સામગ્રી: સરકારે લઘુ ઉદ્યોગો માટે ગૅરન્ટર તથા ઓછું રેટિંગ ધરાવતી એન.બી.એફ.સી. માટે પણ

માર્ચ મહિનાના છેલ્લા સપ્તાહમાં ભારતીય રિઝર્વ બૅન્ક દ્વારા પહેલી નાણાનીતિ જાહેર કરવામાં આવી હતી. રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શક્તિકાન્તા દાસે ટર્મ લૉન ઉપરનું મૉનેટોરિયમ એટલે કે વ્યાજની વસૂલાત મુલતવી રાખીને હવે એને ડિફોલ્ટ (ચૂક) નહીં ગણવામાં આવે તેવું જાહેર કર્યું હતું.

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ રૅપોરેટમાં 75 બેઝિસ પૉઇન્ટ ઘટાડીને 4.4 ટકા અને રિવર્સ રૅપોરેટ ઘટાડીને ચાર ટકા કર્યો હતો.

આમ, રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા પૉલિસી રાહત-1 અંતર્ગત જાહેર કરેલાં પગલાંને કારણે 3,74,000 કરોડની તરલતા એટલે કે લિક્વિડિટી અથવા નાણાં-પુરવઠાનો એક બુસ્ટરડોઝ આપણી અર્થવ્યવસ્થાને આપવામાં આવ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.

NBFCs અને MFIs માટે કોઈ યોજના પ્રથમ તબક્કામાં સામેલ કરવામાં આવી નહોતી, પરંતુ બીજા તબક્કાની જાહેરાતમાં તેની સામેલગીરી કરાઈ.

ત્યારબાદ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે તેમની પાંચ જાહેરાતો દરમિયાન પણ નાની અને નબળી એન.બી.એફ.સી.ને માટે જોગવાઈઓ જાહેર કરી હતી.

નાના એકમોને લાભ મળશે?

હવે રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ પૉલિસી રાહત-2 અંતર્ગત રૅપોરેટને યથાવત્ રાખી રિવર્સ રૅપોરેટમાં 25 બેસિસ પૉઇન્ટ જેટલો ઘટાડો કરી 3.75 ટકા કરવાની જાહેરાત કરી.

રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શક્તિકાંતા દાસે NPA માટેની મર્યાદા 90 દિવસ લંબાવીને 180 દિવસ તથા એન.બી.એફ.સી. દ્વારા રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને આપવામાં આવેલી લૉનને વાણિજ્ય બૅન્કો દ્વારા આપવામાં આવતી લૉનને જે લાભ મળે છે, તે સમકક્ષ લાભ મળશે એવું જાહેર કર્યું.

ઉપરાંત રિઝર્વ બૅન્કે લૉંગ ટર્મ રૅપો ઑપરેશન -2 (TLTRO)ની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં 50,000 કરોડ નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ અને માઇક્રો ફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશનને ફાળવ્યા હતા, જેને લીધે નાણાકીય તરલતા વધશે તેવું અનુમાન હતું.

માઇક્રો ફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો અને નાના વેપારીઓને લૉનની સુવિધા આપે, જેથી રોજગારી વધે તેવો ઇરાદો હતો.

અગાઉ કહ્યું હતું તેમ રિઝર્વ બૅન્ક દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ TLTRO- 1 સ્કીમનો લાભ મહાકાય ઉદ્યોગગૃહો ગળી જશે. હવે TLTRO- 2 યોજના બહાર તો પડી, પરંતુ તેનો લાભ માઇક્રો કે નાના એકમો સુધી પહોંચવામાં અવરોધ જણાય છે.

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ, બીજી વખત ટાર્ગેટેડ લૉંગ ટર્મ રૅપોરેટ (TLTRO)-2માં બૅંન્કોને અને નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓને નાણાં ધિરાણની ઑફર કરી હતી, જે સામે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા દ્વારા લૉકડાઉનને કારણે માઇક્રો, નાના, મધ્યમ અને મોટા ઉદ્યોગોમાં પ્રાણ પૂરવા બે તબક્કામાં બજારમાં તરલતા જળવાઈ રહે, તે માટે રૅપોરેટ ઘટાડવાથી માંડીને બૅન્કો, નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ (NBFC) અને માઇક્રો ફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન્સ માટે નાણાભંડોળની ફાળવણી કરી.


સામગ્રી: સરકારે શરતો સાથે ફિલ્મ-શૂટિંગ વગેરેને પરવાનગી આપી છે ત્યારે ગુજરાતી લેખકની દેશભરમાં પ્રખ્યાત થયેલી સિરીયલ તારક મહેતા કા ઉલ્ટા ચશ્માનું પણ હવે શૂટિંગ શરૂ થયું છે.

જુઓ શૂટિંગ શરૂ થવા પર જેઠાલાલ અને બબીતાએ શું કહ્યું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કોરોના મહામારીમાં લાંબો સમય લૉકડાઉન પછી હવે અમુક કામો ફરી શરૂ થઈ રહ્યા છે.


સામગ્રી: સરદાર અને કાશ્મીર : સૈફુદ્દીન સોઝના નિવેદન બાદ ફરીથી રાજકારણ ગરમાયું

તેમણે કહ્યું, "370 હઠ્યા બાદ કાશ્મીરે સમાવેશનું એક વર્ષ પૂર્ણ કર્યું છે. ગત વર્ષે 31 ઑક્ટોબર જ તે કાર્યરત થયું હતું."

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે જો કાશ્મીરનો પ્રશ્ન સરદાર પટેલને સોંપવામાં આવ્યો હોત તો આર્ટિકલ 370 હઠાવવાની જવાબદારી તેમના શીરે ન આવી હોત.

વડા પ્રધાને કહ્યું, "સરદાર સાહેબ જીવિત હતા. બીજા રાજારજવાડાઓ સાથે આ કામ પણ તેમની જવાબદારી હોત તો આ કામ કરવાની જવાબદારી મારી સીરે ન આવત."

"સરદાર સાહેબનું આ કામ અધૂરું હતું. તેમની પ્રેરણાથી જ 130 કરોડ દેશવાસીઓને એ કાર્ય પૂર્ણ કરવાની પ્રેરણા મળી છે."

વડા પ્રધાને ફરી એક વાર સરદાર પટેલે કાશ્મીરનો પ્રશ્ન ઉકેલી નાખ્યો હોત એવી વાત કહી છે. ત્યારે નોંધનીય છે કે કૉંગ્રેસના કાશ્મીરી નેતા સૈફુદ્દીન સોઝે થોડા સમય પહેલાં દાવો કર્યો હતો કે જો પાકિસ્તાન હૈદરાબાદ પરનો છોડવા તૈયાર થયું હોત તો કાશ્મીરને પાકિસ્તાન સાથે જવા દેવામાં સરદાર પટેલને કોઈ વાંધો નહોતો.

સોઝે તેમના પુસ્તક 'કાશ્મીર : ગ્લિમ્પ્સિઝ ઑફ હિસ્ટ્રી ઍન્ડ ધ સ્ટોરી ઑફ સ્ટ્રગલ'માં વિવિધ ઘટનાઓ અને વ્યક્તિઓને ટાંકીને આ દાવો કર્યો હતો.

કાશ્મીર મામલે સરદારનો પ્રસ્તાવ

માઉન્ટબેટને પાકિસ્તાનને સરદાર પટેલનો એ પ્રસ્તાવ જણાવાયો હતો, જેમાં કાશ્મીરને લઈને ખાતરી અપાઈ હતી

પુસ્તકમાં સોઝ લખે છે, 'પાકિસ્તાનના 'કાશ્મીર ઑપરેશન્સ'ના ઇન-ચાર્જ સરદાર હયાત ખાન સમક્ષ લૉર્ડ માઉન્ટબેટને સરદારનો એક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો.'

'એ પ્રસ્તાવમાં સરદાર વલ્લભાઈ પટેલે કહ્યું હતું કે જો પાકિસ્તાન હૈદરાબાદ ડેક્કન પરનો પોતાનો દાવો જતો કરવા તૈયાર હોય તો કાશ્મીર તેમને આપવામાં વાંધો નથી.'

હયાત ખાને આ વાત પાકિસ્તાનના પ્રથમ વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાનને જણાવી હતી.

જોકે, લિયાકત અલીએ એમ કહેતાં આ પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો હતો, ''શું હું ગાંડો થઈ ગયો છું કે પંજાબ કરતાં પણ મોટા હૈદરાબાદને કાશ્મીરના પથ્થરો માટે જતું કરી દઉં?''

કાશ્મીર આપી દેવામાં ભારતને વાંધો નહોતો?

પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ભુટ્ટો માનતા કે સરદારનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લેવાયો હોત તો પાકિસ્તાનને કાશ્મીર મળી જાત

કાશ્મીર પરના પોતાના આ પુસ્તકમાં સોઝે કાશ્મીરી બાબતોના જાણકાર એ. જી. નૂરાનીના એક લેખનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

''અ ટૅલ ઑફ ટુ સ્ટેટ્સ' નામના પોતાના આર્ટિકલમાં નૂરાનીએ લખ્યું છે, "પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ કહ્યું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જયંતી નિમિત્તે કેવડિયાસ્થિત તેમની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા 'સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી' ખાતે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સંબોધન કરતાં કાશ્મીર અને આર્ટિકલ 370ની વાત કરી.


સામગ્રી: સરદાર પટેલ તેમનાં પુત્રી મણિબહેન, સચિવ વી. શંકર અને જોધપુરના મહારાજાને જયપુર લઈ જઈ રહેલું એ વિમાન દિલ્હીના પાલમ ઍરપોર્ટ પરથી સાંજે 5 વાગ્યાને 32 મિનિટે ઊડ્યું હતું.

લગભગ 158 કિલોમિટરનું અંતર કાપવા માટે એક કલાકથી વધુ સમય થવાનો ન હતો. વલ્લભભાઈ પટેલના હૃદયની હાલતને ધ્યાનમાં લઈને વિમાન 3000 ફૂટથી ઉપર નહીં ઉડાડવાની સૂચના પાઇલટ ફ્લાઇટ લેફટેનેન્ટ ભીમ રાવને આપવામાં આવી હતી.

જોકે, ફ્લાઇંગ લાયસન્સ ધરાવતા જોધપુરના મહારાજાએ સાંજે છએક વાગ્યે સરદાર પટેલને જણાવ્યું હતું કે વિમાનનું એક ઍન્જિન કામ કરતું બંધ થઈ ગયું છે. એ સમયે વિમાનનો રેડિયો પણ બંધ થઈ ગયો હતો અને વિમાન બહુ ઝડપથી નીચે આવવા લાગ્યું હતું.

સરદાર પટેલના સચિવ તરીકે ફરજ બજાવી ચૂકેલા વી. શંકરે તેમની આત્મકથા 'રેમિનિસન્સ'માં લખ્યું છેઃ  "પટેલના હૃદય પર શું વીતી રહ્યું હશે એ તો હું ન કહી શકું, પણ તેમના પર કોઈ અસર થઈ હોય એવું બહારથી જણાતું ન હતું. તેઓ, જાણે કે કંઈ થતું જ ન હોય તેમ, શાંતિથી બેઠા હતા."

જયપુર પાસે ક્રૅશ લૅન્ડિંગ

પાઇલટે જયપુરથી ઉત્તરમાં 30 માઈલ દૂર વિમાનનું તાકીદનું ઉતરાણ (ક્રૅશ લૅન્ડિંગ) કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પ્રવાસીઓને જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ક્રૅશ લૅન્ડિંગ વખતે વિમાનના દરવાજા સજ્જડ રીતે બંધ જ રહે એવી શક્યતા છે.

એ સંજોગોમાં વિમાનની છત પરની ઇમર્જન્સી ઍક્ઝિટમાંથી ઝડપથી બહાર નીકળવાની સૂચના પ્રવાસીઓને આપવામાં આવી હતી કારણ કે ક્રૅશ લૅન્ડ કરતી વિમાનના ઍન્જિનમાં આગ લાગવાની શંકા હતી.

છ વાગીને વીસ મિનિટે પાઇલટે તમામ પ્રવાસીઓને સીટ બૅલ્ટ બાંધી લેવા જણાવ્યું હતું. તેની પાંચ મિનિટ પછી પાઇલટે વિમાનને જમીન પર ઊતારી દીધું હતું.

વિમાનમાં આગ પણ ન લાગી કે તેના દરવાજા સજ્જડ ભીડાયેલા ન રહ્યા, તેમજ ઇમર્જન્સી ઍક્ઝિટમાંથી બહાર આવવાની જરૂર પણ ન હતી.

ગામલોકો સરદાર માટે પાણી અને દૂધ લાવ્યા

વિમાનના ઉતરાણની થોડી મિનિટોમાં જ ગામલોકો ત્યાં પહોંચી ગયા હતા.

વિમાનમાં સરદાર પટેલ છે એવી તેમને ખબર પડી કે તરત જ ગામલોકોએ તેમના માટે પાણી અને દૂધ મંગાવ્યું હતું અને સરદાર તથા અન્ય લોકોને બેસવા માટે ખાટલા બિછાવ્યા હતા.

ઘટનાસ્થળની સૌથી વધુ નજીક ક્યો માર્ગ છે એ શોધવા જોધપુરના મહારાજા અને વિમાનના રેડિયો ઑફિસર નીકળી પડ્યા ત્યાં સુધીમાં અંધારું થઈ ચૂક્યું હતું.

ઘટનાસ્થળે સૌથી પહેલાં કે. બી. લાલ નામના અધિકારી પહોંચ્યા હતા. બાદમાં તેમણે લખ્યું હતુઃ  "હું ત્યાં પહોંચ્યો ને જોયું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયોએ તેના 29 માર્ચ, 1949ના રાતના 9 વાગ્યાના બુલેટિનમાં એવા સમાચાર આપ્યા કે સરદાર પટેલને દિલ્હીથી જયપુર લઈ જઈ રહેલા વિમાન સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે.


સામગ્રી: સરદાર પટેલ પરિવાર સાથે

અહેવાલો પ્રમાણે, સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના ભવ્ય સમારંભમાં સરદારના પૌત્ર ગૌતમભાઈ હાજર રહેવાના નથી અને એરોરરરjj જાણીને નવાઈ પણ લાગતી નથી.

સરદારને ભૂલાવી દેવાના અને 'સરદારને અન્યાય'ની સ્વાર્થી કાગારોળ મચાવવાના એ બંને પ્રકારના રાજકારણથી ગૌતમભાઈ દૂર રહ્યા હતા. તેમનો પુત્ર કેદાર પછી અમેરિકા સ્થાયી થયો.

ત્યાર પછી ગૌતમભાઈને મળવાનું થયું નથી કે તેમની સાથે સંપર્ક રહ્યો નથી.

પણ સરદારના નામે ચાલતા રાજકારણ પ્રત્યે ગૌતમભાઈને જે રીતે વાંધો હતો, તે યાદ રહી ગયો છે.

સરદાર તેમના વારસદારોને રાજકારણથી દૂર રાખવા માગતા હતા એ બહુ જાણીતું છે.

સરદારે કહ્યું હતું કે એ દિલ્હીમાં છે ત્યાં સુધી સગાંવહાલાંએ દિલ્હીમાં પગ ન મૂકવો. આવું કહેવા પાછળનું કારણ હતું : પોતાના નામનો દુરુપયોગ ન થાય તે માટેની સભાનતા.

પરંતુ આ વાતને પછી એટલી બઢાવીચઢાવીને રજૂ કરવામાં આવી કે સરદારનાં મૃત્યુ પછી તેમનાં સંતાનોની લાંબી રાજકીય કારકિર્દીને સદંતર ભૂલાવી દેવામાં આવી.

બહુ યાદ કરાવતાં તેમનાં પુત્રી મણિબહેન સાબરકાંઠામાંથી કે મહેસાણામાંથી ચૂંટણી લડેલાં, એટલું કોઈને યાદ આવે.

પણ હકીકત સાવ જુદી છે (અને તે સરકારની ટીકા માટે વાપરી શકાય એવી નથી.)

સરદારને બે સંતાન હતાં : મણિબહેન અને ડાહ્યાભાઈ. સફળ વકીલ સરદારે બંને સંતાનોને અંગ્રેજીમાં ભણાવેલાં.

પત્નીના અકાળે અવસાન પછી બંને સંતાનોને મુંબઈમાં અંગ્રેજ ગવર્નેસ પાસે મૂકીને વલ્લભભાઈ બૅરિસ્ટર થવા માટે ઇંગ્લૅન્ડ ગયા હતા.

પાછા આવ્યા પછી તેમની પ્રૅક્ટિસ ધમધોકાર ને જિંદગી એશઆરામભરી ચાલતી હતી, પરંતુ ગાંધીજીએ ચંપારણ સત્યાગ્રહ ઉપાડ્યો, ત્યારે બૅરિસ્ટર વલ્લભભાઈ વિચારતા થયા.

ધીમે ધીમે તે ગાંધીજી સાથે જોડાયા અને પછી બધું છોડીને સંપૂર્ણપણે આંદોલનમાં ઝુકાવ્યું.

ડાહ્યાભાઈ પટેલ

મણિબહેન જાહેર જીવનમાં પિતાના પગલે ચાલનારાં હતાં, જ્યારે ડાહ્યાભાઈનો રસ્તો જુદો હતો.

છતાં, 1939માં પહેલી વાર તે બૉમ્બે મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા અને 18 વર્ષ સુધી કૉર્પોરેશનમાં રહ્યા.

તેમાંથી છ વર્ષ તો તે કોંગ્રેસ પક્ષના નેતા તરીકે રહ્યા અને 1954માં મુંબઈના મેયર પણ બન્યા.

રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ડાહ્યાભાઈનો પ્રવેશ 1957થી થવાનો હતો.

તેમણે પોતે પ્રકાશિત કરેલી પુસ્તિકા 'રાજ્યસભામાં પહેલું વર્ષ'ની પ્રસ્તાવનામાં તેમણે નોંધ્યું છે કે (1957ની ચૂંટણીમાં) 'કોંગ્રેસ પક્ષ તરફથી લોકસભાની બેઠક માટે ચૂંટણી લડવા હું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સરદાર પટેલનાં પુત્રી મણિબહેન અને પુત્ર ડાહ્યાભાઈ ઉપરાંત ડાહ્યાભાઈનાં પત્ની ભાનુમતીબહેન અને ડાહ્યાભાઈના સાળા પશાભાઈ પટેલ લોકસભાની ચૂંટણીઓ લડ્યાં હતાં.


સામગ્રી: સરદાર પટેલની પ્રતિમા અને તેની આસપાસનાં અન્ય આકર્ષણો વિકસાવવા માટે સરકારે આસપાસના વિસ્તારમાં રહેતા આદિવાસીઓની જમીન સંપાદિત કરી છે.

જે પૈકી ઘણા આદિવાસીઓમાં કથિતપણે તેમની જમીનના બદલે યોગ્ય વળતર નહીં મળવાની ફરિયાદ ઊઠી રહી છે.

નોંધનીય છે કે 31 ઑક્ટોબર, 2018ના રોજ સરદાર પટેલના જન્મદિવસ નિમિત્તે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આશરે ત્રણ હજાર કરોડ રૂપિયાના જંગી ખર્ચે તૈયાર કરાયેલ 182 મીટર ઊંચી સરદાર પટેલની પ્રતિમાનું અનાવરણ કર્યું હતું.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એક નિવેદનમાં કહ્યું હતું કે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીને જોવા અત્યાર સુધી દેશ-દુનિયામાંથી 23 લાખથી વધુ મુસાફરો આવી ચૂક્યા છે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું હતું કે પ્રતિ દિવસ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીને જોવા માટે 8,500 મુસાફરો આવે છે.

હવે એક વર્ષ બાદ ફરી વડા પ્રધાન મોદી આ મહિનાના અંતે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની મુલાકાતે આવવાના છે.

તેથી આ પ્રતિમા અને તેની આસપાસનાં આકર્ષણોના વિકાસ માટે આદિવાસીઓની જમીનના સંપાદનના મામલાએ ફરીથી માથું ઊચક્યું છે.

નોંધનીય છે કે સરકાર દ્વારા જમીન સંપાદિત કરાયા બાદ કથિતપણે સ્થાનિક આદિવાસીઓની રોજી-રોટી છીનવાઈ ગઈ હોવાની પણ ફરિયાદો ઊઠી છે.

સરકાર ત્યાં શું વિકસાવવા માગે છે?

સરકાર સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીને પ્રવાસી માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનાવવા માગે છે.

સરદારની પ્રતિમાની આસપાસ કેક્ટસ ગાર્ડન, બટરફ્લાય ગાર્ડન, જંગલ સફારી, રિવર રાફ્ટિંગ, મ્યુઝિયમ, ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ ગૅલરી, સેલ્ફી પૉઇન્ટ, લાઇટ અને સાઉન્ડ શોની વ્યવસ્થા, વૅલિ ઑફ ફ્લાવર અને શ્રેષ્ઠ ભારત ભવન જેવાં ઘણાં આકર્ષણો વિકસાવવાની કામગીરી ચાલી રહી છે.

આ સિવાય ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાત સરકાર દ્વારા જુદાં-જુદાં રાજ્યોને કેવડિયા કૉલોની ખાતે પોતાનાં રાજ્યોનાં ભવનો વિકસાવવા માટે આમંત્રણો પાઠવવામાં આવ્યાં છે.

અહેવાલ મુજબ દિલ્હીમાં આવેલાં તમામ રાજ્યોનાં ભવનોની જેમ જુદાં-જુદાં રાજ્યોના મુસાફરોને આકર્ષવા માટે રાજ્યોને સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની નજીક જ પોતાનાં ભવનો વિકસાવવા માટે જમીનો આપવાની પેશકશ કરાઈ છે.

નોંધનીય છે કે ઉત્તરપ્રદેશ અને નાગાલૅન્ડ જેવાં રાજ્યોએ તો તરત જ આ પેશકશનો સ્વીકાર પણ કરી લીધો છે.

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું જ્યાં નિર્માણ કરાયું છે, એવા ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લામાં કુલ વસતિના લગભગ 85% વસતિ આદિવાસીઓની છે.

તેમજ નર્મદા જિલ્લાનો સમાવેશ ગુજરાતના કેટલાક સૌથી ગરીબ જિલ્લાઓમાં થાય છે.

ન્યૂઝ ક્લિકના અહેવાલ પ્રમાણે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં કેવડિયા કૉલોનીથી આગળ સાધુ બેટ પર સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની પ્રતિમા સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી બનાવવામાં આવી છે.


સામગ્રી: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપૉર્ટથી ઇંદિરા બ્રિજ વચ્ચેના રસ્તે આવતી ઝૂપડપટ્ટીને ઢાંકવા માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન દ્વારા રસ્તાની કિનારીએ છથી સાત ફૂટ ઊંચી દિવાલ બનાવવાની કામગીરી હાથ ધરાઈ છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 24 ફેબ્રુઆરીએ અમદાવાદની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે.

અમદાવાદ ઍરપૉર્ટ અને મોટેરા સ્ટેડિયમની આસપાસના વિસ્તારની સજાવટના ભાગરૂપે આ દિવાલ બનાવવામાં આવી રહી છે.

કૉર્પોરેશનના એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે અખબારને કહ્યું, "ઝૂપડપટ્ટીના વિસ્તારને ઢાંકવા માટે 6-7 ફૂટ ઊંચી દિવાલ 600 મિટરના સ્ટ્રેચમાં બનાવવામાં આવે. આ ઉપરાંત આની સાથે 'પ્લાન્ટેશન ડ્રાઇવ' પણ યોજવામાં આવશે."

ગટરમાં ઊતરેલા સફાઇકર્મીઓનાં મૃત્યુની બાબતમાં ગુજરાત દેશમાં ત્રીજા ક્રમે

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર ગટરમાં ઊતરીને સફાઈ કરતા કર્મીઓનાં મૃત્યુની બાબતમાં ગુજરાત ત્રીજા ક્રમે છે.

જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવાં મોટાં રાજ્યો અનુક્રમે પહેલા અને બીજા ક્રમે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં 21 અને મહારાષ્ટ્રમાં 17 કામદારોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

સોશિયલ જસ્ટિસ ઍન્ડ ઍમ્પાવર્મૅન્ટ મિનિસ્ટરી દ્રારા જાહેર કરાયેલી માહિતી મુજબ દેશનાં 18 રાજ્યોમાં વર્ષ 2019 દરમિયાન 110 સફાઈકર્મીઓનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ગુજરાતમાં વર્ષ 2019માં 16 સફાઈકર્મીઓ ગટરમાં ઊતરવાથી મોતને ભેટ્યા હતા. 2018માં આવી રીતે મૃત્યુ પામેલા સફાઈકર્મચારીઓની સંખ્યા બે હતી.

ગુજરાતમાં 2015થી 2019ની વચ્ચે કુલ 39 સફાઇકર્મીઓના ગટરમાં ઊતરવાથી મૃત્યુ થયા છે.

બાળકી પર દુષ્કર્મ કરનાર શાળાના ટ્રસ્ટીની ધરપકડ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર સુરેન્દ્રનગરમાં 15 વર્ષની બાળકી પર દુષ્કર્મ કરવાના કેસમાં આરોપી નિવાસી શાળાના ટ્રસ્ટીની બુધવારે ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

અધિકારીના જણાવ્યા પ્રમાણે દસમાં ધોરણમાં અભ્યાસ કરતી બાળકીનાં માતાએ ચોટીલા પોલીસ સ્ટેશનમાં દુષ્કર્મની ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ મહેન્દ્ર બગડિયાએ જણાવ્યું,  "સગીર બાળકીનાં માતા-પિતાએ પોલીસ કહ્યું કે ચોટીલામાં આવેલી નિવાસી શાળાના ટ્રસ્ટીએ બાળકી સાથે શારીરિક હિંસા અને દુષ્કર્મ આચર્યુ છે. તેના સંદર્ભે તેમની ધરપકડ કરાઈ હતી."

પોલીસના કહેવા મુજબ વિરોધ કરી રહેલાં માતા-પિતા અને પરિવારના સભ્યોએ સ્કૂલની બહાર એકઠા થઈને સ્કૂલ પર પથ્થરમારો  કર્યો હતો. જેમાં શાળાની બસ અને ઇમારતને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ ના અહેવાલ અનુસાર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અમદાવાદમાં  રોડ શો કરવાના છે.


સામગ્રી: સરદાર વલ્લભભાઈની પ્રતિમા

મોદીએ કહ્યું હતું કે 'અમે દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારના આઝાદ લડવૈયા તથા મહાપુરુષોને સન્માન આપવાનું કામ કરીએ છીએ, ત્યારે અમને રાજકારણના ચશ્માથી જોવામાં આવે છે, જાણે ગુનો બની ગયો છે.'

મોદીએ કહ્યું હતું કે 'આ સ્ટેચ્યૂ દેશના યુવાનોની આકાંક્ષા તથા એન્જિનિયરિંગ કૌશલ્યનો નમૂનો છે.'

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના ઉદ્ઘાટન સમયે સ્થાનિક આદિવાસી તથા ખેડૂતો દ્વારા 'રસ્તા રોકો' અને 'બંધ' જેવા સમાંતર કાર્યક્રમો આપ્યા હતા.

ત્રણ હજાર કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે સરદાર સરોવર ડેમ પાસે સાધુબેટ પર 182 મીટર ઊંચી આ પ્રતિમાએ આકાર લીધો છે.

2.00 કલાકે : રજવાડાંઓનું મ્યુઝિયમ

ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલાએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને માગ કરી હતી કે એક ભારતના સપનાને સાકાર કરવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવનારા તત્કાલીન રાજવી પરિવારોનું મ્યુઝિયમ બનાવવું જોઈએ.

બાદમાં શંકરસિંહે જ ટ્વીટ કરીને  દાવો કર્યો હતો કે વડા પ્રધાને તેમનો પ્રસ્તાવ સ્વીકાર્યો છે.

1.30 કલાકે : મોરવા (હરફ)માં બંધ

સ્થાનિક પત્રકાર દક્ષેશ શાહ જણાવે છે કે દાહોદ જિલ્લાના મોરવા હરફ ગામે બજાર બંધ રહ્યા હતા.

અહીંના આદિવાસીઓનું કહેવું છે કે ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર તથા એક્સપ્રેસ વેના નામે આદિવાસીઓની જમીન છિનવાઈ રહી છે. જેના વિરોધમાં તેમણે બંધ પાડ્યો હતો.

બીજી બાજુ, કેવડિયા કૉલોની ખાતે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના વંશજોએ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી સાથે તસવીર ખેંચાવી હતી.

1.00 કલાકે : ટ્રાઇબલ્સ દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન

ટ્રાઇબલ રાઇટ્સ ઍક્ટિવિસ્ટ પ્રફુલ વસાવાએ જણાવ્યું, "કાળા ફૂગ્ગાઓ ઉડાવીને, ઠેરઠેર રસ્તાઓ રોકીને, માતમ બનાવીને વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે. વિકાસને નામે આદિવાસી રીત-રિવાજ-પરંપરાને તબાહ કરવામાં આવી છે અને તેમને વિસ્થાપિત કરવામાં આવ્યાં છે.

"જે વિકાસનાં કેન્દ્રમાં સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાય નથી એનો વિકાસ અમે કબુલ નહીં જ રાખીએ. વિરોધ કરતાં જ રહીશું. "

પોતાના પ્રાસંગિક ભાષણમાં વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું હતું કે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની મુલાકાત લેવા માટે લોકો આવશે, તેનાથી હજારો સ્થાનિક આદિવાસીઓને રોજગાર મળશે.

આદિવાસીઓની ઔષધી તથા ખાન-પાન લોકો સુધી પહોંચશે.

12.30  કલાકે : બંધ અને રસ્તા રોકો દ્વારા વિરોધ

ડેડિપાડામાં મુખ્ય બજાર બંધ રહી

બીબીસી સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારાએ ડેડિયાપાડાની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યાં સ્થાનિકો દ્વારા બંધ પાળવામાં આવ્યો હતો.

આ બંધની અસર મુખ્ય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સવારે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું લોકાર્પણ કર્યું હતું, આ કાર્યક્રમમાં પણ તેમણે કોંગ્રેસ પર અપ્રત્યક્ષ કટાક્ષ કર્યા હતા.


સામગ્રી: સરદારની પ્રતિમાને પુષ્પાંજલિ કરતા નરેન્દ્ર મોદી

મોદીએ રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ નિમિત્તે સવારે કેવડિયા પહોંચીને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને પુષ્પાંજલિ આપી હતી.

જે બાદ તેમણે રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ નિમિત્તે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના પરિસરમાં યોજાયેલી પરેડનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

અહીં જ મોદીએ દેશવાસીઓને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ પર એકતાના શપથ લેવડાવ્યા હતા.

મોદી સામે જવાનોએ એકતા દિવસના પ્રસંગે મોક ડ્રીલ કરી હતી, જેમાં જવાનોએ વિવિધ કરતબો કર્યાં હતાં.

એક મોક ડ્રિલમાં આતંકીઓનો સામનો, તો બીજીમાં ધરતીકંપ બાદ બચાવ કામગીરી દર્શાવાઈ હતી.

આ પરિસરમાં મોદીની હાજરીમાં સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

મોદીએ શું કહ્યું?

વડા પ્રધાન મોદીએ અહીં લોકોને સંબોધન કરતાં કહ્યું કે સરદાર પટેલના વિચારોમાં દેશની એકતાને દરેક વ્યક્તિ મહેસૂસ કરી રહી છે. આજે આપણે તેમનો અવાજ સૌથી ઊંચી પ્રતિમા નીચે સાંભળી શકીએ છીએ.

મોદીએ કહ્યું કે ભારતની વિવિધતામાં એકતાનું આપણે ગૌરવ છે. આપણે ભારતની વિવધ બોલીઓનું ગૌરવ છે.

તેમણે કહ્યું, " સરદાર પટેલના અધૂરા સપનાને પૂર્ણ કરવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું તેનો આનંદ છે. સરદારના જન્મદિવસે જ લદ્દાખ, જમ્મુ-કાશ્મીર ઉજ્જવળ ભવિષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યા છે."

"આતંકવાદે 40 હજાર લોકોનો ભોગ લીધો, આજે કલમ 370ની દીવાલને હટાવી દેવાઈ છે. હવે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રાજકીય સ્થિરતા આવશે."

"370ની કલમ દૂર થતાં સરદારના આત્માને શાંતિ મળશે. સરદાર પટેલે કાશ્મીર એકીકરણનું સપનું જોયું હતું."

"વ્યક્તિગત સ્વાર્થ માટે સરકારો બનાવવાનો કે પાડવાનો ખેલ બંધ થશે. હવે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકો સાથે થતો ભેદભાવ દૂર થશે."

"દેશની એકતા અને તેના પર થનારા દરેક હુમલાને અમે હરાવીશું, જડબાતોડ જવાબ આપીશું."

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીમાં કાર્યક્રમ, આદિવાસીઓનો વિરોધ

નરેન્દ્ર મોદી આજે દિવસભર કેવડિયા કૉલોનીમાં થનારા કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપશે. વિવિધ વિકાસકામોને ખુલ્લાં મૂકશે.

જોકે, બીજી તરફ આ કાર્યક્રમનો સ્થાનિક આદિવાસીઓ વિરોધ કરી રહ્યાં છે. આદિવાસીઓ રોજગારી અને જમીન મામલે વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

આદિવાસીઓ અને કેટલાક સામાજિક કાર્યકર્તાઓ આને 'બ્લેક ડે' ગણાવી રહ્યા છે.

ભારે સુરક્ષા બંદોબસ્તને કારણે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની આસપાસ કોઈ વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યાં નથી. પરંતુ આદિવાસીઓ ગામડાંમાં તેનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

આદિવાસીઓનું કહેવું છે કે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી માટે તેમની જમીન લઈ લેવાઈ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના જન્મદિવસે ગુજરાતમાં કેવડિયા ખાતે છે.


સામગ્રી: સરળ ભાષામાં એનો મતલબ એ થાય છે કે જવાબ આપવાનું કામ કોનું છે?

રફાલ સોદો અને એમાં અનિલ અંબાણીની નવી-નક્કોર કંપનીની ભૂમિકાને મુદ્દે ઘણાં સવાલો ઉપસ્થિત થઈ રહ્યા છે જેની સીધી 'જવાબદારી' નરેન્દ્ર મોદીની છે.

ફક્ત એટલા માટે જ નહીં કે તેઓ વડા પ્રધાન છે અને આ સોદાના કરાર ઉપર તેમણે હસ્તાક્ષર કર્યા છે. એટલું જ નહીં, આ સોદાને તેના પરિણામ સુધી પહોંચાડવામાં તે સમયના રક્ષા મંત્રી મનોહર પર્રિકર અથવા કેબીનેટની ભૂમિકાના કોઈ પુરાવા નથી.

આ જ કારણ છે કે સવાલ વડાપ્રધાન મોદીને પૂછવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ જવાબ તેમની ટીમના સભ્યો આપી રહ્યા છે, સવાલો રૂપે અથવા પછી ટોણાં મારીને.

વડા પ્રધાને મધ્ય પ્રદેશમાં રાહુલ ગાંધીના આરોપોને વિદેશી કાવતરા ગણાવ્યા, પરંતુ જવાબ તો દૂર, રફાલ શબ્દ સુદ્ધાં તેમના મોઢેથી નીકળ્યો નહીં. એક ટોણો ચોક્કસ નીકળ્યો, "જેટલો કીચડ ઉછાળશો એટલું કમળ ખીલશે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કોઈ કૌભાંડ થયું છે અથવા કોઈએ લાંચ લીધી છે, એવું કહેવાનો કોઈ આધાર અથવા પુરાવા તો નથી, પરંતુ આ આખો મુદ્દો રાજીવ ગાંધીના કાર્યકાળના બોફોર્સ કૌભાંડની જેમ જ આમાં એક પછી એક પડ ખુલી રહ્યાં છે.

બોફોર્સની બાબતમાં પણ એ સાબિત નથી થઈ શક્યું કે તે કૌભાંડ હતું કે રાહુલ ગાંધીના પિતાએ લાંચ લીધી હતી.

'ચોર' અને 'ખાનદાની ચોર'ના શોર-બકોર વચ્ચે ના તો સાચા સવાલ સંભળાય છે, ના કોઈ જવાબ મળી રહ્યાં છે.

બોફોર્સ અને રફાલ

રાજીવ ગાંધી અને નરેન્દ્ર મોદી.

સવાલ ભારતના રાષ્ટ્રીય હિતો, સુરક્ષા, વડા પ્રધાનની કચેરીની ગરિમા અને પારદર્શકતા સાથે જોડાયેલા છે.

મુદ્દાની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાતથી બાંધી શકાય છે કે ભારત રત્ન અટલ બિહારી વાજપેયીની કેબીનેટના બે મંત્રીઓ અને એક પ્રખ્યાત વકીલે તેને 'ઘોર અપરાધજનક અનિયમિતતા' જણાવતા, ઘણાં સવાલો પૂછ્યા છે.

આવા જ સવાલ 1980ના દશકામાં રાજીવ ગાંધીને પૂછવામાં આવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની જે પ્રતિક્રિયા હતી, તે ભાજપના આજના વલણ કરતાં બહુ જુદી નથી.

જે રીતે નરેન્દ્ર મોદી ઉપર વ્યક્તિગત રીતે ભ્રષ્ટ હોવાના આરોપ નથી મૂકાયા, તેમ એક જમાનામાં રાજીવ ગાંધીને 'મિસ્ટર ક્લીન' કહેવામાં આવતા હતા.

સૌથી પહેલી પ્રતિક્રિયા તો એ જ હતી કે ગંગા જેવી પવિત્ર છબી ધરાવતા નેતા ઉપર આવા આરોપ મૂકવાની હિંમત કેવી રીતે થઈ?

જે લોકોની ઉંમર 45થી વધુ છે, તેમને કદાચ યાદ હશે કે રાજીવ ગાંધીએ 1989ની ચૂંટણીમાં બોફોર્સ સોદા ઉપર સવાલો ઉઠાવનારાઓને 'વિદેશી શક્તિઓના મહોરાં' કહેવામાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

હિન્દીમાં એક શબ્દ છે 'જવાબદેહી'. ગુજરાતના હોવાને લીધે મોદી વારંવાર જેને 'જવાબદારી' કહે છે. આ શબ્દનો એક સમાનાર્થી શબ્દ 'ઉત્તરદાયિત્વ' પણ છે.


સામગ્રી: સરવાળે ઘરમાંથી બે પ્રકારના પાણી બહાર પડે છે.

એક છે સલેજ એટલે કે રસોઈ ઘરથી માંડી વાસણ ધોવા-ઉટકવા વપરાતું પાણી જે ગંદુ જરૂર થાય છે પણ કિચન ગાર્ડનને પાણી પાવાના સીધે સીધા ઉપયોગમાં કોઈ પણ પ્રકારની ટ્રીટમેન્ટ વગર લઈ શકાય છે.

બીજું વોશરૂમ એટલે કે ટૉઇલેટ બ્લૉકમાંથી મળ-મૂત્ર વગેરે સાથેનું ગંદુ પાણી જે સુએજ કહેવાય છે અને તેને ભૂગર્ભ ગટર થકી વહાવી સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાં લઈ જઈ યોગ્ય રીતે શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયા કર્યા બાદ તેનો નિકાલ કરી શકાય છે.

આમાં ઑક્સિડેશન એટલે કે જે બાયૉડિગ્રેડેબલ સેન્દ્રિય કચરો છે તેને બૅક્ટેરિયાની મદદથી વિઘટિત થવા દઈ તેમાંથી સ્લજ એટલે કે વિઘટિત ઘન કચરો તળિયે બેસે અને ઉપરનું પાણી ત્યાર બાદ ટ્રીટમેન્ટ આપી ખેતી કે અન્ય ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.

આ સ્લજ અથવા વિઘટિત ઘન કચરો ઉત્તમ પ્રકારનું સેન્દ્રિય ખાતર છે જેનો ઉપયોગ બાગ-બગીચા કે ખેતીમાં થઈ શકે છે.

દરરોજ અધધધ પાણીનો વપરાશ

આ સિવાયનું દૂષિત પાણી જે ઉદ્યોગો વગેરેમાંથી આવે છે એમાં આર્સેનિક, મર્ક્યુરી અને અન્ય કેમિકલ અશુદ્ધિઓ અને રંગરસાયણો જેવાં ઇનઓર્ગેનિક ઘટકો ભળેલા હોઈ તેને ખૂબ કાળજીપૂર્વકની ટ્રીટમેન્ટ આપી આ અશુદ્ધિઓ દૂર થાય તેમ કરવું પડે છે.

આટલું બધુ કરીએ ત્યારે સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાંથી બહાર નીકળતું પાણી નહાવા, ધોવા કે પીવા સિવાયના ઉપયોગ એટલે કે મહદ અંશે ખેતી માટે સિંચાઈના પાણી તરીકે વાપરી શકાય છે.

આમ એક વખત માણસના વપરાશમાં આવેલું પાણી સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું અને તેને બદલે રોજ નવું પાણી જોઈએ એ પ્રકારની પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થાય છે.

અમદાવાદ જેવું શહેર માથાદીઠ 135 થી 145 લીટર જેટલું પાણી રોજ વાપરે છે. આવું જ બીજાં શહેરોમાં અને ઘણી બધી નગરપાલિકાઓનું છે.

આમ આપણું જીવન ટકાવી રાખવા માટે તેમજ આપણી સ્વચ્છતા જાળવી રાખવા માટે આપણે રોજ અધધધ કહેવાય તેટલો પાણીનો જથ્થો વાપરી નાખીએ છીએ.

આ પાણીનો જથ્થો આપણને વરસાદનું ભેગું થતું પાણી, નદીઓ, વહેળા, કૂવા, તળાવ, બંધ વગેરે થકી મળે છે.

એટલે આપણે એવું માનીએ છીએ કે પાણી મેળવવું એ આપણો મૌલિક અધિકાર છે અને પાણી પૂરું પાડવું એ સરકારની ફરજ છે.

આ કરતાં પણ આગળ વધીને આપણે પાણીને પ્રભુનો પ્રસાદ માનીને મફતમાં એ આરોગવા ટેવાઈ ગયા છીએ.

આમ મફતિયા સંસ્કૃતિએ આપણા દેશને ઘણાં બધાં ક્ષેત્રોમાં લોહીલુહાણ કરી નાખે તેટલું નુકસાન કર્યું છે.

પાણીની પ્રાપ્તિ એ પણ આપણે ત્યાં ખૂબ ફૂલી-ફાલેલી મફતિયા સંસ્કૃતિનો ભાગ છે અને એટલે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પાણી એકવાર આપણી પાસે આવે, નાહવા, ધોવા, પીવા, રસોઈ કરવા જેવા અનેક ઉપયોગો ઉપરાંત એ ટૉઇલેટ ફ્લશીંગ માટે પણ વપરાય છે.


સામગ્રી: સરવેના તારણ પ્રમાણે, ભાજપને સરેરાશ 108 થી 115ની વચ્ચે બેઠકો મળશે, જ્યારે કોંગ્રેસને સરેરાશ 65 થી 74ની વચ્ચે બેઠકો મળશે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.

સરવેમાં ગુજરાતનાં તારણો પર રાજકીય વિશ્લેષકોની નજર છે, જ્યાંના પરિણામો પર રાષ્ટ્રીય રાજકારણનો આધાર રહેશે. ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહ તથા ખુદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શાખ દાવ પર લાગેલી છે.

ભાજપ સામે 22 વર્ષનું શાસન ટકાવી રાખવાનો પડકાર છે. સામે પક્ષે કોંગ્રેસને પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલ, ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોરનું સમર્થન મળ્યું છે.

દલિત નેતા જિગ્નેશ મેવાણીએ પણ સરકાર સામે મોરચો ખોલ્યો છે અને અપક્ષ તરીકે ચૂંટણીમાં ઝંપલાવ્યું છે.

ગુજરાત ભાજપના વડા જીતુભાઈ વાઘાણી તથા મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણીએ પત્રકાર પરિષદ ભરી હતી. જેમાં જીતુભાઈ વાઘાણીએ કહ્યું હતું કે ભાજપને 150 બેઠકો મળશે.

9મી તારીખે પ્રથમ તબક્કામાં 68 ટકા તથા ગુરુવારે બીજા તબક્કામાં સરેરાશ 68.7 ટકા મતદાન થયું હતું.

ગુરુવારે માત્ર સરવેના તારણો મળી રહ્યાં છે અને તા. 18મી ડિસેમ્બરે ચૂંટણીનાં પરિણામો આવશે.

શું કહે છે સરવે?

2012ની સ્થિતિનું વિહંગાવલોકન

રાહુલ ગાંધી અને મોદીની તસવીરો ધરાવતી પતંગોની તસવીરો

વર્ષ 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામોમાં ભાજપને 115, જ્યારે કોંગ્રેસને 61 બેઠકો મળી હતી.

જોકે, રાજ્યસભાની ચૂંટણીઓ પૂર્વે દસથી વધુ ધારાસભ્યો પાર્ટી છોડી ભાજપમાં જોડાઈ ગયાં હતાં.

ગુજરાતમાં બે તબક્કામાં કુલ 182 બેઠકો પર મતદાન થયું હતું.

પ્રથમ તબક્કામાં તા. 9મી ડિસેમ્બરે 89 બેઠક પર વોટિંગ થયું હતું. જ્યારે બીજા તબક્કામાં ગુરુવારે 93 બેઠકો પર મતદાન થયું હતું.

પ્રથમ તબક્કામાં સરેરાશ 68 ટકા મતદાન થયું હતું. બીજા તબક્કામાં 68.7 ટકા વોટિંગ થયું હતું.

એગ્ઝિટ પોલ અને વિશ્વાસ

હંમેશા એગ્ઝિટ પોલનાં તારણ મુજબ પરિણામો આવે તે જરૂરી નથી. વર્ષ 2015માં દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ દરમિયાન ભાજપ અને આમ આદમી પાર્ટી વચ્ચે લગભગ પ્રત્યક્ષ ટક્કર હતી. છતાંય ભાજપનો રકાસ થશે, તેવી શક્યતા કોઈ એગ્ઝિટ પોલે વ્યક્ત કરી ન હતી.

ગુજરાતમાં મોટાભાગની બેઠકો પર ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે સીધી ટક્કર છે. અમુક સ્થળો પર જનવિકલ્પ પાર્ટી કે આમ આદમી પાર્ટી જેવા પક્ષો પણ મેદાનમાં છે.

અગાઉ 2004માં લોકસભા ચૂંટણીઓ વખતે લગભગ તમામ પક્ષોએ એનડીએને સ્પષ્ટ બહુમત મળશે, તેમ જણાવ્યું હતું. જોકે, તેઓ જનતાનો મિજાજ પારખવામાં થાપ ખાઈ ગયા હતા.

પરંતુ 2014માં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાત અને દેશની અનેક મીડિયા સંસ્થાઓ એ રાજ્ય ઉપરાંત હિમાચલ પ્રદેશની ચૂંટણીઓનાં એગ્ઝિટ પોલ પ્રસારિત કરી દીધા છે.


સામગ્રી: સરવેનાં તારણ પ્રમાણે ભાજપને સરેરાશ 108 થી 115ની વચ્ચે બેઠકો મળશે, જ્યારે કોંગ્રેસને સરેરાશ 65 થી 74ની વચ્ચે બેઠકો મળશે તેવી શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

ભાજપ સામે 22 વર્ષનું શાસન ટકાવી રાખવાનો પડકાર છે તો કોંગ્રેસને પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલ, ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોરનું સમર્થન મળ્યું છે.

