સામગ્રી: મહિલાઓનાં ધરણાં

રાજ્યના પાટનગર ગાંધીનગરની કડકડતી ઠંડીમાં પચાસેક દિવસથી ધરણાં કરી રહેલાં મહિલાઓએ હવે આમરણ અનશન આદર્યાં છે.

તેમની ફરિયાદ છે કે અનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારોને મેરિટનો લાભ આપવામાં આવ્યો નથી.

તો સામે પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ, બ્રહ્મસમાજ અને કરણીસેનાએ પણ દલિત, આદિવાસી, ઓ.બી.સી. (અધર બૅકવર્ડ ક્લાસ, અન્ય પછાત જ્ઞાતિ) વર્ગનાં મહિલાઓને મેરિટનો લાભ આપવામાં આવશે, તો બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલાઓને અન્યાય થશે તેમ કહી બાંયો ચડાવી છે.

અનુસૂચિત જાતિ, જનજાતિ અને ઓબીસીના સત્તાપક્ષના સાંસદો અને ધારાસભ્યોએ જ નહીં અનામત વર્ગના કેટલાક મંત્રીઓએ પણ અનામત વર્ગનાં મહિલાઓને એલઆરડીની ભરતીમાં અન્યાય અંગે મુખ્ય મંત્રીને પત્ર લખ્યા છે.

ત્યારે ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે તેમને ટોણો મારી આ બધું કૉંગ્રેસનું કારસ્તાન હોવાનું જણાવ્યું હતું.

જૂનાગઢની સરકારી કચેરીમાં પટાવાળા તરીકે ફરજ બજાવતા મ્યાંજરભાઈ હૂંણે પોતાનાં બે દીકરાને એલઆરડીની ભરતીમાં અન્યાય થયો છે તેવી સ્યૂસાઈડ નોટ સાથે કચેરીમાં જ આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.

તેને કારણે ભારતીય જનતા પક્ષના માલધારી-રબારી સમાજના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓને સરકારે તાબડતોબ જૂનાગઢ દોડાવવા પડ્યા હતા.

ગીર, બરડા વિસ્તારના માલધારીઓને આદિવાસી ગણી તેમને અનામતનો લાભ મળે છે.

હવે આદિવાસીઓએ પણ ગીર-બરડાના આદિવાસીઓને અપાયેલા આદિવાસી તરીકેના કથિત ખોટાં સર્ટિફિકેટ રદ કરવાની માગણી સાથે પાટનગરમાં અચોક્કસ મુદતનાં ધરણાં શરૂ કર્યાં છે.

હાલ તો સરકાર અનામતના મુદ્દે કોર્ટનું કે સબજ્યુડિસ મેટર હોવાનું બહાનું કાઢીને બેસી રહી છે, પરંતુ તેને અનામત તરફીઓ અને વિરોધીઓની ઝાળ બચાવી શકવાની નથી.

અનામતનો ઉદ્ભવ

ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 14થી 16માં દેશના પ્રત્યેક નાગરિકને સમાનતાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.

પરંતુ અનુચ્છેદ 16(4)માં અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિ માટે અનામતની જોગવાઈ કરવાથી સમાનતાના હકનો ભંગ થશે નહીં તેમ જણાવ્યું છે.

1950માં બંધારણ અમલમાં આવ્યું ત્યારથી જ અનુસૂચિત જાતિ (દલિત) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (આદિવાસી)ને રાજકીય, શૈક્ષણિક અને વહીવટમાં અનામત બેઠકો આપવામાં આવી છે.

જાતિભેદ, અસ્પૃશ્યતા અને અત્યાચારને કારણે દલિતોને કે જંગલોમાં વસવાટ તથા અન્ય વિષમ પરિસ્થિતિને કારણે આદિવાસીઓને અનામત આપવામાં આવી છે.

પરંતુ વાસ્તવમાં બંધારણમાં અનામતની જોગવાઈ સાથે પ્રતિનિધિત્વનો ખ્યાલ જોડાયેલો છે.

વિધાનગૃહોમાં, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં અનામતના મુદ્દે ફરી ઘમસાણ મચ્યું છે. લોકરક્ષકદળની ભરતીમાં અનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારો પોતાને થયેલા અન્યાય વિરુદ્ધ આંદોલન કરી રહ્યાં છે.


સામગ્રી: મહિલાઓની આ લોકતાંત્રિક ઝુંબેશને પગલે સુપ્રીમ કોર્ટ, સંસદ, સરકાર અને રાજકીય પક્ષોને કેટલાક પગલાં લેવા પડ્યા છે.

ત્રિપલ તલાકના વિરોધમાં લાવવામાં આવેલો કાયદો મુસ્લિમ વીમૅન (પ્રૉટેક્શન ઑફ રાઈટ્સ ઑન મૅરેજ) બિલ, 2017 આ જ ઝુંબેશનું પરિણામ છે.

મુસ્લિમ મહિલાઓનો અવાજ રૂંધવામાં આવ્યો

આ કાયદા ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતાં પહેલાં આની પૃષ્ઠભૂમિ ઉપર એક નજર કરવી જરૂરી છે.

મહિલાઓ માટે ન્યાય અને સમાનતાના સવાલ ઉપર હંમેશાંથી દેશમાં રાજનીતિ થતી આવી છે. પછી તે હિંદુ મહિલાઓ હોય, ખ્રિસ્તી હોય કે પછી મુસલમાન મહિલાઓ હોય. ભૂતકાળમાં સતી અને વિધવા વિવાહને મુદ્દે રાજનીતિ થઈ જ છે..

સબરીમાલા અને અન્ય મંદિરોમાં મહિલાઓના પ્રવેશને મુદ્દે આજે પણ સંઘર્ષ ચાલુ છે. પરંતુ એમ કહેવું અતિશયોક્તિ નથી કે પિતૃસત્તાક રાજનીતિનો સૌથી મોટો શિકાર તો દેશની મુસ્લિમ મહિલાઓ જ થતી આવી છે.

ચુસ્ત રૂઢિવાદી ધાર્મિક જૂથોનાં સામાજિક અને રાજકીય વર્ચસ્વને લીધે મુસ્લિમ મહિલાઓના અવાજને હંમેશાં રૂંધવામાં આવ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એટલું જ નહીં, પારિવારિક મુદ્દાઓમાં પણ મહિલાઓ મુસ્લિમોના ધાર્મિક ગ્રંથ કુરાન અને ભારતીય બંધારણમાં આપવામાં આવેલા અધિકારોથી પણ વંચિત રહી છે.

ઑલ ઇન્ડિયા પર્સનલ લૉ બોર્ડ જેવી પુરુષવાદી શક્તિઓએ મુસ્લિમ કાયદામાં સુધારાનો સતત વિરોધ કર્યો છે.

જેને લીધે દેશમાં મૌખિક ત્રિપલ તલાકનું કાયમી ધોરણે ચલણ રહ્યું છે. જોકે, આની પરવાનગી પવિત્ર કુરાનમાં ક્યાંય નથી.

મહિલાઓ અદાલતનો દરવાજો ખખડાવે તો પર્સનલ લૉ બોર્ડ કહે છે કે અમારા મઝહબમાં દખલ કરવાનો અધિકાર કોર્ટ કે સરકારને નથી.

સચ્ચાઈ એ છે કે મૌખિક ત્રિપલ તલાક પોતે જ મઝહબમાં સૌથી મોટી દખલ છે.

ઇસ્લામમાં વચેટીયાઓનું સ્થાન નથી

જ્યારે ત્રિપલ તલાક અને હલાલા જેવી અમાનવીય અને ગેર-ઇસ્લામી હરકતો થાય છે ત્યારે પર્સનલ લૉ બોર્ડ મૌન સેવે છે.

પણ મુસલમાન મહિલાઓ ન્યાય માટે ઊભી થાય છે ત્યારે પર્સનલ લૉ બોર્ડને મઝહબ યાદ આવે છે.

બીજો, સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે પર્સનલ લૉ બોર્ડને મઝહબનો ઠેકો કોણે આપ્યો?

ઇસ્લામમાં અલ્લાહ અને ઇન્સાન વચ્ચે સીધો સંબંધ છે, અહીં વચેટિયાનું કોઈ સ્થાન નથી.

મુસ્લિમ મહિલા મુસ્લિમ હોવાની સાથેસાથે દેશની નાગરિક પણ છે. કુરાની હકોની સાથેસાથે ભારતીય નાગરિક હોવાને નાતે તેમના બંધારણીય અધિકારો પણ છે.

પરંતુ દેશમાં વિધિવત મુસ્લિમ કાયદાઓને અભાવે મૌખિક ત્રિપલ તલાક અને નિકાહ હલાલા જેવી ધૃણાસ્પદ હરકતો છડેચોક થઈ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં મુસ્લિમ મહિલાઓએ ત્રિપલ તલાક અથવા એક તરફી મૌખિક તલાકના વિરોધમાં ઝુંબેશ ચલાવી છે. આ ઐતિહાસિક ઝુંબેશનું મહત્ત્વ ભારતીય લોકતંત્ર અને દુનિયાભરના મુસ્લિમ સમાજ માટે પણ છે.


સામગ્રી: મહિલાઓની બાબતોના મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર દર વર્ષે સેંકડો મહિલાઓ ખુદને આગ ચાંપીને આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કરે છે.

''જાતે સળગીને આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કરતી મહિલાઓના કેસીસ ગંભીર હોય છે. તેઓ તેમના આખા શરીર પર કેરોસીન રેડતી હોય છે.

તેથી ઘણા કિસ્સામાં તેમનું આખું શરીર સળગી જતું હોય છે. એવા કિસ્સાઓ થર્ડ ડિગ્રી બર્ન્સના હોય છે, જે ઘાતક નિવડતા હોય છે.

પશ્ચિમ અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓ જાતને આગ ચાંપતી હોવાની ઘટનાઓ સામાન્ય છે. મહિલાઓ તેમના ઘરમાં હિંસાનો સામનો કરતી હોય છે અને તેનો પ્રતિકાર કરી શકતી નથી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે:

 કેટલીક સ્ત્રીઓનાં લગ્ન બળજબરીથી કરાવવામાં આવ્યાં હોય છે,

જ્યારે કેટલીક મહિલાઓને તેમના ઘરના અન્ય લોકો જ માર મારતા હોય છે. એવી મહિલાઓ પાસે આપઘાત સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ હોતો નથી.

અફઘાનિસ્તાનમાં અને ખાસ કરીને હેરાતમાં મહિલાઓ આ બધું પોતાના નસીબમાં હોવાનું માનીને તેને સ્વીકારી લેતી હતી, પણ હવે એ અભિગમમાં પરિવર્તન આવી રહ્યું છે.

મહિલાઓ તેમની સામેની હિંસાનો વિરોધ કરતી થઈ રહી છે અને વધુ અધિકાર મેળવવા ઇચ્છે છે. ''

પ્રતીકાત્મક ફોટો

 ''આપણે માણસ છીએ. એટલે કોઈની પીડા જોઈએ ત્યારે આપણને દુઃખ થાય. ખાસ કરીને ખરાબ રીતે દાઝી ગયેલી મહિલાઓને નિહાળવાનો અનુભવ સારો નથી હોતો.

મને દાઝેલી મહિલાઓ પ્રત્યે સહાનુભૂતિની લાગણી થાય છે. પોતે આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો ન હતો, એવું જણાવવાનું અને હકીકત છૂપાવવાનું એવી મોટાભાગની મહિલાઓને તેમના પરિવારજનોએ શિખવાડી રાખ્યું હોય છે.

એ મહિલાઓ ડરેલી હોય છે. તેથી ચૂપ રહે છે. કંઈ જ કહેતી નથી. મને તેનું દુઃખ થાય છે. હું તેમને મદદ કરવાનો અને શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કરું છું.

હું તેમને સધિયારો આપું છું, જેથી સમય જતાં તેઓ મને સાચી વાત જણાવે. હું તેમને કહું છું કે હકીકત શું હતી તે મને જણાવો. એ તમારા જ લાભમાં છે.''

''કેટલીક મહિલાઓને તેમના પતિ, કેટલીકને તેમનાં પેરન્ટ્સ અને કેટલીકને તેમના પરિવારના પુરુષ સભ્યો હોસ્પિટલમાં લાવે છે.

તેઓ દાઝેલી મહિલાને હોસ્પિટલમાં મૂકીને ચાલ્યા જાય છે. તેમને ડર હોય છે કે તેમના પરિવારની દાઝેલી મહિલા જીવતી રહેશે તો તેમના માટે મુશ્કેલી સર્જાશે. એક મહિલાને તેનો પતિ અને સાસરિયાં હોસ્પિટલમાં લાવ્યાં હતાં.

