દૃષ્ટિકોણ : સોનિયા ગાંધીના ફોર્મ્યુલાથી વિપક્ષને એકજૂટ કરવા રાહુલ ગાંધીનો પ્રયાસ\nઅત્રે નોંધવું રહ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ કર્ણાટકની ચૂંટણી પૂર્વે કુમારસ્વામીના પક્ષને ભાજપની 'બી ટીમ' ગણાવી હતી.

આમ ભાજપને રોકવા માટે બન્ને પક્ષે ચૂંટણી પરિણામો બાદ હાથ મિલાવ્યા છે.

તમે બન્નેની એકસાથે સ્મિત કરતી તસવીર જોઈ હશે, પણ બન્ને પક્ષ એકબીજાની ચૂંટણી પહેલાની સ્થિતિ અને વલણથી વાકેફ જ છે.

37 ધારાસભ્યો સાથે કુમારસ્વામી મુખ્યમંત્રી બનશે, જ્યારે કોંગ્રેસ 78 ધારાસભ્યો સાથે ગઠબંધનમાં જોડાશે.

રાહુલ પર મોટી જવાબદારી

આ ગઠબંધનમાં સૌથી મહત્ત્વની ભૂમિકા રાહુલ ગાંધીની રહેશે કેમ કે, તેમણે આ ગઠબંધનને ટકાવી રાખવાની જવાબદારી નિભાવવાની છે અને તેમાં ઉદ્દીપક તરીકે પણ કામ કરવું પડશે.

તેમણે ભાજપને ટક્કર આપવા માટે વિપક્ષી ગઠબંધન અને તેની એકતા માટે કામ કરવું પડશે.

રાહુલ ગાંધી હવે લોકસભા ચૂંટણી તરફ મીટ માંડીને બેઠા છે. તેમની પાસે માત્ર છ મહિના છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ સમયમાં તેમણે ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીની જેમ જ ફરીથી જનતા સાથે સંવાદનો સેતૂ બાંધી વિપક્ષો સાથે એકજૂટ થવાનું કામ પાર પાડવાનું છે.

તેમણે ગુજરાતમાં પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલ, દલિત નેતા જિગ્નેશ મેવાણીને એક મંચ પર લાવવાનું કામ કર્યું. આ કામ સહેલું ન હતું.

કર્ણાટકમાં સરકાર બનાવવા માટે ભાજપે કોઈ પણ માર્ગ અપનાવવાનું બાકી નહોતું રાખ્યું. તેમ છતાં તેમને સફળતા નહીં મળી.

આથી કોંગ્રેસ સમજી ગઈ કે જો ચૂંટણી પહેલાં જ ગઠબંધન કરી લીધું હોત તો પરિણામ કંઈક અલગ જ હોત.

'કોંગ્રેસ પંજાબ અને પોંડિચૅરી પરિવાર'

વડા પ્રધાને કોંગ્રેસની મજાક ઉડાવતા કહ્યું હતું કે ખુદને એક રાષ્ટ્રીય પાર્ટી ગણાવતો વિપક્ષ કોંગ્રેસ એક 'પીપીપી પાર્ટી' છે એટલે કે 'પંજાબ અને પુડ્ડુચેરી અને પરિવાર' છે.

નવા ગઠબંધનની જરૂર સ્પષ્ટ છે અને તેમાં તેનું પ્રદર્શન શપથ સમારોહના દિવસે સ્પષ્ટરૂપે જોવા મળશે.

તેમાં રાહુલ ગાંધી, મમતા બેનર્જી, માયાવતી, અખિલેશ યાદવ, શરદ યાદવ, સીતારામ યેચુરી અને તેજસ્વી યાદવ હાજરી આપશે.

વળી તાજેતરમાં જ એનડીએથી પોતાના પક્ષને અલગ કરનારા ચંદ્રાબાબુ નાયડુની પણ હાજરી રહેશે અને આ હાજરીથી અમિત શાહને સ્પષ્ટ સંકેત આપવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

રાહુલ ગાંધી તેમની પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અહેમદ પટેલ મારફતે ચંદ્રબાબુ નાયડુ અને માયાવતીને પણ એક મંચ પર સાથે લાવશે.

માતા પાસેથી શીખવું પડશે

કોંગ્રેસના અસ્તિત્વ પર સંકટ આવતા પૂર્વે રાહુલ ગાંધીને એ સમજાઈ ગયું છે કે તેમના માતા ગરમ મિજાજ ધરાવતા મમતા બેનર્જીને પણ...\n\ntl;dr:

કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધી અને કર્ણાટકના નિમાયેલા મુખ્યમંત્રી એચ. ડી. કુમારસ્વામી વચ્ચે બેઠક થઈ, જેમાં મંત્રીમંડળ અંગે ચર્ચા પણ કરવામાં આવી હતી.


દૃષ્ટિકોણ : હિંદુ-મુસ્લિમ બન્ને ગાંધીજીને કેમ દુશ્મન માનતા હતા?\nતે ખુશીમાં કોઈક કચાશ હતી જે કોરી ખાતી હતી. લાંબા સંઘર્ષ બાદ બ્રિટીશ ગુલામીમાંથી મુક્તિ મળવાની હતી. એ સમયના આનંદની કલ્પના શકાય છે.

આઝાદીના આનંદની સાથે ભાગલાનો શોક પણ હતો. નફરતની આગને કારણે આ શોક સળગીને રાખ નહોતી બની.

આ આગ વધુ અને વધુ ભડકી રહી હતી, જેથી શોકનો તાપ ઓછો ન થાય. લોકોએ આ આગમાં દાઝ્યાં અને સળગ્યાં પણ.

 માનવતાનો માર્ગ  બતાવ્યો

સત્તા હસ્તાંતરણ થશે, તેવા વરતારાએ કેટલાકને રાહત થઈ હતી; પરંતુ ગાંધી તેમાના ન હતા. 78 વર્ષની ઉંમરે અનેક પ્રયોગોના સકર્મક સાક્ષી રહેલા ગાંધીના મન-મસ્તિષ્ક અગાઉથી જ મળેલા અનેક અનુભવ અને જ્ઞાનથી સજ્જ હતું.

મન અને મગજ મજબૂત હતા, પરંતુ કાયા નબળી પડી ગઈ હતી. મનની ઇચ્છાશક્તિ સામે તેમનું શરીર હાંફી જતું હતું.

પરંતુ જુનૂની સ્વભાવ અને સામે ઊભેલા પડકારને કારણે તેઓ આ વાતનો સ્વીકાર કરી શકતા ન હતા.

એટલે ઓગસ્ટ 1947 પહેલા અને પછી અનેક મહિનાઓ સુધી તેઓ સતત પરિભ્રમણ કરી રહ્યા હતા.

જ્યાં ક્યાંય હિંસા થઈ હોય, ગાંધીજી ત્યાં જતા અને લોકોનું દુઃખ હળવું કરવામાં મદદ કરતા.

ગાંધીજી પ્રાર્થના તથા ભાષણો દ્વારા લોકોની નફરતની આગને બુજાવવામાં લાગેલા હતા.

ભવિષ્યમાં કેવી રીતે સૌહાર્દપૂર્ણ રીતે રહી શકાય તે માટેનો માર્ગ ચીંધતા.

કટ્ટરતા અને હિંસાથી અલગ માનવતાનો માર્ગ દેખાડવામાં લાગેલા હતા.

પીડિતોને મળવા જતા

ગાંધીજીનું ઘર ગણાતા સાબરમતી આશ્રમના શતાબ્દી વર્ષમાં બીબીસીની સર્જનાત્મક રજુઆત

જ્યાંજ્યાંથી આમંત્રણ મળે કે પીડિત લોકોને તેમની જરૂર હોય; જાતે એ તમામ સ્થળોએ જઈ શકે તેમ ન હતા.

એટલે એક સ્થળે રહીને બીજા સ્થળે સંદેશ મોકલે અને દૂત પણ મોકલે. પરિસ્થિતિ વિકરાળ અને જટિલ બની રહી હતી.

અખંડ ભારતનો વ્યાપ પણ મોટો હતો. કરાંચીની હિંસાની અસર બિહારમાં તો નોઆખલીની અસર કોલકતામાં જોવા મળતી.

ચારેય દિશાઓમાં હિંસાની આગ ફેલાયેલી હતી. બધાય ગાંધીથી નારાજ હતા.

આગ લગાવનારા, તેનો ભોગ બનનારા અને હિંસાની આગમાં પોતાના રોટલા શેકનારા પણ નારાજ હતા. કારણ કે, બધાયને આશા પણ ગાંધીજી પાસેથી જ હતી.

ક્યાંય હિંદુઓની હત્યા થાય, મુસ્લિમ કે શીખની. ગાંધીને એમ જ લાગતું જાણે કે તેમને ઇજા પહોંચાડવામાં આવી હોય.

ગાંધીનું નસીબ

ગાંધીજીને લાગતું હતું કે તેઓ નિષ્ફળ રહ્યા છે. સપનાંઓનું આવું યથાર્થ સ્વરૂપ તેમને વ્યથિત કરતું હતું.

વામનની જેમ જ ગાંધીજીએ પણ બેથી ત્રણ ડગમાં અખંડ ભારત ફરી લેવું હતું. પરંતુ તેઓ એમ કરી શક્યા ન હતા. એ તેમનું નસીબ...\n\ntl;dr:

15મી ઓગસ્ટ 1947ના થોડા મહિનાઓ અગાઉ જ 'નિયતિ સાથે સાક્ષાત્કાર'ના દિવસના અણસાર મળવા લાગ્યા હતા.


દૃષ્ટિકોણ : હિંદુઓમાં ગુસ્સો છે તો બુદ્ધિ ભ્રષ્ટ થવાનું જોખમ પણ\nએમ મનાય છે કે હિંદુઓએ શાંત અને સહિષ્ણુ હોવું જોઈએ. આથી જ્યારે હિંદુઓને ગુસ્સો આવે છે ત્યારે લોકો અચંબામાં મૂકાઈ જાય છે, આશ્ચર્યચકિત રહી જાય છે. તેમને લાગે છે હિંદુ ધર્મના પાયામાં તો આ છે જ નહીં.

આજે ચોતરફ હિંદુઓનો ગુસ્સો જોવા મળી રહ્યો છે પણ લોકો તેને સમજી શકતા નથી. સમજવાનો પ્રયાસ પણ કરતા નથી.

આ રોગ છેલ્લાં 100 વર્ષોથી ધીમે ધીમે વધી રહ્યો છે અને અત્યારે તો જ્વાળામુખીની જેમ ફાટી નીકળ્યો છે.

એનું કારણ એ છે કે હિંદુઓને લાગે છે કે દેશભરમાં જે બીજા ધર્મમાં માનતા લોકો છે અથવા તો એ લોકો કે જેઓ પોતાને ધર્મ નિરપેક્ષ ગણાવે છે તેઓ હિંદુ ધર્મની વિરુદ્ધમાં છે. આ લોકોનાં લખાણમાં કે બોલવામાં હિંદુ ધર્મ વિરોધી પૂર્વગ્રહ જોવા મળે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જો તમારે ખ્રિસ્તી ધર્મ વિશે જાણવું હોય તો તમારે બાઇબલ વાંચવુ પડશે. ઇસ્લામ અંગે જાણવું હશે તે કુરાન વાંચવું પડશે.

પણ જો તમારે હિંદુ ધર્મ વિશે જાણકારી પ્રાપ્ત કરવી હશે તો કોઈ જ શાસ્ત્ર નથી કે જે સમજાવી શકે કે હિંદુ ધર્મ શું છે.

હિંદુ ધર્મ શાસ્ત્ર પર નહીં પણ લોકવિશ્વાસ પર નિર્ભર છે. એ મૌખિક પરંપરા પર ભરોસો ધરાવે છે.

હિંદુ ધર્મનાં રૂપ

ઉત્તર ભારતનો હિંદુ ધર્મ, દક્ષિણ ભારતના હિંદુ ધર્મથી અલગ છે. પાંચસો વર્ષ પહેલાંનો હિંદુ ધર્મ આજના હિંદુ ધર્મ કરતાં જુદો છે.

દરેક જાતિ, દરેક પ્રાંત અને ભાષા પ્રમાણે હિંદુ ધર્મનાં વિવિધ સ્વરૂપ છે. આ વિવિધતા મોટા ભાગના લોકોને સમજાતી નથી.

હિંદુ ધર્મને હજારો વર્ષોથી ખોટો ગણવામાં આવે છે. જ્યારે મુસલમાન ભારતમાં આવ્યા ત્યારે તેમણે હિંદુઓને મૂર્તિપૂજા કરનારા ગણાવી એમની નિંદા કરી.

એમને લાગ્યું કે મૂર્તિપૂજા એ જ હિંદુ ધર્મ છે. જ્યારે અંગ્રેજો ભારતમાં આવ્યા ત્યારે તેમણે હિંદુ ધર્મમાં એક કરતાં વધુ ઇશ્વરની આરાધના થતી હોવાથી તેને એને ખોટો ગણાવ્યો અને એકેશ્વરવાદને જ સત્ય ગણાવ્યો.

એનાથી ભારતના લોકો દબાણમાં આવી ગયા. જો તમે આઝાદીની લડત દરમ્યાન લખવામાં આવેલું લખાણ વાંચો તો તમને ભારતીય બુદ્ધિજીવીઓ બચાવની મુદ્રામાં નજરે ચઢે છે.

અંગ્રેજોના સમયમાં મોટા ભાગના બુદ્ધિજીવીઓ એમની વાત માનતા જોવા મળ્યા છે. એમણે હિંદુ ધર્મને સમજવાને બદલે એને બદલવાની શરૂઆત કરી.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

એમના લખાણમાં સગુણ ભક્તિ, મૂર્તિપૂજા અને રીત-રિવાજોની નિંદા અને નિર્ગુણ ભક્તિની પ્રશંસા વગેરે જોવા મળ્યું.

એ લોકોએ હિંદુ ધર્મને એવી રીતે ઢાળવાનો પ્રયાસ કર્યો કે જે પશ્ચિમના ધર્મો સાથે...\n\ntl;dr:

હિંદુઓને ગુસ્સો કેમ આવે છે એના પર વધારે ચર્ચા નથી થતી.


દૃષ્ટિકોણ: 'નરેન્દ્ર મોદીને માત્ર 125 કરોડ લોકોની ચિંતા છે'\nએક સમય એવો હતો કે ભારત વિશ્વના અન્ય દેશોની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટેનું કેન્દ્ર હતું.

દરેક રાષ્ટ્રની સમસ્યાઓના ઉકેલનું માધ્યમ બનેલું ભારત 'વિશ્વગુરુ' કહેવાતું હતું.

સ્થિતિ આજે પણ એવી જ છે. એ બાબતમાં કોઈ બેમત નથી કે વિશ્વના જે નાગરિકો આધ્યાત્મિક શાંતિની શોધમાં હોય છે, તેઓ બેએક મહિના માટે કે બેએક વર્ષો માટે ભારતનાં આધ્યાત્મિક કેન્દ્રોમાં આવીને રહે છે.

ભારતનો નાગરિક પોતાની આવડત અને પોતાની કુશળતાની માગને કારણે વિદેશમાં જાય છે, પણ શાંતિની પ્રાપ્તિ માટે આજેય ભારતમાં રહે છે અને ભારત આવતોજતો રહે છે.

આઝાદી પછી દેશની મૂળભૂત સમસ્યાઓ તરફ શાસકોએ ધ્યાન આપ્યું નહોતું. ભારત એક વિશાળ લોકતાંત્રિક દેશ છે.

અહીંની મૂળ સમસ્યાઓ નાગરિકો સાથે જોડાયેલી છે. આજે પણ અગાઉ હતી તેટલી જ સમસ્યાઓ છે.

આઝાદી પછી ભારતમાં જે શાસકો આવ્યા તેમણે એમ માન્યું કે આઝાદી મળી ગઈ એટલે બધી સમસ્યાઓ દૂર થઈ ગઈ. સ્વતંત્રતા મળી એટલે જાણે કે બધું જ મળી ગયું.

આઝાદી પછી શું થયું?

સાચી વાત એ છે કે આઝાદી મળી તે પછીના દિવસોમાં આપણે નાગરિક સુવિધાઓ માટે, ભારતની પ્રકૃત્તિ પ્રમાણે અને નાગરિકોની જીવનશૈલી પ્રમાણે  સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે કાર્યરત થઈ જવાનું હતું.

આપણે એવું કરી શક્યા નહીં. આપણે સત્તા પર રહીએ, પણ સેવા કરીને સેવાની બાબતમાં કેટલા આગળ આવીએ તેવું આપણે ના વિચાર્યું.

તેના બદલે સત્તાના માધ્યમથી સત્તામાં કેવી રીતે રહી શકાય તેના માટેનો જ વિચાર કર્યો. તેના કારણે જ આપણી સમસ્યાઓ ઊંડા મૂળિયાં નાખી ગઈ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આઝાદી પહેલાં આપણામાં સ્વતંત્રતા પ્રાપ્તિ માટે ઝનૂન અને ઉત્સાહ હતા, પણ આઝાદી પછી તે રહ્યા નહીં.

આપણે માનવ અને સમાજને કેન્દ્રમાં રાખીને યોજનાઓ ના બનાવી. આપણે 'સત્તા'ને કેન્દ્રમાં રાખીને 'સત્તા' પર આવવા માટેની યોજનાઓને કેન્દ્રમાં રાખી.

આપણે આઝાદી બાદ નાગરિકોને માત્ર મતદાર બનાવી દીધા.

નાગરિક હોવાના નાતે આપણી 'રાષ્ટ્રીય ફરજ' હોવી જોઈતી હતી, તે ધીમે ધીમે ખતમ થવા લાગી.

તેના બદલે આપણે મતદાર તરીકેની ભૂમિકામાં અધિકારો માગતા થઈ ગયા.

નાગરિકોનો નહીં, મતદારોનો દેશ

ભારત નાગરિકોનો નહીં, મતદારોનો દેશ બની ગયો. આપણે લોકોને નાગરિક તરીકેની સમજથી દૂર કરતા ગયા અને મતદાર તરીકેની માગણીઓ જગાવતા ગયા.

મતદાર તરીકેની માગણીઓને કારણે સત્તા પાસેથી આપણી અપેક્ષાઓ વધતી ગઈ અને સમાજના હિત પ્રત્યેની ઉપેક્ષા વધતી ગઈ.

આઝાદી પછી વર્ષો સુધી આવી સ્થિતિ ચાલી. પરિણામ એ આવ્યું કે...\n\ntl;dr:

દેશ છે એટલે સમસ્યાઓ રહેવાની. કોઈ દેશ એવો દાવો ના કરી શકે કે તેમની કોઈ સમસ્યા જ નથી.


દૃષ્ટિકોણ: 'રાજકીય એજન્ડા સેટ કરવામાં રાહુલ નિષ્ફળ રહ્યા છે'\nઅમેરિકાના પ્રવાસથી માંડીને ગુજરાત ચૂંટણી સુધી રાહુલ ગાંધી નવા અવતારમાં જોવા મળ્યા છે

અમેરિકાના પ્રવાસથી માંડીને ગુજરાતની ચૂંટણી સુધી, રાહુલ ગાંધી નવા અવતારમાં જોવા મળ્યા હતા. પરંતુ ત્યારબાદ તેમની અસર ધીરેધીરે ઓછી થઈ ગઈ હોય તેમ લાગે છે.

તેઓ બધી જ વાતો સારી કહે છે અને કરે છે, પરંતુ રોજિંદા સમાચારોમાં પોતાના માટે કે પછી પાર્ટી માટે સકારાત્મક હેડલાઇન આપવા તેઓ નિષ્ફળ રહે છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તેનાંથી લાગી રહ્યું છે કે રાહુલ 'ગુમ' થઈ ગયા છે. તેઓ લોકોના મગજમાંથી ગુમ થઈ રહ્યા છે.

અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાહુલ બહરીનના પ્રવાસે ગયા, પરંતુ અમેરિકાની જેમ તેમનો આ પ્રવાસ ચર્ચાનો વિષય બની શક્યો નહીં.

બહરીનમાં રાહુલ

કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાહુલ ગાંધી બહરીનના પ્રવાસે ગયા હતા

શું તમને યાદ છે કે રાહુલે બહરીનમાં શું કહ્યું હતું? મને તો કંઈ યાદ નથી.

કહેવાનો મતલબ છે કે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાહુલ ગાંધી વારંવાર અપ્રવાસી ભારતીયોને સંબોધિત કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે.

એ જ રીતે જેમ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કર્યું હતું, પરંતુ મોદી વડાપ્રધાન બન્યા પહેલા વિદેશ યાત્રા કરતા ન હતા. અપ્રવાસી ભારતીય મત આપતા નથી.

જ્યારે રાહુલ પોતાના લોકસભા ક્ષેત્ર અમેઠી ગયા હતા, તો ત્યાંથી સકારાત્મક કરતા વધારે નકારાત્મક સમાચાર આવ્યા હતા.

કાયદાકીય મુદ્દો

સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાર વરિષ્ઠ જજોની પત્રકાર પરિષદને રાહુલ ગાંધીએ રાજકીય રંગ આપ્યો હતો

છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયા દરમિયાન અગસ્તા વેસ્ટલેન્ડ ડિફેન્સ ડીલ, 2G સ્પેક્ટ્રમ અને મહારાષ્ટ્રના આદર્શ હાઉસિંગ કૌભાંડ જેવા કેટલાક કાયદાકીય નિર્ણય કોંગ્રેસના પક્ષમાં આવ્યા છે.

એક તરફ જ્યાં ભાજપ આજે પણ કોંગ્રેસને ભ્રષ્ટ ગણાવે છે, ત્યારે કોર્ટના ચુકાદાઓ બાદ રાહુલ ગાંધી પાસે તક હતી કે તેઓ પોતાને તેમજ પાર્ટીને 'પીડિત' ગણાવે.

તેઓ આમ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. એક કાયદાકીય મુદ્દો હતો જેમાં તેઓ કુદી પડ્યા, પરંતુ તેમાં પડવાની જરૂર ન હતી.

ચીફ જસ્ટીસ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાર વરિષ્ઠ જજોની પત્રકાર પરિષદને રાજકીય રંગ આપતા રાહુલ ગાંધીએ મીડિયા સાથે વાત કરવાની કોઈ જરૂર ન હતી.

રાજકીય એજન્ડા

રાહુલ ગાંધી ક્યારેક બહરીન, તો ક્યારેક બહરીનથી અમેઠીમાં પ્રગટ થઈ જાય છે

રાહુલ ગાંધી જે કંઈ કહે છે, જો તમે તેને સાંભળશો તો જાણવા મળશે કે તેઓ દરેક વાત સાચી જ કહે છે. તેઓ ખેડૂતો અને જવાનોની વાત કરે છે.

તેઓ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર...\n\ntl;dr:

લગભગ દર વર્ષે, ભલે વર્ષમાં એક વખત, રાહુલ ગાંધીનું કદ ઊંચું થઈ જાય છે, પરંતુ ત્યારબાદ એટલી જ ઝડપથી તેઓ સુસ્ત પણ પડી જાય છે.


દૃષ્ટિકોણ: 'સ્વિસ બૅન્કોમાં જમા કરવામાં આવેલું નાણું કાળું હોય એ જરૂરી નથી'\nસ્વિસ બૅન્કના જણાવ્યા અનુસાર, તમામ વિદેશી ગ્રાહકોના પૈસા વર્ષ 2017માં 3 ટકા વધીને 1.46 લાખ કરોડ સ્વિસ ફ્રેન્ક અથવા 100 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયા છે.

સ્વિસ બૅન્કમાં જમા ભારતીયોના રૂપિયામાં વધારો કેવી રીતે થયો? આ સવાલ પર બીબીસી સંવાદદાતા માનસી દાસે અર્થશાસ્ત્રના પૂર્વ પ્રોફેસર અરુણ કુમાર સાથે વાત કરી.

વાંચો, પ્રોફેસર અરુણ કુમારનો દૃષ્ટિકોણ

સ્વિસ બૅન્કોમાં ભારતીય ધનમાં 50 ટકાના વધારાના સમાચારથી ખબર પડે છે કે આ રકમ સાતથી દસ હજાર કરોડ રૂપિયા છે.

જોકે, આ પૈસા સ્વિસ બૅન્કમાં જમા છે એટલે કાળું નાણું હોય એ જરૂરી નથી.

સ્વિસ બૅન્કોના ખાતામાં જે કાળું નાણું આવે છે તે સીધું નથી આવતું. ભારતમાંથી મોકલવામાં આવતું નાણું  શેલ એટલે કે ફર્જી કંપની દ્વારા મોકલવામાં આવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કાળું નાણું મોકલવાની પ્રક્રિયા ત્રણ તબક્કામાં થતી હોય છે.

દાખલા તરીકે પહેલાં આ બોગસ કંપની દ્વારા બાહમાસ કે પનામા પહોંચાડવામાં આવે છે પછી ત્યાંથી તે સ્વિસ બૅન્કોનાં ખાતામાં પહોંચે છે.

અર્થાત્ સ્વિસ બૅન્કોનાં ખાતામાં ભારતીયોનાં પૈસા તો છે પણ તે સીધા ભારતને બદલે ટેક્સ હેવન દેશો મારફતે ત્યાં પહોંચે છે.

મતલબ કે જો સ્વિસ બૅન્ક ખાતાધારકો અંગે જાણકારી આપે પણ છે તો તે સીધા ભારતથી પહોંચતા ભારતીયો અંગે જ જણાવશે.