એગ્ઝિટ પોલ બાદ હાર્દિક પટેલે એક ટ્વીટ કર્યું હતું. જેમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે ''જાણી જોઈને એગ્ઝિટ પોલમાં ભાજપ જીતી રહી છે એવું દેખાડવામાં આવી રહ્યું છે. જેથી ઈવીએમમાં ગરબડ બાદ કોઈ ઈવીએમ પર શંકા ના કરે. આ જૂની ચાલ છે. જો ખરેખર આ ચૂંટણી સાચી છે તો પછી ભાજપને જીતવાના કોઈ જ અણસાર નથી. સત્યમેવ જયતે ''

આ અંગે અમે વાંચકોને 'કહાસુની' દ્વારા પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો. જેના પ્રતિભાવરૂપે લોકોએ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યાં હતા.

કેટલાક વાચકો તેમના પક્ષમાં જોવા મળ્યાં તો કેટલાક તેમનો વિરોધ કરતા જોવા મળ્યા હતા.

રમેશ ડોડિયા નામના યૂઝરે લખ્યું, ''હારનાં કારણે હતાશામાં આવી ગયો છે.. ન ઘરનો રહ્યો કે ન ઘાટનો...''

મનુભાઈ મકવાણા નામના યૂઝરે લખ્યું હાર્દિક હંમેશાં સાચો છે.

ભરત નંદા નામના યૂઝરે લખ્યું,''આતો કોંગ્રેસનું બહાનું છે. કોપીરાઇટ લીધા?''

પ્રવીણકુમાર નામના યૂઝરે લખ્યું,''ઈવીએમમાં કાંઈ થાય નહીં અને એગ્ઝિટ પોલને સાચો માનવો નહીં. રિઝલ્ટની રાહ જોવાય.''

આશિષ નામના યૂઝરે લખ્યું કે હાર્દિકભાઈની વાત સાચી છે.

નવનીત નામનાં યૂઝરે આ વાત પર પોતાનો પ્રતિભાવ આપતા જણાવ્યું કે દ્રાક્ષ ખાટી છે.

રાકેશ ડાભી નામના યૂઝરે લખ્યું, ''હાર ભાળી ગયો છે બહાના કાઢે છે. લાલુ અને માયાવતીની લાઇનમાં આવી ગયો છે.''

મોન્ટુ પટેલ નામના યૂઝરે લખ્યું, ''હાર્દિકે માની હાર. EVMને કહ્યું જવાબદાર.''

શ્રવણ નામના યૂઝરે હાર્દિકની આ વાત પર પ્રતિભાવ આપતા લખ્યું કે હું તેમને સપોર્ટ કરું છું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાત અને દેશની અનેક મીડિયા સંસ્થાઓ એ ગુરુવારે સાંજે  રાજ્ય ઉપરાંત હિમાચલ પ્રદેશની ચૂંટણીઓનાં એગ્ઝિટ પોલ પ્રસારિત કર્યા.


સામગ્રી: સરવૈયા પરિવાર

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ અમદાવાદના ગાંધીઆશ્રમ ખાતે નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના સમર્થનમાં યોજાયેલી રેલીને સંબોધન કર્યું હતું.

તેમણે કહ્યું, "કચ્છમાં મોટા ભાગના શરણાર્થીઓ દલિત છે. જે દલિત નેતાઓ નાગરિકતા કાયદાનો વિરોધ કરે છે એમને ચહેરો ઉઘાડો પડી ગયો છે."

તો વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં સંબોધેલી સભામાં દલિત નેતાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "આ કાયદાનો વિરોધ કેટલાક દલિત નેતાઓ પણ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમને ખબર નથી કે જેમને નાગરિકતા આપવાની વાત છે એ મોટા ભાગના દલિતો છે."

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આ વાત વચ્ચે ગુજરાતના એક દલિત પરિવારે ભારત દેશ છોડવા અને ભારતીય નાગરિકતા રદ કરવા માટે સરકાર સમક્ષ માગ કરી છે.

ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકાના આકોલાલી ગામના (હાલ દેલવાડા ગામે હિજરતી તરીકે નિવાસ) એક દલિત પરિવારે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને પત્ર લખીને અન્ય દેશમાં સ્થળાંતર કરવા માટે અથવા તો ઇચ્છામૃત્યુની માગ કરી છે.

CAA-NRC : દિલ્હીમાં ઠંડીનો પારો 2.4 પહોંચ્યો પરંતુ મહિલાઓનું આંદોલન હજી ગરમ

રાષ્ટ્રપતિને શું વિનંતી કરી?

રાષ્ટ્રપતિને લખેલો પત્ર

30 વર્ષીય પીયૂષ કાળાભાઈ સરવૈયા હાલ ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉનાના દેલવાડા ગામથી બે કિલોમિટર દૂર રહે છે.

મૂળે તેઓ ગીર ગઢડાના આકોલાલી ગામના છે પણ તેમને ગામ છોડી દેવાની ફરજ પડી છે.

પોતાના પરિવાર પર અત્યાચાર થયો હોવાનું જણાવી પીયૂષભાઈએ રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ બીજા દેશમાં સ્થળાંતર કરવા કે ઇચ્છામૃત્યુની માગણી સ્વીકારવા વિનંતી કરી છે.

પત્રમાં તેમણે જણાવ્યું છે,  "વર્ષ 2012માં આકોલાલી ગામમાં અમારા પરિવારના લાલજીભાઈને જીવતા સળગાવી તેમની હત્યા કરીને અમારા પર અત્યાચાર ગુજારવામાં આવ્યો. આથી અમે પરિવારના તમામ સભ્યો અમારી તમામ મિલકત અને ઘરબાર સરકારને હસ્તક કરીને રખડતું-ભટકતું જીવન જીવવા મજબૂર થયા છીએ."

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં પીયૂષભાઈએ કહ્યું કે અગાઉ તેઓ જે ગામમાં રહેતા હતા અને હાલમાં પણ જે ગામમાં રહે છે, ત્યાં તેમને કથિત રીતે હેરાન કરવામાં આવે છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર સરકારે તેમને સત્તાવાર રીતે હિજરતી જાહેર કર્યા છે, પરંતુ હિજરતી તરીકેનું કોઈ પણ પ્રકારનું વળતર તેમને અપાયું નથી.

પોતાની પાસે રહેલા સરકારી કાગળ, ઠરાવો, પરિપત્રનો ઉલ્લેખ કરીને તેઓ કહે છે કે લાગતીવળગતી તમામ સરકારી કચેરીના ધક્કા ખાવા છતાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

દેશભરમાં હાલમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદો અને એનઆરસી અને એનપીઆરને લઈને ચર્ચા અને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.


સામગ્રી: સરહદ પર હિંસક ઘર્ષણ પછીથી ભારત સરકારે ચીની આયાત પર નિર્ભરતાને ઘટાડવાના હેતુથી કેટલાંક નક્કર પગલાં ઉઠાવ્યાં છે. જેમાં ચીની ટીવી અને મોબાઇલ ફોનની આયાત પર અંકુશ મૂકવાની વાત સામેલ છે.

ચીન પર નજર રાખનારા નિષ્ણાતો કહે છે કે જો આ પગલાંની અસર થઈ કે નહીં તેની યોગ્ય જાણકારી તો આવનારા ત્રણ મહિના પછી જ મળી શકશે.

નિષ્ણાતો કહે છે કે પ્રતિબંધનો મતલબ એમ નથી કે ભારત-ચીન દ્વિપક્ષીય વેપાર ઝડપથી ઓછો થઈ જશે.

દિલ્હીમાં FORE સ્કૂલ ઑફ મૅનેજમૅન્ટમાં ચીનના નિષ્ણાત ડૉ. ફૈઝલ અહેમદ કહે છે, "આ (ચીન વિરુદ્ધ અંકુશ મૂકવા) એક રસ્તો છે જેનો ઉપયોગ સરહદ પર તણાવ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરવામાં થઈ રહ્યો છે. ઉપરાંત એ દ્વિપક્ષીય વેપારના અસંતુલનને ઘટાડવાનો એક પ્રયાસ પણ છે."

તેઓ આગળ કહે છે, "ભારત માટે ચીન સાથે નકારાત્મક દ્વિપક્ષીય વેપાર અસંતુલન એક ગંભીર મુદ્દો રહ્યો છે. જેને કારણે ભારત સરકાર ક્ષેત્રિય વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી (RCEP)સંગઠનથી બહાર રહેવા માટે મજબૂર છે કારણ કે તેને કારણે ચીનથી આયાતમા હજુ વધારો થઈ શકે છે.

પાછલા અનેક વર્ષોની જેમ 2019માં પણ દ્વિપક્ષીય વેપાર સંતુલન સંપૂર્ણ રીતે ચીનના પક્ષમાં હતું. લગભગ 100 અબજ ડૉલરના દ્વિપક્ષીય વેપારમાં ચીનનો હિસ્સો બે-તૃતીયાંશ હતો.

વેપાર સંતુલન થઈ રહ્યું છે?

ભારતના આ પગલાંને કારણે ચીન સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર સંતુલનમાં ભારતના પક્ષે મામૂલી સુધાર આવ્યો છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે એક તરફ જાન્યુઆરીથી જૂન સુધી ચીનથી ભારત થતી આયાતમાં ઘટાડો થયો છે તો બીજી તરફ ભારતથી ચીનને થતા નિકાસમાં વધારો થયો છે.

એપ્રિલમાં ભારતે ચીનને લગભગ બે અબજ ડૉલરનો સામાન વેચ્યો જે જુલાઈમાં વધીને લગભગ 4.5 અબજ ડૉલર થઈ ગયો. ચીનને થયેલી ભારતીય નિકાસમાં આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી જૂન સુધી 6.7 ટકાના હિસાબથી વૃદ્ધિ થઈ છે.

ચીને બંને દેશો વચ્ચે તાજેતરના છ માસિક રિપોર્ટ આંકડા જાહેર કર્યા છે. જે પ્રમાણે પાછલા વર્ષની સરખામણીએ આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી જૂન સુધી ભારત માટે ચીનની આયાત 24.7 ટકા ઘટાડો થયો છે પરંતુ એપ્રિલથી જુલાઈની આયાત ઉપર નજર નાખીએ તો જાણ થશે કે આમાં દર મહિને વધારો થઈ રહ્યો છે. એપ્રિલમાં ચીની આયાત 3.2 અબજ ડૉલર હતી જે જુલાઈમાં વધીને 5.6 અબજ ડૉલર થઈ ગઈ છે.

ચીનથી ભારતમાં થતી આયાતમાં ઘટાડા પર ટિપ્પણી કરતા નિષ્ણાતો કહે છે કે આના બે મુખ્ય કારણો છે.  લૉકડાઉન દરમિયાન આયાત-નિકાસનું ઠપ થઈ જવું અને બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાઓનું સંકોચાઈ જવું.

વાઇરસની અસર અંતરરાષ્ટ્રીય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એપ્રિલમાં કરેલી આત્મનિર્ભર ભારતની વાત અને મે મહિનાથી ભારત-ચીન સરહદે તણાવ છતાં પાછલા ત્રણ મહિનામાં બેઉ દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપારમાં વધારો થયો છે.


સામગ્રી: સરેરાશ પુખ્ત અમેરિકન પર માત્ર ક્રૅડિટ કાર્ડનું જ 4000 ડૉલર યાને કે લગભગ પોણા 3 લાખ રૂપિયાનું દેવું છે.

દેવાને કારણે ગરીબ પરિવારોને જીવનનિર્વાહ કરવાની મુશ્કેલી પડી રહી છે. તેમની પાસે દેવું ચૂકવવા માટેનાં કોઈ સાધનો નથી.

"આ મોતની ખીણ જેવું છે" એમ સેનાના અધિકારી ડીન લેડબેટર કહે છે.

દેવાને કારણે તેમનું સ્વાસ્થ્ય બગડ્યું અને પોતે દેવાળિયા થઈ ગયા છે એમ આ સૈન્ય અધિકારીનું કહેવું છે.

તેમણે ક્રૅડિટ કાર્ડ વાપરવાનું શરૂ કર્યું હતું, પણ પછી ખ્યાલ આવ્યો કે તેનું પેમેન્ટ કરી શકે તેમ નથી.

તેથી તેમણે વ્યાજખોરો પાસેથી (તગડા વ્યાજદર સાથેની) વધુ લોન લેવાનું શરૂ કર્યું. મિત્રો પાસેથી ઉછીના પણ લેવા પડ્યા.

લેડબેટર કહે છે, "મેં ગલ્ફ યુદ્ધમાં ભાગ લીધો હતો. મારી પીઠમાં ઈજા થઈ હતી અને મારી દૃષ્ટિ પણ અમુક અંશે જતી રહી હતી."

યુદ્ધમાંથી પરત આવ્યા પછી તેઓ પેન્શન પર ગુજારો કરતા હતા.

લગ્ન પડી ભાંગ્યા પછી તેમણે ઘર છોડીને રસ્તા પર કારમાં જ રહેવું પડ્યું હતું. ખાવાનું પણ બહુ ઓછું મળતું હતું.

તેના કારણે ધીમેધીમે તેમના પર દેવું વધતું ગયું. તેઓ કહે છે કે "મારે કોઈક રીતે જીવવું તો ખરું ને."

તેમની માથે હવે કુલ 100,000 ડૉલર કરતાંય વધુનું દેવું થઈ ગયું છે.

સામાન્ય પેન્શન પર જીવતી તેમની જેવી વ્યક્તિ માટે આટલું દેવું ચૂકવવું શક્ય નથી.

ડીન લેડબેટર કહે છે, "તમારું જહાજ તૂટી પડ્યું હોય તેના જેવું છે. મારે એ નક્કી કરવાનું હતું કે તરતા રહેવું કે ડૂબી મરવું. કેમ કે વ્યાજ તો વધતું જ જાય છે."

"આ બહુ અપમાનજનક સ્થિતિ છે. હું માનભેર જીવ્યો છું. હું માથેથી દેવું ઉતારી ના શકું તે વાતથી બીમાર પડી ગયો છું."

લેડબેટર જેવા અનેક લોકો છે, જેમની માગ છે કે નાણાં સંસ્થાઓ જે વ્યાજદર લે છે તેના પર કશાક પ્રકારનું નિયંત્રણ હોવું જોઈએ.

અમેરિકાનાં 32 રાજ્યોમાં પરંપરાગત બૅન્કિંગ સિવાય કોઈ પણ પ્રકારની લોનને માન્ય ગણવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે આવું ધિરાણ લેવું બહુ જ મોંઘું પડતું હોય છે. તેના કારણે જ લોકો વ્યાજના ચક્કરમાં ફસાય છે.

ત્રણ પ્રકારની લોન એવી છે જેમાં મોટા ભાગે લેનાર ફસાઈ જ જાય છે- ગ્રાહક લોન, વાહન લોન અને વિદ્યાર્થી લોન.

"આખો વિચાર જ ખોટો છે"

ધિરાણ કરનારી સંસ્થાઓની સંસ્થા લૅન્ડર્સ ઍલાયન્સ ઑનલાઇનના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર મેરી જેક્સન લૉન ડૂબી જવાની શક્યતા હોય તેવા કિસ્સામાં જે શરતો સાથે ધિરાણ આપવામાં આવે છે તેનો બચાવ કરે છે.

"ડિફોલ્ટ (કરજ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકાના ગ્રાહકો પરનું દેવું વધીને નવી વિક્રમી ઊંચાઈએ પહોંચ્યું છે. એટલે કે આજ સુધીના અમેરિકાના ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ 4 અબજ ડૉલરે પહોંચ્યું છે.


સામગ્રી: સરોજિની નાયડૂએ એક વખત કહ્યું હતું કે ગાંધીજીને સાદગીમાં રાખવા ખૂબ ખર્ચ કરવો પડે છે

એ વાતને આગળપાછળના કશા સંદર્ભ વિના ટાંકીને,  જેમની તેમ માની લેવામાાં આવે છે અને તેના આધારે ગાંધીજી દંભી હતા એવો ચુકાદો આપી દેવાય છે.

ગાંધીજીની સાદગી અને તેમના ખર્ચની હકીકત શી છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ખાણીપીણી

પ્રોફેસર જીવતરામ કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે ગાંધીજી સૂકો મેવો, મગફળી, બદામ અને પિસ્તાં 'ઉદાર' પ્રમાણમાં અને સ્વાદથી ખાતા

દક્ષિણ આફ્રિકાથી ગાંધીજી ભારત આવ્યા અને શાંતિનિકેતન ગયા ત્યારે પ્રોફેસર જીવતરામ કૃપાલાણી તેમને મળવા ગયા હતા.

કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે તે  સૂકો મેવો, મગફળી, બદામ અને પિસ્તાં 'ઉદાર' પ્રમાણમાં (જથ્થામાં) અને સ્વાદથી ખાતા હતા.

એ વખતે ગાંધીજીએ ભારત જોયું ન હતું અને કૃપાલાણીએ લખ્યું છે તેમ, 'હિંદુસ્તાનમાં ગરીબોનું જીવન કેવું છે એના ખ્યાલ વગર જ પોતાની રીતે ગરીબોની જેમ જીવવા પ્રયત્ન કરતા હતા.' (આચાર્ય કૃપાલાનીની આત્મકથા, અનુવાદઃ નગીનદાસ પારેખ પૃ.5)

ભારત પાછા ફરતી વખતે તેમણે પહેરેલો કાઠિયાવાડી ફેંટા સહિતનો પોશાક પણ તેમના સામાન્ય ભારતીયો વિશેના (ખોટા) ખ્યાલ પર આધારિત હતો.

એ જ વર્ષે કુંભમેળાની મુલાકાત અને ત્યાં ધર્મને બદલે ઘણું પાપ થતું જોઈને ધાર્મિક પ્રકૃતિના ગાંધીજીએ વ્રત લેવાનું નક્કી કર્યું.

તેમાં એક વ્રત આખા દિવસમાં પાંચ વસ્તુઓ ખાવાનું અને એક રાતના ભોજનનો ત્યાગ કરવાનું હતું. (આત્મકથા, પૃ, 389) તેમ છતાં, યોગ્ય સંદર્ભ વિના તેમના ખોરાક વિશે લખવામાં આવે તો એવી છાપ ઊભી કરી શકાય કે તે સાદા ખોરાકને નામે વૈભવી ખોરાક લેતા હતા.

જીવનના અંતિમ સમયગાળામાં 78 વર્ષની વયે તેઓ દૂધ, ખાખરા, રાબ, શાકનો સુપ જેવી ચીજો અને મોસંબી, દ્રાક્ષ જેવાં ફળ લેતા.

કેટલાંક ઉદાહરણઃ 10 સપ્ટેમ્બર, 1947 સવારનો તેમનો ખોરાકઃ બે ખાખરા, આઠ ઔંસ (લગભગ સવા બસો ગ્રામ) દૂધ, આઠ ઔંસ મોસંબીનો રસ. (દિલ્હી ડાયરી, પૃ.5),  8 ઑક્ટોબર, 1947નો આખા દિવસનો ખોરાકઃ 24 ઔંસ (આશરે સાતસો ગ્રામ) દૂધ, શાક, સૂપ અને સંતરાં. (દિલ્હી ડાયરી. પૃ.88)

દાંડીકૂચ પછી ગાંધીજી જેલમાં ગયા ત્યારે સરકારે તેમના ખર્ચ માટે મહિનાના રૂ. દોઢસો મંજૂર કર્યા હતા

પરંતુ ખોરાક માટે, માલિસ કરાવવાની બાબતમાં, ખુલ્લી હવામાં ફરવામાં કે બીજા અવનવા પ્રયોગો માટેના તેમના આગ્રહમાં કેન્દ્રસ્થાને સાદગી ઉપરાંત આરોગ્ય માટેની ચુસ્ત કાળજી રહેલી હતી.

જાહેર સેવક શારીરિક રીતે સ્વસ્થ હોય તો જ બરાબર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સરોજિની નાયડુએ એક વાર એ મતલબનું કહ્યું હતું કે ગાંધીજીને સાદગીમાં રાખવા માટે બહુ ખર્ચ કરવો પડે છે.


સામગ્રી: સર્વિસ પરચેઝિંગ મૅનેજર ઇન્ડેક્સમાં (પી.એમ.આઈ.) એપ્રિલ માસમાં 5.4 ટકા ઘટાડો થવા પામ્યો હતો, જે માર્ચમાં 49.3 હતો. ડિસેમ્બર 2005 પછી સેવાકીય ક્ષેત્રે થયેલો આ સૌથી મોટો ઘટાડો છે.

આપણે જાણીએ છીએ તેમ ઇન્ડેક્સ 50થી ઉપર હોય તો જે તે ક્ષેત્રનો વિકાસ થઈ રહ્યો છે એમ કહી શકાય, જ્યારે ઇન્ડેક્સ 50થી નીચે હોય તો જે તે ક્ષેત્રમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે તેમ કહેવાય છે.

એપ્રિલ મહિનાના સર્વેમાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ ઇન્ડેક્સ કરતાં સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

લૉકડાઉનને લીધે નુકસાન

આ ક્ષેત્રે મંદી મૅન્યુફેક્ચરિંગ સૅક્ટરની તુલનામાં વધારે હતી. હેડલાઇન ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો કે જે 40 પૉઇન્ટથી નીચે છે તે બતાવે છે કે કડક લૉકડાઉન પગલાંને લીધે સર્વિસ અને મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સૅક્ટર આવશ્યક રૂપે સંપૂર્ણ સ્થિર રહેવા પામ્યું છે.

આઈ.એચ.એસ. માર્કિટના અર્થશાસ્ત્રી જો હેઝે કહ્યું છે કે જી.ડી.પી.ના (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ, કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન) ડેટા સાથેની ઐતિહાસિક તુલના દર્શાવે છે કે એપ્રિલમાં ભારતના અર્થતંત્રમાં વાર્ષિક 15%ના દરે ઘટાડો થયો હતો.

હેઝે કહ્યું હતું કે કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે આર્થિક નુકસાન ભારતમાં અત્યાર સુધી દૂરસ્થ રહ્યું છે, પરંતુ વરતારો એ છે કે અર્થતંત્ર સૌથી ખરાબ સ્થિતિમાં મુકાશે. લૉકડાઉન પગલાં ધીમે-ધીમે હઠાવવામાં આવશે, ત્યારે વસ્તુઓ સુધરવાની શરૂઆત થશે.

ભારતના રાષ્ટ્રવ્યાપી લૉકડાઉન, જેને વિશ્વમાં સૌથી સખ્ત માનવામાં આવે છે, તેના પરિણામે મોટા પાયે ઉત્પાદન અને બીજી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓને નુકસાન થયું છે.

રેટિંગ એજન્સી ક્રિસિલે કહ્યું કે લૉકડાઉનથી નાણાકીય વર્ષ 2021માં રિયલ જી.ડી.પી.માં 4 ટકા જેટલું કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.

ભારતનો બેરોજગારીનો દર 3 મેના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં 27.1%ના સ્તરે ગયો હતો અને એપ્રિલમાં લગભગ 121.5 મિલિયન ભારતીયોએ તેમની નોકરી ગુમાવી દીધી હતી, એમ સેન્ટર ફૉર મૉનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકૉનૉમી દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે.

મજૂરોની કમીને લીધે સમસ્યા

સરકારે મેની 17 તારીખ સુધી દેશવ્યાપી લૉકડાઉન લંબાવ્યું છે, પરંતુ સાથે-સાથે ગ્રીન અને ઑરૅન્જ ઝોનમાં કે જ્યાં કોરોના કેસોની સંખ્યા ઓછી છે તે જગ્યાઓ પર ઇકૉનૉમિક ઍક્ટિવિટી શરૂ કરવા માટેની જરૂરી નિયમનો અંતર્ગત છૂટછાટ પણ આપી છે. પણ બિઝનેસ કે ઉદ્યોગોને સપ્લાય ચેઇનના અભાવે અને મજૂરોની શૉર્ટેજને કારણે મોટા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

આમ આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભારતનું સર્વિસ સૅક્ટર જે દેશના જીડીપીમાં લગભગ 60 % ફાળો આપે છે તેનો એપ્રિલ મહિનાનો સર્વિસ પરચેઝિંગ મૅનેજર ઇન્ડેક્સ છેલ્લાં 14 વર્ષમાં નીચામાં નીચી સપાટીએ જોવા મળ્યો છે. કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે તેની સેવાકીય પ્રવૃત્તિ પર અસર થતાં અને ગ્રાહકો લૉકડાઉન પરિસ્થિતિમાં હોવાથી સર્વિસ ક્ષેત્રે પી.એમ.આઈ. ઘટવા પામ્યો છે તેવું સર્વેનું તારણ છે.