પ્રતીકાત્મક ફોટો

એ મહિલા એટલી ખરાબ રીતે દાઝેલી હતી કે બેભાન અવસ્થામાં હતી.

એ મહિલાને હોસ્પિટલમાં મૂકીને તેનો પતિ ક્યારેય પાછો આવ્યો ન હતો. બાદમાં અમને ખબર પડી હતી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અફઘાનિસ્તાનમાં જાતે સળગીને આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કરતી મહિલાઓને સારવાર આપતાં પ્લાસ્ટિક સર્જન ડૉ. શફિકા એનિને તેમના કામ વિશે બીબીસી સાથે કરેલી વાત તેમના જ શબ્દોમાં.


સામગ્રી: મહિલાઓની સલામતીની બાબતમાં ગુજરાત દેશમાં સોળમા ક્રમે છે

મહિલાઓ માટે સૌથી વધુ અસલામત ગણાતા રાજ્યોમાં બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને દિલ્હી બધા રાજ્યોથી મોખરે છે.

'કયું રાજ્ય મહિલાઓ માટે સૌથી વધુ સલામત છે? એ વિશે દેશમાં પહેલીવાર 30 રાજ્યોનું રૅન્કિંગ બહાર પાડવા આવ્યું છે.

આ રૅન્કિંગમાં મહિલાઓ માટે સૌથી વધુ સલામત રાજ્ય તરીકે ગોવા ટોચ પર છે. બીજા નંબરે કેરળ અને ત્રીજા નંબરે મિઝોરમ છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ રૅન્કિંગમાં બિહાર ત્રીસમા, દિલ્હી 29મા અને જમ્મુ-કશ્મીર વીસમા સ્થાને છે.

બાળ અધિકારો માટે કામ કરતી સંસ્થા 'પ્લાન ઇન્ડિયા'એ આ રૅન્કિંગ બહાર પાડ્યું છે.

સલામતી રૅન્કિંગ વિશે શું માને છે મહિલાઓ?

'હું એકલી ચાલવા જઈ શકતી નથી, કારણ કે હું છોકરી છું'

''મને રાતે ચાલવા જવાનું બહુ ગમે છે, પણ દિલ્હીમાં રહેતી હોવાથી રાતે ચાલવા વિશે વિચારી સુદ્ધાં શકતી નથી.

હું એકલી ચાલવા જઈ શકતી નથી, કારણ કે હું છોકરી છું. રેપનું જોખમ હંમેશા તોળાતું હોય છે. એટલે બે કલાક માટે હું મર્દ બનવા ઇચ્છું છું.''

આ શબ્દો હામિદા સઇદના છે. 20 વયની હામિદા મૂળ કશ્મીરની છે અને હાલ દિલ્હીની કૉલેજમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.

હામિદાને દિલ્હીમાં જ ડર લાગે છે એવું નથી. એ કાશ્મીર જાય ત્યારે પણ તેને યુવતી હોવા બદલ અફસોસ થાય છે.

હામિદા માને છે કે ભારતમાં છોકરી તરીકે જન્મીને જીવવાનું મુશ્કેલ છે.

હામિદા કહે છે, ''મારો જન્મ થયો એના બે દિવસ સુધી મારી દાદીએ મારો ચહેરો નહોતો જોયો.

મારી માતાનાં ગર્ભાવસ્થાના નવ મહિના સુધી મારી દાદી એવું માનતી હતી કે મારી મમ્મીના ગર્ભમાં છોકરો વિકસી રહ્યો છે.''

મહિલાઓ માટે 'સલામત' હોવાનો અર્થ શું છે?

કેટલીક મહિલાઓ માનસિક અસલામતી પણ અનુભવે છે

દેશનાં બાકી રાજ્યોમાં મહિલાઓ માટે 'સલામત' હોવાનો અર્થ શું છે એ જાણવા માટે બીબીસીએ બીજાં કેટલાંક રાજ્યોની યુવતીઓઓ સાથે વાત કરી હતી.

બિહારના મુઝફ્ફરપુરમાં રહેતાં ઋચાએ કહ્યું હતું, ''માત્ર આપણા દેશમાં પૉર્નૉગ્રાફીને ખરાબ માનવામાં આવે છે, પણ પોર્ન સ્ટારને આપણે સેલિબ્રિટીનો દરજ્જો આપીએ છીએ.''

એમબીએનો અભ્યાસ કરતાં ઋચા કહે છે, ''હું વીસ વર્ષની થઈ ત્યારથી મારાં મમ્મી-પપ્પાએ મારાં લગ્નની વાત શરૂ દીધી હતી.

મારો ભાઈ મારાથી આઠ વર્ષ મોટો છે, પણ તેના લગ્નની વાત કોઈ નથી કરતું. તેથી હું પણ અસલામતી અનુભવું છું.''

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

બેંગ્લુરુમાં રહેતા ઐશ્વર્યા મહિલાઓ માટે માનસિક સલામતીને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

'પ્લાન ઇન્ડિયા'ના સૌપ્રથમ 'જેન્ડર વલ્નરૅબ્લિટી ઇન્ડેક્સ રિપોર્ટ' અનુસાર મહિલાઓની સલામતીની બાબતમાં ગુજરાત દેશમાં સોળમા ક્રમે છે


સામગ્રી: મહિલાના ટેસ્ટમાં સામે આવ્યું છે કે ચેપ નાળમાંથી, પ્લૅસેન્ટામાં પહોંચ્યો અને શક્ય છે કે તેના કારણે ગર્ભ પર સોજો આવી ગયો હોય.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અખબારના એક અહેવાલ મુજબ ગત અઠવાડિયે નૅશનલ કાઉન્સિલ ઑફ રિસર્ચ ઇન રિપ્રોડક્ટિવ હૅલ્થ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા એક શોધપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું હતું, "અમારી માહિતી મુજબ, ગળામાંથી સ્વૅબ લીધાને કેટલાંક અઠવાડિયાં વીતી ગયા પછી ટિશ્યૂમાં ચેપ દેખાતો હોય એવો આ પ્રથમ કેસ છે, આ વાઇરસ માત્ર ટિશ્યૂમાં જીવતો રહ્યો એવું નથી પરંતુ પ્લૅસેન્ટા સેલમાં પણ જોવા મળ્યો છે."

આ સંશોધન ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચનો એક ભાગ છે.

આ અંગેનું શોધપત્ર 22 ઑગસ્ટે મેડિકલ રિસર્ચ અને વૈજ્ઞાનિક શોધપત્રો પ્રકાશિત કરતી એક વેબસાઇટ પર છાપવામાં આવ્યું હતું.

મહિલા મુંબઈની એક ઈએસઆઈ હૉસ્પિટલમાં સુરક્ષા ગાર્ડ છે અને તેઓ ત્રીજી વખત ગર્ભવતી થયાં હતાં.

બે મહિનાનાં ગર્ભવતી થયાં ત્યારે તેમનો કોવિડ-19 ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો, તેમનામાં ચેપનાં કોઈ લક્ષણો નહોતાં.

તેમના નાકમાંથી લીધેલો સ્વૅબ નૅગેટિવ આવ્યો હતો પરંતુ 13મા અઠવાડિયામાં તેઓ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ કરાવવાં ગયાં ત્યારે ગર્ભમાં રહેલું બાળક મૃત હોવાનું જણાયું.

હૉસ્પિટલને કોવિડ-19ની શંકા જતા મેડિકલ રિસર્ચ સંસ્થાનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો, જ્યાં આ વિશે વધારે શોધ કરવામાં આવી.

ગુજરાતમાં 50 ટકા લોકોને હોમિયોપથી દવાએ કોરોનાથી બચાવ્યા?

ગુજરાતમાં માર્ચ મહિનાથી લઈને અત્યાર સુધી અડધી વસ્તિને હોમિયોપથીની દવા આપવામાં આવી હતી.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ આરોગ્ય વિભાગે જણાવ્યું છે કે રાજ્યમાં કોરોના વાઇરસ મહામારીની શરૂઆત થઈ ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી રાજ્યમાં લગભગ 50 ટકા વસતિને આર્સેનિકમ ઍલ્બમ-30 દવા આપવામાં આવી છે.

ગુજરાતમાં કોવિડ-19થી રક્ષણ માટે લેવામાં આવેલાં પગલાં વિશે વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનને માહિતી આપતા જણાવવામાં આવ્યું હતું કે રાજ્યમાં 3.48 કરોડ લોકોને આ દવા આપવામાં આવી છે, જે રાજ્યની અડધાથી વધારે વસતિ જેટલી થવા જાય છે.

આરોગ્ય નિષ્ણાતો જ નહીં પરંતુ હોમિયોપથી ડૉક્ટરો પણ માને છે કે આ દવા કોરોના સામે રક્ષણ આપે છે એવું વૈજ્ઞાનિક રીતે પુરવાર થયેલું નથી.

જોકે, અખબારના અહેવાલ મુજબ ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય મંત્રાલયનો દાવો છે કે આયુષ મંત્રાલય દ્વારા આયુર્વેદ, યુનાની, યોગા, નૅચરોપૅથી, સિદ્ધા અને હોમિયોપથી સારવારની પદ્ધતિ હેઠળ રોગથી બચવા માટે આપવામાં આવેલી દવાઓ લેનારા 99 ટકાથી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મુંબઈમાં એક મહિલાને પ્રથણ ત્રણ મહિનામાં થયેલા ગર્ભપાતને સાર્સ કોવિડ-2 વાઇરસની સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે.


સામગ્રી: મહિલાના પતિ અને દોસ્તોએ પ્રસૂતિ ક્રિયા માટે યૂ ટ્યૂબ વીડિયોમાંથી માર્ગદર્શન મેળવ્યાનું કહેવાય છે.

વિખ્યાત ગાયનેકૉલૉજિસ્ટ કમલા સેલ્વરાજના જણાવ્યા મુજબ, આવું કરવું અત્યંત વાહિયાત ગણાય.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં ડૉ. કમલા સેલ્વરાજે કહ્યું, "કયા પેશન્ટને કેટલું બ્લીડિંગ થશે એ કોઈ કહી શકતું નથી. હૉસ્પિટલો રક્તનો પુરવઠો હંમેશાં તૈયાર રાખતી હોય છે. આવી તૈયારી ઘરમાં કોણ કરી શકે?

"આધુનિક સારવાર અમલમાં આવી એ પહેલાં દાયણો પ્રસૂતિનું કામ કરતી હતી અને સમગ્ર પ્રક્રિયા પાર પાડતી હતી. આપણે દાયણોને અશિક્ષિત ડૉક્ટર કહી શકીએ.

"બધું સારી રીતે પાર પડે તો બાળકની જિંદગી બચી જાય, અન્યથા મૃત્યુ થાય. તેથી જ પ્રસૂતિને મહિલાનો બીજો જન્મ ગણવામાં આવે છે."

પ્રસૂતિ માટે મોટો ખર્ચ

હાલના સમયમાં પ્રસૂતિ એકાદ લાખ રૂપિયા સુધીનો ખર્ચ થાય છે.

આટલા મોટા ખર્ચને કારણે લોકો ઘરે પ્રસૂતિ કરાવે છે કે કેમ, એવા સવાલના જવાબમાં ડૉ. કમલા સેલ્વરાજે કહ્યું હતું, "સરકારી હોસ્પિટલોમાં કોઈ ખર્ચ વિના કે ઓછા ખર્ચે પ્રસૂતિ કરાવી શકાય છે.”

"પ્રસૂતિ તો હોસ્પિટલ્સમાં જ કરાવવી હિતાવહ હોય છે. તમે ખર્ચનો જ વિચાર કરો છો, પણ કોઈના મૃત્યુથી તમને પીડા નહીં થાય?"

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નોર્મલ ડિલિવરી માટે શું જરૂરી છે?

ડૉ. કમલા સેલ્વરાજના જણાવ્યા મુજબ, ગર્ભવતી મહિલાએ રોજ સવારે પ્રાણાયામ કરવા જોઈએ. તેઓ ઘરની અગાસી કે ગાર્ડનમાં જઈને ખુલ્લી હવામાં શ્વાસ લઈ શકે છે.

આ પ્રકારની કસરત ઉપરાંત ગર્ભવતી મહિલાએ સક્રિય રહેવું પણ જરૂરી છે. જમીન પર બેસીને શાકભાજી સમારવાથી અને ભોજન લેવાથી મદદ મળતી હોય છે.