દાખલા તરીકે જો સ્વિસ બૅન્કમાં મિસ્ટર એક્સે જર્સી આઇલેન્ડ દ્વારા પૈસા મોકલ્યા છે તો એમના વિશે પૂછવાથી જાણવા મળશે કે તે બ્રિટિશ પૈસા છે. આ જ કારણે સૌથી વધુ બ્રિટિશ ધન સ્વિસ ખાતાઓમાં છે, ભારતીય નહીં.

સ્વિસ બૅન્કમાં અત્યાર સુધી ભારતીય ધનના જે આંકડા આવ્યા છે, તે ઘણા ઓછા છે.

એના કરતાં ઘણું વધારે નાણું સ્વિસ બૅન્ક એકાઉન્ટમાં હશે. કારણ કે તે સીધા ભારતમાંથી ગયેલા પૈસાના જ આંકડા બતાવે છે.

ચાર વર્ષ પહેલાં 14 હજાર કરોડનો આંકડો હતો જે પ્રતિવર્ષ ઘટી રહ્યો છે.

ત્યારબાદ આ ત્રણ વર્ષ પછી વધીને હવે સાત હજાર કરોડ (50 ટકા) વધ્યો છે તો આ ઘણી ઓછી રકમ છે.

સ્વિસ બૅન્કમાં વાસ્તવમાં જમા ભારતીય ધનની તો સંપૂર્ણ જાણકારી છે જ નહીં.

નોટબંધીથી ફાયદો થયો નહીં

નોટબંધીનો હેતુ કાળા નાણાં પર રોક લગાડવાનો હતો પણ જે પૈસા સ્વિસ બૅન્કમાં જવાની વાત કરાઈ રહી હતી તે બની શકે કે સરકારની આકરી નીતિઓના ડરને કારણે બહાર મોકલવામાં આવ્યા હોય.

ભારતીય રિઝર્વ બૅન્કે (આરબીઆઈ) લેબેલાઈઝ રેમેટેંસ (એલઆરએસ) નામની એક સ્કીમ શરૂ કરી હતી.

જેમાં અઢી લાખ ડોલર પોતાના પરિવારજનોના નામે...\n\ntl;dr:

સ્વિસ બૅન્કોમાં જમા કરવામાં આવેલાં નાણાંમાં વધારો નોંધાયો છે. સ્વિસ નૅશનલ બૅન્કે જાહેર કરેલા આંકડામાં જણાવવામા આવ્યું છે કે ભારતીયોના પૈસામાં 50 ટકાનો વધારો થતા આંકડો લગભગ સાત હજાર કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે.


દૃષ્ટિકોણ: આખરે પીએમ મોદીનું નિશાન કોની તરફ હતું?\nનરેન્દ્ર મોદીએ ભાજપના આંતરિક વિરોધીઓને જવાબ આપ્યો

જોકે તેમણે સ્વીકાર કર્યો છે કે જીડીપી જરૂરથી ઘટ્યો છે. સાથે જ તેમણે કહ્યું કે સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે.

રોકાણ ઊંચાઈ પર છે અને મહેસૂલી ખાધ નિયંત્રણમાં છે. નોટબંધી પછી જીડીપી અને રોકડનો રેશિયો 9 ટકાએ પહોંચ્યો છે.

પરંતુ અર્થવ્યવસ્થામાં સમસ્યા તો છે જ. જેના પર ભાજપની અંદરથી જ આલોચના શરૂ થઈ ગઈ છે.

ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ નાણાં મંત્રી યશવત સિંહાએ એક અંગ્રેજી સમાચારપત્રમાં લેખ લખીને અર્થવ્યવસ્થાની સ્થિતિ પર ચિંતા કરી છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કઈ વાતે મોદીને બોલવા મજબૂર કર્યા?

આ પહેલા ભાજપ સાંસદ સુબ્રમણ્યન સ્વામી પણ અર્થવ્યવસ્થાને લઈ ચિંતા જાહેર કરી ચૂક્યા છે.

વાજપેયી સરકારમાં કેન્દ્રિય મંત્રી રહી ચૂકેલા અરુણ શૌરીએ એક ન્યૂઝ ચૅનલને ઇન્ટરવ્યૂ આપ્યો. જેમાં તેમણે પણ નોટબંધીને અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું મનીલૉન્ડ્રિંગ કૌભાંડ ગણાવ્યું છે.

અન્ય લોકોએ પણ અર્થવ્યવસ્થાની વર્તમાન સ્થિતિ માટે કેન્દ્ર સરકારના બે મોટા નિર્ણયો નોટબંધી અને જીએસટીને જવાબદાર ગણાવ્યા છે.

નાણાં મંત્રી અરુણ જેટલીએ પહેલાં જ યશવંત સિંહાના સવાલોના જવાબ આપ્યા છે.

પરંતુ વડાપ્રધાને બોલવું એટલે પડ્યું કારણ કે સરકાર સામે રાજનૈતિક અને આર્થિક સંકટ ઊભુ થયું. આથી તેમણે ખુલ્લીને સામે આવી સરકારનો બચાવ કર્યો.

તેમણે જે પણ આંકડા આપ્યા એ સંગઠિત ક્ષેત્રના આંકડા છે. નોટબંધી અને જીએસટી બાદ અસંગઠિત ક્ષેત્રના આંકડા તો હજુ આવ્યા જ નથી.

એટલે અત્યારે જીડીપીના આંકડા છે, એ પૂર્ણ સત્ય નથી બતાવતા. મારું માનવું છે કે આ સમયે જીડીપીમાં વૃદ્ધિ એક ટકાથી વધારે નથી.

સુસ્તી તો આવવાની જ હતી

આ બધું માનવાનું કારણ નોટબંધી સમયે અને ત્યારબાદ આવેલા સર્વે છે.

સ્ટેટ બૅંક ઑફ ઇન્ડિયા, ઑલ ઇન્ડિયા મૅન્યુફેક્ચરિંગ અસોસિએશન, પંજાબ હરિયાણા દિલ્હી ચેમ્બર અને કૉમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના સર્વેમાં કહ્યું છે કે અર્થવ્યવસ્થામાં 60 થી 80 ટકા નીચે જવાનું અનુમાન લગાવ્યું.

જીડીપીમાં અસંગઠિત ક્ષેત્રનો હિસ્સો 45 ટકા છે. કારણ કે 60 થી 80 ટકા નીચે જશે તો જીડીપી વૃદ્ધિ નીચે જશે.

આ ઘટાડાને કારણે રોકાણ, કેપૅસિટિ યુટિલાઇઝેશન અને ઉદ્યોગ ધંધાને અપાતી લોનમાં ઘટાડો આવ્યો છે.

આ અસર લાંબી અવધિ માટે છે. એટલે નોટોની ઉણપ ખતમ થયા બાદ, તેની અસર અર્થવ્યવસ્થામાં દેખાઈ રહી છે.

પરંતુ જે રીતે બીજો ઝટકો જીએસટીનો લાગ્યો, જેથી સંગઠિત ક્ષેત્ર પરેશાનીમાં આવી ગયાં છે. આ જ...\n\ntl;dr:

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બુધવારે અર્થવ્યવસ્થાની વર્તમાન સ્થિતિ પર ભરોસો અપાવવાની કોશિશ કરી છે.


દૃષ્ટિકોણ: આખરે રફાલ યુદ્ધ વિમાન ડીલ આવો કોયડો કેમ બની ગઈ છે ?\nપાર્ટી માટે આ એક રાજકારણ અને રણનીતિ હોઈ શકે છે પરંતુ બાબતોના સ્પષ્ટીકરણની જવાબદારી બન્ને પર છે. શંકાનો આધાર સ્પષ્ટ હોવો જોઈએ. જેટલા સ્પષ્ટ આરોપ હોય એના જવાબો પણ એટલા જ સ્પષ્ટ હોવા જોઈએ.

માલૂમ થવું જોઈએ કે જો કૌભાંડ છે તો તે શું છે.

લોકસભામાં બુધવારે થયેલી ચર્ચામાં રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે સરકાર જણાવે કે એક વિમાનની કિંમત 560 કરોડ રૂપિયાની જગ્યાએ 1600 કરોડ રૂપિયા કેમ છે? તેમને શું લાગે છે, કિંમત કેમ વધી?

રાહુલ ગાંધીએ ત્યાર બાદ એક ટ્વીટ કરીને તેમના આરોપોને ત્રણ સવાલ રૂપે રજૂ કર્યા. કિંમતમાં વધારા સિવાય તેમણે એક સવાલ પૂછ્યો કે 126ની જગ્યાએ 36 વિમાન કેમ?

એચએએલનો કૉન્ટ્રેક્ટ રદ કરીને 'એએ' (અનિલ અંબાણી)ને?

રાહુલ ગાંધી

એચએએલનો કૉન્ટ્રેક્ટ રદ કરીને 'એએ' (અનિલ અંબાણી)ને કેમ આપવામાં આવ્યો? અંબાણીની કંપનીને 30,000 કરોડ રૂપિયાનો કૉન્ટ્રેક્ટ આપી દેવાયો. શું ખરેખર આવું થયું છે?

આ મામલે ટિપ્પણી કરનારાઓ કાં તો રાજકીય ટિપ્પણીકર્તા છે અથવા કોઈ પાર્ટી તરફે ઝુકાવ ધરાવનારા છે. ડિફેન્સ સંબંધિત ડીલમાં ખૂબ મોટી રકમ જોડાયેલી હોય છે અને તેનો મામૂલી અંશ પણ મોટો આંકડો બની જાય છે.

માનવામાં આવે છે કે રફાલ વિમાન બનાવનાર કંપની દસોએ ઑફસેટ પાર્ટનર પંસદ કરતી વખતે કેટલીક એવી કંપનીઓને પ્રાથમિકતા આપી હતી જેના સંબંધો સરકાર સાથે સારા હોય.

પણ એમ કરવામાં કઈ નિર્ધારિત પ્રક્રિયાઓનું ઉલ્લંઘન થયું છે?

રફાલ પ્લેનની ખરીદીના સોદામાં કૌભાંડ?

કિંમતોમાં વધારો કેમ થયો?

સરકારનું કહેવું છે કે ફ્લાય-અવે કન્ડિશન અને ઉપકરણોથી સજ્જ વિમાનની કિંમત યુપીએ સરકારની ડીલ કરતા ઓછી છે.

કૉંગ્રેસ આનાથી ઉલટું કહે છે. પરંતુ તે માત્ર એક જ કિંમતનો ઉલ્લેખ કરે છે, બેનો નહીં.

વિમાનની કિંમત, તેની સંખ્યા અને ખરીદ પ્રક્રિયા તથા ડીલમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોની તપાસ કરવાની સંસ્થાગત વ્યવસ્થા દેશમાં છે.

માત્ર આ જ નહીં પણ કોઈ પણ ડીલનાં લેખા-જોખાં રાખવામાં આવે છે.

ડીલ ગમે તેટલી ગુપ્ત હોય પણ સરકારના કોઈ વિભાગ પાસે તો તેની માહિતી હોય જ છે.

ખરીદીના લેખા-જોખાં રાખવાનું કામ સીએજીનું છે. માહિતી જો સંવેદનશીલ હોય તો તેને માસ્ક કરીને તેનું વિવરણ દેશ સમક્ષ મૂકી શકાય છે. આનું વિવરણ પણ આપવું પડશે. પરંતુ સવાલ એ છે કે ક્યારે?

સંસદના શિયાળુ સત્રમાં સીએજીનો રિપોર્ટ રજૂ થવાની આશા હતી. પણ હવે કહેવામાં આવે છે કે ચૂંટણી સુધી કદાચ એ શક્ય નહી બને.

બીજી સંસ્થાકીય તપાસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં શક્ય છે. ગત...\n\ntl;dr:

રફાલ ડીલ મામલે રક્ષા મંત્રી નિર્મલા સીતારમને ગુપ્તતાનો આધાર આપી કેટલીક બાબતો અંગે સ્પષ્ટતા આપી છે. તેમ છતાં કૉંગ્રેસ પાર્ટી આ સ્પષ્ટીકરણથી સંતુષ્ટ હોય એવું નથી લાગતું. શંકા જેટલી મજબૂત હશે, તેટલો જ વધારે તેને લાભ મળશે.


દૃષ્ટિકોણ: આનંદીબહેનનું મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલપદે જવું શું સૂચવે છે?\n2016માં એકાએક મુખ્ય મંત્રીપદેથી રુખસદ મળ્યાં પછી આનંદીબહેન પટેલે ગુજરાતમાં જ રહેવા અને રાજયની બહાર નહીં જ જવાના નિર્ણયની ઘોષણા કરી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

હવે, રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે ટ્વીટ કરી ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન આનંદીબહેન પટેલની મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકે નિમણૂક કરવાની જાહેરાત કરી.

હવે ગુજરાતની રાજનીતિમાં બહેનની જગ્યા ક્યાં હશે?

'એમનો ચહેરો સતત ચાડી ખાતો'

વિજયભાઈના નેતૃત્વમાં લડાયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ઝંઝાવાતી પ્રચાર કરનાર વડાપ્રધાન મોદી સાથેના કાર્યક્રમો અને પક્ષની બેઠકોમાં આનંદીબહેન જાણે કે અનિચ્છાએ ઉપસ્થિત રહેતાં હોય એવો એમનો ચહેરો સતત ચાડી ખાતો રહ્યો, પણ બહેન 'સબ સલામત'ની આહલેક પોકારતાં રહ્યાં.

અમદાવાદની માધ્યમિક શાળાનાં કડક આચાર્યા રહેલાં આનંદીબહેને પક્ષના નેતા શંકરસિંહ વાઘેલાના નેતૃત્વકાળમાં ભાજપમાં સામેલ થવાનું પસંદ કર્યું હતું.

પક્ષના આંતરકલહ અને બળવાના સંજોગોમાં પણ તેઓ પક્ષનાં નિષ્ઠાવંત કાર્યકર રહ્યાં.

પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે

એટલે જ મુખ્ય મંત્રી મોદી જયારે વડા પ્રધાનપદે જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે બીજા કેટલાક વરિષ્ઠો અને મોદીનિષ્ઠ અમિત શાહની મહેચ્છા છતાં આનંદીબહેન પર મુખ્ય મંત્રીપદનો કળશ ઢોળાયો હતો.

પણ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે. પોતાનાં અનુગામી તરીકે અગાઉ નીતિન પટેલનો બહેને સેવેલો આગ્રહ અમાન્ય થયો હતો.

તાજેતરની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારો નક્કી કરવાની બેઠકોમાં પક્ષના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહ સતત હાજર રહ્યા એટલું જ નહીં, આનંદીબહેનની ભલામણો અવગણાઈ.

બહેન પક્ષશિસ્તથી બંધાયેલાં મૂકપ્રેક્ષક બની રહ્યાં. પક્ષમાં સક્રિય રાજકીય હોદ્દા માટે ૭૫ વર્ષની વયમર્યાદા નહીં હોવાનું નીરક્ષીર અધ્યક્ષ શાહે જ પ્રગટપણે કર્યું, પણ એ વયમર્યાદાના કારણે હોદ્દો છોડનાર આનંદીબહેન ભવિષ્યને વાંચી શકતાં હોવાથી તેમણે રાજ્યપાલ તરીકે જવાનું સ્વીકારી લીધું.

હવે થશે શું?

મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકે આનંદીબહેન કેટલું રહે અથવા તો એ ફરી સક્રિય રાજકારણમાં આવી શકે કે? આ પ્રશ્ન થવો સ્વાભાવિક છે.

જો મોરારજીભાઈ દેસાઈ ૮૨મા વર્ષે વડાપ્રધાન થઇ શકે તો હજુ તો ૭૭નાં પટેલ રાજ્ય કે રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં પાછાં ફરી જ શકે.

રાજકારણમાં ભાગ્યેજ કોઈ નિવૃત્ત થવા ઇચ્છે છે.

જ્યાં લગી પ્રજા ઈચ્છે અને મોવડીમંડળ કબૂલ રાખે ત્યાં સુધી કોઈ પણ ઉંમરે સક્રિય રાજકારણમાં આવી શકાય.

ગુજરાતમાંથી  રાજ્યપાલો તો ઘણા થયા છે, ભલે એ રાજભવનથી મંત્રીપદ ભણી...\n\ntl;dr:

એક દિવસ એકાએક ફેસબુક પર,પોતે ૭૫નાં થયાનું જણાવીને, મુખ્યમંત્રી આનંદીબહેન પટેલનું રાજીનામું આવી પડ્યું. એ રાજી થઈને આપ્યાં કરતાં નારાજીનામું વધુ જણાતું હતું.


દૃષ્ટિકોણ: ઉનાકાંડ બાદ બૌદ્ધ થવા ઇચ્છતા દલિતોએ વિચારણા કરી હશે?\nમુક્તિની શોધમાં તેઓ આગામી બુદ્ધપૂર્ણિમાએ (29મી એપ્રિલે)  બૌદ્ધ ધર્મ અંગીકાર કરવા ઇચ્છે છે. આમ તો, ગયે વરસે દશેરાએ આ પગલું લેવાનો ખયાલ હતો, પણ વાત ચાલું સાલ લગી પહોંચી છે.

જે દિવસે છાપાં આ સમાચાર લઈને આવ્યાં એ જ દિવસે એમાં આગલા દિવસની વિધાનસભાની કાર્યવાહી અને પ્રશ્નોત્તરી પર આધારિત બીજી પણ એક વિગત સુરખીઓમાં હતી.

ઉનાના અત્યાચારના પીડિતોને જે જમીનો અને સરકારી નોકરીઓ આપવાની જાહેરાત તે વખતના મુખ્યમંત્રી આનંદીબહેન પટેલે કરી હતી તેનું શું થયું?

એ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં રાજ્યના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રીની વિધાનસભા ગૃહ જોગ રજૂઆત એ હતી કે આવી કોઈ જાહેરાત સરકારના રેકર્ડ પર નથી એટલે એના અમલ કે બિનઅમલનો કોઈ સવાલ જ ઉઠતો નથી.

જે પ્રશ્ન આખા દેશમાં ગાજ્યો, જેને અંગે રાજકીય પ્રબંધન કરતા કેન્દ્ર અને રાજ્યની ભાજપ સરકારોને નવ નેજાં પાણી ઉતર્યાં, એને અંગે સત્તાવાર આશ્વાસન અને વચનની પૂર્તિમાં તે આ હદે પેશ આવે ત્યારે શું કહેવું?

‘દલિતોને ભાજપ સરકારમાં ભરોસો નથી રહ્યો’

કૉંગ્રેસના સમર્થનથી ચૂંટાઈ આવેલા અપક્ષ વિધાનસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીની એ ટિપ્પણીમાં જરૂર દમ છે કે રાજ્યના દલિતોને ભાજપ સરકારમાં ભરોસો નથી રહ્યો.

ગમે તેમ પણ, આ બે વાનાંથી લગરીક હટીનેય, મજબૂત પિછવાઈ પેઠે ઊભરી રહેતી બીના તો મહેસાણાના દલિત કર્મશીલ કૌશિક પરમારે આરટીઆઈ મારફતે બહાર આણેલી એ વરવી વિગત છે કે ગુજરાતમાં દલિતવિરોધી અત્યાચારોનો સિલસિલો 2017ના વરસમાં છેલ્લાં સત્તર વરસની વિક્રમ સપાટીએ છે.

પચીસ (25) હત્યા, 103 બળાત્કાર, 91 જીવલેણ માર સહિત દલિતવિરોધી અત્યાચારોનો 2017ના વરસનો સરવાળો 1515ના આંકડે પહોંચવા કરે છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

આ બધું સાથે મૂકીને જોતાં ઉપસતું ચિત્ર એ છે કે ભાજપ શાસન હસ્તક દલિતવિરોધી અત્યાચારોનો દોર કદાચ વધતો ચાલ્યો છે.

જાડી રીતે કહેતાં સવર્ણ હિંદુ માનસ ભાજપના શાસનમાં આશ્વસ્તતા અને અભય અનુભવે છે.

'સૈયાં ભયે કોતવાલ'શી મનઃસ્થિતિ સ્થાપિત સમાજમાનસને સારું પરવાનાની ગરજ સારે છે.

દલિતો ક્યાં જાય?

આ ચિત્ર જોતાં જેમ દલિત સમુદાયના હાલની સરકાર અંગેનો ભરોસો પાછો પડે છે તેમ આમાંથી ઉગરીને ક્યાં જવું એ પ્રશ્ન પણ પ્રસ્તુત બને છે.

પણ આ પ્રશ્નનો ઉત્તર કદાચ દલિતો માટે કાં તો ભાજપ કે પછી કૉંગ્રેસ એવી સપાટ પસંદગીનો નથી.

બંધારણ ઘડતરમાં અગ્રભાગિતા પછી આંબેડકરે છૂટા પડવામાં અને વૈકલ્પિક પક્ષ પસંદગીમાં સીમિત નહીં રહેતાં બૌદ્ધ દીક્ષા પર ભાર મૂકવાપણું...\n\ntl;dr:

એકવીસમી માર્ચના ગુજરાતનાં છાપાંમાં એક સાથે બે સમાચાર ધ્યાન ખેંચતા માલૂમ પડ્યા હતા : ઉનાના દલિતોને જુલાઈ 2016ના દમનકાંડ પછી હજુ ખરેખરની કળ વળી નથી.


દૃષ્ટિકોણ: એશિયામાં ભારતની અત્યાર સુધી ઉપેક્ષિત કેમ?\n1954માં વિભાજિત વિયેતનામનું એકીકરણ થઈ રહ્યું હતું. એવું લાગતું હતું કે નજીકના ભવિષ્યમાં 'વિયેતનામ લાલ સલામ'નું સૂત્ર બોલનારા લોકો આ સમગ્ર ભૂભાગમાં પોતાનો ક્રાંતિકારી ઝંડો ફરકાવવા લાગશે.

આસિયાન સંગઠનનો એક હેતુ ચીનના વધતા પ્રભાવને રોકવાનો પણ હતો.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આસિયાનની રચના મલયવંશી, સામ્યવાદ વિરોધી દેશોને ચીની અને સામ્યવાદી ખતરાથી બચવાવવા માટે એક ક્ષેત્રીય સંગઠનના રૂપમાં કરવામાં આવી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તે સમયે યૂરોપીય સમુદાયની પણ સ્થિતિ ખરાબ ન હતી. એવી પણ સલાહ આપવાવાળા લોકો પણ ઓછા ન હતા કે જેઓ એ જ મૉડલ બીજી જગ્યાએ અપનાવીને જ નાના રાષ્ટ્રો પોતાનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવી રહ્યા હતા.

ત્યારથી અત્યાર સુધી દુનિયા અને આસિયાનમાં ખૂબ ફેરફાર નોંધાયા છે.

આપણી સમજમાં આ બદલાયેલા પરિપ્રેક્ષ્યમાં જ ભારત અને આસિયાનના સંબંધોની, ભવિષ્યમાં તેની સંભાવનાઓ ચકાસવી જોઈએ.

આસિયાનની નજીક જવાના ભારતના પ્રયાસ નિષ્ફળ

શરૂઆતી સમયથી જ ભારત આસિયાનની નજીક જવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ તેમાં ઇચ્છાનુસાર સફળતા મળી શકી નથી.

આસિયાન+3માં ચીન, જાપાન અને કોરિયાનો પણ સમાવેશ થાય છે, પરંતુ લાંબો સમય પસાર થવા છતાં આપણે માત્ર 'વાતચીત' વાળા સાથી બની શક્યા છીએ.

વધુ એક વાત પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે કે આજે આસિયાનમાં માત્ર મલયવંશી- મલેશિયા, ઇન્ડોનેશિયા, ફિલિપીન્ઝ, બ્રુનાઈ જ નહીં, વિયેતનામ, કમ્બોડિયા, લાઓસ અને થાઇલેન્ડ પણ સામેલ છે.

મ્યાન્માર ઉર્ફે બર્માને પણ ન ભૂલીએ.

આ સભ્યોનું વર્ગીકરણ ઇસ્લામના અનુયાયીઓ, બૌદ્ધો અને ખ્રિસ્તીઓ સિવાય ઉપનિવેશિક સામ્રાજ્યવાદના જમાનામાં યુરોપીય માલિકોના સાંસ્કૃતિક પ્રભાવના અનુસાર પણ કરી શકાય, પરંતુ, એવું વર્ગીકરણ કરવું અનિવાર્ય નથી.

કેટલાક દેશ છે કે જેમની સાથે ભારતના વર્ષો જૂનાં આર્થિક- સાંસ્કૃતિક સંબંધ રહ્યા છે.

રાષ્ટ્રકુળની જમાતનો સંબંધ પણ છે, પરંતુ અન્ય દેશો સાથે ભાષા અને રાજકીય વિચારધારાના મતભેદ જૂના છે.

ફિલીપાઇન્સના રાષ્ટ્રપતિ રૉડરિગો ડુટર્ટે પણ સંમેલનમાં ભાગ લેવા ભારત પહોંચ્યા છે

એક સમયે મલેશિયા, સિંગાપુર અને મ્યાનમાર પણ ભારતની જેમ જ બ્રિટનને આધિન હતા. આજે એ બાબત ગૌણ છે.

આ રાષ્ટ્રોના વિકાસમાં ભારતીય મૂળના નાગરિકોની કેવી ભૂમિકા હતી કે  બજાર તરીકે આ રાષ્ટ્રોનું શું મહત્ત્વ છે?

કડવું સત્ય એ છે કે આપણે 'પૂર્વ તરફ જોવા'નું અભિયાન શરૂ કરીએ કે 'પૂર્વમાં કંઈક કરવા' માટે મહેનત કરીએ.