સામગ્રી: સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે અમેરિકાને કામના કારણે થતા તણાવ માટે જવાબદાર ગણાવી શકાય છે

સ્ટૅનફૉર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર જૅફરી ફિફરનું માનવું છે કે કામ જ લોકોનાં મૃત્યુનું કારણ બને છે.

ફિફર સ્ટૅનફૉર્ડ ગ્રૅજ્યુએટ સ્કૂલ ઑફ બિઝનેસના સભ્ય છે અને તેમણે 15 પુસ્તકો લખ્યાં છે અથવા તો સહલેખન કર્યું છે.

ગત વર્ષે તેમનું એક પુસ્તક રિલીઝ થયું હતું 'ડાયિંગ ફૉર પે-ચેક'. તેમાં તેમણે મૉડર્ન વર્કિંગ લાઇફ, કામના લાંબા કલાકો, પરિવાર અને કામ વચ્ચેનો તણાવ તેમજ આર્થિક અસુરક્ષા જેવા મુદ્દા આવરી લીધા હતા.

તેમનું માનવું છે કે આ પ્રકારની વસ્તુઓ એક વ્યક્તિના શારીરિક અને ભાવનાત્મક સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"અમાનુષી"

પોતાના પુસ્તકમાં ફીફર દાવો કરે છે કે કામ સંબંધિત તણાવના કારણે 1,20,000 અમેરિકન લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે

પોતાના પુસ્તકમાં ફિફર કેન્જી હમાદાના કેસ અંગે વાત કરે છે. કેન્જી 42 વર્ષના જાપાની વ્યક્તિ હતા કે જેમનું મૃત્યુ ટોક્યો સ્થિત તેમની ઑફિસમાં હૃદયરોગથી થયું હતું.

હમાદા દર અઠવાડિયે 75 કલાક સુધી કામ કરતા હતા અને ઘરેથી ઑફિસ પહોંચવામાં તેમને 2 કલાકનો સમય લાગતો હતો.

મૃત્યુ પહેલાં તેમણે સતત 40 દિવસ સુધી કામ કર્યું હતું.

આ કેસ માત્ર એક ઉદાહરણ છે કે જે કામ કરવાની અમાનુષી સિસ્ટમ અંગે આપણને અવગત કરે છે પણ આવું માત્ર જાપાનમાં જ થાય છે એવું નથી.

પ્રોફેસરના સંશોધન પ્રમાણે 61% અમેરિકન કામદારોએ સ્વીકાર્યું કે તણાવના કારણે તેઓ બીમાર પડ્યા હતા અને 7% લોકોને ખાતરી આપી કે કામના કારણે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત તકલીફ થતાં તેમને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા હતા.

ફિફરનું અનુમાન છે કે દર વર્ષે અમેરિકામાં 1,20,000 કામદારો મૃત્યુ પામે છે. ફિફરે આ મામલે બીબીસીની સ્પેનિશ સર્વિસ 'બીબીસી ન્યૂઝ મુન્ડો' સાથે વાત કરી.

જાપાનમાં કામના કારણે મૃત્યુ પામતા લોકો માટે એક શબ્દ છે- કેરોચી

તમારા પુસ્તકમાં તમે લખ્યું છે કે લેબરસિસ્ટમ ખૂબ જ ખરાબ છે. તમારી પાસે શું પુરાવા છે કે નવી કાર્યશૈલી કર્મચારીઓ પર અસર કરે છે?

સ્વાસ્થ્ય પર તેની અસરના પુરાવા છે. લાંબા કલાકો સુધી કામ, બિનજરૂરી કામ કે તણાવના કારણે આર્થિક અસુરક્ષા ઊભી થાય છે. આ સિવાય પરિવારમાં ઝઘડો અને સ્વાસ્થ્ય ખરાબ થવાની તકલીફ પણ સર્જાય છે.

કામ હવે અમાનવીય બનવા લાગ્યું છે.

વળી, તરફ નબળા અર્થતંત્રના કારણે નોકરી અસુરક્ષિત બની છે.

જેફરી ફીફરે 'ડાયિંગ ફૉર પૅ-ચેક' પુસ્તક લખ્યું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

આપણે આખો મહિનો કામ શેના માટે કરીએ છીએ? સ્વાભાવિક છે આપણને તેનું વળતર મળે છે. પણ શું તમને ખબર છે કે તે વળતર મેળવવા માટે તમે તમારો જીવ જોખમમાં મૂકો છો?


સામગ્રી: સર્વોચ્ચ અદાલતના નિરીક્ષણ અનુસાર SC, ST અને SEBC માટે કરાયેલ અનામતની વ્યવસ્થામાં અતિપછાત સમુદાયના લોકોને ન્યાય મળવાની આશા નિષ્ણાતો દ્વારા વ્યક્ત કરાઈ રહી છે.

સર્વોચ્ચ અદાલતના નિરીક્ષણ અનુસાર અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને સામાજિક-શૈક્ષણિક પછાત વર્ગ (SC, ST અને SEBC) માટે કરાયેલ અનામતની વ્યવસ્થામાં હવેથી અતિપછાત સમુદાયના લોકોને ન્યાય મળવાની આશા નિષ્ણાતો દ્વારા વ્યક્ત કરાઈ રહી છે.

નોંધનીય છે કે પાછલા ઘણા સમયથી અનામતની વ્યવસ્થાનો લાભ વંચિત સમાજમાં પણ કેટલાક નિશ્ચિત વર્ગના લોકોને જ મળી રહ્યો હોવાના કારણે વંચિત સમાજના અતિપછાત વર્ગ દ્વારા અવારનવાર અનામતના વર્ગોમાં પેટાવર્ગીકરણ કરવાની માગણી ઊઠી રહી હતી.

નોંધનીય છે કે અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય દ્વારા અનામતનો લાભ મેળવતા વર્ગોમાં અમુક ચોક્કસ સમુદાયને પ્રાથમિકતા આપવા માટે કરાયેલ પેટાવર્ગીકરણની વ્યવસ્થાને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી.

જોકે, હાલના નિરીક્ષણ પ્રમાણે સુપ્રીમ કોર્ટે આ પ્રકારના વર્ગીકરણ અંગે સંમતિયુક્ત નિરીક્ષણ કર્યું છે.

હવે જ્યારે સર્વોચ્ચ અદાલતે આ મુદ્દો પોતાના હાથમાં લીધો છે ત્યારે આખરે સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાનોમાં અનામત મેળવતા વર્ગોમાં પણ કેમ અલાયદા વર્ગીકરણની વ્યવસ્થા ગોઠવવાની માગ ઊઠી રહી છે એ જાણવા માટે બીબીસી ગુજરાતીએ કેટલાક નિષ્ણાતો સાથે વાત કરી હતી.

એ પહેલાં જાણી લઈએ કે સુપ્રીમ કોર્ટ બાદ ચર્ચાનો વિષય બની ગયેલો આ મામલો ખરેખર શું છે?

શું હતો મામલો?

સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદાથી અનામત મેળવતી જાતિઓમાં પેટાવર્ગીકરણ કરવાના સરકારના અધિકારને ગેરબંધારણીય ઠેરવી દીધો હતો.

વર્ષ 2004માં સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ જજોની બંધારણીય બૅન્ચે ઈ. વી. ચિનૈયા વિરુદ્ધ આંધ્રપ્રદેશ રાજ્ય મામલામાં ઠરાવ્યું હતું કે “અનામત સમાન લોકોના સમૂહને અપાઈ છે.”

આ નિર્ણય પ્રમાણે સુપ્રીમ કોર્ટે તે સમયે ઠરાવ્યું હતું કે, “અનુસૂચિત જાતિના લોકો એક ચોક્કસ જૂથનું નિર્માણ કરે છે. તેથી આ જાતિમાં આંતરિક વર્ગીકરણ એ બંધારણના અનુચ્છેદ 14નું ઉલ્લંઘન ગણાશે.”

સાદી ભાષામાં સુપ્રીમ કોર્ટે એ ચુકાદાથી અનામત મેળવતી જાતિઓમાં પેટાવર્ગીકરણ કરવાના સરકારના અધિકારને ગેરબંધારણીય ઠેરવી દીધો હતો.

જોકે ગુરુવારે જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની અધ્યક્ષતાવાળી પાંચ જજોની બંધારણીય પીઠે આ ચુકાદા વિરુદ્ધનું નિરીક્ષણ રજૂ કર્યું છે.

આ નિરીક્ષણમાં નોંધાયું છે કે, સરકાર SC, ST અને OBC વર્ગોમાં પેટાવર્ગીકરણ કરી શકે છે. જેથી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુરુવારે ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે અનામતના વર્ગોમાં પેટા-વર્ગીકરણ કરવાના રાજ્યના અધિકારને માન્યતા આપતું નિરીક્ષણ કર્યું છે.


સામગ્રી: સર્વોચ્ચ અદાલતના વડા ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્રા

પટના હાઈ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે તાજેતરમાં નિમાયેલા જસ્ટિસ મુકેશ રસિકભાઈ શાહે બીબીસી હિન્દીને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં વડા પ્રધાનના વખાણ કરતા કહ્યું હતું, "નરેન્દ્ર મોદી એક મૉડલ છે, તેઓ એક હીરો છે."

બીજી ઘટના છત્તીસગઢની છે. તેમાં રાજ્ય સરકારના જનસંપર્ક વિભાગે દેશના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાના ફોટોગ્રાફવાળા મોટાં હોર્ડિંગ્ઝ રાયપુર શહેરમાં લગાવ્યાં હતાં.

છત્તીસગઢ પહેલીવાર આવી રહેલા વડા ન્યાયમૂર્તિનું એ હોર્ડિંગ્સમાં સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું.

જોકે, એ પૈકીનાં કેટલાંક હોર્ડિંગ્ઝ ઊતારી લેવામાં આવ્યાં હોવાનો અહેવાલ આવ્યા હતા.

મામૂલી ઘટના?

પટના હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધિશ મુકેશ રસિકભાઈ શાહ

પહેલી નજરે આ બન્ને ઘટનાઓ અત્યંત મામૂલી લાગશે.

ભારતના કોઈ પણ નાગરિકને, ભલે તે ન્યાયાધીશ હોય તો પણ કોઈનાં વખાણ કે ટીકા કરવાનો બંધારણીય અધિકાર છે.

દેશના નાગરિક કે મતદાતા સ્વરૂપે ન્યાયમૂર્તિઓ પણ કોઈને કોઈ રાજકીય પક્ષનાં કામ કે વિચારધારા સાથે સહમત થઈને તેને મત આપતા હોય છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

જજ હોવાને કારણે તેમના આ લોકશાહી અધિકારમાં ઘટાડો થતો નથી, પણ કોઈ જજ ન્યાય તોળવા બેઠા હોય ત્યારે તેમણે નાગરિક તરીકે તેમની પસંદના નેતા, રાજકીય પક્ષ કે સરકાર વિરુદ્ધ પણ નિર્ણય કરવો પડે છે.

તેથી આપણી શાસન વ્યવસ્થામાં ન્યાયપાલિકાને સરકારથી આઝાદ રાખવામાં આવી છે. સરકાર અને તેના વડા વિરુદ્ધના નિર્ણયો કરતી હોવાને કારણે પણ ન્યાયપાલિકાને સરકારનું અંગ ગણવામાં આવતી નથી.

ન્યાયકર્તા સત્તાથી ઉપર ભલે ન હોય પણ લોકોની નજરમાં આઝાદ જરૂર હોવો જોઈએ. ન્યાય વ્યવસ્થામાં લોકોનો વિશ્વાસ ત્યારે જ ટકેલો રહે.

એ ભરોસો જ્યાં સુધી ટકેલો રહે ત્યાં સુધી લોકો ન્યાયની શોધમાં પોલીસતંત્ર અને અમલદારશાહી મારફત અદાલતના દરવાજા ખખડાવતા રહે છે.

એ ભરોસો નબળો પડે ત્યારે લોકો પોતપોતાની રીતે કે દૃષ્ટિકોણથી જાતે જ 'ન્યાય' કરતા થઈ જાય છે.

વિશ્વના અનેક દેશોમાં આ પ્રકારની અરાજકતા ફેલાયેલી છે અને ત્યાં અદાલતો નહીં, પણ વિજિલન્સ સંગઠનો, મિલિશિયા અને ગુંડા ટોળકીઓ ફેંસલા કરે છે.

મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં દુશ્મનો વિરુદ્ધના આ ફેંસલા રસ્તાઓ પર જ કરવામાં આવે છે.

'હીરો અને મૉડલ'

આ વાત મુકેશ રસિકભાઈ શાહ વધારે સારી રીતે જાણે છે કે તેઓ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને 'હીરો અને મૉડલ' ગણાવી રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે આ અભિપ્રાય એક સામાન્ય નાગરિક...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગત સપ્તાહે બે અભૂતપૂર્વ ઘટના બની હતી. તેને તમે 'મામૂલી વાત' ગણાવીને ફગાવી શકો અથવા ઝીણવટભરી રીતે મૂલ્યાંકન કરો તો તે ઘટનાઓ તમને ચિંતિત કરી શકે છે.


સામગ્રી: સર્વોચ્ચ અદાલતની બંધારણીય ખંડપીઠે બહુમતના આધારે જણાવ્યું હતું કે આધાર બંધારણીય રીતે માન્ય છે.

જોકે, જસ્ટિસ ચંદ્રચૂડે તેમનાથી અલગ અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો અને આધારને ગેરબંધારણીય ગણાવ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જો કે, પાંચ જજોની બંધારણીય ખંડપીઠે આધાર ઉપર સર્વસહમતીથી આ ચુકાદાની સુનાવણી કરી નથી.

જસ્ટિસ ચંદ્રચૂડે આધાર નંબરને સંપૂર્ણપણે ગેરબંધારણીય ગણાવ્યો છે.

આધાર અનિવાર્ય નથી

ધંધા-પાણી

આધાર ક્યાં જરૂરી?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

આધારની અનિવાર્યતા અને તેનાથી વ્યક્તિની પ્રાઇવસીના ઉલ્લંઘન વિશે સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે મહત્ત્વનો ચુકાદો આપ્યો હતો.


સામગ્રી: સર્વોચ્ચ અદાલતે ઇસ્માઇલ ફારુકી કેસને બંધારણીય ખંડપીઠ પાસે નહીં મોકલવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે 2-1ની બહુમતીથી આ ચુકાદો આપ્યો હતો અને ઠેરવ્યું હતું કે ઇસ્માઇલ ફારુકી કેસને વ્યાપક સુનાવણી કે બંધારણીય બેન્ચ સમક્ષ સુનાવણીની જરૂર નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઇસ્માઇલ ફારુકી કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે 1994માં તેમના ચુકાદામાં ઠેરવ્યું હતું કે મસ્જિદમાં નમાજ પઢવીએ ઇસ્લામમાં અનિવાર્ય નથી.

ત્રણ જજોમાંથી મુખ્ય ન્યાયધીશ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રા તથા જસ્ટિસ અશોક ભૂષણે કહ્યું કે આ કેસ રામ મંદિર તથા બાબરી મસ્જિદથી અલગ છે તથા મુખ્ય કેસ પર તેની કોઈ અસર નહીં થાય.

ત્રીજા જજ જસ્ટિસ અબ્દુલ નજીરે સાથી જજો સાથે અસહમતિ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે આ કેસ વધુ વ્યાપક બેન્ચને સોંપવાની જરૂર છે.

જજોએ અનેક ચુકાદાને ટાંક્યા હતા. કોર્ટે રામજન્મ ભૂમિ તથા બાબરી મસ્જિદના જમીન વિવાદ અંગે કહ્યું કે માલિકી વિવાદને આસ્થા સાથે જોડવામાં ન આવે અને અલગ રીતે જોવામાં આવે.

કોર્ટે સ્પષ્ટ રીતે ઠેરવ્યું હતું કે તેને જમીન વિવાદ તરીકે જોવામાં આવશે. સાથે જ ઉમેર્યું હતું કે 1994નો વિવાદ જમીન અધિગ્રહણ સંદર્ભે હતો. મંદિર, મસ્જિદ, ચર્ચ એમ તમામ ધાર્મિક સ્થળો સમાન રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા બાદ મુખ્ય કેસની સુનાવણીનો માર્ગ ખુલ્લો થઈ ગયો છે. કોર્ટે ઠેરવ્યું છે કે તારીખ 29 ઑક્ટોબરથી મુખ્ય કેસની સુનાવણી શરૂ થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

રામજન્મ ભૂમિ-બાબરી મસ્જિદ સંબંધિત એક કેસમાં ગુરુવારે સુપ્રીમ કોર્ટે ઠેરવ્યું હતું કે નમાજ પઢવીએ ઇસ્લામનો ભાગ છે, પરંતુ માત્ર મસ્જિદમાં જ નમાજ પઢવામાં આવે તે જરૂરી નથી.


સામગ્રી: સલમાન આર્થિક વૃદ્ધિ દરમાં ગતિ લાવવા માંગે છે અને પોતાના દેશના નાગરિકો માટે રોજગારીની તકો ઊભી કરવા માંગે છે.

જોકે સાઉદી અરેબિયામાં વિદેશી કંપનીઓને સરકારની માંગ પૂરી કરવામાં સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે.

દસકાઓથી સાઉદીઓ જે કામ કરવાનું પસંદ નથી કરતા, એ કામો ભારત અને ફિલીપીન્ઝના કામદારો કરે છે.

વૉલ સ્ટ્રીટ જનરલના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે, કિચન, કન્સ્ટ્રક્શન અને સ્ટોર કાઉન્ટર પર કામ કરતા મોટા ભાગના લોકો ભારતના અથવા ફિલીપીન્ઝના હોય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઓઇલનો મોટો જથ્થો ધરાવતા આ દેશમાં મોટાભાગના નાગરિક સરકારી નોકરી કરે છે.

ઘણાં કામોમાં ત્યાંના લોકો ઓછા કુશળ હોય છે અને ખાનગી સાહસોમાં નોકરી કરવા માટે ઓછો ઉત્સાહ ધરાવે છે.

સાઉદીની લૉજિસ્ટિક કંપનીના એક્ઝિક્યુટિવ અબ્દુલ મોહસીનનો અંદાજ છે કે તેમની કંપનીમાં અડધાથી વધુ એવા સાઉદીના નાગરિકો છે કે, જેઓ નામ માત્રનું કામ કરે છે.

તેમણે વૉલ સ્ટ્રીટ જનરલને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં કહ્યું, "મારી કંપની વિદેશી કામદારો વગર ચાલી જ ન શકે, કેમ કે કેટલાંક કામો એવા છે કે જેને સાઉદીના લોકો કરી શકતા નથી, જેમ કે ટ્રક ડ્રાઇવરનું કામ."

શનિવારે મધરાત્રિથી સાઉદી મહિલાઓને ડ્રાઇવિંગની મંજૂરી મળી જશે, જેનાં કારણે દુષ્કાળમાં અધિક માસ જેવી સ્થિતિ ઊભી થાય તેમ છે.

સાઉદીમાં વધતી બેરોજગારી

દેશના શાસક માને છે કે શ્રમિકોમાં સાઉદીના નાગિરકોને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે. જોકે તેને એ હદે લઈ જવાની ઇચ્છા નથી કે જેનાથી આર્થિક નુકસાન થાય.

મોહમ્મદ બિન-સલમાન સાઉદીને ઓઇલ આધારિત અર્થતંત્રથી આગળ લઈ જવા માંગે છે. તેઓને લાગે છે કે તેમની અર્થવ્યવસ્થા ત્યારે જ ગતિશીલ થશે, જ્યારે ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટશે.

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સના રિપોર્ટ પ્રમાણે, સાઉદીની સરકારી ઓઇલ કંપની અરામકોના નાના ભાગને વેચવાની તૈયારીમાં છે. ટૂંક સમયમાં જ તેના શૅર બજારમાં ઉતારવામાં આવશે.

સાઉદીના ક્રાઉન પ્રિન્સ એ વાત પર પણ ભાર મૂકી રહ્યા છે કે લોકો સરકારી નોકરીનો મોહ છોડીને ખાનગી એકમો તરફી વલણ અપનાવે.

સાઉદીના શ્રમ મંત્રાલય પ્રમાણે, ત્રીજા ભાગના લોકો સરકારી નોકરી કરે છે. સાઉદી કંપનીઓ પર દબાણ વધી રહ્યું છે કે તેઓ વિદેશી કામદારોના બદલે સ્થાનિકોને નોકરી પર રાખે.

સાઉદીના શ્રમ મંત્રાલય પ્રમાણે, 2017માં બેરોજગારીનો દર 12.8 ટકા હતો, જેને 2030 સુધીમાં ઘટાડીને સાત ટકા કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.

'સાઉદીકરણ'

આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર મહિનાથી સાઉદી મૂળના કામદારોને નોકરી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સાઉદી અરબના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં જે ફેરફારો કરી રહ્યા છે, તેની સ્પષ્ટ અસરો દેખાઈ રહી છે.


સામગ્રી: સલમાન ખાને જામીન મળ્યા બાદ મુંબઈમાં પોતાના ઘરની બહાર ફેન્સનું અભિવાદન કર્યું હતું.

અલબત, સલમાન ખાનને જામીન પર મુક્ત કરવા માટેની કોર્ટની ઉતાવળને કારણે એવી ચર્ચા સર્જાઈ છે કે ન્યાય પ્રક્રિયામાં આવી ઝડપનો લાભ સામાન્ય લોકોને પણ મળે છે કે કેમ?

જજની મરજી પર હોય છે આધાર?

સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ આલોક કુમાર જણાવે છે કે દેશની તમામ અદાલતોમાં ઘણા કેસો અનિર્ણિત છે અને તેમાં જામીન અરજીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે એ વાત સાચી છે.

એક વકીલ તરીકે કહું તો આ અસમાનતા પાછળનાં કેટલાંક કારણો છે, જે કાયદાકીય રીતે યોગ્ય છે.

આલોક કુમારના જણાવ્યા મુજબ, હોશિયાર વકીલ હોય તો કેસની સુનાવણી પહેલાં જ જામીનની અરજીના કાગળ તૈયાર રાખે છે.

સજા થાય તો તરત અરજી દાખલ કરી દેતા હોય છે, પણ સામાન્ય રીતે વકીલો સુનાવણીની રાહ જોતા હોય છે અને ચુકાદાને વાંચીને જ જામીન અરજી કરવા વિચારતા હોય છે.

આલોક કુમારે કહ્યું હતું, "ચુકાદો જાહેર કર્યાના દિવસે, તેના પછીના દિવસે કે એક સપ્તાહ પછી જામીન અરજી સાંભળવાની સત્તા જજને છે કે કેમ, એ સવાલનો જવાબ છેઃ હા."

"ક્યારેક આ વિશેષાધિકારનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, ક્યારેક કરવામાં આવતો નથી."

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

આલોક કુમારની આ વાત અલાહાબાદ હાઈ કોર્ટમાં ચાલેલા અમરાવતી વિરુદ્ધ ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર (2004) કેસના ચુકાદાના સંદર્ભમાં સાચી છે.