જમીન પરથી બેસવામાં અને ઊભા થવામાં ગર્ભવતી મહિલાના થાપાના હાડકાં અને સ્નાયુઓ વિસ્તરતાં હોય છે.

તેનાથી મહિલાને ગર્ભકાળમાં ફાયદો થવા ઉપરાંત ગર્ભાશયમાંથી બાળકનું મસ્તક બહાર આવવાની પ્રક્રિયામાં પણ મદદ મળે છે.

આરોગ્યપ્રદ ખોરાક

ડૉ. કમલા સેલ્વરાજે કહ્યું હતું, "આજે ગર્ભવતી મહિલાઓ ડાઈનિંગ ટેબલ પર જમે છે અને કિચનમાં ઊભા રહીને શાકભાજી સમારે છે. તેના પરિણામે ઑપરેશન કરવું પડે છે."

આરોગ્યપ્રદ ખોરાક લેવા પર ભાર મૂકતાં ડૉ. કમલા સેલ્વરાજે કહ્યું હતું, "ગર્ભવતી મહિલાએ આરોગ્યપ્રદ, કુદરતી ખોરાક લેવો જોઈએ. તેમણે રોજ ભાજી ખાવી જોઈએ.”

"ગર્ભવતી મહિલાઓએ રોજ એક ફળ ખાવાની ટેવ પણ પાડવી જોઈએ. ખોરાકમાં સફરજન, દ્રાક્ષ અને કેળાંનો સમાવેશ કરવો જોઈએ. તેમણે સૂકોમેવો પણ ખાવો જોઈએ."

"તેની સાથે ગર્ભવતી મહિલાએ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઘરમાં જ પ્રસૂતિ કરવાને કારણે તામિલનાડુના તિરુપુર જિલ્લામાં એક મહિલાનું મૃત્યુ થયું છે. સમગ્ર રાજ્યના લોકોને આ ઘટનાને લીધે જોરદાર આઘાત લાગ્યો છે.


સામગ્રી: મહિલાની પ્રતીકાત્મક તસવીર

તીરથસિંહ રાવતે હાલમાં એક કાર્યક્રમમાં કહ્યું, "એક વખત વિમાનમાં જ્યારે બેઠો તો મારી બાજુમાં એક બહેનજી બેઠાં હતાં. મેં જોયું તો નીચે ગમબૂટ હતાં અને જ્યારે ઉપર જોયું તો ઘૂંટણ પર ફાટેલું જિન્સ. અને હાથ જોયા તો કેટલાંક કડાં હતાં."

રાવતે કહ્યું, "જ્યારે ઘૂંટણ જોયા અને સાથે બે બાળકો જોયાં તો મેં પૂછ્યું અને તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ જેએનયુમાં પ્રોફેસર છે અને તેઓ પોતે કોઈ એનજીઓ ચલાવે છે. જે એનજીઓ ચલાવે છે, તેમના ઘૂંટણ દેખાય છે. સમાજમાં જાઓ છો, બાળકો સાથે છે, શું સંસ્કાર આપશો?"

જોકે તેમનાં પત્ની રશ્મી ત્યાગીએ ચોખવટ કરતા કહ્યું કે તેમના શબ્દોને ખોટી રીતે સમજવામાં આવ્યા છે.

તીરથસિંહ રાવતનું આ નિવેદન સામે આવ્યું ત્યારથી સોશિયલ મીડિયા પર મહિલાઓએ અનેક પ્રતિક્રિયા આપી છે.

સોશિયલ મીડિયા સાઇટ ટ્વિટર પર #RippedJeans Twitter ટ્રેન્ડમાં આવી ગયું અને મહિલાઓ રિપ્ડ જિન્સ પહેરેલી પોતાની તસવીરો શૅર કરી અને કહ્યું કે મહિલાઓને સલાહ આપવાની જરૂર નથી કે તેમને કેવાં કપડાં પહેરવાં જોઈએ.

કેટલાંક મહિલાઓએ લખ્યું કે 'કપડાં ચરિત્રને નિર્ધારિત નથી કરતાં.' મહિલા નેતાઓ પણ આમાં પાછળ ન રહ્યાં.

કૉંગ્રેસ નેતા પ્રિયંકા ગાંધીએ પણ આરએસએસના યુનિફૉર્મમાં મોહન ભાગવત, વડા પ્રધાન મોદી, નીતિન ગડકરીની તસવીરો પોસ્ટ કરી.

તેમણે ટ્વીટમાં લખ્યું, "ઑહ માય ગૉડ, આમના ઘૂંટણ દેખાય છે."

અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચનનાં દૌહિત્રી નવ્યા નવેલી નંદાએ રિપ્ડ જિન્સ પહેરેલો ફોટો પોસ્ટ કર્યો, તો અભિનેત્રી ગુલ પનાગે પણ પોતાના પુત્ર સાથે રિપ્ડ જિન્સ પહેરેલી એક તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરી હતી.

આ ટ્રેન્ડમાં નેતાઓ પણ પાછળ ન રહ્યા અને શિવસેનાનાં નેતા પ્રિયંકા ચતુર્વેદીએ પણ એક તસવીર પોસ્ટ કરી.

તેમણે લખ્યું, "રિપ્ડ જીન્સ અને પુસ્તક. આ દેશની સંસ્કૃતિ અને સંસ્કારને પુરુષો પ્રભાવિત કરે છે, જ્યારે તેઓ બેસીને મહિલાઓ અંગે ટિપ્પણી કરે છે. તમારા વિચાર બદલો મુખ્ય મંત્રી રાવતજી, ત્યારે જ દેશ બદલશે."

દિલ્હી મહિલા આયોગનાં પ્રમુખ સ્વાતી માલીવાલે ટ્વિટર પર લખ્યું કે "બળાત્કાર થવાનું કારણ એ નથી કે મહિલાઓ ટૂંકાં કપડાં પહેરે છે પણ એટલે થાય છે કે તીરથસિંહ રાવત જેવા નેતાઓ મહિલા પ્રત્યે દ્વેષ ફેલાવે છે અને પોતાની ફરજ બજાવવામાં નિષ્ફળ જાય છે."

ટ્વિટર યૂઝર રાખી ત્રિપાઠી, જેઓ પોતાને આઈટીના ઍસોસિએટ પ્રોફેસર ગણાવે છે, તેમણે પણ પોતાની જિન્સ પહેરેલી એક તસવીર પોસ્ટ કરી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઉત્તરાખંડના નવા મુખ્ય મંત્રી તીરથસિંહ રાવત મહિલાઓની રિપ્ડ જિન્સ એટલે કે ફાટેલા (ડિઝાઇનવાળી) જિન્સ પર નિવેદન આપીને ઘેરાઈ ગયા છે.


સામગ્રી: મહિલાને ડાકણ જાહેર કરવી એ પરંપરાગત રીતે ચાલ્યું આવતું એક ષડયંત્ર છે.

ઉપરઉપરથી તો સમાજ ખૂબ પ્રગતિ કરી રહ્યો હોય એવું લાગે. એમાંય ડિજિટલ ઉપકરણો ભારતમાં છેવાડાનાં ગામડેય પહોંચી ગયાં છે એ જોતાં એવુંય માનવાનું મન થાય કે સમાજ ખૂબ આધુનિક થઈ રહ્યો છે.

જોકે, આ જે પ્રગતિ કે આધુનિકતા ઉપરછલ્લી છે એ હકીકકતની સાખ પૂરતી ઘટનાઓ રાજ્યમાં વારંવાર બની રહી છે.

હાલમાં જ તાપી જિલ્લામાં એક એવો કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જ્યાં વિધવા મહિલાને ડાકણ જાહેર કરીને તેને એટલો માર મારવામાં આવ્યો કે તેઓ બેહોશ થઈને ઢળી પડ્યાં. તેમને વીજળીના થાંભલે બાંધી દેવામાં આવ્યાં.

તાપી જિલ્લાના વાલોડ ગામમાં રહેતાં આ મહિલાના પતિનું અવસાન થઈ ગયું હતું. તેઓ તેમના બે પુત્રો સાથે રહે છે.

પડોશમાં રહેતાં રતનબહેન રાઠોડ, મંજુબહેન રાઠોડ અને ટીનાબહેન રાઠોડે આ મહિલાને ડાકણ ગણીને થાંભલા સાથે બાંધીને એવો માર માર્યો કે તેમનું કાંડું ભાંગી ગયું. તેમને બેભાન અવસ્થામાં દાક્તરી સારવાર આપવી પડી.

આખી ઘટના શું હતી?

મહિલાએ પોલીસ રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે, "24 જુલાઈએ જ્યારે ઘરમાં હું અને મારી માતા જ હતાં, ત્યારે સવારના સાડા આઠેક વાગ્યે અમારા જ ફળિયામાં રહેતી ત્રણેય મહિલાઓ આવી હતી. રતનબહેનના હાથમાં લાકડી હતી."

"તેમણે મને કહ્યું કે તું ડાકણ છે અને તારી કરતૂતના લીધે મારો છોકરો અવારનવાર મોટરસાઇકલ પરથી પડી જાય છે. મેં તેમને કહ્યું કે હું કોઈ ડાકણ નથી અને તમારો પુત્ર મોટરસાઇકલ પરથી પડી જાય છે એ વિશે હું કાંઈ નથી જાણતી."

"આવું કહેતાં રતનબહેને લાકડીનો ફટકો પીઠ પર માર્યો હતો. મને વધુ મારશે એ બીકે હું દોડીને બહાર ચાલી ગઈ હતી."

"ત્રણેય મહિલાઓ મારી પાછળ દોડતાં હતાં. હું રસ્તા પર પડી ગઈ, ત્રણેય મહિલાઓએ મળીને મને ત્યાં માર માર્યો. મારો હાથ ઉપર કરતાં રતનબહેને કાંડાના ભાગે લાકડીના ફટકા મારતાં કાંડા પર ઈજા થઈ હતી."

"મંજુબહેન અને ટીનાબહેને વાળ પકડીને મને લાત અને ઢીંકાપાટુ માર્યાં હતાં અને સતત એવું કહેતા હતા કે તું ડાકણ છે અને અમારા ઘરના લોકોને હેરાન કરે છે."

મૂઢમાર લાગતાં મહિલા અશક્ત થઈ ગયાં હતાં. ત્યાર પછી ત્રણે બહેનો આ મહિલાને રતનબહેનના દીકરા અશોકને ઘરે લઈ ગયાં હતાં.

મહિલાએ પોલીસને કહ્યું હતું કે "ત્યાં લોબાન સળગાવીને મને ધુણી આપવામાં આવી હતી. એ પછી ઘરની બહાર આવેલા વીજળીના થાંભલા સાથે બાંધી દેવામાં આવી હતી."

"આ વાતની જાણ કોઈએ મારા દીકરાઓને કરતાં તેઓ થાંભલા પરથી છોડાવીને વાલોડના સરકારી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અંતરિયાળ વિસ્તારમાં મહિલાને ડાકણ જાહેર કરીને તિરસ્કૃત કરવાનો જે કુરિવાજ છે એ માત્ર અંધશ્રદ્ધા નથી. સામાજિક કાર્યકરો માને છે કે મહિલાને મિલકતમાંથી બેદખલ કરવી હોય કે હક માટે લડતી મહિલાને ચૂપ કરવી હોય એ માટેનો કારસો છે.


સામગ્રી: મહિલાનો આક્ષેપ છે કે તેમના પતિએ તેમને માત્ર 20 સેન્ટીમીટરની રોટલી બનાવવા મજબૂર કરી હતી એટલું જ નહીં, એ ફૂટપટ્ટીથી રોટલી માપતા પણ હતા.

રોટલીની સાઇઝ નાની-મોટી હોય તો તેની સજા મહિલાએ ભોગવવી પડતી હતી. એ ઉપરાંત તેણે રોજનાં કામોની નોંધ એક્સેલ શીટમાં કરવી પડતી હતી.

જોકે, પતિએ આ આક્ષેપોનો ઇનકાર કર્યો છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં પાયલે (નામ બદલ્યું છે) તેમના પતિ અમિત (નામ બદલ્યું છે) પર મારપીટનો આરોપ પણ મૂક્યો હતો.

પાયલે કહ્યું હતું, "જમતી વખતે અમિત ફૂટપટ્ટી લઈને બેસતા હતા. રોટલી 20 સેન્ટીમીટરથી થોડી નાની કે મોટી હોય તો મને સજા કરવામાં આવતી હતી."