જ્યાં સુધી...\n\ntl;dr:

આસિયાનનો જન્મ આજથી લગભગ 40 વર્ષ પહેલા થયો હતો. ત્યારે વિયેતનામ યુદ્ધમાં હાર બાદ અમેરિકી સેના દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાઇ મોરચે ઘરવાપસી માટે મજબૂર થઈ ચૂકી હતી.


દૃષ્ટિકોણ: કર્ણાટકમાં મોદીનો જાદુ ચાલશે કે પછી સિદ્ધારમૈયાનું નસીબ?\nકર્ણાટકમાં 222 વિધાનસભા બેઠકો માટે શનિવારે મતદાન થઈ રહ્યું છે અને પરિણામોની જાહેરાત 15 મે ના રોજ થશે.

કર્ણાટકમાં 224 વિધાનસભા બેઠકો છે પરંતુ બે બેઠકો માટે મતદાનની પ્રક્રિયા પછી કરાશે.

ડી દેવરાજ ઉર્સ પછી સિદ્ધારમૈયા કર્ણાટકના એવા પહેલા મુખ્યમંત્રી છે કે જેઓ પોતાનું પાંચ વર્ષનું શાસન પૂર્ણ કરવા જઈ રહ્યા છે. દક્ષિણ ભારતની રાજનીતિ પર તેમની મજબૂત પકડ છે.

આપણે ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના રાજકીય ચશ્માથી દક્ષિણ ભારતની રાજનીતિને જોઈ ન શકીએ.

સિદ્ધારમૈયાની રાજનીતિ

સિદ્ધારમૈયા

એમાં કોઇ જ શંકા નથી કે, અહીં પણ જાતિ એક મોટો મુદ્દો છે અને તમામ પક્ષોએ તમામ પ્રકારના જાતિવાદી સમીકરણો પોતાના તરફ કરવાના પૂરતા પ્રયાસો કર્યા છે.

પરંતુ ડી દેવરાજ અને તમિલનાડુના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એમ જી રામચંદ્રનની જેમ સિદ્ધારમૈયા પણ સમજી શક્યા છે કે, સામાજિક કલ્યાણના કાર્યો અને કચડાયેલા વર્ગને ઉપર લાવવાના પ્રયત્નો સારી સરકાર માટે ચાવીરૂપ છે.

એચ. ડી. દેવગૌડા દ્વારા સિદ્ધારમૈયાને પક્ષમાંથી બરતરફ કરાયા બાદ સિદ્ઘારમૈયાનો જનતા દળ(સેક્યુલર) સાથેનો સંબંધ વણસ્યો હતો.

બરતરફ કરાયા બાદ સિદ્ધારમૈયા કોંગ્રેસમાં સામેલ થયા અને પછીથી પૂરેપૂરા કોંગ્રેસી થઈ ગયા.

તેમણે ક્યારેય કોઈ દરબાર ભર્યા નથી અને દિલ્હીમાં બેઠેલા નેતાઓને નારાજ કરીને ક્યારેય રાજ્યના મોટા નેતાઓ સામે ઝૂક્યા નથી.

શું તમે આ વાંચ્યું?

એના બદલે તેમણે 'ભાગ્ય' યોજનાઓ પર પોતાનું ધ્યાન કેંદ્રિત કર્યું છે. જેમકે 'અન્ન ભાગ્ય' યોજના અંતર્ગત ગરીબી રેખા નીચેના પરિવારોને દર મહિને સાત કિલો ચોખા, એક કિલો દાળ, જમવાનું બનાવવા માટેનું તેલ અને આયોડીનયુક્ત મીઠું ઓછા ભાવે આપવામાં આવ્યું. જેનો ચાર કરોડ લોકોને લાભ મળ્યો.

ચિત્રદુર્ગ જિલ્લામાં ગોવરમ્માહલ્લી ગામના કપાસના એક વેપારી એસએમ ફખરુદ્ધીને કહ્યું કે સરકાર તરફથી સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને મિડ ડે મીલમાં ગુણવત્તાયુક્ત દૂધ, ઈંડાં, ભાત અને સંભાર આપવામાં આવે છે.

આ ગામમાં મકાઈ અને અલગ-અલગ શાકભાજીની ખેતી કરતા દલિત ખેડૂત બી સિદ્ધાપાએ મુખ્યમંત્રીની 'કૃષિ ભાગ્ય' યોજનાના વખાણ કર્યા. આ યોજના થકી દુષ્કાળગ્રસ્ત ગામોમાં ખેડૂતોને બોરવેલથી સિંચાઈનું પાણી પહોંચાડવામાં આવ્યું.

ભાજપનો દાવો

જોકે ભાજપનું કહેવું છે કે, સિદ્ધારમૈયાની 'અન્ન યોજના'ની સફળતા પાછળ કેન્દ્ર સરકારનો મહત્ત્વનો ફાળો છે.

ભાજપ કહે છે કે કેન્દ્ર સરકારે 32.64 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે ચોખા ખરીદ્યા અને...\n\ntl;dr:

કર્ણાટકની 10 દિવસની મુલાકાત લીધા બાદ એટલું તો કહી શકાય કે, તાજેતરમાં યોજાયેલી ચૂંટણીઓની તુલનામાં કર્ણાટકની ચૂંટણીમાં પ્રથમ વખત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ પ્રાદેશિક પક્ષો પડકારરૂપ સ્થિતિ ધરાવે છે.


દૃષ્ટિકોણ: કોંગ્રેસે રાજનૈતિક મોરચે આગળ આવવા શું કરવું પડશે?\nસંદેશા થોડા ગૂંચવી નાખનારા હોય છે. ગુજરાત ચૂંટણીમાંથી મળેલા સંદેશા તો વધારે ગૂંચવનારા છે.

સતત છઠ્ઠી વખત ભાજપ સરકાર બનાવશે, આવું પહેલાં ફક્ત પશ્ચિમ બંગાળમાં જ થયું હતું.

ભાજપના સૌથી શ્રેષ્ઠ નેતા નરેન્દ્ર મોદીને દિલ્હી મોકલ્યાના ત્રીજા જ વર્ષે ભાજપ માટે ખતરાની ઘંટડી વાગી છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના પોતાના ગઢ ગણાતા ગુજરાતમાંથી ચૂંટણી બાદ શક્તિશાળી સંદેશા મળ્યા છે.

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો કેટલીય રસપ્રદ બાબતો પણ સામે આવી છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ધરાશાયી થયું ગુજરાત મોડેલ

'વિકાસનું ગુજરાત મોડેલ'ને ભાજપે ભલે ગમે તેટલું પ્રોજેક્ટ કરવાની કોશિશ કરી હોય, પરંતુ એ ધરાશાયી થતું દેખાયું.

સૌરાષ્ટ્રના 73 ટકા ગામડાં, પાટીદારોના વિસ્તારમાં અને ભાજપના પારંપરિક ગઢ - આ બધી જગ્યાએથી કંઈને કંઈ સંદેશા મળી રહ્યા છે.

ગુજરાત મોડેલથી ખેડૂતોને કંઈ નથી મળ્યું. ગુજરાત વર્ષોથી ખેડૂતો માટે બે આંકડામાં કૃષિ વૃદ્ધિનો દાવો કરતું આવ્યું છે.

પરંતુ એવું કંઈ ન દેખાયું. જેનું કારણ ઊંચો ખર્ચ, ઓછું વળતર, કરજ, ઓછી આવક અને કુદરતી આપત્તિ વખતે વીમો ન મળવાનું છે.

રસપ્રદ એ છે કે મોદીના નેતૃત્વવાળા ગુજરાતને પાયાના ઢાંચા, ઉદ્યોગ અને શહેરી વિકાસ માટે વખાણાતું હતું.

પરંતુ કોઈનું ધ્યાન ગુજરાતના ગંભીર માનવીય અને સામાજિક સૂચક આંકમાં ચિંતારૂપ ઘટાડા પર જતું નહોતું.

એટલે આ સંયોગ ન હોઈ શકે કે ભાજપના છ મંત્રીઓ ચૂંટણી હારી ગયા. આ મંત્રીઓ પાસે કૃષિ, સામાજિક ન્યાય, જળ, જનજાતિ બાબતો અને મહિલા બાળ વિકાસ જેવા મહત્ત્વના વિભાગ હતા.

GSTમાં સંશોધનથી વેપારી શાંત

ગુજરાતમાંથી મળતા દરેક સંદેશા મૂંઝવણ ભરેલાં છે. સૌરાષ્ટ્રની વાત કરીએ તો હાર્દિકની રાજનીતિને વ્યાપક સમર્થન મળ્યું.

પરંતુ સુરતના પાટીદાર મતદાતાઓએ બતાવી દીધું કે સમુદાયની ઓળખના આધારે મતદાન ન થઈ શકે.

તેમનો ગુસ્સો જીએસટીને વિશે હતો, પરંતુ અણિના સમયે જીએસટીમાં સંશોધને તેમને શાંત કરી દીધા.

એટલે જ વેપારી અને ખેડૂતો સંયુક્ત રીતે વિરોધ ન કરી શક્યા. એ જ કારણે શહેરી-ગ્રામીણ ફૉલ્ટલાઇન જાતિ પર ભારી પડી.

ગુજરાતના મતદાતાઓની આંકાક્ષા અને અસંતોષે કેટલાય સંકેતો આપ્યા, પરંતુ ચૂંટણી કેટલાય કારણોસર મહત્ત્વપૂર્ણ હતી.

વિકાસ 'ગાંડો' થઈને 'ધાર્મિક' બની ગયો

ગુજરાત-હિમાચલ પ્રદેશની જીતથી સાફ થઈ ચૂક્યું છે કે મોદી અને અમિત શાહની જોડીને રોકવી મુશ્કેલ છે.

એ પણ છે કે મોદીના વિકાસના વિઝન પર ભરોસો રાખવાવાળા કેટલાય લોકો હજુ પણ...\n\ntl;dr:

ભારતમાં થતી દરેક ચૂંટણી લોકશાહીની બાબતે કંઇક સંદેશો આપે છે.


દૃષ્ટિકોણ: નરેન્દ્ર મોદીનું દાવોસનું ભાષણ કેટલું ઐતિહાસિક?\nવર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમમાં ભાષણ આપી રહેલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી.

તેમણે જળવાયુ પરિવર્તન અને આતંકવાદને તેમણે વિશ્વ માટે સૌથી મોટી ચિંતા ગણાવ્યા હતા.

નરેન્દ્ર મોદીના આ ભાષણને કેટલું સફળ ગણી શકાય, તેનું આકલન કરવા બીબીસીના સંવાદદાતા મોહમ્મદ શાહિદે ઇન્ડિયા ટુડે (હિન્દી)ના તંત્રી અંશુમાન તિવારી સાથે વાત કરી હતી.

અંશુમાન તિવારીનો દૃષ્ટિકોણ જાણો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

વડાપ્રધાન પાસેથી શું આશા હતી?

નરેન્દ્ર મોદીના ભાષણનું આકલન અનેક રીતે કરી શકાય.

વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમ 1991માં ગ્લોબલાઇઝેશન બાદ બનેલો સૌથી મોટો મંચ છે. તેથી વડાપ્રધાન ત્યાં ક્યા વિષય પર બોલશે એવી આશા હતી?

વડાપ્રધાનનું ભાષણ, સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કરવામાં આવતા ભાષણ જેવું જ હતું. તેમણે ઘણા વિષયોને સ્પર્શવાના પ્રયાસ કર્યા હતા.

તેમના ભાષણનો મુખ્ય સૂર એ હતો કે ભારત સૌની સાથે જોડાયેલા રહીને આગળ વધતો દેશ છે અને ભારતીય સંસ્કૃતિ આખી દુનિયા સાથે જોડાયેલી છે.

જલવાયુ પરિવર્તન નરેન્દ્ર મોદીની પસંદગીની થીમ છે.

વિશ્વ વ્યાપાર અને ગ્લોબલાઇઝેશનનો થોડો સંદર્ભ તેમના ભાષણમાં હતો. એ બાબતે તેઓ વધુ કહેશે એવી અપેક્ષા હતી.

ડેટા મેનેજમેન્ટ અને પોતાની સરકાર વિશે પણ તેમણે વાત કરી હતી.

વડાપ્રધાનના ભાષણને વિશ્લેષણની દૃષ્ટિથી સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ તો તેમની પાસે નક્કર રીતે સંકેત આપવાની તક હતી.

2008ની મંદીને દસ વર્ષ થઈ ગયાં છે, પણ વિશ્વના અર્થતંત્રમાં વૃદ્ધિના સંકેત ગયા વર્ષથી જ જોવા મળી રહ્યા છે.

આ તબક્કે વિશ્વના મોટાભાગના દેશો ભારત સાથે જોડાવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

ભારત સાથે અમેરિકા, કેનેડા, યુરોપિયન યુનિયન, ઇઝરાયલ અને બ્રિટન મુક્ત વ્યાપાર કરાર (એફટીએ) કરવાના છે.

એ સંદર્ભમાં વડાપ્રધાન પાસેથી આશા હતી કે તેઓ આ મંચનો ઉપયોગ ભારતની ઉદાર તથા ગ્લોબલાઇઝેશનની ઇમેજને વધારે મજબૂત કરવાના સંકેત આપશે.

એ સાંભળવા મળ્યું નહીં, પણ તેમણે વ્યાપક બાબતોને સ્પષ્ટ કરી હતી.

જોકે, ભારત ગ્લોબલાઇઝેશન અને ઉદારીકરણના નવા દૌરની જાહેરાત કરશે એવી આશા સાથે વડાપ્રધાનનું ભાષણ સાંભળી રહેલા ઘણા લોકો નિરાશ થયા હશે.

વ્યાપાર સંબંધે શું કહ્યું?

ભારતને વ્યાપાર માટે રજૂ કરવાની વડાપ્રધાનને કોઈ ચિંતા નથી.

ભારત વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમમાં 1991-92થી સક્રિય છે.

દુનિયામાં આર્થિક ઉદારીકરણ અને ગ્લોબલાઇઝેશન સાથે જોડાવાની વાત થાય, ત્યારે ભારતને અલગ રાખીને વિચારી ન શકાય.

ભારત ગ્લોબલાઇઝેશન અને...\n\ntl;dr:

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વિત્ઝરલૅન્ડના દાવોસમાં વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમના ઉદઘાટન સત્રને મંગળવારે સંબોધિત કર્યું હતું.


દૃષ્ટિકોણ: ભારતના વિકાસમાં દક્ષિણ કોરિયા મહત્ત્વપૂર્ણ કેમ છે?\nદક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ મૂન જે-ઇન સાથે મોદી

ભારત સ્થિત દક્ષિણ કોરિયાના રાજદૂતે એક ન્યૂઝ પેપરને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં '3 પી' અંગે જણાવ્યું કે 'લોકો' મતલબ કે સાંસ્કૃતિક અને પર્યટન સંબંધો, 'સમૃદ્ધી' મતલબ આર્થિક ભાગીદારી અને 'શાંતિ' મતલબ તેમના ક્ષેત્રીય પડકારો જે ખાસ કરીને કોરિયાઈ દ્વીપકલ્પ પર સુરક્ષા સંબંધિત છે.

વર્ષ 1945માં જાપાનથી કોરિયાને આઝાદી મળ્યા બાદ ભારતને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આયોગના અધ્યક્ષ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. જેણે 15 ઑગસ્ટ 1948ના રોજ કોરિયાઈ ગણરાજ્યની સ્થાપના કરી.

જોકે, ભારત સાથેના તેમના સંબંધોમાં મજબૂતી વર્ષ 1997ના પૂર્વ એશિયાઈ આર્થિક સંકટ બાદ દક્ષિણ કોરિયામાં થયેલા અભૂતપૂર્વ વિકાસના કારણે છેલ્લા બે દાયકાઓ દરમિયાન આવી.

કોરિયન બ્રાન્ડ

કોરિયન બ્રાન્ડ્સ આજે ભારતનાં મોટાભાગના ઘરોમાં જોવા મળે છે. કોરિયાન કંપનીઓ પહેલેથી જ મોદીના 'ડિજિટલ ઇન્ડિયા' અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'માં યોગદાન આપી રહી છે.

આ પૃષ્ઠભૂમિમાં મોદી-મૂન શિખર સંમેલન સાથે જ 'વિશેષ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી'નો બીજું સોપાન શરૂ થવાની આશા છે જેને મોદીની 'ઍક્ટ ઈસ્ટ' અને મૂનની 'નવી દક્ષિણ નીતિ'એ વધુ મજબૂત બનાવી છે.

બીજું કે તેમણે પોતાની વાતચીતને દ્વિપક્ષી સ્તરથી આગળ લઈ જવાનો પણ વાયદો કર્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતના તેજ વિકાસમાં દક્ષિણ કોરિયાનું શું મહત્ત્વ છે તેને એક સરળ સમીકરણથી સમજી શકાય છે કે ભારતની વસતી દક્ષિણ કોરિયાથી 24 ગણી વધુ છે.

જ્યારે પ્રતિ વ્યક્તિ દીઠ જીડીપી દક્ષિણ કોરિયાના માત્ર 16માં ભાગ સમાન છે.

આ પ્રકારે બંનેના સંબંધો એકબીજાથી પૂરક બને છે કારણ કે દક્ષિણ કોરિયા પાસે આધુનિક ટૅક્નિક અને મોટી માત્રામાં કાચો માલ ઉપલબ્ધ છે પરંતુ તેમની પાસે પ્રત્યક્ષ મૂળભૂત માળખાની ઊણપ છે.

ગુજરાત જેવડો આ દેશ ગ્રીષ્મ અને શિયાળું બંને ઑલિમ્પિક રમતનો યજમાન રહી ચૂક્યો છે.

અહીંની કંપનીઓ ભારત સહિત દુનિયામાં કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ, મોબાઇલ ફોન, અને ઑટોમોબાઇલ આપી રહી છે અને મૂળભૂત માળખાનું નિર્માણ કરી રહી છે.

મૂનની 'દક્ષિણ નીતિ'

ભારત સાથે મજબૂત ભાગીદારી બનાવવાની રાષ્ટ્રપતિ મૂનની પ્રતિબદ્ધતા પહેલેથી જ જોવા મળતી હતી.

ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં સરકારના ગઠન વખતે ભારતમાં કોરિયાના પૂર્વ રાજદૂત રહેલા ચો હ્યૂનને વિદેશ અને બહુપક્ષી આર્થિક બાબતોના જુનિયર મંત્રી બનાવી દેવામાં આવ્યા.

ત્યારબાદ મે મહિનામાં રાષ્ટ્રપતિ મૂનના ખાસ પૂર્વ સાંસ્કૃતિક મંત્રી ચુંગ...\n\ntl;dr:

ઉત્તર કોરિયા સાથે દ્વિપક્ષી વાતચીત અને અમેરિકા-ઉત્તર કોરિયા શિખર સંમેલનને શરૂ કર્યાની પોતાની સફળતાથી ખુશ દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ મૂન જે-ઇન તેમની દક્ષિણ નીતિમાં ભારતને સામેલ કરવા માટે પોતાના '3 પી' (લોકો, શાંતિ, સમૃદ્ધિ) લઈને ભારત આવી રહ્યા છે.


દૃષ્ટિકોણ: મુસ્લિમો ક્યાં સુધી લઘુમતીની આડમાં મહિલાઓને દબાવશે?\nમહિલાઓની આ લોકતાંત્રિક ઝુંબેશને પગલે સુપ્રીમ કોર્ટ, સંસદ, સરકાર અને રાજકીય પક્ષોને કેટલાક પગલાં લેવા પડ્યા છે.

ત્રિપલ તલાકના વિરોધમાં લાવવામાં આવેલો કાયદો મુસ્લિમ વીમૅન (પ્રૉટેક્શન ઑફ રાઈટ્સ ઑન મૅરેજ) બિલ, 2017 આ જ ઝુંબેશનું પરિણામ છે.

મુસ્લિમ મહિલાઓનો અવાજ રૂંધવામાં આવ્યો

આ કાયદા ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતાં પહેલાં આની પૃષ્ઠભૂમિ ઉપર એક નજર કરવી જરૂરી છે.

મહિલાઓ માટે ન્યાય અને સમાનતાના સવાલ ઉપર હંમેશાંથી દેશમાં રાજનીતિ થતી આવી છે. પછી તે હિંદુ મહિલાઓ હોય, ખ્રિસ્તી હોય કે પછી મુસલમાન મહિલાઓ હોય. ભૂતકાળમાં સતી અને વિધવા વિવાહને મુદ્દે રાજનીતિ થઈ જ છે..

સબરીમાલા અને અન્ય મંદિરોમાં મહિલાઓના પ્રવેશને મુદ્દે આજે પણ સંઘર્ષ ચાલુ છે. પરંતુ એમ કહેવું અતિશયોક્તિ નથી કે પિતૃસત્તાક રાજનીતિનો સૌથી મોટો શિકાર તો દેશની મુસ્લિમ મહિલાઓ જ થતી આવી છે.

ચુસ્ત રૂઢિવાદી ધાર્મિક જૂથોનાં સામાજિક અને રાજકીય વર્ચસ્વને લીધે મુસ્લિમ મહિલાઓના અવાજને હંમેશાં રૂંધવામાં આવ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એટલું જ નહીં, પારિવારિક મુદ્દાઓમાં પણ મહિલાઓ મુસ્લિમોના ધાર્મિક ગ્રંથ કુરાન અને ભારતીય બંધારણમાં આપવામાં આવેલા અધિકારોથી પણ વંચિત રહી છે.

ઑલ ઇન્ડિયા પર્સનલ લૉ બોર્ડ જેવી પુરુષવાદી શક્તિઓએ મુસ્લિમ કાયદામાં સુધારાનો સતત વિરોધ કર્યો છે.

જેને લીધે દેશમાં મૌખિક ત્રિપલ તલાકનું કાયમી ધોરણે ચલણ રહ્યું છે. જોકે, આની પરવાનગી પવિત્ર કુરાનમાં ક્યાંય નથી.

મહિલાઓ અદાલતનો દરવાજો ખખડાવે તો પર્સનલ લૉ બોર્ડ કહે છે કે અમારા મઝહબમાં દખલ કરવાનો અધિકાર કોર્ટ કે સરકારને નથી.

સચ્ચાઈ એ છે કે મૌખિક ત્રિપલ તલાક પોતે જ મઝહબમાં સૌથી મોટી દખલ છે.

ઇસ્લામમાં વચેટીયાઓનું સ્થાન નથી

જ્યારે ત્રિપલ તલાક અને હલાલા જેવી અમાનવીય અને ગેર-ઇસ્લામી હરકતો થાય છે ત્યારે પર્સનલ લૉ બોર્ડ મૌન સેવે છે.

પણ મુસલમાન મહિલાઓ ન્યાય માટે ઊભી થાય છે ત્યારે પર્સનલ લૉ બોર્ડને મઝહબ યાદ આવે છે.

બીજો, સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે પર્સનલ લૉ બોર્ડને મઝહબનો ઠેકો કોણે આપ્યો?

ઇસ્લામમાં અલ્લાહ અને ઇન્સાન વચ્ચે સીધો સંબંધ છે, અહીં વચેટિયાનું કોઈ સ્થાન નથી.

મુસ્લિમ મહિલા મુસ્લિમ હોવાની સાથેસાથે દેશની નાગરિક પણ છે. કુરાની હકોની સાથેસાથે ભારતીય નાગરિક હોવાને નાતે તેમના બંધારણીય અધિકારો પણ છે.

પરંતુ દેશમાં વિધિવત મુસ્લિમ કાયદાઓને અભાવે મૌખિક ત્રિપલ તલાક અને નિકાહ હલાલા જેવી ધૃણાસ્પદ હરકતો છડેચોક થઈ...\n\ntl;dr:

છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં મુસ્લિમ મહિલાઓએ ત્રિપલ તલાક અથવા એક તરફી મૌખિક તલાકના વિરોધમાં ઝુંબેશ ચલાવી છે. આ ઐતિહાસિક ઝુંબેશનું મહત્ત્વ ભારતીય લોકતંત્ર અને દુનિયાભરના મુસ્લિમ સમાજ માટે પણ છે.


દૃષ્ટિકોણ: યોગીની ટ્રેનિંગ સંઘની નહીં હિંદુ મહાસભાની વિચારધારા મુજબ થઈ છે\nપરંતુ જે રીતે ગોરખપુરની બેઠક પર ભાજપનો પરાજય થયો છે, તે જોતા ત્રણ સવાલ ઊભા થાય છે.

પહેલો, ચૂંટણીમાં જાતિગત ગણિતના આધારે લડાશે. બીજું, 'વિકાસ'નો નારો એ 'ગરીબી હટાવો'ની જેમ નારો જ છે.

ત્રીજું, જે રીતે પરિવર્તનની લહેર ઊભી થઈ છે, તેને જોતા એક દમદાર રાજનેતાની જરૂર છે, પણ નેતા રાહુલ ગાંધી નથી.

હિંદુ મહાસભા વિ. સંઘ પરિવાર

મતલબ કે ઇચ્છીએ કે ન ઇચ્છીએ 2014ના જનાદેશને પડકારવા માટે 2019નું વર્ષ સજ્જ થઈ રહ્યું છે.

દાયકાઓથી ગોરખપુર લોકસભા બેઠકની ઓળખ હિંદુ મહાસભા સાથે સંકળાયેલી રહી છે.

રાજકીય રીતે હિંદુ મહાસભાએ માત્ર ગોરખપુરની બેઠક પર જ સંઘ પરિવારને પડકાર આપ્યો છે.

અહીં મહંત દિગ્વિજયનાથથી માંડીને અવૈદ્યનાથ સુધીના કાળમાં જનસંઘ કે ભાજપ તેમની સામે ટકી શક્યા ન હતા.