એ ચુકાદામાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે હાઈ કોર્ટે સામાન્ય રીતે લૉઅર કોર્ટને એવો આદેશ ન આપવો જોઈએ કે તે જામીન અરજી વિશે એ જ દિવસે નિર્ણય કરે, કારણ કે એ આદેશ કોર્ટના ન્યાયિક વિશેષાધિકારમાં દખલ ગણાશે.

સીઆરપીસીની કલમ ક્રમાંક 437 અને 439 મુજબ, અરજી દાખલ કરવામાં આવ્યાના દિવસે જ જામીન આપવા એ મેજિસ્ટ્રેટનો વિશેષાધિકાર છે અને તેઓ એ જ દિવસે નિર્ણય કરવા ન ઈચ્છતા હોય તો તેનું લેખિત કારણ રેકોર્ડમાં રાખે.

જજોને શા માટે હોય છે 'એસીઆર'ની ચિંતા?

એક રસપ્રદ વાત જણાવતાં આલોક કુમારે કહ્યું હતું, "જિલ્લા કોર્ટ કોઈ કેસમાં જામીન અરજીની સુનાવણીનો ઘણીવાર એટલે ઇન્કાર કરતી હોય છે કે હાઈ કોર્ટ તેમના આદેશને ઉલટાવશે તો તેમનો એન્યુઅલ કોન્ફિડેન્શલ રિપોર્ટ (એસીઆર) ખરાબ થઈ જશે."

"એસીઆર એક વાર્ષિક રિપોર્ટ હોય છે અને તેનો પ્રભાવ જજોની બઢતી પર પડતો હોય છે."

આલોક કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, જામીન અરજીઓની સુનાવણી સંબંધે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ અસમાનતા છે.

એક જ પ્રકારના એક કેસમાં કોઈને ચાર વર્ષ સુધી જામીન ન મળ્યા હોય અને કોઈને ચાર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કાળિયારના શિકારના કેસમાં જોધપુરની સેશન્શ કોર્ટે પાંચ વર્ષના કારાવાસની સજા ગુરુવારે ફરમાવી પછી સલમાન ખાન જોધપુર જેલમાં ગયા, પણ તેમની જામીન અરજી પર શુક્રવારથી જ સુનાવણી શરૂ થઈ ગઈ હતી અને શનિવારે તેમને વચગાળાના જામીન પર મુક્ત કરી દેવામાં આવ્યા.


સામગ્રી: સલમાનના ઘરની બહાર ચાહકો

સલમાન ખાન વિશેષ વિમાનમાં જોધપુરથી મુંબઈ પહોંચ્યા હતા. જ્યાં ચાહકોએ તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું હતું.

આતશબાજી, બેનર્સ અને ડાન્સ કરીને ચાહકોએ સલમાનને આવકાર્યા હતા.

શનિવારે સવારે અને એ પહેલા શુક્રવારે સવારે જોધપુર સેશન્સ કોર્ટે સલમાનની જામીન અરજી પર સરકારી અને સલમાનના વકીલોની દલીલો સાંભળી હતી.

ગુરૂવારે દુર્લભ પ્રજાતિના બે કાળિયારના શિકાર બદલ સલમાન ખાનને પાંચ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.

આ કેસમાં સહ-આરોપીઓ તબ્બુ, સૈફ અલી ખાન, નીલમ કોઠારી તથા સોનાલી બેન્દ્રેને નિર્દોષ છોડી મુકવામાં આવ્યા હતા.

ચાહકોમાં ખુશીની લહેર

સલમાનને જામીન અંગેના સમાચાર બહાર આવતાં જ તેના પ્રશંસકોમાં ખુશીની લહેર ફરી વળી હતી.

ફટાકડા ફોડીને અને ડાન્સ કરીને પ્રશંસકોએ તેમની ખુશી વ્યક્ત કરી હતી.

સમર્થકોના હાથમાં સલમાનના પોસ્ટર્સ અને બેનર્સ હતા.

સલમાન ખાન શનિવારે સાંજે જ સલમાન ખાન જેલની બહાર આવી ગયા અને ચાર્ટર્ડ પ્લેન મારફત જોધપુરથી મુંબઈ જવા રવાના થયા હતા.

આ પહેલા શુક્રવારે રાત્રે રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે 87 જજોની બદલી કરી હતી.

જેમાં સલમાનની જામીન અરજીની સુનાવણી કરી રહેલા જોધપુર સેશન્સ કોર્ટના જજ રવિન્દ્ર કુમાર જોશીની પણ બદલી કરવામાં આવી હતી.

જોકે, જજ જોશીએ સલમાનની જામીન અરજી સાંભળી હતી.

શુક્રવારે શું થયું?

પતિ સમીર સોની સાથે અભિનેત્રી નીલમ કોઠારી

શુક્રવારે સલમાન ખાનના વકીલ દ્વારા 51 પન્નાની દલીલો તૈયાર કરવામાં આવી હતી. જેનો સરકારી વકીલે વિરોધ કર્યો હતો.

જજ રવિન્દ્ર કુમાર જોશીએ સાંભળી હતી અને નીચલી કોર્ટમાંથી જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

જેને પગલે સલમાન ખાને શુક્રવારે રાત્રે પણ સલમાન ખાને જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલમાં જ રાત વીતાવવી પડશે.

કેસની વિગતો

સૈફ અલી ખાન

સલમાન ખાન સામે લગભગ વીસ વર્ષથી કાળિયાર શિકારનો કેસ ચાલી રહ્યો છે.

1998માં ફિલ્મ 'હમ સાથ સાથ હૈ'ના શૂટિંગ માટે સલમાન ખાન, સોનાલી બેન્દ્રે, સૈફ અલી ખાન, તબ્બુ અને નીલમ કોઠારી પર દુર્લભ કાળિયારના શિકારનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

સરકારી પક્ષ દ્વારા 28 સાક્ષીઓને રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

સલમાન ખાનના વકીલ હસ્તીમલ સારસ્વતે કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે તેમના અસીલને ખોટા કેસમાં ફસાવવામાં આવ્યા છે.

ગુરૂવારે કોર્ટે સલમાન ખાનને દોષિત ઠેરવી પાંચ વર્ષની જેલની સજા ફટકારી હતી, ઉપરાંત તેને રૂ. દસ હજારનો દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શનિવારે જોધપુરની સેશન્સ કોર્ટે સલમાન ખાનને જામીન આપ્યા. સલમાનખાન રૂ. 50 હજારના મુચરકા પર જેલમાંથી છૂટી ગયા.


સામગ્રી: સળગાવીને મારી નાખવામાં આવેલી સંજલિનાં માતા અનીતાનો રડવાનો અવાજ સાંભળીને રમાશંકર 'વિદ્રોહી'ની કવિતાની આ પંક્તિઓ યાદ આવી જાય છે અને એવું લાગે છે જાણે કાનનો પડદો ફાટી જવાનો છે.

એવું લાગે છે કે ડિસેમ્બરનું છેલ્લું અઠવાડિયું અને ઉત્તર ભારતમાં વહેતી ઠંડી હવાઓ પણ જાણે 15 વર્ષની સંજલિના મૃત્યુના મરશિયાં ગાઈ રહી છે.

સંજલિ એ છોકરી હતી કે જેમને મંગળવાર, 18 ડિસેમ્બરના રોજ આગ્રા નજીક મલપુર્રા માર્ગ પર જીવતાં જ આગને હવાલે કરી દેવામાં આવી હતી.

"મરતાં પહેલાં મારી દીકરી વારંવાર કહી રહી હતી કે મમ્મી કંઈક ખાવાનું આપ, ભૂખ લાગી છે. પાણી પીવડાવી દે, તરસ લાગી છે. પણ ડૉક્ટરે કંઈ પણ ખવડાવા- પીવડાવાની ના પાડી હતી એટલે હું તેને કંઈ આપી શકી નહીં."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આગમાં સળગેલી અને ભૂખ- તરસથી તડપતી પોતાની દીકરી સંજલિને યાદ કરતાં તેમનાં મા અનીતા તડપી ઊઠે છે.

તેઓ કહે છે, "મારી બિચારી દીકરી ભૂખી- તરસી જ દુનિયામાંથી જતી રહી."

તાજનગરી આગ્રામાં એક તરફ જ્યાં ક્રિસમસ પહેલાંની ચહેલ પહેલ જોવા મળી રહી છે ત્યાં જ આગ્રાથી 15 કિલોમીટર દૂર લાલઊ ગામની જાટવ વસતિમાં માતમનો માહોલ છવાયેલો છે.

'નમસ્તે કહીને નીકળી હતી, પરત ન આવી'

સંજલિનાં માની આંખો કાળી પડી ગઈ છે. કદાચ છેલ્લાં અઠવાડિયાથી તેઓ સતત રડી રહ્યાં છે.

ખૂબ જ ઢીલા અવાજમાં તેઓ કહે છે, "રોજની જેમ હસતો-રમતો એ દિવસ હતો. સંજલિ હંમેશાંની જેમ મને નમસ્તે કહીને સ્કૂલે ગઈ હતી. કોને ખબર હતી કે તે પરત ફરશે જ નહીં..."

18 ડિસેમ્બરની બપોરે આશરે બપોરે દોઢ વાગ્યા હશે. સંજલિનાં માતા ઘરનું કામ કરી રહ્યાં હતાં ત્યાં જ એક છોકરો દોડતો આવ્યો અને બોલ્યો, "સંજલિને કેટલાક લોકોએ સળગાવી દીધી છે. મેં આગને ઓલવવા પ્રયાસ કર્યો, પણ ન ઓલવી ના શક્યો. તમે જલદી આવો."

આ સાંભળીને સંજલિનાં માતા ભાગીને ત્યાં પહોંચ્યાં.

તેઓ કહે છે, "જઈને જોયું તો મારી દીકરી તકલીફથી તડપી રહી હતી. હું ત્યાં પહોંચી તે પહેલાં જ ત્યાં પોલીસની ગાડી પણ પહોંચી ગઈ હતી. અમે લોકો તેને પોલીસની ગાડીમાં લઈને એસએમ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યાં."

"હું તેને પકડીને ગાડીમાં બેઠી હતી. મેં તેને પૂછ્યું કે તેની સાથે આમ કોણે કર્યું. તે બસ એટલું જ બોલી શકી કે હેલમેટ લગાવીને લાલ બાઇક પર બે લોકો આવ્યા હતા. જેમણે તેના પર પેટ્રોલ જેવી વસ્તુ છાંટી આગ લગાવી અને ખાડામાં ધકેલી દીધી."

જે રસ્તા પર સંજલિને સળગાવવામાં આવી હતી, તે મલપુરા રોડ લાલઉ ગામને જોડે છે અને સંજલિનું ઘર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

'ઇતિહાસ મેં વહ પહલી ઔરત કૌન થી જીસે સબસે પહલે જલાયા ગયા?

મૈં નહીં જાનતા

લેકિન જો ભી રહી હો મેરી માઁ રહી હોગી,

મેરી ચિંતા યહ કૈ કી ભવિષ્ય મેં વહ આખરી સ્ત્રી કૌન હોગી

જિસે સબસે અંત મેં જલાયા જાયેગા?'


સામગ્રી: સવારની ચા કે બપોરનું ભોજન નસીબ થાય તો સાંજની ચિંતા તો ઊભી રહે જ. કદાચ આ જ કારણ છે કે આ વિસ્તારમાં દિવસ-રાત જ નહીં વર્ષના ત્રણસો પાંસઠ દિવસ શાંતિ જળવાઈ રહે છે.

કારણ કે તેમણે બે ટંકનું ભરપેટ ભોજન મળે તેની જ ચિંતા કરવાની હોય છે. બીજું કશું વિચારવાનો તેમની પાસે સમય જ નથી.

માણસ - માણસ વચ્ચે સુમેળ રહે અને કોમ-કોમ વચ્ચે કોમી એખલાસ જળવાઈ રહે તે બાબત આમ તો એક સામૂહિક પ્રક્રિયા અને જવાબદારી છે.

કોઈ એક વ્યક્તિને કદાચ તેનો શ્રેય આપી ન શકાય. પરંતુ અહીં બહેરામપુરામાં સ્થિતિ જરા જુદી છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

૬૫ વર્ષનાં ગાંડાલાલ સોલંકી માટે બહેરામપુરા સ્થિત રામ-રહીમ ટેકરા પર હિંદુઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે ભાઈચારો જળવાઈ રહે તે સૌથી મહત્ત્વનું છે. આ વિસ્તારમાં ક્યારેય કોમી તોફાનો થયા નથી.

ગોધરા ટ્રેન હત્યાકાંડ પછીની કોમી તંગદીલી અહીં ક્યારેય પહોંચી શકી નહીં.

અહીંના હિંદુઓ અને મુસલમાનો એક બીજાને એવા સમયે મદદ કરતા જોવા મળ્યા હતા જ્યારે અમદાવાદના ઘણા વિસ્તારોમાં ગોધરા પછીના તોફાનો વખતે કોમી તંગદીલી છવાયેલી હતી.

એ સમયે અહીં શાંતિ અને કોમી એખલાસ હતો.

ગાંડાલાલ સોલંકી અહીંના રહીશોમાંથી એક છે. રામ-રહીમ ટેકરા ખાતે આશરે નવ હજાર પરિવારો વસે છે.

એકબીજાને અડીને ઊભા રહેલાં નાના-નાના ઘર, એક જ પ્રાંગણમાં સ્થાપિત મંદિર અને મસ્જિદ, સાંકડી શેરીઓ વગેરે આ વિસ્તારને બીજા વિસ્તારોથી અલગ કરે છે.

અમદાવાદમાં ટેક્સ્ટાઇલ મીલો જ્યારે ધમધમતી હતી ત્યારે આ વિસ્તારમાં આવીને લોકો વસ્યા હતા.

સાબરમતીને નદીને કિનારે વસેલા આ વિસ્તારનું નવું નામકરણ રામ-રહીમ ટેકરા થયું.

જેનું જૂનું નામ સંગમનગર હતું. નામ બદલાયું પરંતુ હિંદુ - મુસ્લિમ એકતાનો સંગમ અહીં જળવાઈ રહ્યો છે.

આલ્જી વઢીયારી અહીંના એક મુખ્ય સામાજીક આગેવાન હતા, જેઓ 2011માં મૃત્યુ પામ્યા.

તેમના પૌત્ર, હીતેશ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા જણાવે છે કે, આલ્જીભાઈ સહિત અહીં રહેતા લોકોને ૨૦૦૮માં રામ-રહીમ ટેકરા પર હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાને જાળવી રાખવા માટે ઇંદિરા ગાંધી ઍવૉર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો.

આ વિસ્તારમાં પ્રવેશતા જ કોમી-એકતાનાં અનેક દૃશ્યો જોવા મળે છે. ચાની કીટલીએ બન્ને કોમના લોકો એક સાથે બેસીને ચા પીતા હોય કે પછી કરીયાણાની દુકાન પર મહીલાઓની લાઇન લાગી હોય.

આ વિસ્તારમાં એક અલગ અમદાવાદનો અનુભવ થાય છે. 2002ના તોફાનો પછી અમદાવાદમાં જુહાપુરા જેવા વિસ્તારોમાં મોટાપાયે લોકોનું સ્થળાંતર થયું છે જેમાં માત્ર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમદાવાદનો બહેરામપુરા વિસ્તાર શ્રમિક વર્ગના લોકોના રહેઠાણ વિસ્તાર તરીકે જાણીતો છે. અહીં રહેતા મોટાભાગના લોકો મહેનત-મજૂરી કરીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવે છે.


સામગ્રી: સવારે પાંચ વાગ્યે બંને ઉઠ્યા ત્યારે બંનેને ચાના કપ આપવામાં આવ્યા.

તેમને છેલ્લી વાર પૂછવામાં આવ્યું કે 'શું તેઓ મૅજિસ્ટ્રેટ સામે પોતાની આખરી વસિયત લખાવવા માગે છે?'

બંનેએ 'ના' કહી તે પછી બંનેના હાથમાં કડી અને પગમાં બેડી બાંધી દેવામાં આવી.

બ્લૅક વૉરન્ટમાં અપાયેલા સમયની દસ મિનિટ પહેલાં તેમને ફાંસીનો ફંદો લગાવેલો હતો તે પ્લૅટફૉર્મ તરફ આગળ વધવા માટે જણાવાયું.

'બ્લૅક વૉરન્ટઃ કન્ફેશન્સ ઑફ તિહાર જેલર' પુસ્તકના લેખક સુનિલ ગુપ્તા કહે છે:

"રંગા બહુ મજાકીયો માણસ હતો. તે પાંચ ફૂટ દસ ઇંચનો હતો."

"હંમેશાં ખુશ રહેતો હતો. પોતાને ફાંસી થવાની છે તેની પણ તેને ચિંતા નહોતી."

"તે વખતે 'રંગાખુશ' નામની બૉલીવૂડ ફિલ્મ આવી હતી."

"તેના ડાયલૉગ પોતે બોલ્યા છે એવું કહ્યા કરતો હતો. બિલ્લા ટૅક્સી ચલાવવાનું કામ કરતો હતો."

"તે લગભગ સાડા પાંચ ફૂટનો હતો. તે હંમેશા ગંભીર અને રોતડો જ રહેતો હતો."

"તે એવું કહ્યા કરતો કે રંગાએ મને ફસાવી દીધો. સામે રંગા એવું કહેતો કે બિલ્લાએ એને ફસાવી દીધો."

"તે બંને અંદરોઅંદર લડ્યા કરતા હતા."

જેલમાં રમતા બેડમિન્ટન-ફૂટબૉલ

સુનીલ ગુપ્તા આગળ જણાવે છે, "જેલના નિયમ પ્રમાણે ફાંસીની સજા થઈ હોય તેની દયાની અરજી રાષ્ટ્રપતિ નકારી ના દે ત્યાં સુધી તેને સામાન્ય કેદી જ ગણવાનો રહેતો હતો."

"અરજી રદ થઈ જાય તે પછી જ તેને બેડીઓ સાથે કાળ કોટડીમાં પૂરવામાં આવતો."

"હું જેલ ગયો ત્યારે હજી તેમની કાનૂની કાર્યવાહી ચાલતી હતી. મેં જોયું હતું કે તેઓ ક્યારેય બેડમિન્ટન તો ક્યારેય ફૂટબોલ રમતા હતા."

તે જમાનાનો સૌથી ક્રૂર અપરાધ

આ બંનેએ એવો તો કયો અપરાધ કર્યો હતો કે આખો દેશ તેમની ફાંસીની સજાની રાહ જોઈ રહ્યો હતો?

'બ્લેક વૉરન્ટ' પુસ્તકનાં સહલેખિકા અને હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સનાં રાજકીય તંત્રી સુનેત્રા ચૌધરીએ કહે છે, "આપણી પેઢીના રિપોર્ટર માટે જે રીતે નિર્ભયા કાંડ એક બહુ મોટો અપરાધકાંડ હતો, તે રીતે તે જમાનાના પત્રકારો માટે બિલ્લા અને રંગાનો કેસ સૌથી મોટો અપરાધકાંડ હતો."

"1982માં 16 વર્ષની ગીતા ચોપરા અને તેમના 14 વર્ષના ભાઈ સંજય ચોપરા એક કારમાં લિફ્ટ લઈને ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયો પર જઈ રહ્યા હતા."

"યુવવાણી કાર્યક્રમમાં તેઓ ભાગ લેવાના હતા. કમનસીબે તેમને લિફ્ટ આપનારા મુંબઈથી દિલ્હી આવેલા બે ગુંડાઓ હતા."

"તેઓ કોઈકનું અપરહણ કરીને ખંડણી વસૂલ કરવા માગતા હતા."

"આ બંને પૈસાવાળાના સંતાનો હશે એમ માનીને તેમનું અપહરણ કરી લીધું. જોકે, આખો કેસ પછી બળાત્કાર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

31 જાન્યુઆરી 1982ના રોજ તિહાર જેલમાં બે ખૂનખાર હત્યારા રંગા અને બિલ્લાને ફાંસીએ લટકાવી દેવાની તૈયારીઓ થઈ ચૂકી હતી.


સામગ્રી: સવારે સાત વાગ્યે બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરે લાલ કિલ્લાના નદી તરફના ઝરૂખે આવીને સવારની નમાઝ પઢી. તે પછી તેમણે જોયું કે યમુના પુલની પાસેના ટોલ હાઉસમાંથી ધુમાડો નીકળવા લાગ્યો હતો.

તેમણે ઝડપથી માણસને દોડાવ્યો અને પ્રધાન હકીમ અહસાનુલ્લા ખાન અને કિલ્લાની સુરક્ષાની જવાબદારી સંભાળતા કૅપ્ટન ડગ્લસને બોલાવ્યા.

માણસે આવીને જવાબ આપ્યો કે અંગ્રેજી સેનાની વરદી પહેરીને કેટલાક ભારતીય ઘોડેસવાર ખુલ્લી તલવારો સાથે યમુના પુલ પાર કરીને આ તરફ આવી રહ્યા છે. તેમણે પૂર્વ તરફના કિનારે આવેલા ટોલ હાઉસમાં લૂંટફાટ કરીને આગ લગાવી દીધી હતી.

બાદશાહને સંદેશ

આ સાંભળીને બાદશાહે શહેરના અને કિલ્લા બધા દરવાજા બંધ કરી દેવાનો હુકમ કર્યો.

જોકે ક્રાંતિકારીઓના નેતાએ કોઈક રીતે સાંજે ચાર વાગ્યે બાદશાહ પાસે સંદેશ મોકલ્યો કે તેઓ મળવા માગે છે.

તે બધા આવ્યા અને દીવાનેખાસમાં જમા થયા અને હવામાં બંદૂક અને પિસ્તોલના ધડાકા કર્યા.

તે વખતે દિલ્હીમાં રહેતા અબ્દુલ લતીફે 11 મે, 1857ના રોજ પોતાની રોજનીશીમાં લખ્યું હતું કે, "બાદશાહીની હાલત શતરંજના શહ અપાઈ ગયેલા બાદશાહ જેવી હતી. લાંબો સમય ચૂપ રહ્યા પછી બહાદુરશાહે કહ્યું કે મારા જેવા વૃદ્ધ માણસનું શા માટે અપમાન કરો છો? આટલો બધો શોરબકોર શાનો? અમારી જિંદગીનો સૂરજ હવે ઢળતી સાંજ તરફ છે. અમારી જિંદગીના આખરી દિવસો છે. હવે અમે એકલા જ રહેવા માગીએ છીએ."

ક્રાંતિકારીઓએ વારાફરતી બાદશાહને કર્યાં નમન

આ ઘટનાક્રમ વિશે ચાર્લ્સ મેટકાફે પોતાના પુસ્તક ટૂ નેશન્સ નૅરેટિવમાં લખ્યું છે.

મેટકાફે લખ્યું છે, "અહસાનુલ્લાહ ખાને સિપાહીઓને કહ્યું, તમે અંગ્રેજો માટે કામ કરો છો અને મહિને બાંધેલો પગાર મળે છે. બાદશાહ પાસે કોઈ ખજાનો નથી તે તમને કેવી રીતે પગાર આપશે?"

"સિપાહીઓએ જવાબ આપ્યો કે, 'અમે આખા દેશનો ખજાનો તમારી તિજોરીમાં લઈ આવીશું.' ઝફરે કહ્યું, 'અમારી પાસે સૈનિકો નથી, હથિયાર નથી કે નથી પૈસા.' તેઓએ કહ્યું કે 'અમને ફક્ત તમારી રહમત જોઈએ, અમે બધું આપના માટે લઈ આવીશું."

"ઝફર થોડી વાર ચૂપ રહ્યા. તાત્કાલિક નિર્ણય ના કરી શકવો એ તેમના સ્વભાવની નબળાઈ હતી. પરંતુ તે દિવસે તેમણે ફેંસલો કરવામાં વાર ના કરી અને હા પાડી દીધી. તેઓ ગાદી પર બેઠા અને બધા સિપાહીઓ વારાફરતી તેમની આગળ આવીને શીશ નમાવવા લાગ્યા અને તેમણે બધાના માથે હાથ મૂક્યો."