'સુહાગરાતથી જ ખરાબ વર્તન'

પાયલે જણાવ્યું હતું કે ક્યું કામ થઈ ગયું છે, ક્યું નથી થયું અને ક્યું કામ ચાલુ છે એ તેમણે એક્સેલ શીટમાં નોંધવું પડતું હતું. કામ પુરું ન થયું હોય તો તેનું કારણ પણ લખવું પડતું હતું.

એ માટે એક્સેલ શીટમાં અલગ કોલમ બનાવવામાં આવી હતી. પતિ સાથે વાત કરવા માટે ઈમેલ કરીને તેમનો સમય લેવો પડતો હતો.

પાયલ અને અમિતનાં લગ્ન 2008ના જાન્યુઆરીમાં થયાં હતાં. તેમને એક પુત્રી છે. પાયલે ઘરેલુ હિંસાનું કારણ આપીને છૂટાછેડા માગ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાયલે કહ્યું હતું, "એક દિવસ ગુસ્સામાં તેમણે તેમનું ડંબ બેલ કમ્પ્યુટર પર પટક્યું હતું. એ તૂટી ગયું હતું. મને એટલી જોરથી માર્યું હતું કે હું બેભાન થઈ ગઈ હતી."

"તેઓ મને બાથરૂમમાં લઈ ગયા હતા અને નળની નીચે બેસાડી દીધી હતી. હું ભાનમાં આવી ત્યારે તેમણે મને ફરીથી માર માર્યો હતો અને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી હતી."

"હું ભીના વસ્ત્રોમાં મારા પિયર પહોંચી હતી. એ પહેલાં મારી હાલત વિશે મારાં મમ્મી-પપ્પા થોડુંક જાણતા હતાં, પણ એ દિવસે તેઓ સચ્ચાઈ જાણી ગયાં હતાં."

'સોશિઅલ મીડિયા પર મૂકી ગંદી પોસ્ટ'

પાયલે કહ્યું હતું, "હારનો બદલો લેવા માટે મારા પતિ દર વખતે નવી તરકીબો શોધતા હતા. તેમણે મારું ઓર્કૂટ અકાઉન્ટ હેક કર્યું હતું અને તેમાં ગંદી-ગંદી પોસ્ટ મૂકી હતી કે હું ગંદી સ્ત્રી છું અને પતિને પરેશાન કરું છું."

"મને એ બધી ખબર ન હતી. મારા દોસ્તોએ મારાં મમ્મીને ફોન કરીને પૂછ્યું ત્યારે આ ખબર પડી હતી."

પાયલના જણાવ્યા મુજબ, તેમના ફેસબૂક અકાઉન્ટ પરથી પણ અમિતે બીજા લોકોને મેસેજ કર્યા હતા અને મારા ચારિત્ર્ય વિશે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. પોતાના સોશિઅલ અકાઉન્ટ્સના પાસવર્ડ્ઝ પાયલ પાસે ક્યારેય ન હતા.

'પૈસા કમાવાનું દબાણ'

પાયલે એવો આક્ષેપ પણ કર્યો છે કે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પૂણેની એક મહિલાએ તેના પતિ પર શારીરિક અને માનસિક ત્રાસ આપવાનો આરોપ મૂકીને કોર્ટમાં છૂટાછેડા માટે અરજી કરી છે.


સામગ્રી: મહિલાવાદી કાર્યકર્તા લાંબા સમયથી કહેતા આવ્યા છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં સામાજિક અને પર્યાવરણ કે જળવાયુ સંબંધી ન્યાયની લડત મહિલાઓ જ લડશે. ‘દિલ્હી ચલો આંદોલન’માં મહિલાઓની હાજર આ વાતનું પ્રતીક છે. પરંતુ આ લડત અત્યંત મુશ્કેલ અને દુ:ખદાયક રહેવાની છે.

તેનું કારણે એ છે કે આપણા સમાજમાં પુરુષવાદી માનસિકતા અત્યંત ઊંડી છે. પિતૃસત્તાત્મક માનસિકતા એવું માનતી જ નથી કે મહિલાઓનું પણ પોતાનું અસ્તિત્વ છે. ખેડૂત આંદોલનમાં હાજર મહિલાઓને લઈને આવી રહેલાં નિવેદનો અને ટિપ્પણીઓ આ વાતના પુરાવા છે.

મંગળવારની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારના ત્રણ વિવાદાસ્પદ કૃષિકાયદાને લાગુ કરવા પર રોક લગાવી દીધી. પરંતુ કૃષિકાયદા સાથે જોડાયેલા મામલાની સુનાવણી દરમિયાન ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ શરદ અરવિંદ બોબડેએ કહ્યું, “તેમને એ જાણીને સારું લાગ્યું કે વૃદ્ધો, મહિલાઓ અને બાળકો આ વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ નહી થાય..”

આ પહેલાં 11 જાન્યુઆરીના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટ કહ્યું હતું કે તેઓ એ આદેશ જારી નહીં કરે કે, “નાગરિકોએ વિરોધપ્રદર્શન ન કરવું જોઈએ.” જોકે ચીફ જસ્ટિસ બોબડેએ ત્યારે પણ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, ‘આ વિરોધપ્રદર્શનમા મહિલાઓ અને વૃદ્ધોને કેમ સામેલ કરવામાં આવ્યાં છે?’

જસ્ટિસ બોબડેએ વરિષ્ઠ વકીલ એચ. એસ ફુલ્ડાને કહ્યું કે, ‘તેઓ આંદોલનમાં સામેલ મહિલાઓ અને વૃદ્ધોને પ્રદર્શનસ્થળેથી ઘરે પાછા લઈ જવા મનાવે.’

મહિલાઓના હકની વાત

દિલ્હીની સરહદો પર મહિલાઓનું પ્રદર્શન

ભારતના ચીફ જસ્ટિસના આ વિચાર દેશના સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાના એ વિચારો સાથે ઘણા મળતા આવે છે, જે તેમણે ગયા વર્ષે શાહીનબાગના વિરોધપ્રદર્શનના હવાલાથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કર્યા હતા.

ત્યારે તુષાર મહેતાએ કહ્યું હતું કે, ‘પ્રદર્શનકારીએ પોતાના આંદોલનમાં મહિલાઓ અને બાળકોને સુરક્ષા કવચ બનાવી લીધાં છે.’

ત્યારે સર્વોચ્ચ અદાલતના વરિષ્ઠ વકીલ સંજય હેગડેની આગેવાનીમાં પ્રદર્શનકારીઓ સાથે વાત કરવા માટે એક કમિટી બનાવવામાં આવી હતી.

ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે “વિરોધ કરવો નાગરિકોનો મૂળભૂત હક છે અને લોકો વિરોધપ્રદર્શન કરી શકે છે.”

પરંતુ, આ વાતોથી જે મોટો સવાલ પેદા થાય છે, એ ચિંતા ઉપજાવે તેવો છે.

સવાલ એ છે કે આખરે દેશના નાગરિકોમાં કોની કોની ગણતરી થાય છે? અને જો વિરોધપ્રદર્શનમાં મહિલાઓને પણ ‘રાખવામાં’ આવે છે, તો શું જજસાહેબ એવું વિચારે છે કે મહિલાઓનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી?

ખેડૂત આંદોલનમાં સામેલ મહિલાઓ સવાલ ઉઠાવે છે કે શું તેમને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભારતમાં ચાલી રહેલા ખેડૂત આંદોલનમાં મહિલાઓ પણ ખભાથી ખભો મિલાવીને પ્રદર્શન કરી રહ્યાં છે.


સામગ્રી: મહિસાગર અને પંચમહાલ જિલ્લાની સરહદે સ્થાનિક શિક્ષક મહેશભાઈ મહેરાએ પહેલીવાર વાઘને જોયો હતો અને તેની તસવીર ખેંચી હતી.

જે વાઇરલ થયા બાદ તેની ખરાઈ કરવા વન વિભાગે જંગલમાં નાઇટ વિઝન કૅમેરા ગોઠવ્યા હતા.

ઉપરાંત, વન વિભાગના માણસો સાથે કુલ 200 લોકો વાઘની ભાળ મેળવવામાં કામે લાગ્યા હતા.

જે બાદ મંગળવારે વન વિભાગે કૅમેરામાં તસવીરો કેદ થયા બાદ વાઘ હોવાની પુષ્ટિ કરી હતી.

અહીંથી શરુ થઈ હતી 'વાઘ આવ્યો...વાઘ આવ્યો...'ની વાત

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં મહેશભાઈએ જણાવ્યું, "આ ઘટના છઠ્ઠી જાન્યુઆરીની છે. સાંજે પાંચ-સાડા પાંચનો સમય હતો અને હું શાળાએથી પરત ફરી રહ્યો હતો."

"મેં જોયું કે સામે વાઘ રસ્તો ઓળંગી રહ્યો હતો. ગભરાઈને મેં ગાડી ઊભી રાખી દીધી."

"મારી અને વાઘ વચ્ચે લગભગ 40થી 50 ફૂટનું અંતર હશે અને મોબાઇલમાં મેં એની તસવીર ઝડપી લીધી."

લુણાવાડામાં રહેતા મહેશભાઈ નજીકમાં આવેલા ગુગલીયા ગામની શાળામાં શિક્ષક તરીકે નોકરી કરે છે.

મહેશભાઈએ જે વિસ્તારમાં વાઘ જોયો એ ગઢ ગામનો જંગલ વિસ્તાર છે.

મહેશભાઈએ ખેંચેલી તસવીર થતા વનવિભાગે તપાસ હાથ ધરી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આખરે વાઘ હોવાની વાતને પુષ્ટિ મળી

મહિસાગર જિલ્લાના વન અધિકારી આર. એમ. પરમાર આગળ જણાવે છે કે તસવીરને આધારે પ્રાથમિક તપાસ બાદ સમગ્ર જંગલખાતુ એના પર કામે લાગ્યું હતું.

ઉચ્ચ અધિકારીઓના માર્ગદર્શન સાથે વન વિભાગની 30 ટીમો કામે લાગી હતી.

અમને જે વિસ્તારમાં હોવાની શંકા હતી ત્યાં નાઇટ વિઝન કૅમેરા લગાવામાં આવ્યા હતા.

ગઈ કાલે રાત્રે સંતરામપુરના સંત જંગલમાંથી લગાવેલા નાઇટ વિઝન કૅમેરામાં વાઘની હાજરીની સાબિતી મળી આવી છે.

વાઘની હયાતીને ખાતરી માટે કર્મચારી, રોજમદાર, સ્થાનિક લોકો સહિત 200 લોકોએ મહેનત કરી હતી એમ તેઓ જણાવે છે.

ક્યારેક ગુજરાતમાં પણ વાઘ હતા

નાઇટ વિઝન કૅમેરામાં વાઘની હલચલ કેદ થઈ

'એશિયાઈ સિંહો'નું એક માત્ર ઘર ગણાતા ગુજરાતમાં એક સમયે વાઘની પણ વસતિ હતી.

મોટાભાગ વાઘ ડાંગનાં જંગલોમાં જોવા મળતા હતા, જોકે રાજ્યમાં વાઘોની સંખ્યા સતત ઘટતી ગઈ.

આ અંગે સૌથી પહેલાં ચિંતા ત્યારે જન્મી જ્યારે વર્ષ 1979માં વાઘની આંગણીના વેઢે ગણી શકાય એટલી જ સંખ્યા ગુજરાતમાં રહી હોવાની વાત સામે આવી હતી.

એના દસ વર્ષ બાદ કરાયેલી વસતિ ગણતરી અનુસાર, ગુજરાતમાં માત્ર 13 જ વાઘ બચ્યા હોવાનું જાણવા મળ્યું.

1992ની વસતિ ગણતરી અનુસાર, રાજ્યમાં વાઘ એક પણ વાઘ નહોતો બચ્યો.

'સૅન્ચુરી'...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતના જંગલોમાં વાઘ હોવાની વન વિભાગે પુષ્ટિ કરી છે. 26 વર્ષ બાદ ગુજરાતમાં વાઘ જોવા મળ્યો છે.


સામગ્રી: મહુવામાં રાત્રે ઓક્સિજન ટેન્કર લઈ જતી ગાડી

અહીં વાવાઝોડાની અસર અને સ્થિતિની વાત કરીએ તો વાવાઝોડું અહીંથી ગત રોજ પસાર થઈ ચૂક્યું છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ મંગળવારે સવારે માહિતી આપી હતી કે ગુજરાતમાં તૌકતે વાવાઝોડાના કારણે ત્રણ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

એક વ્યક્તિનું મૃત્યુ વાપીમાં, રાજકોટમાં દીવાલ પડવાથી એક બાળકનું મૃત્યુ થયું છે. જ્યારે ગારિયાધારમાં એક ઉંમરલાયક મહિલાનું મૃત્યુ થયું છે.