અને યોગી આદિત્યનાથની રાજકીય ટ્રેનિંગ સંઘની શાખામાં નહીં, પરંતુ ગોરખધામ પર પ્રભુત્વ ધરાવતી હિંદુ મહાસભાની વિચારસરણી મુજબ થઈ છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

હિંદુત્વ સંદર્ભે સાવરકર તથા હેડગેવારના વિચારો વચ્ચે વારંવાર ટક્કર થતી હતી એટલે સંઘ અને હિંદુ મહાસભાનો ટકરાવ થતો.

પહેલી વખત રાજકીય બાબતોમાં દખલ દેતા સંઘે યુપીના મુખ્યપ્રધાન તરીકે હિંદુ મહાસભાના યોગી આદિત્યનાથનું નામ આગળ કર્યું.

નરેન્દ્ર મોદી તથા અમિત શાહની પસંદ મનોજ સિંહા હતા.

નાગપુર-દિલ્હીને અંદાજ ન હતો

યોગી આદિત્યનાથને મુખ્યપ્રધાન તરીકે બેસાડવા પૂરતો સંઘનો પ્રયોગ મર્યાદિત ન હતો.

ગોરખપુર હિંદુત્વની પણ પ્રયોગશાળા છે.

સંઘની અંદર ઊભા થઈ રહેલા સાવરકરવાદી જૂથને નાથવા તથા હિંદુત્વના એજન્ડા મારફત સત્તા સુધીના માર્ગને સરળ બનાવવાનો હેતુ પણ છે.

મતલબ કે વાજપેયીની જેમ મોદી વિકાસવાદનો નારો લગાવીને સંઘનો એજન્ડા આગળ વધી શકે તેમ ન હોય તો યોગીની ફોર્મ્યુલા પર સંઘ આગળ વધશે.

એ વાતના અણસાર વર્ષ 2017માં જ આપી દેવામાં આવ્યા હતા.

ગોરખપુરની બેઠક પર અવિરત વિજયની યોગી આદિત્યનાથની રાજકીય કાબેલિયત સંઘે જોઈ હતી.

પરંતુ યોગી મુખ્યપ્રધાન બને, તેના માત્ર એક વર્ષમાં તેમનો જનાધાર તૂટી જશે, તેનો અંદાજ સંઘ કે ભાજપને ન હતો.

આ સંજોગોમાં બીજો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે સંઘ પરિવાર તેના સ્વયંસેવક નરેન્દ્ર મોદીની રાજકીય ક્ષમતા પર ભરોસો મૂકે અને યોગી આદિત્યનાથ જેવા પ્રયોગો પડતા મૂકે.

અથવા તો યોગી-મોદીનો સંયુક્ત રાજકીય મંત્ર અસરકારક ન હોવાની વાત સ્વીકારીને તેના જૂના એજન્ડા પર પરત ફરે.

કોઈ લહેર નહીં

જેમ વિપક્ષની પાસે 2019ના...\n\ntl;dr:

2019ની લોકસભા ચૂંટણીઓમાં કોનો વિજય થશે અને કોનો પરાજય, આજની તારીખે આ અંગે અભિપ્રાય જુગાર રમવા જેવું છે.


દૃષ્ટિકોણ: રાહુલ ગાંધીએ નરેન્દ્ર મોદીને કરેલી ‘જાદુની જપ્પી’નો અર્થ શું?\nવડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કોંગ્રેસપ્રમુખ રાહુલ ગાંધી

ખુદને 'પપ્પુ' કહેવામાં આવતા હોવાનો સ્વીકાર કરીને રાહુલ ગાંધીએ તેમના દોસ્તો તેમજ દુશ્મનોમાં ખુદને એક ગંભીર તથા ભરોસાપાત્ર રાજકીય નેતા તરીકે અચાનક પ્રસ્તુત કર્યા હતા.

હવે રાહુલ ગાંધી કે તેમના પરિવારનું કોઈ મોટું કૌભાંડ બહાર નહીં આવે ત્યાં સુધી રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદન સામે સરકાર વળતો ફટકો મારી નહીં શકે.

રાહુલ ગાંધી ઇચ્છતા હતા એ તક તેમને આખરે મળી ગઈ છે.

નરેન્દ્ર મોદી તેમનું ટાર્ગેટ હતા અને તેમણે તેમનું કામ લગભગ ચોકસાઈપૂર્વક કર્યું હતું.

રાહુલના 'જુમલા સ્ટ્રાઈક'થી માંડીને 'ચોકીદાર નહીં, ભાગીદાર'થી 'ડરો મત' સુધીના શાબ્દિક ફટકા દમદાર હતા.

એ લાંબા સમય સુધી એટલે કે 2018માં મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, છત્તીસગઢ, મિઝોરમ વિધાનસભાઓની ચૂંટણી તેમજ સૌથી મહત્ત્વની 2019ની લોકસભાની ચૂંટણી સુધી લોકોની સ્મૃતિમાં રહેવાની શક્યતા છે.

મહત્ત્વનો સવાલ

હવે એ સવાલ જરૂરી છે કે વિરોધ પક્ષની અવિશ્વાસની દરખાસ્ત સ્વીકારવાનો કે તેમને ગૃહની કાર્યવાહીમાં વિક્ષેપ પાડવા દેવાનો બહુમતી સરકારનો નિર્ણય ડહાપણભર્યો હતો?

સોળમી લોકસભામાં ભાજપ-એનડીએ જોરાવર બહુમતિ ધરાવે છે એટલે સંખ્યાબળ બાબતે કોઈ શંકા નથી.

શું તમે આ વાંચ્યું?

હવે ભાજપના ટેકેદારો તથા તેના પ્રત્યે સહાનુભૂતિ ધરાવતા લોકો હિંમતવાળા દેખાવાનો પ્રયાસ ચાલુ રાખશે ત્યારે અનિર્ણિત મતદારો, અસંતુષ્ટ ખેડૂતો તેમજ સામાન્ય ચૂંટણી પહેલાં જ મત આપવા વિશે નિર્ણય કરતા લોકો પર રાહુલ ગાંધીની ટિપ્પણી અને ઉચ્ચારણોનો પ્રભાવ પડી શકે છે.

વિદેશ નીતિ તથા રાષ્ટ્રીય સલામતી જેવી સંવેદનશીલ બાબતોની ચર્ચા જાહેર મંચો પરથી ખુલ્લેઆમ નહીં કરવાની પરંપરા છે, કારણ કે તેમાં સલામતી તથા રાષ્ટ્રહિતનાં મહત્ત્વના મુદ્દાઓ સંકળાયેલા હોય છે.

જોકે, તેમાં કેટલાક અપવાદ છે. 1962માં ભારત-ચીનની લડાઈ દરમિયાન તત્કાલીન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ અને તેમના સંરક્ષણ પ્રધાન ક્રિષ્ના મેનને સંસદની અંદર તથા બહાર વિરોધ પક્ષ પાસેથી ઘણું સાંભળવું પડ્યું હતું અને કડવા ઘૂંટડા ગળે ઉતારવા પડ્યા હતા.

અહીં વિરોધ પક્ષ અને શાસક પક્ષ કે શાસક મોરચા વચ્ચેના રાજકીય ઔચિત્યનો મુદ્દો આવે છે. આ સંબંધે બન્ને વાંકમાં છે.

2013-14માં નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન અને ભાજપ-એનડીએના વડા પ્રધાન પદના ઉમેદવાર હતા ત્યારે સૌપ્રથમ તેમણે નેહરુ-ગાંધી પરિવારને નિશાન બનાવ્યો હતો તથા તેના પર આક્રમણ કર્યું હતું.

ભાજપના...\n\ntl;dr:

આલિંગન સૌને ગમે છે. શુક્રવારે સંસદમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ભેટી પડવાનું રાહુલ ગાંધીનું હિંમતભર્યું કામ થોડું ફિલ્મી ગાંધીગીરી જેવું હોઈ શકે, પણ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) કે કોંગ્રેસના ચુસ્ત ટેકેદારો ન હોય તેવા લોકો પર તેની મોટી અસર થશે.


દૃષ્ટિકોણ: શાંત અને ખામોશ ગુજરાત અહિંસક વિરોધના માર્ગે કેમ?\nગુજરાતમાં સરકાર સામે અનેકવિધ પ્રકારની રાજકીય ટીકાઓનો મારો શરૂ થયો

ઉત્તરપ્રદેશમાં જંગી બહુમતિથી ભાજપે સત્તા પ્રાપ્ત કરી તેના ગણતરીના મહિનાઓમાં ગુજરાતમાં સરકાર સામે અનેકવિધ પ્રકારની રાજકીય ટીકાઓનો મારો શરૂ થયો.

દોઢસો બેઠકોનો દાવો અને તેની હવા વેગ પકડે એ પૂર્વે જ સોશિઅલ મિડીયામાં વિકાસ અને વિકાસ પુરુષની મજાક વ્યાપક બનતી ગઈ.

ગુજરાતની શાણી પ્રજાનો અહિંસક વિરોધ, કહેવાતી 'ગાંડી ઘેલી' ભાષામાં મોબાઇલના પડદા પર છપાતો ગયો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ હકીકતનું આશ્ચર્ય સૌની સાથે સરકારને પણ હોય એ સ્વાભાવિક છે.

દેશભરના અખબાર અને ટીવી ચેનલોના પત્રકારોને પણ આ બદલાતી ભાષા ઉકેલવામાં રસ પડ્યો.

મૌન ગુજરાત કોલાહલવાળું કેવી રીતે બન્યું?

તાજેતરમાં ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોર કોંગ્રેસમાં જોડાયા

આવું કેમ થયું એ સમજવાની અનિવાર્યતા ઊભી થઈ.

મૌન અને ખામોશ દેખાતું અને મનાતું ગુજરાત કોલાહલવાળું કેવી રીતે બન્યું અને બનતું જાય છે એ કૂતુહૂલ કોને ન હોય?

વેપાર અર્થે સદીઓથી દરિયો ખેડતા ગુજરાતી વેપારીઓ વૈશ્વિક બન્યા હતા.

છેલ્લી સદીમાં વિદેશોમાં વસી બે પાંદડે થયેલા શિક્ષિત ગુજરાતીઓ ઘરઆંગણે મોદીનોમિક્સથી આકર્ષાયા.

હજુ પણ આ આકર્ષણ યથાવત્ છે. આ પૂર્વે વર્ષ 2002ના કોમી રમખાણો બાદ ઊભરેલાં હિંદુત્વનો એકવીસમી સદીનો મુખવટો પણ ગુજરાતીઓએ વધાવ્યો.

ગુજરાત મોડેલની વાહવાહ દેશભરમાં પડઘાઈ.

ગુજરાતીઓની સ્માર્ટ ખામોશી

ગાંધીનગરની પંડિત દિનદયાળ પેટ્ર્લોયિમ યુનિવર્સિટીના પદવીદાન સમારંભમાં ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્યપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

પરંતુ ગુજરાતીઓ માટે એ ચિંતાજનક ના રહ્યું કે ગાંધીજીનું ગુજરાત પુરુષ અક્ષરજ્ઞાનમાં પંદરમા ક્રમે અને મહિલા અક્ષરજ્ઞાનમાં (વર્ષ 2011)માં વીસમા ક્રમે પહોંચી ગયું.

સ્ત્રીઓની અને બાળકીઓની અછતે તો ગુજરાતને ઠેઠ ચોવીસમા ક્રમે ધકેલ્યું.

વિદેશોમાં લાખો રૂપિયાની ફી ભરી સંતાનોની કારકિર્દી બનાવતા રાજ્યના 'એલિટ' ગુજરાતીઓએ કોન્ટ્રેક્ટ પરની 'સહાયક' નોકરીઓ અને મોંઘાદાટ ભણતર સામે સૂચક ખામોશી દર્શાવી.

બે દાયકાથી આ 'સ્માર્ટ ખામોશી' પાટીદાર અનામત આંદોલન અને ઉના દલિત અત્યાચાર સંઘર્ષ બાદ ભૂતકાળ બનતી ચાલી.

નોકરી વિહોણા સવર્ણ ગુજરાતીઓ બેરોજગારી સામે કદી રસ્તા પર ના આવ્યા (નેતાઓએ ભરપૂર રોડ શો કર્યાં).

કૉલેજ અને યુનિવર્સિટીના કેમ્પસ આ મામલે શાંત રહ્યા. પરંતુ પોતાને 'સામાજિક અને શૈક્ષણિક પછાત' ગણાવવા હિંદુ સવર્ણોએ 'અનામત'ને સોફ્ટ ટાર્ગેટ...\n\ntl;dr:

ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી જાહેર થઈ એ પૂર્વે લગભગ દોઢ મહિનાથી રાજ્યમાં સરકાર અને સત્તાધારી પક્ષ ભાજપ સામેનો વિરોધ સપાટી પર આવ્યો.


દૃષ્ટિકોણ: શું નરેન્દ્ર મોદી - અમિત શાહ ઉતાવળ-ગભરામણમાં જણાય છે?\nનરેંદ્ર મોદી અને અમિત શાહ

તેમના અને તેમની ટુકડી માટે લોકતંત્ર ચૂંટણી જીતનારી વ્યવસ્થા છે, પણ જેમ-જેમ 2019ની ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે. તેમ-તેમ આ સક્રિયતા ઉતાવળ-ગભરામણનું રૂપ લઈ રહી હોય તેમ વર્તાઈ રહ્યું છે.

ગણવા બેસશો તો મુશ્કેલીમાં પડી જશો-એમએસપી (મિનિમમ સપોર્ટ પ્રાઈઝ) એટલે કે ખરીફ પાકોના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવોમાં આ વખતે થયેલો વધારો ચૂંટણીમાં ભાજપનો યૂએસપી (યૂનિક સેલિંગ પોઇંટ) અર્થાત્ સૌથી મોટી ખાસિયત હશે.

અચાનક જ ઇમર્જન્સીનાં બહાને કોંગ્રેસને વિલન બનાવવાની તૈયારી ટીવી ચેનલો અને રાજનૈતિક ચર્ચામાં મુખ્ય બની રહી છે.

સંઘ પરિવાર કટોકટીનાં સમયનાં અત્યાચારો, ખાસ કરીને મુસલમાનોની નસબંધીને યાદ કરવા લાગે છે - આશા અને રણનીતિ એ  કે ભાજપનાં વિરોધમાં પડેલા મુસલમાનોનાં મૂળિયાં કોંગ્રેસમાંથી પણ ઊખડી શકે.

ઊણપ કે નિષ્ફળતામાંથી ધ્યાન ભટકાવવાની રણનીતિ

વડા પ્રધાન પોતાનાં ચૂંટણીક્ષેત્ર વારાણસીને બદલે મગહર પહોંચે છે અને કબીર,નાનક અને બાબા ફરીદની વાતો કરી થોડીક બદનામી વહોરી લે છે.

પણ પૂર્વાંચલનાં દલિત અને પછાત કે જેઓ કબીરમાં માને છે, તેમને બસપા-સપાનાં સંભવિત ગઠબંધનમાંથી થોડાક પણ દૂર કરવાની રણનીતિ, દરેક ચેનલ અને રાજકારણમાં ચર્ચિત છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હદ તો ત્યારે થઈ ગઈ જ્યારે મગહર અને કબીરની ચર્ચા સરકારી રણનીતિ દ્વારા જ ટૉર્પીડો બની, સર્જિકલ સ્ટ્રાઈકનો વીડિયો ફુટેજ ત્યારે જ બહાર આવ્યો અને તમામ ચર્ચા-ધ્યાન ત્યાં કેન્દ્રિત થઈ ગયાં.

આમાં ચર્ચા પાકિસ્તાન વિરુધ્ધ ઓછી અને વિપક્ષ વિરુદ્ધ વધારે હતી.

જો ગણવા માંડીએ તો હલાલા પર નવું બિલ, કાશ્મીરમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન પછી 370 ઉપર પણ કંઈક નવું કરવાની છુપી ચર્ચા, રામ મંદિર પરનાં કેસમાં નવો ગણગણાટ સાથે ના જાણે કેટલી તૈયારીઓ જોવા મળશે.

પણ તમે હિસાબ માંડી અચંબિત બનશો કે કોઈ આટલા બધા મુદ્દા ઉઠાવી ચૂંટણી કેવી રીતે લડી શકે .

ખાસ તો ત્યારે કે જ્યારે  દરેક સરકાર સાથે બનતું હોય છે તેમ સરકારનું પોતાનું કામકાજ જ ચૂંટણીમાં મોટો મુદ્દો બની રહ્યો હોય.

મુદ્દાઓનું પ્રી-લૉન્ચ ટ્રાયલ

પણ ગભરાશો નહીં. આ મુદ્દા માત્ર ચૂંટણીની સીધી તૈયારી માટેની રણનીતિનો જ ભાગ નથી, પણ સરકારનાં કામકાજ અને ચૂંટણી વચનોમાં રહી ગયેલી ઊણપ-નિષ્ફળતાથી લોકોનું ધ્યાન ભટકાવવાના પ્રયાસરૂપે પણ છે.

એક ડગલું આગળ વધીને વિપક્ષોની તૈયારીનો જવાબ એમના જેવા જ સમીકરણોથી આપવાની નીતિ પણ હશે.

દલિત અને મુસલમાનોની નારાજગીને અલગ દિશામાં...\n\ntl;dr:

આમ તો વર્ષનાં 365 દિવસ અને વર્ષે દર વર્ષે વધુ ને વધુ સક્રિય બની રહેલા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનાં તમામ કામકાજમાં ચૂંટણીની તૈયારી, રણનીતિ અને ચિંતા સ્પષ્ટ નજરે ચઢી રહ્યાં છે.


દૃષ્ટિકોણ: શું ભારત 40 લાખ લોકોને બાંગ્લાદેશ મોકલી શકશે?\nતેમા મોટાભાગના લોકો બંગાળી બોલતા મુસ્લિમો છે.

તેમણે એ સાબિત કરવાનું હતું કે, વર્ષ 1971માં બાંગ્લાદેશનું સર્જન થયું ત્યારે તે ભારતમાં રહેતા હતા.

આસામના જે NRC (નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટિજન્સ) માં 40 લાખ લોકોને બહાર કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ રજિસ્ટરની યાદી તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા વિશે પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

NRC પર વિવાદ થશે એ તો નક્કી જ હતું. તેની સૌથી મોટું કારણ એ છે કે ઉતાવળ અને રઘવાટની શક્યતાઓ પહેલાથી જ જોવા મળતી હતી.

જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે હુકમ કર્યો કે આ કાર્યવાહી કરવાની જ છે, ત્યારે આસામની રાજ્ય સરકારે વારંવાર તેના માટે વધુ સમયની માંગણી કરી.

આ મુદ્દાની એક સુનાવણી દરમિયાન એ સમયે રાજ્ય સરકારે પંચાયત ચૂંટણી અને અન્ય વહીવટી મુદ્દાના નામે પોતાની દલીલ રજૂ કરી.

ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટના એક જજે રાજ્ય સરકારને જણાવ્યું કે તમારું કામ અસંભવને સંભવ બનાવવાનું છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

રાજ્ય સરકાર માટે પણ આ કામને આટલી ઝડપથી પૂર્ણ કરવું મુશ્કેલીભર્યું હતું.

પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી રાજ્ય સરકાર પર આ પ્રક્રિયાને બનતી ત્વરાએ પૂર્ણ કરવાનું ખૂબ જ વધારે દબાણ હતું.

આ અગાઉ તેની ડેડલાઇન જૂનમાં હતી, પરંત આસામના ઘણા જિલ્લા પૂરગ્રસ્ત હોવાથી રાજ્ય સરકારને વધુ એક મહિનાની મુદત આપવામાં આવી.

આસામના મોરી ગામના રહિશો પોતાના દસ્તાવેજો દર્શાવી રહ્યા છે

આસામમાં જે રઘવાટ અને ઉતાવળથી આટલી મોટી કામગીરી કરવામાં આવી. કરોડો લોકો આસામના નાગરિક છે કે નહીં, તેમના દસ્તાવેજો ચકાસવામાં આવ્યા.

કાનૂની રૂપે આટલા મોટા પ્રમાણમાં કરવામાં આવી રહેલી કવાયત માટે થોડો વધુ સમય આપવો જોઈતો હતો.

તેને કારણે ઘણી ભૂલો જોવા મળી રહી છે.

સરકાર શું કરશે

જેમના નામ આ યાદીમાં આવી ગયા છે, તેમાંથી ઘણા લોકોનો તો માત્ર સ્પેલિંગની ભૂલને કારણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

આ યાદીમાંથી બહાર રાખવામાં આવેલા 40 લાખ લોકોનો આંકડો ખૂબ જ મોટો છે.

એ સવાલ પણ ઊભો થાય છે કે, આ 40 લાખ લોકોનું શું થશે? સરકાર તેમનું શું કરશે?

આસામનું એક NRC કેંદ્ર

અત્યાર સુધી એ માત્ર એક અનુમાન જ હતું કે આસામમાં ઘૂસણખોરી થઈ, લોકો સરહદની પેલે પારથી આવી ગયા છે.

પરંતુ હવે લાખો લોકો પોતાનું ભારતીય નાગરિકત્વ સાબિત કરવામાં નાકામ રહ્યા છે તો સરકાર તેમનું શું કરશે.

શું તેમને જેલમાં રાખવામાં આવશે? તેમને છોડી દેવામાં આવશે, તેમની સાથે પશુઓ જેવો વ્યવહાર ન કરી શકાય.

કેંદ્ર સરકાર કે રાજ્ય સરકાર પાસે...\n\ntl;dr:

આસામમાં 40 લાખથી વધુ લોકો એક રીતે શરણાર્થી બનવાની દિશામાં છે.


દૃષ્ટિકોણ: શું મીડિયા મોદીનું મહિમામંડન કરી રહ્યું છે?\nકમનસીબે, મારા પ્રિય લેખક, ચિંતક શિવ વિશ્વનાથનના લેખ માટે પણ આવું જ થયું છે. (એ લેખ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો)

મોદી અને મીડિયા વિષય પર વિશ્વનાથનના એકરેખીય અને સપાટ મુલ્યાંકનની સૌથી મોટી નબળાઈ એ છે કે તેઓ સમગ્ર ભારતીય મીડિયાને એક જેવું અને એકીકૃત કરીને જુએ છે.

તેના વિશાળ વૈવિધ્યનો આભાસ તેમની દૃષ્ટિમાં ક્યાંય દેખાતો નથી.

તેઓ ભારતીય મીડિયાને એવી ચીજ માનીને જુએ છે, જેના તમામ અંગો સમાન પ્રકારનું પ્રકાશન કરી રહ્યાં છે કે એક જ પ્રકારનું તથ્ય પ્રસ્તુત કરી રહ્યાં છે.

માત્ર દિલ્હીમાં જ રહીને અને માત્ર દિલ્હીના જ અખબાર અને ચેનલ વાંચવા-જોવાથી મોટાભાગના લોકોમાં આ પ્રકારની સંકૂચિત દૃષ્ટિ આવી જતી હોય છે.

પરંતુ શું ખરેખર સમગ્ર મીડિયા કોઈપણ જાતના અપવાદ વગર માત્ર એક સમાન રીતે મોદીનું મહિમામંડન કરી રહ્યું છે?

મીડિયામાં મોદી

અંગ્રેજીના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત તથા મોટા અખબારોને જુઓ, ટાઇમ્સ ઑફ ઇંડિયાને બાદ કરતા હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ, ઇંડિયન એક્સપ્રેસ, ધ હિંદુ, ધ ટેલિગ્રાફ યોગ્ય વિષય પર ઉગ્ર ટીકા કરે છે.

ટેલિગ્રાફ અને એક્સપ્રેસ ઘણીવખત અત્યંત કડક વલણ અપનાવે છે. ટેલિગ્રાફ તો ટીકાથી આગળ વધીને વિરોધનાં પત્રકારત્વના અતિવાદ સુધી પહોંચી જાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હિંદીમાં (દૈનિક) જાગરણને બાદ કરતા અમર ઉજાલા, દૈનિક હિંદુસ્તાન, રાજસ્થાન પત્રિકા, પ્રભાત ખબર, (દૈનિક) ભાસ્કર, મહદંશે સંતુલિત રહે છે અને મોદીનું મહિમામંડન નથી કરતા. રાજસ્થાન પત્રિકા તો છડેચોક મોદી-ભાજપ-વસુંધરાની ટીકા કરે છે.

એ ખરું કે હિંદી તથા અંગ્રેજીની અમુક ચેનલો નિર્લજ્જતાની હદ સુધી મોદીભક્તિ તથા વિપક્ષના વિરોધમાં લાગેલી છે, પરંતુ બંને ભાષાઓમાં તટસ્થ અને આલોચક ચેનલો પણ છે.

પ્રાદેશિક મીડિયાની સ્થિતિ

છેલ્લા કેટલાક વર્ષો દરમિયાન ઑનલાઇન મીડિયા તથા વિચારમંચોએ તેમની આગવી ઓળખ અને ધાક ઊભી કરી છે. જે મહદંશે મોદી-ભાજપ વિરોધી સ્વરોની જ છે, તેમાં પણ અંગ્રેજીમાં સવિશેષ.

તેનો પ્રતિકાર કરવાના ઇરાદે અનેક રાષ્ટ્રવાદી મંચ પણ ઊભા થયા છે, પરંતુ તેઓ અપેક્ષિત પ્રભાવ તથા પ્રસાર ઊભા નથી કરી શક્યા.

મૌલિક્તા, વેધકતા, નીડરતા, વિવિધતા તથા બૌદ્ધિકતાની દૃષ્ટિએ ઑનલાઇન મંચ ઘણી વખત પ્રિન્ટ મીડિયા કરતાં ચડિયાતા જણાય છે.

