરાત્રે જ્યારે રાજકીય પક્ષોના નેતાઓની ધરપકડ થઈ રહી હતી, ત્યારે આ સુરક્ષા કામગીરીના તણખા ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફરને પણ ઊડ્યા.


કાશ્મીર : કોણ હતો ચાર ફૂટનો 'મોતનો સોદાગર' જે માર્યો ગયો\nનૂર મોહમ્મદ તાંત્રે માત્ર ચાર ફૂટ બે ઇંચનો હતો

નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે પાકિસ્તાનથી સંચાલિત ચરમપંથી સમૂહ 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'નો કમાન્ડર હતો.

પોલીસે જણાવ્યું છે કે લાંબા સમય સુધી ચાલેલી અથડામણમાં તાંત્રેનું મૃત્યુ થયું છે.

તાંત્રેના પુલવામા સ્થિત ઘરમાં અન્ય બે ચરમપંથીઓ તેમની સાથે હોવાની ગુપ્ત માહિતી પોલીસને મળી હતી.

તાંત્રેની વર્ષ 2003માં ધરપકડ કરનારા એક પોલીસ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર તાંત્રેને તેમના નાના કદના કારણે ચરમપંથીઓએ તેમના સમૂહમાં સામેલ કર્યો હતો.

તાંત્રે માત્ર ચાર ફૂટ બે ઇંચની લંબાઈ ધરાવતો હતો.

અધિકારીની માહિતી મુજબ, "કોઈને પણ તેમના ચરમપંથી હોવા પર શંકા ન થતી અને આ જ કારણ હતું કે જૈશ એ મોહમ્મદે તેમની ઓવર ગ્રાઉન્ડ વર્કર તરીકે ભરતી કરી હતી."

પરંતુ આ નાનું કદ તેમની ઓળખ પણ બની ગયું. જેના કારણે સુરક્ષાબળો માટે તેમને ઓળખવું સહેલું બની ગયું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોણ હતો નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે?

તાંત્રેને 2011માં આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2015માં તે પેરોલ તોડી નાસી છૂટ્યો હતો

47 વર્ષીય નૂર મોહમ્મદ તાંત્રેને એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન 'મોતનો સોદાગર' કહેવામાં આવ્યો હતો.

તાંત્રે વર્ષ 2001માં ભારતીય સંસદ પર થયેલા હુમલાનો કથિત માસ્ટરમાઇન્ડ અને જૈશના કમાન્ડર ગાઝી બાબા સાથે નજીકના સંબંધ ધરાવતો વ્યક્તિ હતો.

દિલ્હીમાં જ્યારે વર્ષ 2003માં તેમની ધરપકડ થઈ હતી ત્યારે તેમની પાસેથી બોરી ભરીને રૂપિયાની નોટો મળી હતી.

વર્ષ 2011માં તેમને આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2015માં તેઓ પેરોલ તોડી નાસી છૂટ્યા હતા.

સ્થાનિક મીડિયાના રિપોર્ટના આધારે પેરોલથી નાસી છૂટ્યા બાદ તાંત્રે પોલીસ માટે માથાનો દુખાવો બની ગયા હતા. તેમણે મધ્ય કાશ્મીરમાં જૈશ-એ-મોહમ્મદની કમાન સંભાળી હતી.

માનવામાં આવે છે કે ઑક્ટોબરમાં શ્રીનગર એરપોર્ટ પાસે BSF કેમ્પ પર થયેલા હુમલાના માસ્ટરમાઇન્ડ પણ તાંત્રે જ હતા.

કેવી રીતે થઈ અથડામણ?

તાંત્રેનું એન્કાઉન્ટર ભારતીય સૈન્ય માટે એક મોટી સફળતા છે

જમ્મુ કાશ્મીર પોલીસના ડાયરેક્ટર જનરલ એસ.પી.વૈદ્યના જણાવ્યા અનુસાર ખૂબ સટીક ગુપ્ત જાણકારીના આધારે ચલાવવામાં આવેલા ઑપરેશન દરમિયાન તાંત્રેનું મૃત્યુ થયું છે.

તેમણે કહ્યું, "જોકે, બે ચરમપંથી ભાગવામાં સફળ રહ્યા હતા."

વૈદ્યની માહિતી અનુસાર તાંત્રે શ્રીનગર જમ્મુ હાઇવે પર ગાડીઓ પર હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો.

ભારત પ્રશાસિત જમ્મુ...\n\ntl;dr:

ભારતીય સુરક્ષાબળોએ મંગળવાર (26 ડિસેમ્બર 2017)ના રોજ ચર્ચિત ચરમપંથી નૂર મોહમ્મદ તાંત્રેને શ્રીનગરની બહાર થયેલી એક અથડામણમાં ઠાર કર્યો છે.


કાશ્મીર : ચીફ જસ્ટિસ બોલ્યા કે જરૂર પડી તો શ્રીનગર પણ જઈશ\nસાથે જ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે આઝાદ ત્યાં જનસભા કે જાહેર ભાષણ આપી શકશે નહીં.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ એમ પણ કહ્યું જો જરૂર પડે તો તેઓ જાતે જમ્મુ-કાશ્મીર જઈ શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે રાષ્ટ્રહિતમાં સ્કૂલ, હૉસ્પિટલ અને જનપરિવહને સુચારુ રૂપે કામ કરવું જોઈએ.

જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈ દૂર કરવાના વિરોધમાં થયેલી અરજી પર સોમવારે સુનાવણી કરતાં કોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી હતી.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ કહ્યું, "અમે કેન્દ્ર સરકાર અને જમ્મુ-કાશ્મીરને નિર્દેશ આપીએ છીએ કે તેઓ આ અરજીના સંબંધમાં સપ્ટેમ્બર સુધીમાં જ એક ઍફિડેવિટ દાખલ કરે."

પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લાને છોડવાની માગ સાથે દાખલ થયેલી અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને જમ્મુ-કાશ્મીરને એક નોટિસ પણ પાઠવી છે.

આ મામલે આગામી સુનાવણી 30 સપ્ટેમ્બરે હાથ ધરાશે.

એમડીએમકેના નેતા વાઇકોએ ફારૂક અબ્દુલ્લાને છોડવાની માગ કરવા અરજી કરી હતી.

તેમનો દાવો હતો કે ફારૂક અબ્દુલ્લાને 15 સપ્ટેમ્બરે દિવંગત પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અન્નાદુરાઈની 111મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે કાર્યક્રમ માટે ચેન્નાઈ આવવાનું હતું, પરંતુ તેમનો સંપર્ક નહોતો થઈ શક્યો.

પત્રકાર અનુરાધા ભસીન તરફથી તેમનાં વકીલ વૃંદા ગ્રોવરે કહ્યું કે પ્રતિબંધનો આ 43મો દિવસ છે અને તેમના અસીલને નજરકેદ રાખવા ગેરદાયદે છે.

વૃંદા ગ્રોવરે કોર્ટમાં કહ્યું, "તેઓ જાણવા માગે છે કે કયા કાયદાને આધારે આ પ્રતિબંધો થોપવામાં આવ્યા છે?"

ઍટોર્ની જનરલ કે. કે. વેણુગોપાલે સરકાર તરફથી કહ્યું કે મીડિયાકર્મીઓને તેમના કામ માટે લૅન્ડલાઇન અને અન્ય સંચાર સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે.

તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે ઘણાં છાપાંઓ છપાય છે અને ઘણી ટીવી ચૅનલોનું પ્રસારણ પણ ચાલુ છે.

તેમણે અનુરાધા ભસીનના એ દાવાનું ખંડન કર્યું કે લોકો મેડિકલ સુવિધાઓથી વંચિત છે.

તેમણે દાવો કર્યો કે આ દરમિયાન આખા જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 5.5 લાખ લોકોએ ઇલાજ માટે ઓપીડી સેવાનો લાભ લીધો છે.

ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારનો દાવો છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના 92 ટકા ક્ષેત્રમાં હવે કોઈ પ્રતિબંધ નથી.

પાંચ ઑગસ્ટે ભારત સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈને રદી કરી હતી. બાદમાં ત્યાંની સંચારસેવા અને અવરજવર સીમિત કરી દેવાઈ હતી.

રવીશ કુમારે કહ્યું હતું, "આ સમજવું બહુ જરૂરી છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના 92 ટકા વિસ્તારમાં કોઈ પ્રતિબંધ નથી. લૅન્ડલાઇન કનેક્શન...\n\ntl;dr:

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને જમ્મુ-કાશ્મીરની સ્થિતિ સામાન્ય કરવા માટે કહ્યું છે. ઉચ્ચ અદાલતે કૉંગ્રેસ નેતા ગુલામનબી આઝાદને શ્રીનગર, બારામુલા, અનંતનાગ અને જમ્મુ જવા માટે પરવાનગી આપી છે.


કાશ્મીર : દમનનો આરોપ પણ સેનાનો ઇન્કાર\nYouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

અનેક ગ્રામીણો પાસેથી બીબીસીએ લાકડી અને તારથી મારવાની તથા ઇલેક્ટ્રિક શૉક આપવાની વાતો સાંભળી.

અનેક ગ્રામીણોએ મને ઈજાઓ દેખાડી, પરંતુ બીબીસી આ આરોપોની અધિકારીઓ પાસેથી પુષ્ટિ નથી કરી શક્યું.

ભારતીય સેનાએ આરોપોને "પાયાવિહોણા અને નિરાધાર" ગણાવ્યા છે.

5મી ઑગસ્ટે રાજ્યને વિશષ દરજ્જો આપતા અનુચ્છેદ-370ની નાબૂદી બાદ કાશ્મીરમાં અભૂતપૂર્વ નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યાં છે. તેના કારણે ત્રણ અઠવાડિયાંથી ગોંધી રખાયા હોય એવી સ્થિતિ છે અને બહુ ઓછી માહિતી બહાર આવી રહી છે.

હજારોની સંખ્યામાં વધારાનાં સુરક્ષાદળો તહેનાત કરવામાં આવ્યાં છે. રાજનેતાઓ, ઉદ્યોગપતિઓ તથા ઍક્ટિવિસ્ટો સમેત લગભગ 3000 લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે. અનેકને રાજ્ય બહારની જેલોમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે.

કાશ્મીરી યુવકની પીઠ ઉપર ઈજાનાં નિશાન

સત્તાધીશોનું કહેવું છે કે રાજ્યમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જળવાઈ રહે તે માટે અગમચેતીનાં પગલાંરુપે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. કાશ્મીર ભારતનું એકમાત્ર મુસ્લિમ બહુમતીવાળું રાજ્ય હતું, પરંતુ હવે તેને બે કેન્દ્રશાસિત રાજ્યોમાં વિભાજિત કરી દેવામાં આવ્યું છે.

લગભગ ત્રણ દાયકાથી ભારતની સેના ભાગલાવાદી બળવાખોરો સાથે સંઘર્ષ કરી રહી છે.

ભારત આ વિસ્તારમાં હિંસા માટે પાકિસ્તાન સમર્થિત ઉગ્રપંથીઓને જવાબદાર ઠેરવે છે. પાડોશી રાષ્ટ્ર પાકિસ્તાને હંમેશાં આ આરોપોને નકાર્યા છે, કાશ્મીરના બાકીના વિસ્તાર પર પાકિસ્તાનનું નિયંત્રણ છે.

ભારતમાં અનેક લોકોએ અનુચ્છેદ 370ને નાબૂદ કરવાના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નિર્ણયને 'સાહસિક' ગણાવી તેનું સ્વાગત કર્યું છે. આ પગલાને મુખ્ય પ્રવાહનાં મોટાં ભાગનાં મીડિયાગૃહોએ આવકાર્યું છે.

ચેતવણી : આગળનું વિવરણ કેટલાક વાચકોને માનસિક પીડા આપી શકે છે.

ગત કેટલાંક વર્ષો દરમિયાન મેં ભારતવિરોધી ઉગ્રવાદના કેન્દ્ર તરીકે ઉદ્ભવેલા દક્ષિણના જિલ્લાઓનાં કમસેકમ છ ગામોની મુલાકાત લીધી.

આ ગામોમાં અનેક લોકોના મોઢેથી મેં રાત્રે રેડ, મારઝૂડ તથા ટૉર્ચરનાં લગભગ એકસમાન વૃત્તાંત સાંભળ્યાં.

તબીબો તથા આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓ કોઈ પણ દર્દી કે તેની બીમારી અંગે પત્રકારો સાથે વાત કરવા તૈયાર નથી, પરંતુ ગ્રામીણોએ મને ઈજાઓ દેખાડી, જે કથિત રીતે સુરક્ષાદળોને કારણે થઈ હતી.

એક ગામડામાં સ્થાનિકોએ કહ્યું કે ભારતે દિલ્હી તથા કાશ્મીર વચ્ચે દાયકાઓ જૂના કરારને પલટી નાખવાનો વિવાદાસ્પદ નિર્ણય લીધો, તેની ગણતરીની...\n\ntl;dr:

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરનો વિશેષ અધિકાર છીનવાતા સુરક્ષાદળો પર હિંસક મારઝૂડ અને ટૉર્ચરના આરોપ લાગ્યા છે.


કાશ્મીર : નદીના પાણી મુદ્દે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેનો મામલો વર્લ્ડ બૅન્ક પહોંચ્યો\nપણ આખરે વર્લ્ડ બૅન્કની મધ્યસ્થીથી બન્ને દેશો વચ્ચે સિંધ-તાસ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર થયા.

આથી એવું લાગ્યું કે હવે બન્ને દેશો વચ્ચે પાણીને લઈને કોઈ વિવાદ, તકરાર નહીં થાય.

ત્યાર પછી બન્ને દેશ વચ્ચે બે મોટાં યુદ્ધ થયાં અને કેટલીક વાર યુદ્ધની સ્થિતિ પણ સર્જાઈ.

આ તમામ બાબતો છતાં આ સમજૂતી પર કોઈ આંચ નહીં આવી.

જોકે, તાજેતરમાં ફરી આ મામલે ખટરાગ સર્જાતા બન્ને દેશો વર્લ્ડ બૅન્ક તરફ વળ્યા છે.

સિંધ-તાસ સમજૂતી હેઠળ એ વાત પર સમજૂતી થઈ હતી કે 'સિંધુ બેસિન'ની છ નદી અને તેની સહાયક નદીઓનું પાણી કોણ અને કેવી રીતે વાપરશે.

કોને શું મળ્યું?

છમાંથી ત્રણ નદી ભારતના ભાગમાં આવી અને ત્રણ નદી પાકિસ્તાનના હિસ્સામાં આવી.

તેને પૂર્વીય અને પશ્ચિમી નદીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સિંધુ, ઝેલમ અને ચીનાબ પૂર્વીય નદીઓ છે અને તેના પાણી પર પાકિસ્તાનનો હક છે. જ્યારે રાવી, બિયાસ અને સતલજ પશ્ચિમી નદી છે. આ નદીઓના પાણી પર ભારતનો હક છે.

સિંધ-તાસ સમજૂતી હેઠળ ભારત પૂર્વીય નદીઓનું પાણી પણ વાપરી શકે છે પણ કડક શરતો હેઠળ.

ભારતને આ નદીઓ પર પાવર સ્ટેશન બનાવવાની પણ મંજૂરી છે. પણ શરત એ છે કે પાણીનું વહેણ (સ્વીકૃત મર્યાદા) ઓછું ન થાય અને નદીઓના માર્ગને વાળવામાં ન આવે.

આ પ્રકારના પ્રોજેક્ટને 'રન ઑફ ધી રિવર' કહેવામાં આવે છે એટલે કે એવા પ્રોજેક્ટ જેના માટે બંધ બાંધવામાં ન આવે.

કિશનગંગા ઝેલમની એક સહાયક નદી છે, તેને પાકિસ્તાનમાં નીલમ નદી કહેવામાં આવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાકિસ્તાનની દલીલ

નદીની બે તરફ મુઝફ્ફરાબાદ શહેર વસેલું છે

ભારતે વર્ષ 2005માં આ નદી પર લાઇન ઑફ કંટ્રોલની એકદમ નજીક એક પાવરસ્ટેશન બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. તેને કિશનગંગા હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ કહે છે.

કિશનગંગા ઝેલમની સહાયક નદી છે આથી તેના પાણી પર પાકિસ્તાનનો હક છે.

આ પ્રોજેક્ટ પર ભારતે છ હજાર કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા છે.

આ પ્રોજેક્ટ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરની ગુરેજ વાદીથી કાશ્મીરમાં બાંદીપોરા સુધી ફેલાયેલો છે.

આ માટે કિશનગંગાના પાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પછી આ પાણીને એક અલગ રસ્તેથી ઉપયોગ કરીને, જેના માટે બાંદીપોરા સુધી 24 કિલોમીટર લાંબી સુરંગ બનાવવામાં આવી છે, તેમાંથી વુલર તળાવમાં છોડી દેવામાં આવે છે.

કિશનગંગા નદીને પાકિસ્તાનમાં નીલમ નદી કહે છે

અહીંથી તે પરત ઝેલમના પાણી સાથે પાકિસ્તાન જતું રહે છે. પાકિસ્તાનનો તર્ક છે કે આ પ્રોજેક્ટથી બન્ને શરતોનું ઉલ્લંઘન થાય છે.

તેનાથી નીલમનું...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાન બન્યું તે સમયે જમીનના ભાગલા પડ્યા હતા પણ પાણીના નહીં. ભારત પાકિસ્તાન વચ્ચે નદીના પાણીના વપરાશ મુદ્દે તકરાર વર્ષ 1960 સુધી ચાલી હતી.


કાશ્મીર : નરેન્દ્ર મોદી અને શી જિનપિંગની મુલાકાત પર પાકિસ્તાનનો પડછાયો રહેશે?\nઆ દરમિયાન કાશ્મીર અંગે બંને દેશોના જે નિવેદનો આવ્યા તે મોદી-જિનપિંગની મુલાકાતના માહોલથી અલગ હતા.

ઇમરાન ખાન વડા પ્રધાન બન્યા પછી ત્રણ વખત ચીન જઈ ચૂક્યા છે. આ સમયમાં તેમની મુલાકાત ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને વડા પ્રધાન લી કેચિયાંગ સાથે થઈ.

આ સિવાય તેમણે સત્તાધારી કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના નેતાઓ અને ચીનના ઉદ્યોગપતિઓ સાથે પણ મુલાકાત કરી.

આ પ્રવાસ પછી બંને દેશો તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલાં સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વડા પ્રધાન ખાન અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની વચ્ચે દ્વિપક્ષીય હિતોની સાથે ક્ષેત્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર વાત થઈ.

ચીને રણનીતિમાં પાકિસ્તાનને મહત્ત્વનું ભાગીદાર કહ્યું તો પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાને કહ્યું કે તેઓ પાકિસ્તાનને ચીનને રસ્તે લઈ જવા માંગે છે.

આ સમયમાં ઇમરાન ખાનને બીજિંગમાં યોજાયેલાં હૉર્ટિકલ્ચર એક્સ્પો 2019ના મુખ્ય અતિથિ પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

ચીન પાકિસ્તાનની સાથે

ચીને કહ્યું છે કે તે સાર્વભૌમત્વ, સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષામાં પાકિસ્તાનની સાથે ઊભું છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાને વન ચીનની નીતિને લઈને પોતાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે.

પાકિસ્તાને કહ્યુ કે તે હૉંગકૉંગને 'એક ચીન બે સિસ્ટમ' હેઠળ ચીનનો આંતરિક મુદ્દો માને છે અને દુનિયાના તમામ દેશોએ બીજા દેશોની આંતરિક બાબતોમાં દખલ ન કરવાના આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.