તૌકતે વાવાઝોડાનું લૅન્ડફોલ શરૂ થયું એ પહેલાંથી જ દીવમાં પવન ફૂંકાઈ રહ્યો હતો, જેના કારણે તારાજી થઈ હતી

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ જણાવ્યું હતું કે ઓક્સિજનને લઈને રાજ્યમાં કોઈ મોટી સમસ્યા ઊભી નથી થઈ.

રાજ્યની 1400 કોવિડ હૉસ્પિટલમાંથી 16 હૉસ્પિટલમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાયો હતો. જેમાંથી 12 હૉસ્પિટલમાં પરત ફર્યો હતો. હાલ 4 જનરેટર પર ચાલુ છે.

રાજ્યમાં કુલ 2437 ગામોમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાયો હતો. જ્યારે 485 ગામમાં ફરી સ્થપાયો છે. રાજ્યમાં 1081 થાંભલા પડી ભાગ્યા છે.

રાજ્યના 159 રસ્તા તૂટી ગયા છે, 196 રસ્તા બંધ થયા છે. જ્યારે 40 હજાર વૃક્ષો પડી ગયા છે.

તૌકતે વાવાઝોડાના કારણે સાડા 16 હજાર મકાન અને ઝૂંપડા અસરગ્રસ્ત થયા છે.

ગુજરાતના વિવિધ જિલ્લામાં કેટલો વરસાદ વરસ્યો?

બગસરામાં 9 ઇંચ વરસાદ, રાજ્યના 35 તાલુકામાં એક ઇંચથી વધારે વરસાદ પડ્યો છે.

રાજ્યના 35 તાલુકામાં એક ઇંચથી વધારે વરસાદ પડ્યો છે.

રાજ્યમાં સૌથી વધારે વરસાદ બગસરામાં પડ્યો છે. બગસરામાં 9 ઇંચ વરસાદ વરસ્યો છે.

ગીર ગઢડા અને ઉનામાં 8 ઇંચ, સાવરકુંડલા 7 ઇંચ, અમરેલીમાં પાંચ ઇંચ, રાજુલા ખાંભામાં 5 ઇંચ વરસાદ વરસ્યો છે.

અમરેલી અને ગીર સોમનાથના બે તાલુકામાં વધુ વરસાદ વરસ્યો છે, જ્યારે બાકી 1થી 3 ઇંચ પડ્યો છે.

સૌરાષ્ટ્રમાં શું થયું?

ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં કોડિનાર અને ઊનામાં વૃક્ષો વાવાઝોડાને લીધે પડી ગયા હતા. તેને હઠાવીને બંધ થયેલા રસ્તાઓને પૂર્વવત કરવાની કામગીરી જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા સવારથી ચાલી રહી છે.

વાવાઝોડું અને વરસાદને લીધે રાજુલા માર્કેટિંગ યાર્ડમાં છાપરાં ઊડી જતાં કપાસ અને ડુંગળીનો જે પાક માર્કેટિંગ યાર્ડમાં હતો તેને નુકસાન થયું છે.

તાલાળા ગીરમાં કેરીના પાકને નુકસાન થયું છે. ભારે પવનથી કેરી નીચે પડી ગઈ હતી. તેમજ ઊનામાં કેટલીક નાળિયેરીના ઝાડ પણ જમીનદોસ્ત થઈ ગયા હતા.

વાવાઝોડાને પગલે સૌરાષ્ટ્રના દરિયાપટ્ટીના કેટલાંક ગામોમાં ગત રાતે વીજળી જવાની સમસ્યા થઈ હતી. કેટલેક...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં વાવઝોડું તૌકતે પ્રવેશી ચૂક્યું છે અને દીવ સહિત સૌરાષ્ટ્ર પંથકમાં તે અસર પહોંચાડી રહ્યું છે. ઉપરાંત બીજી તરફ દક્ષિણ ગુજરાતના કાંઠા વિસ્તારોમાં ભારે પવનો અને વરસાદ સતત ચાલુ જ છે.


સામગ્રી: મહેજબીન

છેલ્લા છ મહિનામાં કૂતરાંના હુમલાથી 12 બાળકોનાં મૃત્યુ થયાં છે, સેંકડો ઘાયલ છે અને ગામના લોકો પોતાના ઘરોમાંથી બહાર નીકળતા પણ ગભરાઈ રહ્યાં છે.

લીલીછમ કેરીની વાડીઓમાંથી પસાર થવામાં પહેલાં ક્યારેય સ્થાનિકોએ આટલો ડર નથી અનુભવ્યો.

હાથમાં લાકડીઓ લઈને ત્રણ હટ્ટાકટ્ટા યુવાનો મને એ ઝાડ પાસે લઈ ગયા જ્યાં આજે પણ લોહીના ડાઘ છે.

ઘટના શું છે ?

આશરે દોઢ સપ્તાહ પહેલાં 11 વર્ષનો ખાલિદ અલી સવારે સ્કૂલ જવા માટે નિકળ્યો હતો અને રસ્તાની એક વાડીમાં અન્ય બાળકોની જેમ જ કેરી તોડવા ગયો હતો.

એને અંદાજ પણ નહોતો કે પાંચ કૂતરાઓનું ટોળું તેનું મોત નોંતરવા માટે ત્યાં જ બેઠું હતું.

65 વર્ષના અમીન અહેમદે જણાવ્યું, "મને બાજુની વાડીમાંથી ચીસો સંભળાઈ. હું દોડીને ગયો અને જે જોયું એ ભયાનક હતું. એક ઘાયલ બાળક ઝાડ પર ચઢવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો અને પાંચ કૂતરાં એના પગને દાંતમાં ભરાવીને નીચે ખેંચતા હતા. હું મદદ માટે બુમરાણ કરતો ગામ તરફ દોડ્યો."

ગ્રામજનો પહોંચે એ પહેલાં જ ખાલિદ જીવતા રહેવાની જંગ હારી ચૂક્યો હતો. કૂતરાં જંગલમાં ગાયબ થઈ ગયાં હતાં.

ખાલિદનો પરિવાર હજુ આઘાતમાંથી બહાર નથી આવી શક્યો.

ખાલિદના માતા મહઝબીએ ડૂસકાં ભરતાં કહ્યું, "ઝાડ નીચે જ ખાલિદનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું. શરીરનું કોઈ અંગ બચ્યું ન હતું એટલે હોસ્પિટલ લઈ જવાનો પણ કોઇ મતલબ નહોતો."

1 મેના દિવસે ફક્ત ખાલિદ પર જ હુમલો નહોતો થયો.

એ દિવસે ખૈરાબાદ પાસેના 20 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં વધુ બે બાળકો પર પણ કૂતરાંએ હુમલો કર્યો હતો અને એમણે પણ ખાલિદની માફક પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો હતો.

આશરે એક ડઝન બાળકો ગંભીર રીતે ઘવાયાં પણ હતાં.

જંગલી કૂતરાંઓના ભયથી ડરેલા સ્થાનિકોએ પોતાના બાળકોને શાળાએ મોકલવાનું બંધ કરી દીધું છે.

હુમલાઓના પગલે અફવાઓનું વાતાવરણ

સ્થાનિક કૂતરાં

એકાએક આ વિસ્તારમાં કૂતરાં બાળકો પર હુમલા કેમ કરી રહ્યાં છે એ અંગે સ્પષ્ટ ખ્યાલ નથી આવતો.

મોટાભાગના સ્થાનિક લોકો આ વિસ્તારના બંધ થઈ ચૂકેલાં કતલખાનાને જવાબદાર ઠેરવે છે.

એમના કહેવા પ્રમાણે કૂતરાંઓને પહેલાં કતલખાનામાંથી ખાવાનું મળી જતું હતું અને કતલખાનું બંધ થયા બાદ કૂતરાં હિંસક થઈ ગયા છે.

જોકે આ દલીલ અયોગ્ય હોવાનું કારણ એ પણ છે કે, સરકારે એક વર્ષ પહેલાં જ કતલખાનું બંધ કરી દીધું હતું.

બાળકો પર હુમલા થવાની ઘટનાઓ છેલ્લાં છ મહિનાથી જ શરૂ થઈ છે.

હુમલો કરનાર કૂતરાંની શોધખોળ

ડ્રોન કેમેરાથી કૂતરાંની શોધખોળ

એક ચર્ચા એવી પણ છે કે, જંગલી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઉત્તર પ્રદેશના સીતાપુર જીલ્લામાં જંગલી કુતરાઓનો ભય હજું પણ યથાવત્ છે.


સામગ્રી: મહેન્દ્ર કડિયા

પિરાજી સાગરા અને શિક્ષણવિદ્દ હિમ્મત કપાસી ના કહેવાથી એક દરજી પિતાના પુત્રને ચિત્રો દોરતાં રહેવાની પરવાનગી મળી.

એ ચિત્રકારે આગળ જઈને અનેક યુવા કલાકારો સહિત પોતાના પરિવારના અગિયાર લોકો માટે કલા ક્ષેત્રની નવી કેડી કંડારી.

1956માં અમદાવાદની પોળમાં જન્મેલા દેશના જાણીતા ચિત્રકાર મહેન્દ્ર કડિયાનું 17 જાન્યુઆરી, ગુરુવારા રોજ વહેલી સવારે સ્થાનિક હૉસ્પિટલમાં ન્યુમોનિયાની સારવાર દરમિયાન હાર્ટઍટેકથી અવસાન થયું.

'એને ચિત્ર દોરવા દો, ચિત્રમાં જ એનું ભલું થશે'

મહેન્દ્ર કડિયાના ભત્રીજા અને હઠીસિંહ વિઝ્યુઅલ આર્ટ સેન્ટરના પૂર્વ સેક્રેટરી ગિરિરાજ કડિયાએ મહેન્દ્ર કડિયાના જીવન પર આધારિત એક પુસ્તક તૈયાર કર્યું છે.

આ પુસ્તક 'મહેન્દ્ર કડિયા - એ રેટ્રોસ્પેક્ટિવ લાઇન્સ ટુ સ્ટ્રૉક'માં તેમના જીવનના પ્રસંગો અને સફર વિશે લખ્યું છે. તેની સાથે મહેન્દ્ર કડિયાના મિત્રો દ્વારા તેમના વિશે પણ લખાયું છે.

આ પુસ્તક મુજબ, દરજી પિતા અને ગૃહિણી માતાના પાંચ સંતાનોમાં સૌથી મોટા મહેન્દ્ર કડિયાએ વિદ્યાનગર હાઇ સ્કૂલમાં પોતાનું પ્રાથમિક શિક્ષણ લીધું.

જ્યાં શાળાના આચાર્ય અને શિક્ષણવિદ્દ હિમ્મતભાઈ કપાસી અને ચિત્રના શિક્ષક કિશન કાંબલેએ તેમની કારકિર્દી ઘડતરમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી.

મહેન્દ્રભાઈ શાળામાં ભ્યાસ કરતા હતા ત્યારે એક વખત સાતમાં ધોરણમાં તેઓ આઠમાંથી 6 વિષયમાં નાપાસ થયા.

તેઓ પાસ થયાં તે વિષયો હતાં ચિત્ર અને પી.ટી.

સામાન્ય સંજોગોમાં આવા વિદ્યાર્થીથી શિક્ષકો ગિન્નાતા હોય છે, પરંતુ આ શાળાના શિક્ષક હિમ્મતભાઈ કપાસી હતા.

તેમને આ બાબતની જાણ થતાં તેમણે શિક્ષકોને સૂચના આપી કે, કડિયા પર પાઠ્યપુસ્તકના અભ્યાસનું કોઈ જ દબાણ ન મુકીને ચિત્રો દોરવા દેવા.

બાળક મહેન્દ્રના જીવનમાં આ નિષ્ફળતા એક અગત્યનો વળાંક સાબિત થઈ. જે તેમને કલાની દુનિયા સુદી દોરી ગઈ.

છેક 1970-75ના સમયમાં એક મધ્યમવર્ગના પરિવારમાં જ્યાં માતા પિતા મુશ્કેલીથી ઘર ચલાવતાં હોય ત્યાં સૌથી મોટું સંતાન ભણીને નોકરી શોધવાને બદલે ચિત્રકાર બનવાનું પસંદ કરે છે.

મહેન્દ્ર કડિયાના પિતા જયંતિભાઈએ આ વાતનો વિરોધ કર્યો.