જોકે, આ બધું મુખ્યત્વે રાજધાની દિલ્હી કે અન્ય મુખ્ય શહેરોમાંથી પ્રસારિત હિંદી કે અંગ્રેજી મીડિયાની જ વાત છે.

જોકે, વ્યાપક ભારતીય મીડિયા તો દરેક રાજ્યમાં છે અને ડઝનબંધ ભાષાઓમાં...\n\ntl;dr:

અતિ સામાન્યીકરણ અને પસંદ કે નાપસંદની વચ્ચે મોટાભાગે બારીક અને વિષમરેખીય વાસ્તવકિતાઓ છૂપાઈ જાય છે, જે સામે હોવા છતાંય દેખાતી નથી.


દૃષ્ટિકોણ: સોનિયા ગાંધીને પણ ધર્મનો સવાલ પૂછાયો હતો?\nબિનહિંદુઓના રજિસ્ટરમાં રાહુલ ગાંધીએ નામ નોંધાવતા વિવાદ સર્જાયો છે

કોંગ્રેસ ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીની સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત બાદ તેમના ધર્મને લઈને સવાલો ઉઠ્યા છે.

રાહુલ ગાંધીની સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત દરમિયાન તેમણે પોતાનું નામ એ રજિસ્ટરમાં નોંધાવ્યું હતું કે જેમાં બિનહિંદુઓનાં નામ લખવામાં આવે છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ વિવાદ થયા બાદ ભાજપ અને કોંગ્રેસે તુરંત જ પ્રતિક્રિયાઓ આપી હતી.

રાહુલ ગાંધીના ધર્મ પર વિવાદ

રાહુલ ગાંધીએ સોમનાથ મંદિરમાં દર્શન કર્યા હતા

મોટા પાયે આખી વાત રાહુલ ગાંધીના ધર્મ પર આવીને અટકી છે. ચર્ચા એ વાત પર જામી છે કે રાહુલ ગાંધીનો ધર્મ શું છે?

આવી જ પરિસ્થિતિ વર્ષો પહેલાં પણ ઊભી થઈ હતી જ્યારે રાજીવ ગાંધી રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા હતા.

તે સમયે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી ધર્મની જાળમાં ફસાયાં હતાં.

1998માં જ્યારે સોનિયા ગાંધી ઔપચારિક રૂપે કોંગ્રેસમાં જોડાયાં, ત્યારે સોનિયા ગાંધીએ કોઈ પણ પ્રકારના ધર્મને લગતા વિવાદથી પોતાની જાતને દૂર રાખી હતી.

સમીક્ષકોને પણ લાગ્યું કે રાજકીય દબાણમાં આવીને સોનિયા ગાંધી હિંદુત્વની વધુ નજીક આવી ગયા છે.

મંદિરોમાં સોનિયા ગાંધી

સોનિયા ગાંધી પણ મંદિરોની મુલાકાતને લઇને જાળમાં ફસાઈ ચૂક્યાં છે

મૂળ વિદેશી અને ખ્રિસ્તી ધર્મ સાથે સંબંધ ધરાવતાં સોનિયા ગાંધી વિરૂદ્ધ વર્ષ 1999માં લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન સંઘ પરિવારે દેશભરમાં રામ રાજ્ય વિરૂદ્ધ રોમ રાજ્ય નામના અભિયાનની શરૂઆત કરી હતી.

આ મામલે રોમન કેથલિક એસોસિએશન ઑફ ઇન્ડિયાએ પણ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે સોનિયા ગાંધી કેથલિક ધર્મનું પાલન નથી કરી રહ્યાં.

સોનિયા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધીનાં લગ્ન બાદ સોનિયા ગાંધી ઘણી વખત રાજીવ ગાંધી સાથે મંદિરોની મુલાકાત લેતાં હતાં.

તેમનું માથું હંમેશા ઢંકાયેલુ જોવા મળતું હતું. તેઓ ભગવાનની પ્રતિમા સામે ઝૂકીને આશીર્વાદ લેતાં પણ જોવા મળતાં હતાં.

વર્ષ 1989માં પણ ચૂંટણી સમયે સોનિયા ગાંધી રાજીવ ગાંધી સાથે દેવરાહી બાબાના દર્શનાર્થે ગયાં હતાં.

આ બાબા એક લાકડાનાં પાટીયા પર બેસતાં હતાં જે જમીનથી 6 ફૂટ ઊંચે હતું.

આ બાબા આશીર્વાદ પણ કંઈક અલગ જ રીતે આપતા હતા. તેઓ ભક્તોને લાત મારીને આશીર્વાદ આપતા હતા.

બે વખત લીધી અંબાજીની મુલાકાત

સોનિયા ગાંધી બે વખત અંબાજી મંદિરની મુલાકાત પણ લઈ ચૂક્યાં છે

સોનિયા અને રાજીવ ગાંધી ગુજરાતનાં અંબાજી મંદિરની મુલાકાતે પણ આવ્યાં હતાં.

આ પહેલાં વર્ષ 1979-80 દરમિયાન ઇંદિરા...\n\ntl;dr:

રાહુલ ગાંધીની સોમનાથ મંદિરની મુલાકાતનો મુદ્દો દેશમાં ચર્ચાનો મુદ્દો બની ગયો છે.


દૃષ્ટિકોણ: ‘ચીફ જસ્ટિસ વલણ બદલો, ત્યારે જ ભરોસો થઈ શક્શે’\nઆ ચાર ન્યાયાધીશોમાંના ન્યાયાધીશ ચેલમેશ્વરે કહ્યું હતું કે તેઓને મજબૂર થઈને મીડિયાની સમક્ષ આવવું પડ્યું છે.

ન્યાયમૂર્તિઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે પત્ર લખીને તેમની ચિંતાઓ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિને જણાવી હતી, પરંતુ તેઓ તેમને સહમત ન કરાવી શક્યા.

સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ ન્યાયમૂર્તિઓ અને મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ વચ્ચેના મતભેદ જાહેર થયા પછી ઘણા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

પ્રશ્ન એ પણ ઊઠી રહ્યો છે કે દેશમાં ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા જોખમમાં છે?

બીબીસીએ આ વિશે કાયદાના જાણકારો સાથે વાત કરી.

ઇંદિરા જયસિંહ, વરિષ્ઠ વકીલ

ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા જોખમમાં છે. પરંતુ એનાથી પણ મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું વહીવટી વ્યવસ્થા ન્યાયતંત્રમાં દખલ કરે છે?

જ્યાં સુધી આ પ્રશ્નનો જવાબ નહીં મળે ત્યાં સુધી સત્ય સામે નહીં આવે. કોઈ પણ દખલગીરી ફક્ત ત્યારે જ કરી શકે કે જ્યારે સિસ્ટમ પડી ભાંગી હોય.

મેં આ પ્રશ્ન એટલે ઊભો કર્યો છે કારણ કે ન્યાયમૂર્તિઓનાં પત્રમાં લખ્યું છે કે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ નિયમો અનુસાર ચાલતા નથી.

આ પહેલાં પણ જે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ હતા, તેમના કિસ્સામાં પણ જોવા મળ્યું હતું કે મરજી પ્રમાણે બંધારણીય બેન્ચ બનાવવી અને મરજી પ્રમાણે કેસ ચલાવવા.

નોટબંધીનો કેસ અત્યાર સુધી લેવામાં આવ્યો નથી અને આધારનો કેસ આટલા લાંબા સમય પછી સામે આવી રહ્યો છે.

જજના રોસ્ટર, તેમના મુજબ ન લાગવા કે ખોટા લાગવા કરતાં પણ આ મામલો વધુ ગંભીર છે. કારણ કે કોર્ટની કાર્યવાહીને લઈને લેવાયેલા નિર્ણય પર સમગ્ર કોર્ટ સહમત હોવી જોઈએ.

તેથી કોર્ટની આંતરિક કાર્યવાહી લેખિતમાં સામે આવવી જોઇએ. અત્યાર સુધી આવું કંઈ લેખિતમાં છે જ નહીં.

ન્યાયતંત્ર સામે ઘણી મુશ્કેલી આવી છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં સુપ્રીમ કોર્ટ આ મુશ્કેલીનો સામનો કરી શકી નથી. કટોકટી બાબતે તેનો ચૂકાદો તેનું એક ઉદાહરણ છે, જેનાથી દેશને નિરાશ કર્યો હતો.

આજે આવી એક ઐતિહાસિક તક આવી છે, જ્યારે કાયદાનું પાલન કરનારા લોકો ન્યાયતંત્રમાં વહીવટી દખલગીરીને નકારવા માટે ભેગા થાય એ જરૂરી છે. આ જવાબદારી સમગ્ર દેશની છે.

શાંતિ ભૂષણ, પૂર્વ કાયદામંત્રી

સુપ્રીમ કોર્ટમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિએ વલણ બદલવું પડશે.

એ સ્પષ્ટ છે કે આજે સુપ્રીમ કોર્ટ કટોકટીમાંથી પસાર થઈ રહી છે. આ ચાર ન્યાયમૂર્તિઓએ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિને સમજાવવાનો પ્રયત્ન પણ કર્યો હતો કે વિશ્વસનીયતા ખતમ થઈ રહી છે.

આ પ્રકારના વાતાવરણમાં લોકોનો વિશ્વાસ સર્વોચ્ચ...\n\ntl;dr:

સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર ન્યાયાધીશો ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત મીડિયાની સામે આવ્યા. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહી વિશે ઘણા ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા.


દૃષ્ટિકોણઃ 'એ રાષ્ટ્રવાદી મોહમ્મદ અલી ઝીણા જેમને ભારતે ગુમાવી દીધા'\nઆ વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના બાદથી એએમયૂને પોતાની સંપત્તિનો એક મોટો ભાગ દાન કરનારા ઝીણા કદાચ પોતાના સમયના એકમાત્ર સાર્વજનિક નેતા હતા.

AMUને દાન કરી સંપત્તિ

સ્વતંત્રતા પહેલાં ભારતના સૌથી શ્રીમંત લોકોમાંથી એક અને દુર્ભાગ્યપણે કંજૂસના રૂપમાં ખ્યાતિ પામનારા ઝીણાએ લગભગ પોતાની બધી જ સંપત્તિ AMU અને અન્ય બે યુનિવર્સિટીઝ-પેશાવર સ્થિત ઇસ્લામિયા કૉલેજ અને કરાચીના સિંધ મદરેસાતુલને આપી દીધી હતી.

જોકે, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના રૂપમાં ખૂબ સિંધ મદરેસાતુલને છોડીને તેમાંથી કોઈ પણ જગ્યાએથી ઝીણાએ શિક્ષણ મેળવ્યું ન હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેના કરતાં પણ વધારે, તેમની વસિયતમાં આ સંસ્થાઓને પોતાની સંપત્તિ આપવાનો નિર્ણય પાકિસ્તાન બનવાનાં આઠ વર્ષ પહેલાં 30 મે 1939ના રોજ જ લઈ લેવામાં આવ્યો હતો.

ત્યારબાદનાં વર્ષોમાં, જ્યારે પાકિસ્તાનની તેમની માગ વધારે તિવ્ર બની, એ જાણ્યા બાદ પણ કે તેઓ એએમયૂને પોતાના દેશમાં સામેલ કરાવી શકતા નથી, અહીં સુધી કે જ્યારે તેઓ મૃત્યુની નજીક હતા, તેમણે એક વખત પણ પોતાનું મન બદલ્યું નહીં અને ન તો નિર્ણય બદલવા વસીયત ફરી લખાવી.

બ્રિટીશ રાજના કટ્ટર દુશ્મન

તેમની સંપત્તિ ભારતને આપવામાં આવેલી તેમની એકમાત્ર ભેટ ન હતી.

સરોજિની નાયડૂએ તેમના વિશે કહ્યું હતું કે તેઓ એક શરમાળ અને આદર્શવાદી વ્યક્તિ હતા.

બેરિસ્ટરનાં રૂપમાં મુંબઈ આવ્યા બાદ તેઓ એક પ્રેરણાદાયક લીડર બન્યા હતા.

તેઓ પોતાની મહેનત અને યોગ્યતાથી પોતાના વ્યવસાયમાં ખૂબ સફળ થયા હતા. સાર્વજનિક જીવનના બદલે દારૂના બારમાં પોતાનું નસીબ સમેટવા માગતા ન હતા.

જ્યારે તેઓ એસેમ્બલી કે તેની બહાર 'બ્રિટીશ રાજના કટ્ટર દુશ્મન'ના રૂપમાં વ્યસ્ત ન હતા, ત્યારે તેઓ પોતાના ચેમ્બરની બહાર એકત્ર સેંકડો યુવા વિદ્યાર્થીઓને રાજકારણમાં સક્રિયતાથી ભાગ લેવાની સલાહ આપતા હતા.

કાયદાના જાણકાર એમ. સી. ચગલા તેમને બૉમ્બેના બાદશાહ કહેતા હતા.

ઝીણાનું સપનું 'મુસ્લિમ ગોખલે' બનવાનું હતું

આ તસવીરમાં મોહમ્મદ અલી ઝીણા બહેન ફાતિમા સાથે જોવા મળી રહ્યા છે

ઘણા લોકોને પોતાનું વૈભવી જીવન છોડીને રાજકારણમાં પોતાનું જીવન સમર્પિત કરવા પ્રેરિત કરનારા ઉદારવાદી સુધારક ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલેને દૃઢ વિશ્વાસ હતો કે ઝીણામાં સત્યતા છે.

તેઓ બધા સંપ્રદાયો પ્રત્યે પૂર્વાગ્રહોથી પણ મુક્ત છે જે તેમને હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાના ઉત્તમ કુલગુરુ બનાવે છે.

ગોખલેની સલાહ પર જ તેઓ મુસ્લિમ લીગમાં સામેલ થયા હતા, એ શરત પર કે...\n\ntl;dr:

કોઈ સંસ્થાને તેની સ્થાપનામાં આર્થિક મદદ આપતા વ્યક્તિને સન્માન આપવામાં આવે તો ખોટું શું છે અને આ કારણોસર અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીની દિવાલ પર તેમની તસવીર લગાવવી નૈતિક વિચાર પણ લાગે છે.


દૃષ્ટિકોણઃ 'પત્રકારત્વનો આ ભક્તિ અને સેલ્ફી કાળ છે'\nઆ સમય પત્રકારત્વનો ભક્તિકાળ છે

બીજી ચૅનલે તેનું નામ જ 'નેશન' રાખી લીધું છે જે કોઈ જીદ્દી બાળકની જેમ બૂમો પાડી પાડીને કહે છેઃ 'નેશન વૉન્ટ્સ ટૂ નો! નેશન વૉન્ટ્સ ટૂ નો!'

વારંવાર કહે છે કે અમારી પાસે અઘરા સવાલ છે. મુશ્કેલમાં મુશ્કેલ સવાલ છે.

છે એવી કોઈ વ્યક્તિ જે આ અઘરા સવાલોના જવાબ આપી શકે?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ક્યાં છે રાહુલ? ક્યાં છે સોનિયા? ક્યાં છે શશિ! આવીને અમારા મુશ્કેલ સવાલોના જવાબ કેમ નથી આપતા?

ત્રીજી ચૅનલે ખુદને જ પ્રજાસત્તાક રાષ્ટ્ર ઘોષિત કરી દીધું છે.

આ પ્રજાસત્તાક રાષ્ટ્રમાં એક વ્યક્તિ રહે છે જેમનું પૂર્ણ કર્તવ્ય એ છે કે તે દરેક સમયે કોંગ્રેસનાં કપડાં ઉતારતાં અને ફાડતાં રહે.

ચોથી ચૅનલ કહે છે કે સત્ય માત્ર અહીં જ મળે છે અને માપમાં મળે છે-પાંચ, દસ, પચાસ ગ્રામથી માંડીને એક ટન બે ટન સુધીનું સત્ય મળે છે.

દરેક સાઇઝની સત્યની પડીકીઓ અમારી પાસે છે.

મીડિયા અને તેમના પ્રતિનિધિ

મીડિયા ભક્ત અને નેતાઓ તેમના માટે ભગવાન બની ગયા છે

પાંચમી ચૅનલના એન્કર દેશને બચાવવા માટે સ્ટૂડિયોમાં નકલી બુલેટ પ્રુફ જૅકેટ પહેરીને ગર્જના કરે છે.

ખબર નહીં ક્યારે પાકિસ્તાન ગોળી ચલાવી દે અને સીધી સ્ટૂડિયોમાં આવીને વાગે.

તેમને વિશ્વાસ છે કે બુલેટ પ્રુફ જૅકેટ તેમને ચોક્કસથી બચાવી લેશે.

આપણા દેશમાં આ જ પ્રકારની ઘણી ચૅનલ્સ છે જે બહાદુરીમાં એકબીજાથી આગળ નીકળી જાય છે.

આવી વીરગાથાના કાળમાં દિવાળી મિલનનો અવસર આવ્યો.

એકથી એક ચડિયાતા વીર બહાદુર પત્રકારો લાઇન લગાવીને ખુરશીઓ પર બેસી ગયા.

હું વિચારતો રહ્યો કે ક્યારે ભાષણનો અંત આવે ને આપણું મીડિયા અને તેના પ્રતિનિધિ પત્રકારો કેટલાક સવાલ કરી શકે.

મુશ્કેલ સવાલ કરનારા ચેનલના રિપોર્ટર્સ તો ચોક્કસ સવાલ કરશે!

પૂછશે કે 'સર, ગઇકાલે જ એક પત્રકારની માત્ર સેક્સ સીડી રાખવાના આરોપમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

તે કહે છે કે તેને ફસાવાયો છે. તે વિશે તમારા શું વિચાર છે? શું આ જ છે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા? '

ઇમરજન્સીના સમયગાળા દરમ્યાન

મીડિયા આધુનિક કાળથી પલટી મારી ભક્તિકાળમાં પહોંચી ગઈ છે

પરંતુ મુશ્કેલ સવાલ કરનારાએ તો સવાલ કર્યો જ નહીં, બીજા કોઈ પત્રકારે પણ સવાલ ન કર્યો.

એક પત્રકારની ધરપકડ થઈ અને ચૂપ રહ્યા આપણા વીર પત્રકારો.

ઇમરજન્સીના સમયગાળા દરમ્યાન પત્રકારત્વ વિશે અડવાણીએ પણ કહ્યું હતું, 'તેમને માત્ર ઝૂકવાનું કહ્યું પણ તેમણે તો દંડવત કર્યા.'

અત્યારે ન ઇમરજન્સી છે ન બીજુ કંઈ....\n\ntl;dr:

એક ચૅનલ કહે છેઃ સત્ય માટે સા.... કંઈ પણ કરશે અને 'સત્ય' માટે ખરેખર 'કંઈ પણ' કરતી રહેશે.


દૃષ્ટિકોણઃ ચાર જજના ‘બળવા’ને ગણકારશે મોદી સરકાર?\nસુપ્રીમ કોર્ટ

આ મુદ્દો અત્યંત ગંભીર છે અને ઇતિહાસમાં અગાઉ આવું ક્યારેય થયું નથી.

ન્યાયમૂર્તિઓ આ રીતે મીડિયા સામે અગાઉ ક્યારેય આવ્યા ન હતા.

આ પ્રકારની વાતો બીજી તરફથી જરૂર કહેવામાં આવતી હતી, પણ તાજેતરના કિસ્સામાં જજોએ પત્રકાર પરિષદ મારફત તેમની વાતો દેશ સમક્ષ રજૂ કરી હતી.

ચીફ જસ્ટીસ રોસ્ટરના માસ્ટર હોય છે. તેનો અર્થ એ થાય કે વડા ન્યાયમૂર્તિને તેમના હાથ નીચેના અન્ય જજોને શું કામગીરી સોંપવી તેનો અધિકાર હોય છે.

તેમની જવાબદારી તર્કસંગતતાના આધારે ખંડપીઠોને કેસ સોંપવાની હોય છે.

વડા ન્યાયમૂર્તિ જજોની કોઈ ખંડપીઠને પોતાની રીતે કોઈ પણ કેસ સોંપી શકે એવી ધારણા સામાન્ય લોકોમાં આકાર લે તો લોકોનો વિશ્વાસ ડગમગે એ નક્કી છે.

તેનું કારણ એ છે કે દેશના સામાન્ય નાગરિકો સાથે જોડાયેલા મહત્વના મુદ્દા સુપ્રીમ કોર્ટના સીનિયર જજોના હાથમાં હોવા જોઈએ.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

રોસ્ટર ઉપરાંતની તકલીફો પણ છે?

અદાલતોની કાર્યપદ્ધતિ સામે સવાલ ઉઠાવી ચૂકેલા સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર સીનિયર જજ

જજોના ગુસ્સાનું મુખ્ય કારણ આ રોસ્ટર છે. તેમણે લખેલા પત્રની ભાષાને વકીલ અને ન્યાયમૂર્તિઓ જ આસાનીથી સમજી શકે છે.

ચાર ન્યાયમૂર્તિઓએ મુખ્યત્વે જજોની ખંડપીઠની નિમણૂકનો મુદ્દો જ ઉઠાવ્યો હતો.

પત્રના બીજા હિસ્સામાં મેમોરેન્ડમ ઓફ પ્રોસિજરની વાત સાથે જજોની ખંડપીઠની નિમણૂકની જ વાત કરવામાં આવી છે.

એનજેએસી કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ જજોની ખંડપીઠે મેમોરેન્ડમ ઓફ પ્રોસિજર સંબંધે ચુકાદો આપ્યો હતો ત્યારે આ કેસમાં બે જજો સુનાવણી કેવી રીતે હાથ ધરી શકે?

આ વાત પણ જજોની ખંડપીઠની નિમણૂક બાબતે સવાલ ઉઠાવે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના એકથી માંડીને 26 કે 31 એમ જેટલા જજ છે એ બધા એકસમાન છે.

અલબત, રાષ્ટ્રીય મહત્વના મામલા હોય ત્યારે તેની સુનાવણી હાથ ધરતા જજોની સીનિયોરિટીનું પણ મહત્વ હોય છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના સાત સૌથી સીનિયર જજોને જસ્ટિસ કર્ણન કેસ વિશે નિર્ણય કરવા શા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા?

તેનું કારણ એ હતું કે આ કેસ હાઈકોર્ટના એક જજને લગતો હતો.

એ જ પ્રકારના રાષ્ટ્રીય મહત્વના ઘણા કેસ છે, જેની સુનાવણી સીનિયર જજોએ એક સિદ્ધાંત અનુસાર કરવાની જરૂર છે.

શું હશે ચીફ જસ્ટિસનું આગામી પગલું?

ચીફ જસ્ટિસ દીપક મિશ્ર

મને લાગે છે કે ચાર જજ આ મુદ્દાને પ્રેસ કોન્ફરન્સ મારફત બહાર લાવી ચૂક્યા છે ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ મામલો ફૂલ કોર્ટમાં લાવવો જોઈએ.

હું માનું છું કે ચીફ જસ્ટિસ દીપક...\n\ntl;dr:

સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર જજ પરંપરા તોડીને પોતાની વાત રજૂ કરવા આગળ આવ્યા છે, જેથી સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પારદર્શકતા લાવવાના તેમના પ્રયાસનો દેશ સમક્ષ મૂકી શકાય.


દૃષ્ટિકોણઃ ચીન સાથે ભુતાનની વધતી દોસ્તીથી ભારત કેમ ચિંતાતુર?\nચીન અને ભુતાન વચ્ચે કોઈ ઔપચારિક રાજદ્વારી સંબંધ નથી. એ કારણે જ ચીનના વિદેશ મંત્રાલયની વેબસાઈટ પર દર્શાવવામાં આવેલા એશિયન દેશોમાં ભુતાનનું નામ નથી.

જોકે, બન્ને દેશોના અધિકારીઓ એકમેકના દેશોની મુલાકાત સમયાંતરે લેતા રહે છે અને ચીનના નવી દિલ્હીસ્થિત રાજદૂત ભુતાનના રાજદૂત સાથે નિયમિત રીતે સત્તાવાર વાતચીત કરતા રહે છે.

રાજદ્વારી નીતિમાં રેન્ક સંબંધી પ્રોટોકોલ થોડો બદલાઈ ગયો છે અને કૌંગની ઔપચારિક બેઠકને સર્વોચ્ચ સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું એ હકીકત મોટાભાગના રિપોર્ટ્સમાં જોવા મળે છે.

ચીનના નાયબ વિદેશ પ્રધાને ભુતાન નરેશ તથા ભુતાનના ભૂતપૂર્વ નરેશ સાથે બેઠકો યોજી હતી અને તો ભુતાનના વડાપ્રધાન સેરિંગ તોબગે ઉપરાંત વિદેશ પ્રધાન દામચો દોરજીને પણ મળ્યા હતા.

આ સંબંધે સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે સીમા વિવાદ ઉકેલવા માટે પારસ્પરિક મંત્રણા માટે બન્ને દેશો સહમત થયા હતા. સીમા મુદ્દે બન્ને દેશો વચ્ચે સહમતી સધાઈ હતી.

જોકે, સહમતીના સ્વરૂપ બાબતે આ નિવેદનમાં કશું જણાવવામાં આવ્યું ન હતું.

શું તમે આ વાંચ્યું?

ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે બહાર પાડેલા નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું, "સીમા વિસ્તારમાં શાંતિ જાળવી રાખવા, સીમા વિવાદના નિરાકરણ માટે હકારાત્મક સ્થિતિના નિર્માણ કરવા બન્ને દેશોએ ભવિષ્યમાં પણ વાતચીત કરતા રહેવું જોઈએ."