પાકિસ્તાને ચીન આગળ જમ્મુ-કાશ્મીરનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. ચીને કહ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીર પર તેમની નજર છે.

ચીને કહ્યું કે કાશ્મીર એક વિવાદિત મુદ્દો છે અને તેનું સમાધાન શાંતિપૂર્ણ રીતે યૂએન ચાર્ટર અને સુંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના પ્રસ્તાવ અને દ્વિપક્ષીય કરારને આધારે થવું જોઈએ.

ચીને કાશ્મીરની બાબતમાં કોઈ પણ પ્રકારની એકતરફી કાર્યવાહીનો વિરોધ કર્યો અને કહ્યું કે તેનાથી હાલત વધારે ખરાબ થશે.

ઇરાકમાં 'નિકાહ મુતા'ની અંધારી દુનિયા, કેટલાક મૌલવીઓ કરે છે છોકરીઓની દલાલી

'ચીને કરી નિઃસ્વાર્થ મદદ'

પાકિસ્તાને કહ્યું કે ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનૉમિક કૉરિડોર એમના માટે ક્રાંતિકારી પરિયોજના છે. ઇમરાન ખાને કહ્યું કે સીપીઈસીના બીજા ચરણથી પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાને ગતિ મળશે.

ઇમરાન ખાને પાકિસ્તાનને ચીનથી મળી રહેલા 'મજબૂત સમર્થન અને નિઃસ્વાર્થ મદદ' માટે આભાર વ્યક્ત કર્યો.

તેમણે કહ્યું, "ચીને અમારા રાષ્ટ્રીય હિતોની સુરક્ષાનું હંમેશા સમર્થન કર્યું છે અને તેના બદલામાં કંઈ માગ્યુ નથી. ચીને...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન ચીનનો બે દિવસનો પ્રવાસ પૂર્ણ કરીને ઇસ્લામાબાદ પરત ફર્યા છે અને આવતીકાલે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ ભારતની મુલાકાત આવી રહ્યા છે.


કાશ્મીર : નરેન્દ્ર મોદીએ 1992માં લાલ ચોકમાં તિરંગો ફરકાવવામાં શું ભૂમિકા ભજવી હતી?\n26 જાન્યુઆરી 1992ના ગણતંત્ર દિવસે ભાજપના નેતા મુરલી મનોહર જોશીની આગેવાનીમાં લાલ ચોકમાં ભારતીય ધ્વજ લહેરાવાયો હતો.

તેના માટે ડિસેમ્બર 1991થી કન્યાકુમારીથી 'એકતા યાત્રા'ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

દેશના જુદા જુદા રાજ્યોમાં ફરીને એકતા યાત્રા કાશ્મીર પહોંચી હતી.

મુરલી મનોહર જોશી સાથે તે વખતે નરેન્દ્ર મોદી પણ હતા.

ગત પાંચ ઑગસ્ટે વર્તમાન નરેન્દ્ર મોદી સરકારે કલમ 370 હટાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

આ નિર્ણય બાદ મુરલી મનોહર જોશી શું માને છે અને તેમની 'એકતા યાત્રા'માં નરેન્દ્ર મોદીએ કેવી ભૂમિકા ભજવી હતી તે સહિતની બાબતો જાણવા માટે બીબીસીના સંવાદદાતા વિનીત ખરેએ તેમની સાથે વાતચીત કરી હતી.

1991માં એકતા યાત્રા કાઢવામાં આવી તેની પાછળનો ઉદ્દેશ શું હતો?

એકતા યાત્રાનો ઉદ્દેશ બહુ સ્પષ્ટ હતો. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી જે સ્થિતિ હતી તે લોકોને પરેશાન કરી રહી હતી.

ત્યાંથી સમાચારો આવતા રહેતા. હું ત્યારે પક્ષમાં મહામંત્રી હતો. એવું નક્કી કરાયું કે જમ્મુ-કાશ્મીરની સ્થિતિનો સર્વે કરવામાં આવે.

કેદારનાથ સાહની, આરિફ બેગ અને હું એમ ત્રણ લોકોની સમિતિ બની. અમે 10-12 દિવસ સુધી જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ઠેર ઠેર ફર્યા. ત્રાસવાદીઓને તાલીમ અપાતી હતી તે અડ્ડાઓ પણ જોવા ગયા.

કાશ્મીરી પંડિતો રહેતા હતા તે છાવણીઓની પણ મુલાકાત લીધી. ખીણમાં ભારત વિરાધી પ્રવૃત્તિઓ થઈ રહી હતી તેને પણ જોઈ.

બીજી બાજુ નેશનલ કૉન્ફરન્સમાં બે જૂથો વર્ચસ્વ માટે સામસામે આવી ગયા હતા. પોતાનામાંથી કોણ વધારે ભારતવિરોધી છે એવું સાબિત કરવાની હોડ બંને જૂથો વચ્ચે લાગી હતી.

એવો કંઈક માહોલ ત્યાં બન્યો હતો. આ બધી સ્થિતિ વિશે અહેવાલ તૈયાર કરાયો અને અહેવાલ સરકારને સોંપી દેવાયો.

પક્ષમાં પણ તેના પર વિચાર કરવામાં આવ્યા હતો. રાજ્યમાં આઝાદી માટેની માગણી વધી રહી હતી.

દેશને એ સમજાવાની જરૂર હતી કે તેના કારણે દેશને કેવું નુકસાન થશે.

તેથી પક્ષની કારોબારીમાં એવો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે દેશમાં એક યાત્રા કાઢવામાં આવે, જે કન્યાકુમારીથી નીકળે અને કાશ્મીર સુધી પહોંચે.

ભારતના સાર્વભૌમના પ્રતીક તિરંગાનું ત્યાં અપમાન થઈ રહ્યું હતું એટલે યાત્રાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભારતના તિરંગાને કાશ્મીરમાં જઈને ફરકાવવાનો રખાયો હતો.

વિચારણા બાદ તેનું નામ એકતા યાત્રા રખાયું, કેમ કે કન્યાકુમારીથી કાશ્મીર સુધી દેશને એક રાખવા માટે યાત્રા કાઢવામાં આવી હતી.

આ એક મોટી યાત્રા હતી. લગભગ બધા જ રાજ્યોમાંથી તે પસાર થઈ...\n\ntl;dr:

કલમ 370 હટાવાઈ તે પહેલાં હંમેશા શ્રીનગરના લાલ ચોકમાં તિરંગો લહેરાવાની વાત થતી આવી હતી.


કાશ્મીર : પેલેટ ગનથી માત્ર 20 મહિનાની બાળકીને ગોળી વાગી\nજોકે, તેના કારણે તેમને ઘણી વખત ટીકાનો સામનો પણ કરવો પડતો હોય છે. કારણ કે ઘણા નિર્દોષો લોકો પણ પેલેટ ગનની ઝપેટમાં આવી જતા હોય છે.

હાલમાં જ આવી એક ઘટના કાશ્મીરમાં બની, જ્યારે બે વર્ષથી પણ ઓછી ઉંમરની હિબા પેલેટ ગનની ઝપેટમાં આવી ગઈ. તેમની આંખમાં ગોળી વાગી છે.

હિબા પેલેટ ગનની સૌથી નાની વયની પીડિત છે.

બીબીસી સંવાદદાતા આમિર પિરઝાદા હિબાના પરિવારને મળ્યા હતા. જુઓ, આ વીડિયો રિપોર્ટ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

કાશ્મીરમાં પ્રદર્શનકારીઓને અંકુશમાં લેવા, સુરક્ષાદળો પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરતા હોય છે.


કાશ્મીર : બિલ પાસ થયા બાદ મહેબૂબા મુફ્તી અને ઓમર અબ્દુલ્લાની ધરપકડ કરાઈ\nઆ સાથે જ જમ્મુ-કાશ્મીરને મળતો વિશેષ દરજ્જો પણ હટી ગયો છે અને જમ્મુ-કાશ્મીર પાસે હવે રાજ્યનો દરજ્જો પણ રહ્યો નથી.

જમ્મુ-કાશ્મીરને બે ભાગમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યું છે. તેમાંથી લદાખને અલગ કરી દેવામાં આવ્યું છે અને જમ્મુ-કાશ્મીરને એક સાથે રાખવામાં આવ્યાં છે.

જોકે, હવે જમ્મુ-કાશ્મીરને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે. સાથે જ લદાખને પણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વિધાનસભા હશે પરંતુ લદાખમાં વિધાનસભા નહીં હોય.

ભારત ખતરનાક રમત રમી રહ્યું છે : પાકિસ્તાન

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહેમૂદ કુરૈશીએ પાકિસ્તાનની એક સમાચાર ચૅનલ દુનિયા ન્યૂઝને કહ્યું કે ભારત એક ખતરનાક રમત રમી રહ્યું છે જે ક્ષેત્રીય શાંતિ અને સ્થિરતા માટે ગંભીર પરિણામ લાવશે.

તેમણે કહ્યું, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે આ બાબતે સમાધાન શોધવામાં મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, પણ ભારતે આજે આ મુદ્દાને વધારે ગૂંચવી નાખ્યો છે.

તેમના કહેવા મુજબ પાકિસ્તાન આ મુશ્કેલ સમયમાં કાશ્મીરી ભાઈઓ સાથે ઊભું છે અને તેમને ક્યારેય એકલા નહીં છોડી દે. અમે રાજનીતિક અને કૂટનીતિક રીતે કાશ્મીરીઓને સમર્થન આપતા રહીશું. હું આંતરરાષ્ટ્રીય મુસ્લિમ સમુદાયને ભારતની નિંદા કરવા માટે કહીશ.

20:12 મહેબૂબા મુફ્તીની ધરપકડ

બિલ પાસ થયા બાદ મહેબૂબા મુફ્તીની ધરપકડ કરાઈ છે અને તેમને પોલીસ કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યાં છે.

19:18 સુષમા સ્વરાજે આપ્યાં અભિનંદન

પૂર્વ વિદેશમંત્રી સુષમા સ્વરાજે ગૃહમંત્રી અમિત શાહને રાજ્યસભામાં તેમના ભાષણ બદલ અભિનંદન આપ્યાં હતાં.

 18:53 જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ રાજ્યસભામાં પાસ

જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થઈ ગયું છે.

બિલના પક્ષમાં 125 વોટ હતા અને વિરોધમાં 61 વોટ હતા.

18:50 જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ પર મતદાન

રાજ્યસભામાં જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ પર મતદાન ચાલી રહ્યું છે. તકનીકી ખામીના કારણે મશીનના બદલે ચિઠ્ઠીથી મતદાન કરાઈ રહ્યું છે.

18:40 આરક્ષણ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ

રાજ્યસભામાં જમ્મુ-કાશ્મીર આરક્ષણ (બીજું સંશોધન) બિલ 2019 પાસ થઈ ગયું.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આર્થિક દૃષ્ટિએ પછાત લોકોને દસ ટકા આરક્ષણ આપવા અંગેનું આ બિલ છે.

18:32અમિત શાહે માગ્યું સમર્થન

ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું, "આપણે સૌએ વોટ બૅન્કથી ઉપર ઊઠી જવું જોઈએ, આ ગૃહે એકસાથે મળીને સમર્થન કરવું જોઈએ."

"અમારી સાથે...\n\ntl;dr:

રાષ્ટ્રપતિના આદેશની સાથે જ હવે કલમ 370 હેઠળ કાશ્મીરને મળતો વિશેષ દરજ્જો ખતમ કરી દેવાયો છે અને બિલ પસાર થયા બાદ મહેબૂબા મુફ્તીની ધરપકડ કરાઈ છે.


કાશ્મીર : ભાજપના જન્મ પહેલાં જ શરૂ થઈ હતી કલમ 370 હટાવવાની પ્રવૃત્તિ\nભાજપ અનેક વર્ષોથી કલમ 370ને હટાવવાની વાત તેના ચૂંટણી ઘોષણાપત્રમાં પણ સામેલ કરતો આવ્યો છે.

જોકે, કલમ 370 હટાવવાની વાત ભારતીય જનતા પક્ષની માતૃસંસ્થા એટલે કે જનસંઘ માટે મુખ્ય મુદ્દામાંની એક રહી છે.

જનસંઘનું સૂત્ર હતું, 'કલમ 370 હટાવો અને ભારતને એક દેશ, એક ઝંડા નીચે લાવો.'

જનસંઘની સ્થાપના અને ત્યારબાદ ભાજપના જન્મ દરમિયાન લોકોના માનસમાં એક વાત હતી - 'એક દેશમાં બે વિધાન, બે પ્રધાન અને બે નિશાન નહીં ચાલે.'

આ સ્લોગન પાછળ જનસંઘના નેતા શ્યામાપ્રસાદ મુખરજી હતા.

'શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીનું સપનું પૂર્ણ થયું'

આ મુદ્દે ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને જનસંઘ સમયથી કાર્યરત હરીન પાઠક બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહે છે, "ગુજરાતમાં કલમ 370ની વિરુદ્ધમાં ઘણા કાર્યક્રમો થયા, તેની પાછળ હંમેશાં શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીની પ્રેરણા રહી હતી."

"અમે ઘણી વખત જેલમાં ગયા અને કાશ્મીર સુધી પણ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યાં."

તેમનું માનવું છે કે હાલની સરકારે કલમ 370 નાબૂદ કરીને જનસંઘના સપનાને પૂરું કર્યું છે.

ભાજપના નેતાઓ અને જનસંઘના કાર્યકરો માને છે કે કલમ 370 નાબૂદીથી ખરેખર શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીનું સપનું પૂરું થયું છે.

તેમનું મૃત્યુ કાશ્મીરની રાજધાની શ્રીનગરમાં કલમ 370નો વિરોધ કરતાં થયું હતું.

જનસંઘના નેતાઓ માનતા હતા કે કલમ 370 ભારતની અખંડતા માટે અડચણરૂપ હતી અને તેઓ કોઈ પણ ભોગે તેને દૂર કરવા ઇચ્છતા હતા.

આ વિશે વાત કરતા ભાજપના પૂર્વ નેતા અને ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન સુરેશ મહેતા કહે છે, "શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીનું માનવું હતું કે કલમ 370 હટાવવી જોઈએ અને તેમના બતાવેલા રસ્તા પર જે તે સમયના, મારા સહિતના નેતાઓ ચાલ્યા હતા."

"તેમની વાતમાં લોકોને તર્ક દેખાતો હતો અને એટલા માટે ગુજરાતમાંથી અમારા જેવા અનેક કાર્યકર્તાઓ આગળ આવ્યા હતા."

ઘણી પ્રવૃત્તિઓની શરૂઆત ગુજરાતથી જ

જનસંઘ અને ભાજપ માટે માત્ર કલમ 370 જ નહીં, પણ ગૌરક્ષા અને યુનિફોર્મ સિવિલ કોડના મુદ્દા પણ એટલા જ અગત્યના છે.

જનસંઘે આ મામલે પોતાની પ્રવૃત્તિઓની શરૂઆત ગુજરાતથી જ કરી હતી. અમદાવાદના ખાડીયામાં પણ આ અંગે ગતિવિધિઓ જોવા મળી હતી.

ખાડીયામાં તો જનસંઘની પ્રવૃત્તિઓએ 1980માં ત્યારથી જ વેગ પકડ્યો હતો જ્યારે ભાજપનો જન્મ પણ થયો ન હતો.

તે સમયે મુખ્ય આગેવાનો કેશુભાઈ પટેલ, શંકરસિંહ વાઘેલા, હરીન પાઠક, અશોક ભટ્ટ અને બીજા નેતાઓ હતા.

આ દરમિયાન અશોક ભટ્ટના નેતૃત્વમાં વિરોધ પ્રદર્શન પણ થયાં હતાં.

જેમાં તે સમયના...\n\ntl;dr:

નરેન્દ્ર મોદીની ભાજપ સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરનો કલમ 370 અંતર્ગત વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો ખતમ કરી દીધો છે, પરંતુ કલમ 370માં પરિવર્તનનો ઇતિહાસ જૂનો છે.


કાશ્મીર : ભારતીય સૈનિકની આ વાઇરલ તસવીરનું સત્ય શું છે?\nસોશિયલ મીડિયા પર એક ભારતીય સૈનિકની આ તસવીર વાઇરલ થઈ રહી છે.

જ્યારે અન્ય કેટલાંક ગ્રૂપમાં આ તસવીરને કાશ્મીરના અલગ-અલગ વિસ્તારોની ગણાવીને શૅર કરવામાં આવી રહી છે.

ટૂંકમાં આ તસવીર ફેસબુક પર 70 હજાર કરતાં વધુ વખત શૅર કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત વૉટ્સઍપ અને ટ્વિટર પર પણ આ તસવીર શૅર કરાઈ રહી છે.

આ વાઇરલ તસવીર પાછળની કહાણી શું છે? એ જાણવા માટે બીબીસીએ આ તસવીર લેનારા 19 વર્ષના ફોટોગ્રાફર ફૈઝલ બશીર સાથે વાત કરી.

તસવીર ક્યારની અને ક્યાંની છે?

ફૈઝલ બશીરે ખેંચેલી તસવીર

શ્રીનગરથી જોડાયેલા બડગામ જિલ્લામાં રહેતા ફૈઝલ બશીરના જણાવ્યા અનુસાર આ તસવીર તેમણે 2જી ઑગસ્ટ 2019ના રોજ ખેંચી હતી.

આ તસવીર એ સમયની છે જ્યારે દક્ષિણ-કાશ્મીરના શોપિયાં જિલ્લામાં ભારતીય સૈન્ય અને ઉગ્રવાદીઓ વચ્ચે અથડામણ ચાલી રહી હતી.

ફૈઝલ અનંતનાગ જિલ્લાની સરકારી ડિગ્રી કૉલેજમાં માસ કૉમના વિદ્યાર્થી છે.

50 કલાક કરતાં પણ વધુ સમય સુધી ચાલેલી એ અથડામણની તસવીરો ખેંચવા તેઓ શોપિયાં પહોંચ્યા હતા.

તેમણે જણાવ્યું, "લગભગ દોઢ કલાક થઈ હતી જ્યારે મેં તસવીરો ખેંચવાનું શરૂ કર્યું. એ સમયે અંદરની બાજુએ અથડામણ ચાલી રહી હતી. ગોળીબારનો અવાજ આવી રહ્યો હતો. જેટલા પણ રસ્તા અને શેરીઓ અથડામણના સ્થળ તરફ જઈ રહ્યા હતા એ તમામ પર નાકાબંધી લગાવી દેવાઈ હતી."

સૈનિક અંગે જાણકારી

ફૈઝલ બશીર

ફૈઝલે જણાવ્યું કે તેઓ છેલ્લાં બે વર્ષથી કાશ્મીરની ખીણમાં ફોટોગ્રાફી કરી રહ્યા છે.

થોડો સમય પહેલાં તેઓ કાશ્મીરમાંથી પ્રકાશિત થતાં અખબાર માટે કામ કરતા હતા. હાલમાં તેઓ શ્રીનગરમાં સંચાલિત એક ન્યૂઝ વેબસાઇટ માટે કામ કરે છે.

તેમણે જણાવ્યું, "જે ભારતીય સૈનિકની આ તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઈ રહી છે તે અથડામણના સ્થળથી ઘણે દૂર લગાવાયેલી નાકાબંધીમાં સામેલ હતો. આ એ જગ્યા હતી કે જ્યાં કેટલાક સ્થાનિકો ભારતીય સરકારે કશ્મીર અંગે લીધેલા નિર્ણયો વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા."