તેઓ ઇચ્છતા હતાં કે તેમનો દિકરો નોકરી કરીને ઘરમાં આર્થિક સંકળામણ દૂર કરવામાં મદદ કરે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ચિત્ર દોરવા દેવાની ભલામણ

પરંતુ હિમ્મતભાઈ કપાસી અને કિશન કાંબલે તેમને એક અલગ દીશામાં જતાં જોઈ શકતા હતા.

તેઓ સમજતા હતા કે મહેન્દ્રને એક સારા કલાકાર અને માર્ગદર્શકની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મધ્યમર્ગીય પરિવારમાંથી આવતા મહેન્દ્ર કડિયાના ચિત્ર પ્રેમને ટકાવી રાખવા માટે પિરાજી સાગરા જેવા જાણીતા કલાકારનો મોટો ફાળો છે.


સામગ્રી: મહેન્દ્ર મેઘાણી

આ પોસ્ટના પ્રતિભાવમાં સોશિયલ મીડિયામાં જે લખાયું છે તેમાંથી સમજાય છે કે સૌરાષ્ટ્રના નાના સંસ્કારનગર ભાવેણાના સેંકડો પુસ્તકરસિકોને આ પુસ્તકભંડાર સાથે ગાઢ લાગણીનો સંબંધ હતો.

'લોકમિલાપ'ની પુસ્તકમેળાની પરંપરા

લોકમિલાપનો એક પુસ્તક મેળો

અત્યારે વીસેક વર્ષની ઉંમરની નવી પેઢી માટે 'લોકમિલાપ' ગુજરાતી ભાષાનાં ઉત્તમ પુસ્તકો અને સંગીતની ચૂંટેલી સી.ડી. પૂરા પાડનાર 'કૂલ બુકશૉપ' હતી.

પણ તે પહેલાંની અરધી સદી જેમણે જોઈ હોય તે સહુ પુસ્તકરસિયાઓ માટે 'લોકમિલાપ' એટલે ભાવવિશ્વનો એક સમૃદ્ધ હિસ્સો.

તેમના માટે લોકમિલાપ એટલે પુસ્તકભંડાર વત્તા તેની સમાંતરે ચાલેલી એ જ નામની પ્રકાશન સંસ્થા.

કેટલાય વાચકોનાં કિતાબી દુનિયામાં પગરણ કિશોરવયમાં 'લોકમિલાપ'ની મુલાકાતોથી કે કૉલેજનાં વર્ષોમાં ત્યાંથી કરેલી પુસ્તકોની ખરીદીથી થયાં હતાં.

'લોકમિલાપે' ગયાં સિત્તેર વર્ષમાં લાખો વાચકોને સત્ત્વપૂર્ણ સાહિત્ય ઘણી ઓછી કિંમતે પૂરું પાડ્યું. તદુપરાંત તેણે ઘરઆંગણે અને દેશવિદેશમાં પુસ્તકમેળા કર્યા.

પુસ્તકમેળો શબ્દ મહેન્દ્રભાઈને કારણે લોકજીભે ચઢ્યો. ભાવનગરના તેના વાર્ષિક પુસ્તકમેળાની તો આખાય પંથકના લોકો રાહ જોતા અને મેળાના દિવસો જાણે અવસર બની જતા!

લોકમિલાપે 'ફિલ્મ મિલાપ' નામના ઉપક્રમ હેઠળ વર્ષો લગી ભાવનગરનાં બાળકોને મોટા પડદે નજીવા દરની ટિકિટમાં સુંદર ફિલ્મો બતાવી.

ગુજરાતી વાચકો માટે 1950થી ઓગણત્રીસ વર્ષ સુધી 'મિલાપ'નામનું વાચન-સમૃદ્ધ માસિક ચલાવ્યું.

ઝારખંડ : દિવસો સુધી ઘરમાં ચોખા નહોતા, હું અને મારાં સંતાનો પાણી પીને જીવતાં

'લોકમિલાપ'ના પાયામાં 'ગ્રંથનો ગાંધી'

લોકમિલાપ

'મિલાપ' તે 'લોકમિલાપ'નું પ્રારંભબિંદુ. તેના સ્થાપક-સંપાદક મહેન્દ્ર મેઘાણી ગુજરાતમાં 'ગ્રંથના ગાંધી' બિરુદ પામ્યા છે અને અત્યારે 96 વર્ષની ઉંમરે પણ લેખન-વાચનમાં યથાશક્તિ વ્યસ્ત છે.

મહેન્દ્રભાઈ 'લોકમિલાપ'નો પર્યાય છે એટલે ગયા સાત દાયકા દરમિયાન 'લોકમિલાપે' બહાર પાડેલાં બસો કરતાંય વધુ પુસ્તકોનાં નિર્માણની કામગીરી લગભગ સંપૂર્ણપણે મહેન્દ્રભાઈના શબ્દકર્મને આભારી છે.

પુસ્તક તરીકે પ્રસિદ્ધ કરવા માટેની સામગ્રીની પસંદગી તેમજ તેની મઠારણીથી શરૂ કરીને પુસ્તક એક પણ ભૂલ વિના છપાય, બંધાય, ટપાલી કે દુકાનદાર થકી સમયસર તે વાચકના હાથમાં અને ત્યાંથી સોંસરું તેના હૈયામાં પહોંચે ત્યાં લગીની આખીય સાંકળની દરેક કડીમાં 'શબદના સોદાગર' મહેન્દ્ર મેઘાણીની મંજાયેલી સમજ અને સખત મહેનત છે.

પોણી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભાવનગરનો 'લોકમિલાપ' પુસ્તકભંડાર 26મી જાન્યુઆરીથી બંધ થાય છે એ મતલબની પોસ્ટ તેના સંચાલક ગોપાલભાઈ મેઘાણીએ 17મી નવેમ્બરે બપોરે મૂકી ત્યારે નગરના અને ગુજરાતના પુસ્તકચાહકો જાણે એક ધબકારો ચૂકી ગયા.


સામગ્રી: મહેન્દ્ર સિંહ ધોની, નરેન્દ્ર મોદી અને સાક્ષી

ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના લેટરહેડ પર આ ચિઠ્ઠી એક ચાહક તરીકે લખાઈ છે. જાણે કે વડા પ્રધાને એક ચાહક તરીકે ધોનીને લખી હોય એવી આ ચિઠ્ઠી છે.

આ ચિઠ્ઠીમાં ધોનીને બહેતર ભવિષ્યની શુભકામનાઓ આપવામાં આવી છે. એ સાથે એમાં આંકડાઓ, કૅરિયર, જૂની યાદોની ચર્ચા સાથે ભારતના ક્રિકેટમાં એમના યોગદાનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ ગુરૂવારે એમના ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી વડા પ્રધાને લખેલી આ ચિઠ્ઠી રજૂ કરી અને એમનો આભાર પણ માન્યો.

વડા પ્રધાને લખેલી ચિઠ્ઠીનો અનુવાદ આ મુજબ છે.

વડા પ્રધાને લખ્યું કે -

પ્રિય મહેન્દ્ર

15 ઑગસ્ટે આપે પોતાના ખાસ નમ્ર અંદાજમાં નાનકડી વીડિયો ક્લિપ શૅર કરી જે આખા દેશમાં એક લાંબી અને જોશપૂર્વકની ચર્ચાનો વિષય બનવા માટે પૂરતી હતી. આનાથી 130 કરોડ ભારતીયોને નિરાશા થઈ પરંતુ છેલ્લા દોઢ દાયકામાં આપે ભારતીય ક્રિકેટ માટે જે કર્યું છે એના માટે દેશવાસીઓ આપનો આભાર માને છે.

તમારી કૅરિયરનું વિશ્લેષણ કરવાની એક રીત એને આંકડાના દૃષ્ટિકોણથી જોવાની પણ છે. તમે ભારતીય ક્રિકેટમાં સૌથી સફળ કપ્તાનોમાંથી એક છો. ભારતને ટોચની ટીમ બનાવવામાં આપની મહત્ત્વની ભૂમિકા છે. ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં આપનું નામ દુનિયાના બહેતરીન બેટ્સમૅનોમાં, સર્વશ્રેષ્ઠ કપ્તાનોમાં અને નિસંદેહ સર્વશ્રેષ્ઠ વિકેટકિપરોમાં લખવામાં આવશે.

મુશ્કેલ સ્થિતિમાં આપની પરની નિર્ભરતા અને મૅચ ફિનિશ કરવાની આપની સ્ટાઇલ, ખાસ કરીને 2011 વિશ્વ કપની ફાઇનલ લોકોને અનેક પેઢીઓ સુધી યાદ રહેશે.

પરંતુ મહેન્દ્રસિંહ ધોનીનું નામ ફક્ત આંકડાઓ અને મૅચ જીતવામાં એમની ભૂમિકા માટે જ યાદ રાખવામાં નહીં આવે. ફક્ત એક ખેલાડી તરીકે આપનું મૂલ્યાંકન અન્યાય ગણાશે. આપનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન એક કાલ યાને કે ઘટના તરીકે થવું જોઈએ.

એક નાનાં શહેરથી શરૂઆત કરીને આપે રાષ્ટ્રીય સ્તરે નામ રોશન કર્યું. ન ફક્ત પોતે નામ કમાવ્યું પરંતુ ભારતને પણ ગૌરવ અપાવ્યું.

જે તમારી જેમ જ સ્કૂલ-કૉલેજમાં બહુ ધ્યાન ખેંચનારા નહોતા કે ન તો જાણીતા પરિવારમાથી હતા, પણ એમનામાં ખુદને ઊંચાઈ પર લઈ જવાની પ્રતિભા હતી એવા અનેક યુવાનોને તમારા ઉદય અને કામે અનેક પ્રેરણા અને હિંમત આપ્યા.

તમે નવીન ભારતનું એક એવું ઉદાહરણ છો કે જ્યાં પરિવારનું નામ યુવાનોની તકદીર નક્કી નથી કરતું પરંતુ તેઓ ખુદ પોતાનું નામ અને તકદીર નક્કી કરે છે. જ્યારે આપણને ખબર હોય કે ક્યાં જવાનું છે ત્યારે  આપણે ક્યાંથી આવીએ છીએ એનો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કૅપ્ટન કૂલ તરીકે જાણીતા મહેન્દ્રસિંહ ધોનીને ભારતીય ક્રિકેટ ટીમમાંથી સંન્યાસની જાહેરાત બાદ 19 ઑગસ્ટે લખવામાં આવેલી આ ચિઠ્ઠી અનેક રીતે અનોખી છે.


સામગ્રી: મહેસાણા જિલ્લાના કડી તાલુકાના લ્હોર ગામમાં દલિત યુવાનના લગ્નમાં વરઘોડો કાઢવાની ઘટના બાદ બિનદલિતોએ દલિતોનો સામાજિક બહિષ્કાર કર્યો છે.

હજી લોકસભાની ચૂંટણીના બે તબક્કા બાકી છે અને ગુજરાતમાં પાણીની અછત અખબારોના પહેલા પાને દેખાઈ રહી છે ત્યારે ગુજરાતના ઉપમુખ્ય મંત્રીએ લગભગ શુક્રવારનો આખો દિવસ લ્હોર ગામમાં દલિતોને સમજાવાવમાં ફાળવ્યો હતો.

તેમણે ફાળવેલો આ સમય ઘટનાની ગંભીરતા દર્શાવે છે અને તેની સીધી અસર લોકસભાની બાકી રહેલી બે તબક્કાની ચૂંટણી પર ન પડે તેનું ધ્યાન ભાજપ રાખવા માગે છે એવો નિષ્ણાતોનો મત છે.

લ્હોર ગામમાં નીતિન પટેલે સૌપ્રથમ પંચાયત ઓફિસમાં બંધબારણે દલિત, મુસ્લિમ, ઠાકોર, રબારી, બ્રાહ્મણ અને રાવળ સમાજના લોકો સાથે મિટિંગ કરી અને એ પછી તેમણે દલિત મહોલ્લાની મુલાકાત લીધી. સાંજ સુધીમાં તેમણે બેઉ પક્ષે સુખદ સમાધાન થઈ ગયાની જાહેરાત પણ કરી દીધી.

જોકે, આ મુદ્દે નીતિન પટેલની આ જાહેરાત પછી, દલિતોના અધિકારો માટે કાર્યરત સામાજિક કાર્યકર કૌશિક પરમારે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું કે કોઈ સમાધાન થયું નથી. "અમે પાંચ માગણીઓ સમાજના આગેવાનો સમક્ષ મૂકી છે, જ્યાં સુધી આ માગણીઓ નહીં સંતોષાય ત્યાં સુધી સમાધાન શક્ય નથી."

શું છે માગણીઓ?