"કેટલાક સિપાહીઓએ કિલ્લાના કેટલા રૂમમાં જ આશરો લઈ લીધો અને કેટલાક દીવાનેઆમની સામે જ પથારી કરી દીધી."

ચાંદીનું સિંહાસન અને નવા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મે 1857ની વાત, રમઝાનનો 16મો દિવસ હતો.


સામગ્રી: સવાલ 1 : ગલવાનમાં 15-16 જૂનની રાતે શું થયું?

15-16 જૂને લદ્દાખની ગલવાન ઘાટીમાં એલએસી પર થયેલા ઘર્ષણમાં ભારતીય સેનાના એક કર્નલ સહિત 20 સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. ભારતનો દાવો છે કે ચીની સૈનિકોને પણ નુકસાન થયું છે, પરંતુ ચીન તરફથી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી.

ચીને પોતાની સેનાને કોઈ પણ નુકસાન થયાની વાત માની નથી. ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે પહેલાં કરતાં વધુ તણાવ થયો છે. બંને દેશો એકબીજા પર પોતાના વિસ્તારના અતિક્રમણનો આરોપ લગાવે છે.

કહેવાય છે કે ગલવાન ઘાટીમાં ભારત-ચીન લાઇન ઑફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (એલએસી) પર બંને સેનાઓ વચ્ચે થયેલા ઘર્ષણમાં હથિયાર તરીકે લોખંડના સળિયાનો ઉપયોગ થયો છે, જેના પર ખીલીઓ લાગેલી હતી.

ભારત-ચીન સીમા પર મોજૂદ ભારતીય સેનાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ બીબીસીને એ તસવીર મોકલી છે અને કહ્યું કે આ હથિયારથી ચીની સૈનિકોએ ભારતીય સૈનિકો પર હુમલો કર્યો હતો.

સવાલ 2 : હિંસક ઘર્ષણ અત્યારે કેમ થયું? તેની શરૂઆત ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ?

ભારત-ચીન સીમા પર વિવાદની શરૂઆત એપ્રિલના ત્રીજા અઠવાડિયામાં થઈ હતી, જ્યારે લદ્દાખ બૉર્ડર એટલે કે લાઇન ઑફ એક્ચ્યુલ કંટ્રોલ પર ચીન તરફથી સૈનિક ટુકડીઓ અને ભારે ટ્રકોની સંખ્યામાં વધારો થયો હતો, આવું રક્ષા વિશેષજ્ઞ જણાવે છે.

બાદમાં મે મહિનામાં સીમા પર ચીની સૈનિકોની ગતિવિધિઓ રિપોર્ટ કરાઈ હતી. ચીની સૈનિકો લદ્દાખમાં સીમાનું નિર્ધારણ કરનારા તળાવમાં પણ પેટ્રોલિંગ કરતાં દેખાયા હોવાની વાત સામે આવી હતી.

વર્ષ 2018-19ની વાર્ષિક રિપોર્ટમાં ભારત સરકારના રક્ષા મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે સરકારે ભારત-ચીન સીમા પર 3812 કિલોમીટરનો વિસ્તાર રોડનિર્માણ માટે રેખાંકિત કર્યો છે. તેમાં 3418 કિલોમીટરનો એક રોડ બનાવવાનું કામ બૉર્ડર રોડ્સ ઑર્ગેનાઇઝેશન એટલે કે બીઆરઓને આપવામાં આવ્યું છે. તેમાંની મોટા ભાગની પરિયોજનાઓ પૂરી થઈ ગઈ છે.

ભારત-ચીન સીમાવિવાદના જાણકારોનું માનવું છે કે આ નિર્માણકાર્ય બંને દેશ વચ્ચેના વિવાદનું અસલી કારણ છે, પરંતુ તેઓ એ પણ માને છે કે આ એકમાત્ર કારણ નથી. કેટલાક જાણકારો ભારત-ચીન સીમાવિવાદને ઘણી પરિસ્થિતિઓ સાથે જોડીને જુએ છે.

ભારતમાં જાણકારોના મંતવ્ય પ્રમાણે તેને ગત વર્ષે ઑગસ્ટમાં ભારત સરકાર દ્વારા કલમ 370ને દૂર કરવી, ભારતની વિદેશનીતિમાં છેલ્લા દિવસોમાં થયેલા ફેરફારો, ચીનની આંતરિક રાજનીતિ અને કોરોના સમયમાં વિશ્વની રાજનીતિમાં પોતાને જાળવી રાખવાના ચીનના પ્રયાસોને પણ જોડીને જોવું જોઈએ.

સવાલ 3 :...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભારત-ચીન વચ્ચેના સંબંધો આ સમયે નાજુક સ્થિતિમાં છે. બંને દેશ વચ્ચે 1962માં એક વાર યુદ્ધ થયું હતું, જેમાં ચીનની જીત થઈ હતી અને ભારતની હાર. ત્યારબાદ 1965 અને 1975માં પણ બંને દેશો વચ્ચે હિંસક ઘર્ષણ થયું હતું. આ તારીખો પછી ફરી એક વાર ભારત-ચીન સીમા પર સ્થિતિ આટલી તણાવભરી છે. 15-16 જૂનની રાતે ગલવાન ઘાટીમાં ભારત-ચીન સીમા પર બંને દેશ વચ્ચે જે કંઈ થયું, એ અંગે તમારા મનમાં અનેક સવાલો હશે. એ તમામ સવાલોના જવાબ તમે અહીં એકસાથે મેળવી શકો છો.


સામગ્રી: સવાલ એ થાય કે શું કૉંગ્રેસ અને શરદ પવારની રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટી (એનસીપી) ભાજપ અને શિવસેના સામે કોઈ મોટો પડકાર બની રહેશે કે પછી પાંચ મહિના પહેલાં યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણી જેવાં પરિણામો આવશે.

શું શિવસેના-ભાજપ 2014નું પ્રદર્શન રિપીટ કરશે કે વર્ષોથી મહારાષ્ટ્રની સત્તામાં રહેલા કૉંગ્રેસ-એનસીપી ફરીથી ઊભરી આવશે?

2014માં મહારાષ્ટ્રમાં શું થયું હતું?

2014માં દિલ્હીમાં નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં એનડીએની પૂર્ણ બહુમતીવાળી સરકાર બન્યા બાદ એ જ હવા છ મહિના બાદ થયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ ફેલાઈ હતી.

મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપના નેતૃત્વમાં સરકાર બની અને દેવેન્દ્ર ફડણવીસ મુખ્ય મંત્રી બન્યા. જોકે ભાજપને સ્પષ્ટ બહુમતી નહોતી મળી.

એ સમયે સીટોની વહેંચણી મુદ્દે 25 વર્ષ જૂનું ભાજપ-શિવસેનાનું ગઠબંધન તૂટી ગયું હતું અને બંને પક્ષો પોતાની રીતે ચૂંટણી લડ્યા હતા.

પરંતુ ચૂંટણી બાદ ત્રણ મહિનામાં જ શિવસેનાએ સમજૂતી કરી લીધી અને તેના 63 ધારાસભ્યો સરકારમાં સામેલ થઈ ગયા.

આ અગાઉ 1995માં શિવસેના-ભાજપની મહારાષ્ટ્રમાં સરકાર બની હતી, જે રાજ્યની પહેલી બિનકૉંગ્રેસી સરકાર હતી.

અગાઉ મહારાષ્ટ્રમાં 1999થી 2014 એટલે 15 વર્ષ કૉંગ્રેસ-એનપીસી ગઠબંધનની સરકાર રહી, પરંતુ 2014માં તેઓ ભાજપના મુકાબલે પાછળ રહી ગઈ હતી.

છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં શું થયું?

શિવસેના-ભાજપના ગઠબંધનથી મહારાષ્ટ્રમાં સરકાર તો બની, પરંતુ આંતરિક ઝઘડાને કારણે તેઓ ચર્ચામાં રહ્યા.

શિવસેના સત્તામાં સામેલ થઈ, પરંતુ ભાજપની રાજકીય અને આર્થિક નીતિઓ સામે હંમેશાં આક્રમક વલણ અપનાવ્યું. વિપક્ષ કરતાં પણ વધુ.

પછી તે નોટબંધી હોય, મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેનનો નિર્ણય હોય કે પછી મુંબઈ મેટ્રોના કારશેડનો વિરોધ- શિવસેનાએ હંમેશાં આક્રમક વલણ અપનાવ્યું.

છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં રાજ્યમાં થયેલી મોટા ભાગની ચૂંટણીમાં ભાજપ અને શિવસેનાની જીત થઈ છે.

પછી પંચાયતની ચૂંટણી હોય, નગરપાલિકા કે મહાનગરપાલિકા. શિવસેના-ભાજપે અલગઅલગ ચૂંટણી લડી, પરંતુ વિપક્ષોને મોકો ન આપ્યો.

મુંબઈ મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં બંને વચ્ચે જોરદાર જંગ જામ્યો.

એવું લાગતું હતું કે વર્ષથી મુંબઈમાં ચાલતી આવતી શિવસેનાની સત્તા છીનવાઈ જશે.

પરંતુ શિવસેનાના વધુ બે કૉર્પોરેટર ચૂંટાઈને આવ્યા અને મુંબઈ તેમના જ હાથમાં રહ્યું. જોકે બંને વચ્ચેના ઝઘડા છતાં શિવસેના સરકાર રહી.

સરકાર સામે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો પણ લાગ્યા અને તેનાથી રાજકીય ઊથલપાથલ પણ મચી.

સરકારમાં નંબર ટુ પર રહેલા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીની તારીખ જાહેર થઈ છે. 288 બેઠકવાળી મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા માટે 21 ઑક્ટોબરે મતદાન યોજાશે. જ્યારે 24 ઑક્ટોબરે મતગણતરી થશે.


સામગ્રી: સવાલ જરા અટપટો છે. પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળના જલપાઈગુડી જિલ્લાના અલીપુરદ્વાર વિસ્તારમાં આવો નિયમ અને પરંપરા છે.

જલપાઈગુડીના અલીપુરદ્વારની પંચાયતના સંથાલ વિસ્તારમાં વર્ષો જૂની આ અનોખી પરંપરા આજે પણ જોવા મળે છે.

એ વાત અલગ છે કે હવે સમાજ અને લોકલાજના ડરથી લોકો ભૂલથી પણ યુવતીઓ પર રંગ લગાવતા નથી.

આ વિસ્તારમાં ઓછામાં ઓછા એક ડઝન લોકો એવા છે કે જે છોકરીઓ પર રંગ લગાવવાની સજા ભોગવી ચૂક્યા છે અને એ પણ તેમની સાથે લગ્ન કરીને.

લગ્ન ન કરો તો દંડ ભરો

પંચાયતના વૃદ્ધો કહે છે કે જો યુવતીને રંગ લગાડવાની ભૂલ કોઈ એવી વ્યક્તિથી થઈ છે કે જેઓ વિવાહ માટે યોગ્ય નથી તો તે વ્યક્તિ દંડની રકમ ભરીને માફી મેળવી શકે છે.

સંથાલ સમાજના પટગો ટુડૂ જણાવે છે, "હોળીના દિવસે જો કોઈ યુવક ભૂલથી યુવતીને રંગ લગાવી દે તો તેમણે યુવતી સાથે લગ્ન કરવાં પડે છે. જો કોઈ કારણોસર લગ્ન થતાં નથી તો તે યુવકની હેસિયત પ્રમાણે દંડ નક્કી કરવામાં આવે છે. દંડની ન્યૂનતમ રકમ પાંચ સો રૂપિયા છે."

આ જ કારણ છે કે સંથાલના યુવક કોઈ યુવતી સાથે રંગોથી હોળી રમતા નથી.

સંથાલ સમાજમાં હોળી રંગથી નહીં, પણ પાણીથી રમવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર પુરુષ માત્ર પુરુષ સાથે જ હોળી રમી શકે છે.

પરંપરા અને પવિત્રતા

રંગોથી રમ્યા બાદ વન્યજીવોના શિકારની પરંપરા છે. શિકારમાં જે વન્યજીવનું મૃત્યુ થાય છે તેને પકાવીને સામૂહિક ભોજન તૈયાર થાય છે.

સંથાલના વિજય મુંડા કહે છે, "આધુનિકતાના જમાનામાં પણ અમારા વિસ્તારમાં આ નિયમોનું પાલન થાય છે. તેનો ઉદ્દેશ આ તહેવારની પવિત્રતા જાળવી રાખવાનો છે. હોળીના દિવસે આ સામાજિક પરંપરા તોડવાની હિંમત કોઈ કરતું નથી."

હોળી રમવાના દિવસો પણ સમાજના અગ્રણીઓ નક્કી કરે છે.

સમાજનો દરેક વર્ગ હોળીની આ વર્ષો જૂની પરંપરાથી ખુશ છે. પરંતુ બદલતા સમયની સાથે યુવા પેઢી તેમાં ફેરફાર લાવવાના પક્ષમાં છે.

હેમલતા મુંડા કહે છે, "આ પરંપરા વર્ષો જૂની છે. આધુનિકતાના આ જમાનામાં તેમાં ફેરફાર લાવવાની જરૂર છે. અમને પણ હોળીના રંગોથી રમવાની છૂટ મળવી જોઈએ."

બીજી તરફ સમાજના અગ્રણી માલદો હાંસદા કહે છે, "સમાજમાં વર્ષો જૂની પરંપરાને બદલવી યોગ્ય પણ નથી અને શક્ય પણ નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શું હોળીના દિવસે કોઈ યુવતીને રંગ લગાડવાની સજા તેની સાથે લગ્ન કરીને ભોગવવી પડે?


સામગ્રી: સવિતાબહેન ધોરાલિયાનું કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું છે

આ દૃશ્યો તાજેતરમાં કોરોનાને કારણે ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિનાં છે. છેલ્લા એક વર્ષથી રાજ્યમાં કોરોનાની સ્થિતિ પ્રવર્તમાન છે અને આ સ્થિતિ દિવસે અને દિવસે વિકરાળ બની રહી છે.

એવા કેટલાય લોકો છે, જેમને મૃત્યુ એટલા માટે મળ્યું, કેમ કે તેમને કાં તો સમયસર ઓક્સિજન, વૅન્ટિલેટર કે હૉસ્પિટલમાં પથારી સુધ્ધાં ન મળ્યાં. જોકે, સરકારનું કહેવું છે કે બધી વ્યવસ્થાઓ પૂરતી છે અને પ્રોટોકોલ પ્રમાણે દરદીઓનું ધ્યાન રાખવાનું છે એમાં મોડું થતું હોય છે.

બુધવાર સાંજની સ્થિતિ પ્રમાણે રાજ્યમાં 39 હજાર 250 દરદી  હતા, જેમાંથી 250 વૅન્ટિલેટર પર હતા. રાજ્યમાં કુલ મૃત્યુઆંક ચાર હજાર 995 ઉપર પહોંચ્યો છે.

24 કલાકમાં માતા-પુત્રનાં મૃત્યુ

શાંતિલાલ ધોરાલિયાનું પણ અમદાવાદમાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું

ધ્રાંગધ્રાનાં ધોરાલિયાના પરિવારે કોરોનાને લીધે ચોવીસ કલાકની અંદર માતા અને પુત્ર બંને ગુમાવ્યાં.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં ધોરાલિયા પરિવારના પ્રવીણભાઈએ કહ્યું, "મારાં બા સવિતાબહેનને કોરોના હોવાનું માલૂમ પડ્યું. ડૉક્ટરે તરત કહ્યું કે હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરો. બાને ઓક્સિજનની જરૂર હતી. ધ્રાંગધ્રાની હૉસ્પિટલમાં ઓક્સિજન મળતો નથી. તેથી બાને અમે સુરેન્દ્રનગર લઈ ગયાં."

"ત્યાં તેમને થોડો ઓક્સિજન આપવામાં આવ્યો. સ્થિતિ જોતાં બાને વૅન્ટિલેટર પર મૂકવા પડે તેમ હતાં, પરંતુ તેની કોઈ સગવડ નહોતી. તેથી બાનું અવસાન થયું."

સવિતાબહેન 12મી એપ્રિલે અવસાન પામ્યાં, એના 24 કલાકમાં તેમના મોટા પુત્ર શાંતિલાલ પણ કોરોનાનો ભોગ બન્યા.

પ્રવીણભાઈ ઉમેરે છે,  "મારા મોટા ભાઈને કોરોના બાની અગાઉ થયો હતો અને તેમને સારવાર અર્થે અમદાવાદમાં ખાનગી હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં તેમને ઓક્સિજન સહિતની સગવડ મળી ગઈ હતી. છતાં પણ કારમા કોરોનાએ ભાઈનો જીવ લઈ લીધો."

'પહેલાં ખાટલો અને પછી વૅન્ટિલેટર ન મળ્યાં'

નવસારીમાં રહેતા 57 વર્ષીય ચંદુભાઈ અવાડિયાને વૅન્ટિલેટર ન મળ્યું અને મૃત્યુ થયું

નવસારીમાં રહેતા 57 વર્ષીય ચંદુભાઈ અવાડિયાને પહેલાં હૉસ્પિટલમાં ખાટલો ન મળ્યો અને જ્યારે પથારી મળી ત્યારે વૅન્ટિલેટર ન મળ્યું. કોરોના સામેની જંગ તેઓ હારી ગયા અને દેહ છોડ્યો.

તેમના પુત્ર સતીષભાઈ અવાડિયાએ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "નવસારીથી લઈને બીલીમોરા અને સુરતની કેટલીય ખાનગી હૉસ્પિટલમાં બાપુજીને દાખલ કરવા માટે પ્રયાસ કર્યા, પરંતુ ત્યાં ખાટલા જ ખાલી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સ્મશાનોમાં ચિતાઓ ઠરતી નથી, મૃતદેહો વેઇટિંગમાં છે. ઍમ્બ્યુલન્સો અને શબવાહિનીઓ ઑવરટાઇમ કરી રહી છે. હૉસ્પિટલના સ્ટાફે ત્યાં જ પોતાનું ઘર બનાવી લીધું છે. કેટલાકને સારવાર માટે હૉસ્પિટલમાં બેડ નથી મળતી અને સીધી મરણપથારી જ મળે છે.


સામગ્રી: સશસ્ત્ર સીમા દળના કૅમ્પમાં જવાન નેમચંદ મીણા ગાઢ ઊંઘમાં હતા તેના લીધે તેમનાથી કૉલ મિસ થઈ ગયો.

બીજો કૉલ આવ્યો ત્યારે આંખ ઊઘડી અને સમાચાર સાંભળી તેઓ સીધા કૅમ્પ ઑફિસરના ઘર તરફ દોડ્યા.

અલવર રાજસ્થાનથી તેમના વચલા ભાઈનો ફોન આવ્યો હતો. તેમણે ફોનમાં કહ્યું, "આપણો ભાઈ સત્યનારાયણ હવે આ દુનિયામાં હયાત નથી."

"પિતાજીને જાણ કરી નથી. થોડી વાર પહેલાં જ તેનો મૃતદેહ ટ્રેનના પાટા પરથી મળ્યો. માંડ એની ઓળખ થઈ શકી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

છત્તીસગઢમાં નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારમાં રાત્રે સુરક્ષાદળોની મુસાફરી પર પણ પ્રતિબંધ હોય છે. દિવસ ના ઊગે ત્યાં સુધી કોઈ આરો નહોતો. આખરે સવારે ચાર વાગ્યે નેમચંદ જબલપુર જવા માટે નીકળ્યા.

તેથી નેમચંદે દિવસ ઊગવાની રાહ જોઈ. સવારે ચાર વાગે તેઓ જબલપુર જવા નીકળ્યા. વાયા આગરા અને દૌસા થઈને 24 કલાક પછી ઘરે પહોંચ્યા.

એ રાત્રે જ અલવર જિલ્લાના બહડકો ગામના રહેવાસી અને રાજસ્થાન પોલીસના હેડ-કૉન્સ્ટેબલ બાબુલાલ મીણા ઘરે પણ અલવરની એક ખાનગી હૉસ્પિટલમાંથી ફોન આવ્યો.

સામેની વ્યક્તિએ કહ્યું, "તમારો દીકરો ઋતુરાજ ગંભીર હાલતમાં છે, જલદી પહોંચો."

બાબુલાલ મીણા ફોન મૂકીને, પત્ની સાથે રવાના થવાની તૈયારીમાં જ હતા ત્યારે તેમને અલવરના જ એક પોલીસ મથકથી ફોન આવ્યો અને ત્યાં પહોંચવા માટે કહેવાયું.

આ પ્રકારના જ ફોન બે યુવક, મનોજ મીણા અને અભિષેક મીણાના ઘરે પણ આવ્યા હતા.

આ ફોન આવ્યાના દોઢ કલાક પછી સત્યાનારાયણ, ઋતુરાજ અને મનોજ મીણાના પરિજનો તેમના મૃતદેહો સાથે કિનારે બેસીને શોક કરી રહ્યા હતા.

અભિષેકના પરિજનો પોલીસ સાથે એક ઍમ્બુલન્સમાં ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલા પોતાના દીકરાને લઈને રાજધાની જયપુર તરફ જવા રવાના થઈ ગયા હતા.

ટ્રેનની સામે કૂદકો

આ ચાર યુવકો જેમની ઉંમર 17થી 24 વર્ષની વચ્ચે હતી. તેમણે 20મી નવેમ્બરની સાંજે અલવર રેલવે સ્ટેશન પરથી પસાર થઈ રહેલી જયપુર-ચંદીગઢ એક્સપ્રેસ ટ્રેન સામે કૂદકો માર્યો હતો.

જોકે, એ રાત્રે તેઓ એકલા નહોતા. તેમના બે મિત્રો રાહુલ અને સંતોષ પણ તેમની સાથે હતા.

આ યુવકોએ એકબીજાને ફોન કરીને કથિત રીતે ટ્રેનના પાટે બોલાવ્યા હતા, જ્યાં તેઓ અવારનવાર અવરજવર કરતા હતા.

ઘટનાના બીજા દિવસે પોલીસની પૂછપરછમાં રાહુલે કહ્યું, "અમે મજાક-મસ્તી કરી રહ્યા હતા. બધા લોકો હસી રહ્યા હતા. કોઈ ગંભીર વાત નહોતી થઈ."

"એ લોકો એવું બોલી રહ્યા હતા કે અમે મરીશું અને સાથે તું પણ મરીશ."

"તેમાંથી એક યુવકે કહ્યું 'સિગારેટ આપ ભાઈ' એટલે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

છત્તીસગઢના નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારમાં 20મી નવેમ્બરે રાત્રે સાડા અગિયાર વાગે કોન્ડા વિસ્તારમાં એક ફોન આવ્યો.


સામગ્રી: સસ્તું ગુજરાતી ખાવાની લહાયમાં લુટાયેલા કલ્પેશ પંડ્યાએ ઉપરોક્ત શબ્દોમાં પોતાની આપવીતી કહી.

કલ્પેશ પંડ્યાએ કોરોનાના સમયમાં લાગુ કરાયેલા લૉકડાઉનમાં ઑનલાઇન ઑર્ડર કર્યો હતો અને છેતરપિંડીનો ભોગ બન્યા હતા.

તેમણે કહ્યું કે લૉકડાઉન દરમિયાન તેઓ ઘરે પૂરાયેલા રહેતા હતા. શાકભાજીથી માંડીને તમામ વસ્તુનું રૅશનિંગ હતું અને મોટા ભાગનો સમય તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર કાઢતા હતા.

તેઓ કહે છે, "એવામાં મારી નજર એક દિવસ સોશિયલ મીડિયામાં આવેલી એક જાહેરાત પર પડી."

"જાણીતી ગુજરાતી રેસ્ટોરાંની બે થાળી 100 રૂપિયામાં આપવાની ઑફર હતી. એમાં આપેલા નંબર પર મેં ફોન કર્યો તો મને કહ્યું કે લોકડાઉન છે એટલે 100 રૂપિયામાં બે થાળી આપીશું."