ફૈઝલે ઉમેર્યું, "જ્યારે મેં આ તસવીર ખેંચી ત્યારે સ્પેશિયલ ઑપરેશન ગ્રૂપનો એક સૈનિક રસ્તા વચ્ચોવચ ખુરશી નાખીને બેઠો હતો. એના હાથમાં એક ઑટોમૅટિક બંદૂક હતી, જેને એ વારંવાર પ્રદર્શનકારીઓ તરફ તાકી રહ્યો હતો. પ્રદર્શનકારીઓને અથડામણના સ્થળ સુધી પહોંચતા અટકાવવાની ફરજ એને સોંપાઈ હતી."

ફૈઝલે સ્થાનિક પોલીસ પાસેથી મળેલી સૂચનાને ટાંકીને કહ્યું, "1-2 ઑગસ્ટ વચ્ચેની રાતે શરૂ થયેલી એ અથડામણમાં બે ઉગ્રવાદીઓ અને એક ભારતીય સૈનિક સહિત ચાર લોકોનાં...\n\ntl;dr:

દક્ષિણપંથી વલણ ધરાવતાં કેટલાંક ફેસબુક ગ્રૂપમાં આ તસવીરને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં અમરનાથ યાત્રા અટકાવાયા બાદ કથિત રીતે શરૂ થયેલી આક્રમક સૈન્ય-કાર્યવાહીના પ્રતીક તરીકે રજૂ કરાઈ રહી છે.


કાશ્મીર : રાજ્ય માટે સ્વાયતત્તાની ફારુક અબ્દુલ્લાની માગ\nઅબ્દુલ્લાએ કહ્યું કે 'પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર' પાકિસ્તાનનો હિસ્સો છે

અબ્દુલ્લાએ કહ્યું કે 'પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર' પાકિસ્તાનનો હિસ્સો છે, જ્યારે 'ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર' આપણું છે.

વધુમાં તેમણે કહ્યું કે જો 'ભારત સરકાર' કાશ્મીરને સ્વાયતત્તા નહીં આપશે તે લોકો આઝાદી માગશે.

તેમણે ઉમેર્યું કે, ભારત પાકિસ્તાન પાસેથી 'પાક. પ્રશાસિત કાશ્મીર' નથી લઈ શકતું અને કેન્દ્ર સરકારે કાશ્મીરના તમામ કાળા કાયદા પાછા ખેંચી લેવા જોઈએ.

ડૉક્ટર અબ્દુલ્લાના આ નિવેદનો અને કાશ્મીરમાં હાલની સ્થિતિ મુદ્દે બીબીસી સાથે તેમની ખાસ વાતચીત.

જો કે અબ્દુલ્લા એમ પણ કહે છે કે 'ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર' ભારતનું છે

સવાલ : તમારા નિવેદનો પર વિવાદ કેમ થાય છે?

જવાબ : વિવાદ?

સવાલ : તમે હાલમાં જ કીધું હતું કે 'પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર' પાકિસ્તાનનું છે અને 'ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર' ભારતનું છે, પણ ભારત તો કહે છે કે 'પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર' ભારતનું છે. તમારું શું કહેવું છે?

જવાબ : કહી રહ્યા છે પણ 70 વર્ષ થયા તેને લેવા માટે ભારત સરકારે શું કર્યું ? ચાર યુદ્ધ થયા, પરંતુ સરહદ તો હજી પણ છે. આથી વિપરીત ભારતે જે હાજી પીરનો વિસ્તાર મેળવ્યો હતો તેને પણ પાકિસ્તાનને આપી દીધો.

જ્યારે ભારતના વડાપ્રધાન  રશિયા ગયા હતા, ત્યારે પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ અયૂબ ખાન પણ ત્યાં ગયા હતા. જ્યારે શાસ્ત્રી સાહેબ અહીંથી ગયા હતા. ત્યારે આ હાજી પીર વિસ્તાર પાછો આપી દેવો પડ્યો હતો.

આખરે તે આપણો જ વિસ્તાર હતો. આપણે તેને મેળવ્યો હતો, તો પછી પરત કેમ આપી દેવો પડ્યો? આમાં વિવાદ શું છે? તેમની પાસે તે ભાગ છે અને આપણી પાસે આ ભાગ છે. તેમાં કોઈ ફેરફાર નહીં થાય.

સ્વાયત્તા નહીં મળે તો લોકો આઝાદી માગશે

સવાલ : તમે એક બીજું પણ નિવેદન આપ્યું હતું જેમાં ભારત સરકારને તમે કહ્યું કે જો સ્વાયતત્તા નહીં આપશો તો લોકો આઝાદી માગશે. પરતું લોકો તો સ્વાયત્તા કરતા આઝાદી વધુ માગે છે?

જવાબ : શું આઝાદી? આઝાદીનો અર્થ શું છે? તમે ચારે બાજુએ જમીનથી ઘેરાયેલા છો. એક તરફ ચીન પાસે પરમાણુ બોંબ છે. ભારત પાસે પરમાણુ બોંબ છે અને પાકિસ્તાન પાસે પણ છે. અમારી પાસે શું છે? અમારી પાસે તો છરી પણ નથી. આઝાદી કોની પાસેથી લઈશું? કહેવું ઘણું સરળ છે.

સવાલ : તમે ઊરીમાં નિવેદન આપ્યું હતું કે પાકિસ્તાને બંગડીઓ નથી પહેરી. તે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર' લેવા નહીં દેશે. તેમની પાસે પરમાણુ બોંબ છે. ભારત પાસે પણ તો પરમાણુ બોંબ...\n\ntl;dr:

જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને નેશનલ કોન્ફરન્સના ડૉક્ટર ફારુક અબ્દુલ્લાએ તાજેતરમાં કેટલાક એવા નિવેદનો આપ્યા જેના પર વિવાદ સર્જાયા હતા.


કાશ્મીર : વેપારી સંબંધો તોડી પોતાનું જ નુકસાન કરી રહ્યું છે પાકિસ્તાન\nબંને દેશો વચ્ચે બે સડક માર્ગો-લાહોરથી વાઘા અને પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરથી વસ્તુઓની આયાત-નિકાસ થતી હતી.

જે બાદ ભારત સરકારે 370માં અપાયેલો કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો પરત ખેંચી લીધો અને ઘણું બધું બદલી ગયું.

જે બાદ પાકિસ્તાન સરકારે ભારત સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સીમિત કરવા અને દ્વિપક્ષીય વેપારી સંબંધો સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

જોકે, હવે સવાલ એ છે કે પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચે વેપારી સંબંધો એટલા મહત્ત્વના હતા કે પાકિસ્તાનના આ નિર્ણયથી ભારતને પરેશાની થઈ શકે છે?

જો એવું ના હોય તો પછી આ નિર્ણયને કારણે સૌથી વધારે નુકસાન કોને થશે?

પાકિસ્તાનના એક વેપારી, જેઓ બંને દેશ વચ્ચેના વેપારી સંબંધોને ખૂબ સારી રીતે જાણે છે, તેમનું માનવું છે કે બંને દેશો વચ્ચે વેપારી સંબંધો સીમિત છે.

તેમનું કહેવું છે કે બંને દેશો વચ્ચે લેવડ-દેવડ તેમના કુલ વેપારનો ખૂબ નાનો હિસ્સો છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વેપાર

વૈશ્વિક વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર કેન્દ્ર (આઈટીસી) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને વિશ્વ વેપાર સંગઠનના સંયુક્ત જનાદેશ સાથે મળીને કામ કરે છે.

આઈટીસીએ એક સ્પેશિયલ ટ્રેડ મેપ બનાવી રાખ્યો છે, જે દુનિયાભરના 220 દેશો વચ્ચે થનારી 5,300 સામાનોની લેવડ-દેવડનો માસિક, ત્રૈમાસિક અને વાર્ષિક હિસાબ રાખે છે.

કોઈ બે દેશો વચ્ચે થનારા દ્વિપક્ષીય વેપાર સંબંધો સાથે જોડાયેલા આંકડાઓ પણ અહીંથી જ પ્રાપ્ત થાય છે.

જો આઈટીસીના આંકડાઓ પર નજર નાખવામાં આવે તો 2018માં પાકિસ્તાનથી ભારતમાં નિકાસ કરવામાં આવેલી વસ્તુઓનું કુલ મૂલ્ય લગભગ 38.3 કરોડ અમેરિકન ડૉલરથી વધારે હતું પરંતુ આ પાકિસ્તાનની નિકાસના માત્ર બે ટકા જ હતી.

આ દરમિયાન લગભગ 2.06 અબજ અમેરિકન ડૉલરનો સામાન ભારતથી પાકિસ્તાન ગયો હતો. આ ભારતમાંથી થતી નિકાસના માત્ર 0.1 ટકા છે.

જોકે, પાકિસ્તાનમાં વેપારી અને ટ્રેડ કૉમર્સ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓનું કહેવું છે કે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર પર રોક લાગવાથી કેટલીક ચીજોની અછત વર્તાશે અને તેનાથી કેટલાક ઉદ્યોગો અને ગ્રાહકોને નુકસાન થશે.

કૉટન

પાકિસ્તાન ભારતમાંથી ઘણી વસ્તુઓની આયાત કરે છે પરંતુ તેમાં સૌથી વધારે મહત્ત્વનું છે કૉટન.

આઈટીસીના જણાવ્યા પ્રમાણે, વર્ષ 2018 પાકિસ્તાનને લગભગ 46.6 કરોડ ડૉલરના કૉટનની આયાત કરી હતી.

વર્ષ 2014થી 2018 વચ્ચે આ 4 ટકાથી વધીને પાકિસ્તાનના કુલ કૉટનની આયાત 37 ટકા થઈ ગઈ હતી.

નૂર મોહમ્મદ કસૂરી, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદન આયાત...\n\ntl;dr:

કાશ્મીર મામલે વર્તમાન તણાવ પહેલાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વેપારી સંબંધોમાં કોઈ અડચણો ન હતી.


કાશ્મીર : સૈન્યઅધિકારી સહિત 4 સૈનિક અને ત્રણ ઉગ્રવાદીઓનાં મૃત્યુ - TOP NEWS\nસમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ પ્રમાણે, આ ઘર્ષણમાં ચાર ભારતીય સૈનિકોનાં પણ મૃત્યુ થયાં છે. મૃત સૈનિકોમાં સૈન્યઅધિકારી અને બે સૈનિકો ઉપરાંત બીએસએફના એક સૈનિક સામેલ છે.

અધિકારીઓના કહેવા પ્રમાણે ઉત્તર કાશ્મીરના માછીલ વિસ્તારમાં મોડી રાત્રે ઉગ્રવાદીઓએ કથિત ઘૂષણખોરી કરીને ભારતની સરહદમાં દાખલ થવાના પ્રયાસ કર્યો હતો.

શ્રીનગરમાં સંરક્ષણપ્રવક્તા કર્નલ રાજેશ કાલિયાએ કહ્યું કે રાત્રે અંદાજે એક વાગ્યે એલઓસીથી લગભગ 3.5 કિલોમીટર દૂર બીએસએફને થોડું હલનચલન દેખાયું હતું.

તેમણે કહ્યું કે બીએસએફના જવાનોએ તરત જ તેમને રોકવાના પ્રયત્નો કર્યા અને એક ઉગ્રવાદીનું મૃત્યુ થયું.

"બીએસએફના એક સૈનિકનું આ કાર્યવાહીમાં મૃત્યુ થયું. ગોળીબાર ચાર વાગ્યે બંધ થયો."

આમ છતાં કેટલીક ટુકડીઓને આ વિસ્તારમા મોકલવામાં આવી, સર્વૅલન્સ ડિવાઇસની મદદથી ઉગ્રવાદીઓને ટ્રૅક કરવામાં આવ્યા.

કર્નલ કાલિયાના કહેવા પ્રમાણે સવારે 10 વાગ્યેને 20 મિનિટે ફરીથી એલઓસીથી 1.5 કિલોમીટર દૂર એક સર્ચ પાર્ટી પર ભારે ગોળીબાર થયો.

જવાબી કાર્યવાહીમાં બે બીજા ઉગ્રપંથીઓનાં મૃત્યુ થયાં.

મહારાષ્ટ્રમાં કોરોનાના લાખો કેસ વચ્ચે મંદિરો ખોલવાની સંભાવના

મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરેએ જણાવ્યું છે કે દિવાળી બાદ રાજ્યમાં પૂજાસ્થળો ફરીથી ખોલવામાં આવશે અને ત્યાં સુધી તેઓ રાજ્યના કલ્યાણ માટે કોઈ પણ ટીકા સહન કરી લેશે.

'ઇન્ડિયન એક્સ્પ્રેસ'ના અહેવાલ અનુસાર ઠાકરેએ રાજ્યના લોકોને ફટાકડા ફોડવાનું ટાળવા અને તહેવારો દરમિયાન માસ્ક પહેરી રાખવાની પણ ભલામણ કરી છે.

વીડિયો કૉન્ફરન્સ થકી કરાયેલા જાહેર સંબોધનમાં મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું, "અમે જલદી મંદિરો અને પૂજાસ્થળો ખોલીશું. દિવાળી પૂરી થઈ જવા દો પણ જ્યારે મંદિરો ખોલવામાં આવે ત્યારે તમારાં ચંપલ બહાર રાખી શકો પણ માસ્ક નહીં."

તેમણે એવું પણ કહ્યું રાજ્યમાં વાઇરસનો ચેપ ઘટાડવા માટે દિવાળી બાદ એસઓપી જાહેર કરી શકાય છે.

નોંધનીય છે કે મહારાષ્ટ્રમાં ગત માર્ચ મહિનાથી જ મંદિરો અને પૂજાસ્થળો બંધ છે. ગત મહિને રાજ્યમાં મંદિરોને ફરીથી ખોલવા અંગે રાજ્યપાલ બી. એસ. કોશ્યારી અને મુખ્ય મંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરે આમનેસામને આવી ગયા હતા.

રાજ્યપાલે મુખ્ય મંત્રીને પૂછ્યું હતું કે શું તેઓ 'ધર્મનિરપેક્ષ' થઈ ગયા છે? જવાબમાં ઠાકરેએ કહ્યું હતું કે 'તેમના હિંદુત્વને પ્રમાણની જરૂર નથી અને સરકાર આ મામલે સાવધાનીપૂર્વક વિચાર કર્યા બાદ જ નિર્ણય લેશે'

મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે મહારાષ્ટ્રમાં...\n\ntl;dr:

રવિવારે જમ્મુ અને કાશ્મીરના માછીલ સૅક્ટરમાં કથિત ઘૂસણખોરીનો પ્રયાસ અટકાવાતાં સર્જાયેલા ઘર્ષણમાં ત્રણ ઉગ્રવાદીઓના મૃત્યુ થયાં છે.


કાશ્મીર LoC : 6થી 10 પાકિસ્તાની સૈનિકો માર્યા ગયા - આર્મી ચીફ બિપિન રાવત, પાકિસ્તાને કર્યો ઇન્કાર\nપ્રતીકાત્મક તસવીર

જોકે, ઇસ્લામાબાદે ઇન્ડિયન આર્મી ચીફના આ દાવાને ફગાવી દીધો છે.

બિપિન રાવતે કહ્યું કે સેનાએ આર્ટિલરી ગન્સનો ઉપયોગ કરીને ઉગ્રવાદી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા છે. મળતી માહિતી મુજબ 6થી 10 પાકિસ્તાની સૈનિકો માર્યા ગયા છે. 3 કેમ્પને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે અને એટલા જ પ્રમાણમાં ઉગ્રવાદીઓ માર્યા ગયા છે.

જોકે, પાકિસ્તાન આને નકારી કાઢે છે.

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા મોહમ્મદ ફૈસલે કહ્યું કે ભારતીય મીડિયા ભારતની સેના દ્વારા લાઇન ઑફ કન્ટ્રોલ નજીક પાકિસ્તાનમાં લૉન્ચ પૅડને ટાર્ગેટ કરવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો થઈ રહ્યો છે જેને નકારી કાઢીએ.

પાકિસ્તાને પી-5 દેશો (સંયુક્ત રાષ્ટ્રના કાયમી સભ્ય દેશો)ને મુલાકાત લેવા માટે આમંત્રણ આપ્યું છે.

પાકિસ્તાને ભારતની સેના દ્વારા લાઇન ઑફ કન્ટ્રોલ નજીક પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જુરા, શાહકોટ અને નૌશેરી સેક્ટરમાં કરાયેલી સૈન્ય કાર્યવાહીમાં 5 નાગરિકોનાં મોત થયા તે બાબતે ભારતીય રાજદૂત ગૌરવ અહલુવાલિયાને તેડાવ્યાં છે.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈના રિપોર્ટ પ્રમાણે ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં લાઇન ઑફ કંટ્રોલ નજીક ઉગ્રવાદીઓના કથિત કૅમ્પોને નિશાન બનાવ્યાં છે.

ન્યૂઝ એજન્સીનો દાવો છે કે આ સૈન્ય કાર્યવાહીમાં 4-5 પાકિસ્તાની સૈનિકો માર્યા ગયા છે.

ભારતીય સેનાએ તંગધાર સૅક્ટરની સામે આવેલા પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં આ કાર્યવાહી કરી છે.

સમાચાર સંસ્થા રોયટર્સના અહેવાલ પ્રમાણે, ભારતે કહ્યું છે કે રવિવારે વિવાદાસ્પદ કાશ્મીર વિસ્તારમાં સામસામે ગોળીબારમાં તેમના બે સૈનિકો અને એક નાગરિકનાં મૃત્યુ થયાં છે, જ્યારે પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે તેમની બાજુ છ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

પાકિસ્તાન સેનાના પ્રવક્તા મેજર જનરલ આસિફ ગફૂરે ટ્વીટ કરીને કહ્યું છે કે ભારતે કોઈ પણ પ્રકારની ઉશ્કેરણી વિના સંઘર્ષવિરામનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને પાકિસ્તાની આર્મીએ તેનો જવાબ આપતાં ભારતીય સેનાનાં નવ જવાનોનાં મૃત્યુ થયા છે, જ્યારે બે બંકરને ધ્વસ્ત કરી દીધા છે.

એનઆઈએ ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું છે કે ભારતે નીલમ ઘાટી વિસ્તારમાં ઉગ્રવાદીઓનાં 4 લૉન્ચ પેડને નિશાન બનાવ્યાં હતાં.

રિપોર્ટ પ્રમાણે, સતત થઈ રહેલા યુદ્ધવિરામ ભંગ બાદ ભારતીય સેનાએ આ કાર્યવાહી કરી છે.

હાલ બંને દેશો તરફથી સરહદ પર ગોળીબારી થઈ રહી હોવાનો અહેવાલ છે.

શું કહે છે ભારત?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ભારતીય સેનાએ બહાર પાડેલા તેમના અધિકૃત નિવેદનમાં કહ્યું...\n\ntl;dr:

ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં ઉગ્રવાદી લૉન્ચ પેડ સામે કાર્યવાહી પછી આર્મી ચીફ બિપિન રાવતે કહ્યું છે કે 6થી 10 પાકિસ્તાની સૈનિકો અને અને એટલા જ ઉગ્રવાદીઓ માર્યા ગયા છે.


કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં ભાજપનો વ્યાપ કઈ રીતે વધી રહ્યો છે?\nશ્રીનગરમાં પીડીપીની કચેરી

કાર્યાલય પાસે પહેરો ભરી રહેલાં અર્ધલશ્કરી દળો નહોતા ઇચ્છતા કે અમે ત્યાં ઊભા રહીએ.

"પત્રકાર હો?" ઈંટોના બંકર પાછળથી અમને એક જવાને પૂછ્યું.