ભુતાનનાં અખબારોમાં બન્ને દેશોની મુલાકાતના સમાચાર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા, પણ બન્ને વચ્ચે શું વાતચીત થઈ એ જણાવવામાં આવ્યું ન હતું.

ડોકલામ મુદ્દે ભુતાન અને ચીન સાથે

ભુતાન અને તિબેટ વચ્ચે ઐતિહાસિક રીતે સાંસ્કૃતિક તથા આર્થિક સંબંધ છે, પણ ભુતાનને અન્ય દેશો સાથેના તેના સંબંધ બાબતે ભારત બ્રિટિશરોના સમયથી હંમેશા માર્ગદર્શન આપતું રહ્યું છે.

વાસ્તવમાં ભુતાન હજુ પણ સંપૂર્ણપણે ભારત પર નિર્ભર છે. અલબત, ડોકલામની ઘટના ઉંઘમાંથી જાગવાનો સંકેત છે.

બન્ને શક્તિશાળી દેશો વચ્ચેના ગોળીબારમાં પોતાને ત્યાં લોહી વહે એ જોવા ભુતાન નથી ઇચ્છતું.

સવાલ એ છે કે ચીન સાથેની પોતાની સીમા બાબતે ભુતાન ક્યાં સુધી નિયંત્રિત થતું રહેશે અને ભારતની વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતોને ચૂપચાપ સ્વીકારતું રહેશે?

ચીન માટે ડોકલામ જરૂરી છે, કારણ કે ચુંબી ખીણને લીધે સર્જાયેલી વ્યૂહાત્મક નબળાઈથી ચીન ત્રણ બાજુથી ઘેરાયેલું છે.

બીજી તરફ ભારત માટે એવી જ સ્થિતિ સિલીગુડી કોરિડોર સ્થિત ચિકન નેક પર છે. એ ભારતને ઈશાનનાં રાજ્યો સાથે જોડતો પ્રદેશ છે અને ત્યાં ચીનનો...\n\ntl;dr:

ચીનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન કૌંગ શુઆનયૂએ 22થી 24 જુલાઈ સુધી ભુતાનનો ત્રણ દિવસનો પ્રવાસ કર્યો હતો. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં ભારત અને ચીનનાં સૈન્યો વચ્ચે ડોકલામ મુદ્દે 73 દિવસ સુધી ચાલેલો વિવાદ ખતમ થયા બાદ ચીને પહેલીવાર ભુતાનનો સીધો સંપર્ક કર્યો છે.


દૃષ્ટિકોણઃ જાણો ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘનાં 10 પ્રદાન\nકોમવાદી હિંદુવાદી, ફાસીવાદી અને એવા બીજા શબ્દોથી જેને ઓળખાવાય છે એવા સંગઠને ટીકાઓનો સામનો કરતા કરતા આઠ દાયકા કાઢી નાખ્યા છે.

દુનિયામાં ભાગ્યે જ કોઈ સંગઠનની આટલી બધી ટીકા થઈ હશે અને તે પણ કોઈ કારણ વિના.

સંઘની સામે લાગેલા દરેક આરોપો છેલ્લે કપોળ કલ્પિત અને ખોટા સાબિત થયા છે.

એ બાબતમાં કોઈ શંકા નથી કે સંઘને લોકો આજે પણ નહેરુવાદી દૃષ્ટિએ જ જુએ છે.

જોકે ખુદ નહેરુ માટે, 1962માં દેશ પર ચીનનું આક્રમણ થયું ત્યારે પોતાના જીવતેજીવત અભિગમ બદલવાનો પ્રસંગ આવ્યો હતો.

તે વખતે પંચશીલ અને લોકતંત્ર જેવા આદર્શોની વાતો કરનારા જવાહરલાલ પોતાને કે પછી દેશની સરહદોને સંભાળી શકે તેમ નહોતા. તે સંજોગોમાં પણ સંઘ પોતાનું કામ કરતો રહ્યો હતો.

સંઘના કેટલાક ઉલ્લેખનીય કાર્યો

1) કાશ્મીર સરહદે ચોકી, નિરાશ્રિતોને આશ્રય

સંઘના સ્વયંસેવકોએ ઓક્ટોબર 1947થી જ કોઈ તાલીમ ના હોવા છતાં સરહદ પર પાકિસ્તાની સેના પર નજર રાખવાનું કામ કર્યું હતું.

તે કામ નહેરુ-માઉન્ટબેટનની સરકાર કે હરિસિંહની સરકાર પણ નહોતી કરી રહી.

તે વખતે પાકિસ્તાની સેનાએ કશ્મીરની સરહદમાં ઘૂસવાની કોશિશ કરી હતી.

તે વખતે સૈનિકોની સાથે કેટલાય સ્વયંસેવકોએ પણ પોતાની માતૃભૂમિની રક્ષા ખાતર લડાઈ લડીને પોતાના પ્રાણ આપ્યા હતા.

વિભાજન પછી રમખાણો થયા ત્યારે નહેરુ સરકાર અસ્તવ્યસ્ત હતી. પાકિસ્તાનથી જીવ બચાવીને આવેલા શરણાર્થીઓ માટે સંઘે 3000થી વધુ રાહત શિબિરો ખોલી હતી.

2) 1962નું ચીન સાથેનું યુદ્ધ

સેનાની મદદ માટે દેશભરમાંથી સંઘના સ્વયંસેવકો ઉત્સાહ સાથે સરહદે પહોંચી ગયા હતા. સમગ્ર દેશે તે જોયું હતું અને તેની પ્રસંશા કરી હતી.

સ્વયંસેવકોએ સરકારી કાર્યોમાં અને ખાસ કરીને જવાનોને મદદ કરવામાં પોતાની શક્તિ કામે લગાવી દીધી હતી.

સૈનિકોના આવવા-જવાના માર્ગો પર ચોકી, સરકારી તંત્રની મદદ, સામગ્રી પહોંચાડવામાં મદદ કરી હતી અને શહીદોના પરિવારોની પણ ચિંતા કરી હતી.

તેના કારણે જવાહરલાલ નહેરુને 1963માં 26 જાન્યુઆરીની પ્રજાસત્તાક પરેડમાં સામેલ થવા માટે સંઘને આમંત્રણ આપવું પડ્યું હતું.

પરેડ માટે મહિનાઓ સુધી તૈયારી કરવી પડતી હોય છે. જોકે માત્ર બે દિવસ પહેલાં જ આમંત્રણ મળ્યું તેમ છતાં 3500 સ્વયંસેવકો ગણવેશ સાથે ઉપસ્થિત થઈ ગયા હતા.

સંઘને નિમંત્રણ આપવા બદલ ટીકા થઈ ત્યારે નહેરુએ કહેલું કે, "1963માં પ્રજાસત્તાક દિને પરેડમાં સંઘને તાત્કાલિક આમંત્રણ એટલા માટે આપવામાં આવ્યું હતું કે જેથી એ દર્શાવી શકાય કે માત્ર લાકડીના...\n\ntl;dr:

1925માં દશેરાના દિવસે ડૉક્ટર કેશવ બલિરામ હેડગેવારે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની સ્થાપના કરી હતી.


દૃષ્ટિકોણઃ ડગમગતા જ્ઞાતિ સમીકરણો વચ્ચે બચવાના પ્રયાસ કરતી બીજેપી\nગુજરાતમાં જાતિનું સમીકરણ બગડતા ભાજપ માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે

પરંતુ આ વખતે માનવું છે કે પાટીદારો ભાજપનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. ગુજરાતમાં ભાજપના મતના ગણિત પર વરિષ્ઠ પત્રકાર રાધિકા રામાસેશનનો દૃષ્ટિકોણ અહીં વાંચોઃ

એવું નથી કે ભાજપે પાટીદારો માટે કંઈ ખોટું કર્યું છે અને કોંગ્રેસે કંઈક વધુ સારું કામ કરી દીધું છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોંગ્રેસ પ્રત્યે પાટીદાર સમાજનો વિરોધ 1980ના દાયકામાં જ શરૂ થઈ ગયો હતો, જ્યારે તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી માધવસિંહ સોલંકીએ ક્ષત્રિય, હરિજન, આદિવાસી અને મુસ્લિમોને એક કરી સામાજિક ગઠબંધન બનાવ્યું હતું.

આ ગઠબંધનને ઇતિહાસ 'ખામ'ના નામે ઓળખે છે.  ઇંદિરા ગાંધીના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત આ ગઠબંધનથી પાટીદારોને દૂર રખાયા હતા.

જે રીતે ઉત્તર પ્રદેશમાં જાટ, રાજસ્થાનમાં મીણા અને કર્ણાટકમાં લિંગાયત રાજકીય રૂપે મહત્વપૂર્ણ રહ્યાં છે તેવી જ સ્થિતિ ગુજરાતમાં પટેલોની છે.

પટેલો કોંગ્રેસ પાર્ટીની અંદર અને બહાર તનો રાજકીય વિરોધ કરતા રહ્યાં છે.

પટેલોની પહેલી પસંદ ક્યારેય કોંગ્રેસ પાર્ટી નથી રહી

જો કે એવું નથી કે કોંગ્રેસમાં ઘણા બધા પટેલ હતા, કેમ કે આ પાર્ટી ક્યારેય તેમની પહેલી પસંદ નથી રહી. પરંતુ જેઓ પાર્ટીમાં હતા, તેઓ 'ખામ' વિરૂદ્ધ પ્રદર્શનમાં સામેલ થયા હતા.

તેમાંથી બે, વલ્લભભાઈ પટેલ અને પોપટભાઈ સનાતુ પોલીસ ફાયરિંગમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. પરંતુ કોંગ્રેસ સરકારે પોલીસ વિરૂદ્ધ કોઈ કાર્યવાહી ન કરી.

ત્યારબાદ ભાજપે મુખ્યમંત્રીના રૂપમાં કેશુભાઈ પટેલની પસંદગી કરી હતી. આમ થતાં પટેલો ભાજપના કટ્ટર સમર્થક બની ગયા હતા.

તેઓ ત્યારે પણ ભાજપ માટે ઇમાનદાર રહ્યાં, જ્યારે મુખ્યમંત્રીના પદ પર પહેલા સુરેશ મહેતા અને પછી ઓબીસી સાથે સંબંધ ધરાવતા નરેન્દ્ર મોદીને લાવવામાં આવ્યા.

પાટીદારો ભાજપથી કેમ થયા નારાજ?

વર્ષ 2012ની ચૂંટણીમાં ભાજપે પછાત જાતિઓને એક કરવાનું કામ કર્યું હતું

મોદીએ પોતાની જ્ઞાતિની ઓળખને જાહેર કરી. તેઓ એ જાણતા હતા કે જ્ઞાતિને ખુલીને જાહેર કરવાનો મતલબ છે, પટેલો સાથે દુશ્મનીને નિમંત્રણ આપવું.

જો કે વર્ષ 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીના સમયે ભાજપે સામાજિક આધાર વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે અન્ય પછાત જ્ઞાતિઓને એક કરવાનું કામ કર્યું.

ગુજરાતના ઓબીસી સમાજના લોકો પોતાની નિષ્ઠા ઓબીસી સમાજ પ્રત્યે બતાવશે, કદાચ એ જ ડરથી પટેલોને શિક્ષા અને રોજગાર માટે યુવા હાર્દિક પટેલના નેતૃત્વમાં અનામતની માગ માટે પ્રેરિત કરાયા.

હાર્દિક પટેલ ચૂંટણી...\n\ntl;dr:

વર્ષ 1995માં પૂર્ણ બહુમતી મેળવી જીતનારા ભાજપ માટે ગુજરાતની ચૂંટણીમાં પાટીદાર સમાજના 15 ટકા મતદારો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયા છે.


દૃષ્ટિકોણઃ નરેન્દ્ર મોદી અને યોગી આદિત્યનાથ માટે કૈરાનાની ‘ના’નો અર્થ શું?\nવડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન યોગી આદિત્યનાથ

કૈરાનામાં બીજેપીના સંસદસભ્ય હુકુમ સિંહના મૃત્યુને કારણે ખાલી પડેલી બેઠક પરથી તેમનાં પુત્રી મૃગાંકા સિંહ ચૂંટણી લડ્યાં હતાં. તેમનાં મુખ્ય પ્રતિસ્પર્ધી રાષ્ટ્રીય લોકદળ (આરએલડી)નાં તબસ્સુમ હસન હતાં.

તબસ્સુમ હસનને સમાજવાદી પાર્ટી (એસપી), કોંગ્રેસ અને બહુજન સમાજ પાર્ટી (બીએસપી)નો પરોક્ષ ટેકો હતો.

ઉત્તર પ્રદેશમાં દલિત લાગણીના સ્વરૂપે બહાર આવેલી ભીમ આર્મીએ તેમને પ્રત્યક્ષ ટેકો આપ્યો હતો.

ભીમ આર્મીના જેલમાં કેદ પ્રમુખ ચંદ્રશેખર આઝાદ રાવણે લખેલો હસ્તલિખિત પત્ર વહેંચવામાં આવ્યો હતો, જેમાં એકત્રિત વિરોધ પક્ષના ઉમેદવારને ટેકો આપવાની અપીલ કરવામાં આવી હતી.

બીજી તરફ નૂરપૂર વિધાનસભા બેઠકની પેટાચૂંટણીમાં એસપીના ઉમેદવાર નઈમ-ઉલ-હસનને કોંગ્રેસ, બીએસપી અને આરએલડીએ ટેકો આપ્યો હતો.

નૂરપુરમાં બીજેપીનાં ઉમેદવાર અવનિ સિંહ તેમની હાર થશે એવું ધારીને મતગણતરી કેન્દ્રમાંથી બહાર નીકળી ગયાં હતાં.

ભાજપ માટે પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો

ચૌધરી અજિત સિંહ તેમના પક્ષનાં વિજેતા ઉમેદવાર તબસ્સુમ હસન સાથે

ગોરખપુર અને ફૂલપુર સંસદીય પેટાચૂંટણી પછી હવે પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશની કૈરાના સંસદીય બેઠક અને નૂરપુર વિધાનસભા બેઠકની પેટાચૂંટણી બીજેપી તથા મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ માટે પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો હતી.

આ ચૂંટણી પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો એટલા માટે હતી કે તમામ વિરોધ પક્ષો એક થઈને પણ ભાજપને હરાવી નહીં શકે તો 2019માં તેમના માટે જીતવાની શું આશા રહેશે?

ઉત્તર પ્રદેશમાં વિરોધ પક્ષની એકતાને વધુ વ્યાપક બનાવવા માટે ચૌધરી અજિત સિંહનાં આરએલડીનાં ઉમેદવાર તબસ્સુમ હસનને વિરોધ પક્ષે સંયુક્ત ઉમેદવાર બનાવ્યાં હતાં.

શું તમે આ વાંચ્યું?

કોંગ્રેસે શરૂઆતમાં આનાકાની બાદ તબસ્સુમ હસનને ટેકો જાહેર કર્યો હતો. એ જ રીતે નૂરપુરમાં એસપીના ઉમેદવાર નઈમ-ઉલ-હસનને અન્ય પક્ષોએ ટેકો આપ્યો હતો.

ચૌધરી અજિત સિંહ અને તેમના દીકરા જયંત ચૌધરી માટે કૈરાનાની પેટાચૂંટણી રાજકીય અસ્તિત્વનો મુદ્દો બની ગઈ હતી. તેથી તેમણે તેમની તમામ તાકાત તેમાં લગાવી દીધી હતી.

એસપીના લોકોએ ચૌધરી ચરણસિંહના જમાનામાં સફળ સાબિત થયેલા જાટ-મુસ્લિમ-યાદવ સમીકરણને ફરી સફળ સાબિત કરવા તેમની ભરપૂર મદદ કરી હતી.

બીએસપી લોકસભા કે વિધાનસભાની પેટાચૂંટણી લડતી નથી. પ્રારંભે થોડી શંકા પછી માયાવતીએ તેમના પક્ષના નેતાઓ, સંયોજકોને આરએલડી તથા એસપીના ઉમેદવારોને સમર્થનનો સ્પષ્ટ...\n\ntl;dr:

ઉત્તર પ્રદેશમાં કૈરાના સંસદીય બેઠક અને નૂરપુર વિધાનસભા બેઠકની પેટાચૂંટણીનું પરિણામ આવી ગયું છે, જે દર્શાવે છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટી (બીજેપી) સામે એકઠા થયેલા વિરોધપક્ષોનો હાથ ઉપર છે.


દૃષ્ટિકોણઃ નરેન્દ્ર મોદીની મોહિની 2019 સુધી યથાવત રહેશે?\nબીજેપીના પ્રમુખ અમિત શાહ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

આ બન્ને બેઠકો ઉત્તર પ્રદેશમાં છે અને ઉત્તર પ્રદેશે 2014માં નરેન્દ્ર મોદીના ઝળહળતા વિજયનો માર્ગ કરી આપ્યો હતો. એ સંદર્ભમાં આ હાર બીજેપી માટે ખતરાનો સંકેત છે.

અલબત, દરેક ચૂંટણીનું અલગ-અલગ દૃષ્ટિએ મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.

આ પેટાચૂંટણી હતી અને તેમાં મતદાનની ટકાવારી ઘણી ઓછી હતી. તેથી કહી શકાય કે ચૂંટણી સ્થાનિક મુદ્દાઓ પર લડવામાં આવી હતી.

એ ઉપરાંત આ ચૂંટણી માટે નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહે પ્રચાર કર્યો ન હતો.

બીજી તરફ સમાજવાદી પાર્ટી (સપા) અને બહુજન સમાજ પાર્ટી(બસપા)એ જોડાણ કર્યું હતું.

ઉત્તર પ્રદેશમાં બસપા 20 ટકા અને સપા 20 ટકા વોટબેન્ક પર અંકુશ ધરાવે છે. તેથી બન્ને હાથ મિલાવે તો તેમની સામે કોઈ પણ પ્રકારની વ્યૂહરચના સફળ થવાની શક્યતા ઓછી હોય.

યોગી આદિત્યનાથને આંચકો

નરેન્દ્ર મોદી અને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન યોગી આદિત્યનાથ

સામાજિક ન્યાયની લડાઈ ફરી શરૂ થઈ છે એવું આ બે બેઠકોના પરિણામને પગલે કહેવું એ વહેલું ગણાશે, કારણ કે આવું કહેવા માટે તેનું કમસેકમ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં સફળ થવું જરૂરી છે.

ગોરખપુરમાં થયેલી હાર યોગી આદિત્યનાથ માટે રાજકીય આંચકા સમાન છે તેમાં કોઈ શંકા નથી, કારણ કે તેઓ તેમના ગઢમાં હાર્યા છે.

એક વર્ષ પહેલાં જ તેઓ મુખ્ય પ્રધાન બન્યા છે, પણ આ હાર દર્શાવે છે કે તેમના કામથી મતદાતાઓ રાજી નથી.

યોગી આદિત્યનાથે એ વિચારવું પડશે કે લોકો મતદાન કરવા કેમ ન નીકળ્યા અને નીકળ્યા તેમણે સપાને મત કેમ આપ્યા?

કેશવપ્રસાદ મૌર્ય માટે પણ આ વાત કરી શકાય.

ઉત્તર પ્રદેશની આ બન્ને બેઠકો ઉપરાંત બિહારના અરરિયામાં પણ બીજેપીએ હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

અરરિયામાં લાલુપ્રસાદ યાદવના રાષ્ટ્રીય જનતા દળ(રાજદ)ને વિજય મળ્યો છે.

નીતિશ કુમાર અને બીજેપીના ગઠબંધનને આ ક્ષેત્રમાં લોકોનું સમર્થન મળ્યું નથી.

આ બધા વચ્ચે એક બાબત ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે કે પેટાચૂંટણીમાં કોઈ વ્યૂહરચના સફળ સાબિત થતી નથી.

તે ઉત્તર પ્રદેશમાં જ નહીં, અન્ય રાજ્યોનાં ચૂંટણી પરિણામમાં પણ સાબિત થયું છે.

લોકસભા પેટાચૂંટણીમાં બીજેપી અત્યાર સુધીમાં દસ બેઠકો હારી છે. બીજેપીની મુશ્કેલીમાં આગામી દિવસોમાં વધારો થશે એ સ્પષ્ટ છે.

ગઠબંધનના રાજકારણની કમાલ

સપાના નેતા અખિલેશ યાદવ અને બસપાનાં નેતા માયાવતી

વાસ્તવમાં 2014ની સામાન્ય ચૂંટણીએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો હતો કે પ્રાદેશિક પક્ષોના દિવસો પુરા થયા, પણ હવે એવું...\n\ntl;dr:

ગોરખપુર અને ફૂલપુર સંસદીય પેટાચૂંટણીનું પરિણામ ભારતીય જનતા પાર્ટી (બીજેપી) માટે મોટા ઝટકા સમાન છે, કારણ કે જે બન્ને બેઠકો પર હારી છે તેના પર પ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન અને નાયબ મુખ્ય પ્રધાને અગાઉ લાખોથી વધારે મતોથી વિજય મેળવ્યો હતો.


દૃષ્ટિકોણઃ મુસ્લિમ બ્રધરહૂડ અને સંઘની તુલના બાબતે રાહુલ ગાંધી ખોટા કેમ?\nબુદ્ધિજીવીઓએ વિચાર્યું હશે કે જેમની વિશ્વ ઇતિહાસની સમજને વખાણવામાં આવે છે એ જવાહરલાલ નેહરુના દોહિત્રના મોઢેથી તેઓ આ અકલ્પનીય તુલના સાંભળી રહ્યા છે!

જોકે, કોંગ્રેસના વર્તમાન વડાને ભાગ્યે જ કોઈ વાતથી ફરક પડતો હોય છે.

ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ)ના પ્રમુખ અમિત શાહ અને સંઘની ઝાટકણી કાઢવા માટે રાહુલ ગાંધીને જે નવી સામગ્રી મળે છે કે તેમને આપવામાં આવે છે તેનો ફટાકડો ફોડીને તેઓ બીજી નવી સામગ્રી શોધવામાં લાગી જાય છે.

પાક્કા સ્થિતપ્રજ્ઞ

રાહુલ ગાંધીને ખબર છે કે તેમના પક્ષના વકીલો તેમણે જે કહ્યું છે તે સમજાવી દેશે. આ અર્થમાં રાહુલ ગાંધી પાક્કા સ્થિતપ્રજ્ઞ છે.

તેઓ સુખ તથા દુઃખને, લાભ તથા નુકસાનને, જીત તથા હારને સમાન સમજીને આગળ વધે છે.

તેમને ટ્રોલિંગથી, મશ્કરીનું પાત્ર બનવાથી કે જોરદાર ટીકાથી કોઈ ફરક નથી પડતો. તથ્ય કે સત્ય માટે તો તેમના કાન પહેલાંથી જ બંધ છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

મુસ્લિમ બ્રધરહૂડ અને સંઘની અત્યંત આશ્ચર્યજનક તુલના રાહુલ ગાંધીએ દેશના કોઈ ભાગમાં નહીં, પણ વિદેશી ધરતી પર કરી હતી.

'સંચાર ક્રાંતિ' હેઠળ છત્તીસગઢની ભાજપ સરકારની મફત સ્માર્ટફોન વહેંચવાની યોજના બાબતે રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું હતું કે ભાજપ સરકાર એ સ્માર્ટફોન ભારત હૅવી ઇલેક્ટ્રિકલ્સ લિમિટેડ (ભેલ) પાસેથી કેમ નથી ખરીદતી?

એ વાત આવી અને ગઈ. તેને એક જોક સમજીને ભૂલાવી દેવામાં આવી હતી.

શું છે મુસ્લિમ બ્રધરહૂડ?

રાહુલ ગાંધીએ તેમના કલ્પિત ગુબ્બારાઓની ફેક્ટરીમાંથી વિદેશની ધરતી પર આ નવી પ્રોડક્ટ બહાર કાઢી છે કે સંઘ ભારતની સંસ્થાઓ પર કબજો જમાવવા ઇચ્છે છે.  (જે રીતે કોંગ્રેસે તેના શાસનકાળમાં દેશની તમામ મુખ્ય સંસ્થાઓ પર કબજો જમાવ્યો હતો એવી રીતે?)

રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું, "આપણે ફરી જન્મેલા એક નવા વિચારનો સામનો કરવાનો છે અને એ વિચાર આરબ વિશ્વમાં મુસ્લિમ બ્રધરહૂડ છે તેવો જ છે."

મુસ્લિમ બ્રધરહૂડ કુરાન અને સર્વમાન્ય હદીસને શરિયાનો એકમાત્ર સ્રોત માને છે. તેના આધારે વૈશ્વિક ઇસ્લામિક સમાજ અને સામ્રાજ્ય રચવા ઇચ્છે છે. તે ઇચ્છે છે કે તમામ ઇસ્લામી ક્ષેત્રો એક ખલીફા હેઠળ એકઠાં થાય.

બહાઈ અને અહમદિયા જેવા મુસ્લિમોના બીજા ફિરકાનો તેમના સમીકરણમાં સમાવેશ નથી. તેમના માટે પુરુષ તથા સ્ત્રી અલગ-અલગ છે અને નાચગાન, મનોરંજન પ્રતિબંધ મૂકવા લાયક છે.

પોતાનો ઉદ્દેશ સાધવા માટે નિઃશસ્ત્ર નાગરિકો પરની હિંસાને પણ તેઓ વાજબી ગણે છે.