કૌશિક પરમાર જણાવે છે કે આજ પછી દલિત સમાજના લોકો સાથે કોઈ પણ પ્રકારની અસ્પૃશ્યતા રાખવામાં ન આવે તેવી ગામના આગેવાનો લેખિત બાંયધરી આપે એવી અમારી માગ છે.

એ સાથે આગેવાનો તરફથી દલિતો પ્રત્યે બદલાની ભાવનાથી ખોટા કેસો નહીં કરવામાં આવે તેવી પણ માગણી કરવામાં આવી હોવાની માહિતી કૌશિક પરમાર આપે છે.

નીતિન પટેલની મુલાકાત બાદ વડગામના ધારસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણી પણ દલિત પરિવારની મુલાકાત લેવા આવ્યા હતા.

જિજ્ઞેશ મેવાણીએ મીડિયા સાથે વાત કરતા કહ્યું કે કોઈ સમાજને નુકસાન ન થાય એવી રીતે સરકારે સમાધાનની ફૉર્મુલા ઘડવી જોઈએ.

શું છે આ મામલો?

24 વર્ષના મેહુલ પરમાર છેલ્લાં ત્રણ વર્ષથી અમદાવાદમાં નોકરી કરે છે. તેના લગ્નની વાત થઈ ત્યારથી જ તેમણે નક્કી કર્યું હતું કે તે પોતાના લગ્નમાં ઘોડા પર જાન કાઢશે.

જોકે, આ પહેલાં આવી વાત આ ગામમાં કોઈ દલિતે નહોતી કરી.

લ્હોર ગામમાં દલિતોને ઘોડા પર બેસવાની મનાઈ છે, પરંતુ મેહુલની જીદ હતી કે જો અન્ય સમાજના લોકો ઘોડા પર બેસીને જાન કાઢી શકે તો તે કેમ નહીં.

આ મામલો મીડિયા અને પોલીસ સુધી પહોંચ્યો અને 7 મે, 2019ના રોજ મેહુલની જાન તો ઘોડા પર નીકળી ગઈ પરંતુ તેના બીજા જ દિવસથી ગામના તમામ દલિતોએ સામાજિક...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શુક્રવારની સાંજે જ્યાં એક તરફ ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ કડી તાલુકાના લ્હોર ગામમાં દલિતો અને બિનદલિતો વચ્ચેના સંઘર્ષનો સુખદ અંત આવ્યાની મીડિયામાં જાહેરાત કરી રહ્યા હતા, ત્યારે આ ગામની ત્રણ દલિત યુવતીઓને ઘંટી પર ઘઉં દળી આપવાની ના પાડવામાં આવી રહી હતી.


સામગ્રી: મહેસાણા જિલ્લાના લ્હોર ગામમાં દલિતોએ વરઘોડો કાઢતાં લગ્નના બે દિવસ બાદ ગામની અન્ય જ્ઞાતિઓએ તેમનો સામાજિક બહિષ્કાર કર્યો હતો. જેમાં પોલીસે પાંચ લોકોની ધરપકડ પણ કરી હતી.

આ ઘટના બાદ હવે અરવલ્લી જિલ્લાના મોડાસાના ખંભીસર ગામે દલિતો અને સવર્ણો વચ્ચે વરઘોડાને લઈને સંઘર્ષ થયો હતો.

અહીં દલિત વરરાજાએ વરઘોડો કાઢતા ગામના અન્ય લોકોએ રસ્તો રોકી લીધો હતો અને પોલીસ બોલાવવાની ફરજ પડી હતી.

વણસતી સ્થિતિને જોતા સમગ્ર ગામને જાણે પોલીસ છાવણીમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યું છે.

ખંભીસર ગામમાં શું બન્યું હતું?

વરરાજા જયેશ રાઠોડ

ખંભીસર ગામના દલિત વરરાજા જયેશ રાઠોડે પોતાના લગ્ન પહેલાં ડી. જે. સાથે વરઘોડો કાઢવાનું નક્કી કર્યું હતું.

તેમના કહેવા પ્રમાણે વરઘોડાની ખબર પડતા જ ગામ લોકો તરફથી તેમને ધમકીઓ મળવા લાગી હતી.

જે બાદ જયેશના પરિવારે વરઘોડો નીકળી શકે તે માટે સ્થાનિક પોલીસની મદદ માગી હતી.

જયેશના પિતા ડાહ્યાભાઈએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે વરઘોડો નીકળી શકે એ માટે અમે પહેલાં જ પોલીસને જાણ કરી હતી.

તેમણે કહ્યું, "જેથી પોલીસ અમારા ગામમાં આવી, પોલીસને જોઈને ગામ લોકોએ રસ્તા પર હવન અને રામધૂન શરૂ કરી દીધી હતી."

"અમે વરઘોડો લઈને આગળ ન જઈ શકીએ એ માટે ગામના લોકોએ આ રીતે અમારો રસ્તો રોકી લીધો હતો."

"પોલીસે સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો પરંતુ તેઓ માન્યા નહીં, દલિતોને હેરાન કર્યા અને વરઘોડોના કાઢવા દીધો."

જોકે, આ જે પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે ગામમાં જયેશની જાન નીકળી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ મામલે પોલીસ શું કહે છે?

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા અરવલ્લીના પોલીસ વડા મયુર પાટીલે કહ્યું કે અમે લોકોને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો પરંતુ વાતાવરણ ઉગ્ર બની ગયું હતું.

તેમણે કહ્યું, "સામસામે સંઘર્ષ થયા બાદ પથ્થરમારો થયો, જે બાદ પોલીસે લાઠીચાર્જ કરવાની ફરજ પડી હતી."

"આ ઝઘડામાં પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હતા જેમને હૉસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે. કેટલાક લોકોની આ મામલે અટકાયત પણ કરવામાં આવી હતી."

"ગામમાં સ્થિતિને જોતાં પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવી દેવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ સ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવી ગઈ હતી."

હાલ ગામમાં ભારે પોલીસ બંદોબસ્તની વચ્ચે જાન નીકળી છે અને પોલીસ સમગ્ર મામલા પર નજર રાખી રહી છે.

સાબરકાંઠામાં પણ દલિતોના વરઘોડા સમયે બબાલ

સાબરકાંઠાના પ્રાંતીજ તાલુકાના સીતવાળા ગામે અનિલ રાઠોડ નામના દલિત યુવકના વરઘોડા સમયે ગામના કેટલાક લોકો જોડે બબાલ થઈ હતી....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં તાજેતરમાં જ દલિતોને ગામમાં વરઘોડો ના કાઢવા દેવાની કેટલીક ઘટનાઓ સામે આવી છે.


સામગ્રી: મહેસાણા જિલ્લાના વડનગર તાલુકાના મોલીપુરા ગામમાં રહેતા હિતેશ પરમાર તેમનાં સગર્ભા પત્ની હસુમતી પરમારને સિવિલ હૉસ્પિટલમાં ચેક-અપ માટે લઈ જતાં હતાં અને દરમિયાન હસુમતીબહેનને કોરોનાનો ચેપ લાગ્યો હતો.

12મી મેના દિવસે હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયેલાં હસુમતીબહેને ત્યાં 16મી મેના રોજ જોડિયાં બાળકોને જન્મ આપ્યો હતો.

જોકે તેઓ કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત હોવાથી બાળકોને સીધાં જ એનઆઈસીયુમાં લઈ જવાયાં હતાં.

વડનગર સિવિલમાં જ સારવાર લીધી

હસુમતીબહેને એક બાળક અને એક બાળકીને જન્મ આપ્યો હતો.

સારવાર બાદ શુક્રવારે વડનગર સિવિલમાંથી માતા અને બંને બાળકોને રજા આપવામાં આવી હતી.

હસુમતીબહેનનું ઑપરેશન કરનારાં અને બંને બાળકોને સારવાર આપનારાં ડૉક્ટર પ્રજ્ઞા ખન્ના બીબીસી સાથે વાત કરતાં જણાવે છે કે જ્યારે અમને ખબર પડી કે માતા કોરોના પૉઝિટિવ છે ત્યારે જ અમે તેમના ઑપરેશન માટે તૈયારી કરી રાખી હતી.

હસુમતીબહેનના પતિ હિતેશભાઈ કહે છે કે સારવાર માટે અમને ડૉક્ટરોએ કહ્યું હતું કે જો અમે ઇચ્છીએ તો અમદાવાદ સિવિલમાં જઈ શકીએ છીએ.

તેઓ કહે છે, "અમદાવાદમાં જે રીતે રોજ કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કેસ વધે છે અને લોકો મરે છે તે જોઈને મને ઘણી બીક લાગી હતી એટલે મેં વડનગર સિવિલમાં તબીબોને વિનંતી કરી અને તેમણે મારું કહ્યું માન્યું."

બંને બાળકના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ

35 વર્ષીય હિતેશ પરમાર મોલીપુરમાં રિક્ષા ચલાવે છે. તેમની રોજની કમાણી અંદાજે 200થી 300 રૂપિયા છે.

હિતેશ અને હસુમતીબહેનને ચાર વર્ષનો દીકરો છે, પરંતુ તે બોલી કે સાંભળી શકતો નથી.

ડૉ. ખન્ના કહે છે, "હસુમતીબહેનની ડિલિવરીની તારીખ 26 મે હતી. પણ અમને ખબર પડી કે એક બાળક અંદર ઊંધું થઈ ગયું છે, જેને અમે બ્રીચ પ્રેઝન્ટેશન કહીએ છીએ. પછી અમે સિઝેરિયન કરીને બંને બાળકોને સલામત કાઢી લીધાં અને તેમને એનઆઈસીયુમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં."

આવા સંજોગોમાં સામાન્ય રીતે બાળકના નમૂના લઈને કોરોના વાઇરસના સંક્રમણનું પરીક્ષણ પણ કરવામાં આવતું હોય છે.

ડૉ. ખન્ના કહે છે, "ટેસ્ટ કરતાં ખ્યાલ આવ્યો કે બંને પૈકી એક કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત છે. બાળકનો રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યો હતો અને બાળકીનો રિપોર્ટ નૅગેટિવ આવ્યો હતો."

"જોકે 48 કલાક પછી અમે ફરીથી બાળકીનું પરીક્ષણ કરાવ્યું અને તેનો રિપોર્ટ પણ પૉઝિટિવ આવ્યો."

મોબાઇલમાં બાળકોના ફોટો જોયા

ડૉ. ખન્ના કહે છે કે આ સ્થિતિમાં બાળકોને માતા પાસે રાખવાં હિતાવહ ન હોવાથી અમે તેમને અલગ જ રાખ્યાં હતાં.

"દસ દિવસ બાદ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના વધી રહેલા સંક્રમણ વચ્ચે મહેસાણામાં બે નવજાત બાળકને કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગ્યો હોવાના સમાચાર આવ્યા હતા. જોકે આનંદની વાત એ છે કે આ જોડિયાં બાળકોએ કોરોનાને માત આપી છે.


સામગ્રી: મહેસાણા જિલ્લામાં ચાઈલ્ડ સેક્સ રેશિયો 842 છે એટલે કે 1000 બાળકોની સરખામણીએ 842 બાળકીઓ છે

હાલ ગુજરાતના રાજકારણમાં સત્તાધિશો માટે પડકારરૂપ બની ગયેલા પાટીદાર યુવાન હાર્દિક પટેલનો સામાજિક, રાજકીય ઉદય પણ મહેસાણા જિલ્લાના વિસનગર ગામની એ પહેલી સભાથી જ થયો હતો.

જો કે મહેસાણાની ઓળખ આ બે ઘટનાઓ નથી. અહીંના સતત કાર્યશીલ, અત્યંત મહેનતું લોકો ઉપરાંત જ્ઞાતિ, સમાજ અને ઉદ્યોગોનું એકબીજા સાથે ખૂબ જ મજબૂતીથી ગુંથાયેલું સામાજિક માળખું એ મહેસાણાનો મિજાજ છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ગુજરાતના રાજકારણ, કૃષિ, પશુપાલન, નિકાસ અને વેપારમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.

મહેસાણા જિલ્લાના આવાં જ કેટલાંક ચર્ચામાં ન આવેલાં પાસાંને ઉજાગર કરવા બીબીસીની મહિલા બાઈકર્સની ટીમ આજે મહેસાણા જિલ્લામાં આવી પહોંચી છે.