અમે જવાબમાં 'હા' કહી ત્યારે તેણે કહ્યું, "તમે અહીં આવી શકો નહીં. આ ઇમારતની તસવીરો ના લેશો."

જોકે અમે તેમને મનાવવા થોડી કોશિશ કરી તે પછી તેમણે અમને આ સ્ટોરી માટે થોડા વિઝ્યુઅલ લેવા દીધા.

"પક્ષના બધા જ સભ્યોને અટકમાં લઈ લેવાયા હોય ત્યારે કાર્યાલય કઈ રીતે ચાલી શકે?" એવો સવાલ પીડીપીના પ્રવક્તા તાહિર સઈદ ઉઠાવી રહ્યા છે.

પાંચમી ઑગસ્ટ 2019ના રોજ સરકારે કલમ 370 રદ કરી હતી. આ કલમ જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યને વિશેષ દરજ્જો અને સ્વાયત્તતા આપતી હતી.

ત્યારથી કાશ્મીરમાં ઇન્ટરનેટ બંધ કરી દેવાયું છે અને અડધો-અડધ મોબાઇલ ફોન કામ કરતા નથી.

વાહનવ્યવહાર અને મોટા ભાગના વેપારધંધા પણ બંધ હાલતમાં છે. શેરીમાં શાંતિપૂર્ણ દેખાવો કરવાની મંજૂરી અપાતી નથી.

લોકોને અટકમાં લેવાય છે, ધરપકડ કરાય છે કે પછી છુટવા માટે બૉન્ડ સાઇન કરાવાય છે.

કલમ 370 નાબુદ કરવા સાથે ભારત સરકારે રાજ્યનું વિભાજન કરીને જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા લદ્દાખ એમ બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની રચના કરી છે.

સઇદ કહે છે,"પાંચમી ઑગસ્ટથી જે રીતે ઘટનાઓ બની રહી છે, તે લોકતંત્ર માટે મજાક સમાન છે. હું તેને 'ડેમો-ક્રેઝી' કહું છું."

પીડીપીના આ પ્રવક્તા સહિત બહુ થોડા રાજકારણીઓ એવા છે, જેમની અટક કરવામાં આવી નથી .

ભારત તરફી રાજકારણીઓ અને મુખ્ય રાજકીય પક્ષના નેતાઓ, જેમ કે નેશનલ કૉન્ફરન્સ, પીડીપી અને પિપલ્સ કૉન્ફરન્સ જેવા પક્ષોના નેતાઓને નજરકેદમાં રખાયા છે અથવા તેમની ધરપકડ થઈ છે.

તેમને પક્ષના બીજા નેતાઓ અને કાર્યકરોને મળવા દેવાતા નથી કે કોઈ રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ કરવાની છૂટ અપાઈ નથી.

કાશ્મીરના સૌથી મોટા સામાજિક-ધાર્મિક સંગઠન જમાત-એ-ઇસ્લામીના હજારો કાર્યકરોની ધરપકડ કર્યા પછી નેતાઓને પણ અટકમાં લેવાયા હતા.

તેની સામે ભારતના શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પક્ષનું શ્રીનગર ખાતેનું કાર્યાલય કાર્યકરો અને મુલાકાતીઓથી ધમધમી રહ્યું છે. કાર્યાલયની બહાર વાહનોનો કાફલો ખડકાયેલો છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીર ભાજપના મહામંત્રી અશોક કૌલ કાર્યાલયની મુલાકાતે આવ્યા છે અને તેમને મળવા માટે લોકો અને કાર્યકરોનો જમાવડો લાગ્યો છે.

કૌલ કહે છે, "છેલ્લા કેટલાંક વર્ષથી અમે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં અમારું સંગઠનનું માળખું મજબૂત કરી રહ્યા છીએ."

"હવે અમે અમારા તરફનો પ્રવાહ...\n\ntl;dr:

કાશ્મીરમાં પ્રતિબંધોને 100 દિવસ થયા છે તે પછી પણ પીપલ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (પીડીપી)નું કાર્યાલય બંધ પડ્યું છે. શ્રીનગરના લાલ ચોક વિસ્તારમાં ચિનાર વૃક્ષોના લંબાતા પડછાયામાં આવેલા કાર્યાલયના દરવાજાની આગળ કાંટાળા તાર લગાવી દેવાયેલા છે.


કાશ્મીર તણાવ : પાકિસ્તાને 33 દિવસમાં 27 વખત યુદ્ધવિરામનો ભંગ કર્યો\nપ્રતિકાત્મક તસવીર

ઉત્તર કાશ્મીરના સોપોરમાંથી મળતી માહિતી પ્રમાણે ઉગ્રવાદીઓએ સુરક્ષાદળો પર હુમલો કર્યો હતો. ક્રૉસ ફાયરિંગમાં કેટલાક લોકો ઘાયલ થયા જેમાં એક નાની છોકરીનો પણ સમાવેશ થાય છે.

જ્યારે શુક્રવાર સવારે આઠ વાગે પુંછના મેંઢર તાલુકામાં આવેલા કૃષ્ણાઘાટી સૅક્ટરમાં પાકિસ્તાની સૈન્યએ ભારતની ચોકીઓ પર હુમલો કર્યો હતો. અહીં માત્ર 15 કિલોમિટરના અંતરે લોકોની વસતી છે.

કાશ્મીરના આ વિસ્તારમાં ઘટેલી આ બીજી ઘટના છે. પહેલી ઘટનામાં થયેલા ક્રૉસ ફાયરિંગમાં એક પોલીસકર્મી અને એક ઉગ્રવાદી મૃત્યુ પામ્યા હતા.

5 ઑગસ્ટે કલમ 370 હઠાવ્યા પછી સતત પોલીસ અને સૈન્ય એલર્ટની જાહેરાત થતી રહી છે.

પોલીસ અને સેનાનું કહેવું છે કે તેમને ગુપ્તચર તંત્રના ઇનપુટ મળ્યા છે કે પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં લશ્કર-એ-તૈયબા અને જૈશ-એ-મોહમ્મદે લૉન્ચપૅડ પર તૈયાર છે અને ક્રૉસ ફાયરિંગની આડમાં ઘૂસણખોરોને મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. જેથી અહીં હિંસાનો માહોલ ઉભો કરી શકાય.

માત્ર ઉત્તર કાશ્મીર જ નહીં પરંતુ શ્રીનગરમાં પણ હાઈ ઍલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને સાંજ પડતા જ અહીં વાહનોની તપાસ કરવામાં આવે છે.

ઘણી જગ્યાએ નાકાબંધી કરાઈ છે, બંકર બનાવવામાં આવ્યા છે.

વહીવટીતંત્ર અને સુરક્ષાદળોનું કહેવું છે કે આટલા મોટા નિર્ણય પછી કોઈ હિંસક ઘટના ઘટી નથી અને મોટા પ્રમાણમાં લોકોને હતાશ થવું પડ્યું નથી. કોઈ હત્યા થઈ નથી ત્યારે અહીં અચાનક સુરક્ષાદળો પર હુમલા થવા લાગ્યા છે અથવા હિંસક માહોલ ઊભો થઈ રહ્યો છે એવો ડર ઊભો ન થાય એ માટે સાવચેતી રાખવામાં આવી રહી છે.

સરહદી વિસ્તારમાં જ્યાં લોકો રહે છે ત્યાં ફાયરિંગ

ભારતીય સેનાનું કહેવું છે કે સામાન્ય લોકોમાં પોતાના જીવ અને માલમતાનો ભય ઊભો થાય તે માટે પાકિસ્તાનની સેનાએ એવા સરહદી વિસ્તારમાં ફાયરિંગ કર્યું છે જ્યાં આસપાસ લોકોની વસતી હોય.

જોકે, આના માટે ઘણી બધી ગોઠવણ કરવામાં આવે છે. નાગરિકોને બંકર બનાવી આપવામાં આવે છે. તેમને સાવચેતી રાખવાનું કહેવામાં આવે છે.

સરહદ પારથી થઈ રહેલાં ફાયરિંગથી એલઓસીની નજીકના પુંછ અને રાજૌરી સૅક્ટર વધારે પ્રભાવિત છે.

કાશ્મીરના ગુરેજ, કુપવાડા અને બારામુલા સાથે નિયંત્રણ લાઇન સીધી જોડાયેલી છે પરંતુ યુદ્ધવિરામ ભંગની મોટા ભાગની ઘટનાઓ જમ્મુ વિસ્તારમાં ઘટી રહી છે.

શાળામાં બાળકો નથી

સરકારે ટેલિફોન સેવા અને શાળાઓ ખોલવાની જાહેરાત કરી હતી. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે શાળા ખૂલી ગઈ છે, ત્યાં શિક્ષકો આવે...\n\ntl;dr:

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરની સહરદે શાંતિ નથી. પોલીસ અને સૈન્યનું કહેવું છે કે ગત 33 દિવસમાં પાકિસ્તાને ઓછામાં ઓછો 27 વખત યુદ્ધવિરામનો ભંગ કર્યો છે.


કાશ્મીર પર અજિત ડોભાલ કેટલા સાચા, કેટલા ખોટા? વિશ્લેષણ\nઆ વાત ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલે શનિવારે કહી હતી.

જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ને હઠાવ્યા બાદનો માહોલ અને તેના અગાઉ સ્થાનિક નેતાઓને નજરકેદ રાખવાના નિર્ણયથી કેન્દ્રની મોદી સરકાર પર સતત સવાલો થઈ રહ્યા છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સંચારસેવાઓ પર પ્રતિબંધ અને સેના દ્વારા કાશ્મીરીઓ પર દમનના આરોપો વચ્ચે અજિત ડોભાલે શનિવારે પત્રકારો સામે કાશ્મીર સાથે સંકળાયેલા અનેક મુદ્દાઓ પર વાત કરી.

ડોભાલે કહ્યું કે પાકિસ્તાનમાં સક્રિય કેટલાંક સમૂહ કાશ્મીરમાં અશાંતિ ફેલાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીરના કોઈ પણ નેતા સામે કોઈ ચાર્જ કે રાજદ્રોહનો કેસ નથી કરવામાં આવ્યો.

સાવચેતીના ભાગરૂપે તેમને નજરકેદ રાખવામાં આવ્યા છે અને જ્યાં સુધી લોકતંત્ર માટે યોગ્ય માહોલ ન બને ત્યાં સુધી તેઓ કેદમાં જ રહેશે.

ડોભાલે કહ્યું કે કેટલાક લોકોને સાવચેતીના ભાગરૂપે નજરકેદ રાખવામાં આવ્યા છે. જો જનસભાઓ થઈ હોત તો આતંકવાદીઓ તેનો ફાયદો ઉઠાવી શક્યા હોત અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવામાં મુશ્કેલી પડી હોત.

કાશ્મીરીઓની સ્થિતિ અંગે અજિત ડોભાલનાં આ નિવેદનોનો અર્થ શો છે અને તેની દૂરગામી અસર શી થઈ શકે છે?

આ વિશે બીબીસી સંવાદદાતા અનંત પ્રકાશે વરિષ્ઠ પત્રકાર ભરત ભૂષણ સાથે વાત કરી. વાંચો તેમનું વિશ્લેષણ:

'કાશ્મીરી નેતા સરકારનાં ગુણગાન નહીં ગાય'

અજિત ડોભાલ જમ્મુ-કાશ્મીરના નેતાઓને નજરકેદ કરવાના અને તેમની અટકાયત કરવાનાં પગલાંને યોગ્ય ઠેરવી રહ્યા છે અને આ નિર્ણયને સાચો ઠેરવવાની નોખીનોખી દલીલો આપી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની દલીલોમાં દમ નથી.

ડોભાલ કહે છે કે જો સ્થાનીય નેતાઓએ જનસભા કરી હોત તો આતંકવાદીઓ તેનો ફાયદો ઉઠાવી શક્યા હોત.

પણ એવું લાગે છે કે જે લોકોએ છેલ્લાં 70 વર્ષથી ભારતનો તિરંગો ઉઠાવી રાખ્યો હતો, તેમને જેલમાં બંધ કરીને તેમને પણ આતંકવાદી કૅમ્પમાં નાખી દીધા છે.

જ્યારે આ નેતાઓ બહાર આવશે ત્યારે વર્તમાન સરકારનાં ગુણગાન ગાતાં બહાર નહીં આવે. તેઓ કાશ્મીરના એવો લોકો સાથે ઊભા રહેશે કે જેઓ એ વાતે ક્રોધિત છે કે તેમના રાજ્યનો વિશેષ દરજ્જો અચાનક છીનવી લેવાયો અને તેમને છેલ્લા એક મહિનાથી ઘરોમાં બંધ કરી રખાયા છે.

કાશ્મીરના લોકોને એક રીતે કેદી બનાવી રાખ્યા છે. તેમને મોબાઇલ, ટેલિફોન અને ઇન્ટરનેટ બધાંથી દૂર રાખ્યા છે.

આ બધાને યોગ્ય ઠેરવવા માટે ગમે તમે તે દલીલ આપી શકો છો, પરંતુ સવાલ એ છે કે લોકો તેના પર કેટલો વિશ્વાસ રાખશે.

અલગ છે...\n\ntl;dr:

"મને સંપૂર્ણ ભરોસો છે કે કાશ્મીરમાં બહુસંખ્યક વસ્તી અનુચ્છેદ 370ને હઠાવવાના પક્ષમાં છે. માત્ર કેટલાક લોકો વિરોધમાં છે. લોકોને એવું લાગે છે કે આ સામાન્ય લોકોનો અવાજ છે. આ સંપૂર્ણ સત્ય નથી. કાશ્મીરમાં સેના તરફથી કોઈ ઉત્પીડનનો સવાલ જ પેદા થતો નથી. શાંતિ જાળવવા માટે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પોલીસ અને કેન્દ્રીય સુરક્ષાબળ તહેનાત છે. ભારતીય સેના ત્યાં માત્ર આતંકવાદ સામે લડવા માટે મોજૂદ છે."


કાશ્મીર પર નિર્ણય બાદ મોદીના પ્રથમ ઇન્ટરવ્યૂનો અર્થ શો થાય છે?\nવડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ અંગ્રેજી અખબાર 'ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સ'ને આપેલી મુલાકાતમાં જણાવ્યું કે કાશ્મીર અંગે સરકારે તાજેતરમાં જે પગલું લીધું છે તેને કારણે આગામી સમયમાં કાશ્મીરમાં આર્થિક વિકાસ શક્ય બનશે અને સરકારનું વર્તમાન પગલું એમાં ફાયદાકારક બની રહેશે.

કાશ્મીર મુદ્દે વડા પ્રધાન શું બોલ્યા?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કાશ્મીરમાં રોકાણની શક્યતાઓ વિશે વાત કરતા કહ્યું કે આવનાર સમયમાં જમ્મુ-કાશ્મીરના યુવાવર્ગને કારણે રાજ્ય વિકાસની નવી ઉંચાઈઓ સર કરી શકશે.

વડા પ્રધાને આ ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું કે, 'કાશ્મીરનો વિકાસ થશે તેનો મને વિશ્વાસ છે. કેટલાય મોટાગજાના ઉદ્યોગપતિઓએ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રોકાણ કરવામાં રસ દર્શાવ્યો છે.'

'આજના સમયમાં બંધિયાર વાતાવરણમાં આર્થિક પ્રગતિ થઈ શકે નહીં. સ્વતંત્ર દિમાગ અને મુક્ત બજારને કારણે જ ખીણના યુવાનો કાશ્મીરને પ્રગતિના માર્ગે લઈ જશે.'

'એકીકરણને કારણે રોકાણ, સંશોધન અને આવકને ઉત્તેજન મળશે.'

વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું, ''કલમ 370 અંગે લેવામાં આવેલા તાજેતરના નિર્ણયને કારણે રોકાણની તકો ઉજળી બનશે.''

"આ ક્ષેત્ર પર્યટન, આઈટી, ખેતી અને સ્વાસ્થ્યવિષયક સુવિધાઓ માટે સાનુકૂળ છે. તેનાથી એક એવી ઇકો-સિસ્ટમ તૈયાર થશે, જે કૌશલ્ય, પ્રતિભા અને પ્રાદેશિક ઉત્પાદનો માટે લાભદાયી બની રહેશે.''

"આઈઆઈટી અને આઈઆઈએમ જેવી વધુ સંસ્થાઓ શરૂ થવાથી યુવાવર્ગ માટે શિક્ષણની ઉત્તમ તકો ઊભી થશે અને કાશ્મીરને પણ કૌશલ્ય ધરાવતા કર્મચારીઓ મળી રહેશે."

"હવાઈમથકો અને રેલવેનું આધુનિકરણ થવાથી પરિવહન સેવાઓમાં સુધારો થશે. જેનાથી કાશ્મીરની પેદાશો અને ઉત્પાદનો સમગ્ર દેશમાં પહોંચી શકશે અને તેને કારણે તેની સાથે સંકળાયેલા લોકોને ફાયદો થશે.''

કલમ 370 દૂર કરવા પાછળનો આશય

આ સવાલના જવાબમાં વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું, "કલમ 370ની બાબત ભારતની આંતરિક બાબત છે."

"મેં આ નિર્ણય ચર્ચા-વિચારણાને અંતે લીધો છે અને આ નિર્ણયને કારણે ભવિષ્યમાં લોકોનું કલ્યાણ થશે એ અંગે હું નિશ્ચિંત છું."

વડા પ્રધાન મોદીને સવાલ પૂછવામાં આવ્યો કે એનડીએ સરકાર પોતાના બીજા કાર્યકાળમાં જળસંરક્ષણને પોતાનું લક્ષ્ય ગણાવી રહી છે, તો શું તેનાથી વરસાદ પર ભારતના અર્થતંત્રની નિર્ભરતામાં ઘટાડો થશે?

આ સવાલના જવાબમાં વડાપ્રધાન મોદીએ કહ્યું, "જળ-શક્તિનું અભિયાન માત્ર એક સરકારી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકનું આંદોલન છે."

"જેમાં કેન્દ્ર સરકાર એક ભાગીદારની ભૂમિકામાં છે."

વડા પ્રધાને કહ્યું કે,...\n\ntl;dr:

જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં બંધારણની કલમ 370ની અસરકારકતા સમાપ્ત થયા બાદ બદલાયેલી પરિસ્થિતિ વિશે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં પ્રથમ વખત ચીન, અમેરિકા, કાશ્મીર તથા અર્થતંત્ર જેવા મુદ્દાઓ અંગે વાત કરી.


કાશ્મીર મધ્યસ્થી અંગે ભારતની પ્રતિક્રિયા અંગે ઇમરાન ખાને શું કહ્યું?\nબીજી તરફ તેમણે આ મામલે ભારત તરફથી આપવામાં આવેલી પ્રતિક્રિયાઓ મામલે પણ ટિપ્પણી કરી છે.

ઇમરાન ખાન હાલ અમેરિકાના ત્રણ દિવસના પ્રવાસે છે અને તેઓ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને મળ્યા હતા.

બંનેની મુલાકાત વખતે ટ્રમ્પે કાશ્મીરના વિવાદને હલ કરવા માટે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મધ્યસ્થા કરવાની ઑફર કરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે મોદીએ જ તેમને મધ્યસ્થા માટે કહ્યું હતું. જે બાદ ભારતમાં આ મામલે હંગામો થયો.

આખરે ભારતના વિદેશ પ્રધાન જયશંકરે સ્પષ્ટતા કરી કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આવું કહ્યું નથી.

ઇમરાન ખાને શું કહ્યું?

ઇમરાન ખાને કાશ્મીર અને ટ્રમ્પના નિવેદન પર ટ્વીટ કરીને પોતાની પ્રતિક્રિયા જાહેર કરી છે.