ઓટીપી આપ્યો ને ખાતામાંથી પૈસા ગાયબ

સોશિયલ મીડિયા પર છેતરામણી જાહેરાત

કલ્પેશ પંડ્યા કેવી રીતે ઑનલાઇન ચીટિંગનો ભોગ બન્યા એની વિસ્તારથી વાત કરે છે.

તેઓ કહે છે, "ઑફર અનુસાર બુકિંગના માત્ર 10 રૂપિયા આપવાના અને ઘરે ફૂડની ડિલિવરી થાય એટલે બાકીના પૈસા આપવાના રહેશે."

"મને થયું કે ઑફર વાજબી છે એટલે મેં ઑનલાઇન 10 રૂપિયાનું  પૅમેન્ટ કર્યું. એની સાથે જ એક ઓ.ટી.પી. આવ્યો અને સામેથી ફોન આવ્યો કે સાંજે 6.30 વાગ્યે ફૂડ ડિલિવરી મળશે. ઍડ્રેસ લખવો અને બુકિંગ ઓટીપી આપો."

"મેં ઓટીપી નંબર આપ્યો અને કલાકમાં મારા ખાતામાંથી 18,000 રૂપિયા ઊપડી ગયા. સાંજે ફૂડ તો આવ્યું જ નહીં."

"આમ સસ્તું ખાવાનું મેળવવાની લહાયમાં મેં 18000 ગુમાવી દીધા."

કલ્પેશ પંડ્યાનું કહેવા અનુસાર, તેઓએ હોટલના મલિકનો નંબર શોધીને એમને ફોન કર્યો તો એમણે કહ્યું કે આવી કોઈ સ્કીમ જ નથી અને હોટલ લૉકડાઉનને કારણે બંધ છે.

બીબીસીએ મોરબીમાં રહેતા અને જાણીતી ગુજરાતી હોટલના માલિક ગોપાલ ઠાકરનો સંપર્ક કર્યો.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે "લૉકડાઉનમાં કોઈએ અમારી હોટલના નામનું એક સોશિયલ મીડિયા પર પેજ બનાવ્યું હતું. અમારી મોરબી, રાજકોટ, અમદાવાદ સહિત ગુજરાતમાં ઘણી શાખાઓ છે."

"અમે એક ગુજરાતી થાળી 280 રૂપિયામાં વેચીએ છીએ અને આ પેજ પર 100 રૂપિયામાં બે થાળી આપવાની વાત હતી."

"એમાં બુકિંગ પેટે માત્ર 10 રૂપિયા આપવાના અને બાકીના પૈસા હોમ ડિલિવરી વખતે આપવાના હતા. એટલે ઘણા લોકો એમાં લલચાઈ ગયા."

ગોપાલ ઠાકર કહે છે કે તેમની હોટલનું નામ મોટું એટલે લોકો પૈસા આપતા હતા.

આરોપીઓ આવા લોકો પાસેથી ઓટીપી મેળવીને એમના ખાતામાંથી પૈસા પડાવી લેતા હતા.

આ કૌભાંડમાં કોઈના ખાતામાંથી પાંચ હજાર ગયા તો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"લૉકડાઉનમાં અમે સોશિયલ મીડિયાનો બહુ ઉપયોગ કરતા હતા. એ વખતે ધ્યાનમાં આવ્યું કે એક જાણીતી ગુજરાતી રેસ્ટેરાં એકદમ સસ્તામાં ગુજરાતી થાળી આપતી હતી. બુકિંગના નજીવા પૈસા લઈને બાકીના પૈસા હોમ ડિલિવરી વખતે આપવાના હતા. અમે ઑનલાઇન પૈસા આપ્યા અને થોડી વારમાં મારા ખાતામાંથી હજારો રૂપિયા ઊપડી ગયા."


સામગ્રી: સહર તાબાર 50 પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવી ચૂક્યાં છે

ઈરાની ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટારે અમેરિકન ઍક્ટ્રેસ એન્જલિના જૉલી જેવાં દેખાવવા માટે તમામ હદો વટાવી દીધી અને તેમની ધરપકડ કરાઈ છે.

તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ અનુસાર સહર તાબારની ઈશનિંદા અને હિંસા ઉશ્કેરવા જેવા આરોપો હેઠળ ધરપકડ કરાઈ છે.

નોંધનીય છે કે ગયા વર્ષે તાબારની કેટલીક તસવીરો વાઇરલ થતાં તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં છવાઈ ગયાં હતાં.

કહેવાય છે કે તેઓ 50 પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવી ચૂક્યાં છે. જોકે, તેમના દ્વારા પોસ્ટ કરાયેલી તમામ તસવીરો એડિટ થયેલી હતી.

સહર તાબાર છે કોણ?

સહરને એન્જલિના જૉલીના ઝૉમ્બી વર્ઝન ગણાવાયાં હતાં

બીબીસી મિડલ ઇસ્ટ ઍનાલિસ્ટ સેબેશ્ચિયન અશર પ્રમાણે, 22 વર્ષીય સહર તાબાર પોતાની તસવીરો અને વીડિયોના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં છવાઈ ગયાં હતાં, જેમાં તેમને એન્જલિના જૉલીના ઝૉમ્બી વર્ઝન ગણાવાયાં હતાં.

તેઓ જણાવે છે કે એન્જલિના જૉલી જેવો દેખાવ મેળવવા માટે કરાયેલી સર્જરીઓને કારણે તેમનાં ગાલ, હોઠ અને નાક વિચિત્ર બની ગયાં છે.

તેઓ પોતાના પ્રશંસકોને એ વાતનો પણ સંકેત આપી ચૂક્યાં છે કે આ ઝૉમ્બી જેવો દેખાવ મેક-અપ અને ડિજિટલ એડિટિંગને કારણે શક્ય બન્યો છે.

તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ અનુસાર, સામાન્ય જનતા દ્વારા કરાયેલી ફરિયાદો બાદ સહરની ધરપકડ કરાઈ હતી. તેમનાં પર ઈશનિંદા, ગેરકાયદેસર રીતે સંપત્તિ મેળવવી, દેશના ડ્રેસ-કોડનું અપમાન, યુવાનોને ભ્રષ્ટાચારના આચરણ માટે ઉશ્કેરવા તેમજ હિંસા માટે ઉશ્કેરણી જેવા ગંભીર આરોપો લગાવાયા છે.

ત્યાર બાદથી જ તેમનું ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ પણ ડિલીટ કરી દેવાયું છે.

આ સાથે જ તેઓ ઘણા એવા ઈરાની ઑનલાઇન સ્ટાર અને ફૅશન બ્લૉગરની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયાં છે જેઓ દેશના કાયદા સાથે સંઘર્ષમાં આવ્યા છે.

તેમની ધરપકડ થતાં સોશિયલ મીડિયામાં લોકો સત્તાધીશોના આ પગલાને વખોડી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સહર તાબાર એન્જલિના જૉલીના "ઝોમ્બી" વર્ઝન જેવી દેખાતાં હોવાના કારણે લાઇમલાઇટમાં આવ્યાં હતાં.


સામગ્રી: સાંકિતિક ફોટો

આ અંગે વધુ વિગતો આપતા પોલીસ અધિક્ષક અભિનવ દેશમુખે કહ્યું, “આ ઑપરેશનમાં નક્સલીઓનાં મૃત્યુની સંખ્યામાં વધારો થવાની સંભાવના છે. આ ઑપરેશન દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં પ્રચાર સામગ્રી જપ્ત કરવામાં આવી છે.”

ગઢચિરૌલી જિલ્લાના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઑફ પોલીસે કહ્યું, "અમને અત્યાર સુધી દસથી વધુ નક્સલીઓનાં મોતના સમાચાર મળ્યા છે. આ ઑપરેશન અમારા સી-60 દળના જવાનોએ કર્યું છે."

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ દળ ભામરાગઢ વિસ્તારના તાડગામના જંગલોમાં સર્ચ ઑપરેશન માટે ગયું હતું. જ્યાં રવિવારે સવારે નકસલિયો સાથે તેમની અથડામણ થઈ.

આ અથડામણ લાંબા સમય સુધી ચાલી. આ અથડામણ બાદ નક્સલિઓના દસથી વધુ મૃતદેહ એકઠા કરવામાં આવ્યા છે.

સાંકેતિક ફોટો

અથડામણમાં બે મોટા નક્સલ કમાંડર સાઇનાથ અને શિનૂના મોતના સમચાર છે, જો કે પોલીસે હજી એની પુષ્ટિ નથી કરી.

પોલીસ આ અથડામણને મોટી સફળતા માની રહી છે.

અભિનવ દેશમુખે જણાવ્યું "આ વર્ષે છઠ્ઠી વખત આવી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. અગાઉના પગલાંમાં, 8 નક્સલવાદીઓ માર્યા ગયા હતા અને ત્રણ નક્સલવાદીઓ માર્યા ગયા હતા."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

છત્તીસગઢની સીમાથી અડીને મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરૌલી જિલ્લામાં પોલિસ અને નકસલીઓ વચ્ચેની અથડામણમાં દસથી વધુ નક્સલીઓનું મૃત્યુ થયું છે.


સામગ્રી: સાંકેતિક ચિત્ર

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કુલ 82 કેસમાંથી 41 જેટલા કેસ લોકલ ટ્રાન્સમિશનના છે એવું ગુજરાત સરકારે 30 માર્ચે કહ્યું હતું. 5 એપ્રિલે સાંજ સુધીમાં ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કેસોની સંખ્યા 128 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત સરકાર પ્રમાણે 31 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં મૃત્યુ પામનાર છ દર્દીઓમાંથી ત્રણ દર્દીઓના કેસ પણ લોકલ ટ્રાન્સમિશનના હતા. 5 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં મૃતકોની સંખ્યા 11 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સોમવારે એટલે કે 30 માર્ચે છઠા દર્દીનું મૃત્યુ થયું ત્યા સુધી સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓ 50 ટકા જેટલાં દર્દીઓને ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો એ જાણી શકાયું નથી.

ભારતમાં કોવિડ-19ના કારણે થયેલા મૃત્યુનો દર મહારાષ્ટ્ર અને બીજા રાજ્યોની સરખામણીમાં ગુજરાતમાં વધારે છે.

મહારાષ્ટ્ર એ રાજ્ય છે જ્યાં કોરોના વાઇરસના સૌથી વધારે કેસ સામે આવ્યા છે.

1 એપ્રિલ, બુધવારે ગુજરાત સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ રાજકોટમાં સાત, ગાંધીનગરમાં નવ, સુરતમાં ચાર અને ભાવનગરમાં પાંચ સંક્રમિત દર્દીઓને લોકલ ટ્રાન્સમિશનની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા.

સરકાર પ્રમાણે દેશમાં હજી કોરોના વાઇરસ સંક્રમણ બીજા તબક્કામાં  છે. કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન કોરોના વાઇરસનો ત્રીજો તબક્કો છે જેમાં સમુદાયમાં સંક્રમણનો ખતરો મોટા પાયે વધી જાય છે.

આઈએમઆરસીના ડાયરેક્ટર ડૉ કમલેશ સરકારે ભાર્ગવ પરીખ સાથે વાતચીતમાં કહ્યું, “ગુજરાતમાં અત્યાર સુધી લોકલ ટ્રાન્સમિશન થઈ રહ્યું છે, કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન નથી થયું.”

વાઇરસના સ્રોતની ખબર નથી

ગ્રાફિક્સ

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ મુજબ મૃત્યુ પામનારા છ દર્દીઓ કોરાના વાઇરસનો ચેપ લાગવા ઉપરાંત પણ અન્ય બીમારીઓથી પણ પીડાતા હતા.

અખબારે લખ્યું હતું કે અમદાવાદના ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનર ઑમ પ્રકાશ માચરા કહ્યું છે કે વાઇરસને લીધે મૃત્યુ પામનારાં અમદાવાદના બે દર્દીઓને સંક્રમણ કઈ રીતે થયું એ જાણી શકાયું નથી.

આ ઉપરાંત અમદાવાદના વધુ એક દર્દીને સંક્રમણ કઈ રીતે થયું એ પણ જાણી શકાયું નથી.

જોકે, તંત્રનું માનવું છે કે આ દર્દી તબીબી ક્ષેત્રે સંકળાયેલા હોઈ અજાણતાં જ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવ્યા હશે.

ત્યારે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને ભાવનગરમાં જિલ્લા ચિકિત્સા અધિકારી ડૉ એ કે તાવિયાડે કહ્યું કે કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કારણે મૃત્યુ પામનારાં 45 વર્ષીય મહિલાની કોઈ ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી નહોતી....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

જ્યારે ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનની ચિંતા વધી રહી છે ત્યારે ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણથી મૃત્યુ પામનારા અમુક દર્દીઓને ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો એ જાણી નથી શકાયું.


સામગ્રી: સાંકેતિક ચિત્ર

ઝાયડસના સ્થાપક અને ડાયાબિટીઝની સારવારમાં નિષ્ણાત મનાતા ડૉ. વી. એન. શાહનું કહેવું છે કે અનલૉક પછી સતત વધતા સંક્રમણને કારણે આવા દર્દીઓ માટે ખતરો વધ્યો છે અને તેમણે વધારે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે.

નિષ્ણાતો મુજબ કોરોના સંક્રમણની સૌથી વધારે અસર જે લોકો પર થઈ તેમાં ડાયાબિટીસ, બ્લડપ્રેશર, કિડનીની બીમારીના દર્દી તથા અન્ય ગંભીર બીમારીથી પીડાતા દર્દીઓ સામેલ છે.

ડૉ. વી. એન. શાહે કહ્યું કે કોરોનાના ચેપગ્રસ્તોમાં ડાયાબિટીસ, બલ્ડપ્રેશરથી પીડિત દરદીઓમાં પણ એ લોકોની પરિસ્થિતિ વધારે ગંભીર થતી હતી, જેમના શરીરમાં સ્થૂળતા હતી.

તેમણે જણાવ્યું  કે ભલે અનલૉક થઈ ગયું હોય પરંતુ ડાયાબિટીઝના દર્દીઓ માટે ઘરની બહાર બિનજરૂરી જવું એ ગુના આચરવા જેવું છે, કારણકે તેમના માટે ખતરો વધારે છે.

ડૉ. વી. એન. શાહ સાથે બીબીસી ગુજરાતીની વાતચીતના મુખ્ય અંશ અહીં વાચો:

ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ અનલૉકમાં કોરોનાથી કેવી રીતે બચવું, ડૉ. વી. એન. શાહ શું કહે છે?

પ્રશ્ન: સરકાર અને નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે લૉકડાઉનને કારણે કોરોના વાઇરસને ઝડપથી ફેલાતો અટકાવી શકાયોહોત, પરંતુ અનલૉક-1 પછીથી સંક્રમણ ગુજરાત સહિત ભારતનાં અન્ય રાજ્યોમાં સતત વધી જ રહ્યા છે. તો શું આ ચિંતાનો વિષય છે?

ડૉ. શાહ: અનલૉક પછી બેદરકારીપૂર્વક વર્તનને કારણે કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ વધ્યું છે.

અનલૉકને કારણે લોકો માને કે કોરોના વારઇસ જતો રહ્યો છે, તો એ લોકોની ગેરસમજણ થાય છે.

બિનજરૂરી બહાર ફરતા લોકો પોતાના પરિવારને ઘરે આવીને ખતરામાં નાખે છે.

બીજું ગુજરાતમાં ટેસ્ટની સંખ્યા વધવાથી ચેપને જલદી પકડી પાડવામાં આવે છે, એટલે કોરોનાના કેસ પણ વધ્યા છે અને દર્દીઓને ગંભીર થતા રોકી પણ શકાયા છે.

અનલૉકમાં શું સાવચેતી રાખવી?

પ્રશ્ન: વૃદ્ધો અથવા પાંચ વર્ષથી નાનાં બાળકોને કોરોના સંક્રમણનો ચેપ લાગવાનો સૌથી વધારે ખતરો હોય છે, પરંતુ યુવાનોમાં સંક્રમણ અને મૃત્યુ પણ જોવા મળ્યાં છે.

ગુજરાતમાં યુવાનો અને વૃદ્ધોમાં કેટલા પ્રમાણમાં કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ જોવા મળ્યું છે?

ડૉ. શાહ: એક સંશોધન પ્રમાણે અમદાવાદ કે જ્યાં ગુજરાતમાં સૌથી વધારે કોરોનાના દર્દીઓ જોવા મળ્યા, ત્યાં મુખ્ય કોવિડ હૉસ્પિટલ જેમકે સિવિલ હૉસ્પિટલ અને વી.એસ. હૉસ્પિટલમાં મૃત્યુ પામનારા લોકોમાં 80-83 ટકા જેટલા દર્દીઓમાં ઓબેસિટી, ડાયાબિટીસ, કૅન્સર, કિડનીના રોગ અને બીપીની ફરિયાદ હતી.

આમ યુવા વર્ગમાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ ઓછાં જોવાં મળ્યાં છે અને એમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કેસોની સંખ્યામાં ઉત્તરોઉત્તર વધારો થઈ રહ્યો છે.


સામગ્રી: સાંકેતિક ચિત્ર

સુરક્ષા એજન્સીઓએ આ લોકો પર ઝારખંડની 'પથ્થલગડી ચળવળ' સાથે સંકળાયેલા હોવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો છે.

આ ત્રણ લોકોમાંથી મહિલા મહીસાગર જિલ્લામાંથી પકડાયાં જ્યારે બાકીના બે પુરુષ તાપીના વ્યારામાંથી પકડાયા છે. આ ત્રણેય આરોપી મૂળે ઝારખંડનાં છે.

એટીએસના ઈન્ચાર્જ એસ.પી. દીપેન ભદ્રને બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું હતું, "આ લોકો ગુજરાતના વ્યારા અને મહીસાગરમાં સતિપતિ આદિવાસી લોકોને વર્તમાન સરકાર વિરુદ્ધ ભડકાવી રહ્યા હતા."

દક્ષિણ ગુજરાત આદિવાસી બહુમતી ધરાવતો વિસ્તાર છે. અહીંના ડાંગ, પંચમહાલ, દાહોદ જેવા જિલ્લામાં મોટા પ્રમાણમાં આદિવાસી વસતી વસે છે.

સતિપતિની વાત કરીએ તો વર્ષ 1930ના દાયકામાં કથિતરૂપે આદિવાસીઓનો એક એવો સંપ્રદાય અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો, 1947માં ભારતને આઝાદી મળ્યા પછી પણ ભારતની સરકાર આણ સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી દીધો હતો.

ગુજરાતના તાપી જિલ્લામાંથી શરૂ થયેલા આદિવાસીઓનો આ સંપ્રદાય સતિપતિ સમુદાય તરીકે ઓળખાય છે અને આઝાદીનાં 70 વર્ષથી વધારે વીતી ગયાં હોવા છતાં તે સ્થાનિક, રાજ્ય કે પછી ભારત સરકારના નિયમોને માનવાનો ઇન્કાર કરે છે.

શું છે સતિપતિ સમુદાય?

સાંકેતિક ચિત્ર

ગુજરાતના આદિવાસી બહુમતી ધરાવતા જિલ્લાઓમાં આદિવાસીઓનો એક સમુદાય એવો પણ છે કે જે માને છે કે ભારતને આઝાદી મળી તે પહેલાં બ્રિટનનાં મહારાણી વિક્ટોરિયાએ સતિપતિ સમુદાયના સ્થાપક કુંવર કેસરીસિંહને જંગલની જમીન અને નદીઓ તથા અન્ય પ્રાકૃતિક સંસાધનનો હક ભેટમાં આપ્યો હતો.

આદિવાસીઓનો આ સમુદાય સ્થાનિક, રાજ્ય કે પછી કેન્દ્રીય સરકારને માનતો નથી તથા કોઈ પણ સરકારી ગતિવિધિમાં ભાગ લેતો નથી.

કેટલાક અખબારી અહેવાલોમાં ગુજરાત સરકારના અધિકારીઓને એમ કહેતાં ટાંકવામાં આવ્યા છે કે સતિપતિ આદિવાસીઓ રૅશન કાર્ડ કે પછી ચૂંટણી કાર્ડ પણ નથી બનાવતા. સરકારના રસીકરણ કાર્યક્રમ અને આરોગ્યને લગતા અન્ય કાર્યક્રમોમાં પણ ભાગ નથી લેતા.

ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં ઇતિહાસના પ્રોફેસર અરૂણ વાઘેલાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું "સતિપતિ સમુદાય પોતાને મૂળનિવાસી તરીકે માને છે અને તેઓ સમજે છે કે જંગલની જમીન, પાણી અને અન્ય સંસાધનો પર તેમનો સીધો અધિકાર છે. તેઓ સરકારની દખલગીરીને સ્વીકારતા નથી."

"60-70 વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં આવેલા સમુદાય વિશે મૌખિક ઇતિહાસ વધારે પ્રસરાયો છે. સતિપતિ સમુદાય બહારના લોકોનો સ્વીકાર કરવા નથી માગતા. તેઓ જે ઉગાડે એ જ ખાય અને પોતાને ત્યાં જે બને તેનાંથી જ કામ ચલાવે. તેઓ સમૂહ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં મહિસાગર અને તાપી જિલ્લામાંથી ઍન્ટી ટેરરિસ્ટ સ્ક્વૉડે એક મહિલા સહિત ત્રણ લોકોની ધરપકડ કરી છે, જેમના પર વ્યારા અને મહીસાગરમાં સતિપતિ અદિવાસી લોકોને ઉશ્કેરવાનો આરોપ લાગ્યો હતો.


સામગ્રી: સાંકેતિક તસવીર

અખબારોના પહેલા પાને છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી આવા સમાચાર છવાયેલા છે.

પ્રવાસીઓની સૌથી મોટી ફરિયાદ એ હોય છે કે તેમને ટ્રેનસંબંધી જે માહિતી આપવામાં આવે છે એ સાચી નથી હોતી.

પ્રવાસીઓ કહેતા હોય છે કે તેમને રેલવે તરફથી જે મેસેજ મોકલવામાં આવે છે, તે ઘણીવાર ખોટી માહિતી આપતા હોય છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

જોકે, કેટલાક લોકો એવા પણ છે, જેઓ માને છે કે ધુમ્મસ હશે તો ટ્રેનો મોડી થશે જ. પણ તેની સાચી માહિતી નથી આપવામાં આવતી એ મોટી મુશ્કેલી છે.

પ્રવાસીઓની માફક રેલવેને પણ તેની પોતાની કેટલીક મુશ્કેલી હોય છે. ટેક્નિકલ બાબતોની સાથે રેલવેની કાર્યપદ્ધતિ પણ ગૂંચવણભરી છે.

ભારત અને વિદેશમાંની ટેકનોલોજિ વચ્ચે શું ફરક છે?

સાંકેતિક તસવીર

બીબીસીએ આ સંબંધે ભારતીય રેલવેના સીપીઆરઓ નિતિન ચૌધરી સાથે વાત કરી હતી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આપણા દેશની સરખામણીએ વિદેશમાં સિગ્નલિંગ વ્યવસ્થા થોડી અલગ હોય છે.

વિદેશમાંની ટ્રેન કન્ટ્રોલ સિસ્ટમને યુરોપિયન ટ્રેન કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ કહેવામાં આવે છે અને એ અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજિ છે.

જેમાં ઉપગ્રહ, ગ્રાઉન્ડ બેઝ્ડ ઇન્સ્ટોલેશન અને કમ્પ્યુટર્સ વડે દરેક ટ્રેનની સ્થિતિ અને દરેક ટ્રેનની મૂવમેન્ટ પર નજર રાખવામાં આવે છે.

નિતિન ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર વિદેશમાં ઉપગ્રહની મદદ વડે ટ્રેનના સિગ્નલ્સને એક સેન્ટ્રલ લોકેશન સિસ્ટમ પર મોનિટર કરવામાં આવે છે.

ભારતમાં એવી વ્યવસ્થા નથી. ભારતમાં સેટેલાઈટ કમ્યુનિકેશનના આધારે સિગ્નલ મોકલવામાં આવતા નથી.