મુસ્લિમ બ્રધરહૂડના નેતા ઇજિપ્તમાં તેમની હકૂમતમાં...\n\ntl;dr:

કોંગ્રેસના પ્રમુખ રાહુલ ગાંધીએ લંડનના એક વિચાર મંડળ 'ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ'માં વાત કરતા રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (સંઘ)ની તુલના ઇજિપ્તમાં 1928માં સ્થપાયેલા મુસ્લિમ બ્રધરહૂડ સંગઠન સાથે કરી ત્યારે ત્યાં બેઠેલા બુદ્ધિજીવીઓ પણ ચોંકી ગયા હશે.


દૃષ્ટિકોણઃ રામનામ જોડવાથી ડૉ. આંબેડકર બીજેપીના નહીં થાય\nઆંબેડકરને પોતાના કહેવાનો નૈતિક અધિકાર કોઈ અન્યને નથી, એ કોંગ્રેસીઓ હોય, સમાજવાદીઓ હોય કે ડાબેરીઓ હોય.

આંબેડકરને રામનામથી પવિત્ર કરીને, તેમની પ્રતિમાનો રંગ બદલીને તેમના ખોળામાં બેસવા ઇચ્છતા તેમના નવા ભક્તોને તો એવો અધિકાર જરા સરખો નથી.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ થોડા દિવસ પહેલાં કહ્યું હતું કે તેમના ભારતીય જનતા પક્ષે (બીજેપી) આંબેડકરને જેટલું માન આપ્યું છે તેટલું અન્ય કોઈએ આપ્યું નથી.

આંબેડકરને 'માન આપવાનો' ઍવૉર્ડ જાતે લેનારા વડાપ્રધાનના પક્ષના અરધો ડઝન સંસદસભ્યોએ પત્ર લખીને પોકાર કર્યો છે કે તેમના રાજમાં દલિતો પર અત્યાચાર કરવામાં આવી રહ્યા છે.

આંબેડકર આખા દેશના છે, આપણા બંધારણના નિર્માતા છે, મહાન વિભૂતિ છે એમ કહેવું એ ઢોંગ જ છે.

આંબેડકરનો આદર

દેશના મોટા ભાગના બિન-દલિતોએ આંબેડકરનો આદર ખરા દિલથી ક્યારેય કર્યો નથી અને આજે પણ કરતા નથી.

આપણે જોઈ રહ્યા છીએ કે આંબેડકરની જેટલી પ્રતિમાઓ બને છે, તેટલી જ તોડવામાં આવી રહી છે.

જે લોકો આંબેડકરની પ્રતિમાઓને ફૂલોની માળા પહેરાવે છે તેઓ આંબેડકરની પ્રતિમાઓને તોડવામાં આવે છે ત્યારે ક્યારેય દુઃખ વ્યક્ત કરતા નથી. આ કેવો આદર છે?

આંબેડકર પ્રત્યે આટલો બધો આદર હોય તો તામિલનાડુથી માંડીને ઉત્તર પ્રદેશ સુધી આંબેડકરની પ્રતિમાઓને પિંજરામાં શા માટે પૂરવી પડે છે.

વાસ્તવમાં, રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (સંઘ) કે બીજેપી આંબેડકરને ભલે ગમે તેટલું 'માન' આપે, પણ જે વિચારોની પ્રખરતા આંબેડકરને મહાન બનાવે છે, એ વિશે ચર્ચા કરવાનું હિન્દુત્વ સાથે જોડાયેલી દરેક વ્યક્તિ માટે કષ્ટદાયક બની જાય છે.

2016માં આંબેડકરની 125મી જયંતિની ધૂમધામથી ઊજવણી કરી ચૂકેલા સંઘે સૌથી સારી રીતે સુનિશ્ચિત કર્યું હતું કે આંબેડકરના વિચારો લોકો સુધી કોઈ પણ રીતે ન પહોંચે.

આંબેડકર હિન્દુ ધર્મના સૌથી પ્રખર અને કટુ આલોચક છે. તેમણે બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો હતો, હિન્દુ દેવી-દેવતાઓનો માનવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

આંબેડકર સાથે રામનું નામ જોડનારા લોકો જાણતા હશે કે આંબેડકરે રામ અને કૃષ્ણને અવતાર માનવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

આંબેડકરે હિન્દુ ગ્રંથોનો હવાલો આપીને જણાવ્યું હતું કે પ્રાચીન કાળમાં બ્રાહ્મણો ગૌમાંસ ખાતા હતા.

આંબેડકરે તમામ હિન્દુ શાસ્ત્રોને દલિતોના શોષણના હથિયાર ગણાવ્યાં હતાં. તેઓ રાષ્ટ્રવાદી નહીં, પણ શુદ્ધ ન્યાયવાદી હતા.

અત્યાચારોના મૂળમાં છે બ્રાહ્મણ હિન્દુ ધર્મ

આ આંબેડકરને ગૌરવશાળી હિન્દુ પરંપરામાં અગાધ શ્રદ્ધા રાખતા...\n\ntl;dr:

ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર પર દલિતો સિવાય કોઈનો અધિકાર નથી. રતીભાર પણ નહીં. આંબેડકર પોતાના છે એવું માત્ર દલિતો જ કહી શકે.


દૃષ્ટિકોણઃ સંઘ અને ભણેલી વિદ્યાર્થિનીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ વધશે\nવાસ્તવમાં એ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ(સંઘ)ની વિચારધારા અને પોતાના માટે શું સારું કે ખરાબ છે તેનો નિર્ણય જાતે કરતી યુવતીઓ વચ્ચેનું ઘર્ષણ છે.

હિન્દુ રાષ્ટ્રમાં નારીશક્તિની જે કલ્પના સંઘની છે તે દેશની ભણેલી-ગણેલી છોકરીઓનાં સપનાંથી બિલકુલ વિપરીત છે.

આગામી દિવસોમાં સંઘ અને સક્ષમ યુવતીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ વધશે અને વિસ્તરશે, એમ કહેવાનાં નક્કર કારણો છે.

સરસંઘચાલકને સંઘમાં 'પરમ પૂજ્ય' કહેવાય છે. સરસંઘચાલક આજીવન પદ પર રહે છે, અને તેમના વિચારોને 'દેવવાણી' જેટલું મહત્વ અપાય છે.

સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતના વિચાર - “પતિ અને પત્ની એક અનુબંધથી બંધાયેલાં છે. જેમાં પતિએ પત્નીને ઘર સંભાળવાની જવાબદારી સોંપી છે અને વચન આપ્યું છે કે હું તારી બધી જરૂરિયાતો પૂરી કરીશ, તને સલામત રાખીશ."

"પતિ આ કરારની શરતોનું પાલન કરતો રહે અને પત્ની આ સંબંધની શરતોને અનુસરતી રહે છે, ત્યાં સુધી પતિ તેની સાથે રહે છે, જો પત્ની કરારને તોડે ત્યારે પતિ તેને છોડી શકે છે.”

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત

બીએચયુના કુલપતિ પ્રોફેસર ગિરીશ ચંદ્ર ત્રિપાઠી કહી ચૂક્યા છે કે “હું આરએસએસ સાથે જોડાયેલો છું અને મને તેનો ગર્વ છે.”

પ.પૂ. સરસંઘચાલકે જે માર્ગ દેખાડ્યો છે, તે મુજબ તેઓ યુવતીઓને 'ઘર સંભાળવાની જવાબદારી' લેવા માટે તૈયાર ન કરે એ કેવી રીતે શક્ય છે?

વિદ્યાર્થિનીઓ પર લાઠીચાર્જ બાદ બીબીસી સાથે વાત કરતા પ્રોફેસર ત્રિપાઠીએ કહ્યું કે, તે બીએચયુને જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી (જેએનયુ) નહીં બનવા દે. અલબત, જેએનયુ દેશની નંબર વન યુનિવર્સિટી છે.

બીએચયુમાં વિદ્યાર્થિનીઓના જીવનને સંઘની વિચારધારામાં ઢાળવાના ઘણા પ્રયાસો થયા છે. વાસ્તવમાં બીએચયુ સંઘની મોડેલ યુનિવર્સિટી છે. તેનાથી બિલકુલ વિપરીત જેએનયુ છે, જેને 'રાષ્ટ્રવિરોધી' ગણાવાઈ રહી છે.

બીએચયુના જેએનયુ બનવાનો અર્થ એવો થશે કે છોકરાઓ અને છોકરીઓ માટે એક જ નિયમ, જે કુલપતિ ત્રિપાઠીને મંજૂર નથી.

બીએચયુમાં છોકરીઓ પર જે નિયંત્રણો લદાયાં છે તેની યાદી લાંબી છે.  છોકરીઓએ રાતે આઠ વાગ્યા પહેલાં કોઈ પણ સંજોગોમાં તેમની હોસ્ટેલમાં આવી જવું પડે છે.

છોકરાઓને મેસમાં માંસાહારી ભોજન મળે છે, પણ છોકરીઓને નથી મળતું. છોકરીઓ રાતે દસ વાગ્યા પછી મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરી શકતી નથી.

છોકરીઓએ લેખિતમાં એવી પ્રતિજ્ઞા લેવી પડે છે કે તેઓ કોઈ રાજકીય ગતિવિધિ કે વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ નહીં લે. ગર્લ્સ હોસ્ટેલની અંદર પણ ટુંકા કપડાં પહેરવા પર પણ પ્રતિબંધ...\n\ntl;dr:

વડાપ્રધાનના મતવિસ્તાર બનારસમાં બનેલી ઘટનાને જે લોકો બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીની વિદ્યાર્થિનીઓ અને વહીવટીતંત્ર વચ્ચેની ટક્કર તરીકે જુએ છે, તે ભૂલ કરી રહ્યા છે.


દૃષ્ટિકોણઃ સવર્ણોને નારાજ કર્યા વિના દલિતો-પછાત વર્ગોને કેવી રીતે મૅનેજ કરશે ભાજપ?\nઆ નિર્ણયોનો પ્રભાવ ચૂંટણી પર પડી શકે છે, કારણ કે દેશની મોટી વસતી તેના દાયરામાં છે અને તેની તરફેણ તથા વિરુદ્ધમાં લોકો આકરો અભિપ્રાય ધરાવે છે.

એ વિશે વિચાર કરતા પહેલાં જાણી લઈએ કે ભાજપે લીધેલા ત્રણ મોટા નિર્ણય ક્યા છે.

એસસી-એસટી લોકો માટે બે નિર્ણય

પહેલો નિર્ણયઃ એસસી-એસટી એટ્રોસિટી પ્રિવેન્શન એક્ટને ફરીથી મૂળ સ્વરૂપમાં લાવવા માટે કાયદો બનાવવાની જાહેરાત. એસસી-એસટી એક્ટ (1989) એક સ્પેશિયલ એક્ટ છે.

ભારતીય દંડ સંહિતા(આઈપીસી)માં ચોક્કસ જોગવાઈ હોવા છતાં અનુસૂચિત જાતિ તથા જનજાતિઓના લોકો પરના અત્યાચારમાં ઘટાડો થતો ન હોવાથી આ કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો.

આ કાયદામાં તત્કાળ કેસ દાખલ કરવાની અને કેસ દાખલ થયા બાદ આરોપીની તત્કાળ ધરપકડની જોગવાઈ છે. તેમાં આગોતરા જામીનની મનાઈ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ વર્ષની 20 માર્ચે આપેલા એક ચુકાદામાં આ ત્રણેય જોગવાઈને રદ્દ કરી હતી. કેન્દ્ર સરકાર હવે બંધારણીય સુધારા મારફત એ કાયદાને તેના મૂળ સ્વરૂપમાં લાવશે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

બીજો નિર્ણયઃ એસસી-એસટી કર્મચારીઓને પ્રમોશનમાં અનામત આપવાની તરફેણમાં સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલ કરી છે. આ સંબંધે અત્યાર સુધી બહાનાબાજીથી કામ ચલાવવામાં આવતું હતું.

એસસી-એસટી કર્મચારીઓને પ્રમોશનમાં અનામતની વાત બંધારણના અનુચ્છેદ 16(4)માંથી આવી છે. તેમાં વંચિતો માટે અનામતને સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન ગણવામાં આવ્યું નથી.

દરેક સ્તરે એસસી-એસટીની પૂરતી ઉપસ્થિતિ સુનિશ્ચિત કરવાનો એકમાત્ર વિકલ્પ પ્રમોશનમાં અનામતને ગણવામાં આવ્યો છે, કારણ કે આ વર્ગના લોકો ઉપરનાં પદો પર પહોંચી શકતા નથી.

પ્રમોશનમાં અનામતની વ્યવસ્થા કરતાં પહેલાં એસસી-એસટી સમુદાયના પછાતપણા અને સેવાઓમાં તેમની સંખ્યા ઓછી હોવાના આંકડા રજૂ કરવામાં આવે, એવું નાગરાજ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું.

જોકે, સરકારે હજુ સુધી આવા આંકડા આપ્યા નથી. તેથી એક પછી એક રાજ્યોએ પ્રમોશનમાં અનામતની વ્યવસ્થા બંધ કરી દીધી છે.

જેમનું પ્રમોશન આ રીતે થયું છે તેમને ડિમોટ કરીને નીચેના પદે પાછા મોકલી આપવામાં આવ્યા છે.

હવે કેન્દ્ર સરકાર કહી રહી છે કે પ્રમોશનમાં અનામતની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ પંચને બંધારણીય દરજ્જો

ત્રીજો નિર્ણયઃ કેન્દ્ર સરકારે રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ પંચને બંધારણીય દરજ્જો આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. આ પંચનું નવું નામ 'સામાજિક તથા શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગના લોકો માટેનું રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ પંચ'...\n\ntl;dr:

ભારતીય જનતા પક્ષે (ભાજપ) ચૂંટણીની તૈયારીને ધ્યાનમાં રાખીને સામાજિક સ્તરે ત્રણ મોટા નિર્ણય કર્યા છે. આ ત્રણેય વિવાદાસ્પદ નિર્ણય ચૂંટણીના વર્ષમાં કરવામાં આવ્યા છે. તેથી તેનું રાજકીય મહત્ત્વ છે.


દૃષ્ટિકોણઃ ‘ગુજરાતની ચૂંટણી રાહુલ માટે મોટી તક’\nગુજરાતમાં આજે રાહુલ ગાંધીનો ત્રીજો દિવસ છે. આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને રાહુલ ગાંધી ગામ લોકોને મળ્યા હતા.

રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં અહેમદ પટેલના વિજય બાદ કોંગ્રેસ વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે કમર કસી રહી છે.

ગુજરાતની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધીની રણનીતિને અંગે બીબીસી સંવાદદાતા માનસી દાસે વરિષ્ઠ પત્રકાર રશીદ કિડવાઈ સાથે વાત કરી હતી. વાંચો તેમનું વિશ્લેષણ.

ગુજરાત કોંગ્રેસ માટે હારેલી બાજી

પ્રથમ દૃષ્ટિએ ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી કોંગ્રેસ માટે એક હારી ગયેલા દાવ સમાન છે. ગુજરાતમાં કોંગ્રેસની હાલત ખૂબ ખરાબ છે. હાલમાં જે સર્વે કરવામાં આવ્યા છે તેમાં ભાજપને ખૂબ આગળ બતાવવામાં આવી છે.

રાહુલ ગાંધી ગુજરાતમાં કંઈક પ્રયોગ કરવા માગે છે. તે ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ જૂથબંધીથી ઘેરાયેલી છે. શંકરસિંહ વાઘેલાના અલગ થયા બાદ કોંગ્રેસનું કદ ઘટ્યું છે. પરંતુ તેમાં એક નવી ઊર્જાનો સંચાર થઈ રહ્યો છે.

પહેલા જે લોકોના જીતવાની સંભાવના જોવા મળતી, તેમને ટિકિટ આપવામાં આવતી હતી. પરંતુ કોંગ્રેસ હવે એવું નથી કરવા માગતી.

રાહુલ ગાંધી ઈચ્છે છે કે કોંગ્રેસ પોતાની રીતે જ ચૂંટણી લડે. રાહુલ ગાંધી એ આધાર પર ટિકિટ નથી આપવા માગતા, કે કોની પાસે વધારે તાકાત છે કે પછી જાતિગત સમીકરણના આધારે વધુ સમર્થન કોની પાસે છે.

અમિત શાહ V/S અહેમદ પટેલ

હાલ જ રાજ્યસભાની એક સીટ માટે જે ચૂંટણી યોજાઈ હતી, તેમાં અહેમદ પટેલની જીત થઈ હતી. ત્યાં જીત કોંગ્રેસની નક્કી જ હતી પણ ભાજપ તેમજ અમિત શાહે બનતા પ્રયત્નો કર્યા કે અહેમદ પટેલ રાજ્યસભામાં ન આવી શકે.

પરંતુ કોંગ્રેસની જીત સાથે 2-3 વાતો નક્કી થઈ ગઈ.

એક તો એ કે કોંગ્રેસના દરેક નેતાને ખરીદી નથી શકાતા. બીજી વાત એ કે અહેમદ પટેલ ખરાબ પરિસ્થિતિમાં પણ કોંગ્રેસનો એક મોટો ચહેરો છે.

અહેમદ પટેલ કોંગ્રેસ સાથે સંજય ગાંધીના જમાનાથી જોડાયેલા છે અને તેમણે રાજીવ ગાંધી સાથે પણ કામ કર્યું છે. છેલ્લા ઘણા દાયકાથી કોંગ્રેસના દરેક કાર્ય દરમિયાન અહેમદ પટેલે પડદા પાછળની ભૂમિકા ભજવી છે.

સાથે જ એ વાતની સાબિતી આપી છે કે તેઓ જાણે છે કે કેવી રીતે કામ કરવું.

ગુજરાતમાં જ્યાં એક તરફ અમિત શાહ છે, અને બીજી તરફ અહેમદ પટેલ જેઓ એક રાજનૈતિક સન્માન ધરાવે છે. તેમની પૃષ્ઠભૂમિ પર આ ચૂંટણી રસપ્રદ બનશે.

મોદી-અમિત શાહના નેતૃત્વ પર સવાલ ઊભા થઈ શકે છે

હાલમાં દ ગુજરાતમાં આવેલા પૂરનું નિરીક્ષણ કરતા મોદી

એવું પહેલી વખત બની રહ્યું છે કે કોંગ્રેસ ગુજરાતની...\n\ntl;dr:

હાલ રાહુલ ગાંધી ગુજરાતમાં છે. તેમણે પ્રખ્યાત દ્વારકાધીશના મંદિરે દર્શન કરીને ગુજરાતના પ્રવાસનો આરંભ કર્યો છે.


દૃષ્ટિકોણઃ ‘બજેટમાં માત્ર સપનાં વેચવાનો પ્રયાસ’\nનાણા પ્રધાન અરુણ જેટલી અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી.

આ બજેટ સાથે તેમણે એવો સંદેશો આપી દીધો છે કે આ વર્ષે યોજાનારી વિધાનસભાઓની અને આગામી વર્ષે યોજાનારી લોકસભાની ચૂંટણી માટે નરેન્દ્ર મોદી સરકાર તૈયાર છે.

રાજકીય વિશ્લેષકો પણ માને છે કે લોકસભાની ચૂંટણી આ વર્ષના અંત સુધીમાં યોજાઈ શકે છે તેવો સંકેત આ બજેટે આપ્યો છે.

દેશમાં મોટાભાગના લોકો ખેતી પર નિર્ભર છે એટલે આ બજેટમાં અરુણ જેટલી કૃષિ માટે કંઈક કરશે એવું અનુમાન હતું. આ વર્ષે કૃષિ ક્ષેત્રમાં 0.91 ટકા વૃદ્ધિની આશા છે.

ભારત સરકાર ખેડૂતો પાસેથી ધાન્ય અને ઘઉં ટેકાના લઘુતમ ભાવે (એમએસપી) ખરીદે છે. મોટાભાગના ખેડૂતો તેનો સીધો લાભ લઈ શકતા નથી, કારણ કે સમગ્ર દેશમાં સરકારી ખરીદી કેન્દ્રોની પહોંચ મર્યાદિત છે.

નાણા પ્રધાને વચન આપ્યું છે કે બીજા પાકની ખરીદી પણ એમએસપીને આધારે કરવામાં આવશે. ખેડૂતો એમએસપીથી તેમનો પાક વેચવામાં નિષ્ફળ રહેશે તો તેમને વળતર આપવામાં આવશે.

વળતરના ખર્ચની વ્યવસ્થા ક્યાંથી થશે?

એમએસપીથી પણ પોતાનો પાક વેચી ન શકેલા ખેડૂતોને વળતર આપવાનો વિચાર સરકાર માટે બહુ ખર્ચાળ સાબિત થશે.

જોકે, એ વળતરના ખર્ચની વ્યવસ્થા ક્યાંથી થશે તેની કોઈ સ્પષ્ટતા અરુણ જેટલીએ કરી નથી.

સરકાર 22,000 ગ્રામ્ય બજારો વિકસાવવા અને તેમને વિસ્તારવા વિચારી રહી છે. એ ગ્રામ્ય બજારોમાં ખેડૂતોને તેમનો પાક સીધો ગ્રાહકો તથા જથ્થાબંધ વેપારીઓને વેચવાની સગવડ મળશે.

આ ઉપરાંત બજેટમાં બીજી ખાસ બાબત એ હોય છે કે તેમાં નાણા પ્રધાન લાંબા સમયગાળાની મોટી નીતિઓની જાહેરાત કરતા હોય છે.

ભારતમાં કૃષિ ક્ષેત્રે વ્યાપક બેરોજગારી છે. તેથી ભારતીય કૃષિને આ પ્રકારની નીતિની તાતી જરૂર છે.

સરકારના આર્થિક વિચારમંડળ નીતિ આયોગે તાજેતરમાં એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો.

એ અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે દેશના અંદાજે 8.4 કરોડ લોકોને આર્થિક રીતે સક્ષમ કરવા માટે કૃષિમાંથી અન્યત્ર વાળવાની જરૂર છે.

આ પ્રમાણ દેશના ગ્રામ્ય કાર્યદળના લગભગ 25 ટકા જેટલું છે.

આ લોકો અકુશળ કે અર્ધ-કુશળ છે. આ સમસ્યાના નિરાકરણનો વિચાર અત્યાર સુધી સરકારે કર્યો નથી.

અન્ય દેશોમાં કૃષિ ક્ષેત્રમાં બહાર નિકળેલા લોકોને નિર્માણ તથા રિઅલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં રોજગારી મળી છે.

જીડીપીની તુલનાએ રોકાણનું પ્રમાણ

મુશ્કેલી એ છે કે ભારતમાં કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન(જીડીપી)ની સરખામણીએ રોકાણનું પ્રમાણ છેલ્લા 11 વર્ષથી ઘટી રહ્યું છે.

તાજેતરના આર્થિક સર્વેક્ષણમાં...\n\ntl;dr:

કેન્દ્રના નાણાંપ્રધાન અરુણ જેટલીએ નરેન્દ્ર મોદી સરકારની પહેલી ટર્મનું છેલ્લું બજેટ ગુરુવારે રજૂ કર્યું હતું.


દૃષ્ટિકોણઃ ‘ભારતનો મુસલમાન કેવો હોવો જોઈએ એ હિંદુઓ નક્કી કરે તે યોગ્ય નથી’\nદેશમાં લગભગ 18 કરોડ મુસલમાનો અને એમની સમસ્યાઓ વિશે રાજકીય ચર્ચા કરવાનું કામ એકલા અસદુદ્દીન ઓવૈસી પર છોડી દેવામાં આવ્યું છે.

કોંગ્રેસી હોય કે સમાજવાદી, મુસલમાનોનું નામ લેતાંની સાથે જ બધા કતરાવા લાગે છે પણ પાકિસ્તાન, ઉગ્રવાદી સંગઠન ઇસ્લામિક સ્ટેટ અને આતંકવાદના નામે મુસલમાનો પર નિશાન તાકવામાં સૌથી મોખરે હોય છે.

દેશના મુસલમાનો કેવા હોવા જોઈએ, તેમણે કેવા દેખાવું જોઈએ, શું પહેરવું જોઈએ, શું ખાવું જોઈએ વગેરેની ચર્ચામાં આજકાલ દેશના ઘણા ગંભીર બુદ્ધિજીવીઓ સામેલ થઈ ગયા છે.

ગૌમાંસ પર પ્રતિબંધ બાદ હવે ચર્ચા મોટાભાગે તેમની દાઢી અને બુરખા વિશે થવા લાગી છે.

નફરતને રાજકીય પૂંજી બનાવવાના પ્રયાસ વર્ષોથી ચાલતા હતા, જે હવે સફળ થતા દેખાઈ રહ્યા છે.

વાતાવરણ એવું બનાવી દેવામાં આવ્યું છે કે મુસલમાન એટલે એવી વ્યક્તિ જેની દેશનિષ્ઠા બાબતે શંકા છે.

1857થી 1947 સુધી દેશ માટે પ્રાણ આપી ચૂકેલા હજ્જારો મુસલમાનો વિશે આવો માહોલ એ લોકોએ બનાવ્યો જેમણે આઝાદીની લડાઈમાં સામેલ નહીં થવાનું નક્કી કર્યું હતું.

1947માં પાકિસ્તાન જવાનો વિકલ્પ હોવા છતાં આ વતન પ્રત્યેનો પ્રેમ હતો અને હિંદુઓ પર વિશ્વાસ હતો કે લાખો લોકો પાકિસ્તાન ગયા ન હતા.

દેશભક્તિનું સર્ટિફિકેટ

હિંદુઓના નેતૃત્વનો દાવો કરતાં સંગઠનોએ દેશભક્તિનું પ્રમાણપત્ર આપવાની જવાબદારી હવે પોતાના પર લઈ લીધી છે.

દાઢી રાખતા, નમાઝ પઢતા, ટોપી પહેરતા મુસલમાન આપોઆપ અયોગ્ય જાહેર થઈ જાય છે.