તેમણે કહ્યું, "રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની 70 વર્ષથી ચાલ્યા આવતા કાશ્મીર વિવાદને ઉકેલવા માટે ભારત અને પાકિસ્તાનને ટેબલ પર લાવવાની ઑફર અંગે ભારતની પ્રતિક્રિયાથી તેમને નવાઈ લાગી છે. કાશ્મીર વિવાદનો ઉકેલ ના આવવાને કારણે કાશ્મીરની પેઢીઓ તેનો ભોગ બની રહી છે."

આ મામલે ભારતે પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દેતાં કહ્યું છે કે ભારત પાકિસ્તાન સાથેના મુદ્દાઓને દ્વિપક્ષીય મંત્રણા દ્વારા જ ઉકેલશે.

ભારતના વિદેશ પ્રધાન જયશંકરે સંસદમાં પણ એ વાતની સ્પષ્ટતા કરી છે કે કાશ્મીર મામલે કોઈની મધ્યસ્થીનો સવાલ જ નથી.

સમગ્ર મામલો શું છે?

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન સાથે વૉશિંગ્ટનમાં એક પત્રકારપરિષદમાં ટ્રમ્પે કહ્યું, "બે અઠવાડિયાં પહેલાં જ મારે નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત થઈ હતી અને તેમણે મને કહ્યું હતું કે શું તમે મધ્યસ્થી બનવા ઇચ્છો છો? મેં પૂછ્યું ક્યાં? તો તેમણે કહ્યું, કાશ્મીરમાં."

ટ્રમ્પે કહ્યું, "જો હું મદદ કરી શકું તો મને મધ્યસ્થી બનીને ખુશી થશે."

ટ્રમ્પના આ નિવેદનને ભારતે રદિયો આપ્યો છે.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે ટ્વિટર પર કહ્યું, "અમે પ્રેસમાં રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પનું નિવેદન જોયું. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આવી કોઈ માગ રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પ સામે કરી નથી."

તેમણે કહ્યું, "ભારતનો સતત એ મત રહ્યો છે કે પાકિસ્તાન સાથે દરેક મુદ્દા પર દ્વિપક્ષી વાતચીત થશે. પાકિસ્તાન સાથે કોઈ પણ વાતચીતમાં શરત એ જ છે કે તે સરહદ પરથી ઉગ્રવાદ બંધ કરે."

આ મુદ્દે કૉંગ્રેસ તરફથી પણ પ્રતિક્રિયા આવી છે.

કૉંગ્રેસના પાર્ટી પ્રવક્તા રણદીપ સુરજેવાલાએ ટ્વીટ કર્યું, "ભારતે ક્યારેય જમ્મુ-કાશ્મીર મુદ્દે ત્રીજા પક્ષની મધ્યસ્થીનો સ્વીકાર કર્યો નથી."

પાકિસ્તાનમાં...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કાશ્મીર મામલે મધ્યસ્થા કરવાની ઑફરનું સ્વાગત કર્યું છે.


કાશ્મીર મામલે ભડકેલા ઇમરાન ખાનના વીડિયોની અસલિયત શું છે? ફૅક્ટ ચેક\nલગભગ ત્રણ મિનિટના આ વીડિયોમાં ઇમરાન ખાન સાથે પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહમૂદ કુરેશી અને રેલ મંત્રી શેખ રાશીદ અહમદ પણ દેખાય છે.

સોશિયલ મીડિયા પર છેલ્લાં કેટલાંક દિવસોમાં આ વીડિયો વીસ લાખથી વધુ વખત જોવાયો છે. તેમાં દેખાય છે કે ઇમરાન ખાન ગુસ્સામાં આવીને પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં હાજર લોકોને શાંત રહેવા કહે છે.

અમને જાણવા મળ્યું કે આ વીડિયોને પચાસ હજારથી વધુ વખત શૅર કરવામાં આવ્યો છે અને જેમણે આ વીડિયો ફેસબુક કે ટ્વિટર પર શૅર કર્યો છે, તેઓ લખે છે, "અનુચ્છેદ -70 પર કોઈ પણ દેશનો સાથ ન મળવાથી પાકિસ્તાનના પીએમ ઇમરાન ખાન પત્રકારોને ગાળો આપવા લાગ્યા."

વિવિધ ફેસબૂક પેજ પર પોસ્ટ

જમ્મુ-કાશ્મીરથી અનુચ્છેદ 370ના ખાસ દરજ્જાને રદ્દ કરવાના ભારતના નિર્ણયની પાકિસ્તાન જાહેરમાં ટીકા કરે છે અને આ મામલે આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલત તેમજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષા પરિષદમાં પણ રજૂઆત કરી છે.

ચીને આ મુદ્દે પાકિસ્તાનના પક્ષમાં નિવેદન આપ્યા છે. પરંતુ ઘણા દેશો જમ્મુ-કાશ્મીરને ભારત-પાકિસ્તાનનો દ્વિપક્ષીય મુદ્દો ગણાવ્યો છે.

બીબીસીને જાણવા મળ્યું કે અનુચ્છેદ 37ના મુદ્દાને જોડી સોશિયલ મીડિયા પર પીએમ અમરાન ખાનનો જે વીડિયો શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે, તે બહુ જૂનો છે અને જમ્મુ-કાશ્મીર મુદ્દે બંને દેશોની હાલની સ્થિતિને તેની સાથે કોઈ જ લેવા-દેવા નથી.

આ વાયરલ વીડિયો ક્યારનો છે?

રિવર્સ ઇમેજથી જાણવા મળે છે કે આ વીડિયો જૂન 2015નો છે, એ સમયે ઇમરાન પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન નહોતા.

વર્ષ 2015માં પાકિસ્તાનમાં નવાઝ શરીફની પાકિસ્તાન મુસ્લીમ લીગ પાર્ટીની સરકાર હતી અને નવાઝ શરીફ દેશના વડા પ્રધાન હતા.

જ્યારે 'પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઇન્સાફ' પાર્ટીના ચૅરમૅન ઇમરાન ખાન પાકિસ્તાનમાં વિપક્ષના સૌથી મોટા નેતાઓમાંના એક હતા.

ઇન્ટરનેટ પર હાલ કેટલાક જૂના મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ આ વીડિયો 8 જૂન 2015નો છે.

પાકિસ્તાનની સમા ટીવીએ આ વીડિયો શૅર કરતાં લખ્યું હતું, "રાવલપિંડી શહેરની એક જનસભામાં મીડિયા સાથે વાત કરતા પોતાના સમર્થકો પર ભડક્યા પીટીઆઈ ચીફ ઇમરાન."

પરંતુ આ વીડિયોને એડિટ કરીને સોશિયલ મીડિયા પર માત્ર એટલો જ ભાગ વપરાયો છે, જ્યારે ગુસ્સામાં આવેલા ઇમરાન ખાન લોકો પર 'ચૂપ-ચૂપ'ની બૂમો પાડે છે.

શું હતો સમગ્ર મામલો?

હકીકતમાં આ વીડિયો જે સમયનો છે ત્યારે ઇમરાન ખાન પોતાના સમર્થકોને શાંત રહેવાની અપીલ કરી હતી અને પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં તેમણે મીડિયાના લોકોને કહ્યું હતું કે 'પંજાબ પોલીસની ભૂમિકા યોગ્ય...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર એ દાવા સાથે શૅર થઈ રહ્યો છે કે 'જમ્મુ કાશ્મીર મુદ્દે કોઈ દેશનું સમર્થન ન મળતાં ઇમરાન ભડકેલા છે. તેથી તેમણે મીડિયાકર્મીઓ સાથે ગેરવર્તન કર્યું.'


કાશ્મીર મામલે રાહુલ ગાંધી અને પાકિસ્તાનના મંત્રી સામસામે\nફવાદ ચૌધરીએ રાહુલ ગાંધીની ટ્વીટ પર લખ્યું કે ''તમારી રાજનીતિની સૌથી મોટી સમસ્યા કન્ફ્યૂઝન છે. તમારે સત્ય તરફ ઝોક રાખવો જોઈએ, જેમ સાથે તમારા પરદાદા મજબૂતીથી ઊભા હતા. નહેરૂ ભારતીય ધર્મનિરપેક્ષતા અને ઉદાર વિચારનું પ્રતીક હતા. યે દાગ દાગ ઉજાલા યે શબ-ગઝીદા સહર, વો ઇંતજાર થા જિસકા યે વો સહર તો નહીં...''

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

ટ્વીટની છેલ્લી લીટીમાં એમણે ટાંકી છે તે  પ્રખ્યાત શાયર ફૈઝની કવિતાની પંકિતઓ છે. ફૈઝ અહેમદ ફૈઝે આ કવિતા અંગ્રેજો સામે આઝાદી મળી એ પછી લખી હતી.

રાહુલ ગાંધીએ શું કહ્યું હતું?

જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો ખતમ કરાયા પછી રાહુલ ગાંધીએ પહેલીવાર પાકિસ્તાનને નિશાને લઈને ટ્વીટ કર્યું હતું.

કાશ્મીર મુદ્દે સંયુક્ત રાષ્ટ્રને લખેલા કથિત પત્રમાં પાકિસ્તાને કૉંગ્રેસના પૂર્વ પ્રમુખ રાહુલ ગાંધીનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે એમણે પણ કાશ્મીર ખીણની હાલત પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કર્યું કે 'હું આ સરકાર સાથે અનેક મુદ્દાઓ પર અસહમત છું, પરંતુ હું એ સ્પષ્ટ કરી દઉં છું કે કાશ્મીર ભારતનો આંતરિક મામલો છે અને પાકિસ્તાન કે અન્ય કોઈ માટે એમાં દખલગીરીને અવકાશ નથી.

રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે કાશ્મીરમાં હિંસા એ પાકિસ્તાનપ્રેરિત છે.

પોતાના એક ટ્વીટમાં એમણે પાકિસ્તાન ઉપર પણ નિશાન પણ સાધ્યું. રાહુલ ગાંધીએ લખ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં હિંસા થઈ છે. ત્યાંની હિંસાને પાકિસ્તાન તરફથી ઉશ્કેરણી અને સમર્થન મળે છે, જેને દુનિયાભરમાં આતંકવાદના સમર્થક તરીકે જોવામાં આવે છે.

પાકિસ્તાનના કથિત પત્રમાં રાહુલ ગાંધીના ઉલ્લેખ પર કૉંગ્રેસે કહ્યું કે આમાં રાહુલ ગાંધીનું નામ લેવું એ પાકિસ્તાનની શરારત છે. કૉંગ્રેસે એમ પણ કહ્યું કે આખી દુનિયા જાણે છે કે જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ ભારતનું અભિન્ન અંગ હતું, છે અને રહેશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે રાહુલ ગાંધી અને વિપક્ષના નેતાઓનું એક પ્રતિનિધિમંડળ શનિવારે શ્રીનગર પહોંચ્યું હતું, પરંતુ તેમને ઍરપૉર્ટથી જ પરત મોકલી દેવામાં આવ્યા હતા.

એ પછી રાહુલ ગાંધીએ મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સ્થિતિ સામાન્ય નથી.

આ ટ્વીટની પાકિસ્તાનમાં પણ ખૂબ ચર્ચા થઈ. પાકિસ્તાન મીડિયાએ આને મહત્ત્વનું સ્થાન આપ્યું.

રવિવારે પાકિસ્તાનના વિજ્ઞાન અને ટૅકનૉલૉજીમંત્રી ફવાદ ચૌધરીએ પણ ટ્વીટ કર્યું.

એમણે મોતીલાલ નહેરુ અને જવાહરલાલ નહેરુનો ઉલ્લેખ કરીને લખ્યું કે એમના દૌહિત્રને એમના પૂર્વજોના ઘર કાશ્મીરમાં નથી...\n\ntl;dr:

કાશ્મીર મામલે રાહુલ ગાંધી અને પાકિસ્તાનના મંત્રી સામસામે આવી ગયા છે. રાહુલ ગાંધીની ટ્વીટ પર પાકિસ્તાનના વિજ્ઞાન અને ટૅકનૉલૉજીમંત્રીએ પ્રતિક્રિયા આપી છે.


કાશ્મીર મુદ્દે ઇમરાન ખાને ભૂલો કરી : આસિફા ભુટ્ટો\nતેમણે કહ્યું કે વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનનું આ વિષયે સંસદમાં મોડેથી ભાષણ આપવું તેમની નિષ્ફળતા હતી.

તેમણે કહ્યું, "પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રીનું પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જવું અને કહેવું કે પાકિસ્તાને વિશ્વ સમુદાય પાસેથી વધારે આશા રાખવી જોઈએ નહીં, એ ઘણું હાસ્યાસ્પદ હતું."

પાકિસ્તાનના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ આસિફ અલી ઝરદારીએ પોતાની ધરપકડ પહેલાં ઘણી વખત એવો ઇશારો કર્યો હતો કે જો તેમની ધરપકડ કરવામાં આવશે તો પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી(પીપીપી)ની તમામ બાબતોની જવાબદારી પાર્ટી ચૅરમૅન બિલાવલની રહેશે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું હતું કે જો બિલાવલ પણ કાયદાની પકડમાં આવી જશે તો રાજકીય બાબતો તેમની દીકરી આસિફા ભુટ્ટો ઝરદારી જોશે.

પોલિયોની નાબૂદી માટે કામ કરનારાં આસિફા ભુટ્ટો ઝરદારી અત્યાર સુધી એક સામાજિક કાર્યકર્તા તરીકે જોવા મળ્યાં છે. પરંતુ હવે તેમની જિંદગીમાં રાજકારણનો રંગ પણ જોવા મળે છે.

'કાશ્મીર મુદ્દે વિશ્વ સમુદાયે જે ભૂમિકા નિભાવવી જોઈએ તે નિભાવી નથી.'

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આસિફા ભુટ્ટોએ કહ્યું કે કાશ્મીરના મુદ્દા પર વિશ્વ સમુદાયે જે ભૂમિકા અદા કરવાની જરૂર હતી, તે કરી નથી અને હાલ સુધી નિંદા પણ કરી નથી.

તેમણે ભારતીય સેના પર માનવઅધિકારોના હનનનો આરોપ મૂક્યો. તેમણે કહ્યું, "હાલ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં મહિલાઓની ઇજ્જત સલામત નથી અને બાળકોની હત્યા કરવામાં આવી રહી છે."

"આંદોલનકારીઓ પર ગોળીઓ ચલાવવામાં આવી રહી છે. જો કોઈ પાકિસ્તાનનો ઝંડો લહેરાવે છે તો તેમની પર ગોળીઓ ચલાવવી ભારતીય સૈન્ય પોતાનો હક સમજે છે, તે માનવ અધિકારોનું ઘોર ઉલ્લંઘન કરે છે અને દુનિયા તેના પર શાંત છે."

તેમણે કહ્યું, "આ સમયે કાશ્મીરમાં જ્વલંત સ્થિતિ છે."

"હું એ વાત ફરીથી કહેવા માંગીશ જે મારા પિતાએ સંસદમાં કહી હતી કે જો આ બધું અમારી સરકારમાં થયું હોત તો તે પહેલી જ ફ્લાઇટમાં યુએઈ ગયા હોત, પછી ચીન, રશિયા અને પછી ઈરાનનો પ્રવાસ કરતા, મુસ્લિમ દેશોને એકઠા કરતા અને પોતાના સાથીઓને કહ્યું હોત કે તે અમારી સાથે ઊભા રહીને આ ફાસીવાદ અને માનવ સંકટની સામે અવાજ ઉઠાવે જે આ સમયે કાશ્મીરમાં થઈ રહ્યો છે."

તેમણે કહ્યું કે આ જોવા માટે તમારે માત્ર ગઢી ખુદાબખશ જવાની જરૂરિયાત છે કે મારા ઘરના કેટલા લોકોએ આ દેશ માટે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે.

અમારી પાસે માત્ર આ જ રસ્તો હતો કે કાંતો અમે ચૂપ રહીએ અથવા તો આગળ આવીને અવાજ ઉઠાવીએ.

તેમણે કહ્યું, "મારા નાનાએ લોકોના અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવવાને મહત્ત્વ આપ્યું છે...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનનાં પૂર્વ વડાંપ્રધાન બેનઝીર અલી ભુટ્ટોનાં દીકરી આસિફા અલી ભુટ્ટોએ બીબીસી ઉર્દૂને કહ્યું કે કાશ્મીર મુદ્દે ઇમરાન ખાને ભૂલો કરી છે.


કાશ્મીર મુદ્દે જગતનું ધ્યાન ખેંચવા પાકિસ્તાન શિમલા કરારને હથિયાર બનાવશે?\nઇમરાન ખાને શુક્રવારે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદમાં એક સભાને સંબોધન કર્યું હતું. આ સભા ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરનાં લોકો સાથે એકતા દર્શાવવા માટે યોજવામાં આવી હતી.

ઇમરાન ખાને આક્ષેપ કર્યો છે કે 'ખીણમાં ભારતીય સૈનિકો અત્યાચાર કરી રહ્યા છે'. પોતાના ભાષણમાં ઇમરાન ખાને અન્ય પણ ઘણી કડક વાતો કરી.

હકીકતમાં જ્યારથી ભારતે કાશ્મીરનો અનુચ્છેદ 370 અંતર્ગત મળતો ખાસ દરજ્જો રદ કર્યો છે ત્યારથી પાકિસ્તાન આ મુદ્દાનું આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

ઇમરાન ખાન પહેલાં જ જાહેરાત કરી ચૂક્યા છે કે શુક્રવારે ભારત પ્રશાસિત કશ્મીરના લોકો સાથે એકતા પ્રદર્શન કરવામાં આવશે.

આના ભાગરૂપે તેઓ શુક્રવારે મુઝફ્ફરાબાદ પહોંચ્યા હતા. પ્રદર્શનને મોટું સ્વરૂપ આપવા માટે તેમણે પાકિસ્તાનના ટીવી અને ફિલ્મોની હસ્તીઓને પણ આમંત્રણ આપ્યું હતું. આ પ્રદર્શનમાં પૂર્વ ક્રિકેટર શાહિદ આફ્રિદી પણ જોડાયા હતા.

ઇમરાન ખાનની મોટી વાતો

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહેમુદ કુરેશી

ઇમરાન ખાન ઘણો મોટો શો કરવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે અને એ દર્શાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે કે પાકિસ્તાન ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના લોકોની સાથે છે.

તેનું એક કારણ એ પણ છે કે પાકિસ્તાન પર આરોપ છે કે તે મૌન છે અને કંઈ કરતું નથી.

તેથી કૂટનીતિના મંચ પર જે થઈ રહ્યું છે તે ઉપરાંત દર શુક્રવાર થઈ રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલું રહે તેવા તેમના પ્રયત્નો છે.

ઉગ્રવાદને લઈને પાકિસ્તાન પોતે જ લાંબા સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય સવાલોથી ઘેરાયેલું છે. તેમ છતાં ઇમરાન ખાને કેટલીક એવી વાતો કહી, જેનાથી જણાયું કે તેઓ જોખમ ઉઠાવી રહ્યા છે.

પ્રદર્શનમાં આવેલાં યુવાનોને ઇમરાન ખાને પૂછ્યું કે શું તમે નિયંત્રણ રેખા પાસે જવા ઇચ્છો છો? લોકોનો હકારાત્મક જવાબ મળતાં તેમણે કહ્યું, 'હું તમને કહીશ કે ક્યારે જવાનું છે.'