તેનો અર્થ એ કે કોઈ ટ્રેન એક સ્ટેશન પરથી રવાના થાય છે ત્યારે એ સિગ્નલ આપે છે.

આ સિગ્નલ આગલા સ્ટેશને પહોંચતાં પહેલાં અને પાછલું સ્ટેશન છોડવા દરમ્યાન આપવામાં આવે છે.

આ  વ્યવસ્થામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.

આ પરિસ્થિતિમાં ટ્રેનચાલક વિઝિબિલિટીની સમસ્યાને કારણે સિગ્નલ જ ન જોઈ શકે તો તેની પાસે ટ્રેન રોકી દેવાનો એકમાત્ર વિકલ્પ હોય છે.

ઘણીવાર ચાલક ટ્રેનને રોકી દેવાને બદલે ટ્રેનની સ્પીડ ઘટાડી નાખે છે.

નિતિન ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર, ચાલક સ્પીડને કન્ટ્રોલ કરીને ટ્રેન ન ચલાવે અને વિઝિબિલિટીની સમસ્યાને કારણે તેને રેડ સિગ્નલ દેખાય જ નહીં તો દુર્ઘટનાની શક્યતા વધી જાય છે.

ટ્રેનશા માટે ધીમી ગતિએ ચાલે કે અટકી જાય?

સાંકેતિક તસવીર

ભારતીય રેલવેના પ્રિન્સિપલ ચીફ ઈલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિઅર આર. કે. તિવારીએ આ સવાલનો જવાબ આપ્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે ટ્રેનોની ગતિ કે તેમને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

'60થી વધુ ટ્રેનો ધુમ્મસને કારણે વિલંબથી ચાલી રહી છે.....ધુમ્મસને કારણે 21 ટ્રેનો રદ્દ.'


સામગ્રી: સાંકેતિક તસ્વીર

12,000 કિલોમીટર દૂર સુધી ત્રાટકી શકતી ડીએફ-17 અમેરિકાના કોઈ પણ વિસ્તારમાં એક કલાકમાં પહોંચી શકે છે.

આ મિસાઇલ વાયુમંડળમાં નીચલા સ્તરે ઉડે છે. તેથી તેને અવરોધવાનું પણ આસાન નહીં હોય.

સાઉથ ચાઇના મૉર્નિંગ પોસ્ટ અખબારમાં આ અઠવાડિયે એક સમાચાર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા.

એ સમાચાર અનુસાર, ડીએફ-17 અમેરિકાની એન્ટી મિસાઇલ થાડ સિસ્ટમને નિષ્ફળ બનાવીને પોતાનું કામ કરી શકે છે, એવું મકાઉસ્થિત સંરક્ષણ નિષ્ણાત એન્ટની વોંગ ડોંગ માને છે.

જાપાનના ઓનલાઇન ઇન્ટરનેશનલ ન્યૂઝ મેગેઝિન ધ ડિપ્લોમેટના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન અત્યાર સુધીમાં બે પરીક્ષણ કરી ચૂક્યું છે.

ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મીએ પ્રતિ કલાક 7680 માઇલની ગતિએ આગળ વધતાં આવાં રોકેટ્સનું પરીક્ષણ ગયા નવેમ્બરમાં કર્યું હતું.

એ સિસ્ટમનો ઉપયોગ ડીએફ-17 જેવી મિસાઇલો છોડવા માટે કરી શકાય છે.

ચીનની આ સિદ્ધિ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે?

આ વિશે બીબીસીનાં સંવાદદાતા માનસી દાશે સંરક્ષણ નિષ્ણાત અને સોસાયટી ફોર પૉલીસી સ્ટડીઝ સાથે સંકળાયેલા કોમોડોર ઉદય ભાસ્કર સાથે વાત કરી હતી.

ચીનની નવી મિસાઇલ સિસ્ટમ વિશેનો ઉદય ભાસ્કરનો દૃષ્ટિકોણ જાણો.

શું છે હાઇપર સૉનિકબેલિસ્ટિક મિસાઇલ?

સાંકેતિક તસ્વીર

આ એક નવીન પ્રકારનું હાઇપરસોનિક ગ્લાઇડ મિસાઇલ હોય છે.

તેમાં ક્રૂઝ મિસાઇલ તથા બેલિસ્ટિક મિસાઇલ બન્નેની ખૂબી સામેલ છે અને એ આ પ્રકારનાં મિસાઇલની વિશેષતા છે.

બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ધરતીના વાયુમંડળમાંથી બહાર નીકળીને એક પેરાબોલિક પાથમાં જાય છે અને ફરી ધરતીના વાયુમંડળમાં આવી જાય છે.

આ પ્રકારની મિસાઇલની ત્રાટક ક્ષમતા 3,000થી 7,000 કિલોમીટર સુધીની હોય છે. આવી મિસાઇલને હાઇપરસોનિક એચજીવી પણ કહેવામાં આવે છે.

ભારત માટે જોખમી કેમ?

સાંકેતિક તસ્વીર

આ મિસાઇલનું લક્ષ્ય અમેરિકા હોય તો ભારત પણ હોઈ શકે છે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

જોકે, ચીને અત્યાર સુધી આપેલી માહિતી અનુસાર, આ મિસાઇલ 3,000 કિલોમીટર સુધી અચૂક ત્રાટકી શકે છે.

હાઇપર એચજીવી મિસાઇલો વાયુમંડળમાં ઘણા નીચલા સ્તરે આગળ વધતી હોવાથી તેની મારકક્ષમતા વધી જાય છે.

એ કારણસર જ આવી મિસાઇલો એન્ટી મિસાઇલ સિસ્ટમ માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.

જોખમી હોવાથી પ્રતિબંધ લાદવો જરૂરી

અમેરિકાએ તેની થાડ મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ દક્ષિણ કોરિયામાં લગાવી છે.

બેલેસ્ટિક મિસાઇલોને રોકવા માટે શક્તિશાળી દેશોએ મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ વિકસાવી છે.

અલબત, હાઇપર એચજીવીને રોકવાનું કામ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ચીનના સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના દેશની નવી હાઇપરસોનિક બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડીએફ-17ની આક્રમણક્ષમતા અમેરિકા સુધીની છે.


સામગ્રી: સાંકેતિક તસ્વીર

મહારાષ્ટ્રના પૂણેમાં રહેતી નિશરીન સૈફ સાથે આવું કરવામાં આવ્યું હતું.

એ ઘટનાને યાદ કરતાં નિશરીન કહે છે, "એ વખતે હું સાત વર્ષની હતી. મને બરાબર યાદ નથી, પણ એ ઘટનાની ધૂંધળી તસ્વીર આજે પણ મારી સ્મૃતિમાં છે."

નિશરીને બીબીસીને જણાવ્યું, "મારી મમ્મી મને સાથે લઈને નીકળી હતી. અમે એક નાનકડા ઓરડામાં પહોંચ્યાં હતાં, જ્યાં એક સ્ત્રી પહેલેથી બેઠી હતી."

"તેમણે મને સુવડાવીને મારી પેન્ટી ઉતારી નાખી હતી."

નિશરીને ઉમેર્યું હતું, "એ સમયે તો બહુ પીડા થઈ ન હતી. એવું લાગ્યું હતું કે કોઈ સોઈ ભોંકી રહ્યું છે."

"ખરી પીડાનો અનુભવ બધું પુરું થયા બાદ થયો હતો. પેશાબ કરવામાં એ પછી ઘણાં દિવસો સુધી તકલીફ થતી હતી. તીવ્ર પીડાને કારણે હું રડી પડતી હતી."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ ગામની મહિલા આગેવાનો માટે ‘વિકાસ’ દલિતોથી શરૂ થાય છે

નિશરીન મોટાં થયાં ત્યારે ખબર પડી હતી કે તેમનું ખતના કરવામાં આવ્યું હતું.

સામાન્ય રીતે પુરુષોનું ખતના કરવામાં આવતું હોય છે, પણ દુનિયાના કેટલાક દેશોમાં સ્ત્રીઓએ પણ આ ખતરનાક પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે.

આ દેશોમાં ભારતનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં બોહરી એટલે કે વોહરા મુસ્લિમ સમુદાય(દાઉદી અને સુલેમાની બોહરા)માં આ પ્રથા ચલણમાં છે.

ભારતમાં વોહરા સમુદાયના લોકો મોટેભાગે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, આંધ્ર પ્રદેશ, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં વસે છે.

કુલ દસ લાખથી વધુ લોકોની વસતી ધરાવતો આ સમુદાય ઘણો સમૃદ્ધ છે. દાઉદી વહોરા સમુદાય ભારતમાં સૌથી વધુ શિક્ષિત સમાજ પૈકીનો એક છે.

નિશરીન સૈફ વોહરા સમુદાયમાંથી આવે છે અને એ કારણસર બાળપણમાં તેમનું ખતના કરવામાં આવ્યું હતું.

મહિલાઓનું ખતના એટલે શું?

સાંકેતિક તસ્વીર

ખતનાને 'ખફ્દ' અથવા 'ફીમેલ જેનિટલ મ્યુટિલેશન' (એફજીએમ) પણ કહેવામાં આવે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની પરિભાષા અનુસાર, 'એફજીએમની પ્રક્રિયામાં છોકરીના જનનાંગના બહારી હિસ્સાને કાપી નાખવામાં આવે છે અથવા તેની બહારની ત્વચા કાઢી નાખવામાં આવે છે.'

આ પ્રક્રિયાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ માનવાધિકારનું ઉલ્લંઘન ગણે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહાસભાએ 2012ના ઓગસ્ટમાં એક ઠરાવ પસાર કર્યો હતો. એફજીએમની પ્રક્રિયા પર સમગ્ર વિશ્વમાં પૂર્ણવિરામ મૂકવાનો સંકલ્પ એ ઠરાવમાં કરવામાં આવ્યો હતો.

મહિલાઓ પરના ખતના બાબતે જાગૃતિ ફેલાવવા અને તેને રોકવાના હેતુસર સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘે દર વર્ષની છઠ્ઠી ફેબ્રુઆરીને 'ઈન્ટરનેશનલ ડે ઓફ ઝીરો ટોલરન્સ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

તમારા શરીરનો હિસ્સો કોઈ બળજબરીથી કાપી નાખે તો? તેને કોઈ પણ રીતે યોગ્ય સાબિત કરી શકાય? ન કરી શકાય, પરંતુ ભારત સહિતના વિશ્વના ઘણા દેશોમાં આવું કરવામાં આવી રહ્યું છે.


સામગ્રી: સાંકેતિક તસ્વીર

વાત થોડી અજબ છે, પણ તાઇવાનમાં આવો એક કિસ્સો બહાર આવ્યો છે.

તાઇવાનની સુપ્રીમ કોર્ટે એક દીકરાને તેની માતાને પૈસા ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

અદાલતે જણાવ્યું હતું કે એ દીકરાને તેના માતાએ પાળીપોષીને મોટો કર્યો હતો. દાંતનો ડોક્ટર બનાવ્યો હતો. તેના બદલામાં દીકરાએ માતાને પૈસા ચૂકવવા પડશે.

અદાલતના આદેશ અનુસાર, ડેન્ટિસ્ટ દીકરાએ તેની માતાને લગભગ 6.10 કરોડ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.

મા-દીકરા વચ્ચે થયો હતો કોન્ટ્રાક્ટ

સાંકેતિક તસ્વીર

વાસ્તવમાં ડેન્ટિસ્ટની માતાએ દીકરા સાથે 1997માં એક કરાર કર્યો હતો. એ સમયે તેમનો દીકરો 20 વર્ષનો હતો.

કોન્ટ્રેક્ટમાં શરત હતી કે દીકરો નોકરી કરતો થશે પછી તેની માસિક આવકના 60 ટકા નાણાં માતાને ચૂકવશે.

કોન્ટ્રેક્ટ પર સહી કરી હોવા છતાં દીકરો માતાને પૈસા આપતો ન હતો.

માતા કોન્ટ્રેક્ટની શરત જણાવતી હતી ત્યારે દીકરો સવાલ કરતો હતો કે સંતાનને પાળીપોષીને મોટાં કરવા બદલ કોઈ માતા તેની પાસેથી પૈસા માંગે?

જોકે, અદાલતે કોન્ટ્રેક્ટને ધ્યાનમાં રાખીને માતાની તરફેણ કરી છે.

માતાને અત્યાર સુધીના તમામ નાણાં વ્યાજ સાથે ચૂકવવાનો આદેશ અદાલતે આપ્યો છે.

કઈ રીતે થયું નિરાકરણ?

માતાએ દીકરાઓને દાંતના ડોક્ટર બનાવવા માટે હજારો ડોલર્સ ખર્ચ્યા હતા.

આ કેસમાંની માતાનું નામ જાણવા મળ્યું નથી, પણ તેમની અટક લુઓ છે. લુઓ બે દીકરાનાં માતા છે.

પતિ સાથે છૂટાછેડા થયા બાદ લુઓએ બન્ને દીકરાઓને એકલપંડે ઉછેર્યા હતા.

લુઓએ જણાવ્યું હતું કે દીકરાઓને ડેન્ટિસ્ટ બનાવવા માટે તેમણે હજારો ડોલર્સ ખર્ચ્યા હતા, પણ વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકો તેમની સંભાળ લેશે કે નહીં તેની ચિંતા રહેતી હતી.

તેથી લુઓએ બન્ને દીકરાઓ પાસે, તેઓ કમાતા થશે પછી તેમની કમાણીનો એક હિસ્સો માતાને આપશે તેવી શરતવાળા કોન્ટ્રેક્ટ પર સહી કરાવી હતી.

સ્થાનિક મીડિયાના સમાચાર અનુસાર, લુઓના મોટા દીકરાએ માતાને ઓછા નાણાં ચૂકવીને સમાધાન કરી લીધું છે.

લુઓનો નાનો દીકરો એવી દલીલ કરે છે કે કોન્ટ્રેક્ટ પર સહી કરી ત્યારે તેની ઉંમર નાની હતી. તેથી કોન્ટ્રેક્ટને ગેરકાયદે ગણવો જોઈએ.

નાના દીકરાએ જણાવ્યું હતું કે ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી તેણે તેની માતાના ડેન્ટલ ક્લિનિકમાં જ વર્ષો સુધી કામ કર્યું હતું.

એ દરમ્યાન લુઓએ ઘણી કમાણી કરી હતી અને એ નાણાંનું પ્રમાણ લુઓ હાલ જે માગણી કરી રહ્યાં છે તેના કરતાં ઘણું વધારે છે.

અદાલત શું કહે છે?

સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રવક્તાએ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

માતા-પિતાએ પાલનપોષણ કર્યું હોવાથી કોઈ દીકરા કે દીકરીએ તેમને પૈસા આપવા પડે એવું તમે ક્યારેય સાંભળ્યું છે?


સામગ્રી: સાંજના સમયે અચનાક 'દિલીપ ભૈયા ઝિંદાબાદ'ના નારા શરૂ થઈ ગયા.

કોંગ્રેસના કાર્યકર્તાઓ આ નારાઓ સ્થાનિક નેતાના સમર્થનમાં લગાવી રહ્યાં છે. કાર્યકર્તાઓએ દિલીપ ભૈયાના હારતોરા કર્યા અને સેલ્ફી લીધી.

અમિતની બાજુમાં જ રઘુનાથ પણ પ્રચાર સામગ્રી વેચવાનું કામ કરે છે.

અમતિના સ્ટૉલની સામે એક કાર આવી ઊભી રહે છે. તેમાં બેસેલા લોકો કોંગ્રેસના ઝંડાની કિંમત પૂછે છે.

કારમાં બેસેલા લોકોએ કહ્યું કે કાપડ બરાબર નથી અને અને કિંમત પણ વધારે છે.

અમિત ઝંડાને પાછો લઈને મૂકી દે છે. અમિતે એ સજ્જનોને કહ્યું કે 'તમે અહીંથી મારી દુકાન બંધ કરાવશો?'

સંગઠનની નબળાઈ અને આર્થિક તંગી

રઘુનાથના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે કમલનાથ કાર્યાલયે આવે, ત્યારે ઝંડાનું વેચાણ વધી જાય છે.

કોંગ્રેસની પ્રચાર સામગ્રીનાં ઓછા વેચાણનું કારણ આપતા રઘુનાથે કહ્યું, "15 વર્ષથી ભાજપનું શાસન છે, કોંગ્રેસ પાસે પૈસા જ ક્યા છે? પૈસા તો ભાજપ પાસે છે."

ત્યારે એ યુવકે રઘુનાથને કહ્યું 'એટલે જ કહું છું કે ભાજપના ઝંડા વેચો.' રઘુનાથે કઈ પણ જવાબ આપ્યો નહીં.

અહીંના કોંગ્રેસ કાર્યલાયનું નામ ઈંદિરા ભવન છે. કાર્યાલયની બહાર ઈંદિરા ગાંધીની પ્રતિમા મૂકાયેલી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કાર્યાલયના ત્રીજા માળે ચૂંટણી પ્રભારી દીપક બાબરિયા બંધ હૉલમાં કોંગ્રેસી નેતાઓની વચ્ચે ઘેરાયેલા છે.

એ લોકોમાંથી કેટલાક લોકો જિલ્લા પ્રમુખ બનાવવાની ભલામણ કરી રહ્યાં છે. કેટલાક લોકોની ઇચ્છા છે કે તેમને અલ્પસંખ્યક વિભાગના પ્રમુખ બનાવવામાં આવે.

ટોળામાંના એક સજ્જે માગણી કરી કે તેમને બુંદેલખંડ જવા માટે ગાડીની વ્યવસ્થા કરી આપવામાં આવે અને ગાડી વીઆઈપી હોવી જરૂરી છે.

દીપક બાબરિયાએ પોતાની બૅગમાંથી કાગળ કાઢ્યો અને એ વ્યક્તિને કહ્યું નીચે જતા રહો.

થોડી વારમાં તે સજ્જન પાછા ઉપર આવ્યા, તેમની સાથે અન્ય વ્યક્તિ પણ હતા.

એ વ્યક્તિએ બાબરિયાને કહ્યું 'ગાડી શા માટે નહીં મળે?'

ત્રણે વચ્ચે વાતચીત થઈ, પરંતુ કોઈ ઉકેલ નીકળ્યો નહીં.

કોંગ્રેસના મતે, વર્ષ 2003-2008 અને 2013ની ચૂંટણીમાં સંગઠનમાં સંપ નહોતો, જ્યારે આ વખતે સંગઠનમાં એકતા છે.

જોકે, કોંગ્રેસની સમસ્યા સંપ નથી. લાંબા સમયથી સત્તાથી દૂર રહેવાના કારણે કોંગ્રેસ નાણાકીય ભીડમાં છે, કોંગ્રેસ પાસે શિવરાજસિંહ જેવો લોકપ્રિય ચહેરો નથી.

દીપક બાબરિયા આ તમામ વાતોને સ્વીકારે છે, પરંતુ તેમના મતે રાજ્યમાં ભાજપ વિરોધી લહેર છે અને કોંગ્રેસ તમામ પડકારોને ઝીલવા સક્ષમ છે.

બાબરિયા કહે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભોપાલમાં ચિનાર પાર્ક સામે અમિત કોંગ્રેસની પ્રચાર સામગ્રીઓ વેચવાનું કામ કરે છે. કોંગ્રેસનું કાર્યાલય નજીકમાં જ છે.


સામગ્રી: સાંજે 7.45 સુધી 150 વોર્ડ પૈકી 146 વોર્ડોની મતગણતરી થઈ અને તેમાં તેલંગણા રાષ્ટ્ર સમિતિને 56, ભાજપનાને 46 અને એઆઈએમઆઈએમને 42 વોર્ડની બેઠક મળી છે. કૉંગ્રેસને ફક્ત બે વોર્ડની બેઠક મળી છે.

ગ્રેટર હૈદરાબાદ નગર નિગમની ચૂંટણી દિગ્ગજ નેતાઓને પ્રચારમાં ઊતારવાનું ભાજપને ફળ્યું છે અને પાર્ટી ગત ચૂંટણીની 4 વોર્ડ બેઠકથી સીધી 46 વોર્ડ બેઠક પર પહોંચી ગઈ છે.

ગ્રેટર હૈદરાબાદની સ્થાનિક ચૂંટણીની મતગણતરીમાં શરૂઆતના ભાજપ આગળ હતું તે અંગે ભાજપના નેતા ડી અરવિંદે ટિપ્પણી કરી છે કે 'તેલંગણાની જનતાને પરિવર્તન જોઈએ છે અને પાર્ટી આ જાણે છે.'

ગ્રેટર હૈદરાબાદ નગર નિગમ (જીએચએમસી) ચૂંટણીની મતગણતરી શુક્રવારે સવારે આઠ વાગ્યે શરૂ થઈ હતી.

15 વર્ષ પછી, પ્રથમ વખત આ ચૂંટણીમાં મત-પત્રોનો ઉપયોગ થયો. ચૂંટણીમાં લગભગ 74.1 લાખ મતદારોમાંથી લગભગ સાડા 34 લાખ મતદારોએ મતદાન કર્યું.

મતગણતરીમાં સુરક્ષાને ખાસ ધ્યાન રાખવા માટે બધી કામગીરી સીસીટીવી કૅમેરામાં રૅકૉર્ડ કરવામાં આવી રહી છે.

તેલંગાણા રાજ્ય ચૂંટણી પંચે શહેરમાં 30 સ્થળોએ મતગણતરી કેન્દ્રો બનાવ્યા છે.

જીએચએમલીના 150 વૉર્ડોમાં એક ડિસેમ્બરના મતદાન થયું હતું અને એક વૉર્ડમાં ગુરુવારે ફરી મતદાન કરાવવામાં આવ્યું હતું.

એક ડિસેમ્બરના મતદાન દરમિયાન મતપત્રોમાં ખામી મળ્યા પછી ઓલ્ડ મલકપેટ વૉર્ડમાં ફરી મતદાન કરાવવામાં આવ્યું હતું.

હૈદરાબાદના પૂર્વ મેયર અને એઆઈએમઆઈએમના નેતા મોહમ્મદ માજિદ હુસૈન મહેંદીપટનમથી જીતી ગયા છે.

IPLમાં અમદાવાદની ટીમને સ્થાન મળી શકશે?

મોટેરા સ્ટેડિયમ

અમદાવાદ મિરરના અહેવાલ અનુસાર ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બૉર્ડ (બીસીસીઆઈ) 24 ડિસેમ્બરે યોજાનારી વાર્ષિક જનરલ મિટિંગમાં આઇપીએલમાં બે નવી ટીમ ઉમેરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. જેમાં અમદાવાદની ટીમ ઉમેરાય તેની પ્રબળ શક્યતા છે.

હાલમાં જ અમદાવાદમાં મોટેરા સ્ટેડિયમ તૈયાર થયું છે જે ફ્રૅન્ચાઇઝીઓની પહેલી પસંદ હોઈ શકે છે. આ સિવાય બીજી ટીમ લખનૌ, કાનપુર અથવા પુણેની હોઈ શકે છે.

BCCI માટે ટીમોને કંઈ સિઝનથી આઈપીએલમાં સમાવવી તે આકરો નિર્ણય છે. કારણ કે જો બીસીસીઆઈ 2021ની આઈપીએલ માર્ચ-એપ્રિલ મહિનામાં રમાડવા માગતી હોય તો નવી ટીમને યોગ્ય સમય નહીં મળે.

ઑક્શન, પ્લાનિંગ અને રિટેન્શનની નીતિ અને બીજા અનેક કારણોથી તેમના માટે રમવું અઘરું થશે.

એક એવી પણ વાત છે કે ફ્રૅફ્ન્ચાઇઝી ટીમોને આપી દેવામાં આવે પણ ટીમોને 2022માં રમાડવામાં આવે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં પોલીસે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગ્રેટર હૈદરાબાદ નગર નિગમની ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી, તેલંગણા રાષ્ટ્ર સમિતિ અને એઆઈએમઆઈએમ વચ્ચે ભારે રસાકરી થઈ છે પણ એક પણ પાર્ટીને બહુમત મળ્યો નથી.