તેમને એપીજે અબ્દુલ કલામ જેવા મુસલમાનો જોઈએ છે, જે ગીતા વાંચે અને વીણા વગાડે પણ પોતાના ધર્મનું કોઈ લક્ષણ જાહેર થવા ન દે.

બીજી તરફ ભજન-કિર્તન, તીર્થયાત્રા, ધાર્મિક જયજયકાર અને તિલક વગેરે લગાવવાને દેશભક્તિનું લક્ષણ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

તેનો અર્થ એ છે કે જે વ્યક્તિ આવું નહીં કરી એ દેશભક્ત નહીં હોય. તેથી મુસલમાનો તો આપોઆપ હાંસિયા પર રહી જશે.

સરકારની કોઈ નિષ્ફળતા બહાર આવે છે ત્યારે કોઈ દુશ્મન શોધી લેવામાં આવે છે અને સરકાર પ્રાયોજિત રાષ્ટ્રવાદ તેને ઉશ્કેરવા લાગે છે એવું બનતું રહ્યું છે.

દુશ્મન વિરુદ્ધ લોકોને એકઠાં કરવાનું બહુ આસાન હોય છે.

સ્થાપિત સત્તાને કોઈ પણ સ્વરૂપે પડકારી શકે તેવી શંકા હોય એવી એવી વ્યક્તિ કે સંગઠનને આ પ્રકારનો રાષ્ટ્રવાદ શત્રુના સ્વરૂપમાં પ્રસ્તુત કરી દે છે.

એ કોઈ ટ્રેડ યુનિયન, કોઈ વિદ્યાર્થી સંગઠન, કોઈ બિનસરકારી સંગઠન, જન આંદોલન કે અન્ય કોઈ સંગઠન હોઈ શકે છે.

સરકારી...\n\ntl;dr:

દેશમાં ઉદારમતવાદી રાજકારણ અને ચિંતનનો દાયરો સંકડાઈ ગયો છે, પણ ખતમ થયો નથી. ઉદારમતવાદી બુદ્ધિજીવીઓ પોતાની વાત બહુ સંભાળીને કહી રહ્યા છે એ વાત પણ સાચી છે. જાહેર જીવનમાં ઘટતી ઉદારતા વિશે ચર્ચા સુદ્ધાં કરવાનું મુશ્કેલ બની ગયું છે.


દૃષ્ટીકોણ : મોદીના શિસ્તના આગ્રહથી લોકતંત્ર નબળું પડે કે નહીં?\nએ વખતે આપેલા ભાષણમાં નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું હતું કે આજકાલ શિસ્તના આગ્રહને 'નિરંકુશતા' ગણાવવામાં આવે છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, પુસ્તકના લોકાર્પણ બાદ નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું, "વેંકૈયાજી શિસ્તના બહુ આગ્રહી છે અને આપણા દેશમાં સ્થિતિ એવી છે કે શિસ્તને બિનલોકતાંત્રિક કહી  દેવાનું આજકાલ સરળ થઈ ગયું છે."

વડા પ્રધાને ઉમેર્યું હતું, "કોઈ શિસ્તનો જરા સરખો આગ્રહ પણ કરે તો તેને નિરંકુશ ગણાવી દેવામાં આવે છે. તેને કોઈ નામ આપવા માટે લોકો શબ્દકોષ ખોલીને બેસી જાય છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વડા પ્રધાને શિસ્ત બાબતે કરેલી આ વાતનો અર્થ શું છે? વળી કોઈ સરકાર શિસ્તમાં રહેવાની વાત કરતી હોય તો એ અસંમતિને દબાવી રહી છે?

બીબીસીના સંવાદદાતા સંદીપ સોનીએ આ સવાલો વરિષ્ઠ પત્રકાર એચ. કે દુઆને પૂછ્યા હતા.

એચ. કે. દુઆનો દૃષ્ટિકોણ

કોઈ શિક્ષક તેના ક્લાસમાં શિસ્તની વાત કરતા હોય તો એ અલગ વાત છે, પણ દેશમાં સત્તાસ્થાને બેઠેલા લોકો શિસ્તની વાત કરે ત્યારે એ બહુ ખતરનાક થઈ જતું હોય છે.

શિસ્તના નામે કોઈ ચીજનો બચાવ કરવો ન જોઈએ. સરકાર શિસ્તની વાત કરે ત્યારે તે કંઈક નિયંત્રિત કરી રહી હોય છે, જેવું ઇંદિરા ગાંધીએ કટોકટી લાદતા પહેલાં કર્યું હતું.

સરકાર શિસ્તની વાત કરશે તેનાથી લોકો પર જોખમ જરૂર હોય છે, કારણ કે લોકો સરકારે કહેલી વાતને નકારશે તો એ સરકારની દૃષ્ટિએ ગેરશિસ્ત કહેવાશે.

એટલું જ નહીં, સત્તામાં બેઠેલા લોકોએ ગેરશિસ્તના સ્થાને ક્યારેક 'દેશદ્રોહી' શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. અસહમતી તથા લોકતંત્ર સાથે-સાથે ચાલતાં હોય છે અને જ્યાં શિસ્તની વાત આવે છે ત્યારે લોકતંત્રની શક્તિ ઘટી જાય છે.

ટીકા સાંભળવા નથી ઇચ્છતા

અસહમતીને નિયંત્રિત કરવામાં આવતી હોય એવું છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષથી જોવા મળી રહ્યું છે.

 સત્તાધારી પક્ષના લોકો દેશના હિતની વાત કરીને એવો સવાલ કરે છે કે આવું શા માટે થઈ રહ્યું છે?

ટીકા એક રીતે લોકોનો અધિકાર છે પણ સત્તાધારી મંડળીમાં તેનો ખોટો અર્થ કરવામાં આવે છે. અન્યો દ્વારા કરવામાં આવતી ટીકાને તેઓ શિસ્તભંગ ગણાવે છે.

લોકતંત્ર અને શિસ્ત વચ્ચે એક સંબંધ જરૂર હોય છે. એ સંબંધ હવે બગડી ગયો છે.

દરેક મુદ્દે શિસ્તની વાત કરવી અને લોકતંત્રને નિયંત્રિત કરવું દેશ માટે યોગ્ય નથી.

લોકતંત્રમાં અસહમતી અત્યંત જરૂરી છે અને સુપ્રીમ કોર્ટે પણ તાજેતરમાં આવું જ કહ્યું હતું.

અસહમતીને દબાવવાનું કેટલું ખતરનાક?

અસહમતીને દબાવી દેવાનું જોખમ આપણે...\n\ntl;dr:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ વેંકૈયા નાયડૂના પુસ્તક 'મૂવિંગ ઓન મૂવિંગ ફૉર્વર્ડઃ અ યર ઇન ઓફિસ' નામના પુસ્તકનું લોકાર્પણ રવિવારે નવી દિલ્હીમાં કર્યું હતું.


દૃષ્ટીકોણઃ કોંગ્રેસને ડેડલાઇન! શું છે હાર્દિક પટેલની મજબૂરી?\nહાર્દિક પટેલે અનામત મામલે કોંગ્રેસને 3 નવેમ્બર સુધી સ્પષ્ટતા આપવા અલ્ટીમેટમ આપ્યું

જોકે શનિવારે તેમના એક ટ્વીટે ચોંકાવી દીધા.

તેમણે કોંગ્રેસને અલ્ટીમેટમ આપતા ટ્વીટ કર્યું કે, "કોંગ્રેસ પાટીદારોને સંવૈધાનિક રીતે અનામત કેવી રીતે આપશે, આ મુદ્દા પર તે પોતાનું સ્ટેન્ડ ત્રણ નવેમ્બર સુધી ક્લિઅર કરી દે. નહીં તો અમિત શાહ જેવો મામલો સુરતમાં થશે."

જ્યારે કોંગ્રેસ ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી અમદાવાદ આવ્યા ત્યારે તાજ હોટેલમાં હાર્દિક પટેલની મુલાકાતને લઈને ભારે વિવાદ થયો હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

હાર્દિકની મુલાકાત થઈ કે નહીં તેના પર વિવાદ થયો. મારી જાણકારીના આધારે હાર્દિક રાહુલ ગાંધીને મળ્યા હતા.

હાર્દિકે રાહુલ સામે પોતાની વાત રાખતા કહ્યું હતું કે જો તેઓ કોંગ્રેસમાં આવે છે,તો તેમની પહેલી માંગને સ્પષ્ટ રૂપે બતાવવામાં આવે કે પાટીદારોને અનામત કેવી રીતે મળશે.

તેના માટે બંધારણીય રસ્તો શું હશે, તેના મુદ્દે હાર્દિકે પૂછ્યું હતું.

હાર્દિકનું નવું પગલું

હાર્દિક પટેલને શંકા છે કે ભાજપની જેમ કોંગ્રેસ પણ તેમને 'મૂર્ખ' ન બનાવી જાય

ભાજપે પણ પાટીદારોને EBC અંતર્ગત અનામત આપી હતી, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે તેને ફગાવી દીધી હતી.

હાર્દિકે ત્રણ નવેમ્બર સુધીનો સમય કોંગ્રેસને આપ્યો છે.

તેઓ ઇચ્છે છે કે પાટીદારોને અનામત આપવા મામલે જે રીતે ભાજપે 'મૂર્ખ' બનાવ્યા તેવી રીતે કોંગ્રેસ ન બનાવી શકે.

કાયદાકીય રીતે અનામત કેવી રીતે મળી શકશે તે અંગે સ્પષ્ટતા હાર્દિકની પહેલી પ્રાથમિકતા છે.

એ વાતમાં કોઈ શંકા નથી કે પાટીદારોના યુવા નેતા હાર્દિક પટેલની મુશ્કેલીઓ વધી ચૂકી છે.

તેમને લાગી રહ્યું છે કે ભાજપ તેમના સમાજને અનામત નથી આપી રહી અને જો કોંગ્રેસ પણ ન આપી શકે તો તેમના માટે સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.

તેનું મોટું કારણ એ છે કે તેમણે પહેલાંથી જ ભાજપ વિરૂદ્ધ ઊભા રહેવાનું નક્કી કરી લીધું છે.

તે સતત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ અને ભાજપ વિરૂદ્ધ બોલી રહ્યા છે.

ત્રીજી પાર્ટી બનાવશે હાર્દિક પટેલ?

ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી માટે હાર્દિક પટેલ ત્રીજી પાર્ટી ઊભી કરે તેવી પણ શક્યતા છે

જો કોંગ્રેસ કોઈ રસ્તો નથી બતાવી શકતી તો હાર્દિક પટેલ માટે મુશ્કેલી ઊભી થવી સામાન્ય વાત છે અને પછી તેઓ જશે ક્યાં?

ગત દસ દિવસોથી હાર્દિક પટેલ ગુજરાત ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને સભાઓ તેમજ રેલીઓ સંબોધી રહ્યા છે.

આ રેલીઓમાં જેટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો તેમની સાથે જોડાઈ રહ્યા છે તેનાથી...\n\ntl;dr:

સંભાવનાઓ એવી વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી કે ગુજરાતમાં પાટીદાર અનામત આંદોલનના નેતા હાર્દિક પટેલ કોંગ્રેસને પોતાનું સમર્થન આપી શકે છે.


દૃષ્ટીકોણઃ રાહુલ ગાંધી આઉટ તો નહીં થાય, પણ રન બનાવશે?\nરાહુલ ગાંધીને કોંગ્રેસ પાર્ટીના અધ્યક્ષ બનાવવાની વાતો રાજકારણમાં સંભળાઈ રહી છે

47 વર્ષના રાહુલ 2004માં સાંસદ બન્યા હતા. તેઓ લગભગ દોઢ દાયકાથી રાજકારણમાં હોવા છતાં તે ખાનદાની વારસો સંભાળવા તૈયાર હોય તેવું નથી માનવામાં આવતું, શક્ય છે કે પછી તે પોતે જ જોખમ લેવાથી ડરે છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

13 વર્ષોની ઍપ્રિન્ટિસશિપ બાદ, હવે ચર્ચા ચાલી રહી છે કે રાહુલને આખરે પાર્ટી અધ્યક્ષ બનાવી દેવામાં આવશે.

હજુ એ વાતની પુષ્ટી નથી કરવામાં આવી કે તેમને ગુજરાત ચૂંટણીના પરિણામ આવ્યા પહેલા અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવશે કે પછી.

ઇંદિરા જયંતિના દિવસે અધ્યક્ષ બનશે રાહુલ?

19 નવેમ્બરના રોજ રાહુલ ગાંધીને અધ્યક્ષ બનાવવા એલાન થવાની શક્યતા છે

કહેવામાં આવે છે કે કોંગ્રેસમાં આ મુદ્દે બે અભિપ્રાય છે. એક જૂથ ઇચ્છે છે કે ગુજરાતનાં પરિણામ આવે તે પહેલા જ રાહુલ ગાંધીને અધ્યક્ષ ઘોષિત કરી દેવામાં આવે. તેનાથી કાર્યકર્તાઓમાં ઉત્સાહ વધશે.

ચર્ચા તો એવી પણ છે કે કદાચ ઇંદિરા જયંતિના અવસરે 19 નવેમ્બરના રોજ તેમને પાર્ટીનાં શીર્ષ નેતા બનાવવાનું એલાન થાય.

જ્યારે બીજો જૂથ એવું વિચારે છે કે જો ગુજરાતમાં જીત મળે છે તો તેઓ અલગ પ્રકારના ઉત્સાહના માહોલમાં અધ્યક્ષ બનશે. જો સફળતા ન મળી તો અધ્યક્ષ તરીકે તેમની બોણી નિષ્ફળતા સાથે તો નહીં થાય

'કીપિંગ ફિંગર્સ ક્રોસ્ડ' વાળી મુદ્રામાં કોંગ્રેસ

પહેલા પણ રાહુલ ગાંધીએ આશા જગાવીને લોકોને નિરાશ કર્યા છે

રાહુલ ગાંધી પહેલાં પણ ઘણી વખત આશા જગાવીને પાર્ટીના સમર્થકોને નિરાશ કરી ચૂક્યા છે. તે ક્યારેક અજ્ઞાતવાસ પર ગયા, પરત ફર્યા તો લોકોએ કહ્યું 'છવાઈ ગયા.‘

તેમણે ઘણી રજાઓ લીધી, નાનીના ઘરે જતા રહ્યા, પરત ફર્યા તો તેઓ જવાબોના સવાલ માગવા લાગ્યા. હવે ફરી એક વખત આશા જાગવા લાગી છે.

પરંતુ કોંગ્રેસીઓ દૂધના દાઝેલા છે, પંજા છાપ અત્યારે 'કીપિંગ ફિંગર્સ ક્રોસ્ડ' વાળી મુદ્રામાં છે. એ આશંકા હજુ પણ છે કે રાહુલનું ફૉર્મ ક્યાંક ફરી ન બગડી જાય.

ખરાબ થવા પર પણ તેઓ આઉટ તો નહીં થાય પણ આશાઓ કરમાઈ જશે.

કોંગ્રેસ પર નજર રાખનારાં વરિષ્ઠ પત્રકાર અપર્ણા દ્વિવેદી કહે છે, "રાહુલ જાણે છે કે અત્યારે નહીં, તો ક્યારેય નહીં. હવે તેમની પાસે વધુ સમય નથી. તેમણે જલદી અધ્યક્ષ પદની જવાબદારી સંભાળવી પડશે."

રાહુલની પીઆર મશીનરી ચુસ્ત

રાહુલ ગાંધી સોશિઅલ મીડિયા પર પહેલા કરતા વધુ એક્ટીવ થયા છે

રાહુલની ચમકનું વધવું અને ઘટવું ઘણી વખત મોદીના પ્રભામંડળ સાથે જોડાવા લાગે...\n\ntl;dr:

બે વર્ષ પહેલા ખાનગી વાતચીતમાં એક કોંગ્રેસી નેતાએ રાહુલ ગાંધી વિશે કહ્યું હતું, "તે એક એવા બેટ્સમેન છે જે ન આઉટ થઈ રહ્યા છે, ન રન બનાવી રહ્યા છે, ઓવર હાથમાંથી નીકળી રહી છે."


દેવજીભાઈ મહેશ્વરી : ઍડવોકેટની હત્યા બાદ ગુજરાતમાં દલિતોએ ચક્કાજામ કેમ કર્યા?\nદેવજીભાઈ મહેશ્વરી

બનાવ અંગે પ્રાપ્ત થયેલ માહિતી અનુસાર દેવજીભાઈ રાપર તાલુકામાં દલિતો, આદિવાસીઓ અને લઘુમતી કોમના અધિકારો માટે કામ કરતા હતા.

દેવજીભાઈને નીકટથી ઓળખતા સ્થાનિક સામજિક કાર્યકર અશોક રાઠોડ આ બનાવ વિશે વાત કરતાં જણાવે છે કે "દેવજીભાઈ વિસ્તારના દલિતો અને વંચિતોનો અવાજ હતા. તેઓ આ લોકોને ન્યાય અપાવવા માટે અવારનવાર સ્થાનિક તંત્ર અને અસામાજિક તત્ત્વો સામે પડી જતા હતા. તેઓ વંચિતોને મદદ કરવા માટે હંમેશાં અગ્રેસર રહેતા."

"આ કારણે જ અંગત અદાવત રાખી ધોળા દિવસે તેમની પર હુમલો કરી તેમનું મૃત્યુ નિપજાવી દેવાયું."

ધારાસભ્યની ઑફિસ નીચે જ હત્યા

સ્થાનિક સામાજિક કાર્યકર અને દલિત અધિકાર મંચ, કચ્છ જિલ્લાના પ્રમુખ નરેશભાઈ મહેશ્વરીના મતે આ હત્યા પાછળ રાજકીય કારણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.

તેઓ જણાવે છે, "દેવજીભાઈ વર્ષ 2019ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં કચ્છ લોકસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડ્યા હતા. તેઓ વાગડ પ્રદેશ અને રાપર જિલ્લામાં સામાજિક કાર્યકર તરીકે જાણીતા હતા અને વંચિતો માટે લડવા હંમેશાં તત્પર રહેતા હતા."

"આ પ્રવૃત્તિને કારણે જ તેમની પર અગાઉ પણ હુમલા થયા છે. પરંતુ તેઓ ગભરાયા વગર પોતાનું કામ કરતા રહ્યા હતા."

"તેમનું સમાજકાર્યમાં આગળ પડતું નામ હતું. તે કારણે ઘણા લોકો તેમના દુશ્મન બની ગયા હતા. પરંતુ પોતાના જીવની પરવા કર્યા વગર તેઓ દલિતો અને વંચિતોના ઉદ્ધાર માટે કામ કરતા રહ્યા."

"તેમની આ પ્રવૃત્તિ અને વિસ્તારમાં તેમના વધી રહેલા પ્રભાવને કારણે તેમના વેરીઓએ અંતે તેમનો જીવ જ લઈ લીધો."

જોકે, ફરિયાદમાં થયેલ નોંધ પ્રમાણે રાપર લુહારવાડીનો કેસ લડવા માટે તૈયાર થઈ જવાને કારણે માથાભારે તત્ત્વો દ્વારા વેર રાખી દેવજીભાઈનું મોત નિપજાવવામાં આવ્યું હતું.

લુહારવાડી કેસ અંગે વાત કરતાં રાપર પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્સ્પેક્ટર જી. એલ. ચૌધરી જણાવે છે કે "રાપર સરકારી હૉસ્પિટલની બાજુમાં આવેલ લુહાર સમાજવાડીની જમીન વેચાણ આપવા અંગે વિવાદ સર્જાયો હતો."

"જેમાં વાડીના સંચાલકમંડળના કેટલાક લોકો વાડીની જમીન વેચાણથી આપવાના સમર્થનમાં હતા, જ્યારે બાકીના વિરોધમાં હતા. જેથી જમીન ખરીદવા માટે આતુર ઉચ્ચ જ્ઞાતિના લોકો અને જમીનના વેચાણનો વિરોધ કરી રહેલા સંચાલકમંડળ વચ્ચે આ અંગે ઝઘડો ચાલી રહ્યો હતો."

"દેવજીભાઈ જમીન ન વેચવા માગતા લુહારવાડીના સંચાલકમંડળ વતી કેસ સંભાળી રહ્યા હતા. જેથી તેમનાં પત્નીએ લુહારવાડીની જમીન વેચવા માટે સંમત લોકો અને જમીન ખરીદવા માગતા ઉચ્ચ વર્ણના લોકો વિરુદ્ધ...\n\ntl;dr:

'ધ ઑલ ઇન્ડિયા બૅકવર્ડ ઍન્ડ માઇનોરિટી કૉમ્યુનિટી ઍમ્પોલોઇઝ ફેડરેશન'ના કાર્યકર્તા અને 'ઇન્ડિયન લૉયર્સ ઍસોસિયેશન'ના ગુજરાત પ્રદેશ અધ્યક્ષ દેવજીભાઈ મહેશ્વરીની શુક્રવારે લગભગ સાંજે ચાર વાગ્યે કચ્છ જિલ્લાના રાપર મુખ્ય બજાર, દેના બૅંક ચોક ખાતે છરીના ઘા મારી હત્યા કરી દેવાઈ.


દેવભૂમિ દ્વારકા : કોરોનાએ ઘરનો મોભી છીનવી લીધો તો આઘાતમાં પરિવારનો આપઘાત\nકોરોના વાઇરસના કારણે ઘરના મોભીનું મૃત્યુ થતાં પરિવારના ત્રણ સભ્યોએ સામૂહિક આપઘાત કરી લીધો છે.

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસનો કેર યથાવત છે ત્યારે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના દ્વારકા શહેરમાં એક કરુણ ઘટના ઘટી છે.

કોરોના વાઇરસના કારણે ઘરના મોભીનું મૃત્યુ થતાં પરિવારના ત્રણ સભ્યોએ સામૂહિક આપઘાત કરી લીધો છે.

આત્મહત્યા એ એક ખૂબ જ ગંભીર શારીરિક, મનોવૈજ્ઞાનિક અને સામાજિક સમસ્યા છે. જો આપ કોઈ તણાવમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હો તો ગુજરાત સરકારની 'જિંદગી હેલ્પલાઈન 1096' પર કે ભારત સરકારની 'જીવનસાથી હેલ્પલાઇન 1800 233 3330' પર ફોન કરી શકો છો. તમે મિત્રો-સંબંધીઓ સાથે પણ વાત કરી શકો છો.

પોલીસની પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે ત્રણેય વ્યક્તિઓએ ઝેરી દવા પીને આત્મહત્યા કરી છે. મોભીનું મૃત્યુ થતા પરિવારના સભ્યો આઘાત જીરવી ન શકતા અંતિમ પગલું ભરી લીધું હતું.

'મને આપઘાતના સમાચાર મળ્યા ને હું ભાંગી ગયો'

ત્રણ દિવસની સારવાર બાદ ગુરુવારે સારવાર દરમિયાન જયેશભાઈ જૈનનું મૃત્યુ થયું હતું.

નાશિકમાં રહેતા જયેશ જૈનના મોટાભાઈ પ્રવીણ જૈને બીબીસીને જણાવ્યું કે 5 તારીખે જયેશે ફોન કરીને જણાવ્યું હતું કે હું કોરોનાની સારવાર લેવા માટે હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયો છું.

"જયેશે મારી સાથે અડધો કલાક વાત કરી હતી અને દરેક વસ્તુ જણાવી હતી. ત્યારબાદ શુક્રવારે રાત્રે અઢી વાગ્યે જયેશના પુત્ર કમલેશનો ફોન આવ્યો. કમલેશે જણાવ્યું કે પપ્પા ગુજરી ગયા છે. મેં વધુ વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો તો ફોન કાપી નાખ્યો."

પ્રવીણ જૈન બીમાર હોવાથી ઘરમાં સારવાર લઈ રહ્યા છે. તબિયત ખરાબ હોવાના કારણે તેઓ દ્વારકા આવવાની સ્થિતિમાં નથી.

તેઓ વધુમાં જણાવે છે, "મેં થોડી વાર બાદ કમલેશને ફોન કર્યો તો તેણે જણાવ્યું કે પપ્પાની અંતિમવિધિ પતાવીને સવારે 6 વાગ્યે ફોન કરું છું. ત્યારબાદ મેં સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ સફળતા મળી નહીં. મને બપોરે ફોન આવ્યો કે જયેશનાં પત્ની અને બે પુત્રોએ આપધાત કરી લીધો છે. આ સાંભળીને હું એકદમ ભાંગી ગયો હતો."

મૂળ ભાવનગરના પ્રવીણ જૈન કહે છે કે બંને ભાઈઓ નાના હતા ત્યારે જ તેમનાં માતાપિતા ગુજરી ગયાં હતા.

"જયેશ મનમાડમાં ફરસાણની દુકાનમાં કામ કરીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતો હતો. થોડાં વર્ષો પહેલાં તે પરિવાર સાથે ગુજરાત આવી ગયો હતો. ગુજરાતમાં તે ફરસાણની દુકાનમાં કામ કરતો હતો અને બાદમાં પોતાનો ધંધો શરૂ કર્યો હતો."

ત્રણ દિવસની સારવાર બાદ જયેશભાઈનું મૃત્યુ

જયેશ જૈનના મૃત્યુ બાદ...\n\ntl;dr:

કોરોના વાઇરસના કેસમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે અને ઘણા પરિવારોએ પોતાના સ્વજનો ગુમાવ્યા છે. એવા ઘણા પરિવારો છે જેમાં માતાપિતા અથવા સંતાનો કોરોના વાઇરસના કારણે મૃત્યુ પામ્યાં હોય.