આ નિવેદનને ઘણાં લોકો એ રીતે પણ લઈ શકે છે કે ઇમરાન ખાનનો સંકેત ખીણમાં પ્રૉક્સી વૉર તરફ છે અને જ્યારે પાકિસ્તાનની સરકાર ઇચ્છે તો આ દાવ પણ રમી શકે છે.

બની શકે કે તેમને આ નિવેદન અંગે પ્રશ્ન પૂછાય તો તેમને જવાબ આપવામાં મુશ્કેલી થાય.

અત્યાર સુધી પાકિસ્તાન સરકારની અધિકૃત નીતિ તો એવી રહી છે કે સરકાર ઉગ્રવાદની મદદ લેશે નહીં, પરંતુ શુક્રવારના ભાષણ પરથી એવું જ લાગે છે કે તેઓ ભારતને ડરાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે અને એવું સાબિત કરવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે કે તેમની પાસે હજુ આ પત્તું પણ છે.

જ્યાં સુઘી...\n\ntl;dr:

પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન ઇમરાન ખાને ચેતવણી આપી છે કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં વિરોધ પ્રદર્શનો અને અસહમતીનું દમન કરવાથી દુનિયામાં મુસ્લિમોમાંનો ઝોક ઉગ્રવાદ તરફ ઢળશે.


કાશ્મીર મુદ્દે લંડનમાં ભારતીય દૂતાવાસમાં તોડફોડ કરવામાં આવી, બીજી ઘટના\nઆ વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભારતીય દૂતાવાસ પર લોકોએ ઇંડા, ટામેટાં, પથ્થરો અને સ્મૉક બૉમ્બ્સ ફેંકયા હતા.

આ અગાઉ 15 ઑગસ્ટના રોજ પણ દૂતાવાસમાં આઝાદી દિવસની ઉજવણી દરમિયાન હુમલાની ઘટના બની હતી.

કાશ્મીરના લોકો પર લાગેલાં પ્રતિબંધો અને કરફ્યૂના વિરોધમાં દસ હજાર જેટલાં બ્રિટીશ પાકિસ્તાનીઓ લંડનમાં રેલી કાઢી હતી.

શરૂઆતમાં શાંતિપૂર્ણ એવી આ રેલી લંડન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસ પહોંચતા ઉગ્ર બની હતી.

ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટમાંથી ઇન્ડિયન હાઇ કમિશનની કચેરી સુધી થયેલી રેલી દરમિયાન તેમણે હાઇ કમિશનની કચેરીને નિશાન બનાવી હતી.

આ રેલીનું આયોજન બ્રિટીશ કાશ્મીરી લોકોના એક જૂથ 'કાશ્મીર ફ્રીડમ મંચ'દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

આ રેલીમાં યૂકે લેબર પાર્ટીના સાંસદ સહિતના લોકો જોડાયા હતા. ભારતીય દૂતાવાસે ટ્વીટર પર એક તસવીર પોસ્ટ જેમાં બારીઓના કાચ તૂટેલા દેખાતા હતા.સમાચાર સંસ્થા પીએ મુજબ આ મામલે બે લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

લંડનના મેયર સાદિક ખાને પણ ભારતીય દૂતાવાસ પર થયેલી તોડફોડની ટીકા કરી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે મંગળવારે બ્રિટન તરફથી કાશ્મીરમાં માનવઅધિકાર ભંગને લઈને ચિંતા દર્શાવવામાં આવી હતી.

મંગળવારે બ્રિટને કહ્યું કે ભારતના સંવિધાનના અનુચ્છેદ 370ને હઠાવ્યા બાદ કાશ્મીરમાં માનવ અધિકારોનાં ઉલ્લંઘનના કોઈ પણ આરોપ માટે ઊંડી, ઝડપી અને પારદર્શક તપાસ થવી જોઈએ.

બ્રિટનના વિદેશ મંત્રી ડોમિનિક રોબે હાઉસ ઑફ કૉમનના સાંસદોને કહ્યું કે તેમણે 7 ઑગસ્ટે ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જય શંકર સાથે વાત કરી હતી.

ડોમિનિકે એવું પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કાશ્મીર ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો દ્વિપક્ષી મામલો છે.  તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે માનવ અધિકારોની ચિંતાએ તેને આંતરરાષ્ટ્રિય મુદ્દો બનાવી દીધો છે.

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનના નાગરિકોની તસવીર

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\n\ntl;dr:

ભારત સરકારે કાશ્મીરનો ખાસ રાજ્યનો દરજ્જો રદ્દ કરીને અનુચ્છેદ 370 હઠાવ્યો તેને આજે એક મહિનો થયો છે ત્યારે ફરી એકવાર લંડન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસ પર હિંસક વિરોધ પ્રદર્શન થયું છે.


કાશ્મીર સંપૂર્ણપણે ભારતનો ભાગ થવા હજુ 'પરિપક્વ' નથી?\nકંઈ કેટલાંય પરિબળો એમાં ગૂંચવાતાં જાય છે અને વખત વીતતાં બીજાં પરિબળો ઉમેરાતાં જાય છે, સમસ્યા વધારે પેચીદી બનતી જાય છે.

આવી સમસ્યાઓનું સીધુંસાદું એકસૂત્રી સમાધાન હોતું નથી.

કાશ્મીરનો જ દાખલો લઈએ તો, બંધારણની કલમ 370 એ કાશ્મીરના અઘરા સમીકરણનાં ઘણાં પાસાંમાંનું એક છે - એકમાત્ર નથી.

બંધારણની 370મી કલમ રદ કરીને નરેન્દ્ર મોદી સરકાર ઇતિહાસ સર્જવા ઈચ્છે છે, પણ સમસ્યાના સમાધાનની આ એક શરૂઆત છે.

આ પ્રયત્ન સફળ થાય છે કે નહી, તે હવે પછીનાં પગલાં પર આધાર રાખશે.

ગૂંચની જ ઉપમા ચાલુ રાખીએ તો, ભારતના ભાગલાના વૈષમ્યના પરિણામે ઊભું થયેલું કાશ્મીરનું કોકડું આવું છે.

એક તો એના ભારતમાં જોડાવા સંબંધી સંધિના કાનૂની કાવાદાવા છે, બીજું અલગાવવાદી માનસિકતા અને હિંસા છે જેમાં ત્રાસવાદી સંગઠનો ભળ્યાં છે.

ત્રીજું પાડોશી દેશ પાકિસ્તાન પોતાનું વજૂદ પૂરવાર કરવા આમાં એક તક જુએ છે, અને બાકી રહ્યું તો રાજકારણ છે, રાજ્યનું અને કેન્દ્રનું.

આ બધા કર્તાહર્તાઓ અલગઅલગ દિશામાં દોરીઓ ખેંચ્યા કરે છે, અને પ્રજા - સ્થાનિક, હિજરતી અને બાકીના - તેમાં ભીંસાય છે.

ભારતીય જનતા પક્ષ અને જમણેરી વિચારધારા માને છે કે, વિવાદનું મૂળ એ છે કે કાશ્મીર પોતાને કંઈક અલગ કે કંઈક વિશેષ માને છે, અને એ વિશેષતા કલમ 370થી આવે છે.

આઝાદી પછી કાશ્મીર રાજ્ય ભારત સંઘમાં જોડાયું ત્યારની શરતો પ્રમાણે બંધારણની કલમ 370 હેઠળ તેને ખાસ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો. જેની હેઠળ રાજ્યને પોતાનું અલાયદું બંધારણ રાખવા મળ્યું.

સંરક્ષણ, નાણાં, વિદેશી સંબંધો અને સંદેશાવ્યવહાર - એ ચાર બાબતોમાં રાજ્ય કેન્દ્રને અધીન છે, બાકીના વિષયોમાં તે સ્વાયત્ત છે, એવી પણ સમજ હતી.

ઉપરાંત, કલમ '35એ' હેઠળ, બાકીના ભારતીયો આ રાજ્યમાં જમીન ખરીદી શકતાં નથી.

આ થઈ કાગળ પરની કાનૂની સમજ. વ્યવહારમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો નામ પૂરતો રહ્યો છે.

ભારતીય સંસદે પસાર કરેલો દરેક કાયદો આ રાજ્યમાં લાગુ પડે જ છે (તેની વિધાનસભા દરેક કાનૂનને અલગથી પસાર કરે છે).

રાજ્યની વડી અદાલતે જ્યારે એમ કહ્યું કે, ચાર વિષયો બાદ કરતાં રાજ્ય સરકાર પાસે સંપૂર્ણ સત્તા છે, ત્યારે ડિસેમ્બર 2016માં સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે રાજ્ય સરકાર ભારતના બંધારણથી ઉપર નથી.

જમીન ન ખરીદવાને લગતી જોગવાઈ બહારથી જોઈએ તો અયોગ્ય લાગે, પણ એનો હેતુ 'ડેમૉગ્રાફિક પ્રોફાઈલ' જાળવી રાખવાનો છે.

બીજા શબ્દોમાં, શહેરોમાંથી આવીને લોકો મૂળ નિવાસી કે...\n\ntl;dr:

ઇતિહાસનો દોર જાતભાતના આટાપાટામાંથી આગળ વધતાં-વધતાં ક્યારેક એવી ગૂંચો ઊભો કરતો જાય છે, જેને વર્ષોનાં વર્ષો સુધી ઉકેલી શકાતી નથી.


કાશ્મીર સામૂહિક બળાત્કાર : 'હું મારી બાળકીના મૃતદેહને વળગી પડ્યો'\nઆ બે રમકડાંને તે ક્યારેક આગળ ખેંચે છે તો ક્યારેક પાછળ લઈ જાય છે.

એના હાથ રાખથી મેલા થઈ ગયા છે છતાં પણ આ વાતથી અજાણ તે ચૂપચાપ રાખમાં રમકડાની ગાડીથી રમ્યા કરે છે.

હું રિઝવાનના ફોટો પાડવા માંડ્યો ત્યારે એની સાથે રમતી એક બાળકી મારી પાસે આવી ગઈ.

રિઝવાને મને કહેવા લાગ્યો, ''આ મારી બહેન નથી. મારી બહેન તો ઇંશા હતી. આ તો બીજા કોઈની બહેન છે.''

મેં રિઝવાનને મેં પૂછયું, "શું ઇંશા તારી સાથે અહીં રમતી હતી?"

આ સવાલ સાંભળતા જ તે બેબાકળો બની ગયો અને કહ્યું, ''હાં એ મારી સાથે રમતી હતી પણ અત્યારે તે અહીંયા નથી. મને એની ખૂબ યાદ આવે છે.''

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના બારામુલા જિલ્લાના બોનિયાર વિસ્તારના લડી ગામમાં ગયા સોમવારે એ વખતે સનસનાટી ફેલાઈ ગઈ જ્યારે નવ વર્ષની ઇંશાનો મૃતદેહ તેના જ ઘરથી એક કિલોમીટર દૂર જંગલમાંથી મળી આવ્યો.

બોનિયાર શ્રીનગરથી એંસી કિલોમીટર દૂર છે.

સોમવારે પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે ઇંશા પર સામૂહિક બળાત્કાર કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ તેની હત્યા કરી દેવાઈ.

જોકે, પાછળથી પોલીસ તપાસને કારણે સામે આવેલી વિગતોથી તેનાથી પણ ક્રુર હતી.

પોલીસનું કહેવું છે કે બાળકીની સાવકી માતાએ પોતાનાં 14 વર્ષનાં દીકરા અને બીજા ત્રણ લોકોની સાથે મળીને આ બાળકીનો બળાત્કાર કરાવડાવ્યો હતો અને એ સમયે તે ત્યાં જ હાજર હતી.

'ક્યાં ક્યાં નથી શોધી અમે અમારી દીકરીને'

મંગળવારે બાળકીના પિતા અને માતાને લોકો આશ્વાસન આપી રહ્યા હતા.

પોતાના એકમાળના મકાનમાં પોતાની બીજી પત્ની ખુશ્બુ સાથે બેઠેલા પીડિતાના પિતા મુશ્તાક અહમદ ગનાઈ એકદમ આઘાતમાં બેઠેલા જણાતા હતા. ગામમાં મુશ્તાકની એક દુકાન છે.

જે દિવસે ઇંશા ગુમ થઈ એ દિવસને યાદ કરતા મુશ્તાક જણાવે છે, ''તે 23 ઑગસ્ટ 2018 નો દિવસ હતો. ઈદનો બીજો દિવસ. હું બપોરે જમ્યો અને બાળકોને નજીકના બગીચામાં ફરવા લઈ જવાની

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તૈયારી કરી રહ્યો હતો. બધાં બાળકો ભેગા થઈ ગયાં પણ ઇંશા હાજર નહોતી.''

''મેં આ વિસ્તારમાં અનેક જગ્યાએ ઇંશાને શોધી પણ તે ક્યાંય મળી નહીં. પછી હું એ જ પાર્કમાં ગયો જ્યાં બાળકોને લઈ જવાનો હતો. ત્યાં પણ તે ના મળી.

"ત્યારબાદ હું ગભરાઈ ગયો અને દવાખાનામાં પહોંચી ગયો. ત્યાં બે વ્યક્તિ મળી, મેં મારી દીકરીની તસવીર બતાવી. મોડી રાતે હું ઘેર પહોંચ્યો. પછી એક વખત હું એને શોધવા માટે ખેતરોમાં ગયો,જંગલમાં ગયો પણ તે મળી નહીં.''

મુશ્તાક અહમદ જણાવે છે, ''આગલા દિવસે સવારે હું બારામુલાની...\n\ntl;dr:

નવ વર્ષની નિર્દોષ ઇંશા(બદલેલું નામ)નો ભાઈ રિઝવાન પોતાનાં ઘરની બહાર રાખેલી રાખ પર મૂકેલાં રમકડાં સાથે એકલો એકલો રમી રહ્યો છે.


કાશ્મીર, અયોધ્યા પછી મોદીનું આગામી નિશાન યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ પર?\n5 ઑગસ્ટે ભારત સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને બે ભાગમાં વહેંચવાનો નિર્ણય કર્યો, આની સાથે જ જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપતી અનુચ્છેદ 370ની મુખ્ય જોગવાઈઓને બેઅસર કરી દેવાઈ.

આ પછી 9 નવેમ્બરે સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષો જૂનાં અને ભારતીય ઇતિહાસના સૌથી વિવાદિત મુદ્દામાંથી એક એવા બાબરી મસ્જિદ-રામમંદિર કેસનો ચુકાદો આપ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં વિવાદિત જમીનને હિંદુ પક્ષને સોંપવાની વાત કહી.

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયની સાથે જ અયોધ્યામાં રામમંદિર નિર્માણનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો છે.

રાજકીય તબકામાં ચહલપહલ છે કે હવે મોદી સરકારના ઍજન્ડામાં નવું લક્ષ્ય ક્યું છે. હવે તે પોતાના કોઈ મોટા ચૂંટણી વાયદાને પૂર્ણ કરવા માટે કાયદો બનાવી શકે છે.

ક્યું નવું લક્ષ્ય?

ઘણાં રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મોદી સરકારના આગામી ઍજન્ડામાં સૌથી વધારે નજીક યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ સાથે જોડાયેલું બિલ છે.

આ સિવાય, આખા દેશમાં એનઆરસી લાગુ કરવો અને નાગરિકત્વનો કાયદો બનાવવો એ પણ ભાજપ સરકારના મુખ્ય ઍજન્ડામાં છે.

ભાજપના રાજકારણને નજીકથી જોનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રદીપ સિંહ કહે છે કે ભાજપના ત્રણ મુખ્ય ઍજન્ડા છે અયોધ્યા, અનુચ્છેદ 370 અને યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ.

આમાંથી બે કામ લગભગ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યા છે અને હવે તે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ પર પોતાનું કામ શરૂ કરશે.

પરંતુ પ્રદીપ સિંહ માને છે કે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ અગાઉ સરકાર એનઆરસી અને નાગરિક્તા બિલ પર કામ કરવા ઇચ્છશે.

તે કહે છે, "આગામી શિયાળુ સત્રમાં સરકાર એનઆરસી અને નાગરિકતા બિલ રજૂ કરી શકે છે કારણ કે આ મુદ્દે સરકાર પહેલાંથી જ ઘણું કામ કરી ચૂકી છે અને પાર્ટી હાલના દિવસોમાં આ મુદ્દાઓ પર ઘણી ગંભીર છે."

પ્રદીપ સિંહ કહે છે કે આ પછી મોદી સરકાર યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ પ્રત્યે પણ ગંભીર છે પરંતુ એના માટે તેમને જનમાનસની સહમતી લેવી પડશે.

શું છે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ?

યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ એટલે સમાન નાગરિક ધારો. તેનો અર્થ છે કે દેશમાં તમામ નાગરિકો માટે એક જેવાં નાગરિક કાયદાનું હોવું, પછી તે કોઈ પણ ધર્મના હોય અથવા સંપ્રદાય સાથે સંબંધ રાખતા હોય.

યુનિફોર્મ સિવિલ કોડમાં લગ્ન, તલાક અને જમીન-માલિકીના ભાગ જેવા મામલે પણ તમામ ધર્મો માટે એક જ કાયદો લાગુ કરવાની વાત છે.

હાલના સમયમાં ભારતીય બંધારણ હેઠળ કાયદાને વિશેષ કરીને બે ભાગમાં વહેચવામાં આવ્યો છે. એક દિવાની(સિવિલ) અને બીજો ફોજદારી(ક્રિમિનલ).

લગ્ન, સંપત્તિ, વારસાગત અધિકાર એટલે પરિવાર...\n\ntl;dr:

મોદી- 2.0માં હાલ સુધી બે તારીખ ઘણાં મહત્ત્વ સાથે નોંધાઈ છે. આ તારીખ છે 5 ઑગસ્ટ અને 9 નવેમ્બર.


કાશ્મીર: એક મોત, ત્રણ સવાલ અને સળગતી ઘાટી\nઉમર અબ્દુલ્લાએ મુખ્યમંત્રી મહેબૂબા મુફ્તીને ટાંકીને ટ્વીટ કર્યું, "પહેલાં તેમણે લોકોને જીપ આગળ બાંધ્યા અને પ્રદર્શકારીઓને ડરાવવા ગામમાં ફેરવ્યા. હવે તેઓ જીપ લોકો પર ચઢાવી રહ્યા છે. મહેબૂબા મુફ્તી સાહિબા શું આ તમારું નવું સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેશન પ્રોસિજર છે. સંઘર્ષ વિરામનો મતલબ બંદૂકનો ઉપયોગ નહીં પરતું જીપનો ઉપયોગ કરવો એવું?"

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

પરંતુ રસ્તાઓ પર ભીડને નિયંત્રિત કરવામાં ઉમર અબ્દુલ્લા સરકારનો રેકોર્ડ પણ એટલો સારો નથી.

જ્યારે તેઓ મુખ્યમંત્રી હતા, ત્યારે વર્ષ 2010માં થયેલા પ્રદર્શનમાં અર્ધસૈનિક દળો અને જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસની કાર્યવાહીમાં 120થી વધુ લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

ઉગ્ર પ્રદર્શનોમાં વધારો

આ ઘટનામાં મોટાભાગે લોકોનાં મોત ગોળીઓ, રબર પેલેટ અથવા ટિયરગેસનાં સેલથી થયાં હતાં.

ત્યારથી સુરક્ષાદળો દ્વારા કરવામાં આવતી 'સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેશન પ્રોસિજર' એટલે કે કાર્યવાહી અંગે ચર્ચાઓ થતી આવી છે.

આઠ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન આ અંગે ચિંતા પણ વધી છે. રસ્તાઓ પર થતાં પ્રદર્શનો દિવસેને દિવસે ઉગ્ર થઈ બની રહ્યાં છે. યુવાનોની અંદર હવે ડર ખતમ થઈ ગયો છે.

ખાસ કરીને વર્ષ 2016માં પેલેટ ગનના ભરપૂર ઉપયોગ બાદ આ યુવાનોમાં ડરનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. આ ઘટનામાં ઘણા લોકો ઘાયલ અને મૃત્યુ પણ પામ્યાં હતાં.

કડવી યાદોનું પુનરાવર્તન

વર્ષ 2010માં પ્રદર્શનકારી યુવાનોનાં મોત પૉઇન્ટ બ્લૅક ગન દ્વારા છોડવામાં આવેલા ટિયરગેસના સેલથી થયાં હતાં.

એટલું જ નહીં વર્ષ 2016માં કાશ્મીરીઓએ પેલેટનો પણ સામનો કર્યો છે.

ત્યારે સવાલ થાય કે શું વર્ષ 2018 સુરક્ષાદળોનાં વાહનો નીચે કચડાવવાનું વર્ષ બનવા જઈ રહ્યું છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નૌહટ્ટામાં ત્રણ પ્રદર્શનકારીઓના એક વાહનની ઝપેટમાં આવવાની ઘટનાએ જખમ પર મીઠું ભભરાવવાનું કામ કર્યું છે.

તેમના મોત સાથે જોડાયેલો એક વીડિયો વાઇરલ થઈ રહ્યો છે.

જેમાં એક સુરક્ષા વાહન તેમને બે વખત ટક્કર મારતું નજરે પડે છે. આ વીડિયોને લઈને લોકોમાં ગુસ્સો ભડકી રહ્યો છે.

ઘાટીના લોકોમાં ગુસ્સો

તાજેતરની ઘટનાના વીડિયોમાં જોવા મળી રહ્યું છે કે નારાજ લોકોની ભીડ રસ્તા પર ઊતરી આવી છે. ત્યારે તેમની વચ્ચેથી સીઆરપીએફની જીપ નીકળવાનો પ્રયત્ન કરી રહી છે.

પ્રદર્શનકારીઓ આ બુલેટપ્રૂફ વાહન પર પથ્થરો અને લાકડીઓથી હુમલો કરતા નજરે પડે છે.

ગુસ્સે ભરાયેલી લોકોની ભીડ વાહનને ત્રણ તરફથી ઘેરી લે છે. દરમિયાન એક પ્રદર્શનકારી ચાલતી જીપના બૉનેટ...\n\ntl;dr:

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના શ્રીનગરમાં શુક્રવારે કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ દળ(સીઆરપીએફ)ની જીપ નીચે કચડાયેલ ત્રણ લોકોમાંથી એકનું મોત થતા વાતાવરણ તંગ બન્યું છે.


કાશ્મીરના અનુચ્છેદ 370 પર નરેન્દ્ર મોદીની નીતિને ભારતીયોનું આટલું સમર્થન કેમ મળ્યું? - દૃષ્ટિકોણ\nદિલ્હીના ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના ફૅલૉ અશોક મલિક જણાવે છે કે ભારતમાં કાશ્મીરના મુદ્દે કડક વલણ માટે ઊભાં થયેલાં જનસમર્થનને કારણે આવું પગલું લેવું શક્ય બન્યું છે.

દિલ્હી સ્થિત ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના ફેલો, બીબીસી ગુજરાતી માટે

આઝાદીની માગ અને જેહાદની હાકલ

જુલાઈ 2016માં ઉગ્રવાદી નેતા બુરહાન વાણીના મૃત્યુ બાદ પછી કાશ્મીર ખીણમાં હિંસા ફેલાઈ હતી.

વાણીના મૃત્યુ અને એ બાદ ફાટી નીકળેલી હિંસા એ કાશ્મીરમાં અસંતોષનો એક નવો તબક્કો દર્શાવે છે.

આ તબક્કામાં આઝાદીની માગને બદલે જેહાદનો નારો બુલંદ થવા લાગ્યો હતો. કાશ્મીરને સ્વતંત્ર કરવા માટે કે પાકિસ્તાન સાથે ભળી જવા માટેના નારાને બદલે હવે ખિલાફતની સ્થાપનાની વાતો થવા લાગી હતી.

ઇસ્લામિક સ્ટેટ અને તેનાં જેવાં સંગઠનોનાં સૂત્રો, વિડિયો અને પ્રતીકો હવે કાશ્મીરના યુવાનોને પ્રભાવિત કરવાં લાગ્યાં હતાં.

વર્ષ 2016ની ઘટનાઓની બીજી એક અસર પણ થઈ હતી - કાશ્મીરી ભાગલાવાદીઓના નારા હવે દેશભરનાં કૉલેજ-કેમ્પસો, મીડિયાની ડિબેટ અને જાહેરમંચ પર થતાં ડાબેરી જૂથોનાં નરેન્દ્ર મોદીવિરોધી ભાષણોમાં પણ દેખાવા લાગ્યા હતા.

ઐતિહાસિક રીતે પણ કાશ્મીરની સમસ્યા એ ભારતીય મુસ્લિમોની સમસ્યા નથી રહી. કાશ્મીરના મુસ્લિમો પોતાને બાકીના બધા જ ભારતીયોથી, મુસ્લિમ અને હિન્દુ બંનેથી જુદા ગણે છે.

દેશ સાથે જોડાણનો પ્રયાસ

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં દેશના બીજા ભાગોમાં ભણવા કે કામધંધે આવ્યા હોય એવા કાશ્મીરી મુસ્લિમોની સંખ્યા વધી છે.

કાશ્મીરી મુસ્લિમો કૅમ્પસ-પૉલિટિક્સનો પણ હિસ્સો બનવા લાગ્યા હતા. જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી અને અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી જેવી પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનાં વિદ્યાર્થીસંગઠનોમાં તેઓ હોદ્દેદાર બનવા લાગ્યા હતા.

કેરળ અને ગોવામાં પણ તેઓ નોકરીધંધો કરતાં જોવા મળતા હતા અને તેના લીધે મિશ્ર પરિણામો પણ મળવાં લાગ્યાં હતાં.

ભારતને એ વખતે આશા હશે કે આવી સ્થિતિને કારણે યુવાન કાશ્મીરીઓ દેશનાં વૈવિધ્ય અને વિશાળ આર્થિક તકોને સમજી શકશે અને દેશ સાથે વધુ જોડાણ અનુભવી શકશે.

કેટલાક અંશે એવું થયું પણ ખરું, પણ સાથોસાથ ભાગલાવાદી માનસિકતા હવે ઉદ્દામવાદી ડાબેરી વિચારધારા સાથે ભળવા પણ લાગી. સાથે જ નાની પણ ભ્રમિત થઈ શકે તેવી ભારતીય મુસ્લિમ યુવાનોની પેઢીમાં પણ તે પ્રસરવા લાગી.

ભારતીયો શેનાથી કંટાળ્યા?

વર્ષ 2016 પછી આ બધાં જૂથોને એક કરીને રાખવાનો તંતુ હતો નરેન્દ્ર મોદી સામેનો તેમનો વિરોધ....\n\ntl;dr:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગુરુવારે સ્વાતંત્ર્યદિન નિમિત્તે આપેલા ભાષણમાં કહ્યું કે કાશ્મીરના મામલે તેમની સરકારે લીધેલા નિર્ણયથી પ્રદેશનો સારી રીતે વિકાસ થઈ શકશે.


કાશ્મીરના સમાધાન વગર શાંતિ શક્ય નહીં : પાકિસ્તાન\nન્યૂ યોર્કમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની 73મી જનરલ ઍસેમ્બ્લીને સંબોધતી વખતે શાહે ઉપરોક્ત વાત કહી.

તેમણે કહ્યું, "અમે સશક્ત અને ગંભીર વાતચીત થકી તમામ મુદ્દાઓનો ઉકેલ ઇચ્છીએ છીએ.""સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચે નક્કી થયેલી મુલાકાત તમામ મુદ્દાઓ  પર વાતચીત કરવાની સારી તક હતી, પણ પોતાના નકારાત્મક વલણને કારણે મોદી સરકારે એ તક ગુમાવી દીધી."

"તેમણે શાંતિ પર રાજકારણને મહત્ત્વ આપ્યું અને એવી ટિકિટોને મુદ્દો બનાવી કે જે મહિનાઓ પહેલાં જાહેર કરાઈ હતી."

ભારતને ચેતવણી

કુરૈશીએ એવું પણ કહ્યું કે કાશ્મીરના મુદ્દાનો ઉકેલ ના આવવો એ આ પ્રદેશમાં કાયમી શાંતિ સ્થાપવાના માર્ગ પર સૌથી મોટી અડચણ છે.

તેમણે ઉમેર્યું, "70 વર્ષથી આ મામલો સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષા પરિષદના ઍજન્ડામાં સામેલ છે."

"જ્યાં સુધી જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સમજૂતી અનુસાર શાંતિ ના સ્થપાય અને કાશ્મીરના લોકોને જનમત સંગ્રહ કરવાનો અધિકાર ના અપાય, ત્યાં સુધી દક્ષિણ એશિયામાં શાંતિની  સ્થાપના કરી શકાય નહીં.''

તેમણે ઉમેર્યું, ''70 વર્ષોથી આ મામલો માનવતાની ધરતી પર એક બદનામ ડાઘ બનેલો છે.''

ભારતને સૈન્ય કાર્યવાહી ના કરવાની ચેતવણી આપતા તેમણે કહ્યું, ''ભારતે અમારી ધીરજની પરીક્ષા ના લેવી જોઈએ.''

અફઘાનિસ્તાન મામલે શું કહ્યું?

''જો ભારત નિયંત્રણ રેખા પર કોઈ પણ પ્રકારનો હુમલો કરવાની ભૂલ કરે છે કે યુદ્ધ કરવાની એની ઇચ્છાને પૂરી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે તો પાકિસ્તાન તરફથી તેને ભારે જવાબી કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.''

અફઘાનિસ્તાન અંગે વાત કરતા તેમણે કહ્યું, ''અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન કેટલાય સમયથી વિદેશી શક્તિઓની ગેરસમજનો ભોગ બનતાં રહ્યાં છે.''

તેમણે અફઘાનિસ્તાનમાં ચરમપંથી સંગઠન 'ઇસ્લામિક સ્ટેટ'ના વધી રહેલા પ્રભાવ પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી.

અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિની સ્થાપનામાં મદદ માટે હાથ લંબાવતા તેમણે પાકિસ્તાનમાં રહેલા અફઘાન શરણાર્થીઓ સ્વદેશ પરત ફરે એવી ઇચ્છા પણ વ્યક્ત કરી.

સુષમાનો પાકિસ્તાન પર પ્રહાર

આ પહેલાં, ભારતનાં વિદેશ મંત્રી સુષમા સ્વરાજે પાકિસ્તાન પર નિશાન તાકતાં કહ્યું, ''ભારત દાયકાથી આતંકવાદનો ભોગ બની રહ્યું છે. અમને પડોશી રાષ્ટ્રમાંથી જ આતંકવાદનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.''

''પાકિસ્તાન આતંકવાદને માત્ર પ્રોત્સાહન જ નથી પૂરું પાડી રહ્યું, આ વાતને નકારતું પણ રહ્યું છે.''

''તેણે ઓસામા બિન લાદેનને પાકિસ્તાનમાં છૂપાવી રાખ્યો અને સંપૂર્ણ સત્ય સામે આવ્યા...\n\ntl;dr:

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રી શાહ મહમુદ કુરૈશીએ કહ્યું છે કે ભારતની નરેન્દ્ર મોદી સરકારે ત્રીજી વખત પાકિસ્તાન સાથેની વાતચીતની તક ગુમાવી દીધી છે.


કાશ્મીરનાં અનાથ બાળકોની જિંદગી, 'મૃત્યુનો શોક અહીં પળાતો નથી'\nપણ આ અંગેના આંકડા ના તો સરકાર પાસે છે, ના તો બિનસરકારી સંગઠનો પાસે છે કે ના તો લોકોના અધિકારો માટે લડતાં લોકો પાસે.

દરેક સંગઠનના મતે આવાં બાળકોની સંખ્યા અલગઅલગ છે.

થોડાં વર્ષો પહેલાં મે આવા અનાથ બાળકો પર એક અહેવાલ તૈયાર કર્યો હતો.

એ અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું હતું કે હિંસા અને ઉદાસીનતાના આ સમયમાં પણ કાશ્મીરીઓમાં મદદ અને માનવતાનો જુસ્સો હજુ બચેલો છે.

મને એવાં લોકો મળ્યાં જેમણે પોતાની સંપૂર્ણ જિંદગી, સંપૂર્ણ તાકત અને સંસાધનો આ બાળકોનાં ઉછેર, શિક્ષણ અને કલ્યાણ પાછળ ખર્ચી નાખ્યાં.

આ અસ્થિર વિસ્તારનું  દરેક અનાથ બાળક દુઃખ અને પીડાની એક કહાણી રજૂ કરે છે.

મારી મુલાકાત મોટાભાગે નાની ઉંમરનાં બાળકો સાથે થઈ હતી.

તેમનો નિર્દોષ અને ઢીલો અવાજ તેમની આપવીતીને વધુ દુઃખદાયક બનાવે છે.

પિતાને ગુમાવવા અને તેમની સાથે જોડાયેલી વાતો બાળકોના કુમળાં હૃદયોમાં ઊંડે સુધી દબાયેલી છે.

'મારા પિતાને લોકો ઉઠાવી ગયા...'

શ્રીનગરની એક સંસ્થામાં આઠ વર્ષના એક બાળકને મને કહ્યું કે તેમના પિતા બૉર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સમાં કર્મચારી હતી.

એ દિવસોમાં તેઓ પૂર્વોત્તર રાજ્યમાં ફરજ બજાવી રહ્યા હતા. ઈદની રજા પર તેઓ ઘરે આવ્યા હતા.

રાત્રે કેટલાક અજાણ્યા લોકો આવ્યા અને તેમના પિતાને ઉઠાવીને જતા રહ્યા.

સવારે ઘરની નજીક ગોળીઓથી વીંધાયેલો તેમનો મૃતદેહ મળ્યો.

સામાન્ય નોકરીઓની જેમ જ અહીંના કેટલાય લોકો સુરક્ષા દળો અને પોલીસમાં પણ જોડાયેલા છે.

થોડા દિવસો પહેલાં આવા જ  ત્રણ પોલીસકર્મીઓનાં અપહરણ બાદ હત્યા કરી દેવામાં આવી હતી.

ઉગ્રવાદીઓએ કાશ્મીરીઓને ચેતવણી આપી છે કે તેઓ પોલીસ અને સુરક્ષાદળની નોકરીમાંથી રાજીનામું આપી દે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત રદ થયા બાદ કાશ્મીરનો મુદ્દો અધ્ધરતાલે છે.

સરકાર અને અલગતાવાદીઓએ પણ વાતચીતની કેટલીય સારી તકો ગુમાવી છે.

વાતચીતના તમામ માર્ગ બંધ થતાં અલગતાવાદી સંગઠનોનાં નેતૃત્વની પ્રતિષ્ઠા પણ ખરડાઈ છે.

લાચારી અને પ્રામાણિક નેતૃત્વના અભાવે નિરાશા અને નફરતને જન્મ આપ્યો છે.

નવી પેઢી પાસેથી ભવિષ્યનાં તમામ સપનાં આંચકી લેવાયા છે અને તેમને હતાશાના કાદવમાં ધકેલી દેવાઈ છે.

ઉગ્રવાદમાં પણ હવે કોઈ લક્ષ્યની પ્રાપ્તિને બદલે યુવાનોની હતાશા અને નિરાશા નજરે પડે છે.

મૃત્યુ પર હવે અહીં શોક નથી મનાવાતો.

કાશ્મીરના મુદ્દાની સૌથી મોટી વિટંબણા એ છે કે તમામ પક્ષ આનો ઉકેલ હિંમત અને હિંસાથી લાવવા માગે છે.

તમે અમને...\n\ntl;dr:

ભારત પ્રશાશિત કાશ્મીર વર્ષોથી અસ્થિર છે, એ તો સૌ કોઈ જાણે છે  અને આ જ અસ્થિરતાએ હજારો બાળકોનાં માતાપિતા તેમની પાસેથી છીનવી લીધાં છે. આ બાળકો હાલમાં અનાથની જિંદગી જીવી રહ્યાં છે.


કાશ્મીરનું એક એવું ગામ જે સુરક્ષાબળોના પહેરાથી મુક્ત છે\nપહાડોની હરિયાળી વચ્ચે વસેલા એ ગામમાં આસપાસમાં ક્યાંય સુરક્ષાદળોનો પહેરો દેખાયો નહીં.

જોકે, પાંચમી ઑગસ્ટે કલમ 370 હઠાવી દેવાઈ તે પછી ઊભો થયેલો તણાવ ગામના લોકોમાં પણ દેખાયો.

ગામના લોકો સાથે વાત થાય તે પહેલાં અમને બે મહિલાઓ મળી હતી.

તેઓ ગામના નીચાણવાળા વિસ્તાર તરફ ચાલીને જતી હતી.

તેમણે કહ્યું કે વાહન મળતાં નથી એટલે ચાલીને જવું પડે છે.

લીલાછમ પહાડો વચ્ચે વસેલું આ ગામ કુલગામ જિલ્લાનું પશ્ચિમે છેવાડે આવેલું છે.

શ્રીનગરથી 130 કિલોમિટર દૂર આવેલું ગામ બીજા ભાગો કરતાં ઘણું શાંત દેખાઈ રહ્યું છે.

પણ ઉપરથી દેખાતી શાંતિ અને કુદરતના સૌંદર્ય વચ્ચે ગામના લોકોમાં અકળામણ અને ભય સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.

કલમ 370 દૂર કરાયા બાદ હવે આગળ શું થશે એ સવાલ ગામલોકોને મૂંઝવી રહ્યો છે.

ગામમાં 50 જેટલા પરિવારો છે પણ તેઓ છેલ્લા 20 દિવસથી ભયને કારણે ગામની બહાર જઈ શક્યા નથી.

ગામના મોટા ભાગનાં મકાનો કાચાં છે. બહુ થોડા લોકો પાકા મકાનમાં રહે છે.

આ બધા જ 50 પરિવારો વલીનાદ છાપરામાં વર્ષના આઠ મહિના જ રહે છે.

ચાર મહિના માટે સૌ અહીંથી અસલી ગામ ગુલઝારાબાદ જતા રહે છે, જ્યાં તેમનાં પાકા મકાનો છે.

ત્રણેક કિલોમિટર દૂર આવેલું ગુલઝારાબાદ મુખ્ય ગામ છે અને ત્યાં 300 જેટલા પરિવારો વસે છે.

આમ, વલીનાદ ગુલઝારાબાદનું પરું કહી શકાય.

લોકો ઉનાળાના આઠ મહિના અહીં પશુ ચરાવે છે અને શિયાળામાં મુખ્ય ગામે જતા રહે છે.

મોટા ભાગના લોકો ખેતી અને મજૂરી કામ કરે છે. શિયાળામાં ઘણા લોકો પંજાબમાં ખેતમજૂરીએ પણ જતા રહે છે.

શ્રીનગરથી ગુલઝારાબાદ પહોંચ્યા ત્યાં સુધીમાં અમે ત્રણ જિલ્લા પસાર કર્યા.

ત્રણેય જિલ્લાઓમાં દુકાનો બંધ જોવા મળી અને કેટલીક જગ્યાએ સુરક્ષાદળોનો પહેરો પણ જોયો.

કુલગામના છેલ્લા તાલુકા મથક ડમ્હાલ હંજીપોરા વટાવ્યા પછી રસ્તા પર કોઈ સુરક્ષાકર્મીઓ જોવા મળ્યા નહોતા.

પાંચમી ઑગસ્ટે કલમ 370 રદ થયાની જાહેરાત પછી માહોલ તંગ બન્યો છે.

જાહેરાત સાથે જ ફોનની લાઇનો બંધ થઈ ગઈ છે. અવરજવર પર નિયંત્રણો અને કર્ફ્યુ લાદી દેવાયાં છે. શાળા, કૉલેજો અને દુકાનો પણ બંધ જ છે.

કલમ 370 હઠી જવાથી વિશેષ રાજ્ય તરીકેનો દરજ્જો જતો રહ્યો છે, સાથે જ રાજ્યનું વિભાજન કરીને લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પણ બનાવી દેવાયો છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીરને પણ વિધાનસભા સાથે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરાયો છે. સંયુક્ત રાજ્યમાં કાશ્મીર ખીણ મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતો પ્રદેશ હતો.

કલમની...\n\ntl;dr:

ગયા રવિવારે સવારે અમે વલીનાદ, ગુલઝારાબાદ ગામે પહોંચ્યા અને રસ્તા પર વાતો કરવા બેઠેલા કેટલાક લોકોને મળ્યા.


કાશ્મીરમાં 'સ્થિતિ સામાન્ય' થઈ હોવાના અમિત શાહના દાવાનું સત્ય\nજમ્મુ અને કાશ્મીરનો રાજ્યનો દરજ્જો ખતમ થયો તે પછી પ્રથમવાર અમિત શાહે આ રીતે રાજ્યસભામાં સત્તાવાર રીતે તેની સ્થિતિ વિશે નિવેદન આપ્યું હતું.

છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં રિપોર્ટિંગ કરતા બીબીસીના સંવાદદાતા રિયાઝ મસરૂરે આ દાવામાં કેટલું તથ્ય છે તે જાણવાની કોશિશ કરી.

શું સ્થિતિ થાળે પડી છે?

અમિત શાહે દાવો કર્યો કે "ત્યાં સ્થિતિ સામાન્ય જ છે. તેના વિશે ખોટો ભ્રમ ફેલાવવામાં આવી રહ્યો છે. હું સ્થિતિ પૂરી રીતે સામાન્ય છે તે વિશે જણાવવા માગું છું."

પાંચ ઑગસ્ટ પછી હૉસ્પિટલથી લઈને શાળાઓ સુધીની સ્થિતિ અને અશાંત સ્થિતિ વિશે રિપોર્ટિંગ કરનારા રિયાઝ કહે છે કે થોડા દિવસ પહેલાં બરફવર્ષા થઈ ત્યાર પછી કાશ્મીર ખીણમાં સ્થિતિ થાળે પડતી લાગતી હતી.

અમિત શાહે ગૃહમાં નિવેદન આપી રહ્યા હતા, ત્યારે રિયાઝ મસરૂર શ્રીનગરના લાલ ચોકમાં હાજર હતા.

કાશ્મીરના લોકો પર આ ભાષણની શી અસર થઈ તે વિશે રિયાઝ કહે છે, "થોડા દિવસ પહેલાં અહીં બિનસત્તાવાર રીતે હડતાલ ચાલી રહી હતી."

"11 વાગ્યા સુધી દુકાનો ખૂલી રહેતી હતી અને પછી બંધ થઈ જતી હતી."

"પરંતુ બરફવર્ષા પછી ખીણમાં સ્થિતિ ધીમે-ધીમે રાબેતા મુજબ થઈ રહી હતી. લોકો દુકાનો પણ ખોલવા લાગ્યા હતા."

"પરંતુ અમિત શાહના ભાષણ પછી એક કલાક બાદ લાલ ચોકની દુકાનો બંધ થઈ ગઈ."

"તે પછી ડાઉન ટાઉન શ્રીનગરમાં પણ દુકાનો બંધ થઈ ગઈ. કેટલાક છોકરાઓએ દુકાનો પર પથ્થરમારો પણ કર્યો."

શું પથ્થરમારાની ઘટનાઓ ઓછી થઈ?

અમિત શાહે દાવો કર્યો, "195 પોલીસ સ્ટેશનમાંથી સીઆરપીસી (ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ) 144 હઠાવી લેવામાં આવી છે. પથ્થરમારાની ઘટનાઓમાં ઘટાડો થયો છે."

રિયાઝ મસરૂર કહે છે, "આ વાત સાચી છે. કાશ્મીરમાં પહેલાં આવી સ્થિતિમાં પથ્થરમારો થતો હતો તેવી ઘટનાઓ હવે ઓછી થઈ છે."

"સ્થાનિક લોકો કહે છે કે તેની પાછળનું કારણ એ છે કે પાંચ ઑગસ્ટ પછી સાડા છ હજાર લોકોની ધરપકડ થઈ છે. જોકે તેમાંથી 5000 લોકોને છોડી મૂકવામાં આવ્યા છે."

"અહીં પથ્થરમારાની ઘટના એક જ વાર જોવા મળી. યુરોપિયન યુનિયનનું પ્રતિનિધિમંડળ અહીં પ્રવાસે આવ્યું, ત્યારે પથ્થરમારો થયો હતો."

"એક જ દિવસમાં 60 જેટલી જગ્યાએ પથ્થરમારો થયો હતો."

શું પોલીસની ગોળીથી કોઈનો જીવ નથી ગયો?

અમિત શાહે દાવો કર્યો કે પાંચ ઑગસ્ટ પછી પોલીસ ગોળીબારમાં કોઈનું પણ મૃત્યુ થયું નથી.

રિયાઝ મસરૂર કહે છે, "એ વાત સાચી કે પાંચમી ઑગસ્ટ પછી પોલીસ ગોળીબારમાં કોઈનું મોત થયું નથી."

"6 ઑગસ્ટે પ્રદર્શન કરી...\n\ntl;dr:

ગૃહપ્રધાન અમિત શાહે 20 નવેમ્બરે રાજ્યસભામાં એવો દાવો કર્યો કે કાશ્મીરમાં સ્થિતિ સામાન્ય થઈ ગઈ છે.


કાશ્મીરમાં 2019ના 'હતોત્સાહ' બાદ નવા પ્રકારનો રાષ્ટ્રવાદ ઊભરી શકે છે?\nઑગસ્ટમાં ભારત સરકારે તેના અંકુશ હેઠળના કાશ્મીરના હિસ્સાને દેશમાં ભેળવી દેવાનો સુધારો કાયદામાં કરીને વિશ્વને આંચકો આપ્યો ત્યારે, એ રાજકીય ઘટનાક્રમ તેની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચ્યો હતો.

કાશ્મીર લાંબા સમયથી ઊથલપાથલભર્યો પ્રદેશ રહ્યું છે. વર્ષ 1947માં બ્રિટિશ સામ્રાજ્યવાદી શાસનમાંથી આઝાદ થયું ત્યારથી કાશ્મીર માટે ભારત અને પાકિસ્તાન ત્રણ યુદ્ધ લડ્યાં છે.

પાકિસ્તાનનું પીઠબળ ધરાવતી ઇસ્લામી બંડખોરી છેક 1980ના દાયકાથી સમગ્ર પ્રદેશને ધમરોળતી રહી છે અને આ દરમિયાન 70,000થી વધુ લોકોનાં મોત થયાં છે.

2019 કાશ્મીર માટે આટલું હતોત્સાહી શા માટે રહ્યું?

આ વર્ષની શરૂઆત પાકિસ્તાનસ્થિત જૈશ-એ-મોહમ્મદ (જેઈએમ) સાથે સંકળાયેલા ઉગ્રવાદી જૂથના હુમલા સાથે થઈ હતી.

એક વર્ષ અગાઉ ગુમ થયેલા કાશ્મીરના પુલવામા જિલ્લાના 22 વર્ષના એક યુવકે વિસ્ફોટક સામગ્રી ભરેલું વાહન લશ્કરી કાફલા સાથે ફેબ્રુઆરીમાં ટકરાવ્યું હતું.

તેમાં એ યુવક અને 40થી વધારે ભારતીય સૈનિકો મૃત્યુ પામ્યાં હતાં.

જેઈએમએ તરત જ એ હુમલાની જવાબદારીનો દાવો કર્યો હતો અને બૉમ્બરનો વીડિયો ઑનલાઇન પોસ્ટ કર્યો હતો.

પુલવામા હુમલાને પગલે ભારતે પાકિસ્તાની પ્રદેશ પર, વર્ષ  1971માં  બન્ને દેશ વચ્ચે લડાયેલા યુદ્ધ બાદ પહેલી વાર લશ્કરી કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી.

ભારતીય વિમાનોએ બાલાકોટ વિસ્તારમાં હવાઈહુમલો કર્યો હતો અને જેઈએમની તાલીમ છાવણીઓને ફૂંકી મારી હતી.

એ પછીના હવાઈસંઘર્ષમાં કમસે કમ બે ભારતીય વિમાનોને તોડી પાડવામાં આવ્યાં હતાં અને ભારતના એક ફાઇટર પાયલટને પાકિસ્તાનના તાબે થવું પડ્યું હતું.

તે પાકિસ્તાન માટે ઉપકારક સાબિત થયું હતું. તેના અનુસંધાને કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષકોએ એવું તારણ કાઢ્યું હતું કે બાલાકોટ સંઘર્ષમાં તેનો હાથ ઉપર રહ્યો હતો.

અલબત્ત, તાબે કરવામાં આવેલા પાયલટને ઇસ્લામાબાદે 'સદભાવનાનાં પગલાં સ્વરૂપે' ભારતને પરત સોંપ્યો હતો.

વિદેશમાં અમુક વર્ગે એ પગલાને આવકારદાયક ગણાવ્યું હતું, પણ પાકિસ્તાનમાંના ઘણા લોકોએ તેને આકરો સંઘર્ષ નિવારવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યું હતું, કારણ કે પાકિસ્તાનનું સૈન્ય આકરા સંઘર્ષ માટે તૈયાર નહોતું.

પાકિસ્તાન એક ડગલું આગળ વધ્યું હતું અને તેના કબજા હેઠળના કાશ્મીરમાં સક્રિય ઉગ્રવાદી જૂથોની ઑફિસો બંધ કરાવી હતી.

ભારત તરફથી વધતા ખતરાને ધ્યાનમાં લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય મતને પોતાની તરફેણમાં વાળવાનો એ પાકિસ્તાનનો દેખીતો પ્રયાસ હતો.

દરમિયાન ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર...\n\ntl;dr:

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે આવેલા હિમાલય પ્રદેશમાંના કાશ્મીર માટે 2019નું વર્ષ નાટકીય રાજકીય ઘટનાઓનું બની રહ્યું.


કાશ્મીરમાં આ ત્રિસૂત્રીય ફૉર્મ્યુલા પર કામ કરી છે સરકાર\nનુકસાનને ઘણે અંશે રોકી શકાયું છે અને હવે ગવર્નરથી લઈને પોલીસ સુધી જે વાતો થઈ રહી છે તેમાં ત્રિસૂત્રીય ફૉર્મ્યુલા સામે આવી રહ્યો છે.

શું છે આ ત્રિસૂત્રીય ફૉમ્યુર્લા?

પ્રથમ ફૉમ્યુર્લા : મોટી સંખ્યામાં કાશ્મીરી યુવાનોને નોકરીઓ આપવામાં આવશે પરંતુ મોટાભાગની નોકરીઓ આર્મ ફૉર્સિસ એટલે કે બીએસએફ, સીઆરપીએફ, સીઆઈએસએફ, એસએસબી અને સેનામાં આપવામાં આવશે.

આને માટે કાયદેસર અભિયાન આદરવામાં આવશે. પ્રથમ ચરણમાં 2,000 કાશ્મીરીઓને સેનામાં ભરતી કરાવવાની યોજના છે.

બીજી ફૉર્મ્યુલા : શિયાળામાં અહીં ટ્રાન્સમિશન લાઇનો ખૂબ જ ખરાબ થઈ જાય છે. શિયાળામાં અહીં જરૂરિયાત મુજબ વીજળીનું ઉત્પાદન કરી શકાતું નથી.

આને કારણે કેન્દ્ર સરકારે 10,000 કરોડના ખર્ચમાં અનેક પ્રોજેક્ટ એક સાથે શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. કહેવામાં આવે છે કે તેને ફાસ્ટ ટ્રેક ગતિએ શરૂ કરવામાં આવશે. કાશ્મીરમાં 24 કલાક વીજળી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે એ દિવસો દૂર નથી એવો દાવો પણ કરાઈ રહ્યો છે.

ત્રીજી ફૉમ્યુર્લા : પોલીસતંત્રનું કહેવું છે કે ગત 45 દિવસોમાં એમણે 24 ચરમપંથીઓની ધરપકડ કરી છે.

ડીજીપીએ એ વાત ભારપૂર્વક કહી કે જેઓ લોકોને ઘરથી બહાર નહીં નીકળવા ડરાવે છે કે દુકાનદારો અને કૉમર્શિયલ વાહનો ચલાવનારને ધમકીઓ આપે છે તેવા લોકોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે. એમની ઓળખ કરીને એમની ધરપકડ કરવામાં આવશે અને એમની સામે કેસ ચલાવવામાં આવશે.

આ ત્રણ ફૉમ્યુર્લા પર એકસાથે કામ ચાલી રહ્યું છે અને તંત્રને આશા છે કે ખૂબ જલ્દી સ્થિતિ પાટા પર આવી જશે.

કાશ્મીર : કલમ 370ની નાબૂદીના છ અઠવાડિયા બાદ કાશ્મીરમાં કેવી છે સ્થિતિ?

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર

ગત દિવસોમાં કેન્દ્ર સરકારના અનેક મંત્રીઓએ એવું કહ્યું કે મુદ્દો હવે કાશ્મીર નહીં પરંતુ પાકિસ્તાનપ્રશાસિત કાશ્મીરનો છે.

જ્યારે કાશ્મીરમાં રાજનીતિ સક્રિય હતી ત્યારે પણ આવાં નિવેદનો પર ખૂબ જોખીજોખીને પ્રતિક્રિયાઓ આપવામાં આવતી હતી. અત્યારે આના સમર્થકો અને અલગાવવાદીઓ તમામ નેતાઓ બંધ છે એટલે આ મામલા સહિત એમની તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી આવી રહી.

જોકે, એક નક્કર પ્રતિક્રિયા રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિક તરફથી આવી છે.

એમણે કહ્યું કે દબાણ કે તાકાતને જોરે પાકિસ્તાનપ્રશાસિત કાશ્મીરને હાંસલ કરવાને બદલે એક ભારતપ્રશાસિત કાશ્મીરમાં વિકાસ કાર્યોનું એક અભિયાન છેડવામાં આવે અને એવી તરક્કી થાય કે પાકિસ્તાનપ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રહેતા લોકો ખુદ કહે તે અમારે ભારતમાં ભળી જવું છે.

એક રીતે ઢળતો આગ્રહ...\n\ntl;dr:

પાંચ ઑગસ્ટે અનુચ્છેદ 370ની જોગવાઈઓને નાબૂદ કર્યા પછી જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ગત દોઢ મહિનાથી સરકાર હાલત સામાન્ય કરવાની કોશિશ કરી રહી છે.


કાશ્મીરમાં ઇઝરાયલ ભારતને રસ્તો બતાવી રહ્યું છે?\nમોદીએ દિલ્હીમાં ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન નેતન્યાહુનું આ રીતે સ્વાગત કર્યું હતું

14 જૂન 2000માં તત્કાલીન ગૃહમંત્રી લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ ઇઝરાયલનો પ્રવાસ કર્યો હતો.

તે સમયે તેઓ પોતાની સાથે ભારતના તમામ સુરક્ષા પ્રમુખોને લઈને ગયા હતા. આ એક અભૂતપૂર્વ પગલું હતું.

અડવાણીના પ્રવાસ બાદ રશિયાના આંતરિક મામલાના મંત્રી વ્લાદિમિર રશેલો પણ ભારત આવ્યા હતા.

ધ્યાન આપવા જેવી વાત એ છે કે આ સમયે જ ઇઝરાયલના ઉગ્રવાદી વિરોધી નિષ્ણાત રેવેન પેજે એક નિવેદન આપ્યું હતું.

જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે એ તમામ દેશો જે પેલેસ્ટાઇનના 'ફ્રિડમ ફાઇટર્સ' (આઝાદીની માગ કરનારા પ્રદર્શનકારીઓ) સામે ઇઝરાયલની કાર્યવાહીની નિંદા કરતા હતા, તે દેશો ખુદ હવે લાઇનમાં ઊભા રહીને પોતાના દેશોના ફ્રિડમ ફાઇટર્સ સાથે કઈ રીતે કામ લેવું તે ઇઝરાયલ પાસેથી શીખી રહ્યા છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મત

એમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી કે ગયા વર્ષે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઇઝરાયલ યાત્રાએ તે દેશના લોકોમાં ઊંડી છાપ છોડી અને ભારત પ્રત્યેની તેમની આશામાં વધારો કર્યો.

પરંતુ ડિસેમ્બર 2017માં જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જેરુસલેમને ઇઝરાયલની રાજધાની બનાવવાનો પ્રસ્તાવ લઈને આવ્યા તો ભારતે આ પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધમાં મત કર્યો. ભારતના આ પગલાથી ઇઝરાયલ નિરાશ થયું.

ઇઝરાયલી અખબાર હારેટ્ઝે 4 જાન્યુઆરીના રોજ લખ્યું કે ભારત ઇઝરાયલ સાથે ગંભીર સંબંધો ઇચ્છતું નથી.

તેમના આ લેખમાં અખબારે ભારત-ઇઝરાયલના દ્વિપક્ષીય સંબંધોનું સત્ય સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.

લેખ મુજબ, આ બંને દેશોના સંબંધો 'આકર્ષણ'થી શરૂ થયા, 'પ્રેમ' સુધી પહોંચ્યા અને હવે 'ઇઝરાયલના વિરોધ' સુધી આવી ગયા.

અખબાર લખે છે કે ભારતે અરબ અને મુસ્લિમ દેશો સાથે પોતાના સંબંધોમાં તાલમેલ બનાવવાની જરૂરત છે. સાથે જ ભારતમાં રહેતા મુસ્લિમ સમાજ સાથે પણ મેળ બેસાડવાની જરૂર છે.

અખબાર સાથે એ પણ લખે છે કે સાઉદી અરેબિયા-અમેરિકા-ઇઝરાયલનાં ગુપ્ત અને અતિવાદી ગઠબંધનના કારણે ભારતના નીતિ ઘડનારાઓ સામે મુશ્કેલીઓ આવી રહી છે.

'કાશ્મીરમાં ઇઝરાયલની નીતિ'

વર્ષ 2014થી જ ભાજપ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં એ નીતિ અપનાવી રહ્યો છે જે ઇઝરાયલે પેલેસ્ટાઇનના આઝાદીના સમર્થકો સાથે અપનાવી હતી.

14 મે 2017ના રોજ રામ માધવે ટીવી ચેનલ એનડીટીવીમાં કહ્યું હતું કે તેઓ જમ્મૂ-કાશ્મીરમાં રહેલા દરેક ઉગ્રવાદીઓનો અંત લાવી દેશે.

જોકે, આ તમામ કોશિશો બાદ પણ ખીણમાં...\n\ntl;dr:

ભારતીય જનતા પાર્ટી પરંપરાગત રીતે ઇઝરાયલ સાથે સુરક્ષા સંબંધો બાંધવા માટે હંમેશાં ઉત્સાહીત રહેતી હોય છે.