સામાજિક જીવન

મહેસાણા જિલ્લામાં મહિલાઓનો સાક્ષરતા દર 75.32 ટકા છે

વર્ષ 2011ની વસતિ ગણતરી પ્રમાણે મહેસાણા જિલ્લાની કુલ વસતિ 20,53,064 લોકોની છે. જેમાં મહિલાઓની સંખ્યા 9,78,544 છે અને પુરુષોની સંખ્યા 10,56,520ની છે. જિલ્લાના 15,20,734 લોકો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહે છે.

વર્ષ 2001માં અહીં દેશમાં સૌથી ઓછો સ્ત્રી-પુરુષનું વસતી પ્રમાણ હતું.

ચાઈલ્ડ સેક્સ રેશિયો એટલે કે બાળ જાતિપ્રમાણની દૃષ્ટિએ મહેસાણા રાજ્યમાં તળિયેથી બીજા ક્રમાંકે છે. અહીં ચાઈલ્ડ સેક્સ રેશિયો 842 છે એટલે કે 1000 બાળકોની સરખામણીએ 842 બાળકીઓ છે.

આ ઘટનાને 'સૂર્યનગરીના આંગણે અંધારુ' એવું રુપક આપી શકાય. મહેસાણા જિલ્લામાં દસ તાલુકા અને 606 ગામડાં છે.

આ જિલ્લાનો સાક્ષરતા દર 83.61 ટકા છે. જેમાં મહિલાઓનો સાક્ષરતા દર 75.32 ટકા છે. સાક્ષરતા દર અને મહિલા સાક્ષરતા દરની દૃષ્ટિએ રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં મહેસાણા છઠ્ઠું સ્થાન ધરાવે છે.

ઘણાં એનઆરઆઈ ગુજરાતીઓના વતન મહેસાણા જિલ્લામાં છે. આ એનઆરઆઈ સમુદાયના યોગદાનની અસર જિલ્લામાં વર્તાય છે. પાટીદાર, રબારી, ઠાકોર અને ચૌધરી સમાજની વસતિ  છે.

ગ્રામીણ વિસ્તારોની મોટાભાગની વસતિ ખેતી અને પશુપાલન દ્વારા અર્થોપાર્જન કરે છે.

સાંસ્કૃતિક- ઐતિહાસિક વારસો

મોઢેરાનું સૂર્યમંદિર આજે પણ વિશ્વભરમાંથી ભારતમાં આવતા સહેલાણીઓના આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે

મહેસાણાનો ઐતિહાસિક સંબંધ મૌર્ય શાસન, સોલંકી શાસનથી લઈને ગાયકવાડી શાસન સુધી છે. સદીઓના આ વિવિધ શાસન દરમિયાન મહેસાણાને ઘણા ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થાપત્યો પણ મળ્યા છે.

મોઢેરાનું સૂર્યમંદિર આજે પણ વિશ્વભરમાંથી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતની ઉત્તરે આવેલો મહેસાણા જિલ્લો ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું વતન છે. તેમનું ગામ વડનગર ગુજરાતમાં સાંસ્કૃતિક, આધ્યાત્મિક અને સ્થાપત્ય કળાની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.


સામગ્રી: મહેસાણાની લડાઈ નીતિન પટેલ માટે નિર્ણાયક

પાટીદાર અનામત આંદોલનનું ઍપિસેન્ટર, નારાજ નીતિન પટેલ અને ભાજપની આંતરિક જૂથબંધી સહિતનાં પરિબળો આ બેઠક પરના જંગને વધુ રસપ્રદ બનાવે છે.

પાટીદાર પરીબળને ધ્યાને લેતા ભાજપ અને કૉંગ્રેસ બંનેએ પટેલ ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે.

2થી 282 બેઠક સુધીની ભાજપની સફરમાં મહેસાણાનું સ્થાન મહત્ત્વપૂર્ણ રહ્યું છે.

1984માં ભાજપનો માત્ર બે બેઠક ઉપર વિજય થયો હતો, જેમાં મહેસાણાની બેઠક સમાવિષ્ટ હતી.

પટેલ વિરુદ્ધ પટેલ

ભાજપે મહેસાણાની બેઠક ઉપરથી શારદાબહેન પટેલને ટિકિટ આપી છે. તેમના પતિ અનિલભાઈ પટેલના મૃત્યુ સમયે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કરીને શોક વ્યક્ત કર્યો હતો અને તેમની સાથેની જૂની તસવીર શૅર કરી હતી.

અનિલભાઈ પટેલે મહેસાણા અર્બન કો-ઑપરેટિવ બૅન્ક, ગણપત યુનિવર્સિટી, ઉમિયા માતા સંસ્થાનના વિકાસમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી.

ભાજપની આંતરિક જૂથબંધીની વચ્ચે શારદાબહેન પટેલની ઉપર પસંદગીનો કળશ ઢોળવામાં આવ્યો હતો. તેઓ પાટીદાર સમાજને લગતી અલગ-અલગ સેવાસંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલાં છે.

ભાજપ અને કૉંગ્રેસનાં મહિલા ઉમેદવારોની યાદીમાં શારદાબહેન સૌથી વધુ મિલકત ધરાવનારાં ઉમેદવાર છે.

તેમણે રૂ. 37 કરોડ 47 લાખની સંપત્તિ જાહેર કરી છે, જ્યારે આવક રૂ. 9 લાખ 43 હજારની દર્શાવી છે.

કૉંગ્રેસે આ બેઠક ઉપરથી એ. જે. પટેલને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે, તેઓ '84 ગામ પાટીદાર સંસ્થા'ના સ્થાપક છે, જે પાટીદાર સમાજની પ્રભાવશાળી સંસ્થા છે. આ સિવાય તેઓ સિકોતર માતા સેવા ટ્રસ્ટ અને ગુજરાત અંબુજા બૅન્ક લિમિટેડ સાથે સંકળાયેલા છે.

અભ્યાસે મિકૅનિકલ એન્જિનિયર પટેલ નિવૃત્ત સરકારી અધિકારી છે અને તેમણે અલગ-અલગ વિભાગોમાં કામ કર્યું હતું.

વરિષ્ઠ પત્રકાર કાના બાંટવા કહે છે, "નીતિન પટેલને 'વન સીટ મિશન' ઉપર લગાડવામાં આવ્યા છે. પટેલ મહેસાણાને સારી રીતે સમજે છે, એટલે તેમને આ બેઠક જીતવાનું મિશન સોંપવામાં આવ્યું છે."

આ વિશે વધુ વાંચો

નીતિન પટેલ ફૅક્ટર

મહેસાણાની લડાઈ નીતિન પટેલ માટે નિર્ણાયક

ભાજપનું કેન્દ્રીય નેતૃત્વ ઇચ્છતું હતું કે આ બેઠક ઉપરથી નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ ચૂંટણી લડે. આ માટે ગુજરાત ભાજપના પ્રભારી ઓમ માથુરે તેમને મનાવવાના પ્રયાસ પણ કર્યા હતા, જોકે તેઓ તૈયાર થયા ન હતા.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય નાયક કહે છે, "પાટીદાર અનામત આંદોલનને કારણે ભાજપ અને પટેલ સમાજની વચ્ચે તિરાડ પડી છે. મૂળ રાજકોટના વિજય રૂપાણીને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં અને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતની કઈ બેઠક ઉપર રસાકસી જોવા મળશે એની યાદી જોવામાં આવે તો મહેસાણા ટોચ પર આવે.


સામગ્રી: મહેસાણામાં સી. આર. પાટીલની રેલી

ગુજરાતમાં ગુજરાત આરોગ્ય વિભાગ અને પરિવારકલ્યાણના આંકડા અનુસાર, 3 ઑગસ્ટ, 2020 સુધીમાં રાજ્યમાં કોરોના વાઇરસના કેસની સંખ્યા વધીને એક લાખને પાર કરી ગઈ છે.

તો કોરોના વાઇરસને કારણે અત્યાર સુધીમાં રાજ્યમાં કુલ 3064 દર્દીઓનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં પણ કોરોના વાઇરસના કેસની સંખ્યા દિવસેદિવસે વધી રહી છે.

ભારત સરકારના સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલય અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં (4 ઑગસ્ટ, 2020) દેશમાં કોરોના વાઇરસના કેસની સંખ્યા વધીને 39 લાખ 36 હજારથી વધુ થઈ ગઈ છે અને કુલ 68,472 લોકોનાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયાં છે.

એટલે કે સમગ્ર દેશ અને રાજ્યના આંકડાઓ જોતા ખ્યાલ આવે કે કોરોનાના કેસ સતત વધી રહ્યા છે.

આજે મોટાં ભાગનાં સ્થળે, દુકાને, ઑફિસ વગેરે જગ્યાએ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જાળવવા અને માસ્ક પહેરવાની સૂચના મારેલી હોય છે.

બૅન્ક કે અન્ય સ્થળોએ લાઇનમાં ઊભેલા લોકોને પણ અંતર રાખવા માટે કહેવામાં આવે છે. ઘણી જગ્યાએ માસ્ક ન પહેર્યો હોય તો પ્રવેશ અપાતો નથી.

આ બધું કોરોનાથી બચવા અને ફેલાવવાને અટકાવાના ભાગરૂપે કરવામાં આવે છે.

સ્કૂલો અને કૉલેજો બંધ છે, વિદ્યાર્થીઓને ઓનલાઇન શિક્ષણ આપવામાં આવે છે. પરીક્ષા પણ ઓનલાઇન યોજાઈ રહી છે.

એવા સમયે ગુજરાતમાં રાજકીય મેળવડા, કાર્યક્રમો વિવાદનું કારણ બન્યા છે.

કોરોનામાં રાજકીય મેળાવડા

ભાજપના નવા નિયુક્ત પ્રદેશ પ્રદેશ સી. આર. પાટીલ હાલમાં ઉત્તર ગુજરાતના પ્રવાસે છે.

અગાઉ તેમની યોજાયેલી સુરતની અને રાજકોટની રેલીઓમાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન ન થયું હોવાના અહેવાલ આવ્યા હતા.

તેમજ આ રેલીઓના ફોટો અને વીડિયો પણ સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થયા હતા.

રાજકોટ બાદ હવે સી. આર. પાટીલનો ઉત્તર ગુજરાતના પ્રવાસ પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે.

સ્થાનિક મીડિયામાં જોવા મળ્યું હતું કે કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા.

તો મહેસાણામાં ભાજપનો સન્માન-સમારોહનો કાર્યક્રમ યોજાયો હતો.

તો કૉંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ હાર્દિક પટેલ પણ રાજકોટમાં એક રાજકીય કાર્યક્રમમાં લોકો સાથે જોવા મળ્યા હતા અને અહીં પણ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન ન થયું હોવાનું જણાયું હતું.

રાજકીય પક્ષો શું કહે છે?

રાજકોટમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમમાં લોકો સાથે હાર્દિક પટેલ

ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા જયરાજસિંહ પરમાર કહે છે કે કૉંગ્રેસ ક્યારેય નિયમોના ભંગ કરવામાં માનતી નથી અને તેઓ ઇચ્છતા પણ નથી કે નિયમો તૂટે.

બીબીસી સાથેની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સમગ્ર ગુજરાત અને દેશમાં કોરોના વાઇરસના કેસમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ રહ્યો છે. લૉકડાઉન પહેલાં અને પછી પણ સ્થિતિ પૂર્વવત્ જોવા મળતી નથી.


સામગ્રી: મહ્મ્મદ અલી ઝીણા તેમની પુત્રી દીના(જમણી બાજુ) અને બેન ફાતિમા(ડાબી બાજુ) સાથે

ઝીણા અને રુટિના ખટરાગભર્યા લગ્નની સૌથી માઠી અસર દિના વાડિયા પર પણ થઈ હતી.

દિનાનો જન્મ થયો ત્યારથી જ તેમના માતા-પિતાએ તેમને બહુ સમય આપ્યો ન હતો.

દિનાનો જન્મ 1919ની 14 ઓગસ્ટની મધરાત્રે લંડનમાં થયો હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એ સમયે મહમ્મદ અલી ઝીણા સુધારા વિશેની સંસદીય સમિતિ સમક્ષ હાજર થવા માટે લંડન ગયા હતા અને પત્ની રુટિને સાથે લઈ ગયા હતા.

દિનાના જન્મથી તેમના માતા કે પિતા કોઈ બહુ રાજી ન હતાં.

કુતરાને સાથે લીધા, દીકરીને નોકરો પાસે છોડી

સરોજિની નાયડુ લંડનમાં રુટિને મળ્યાં હતાં

ઝીણાનાં નજીકના દોસ્ત સરોજિની નાયડુએ લંડનમાં રુટિ અને નવજાત દિનાની મુલાકાત લીધા બાદ લખ્યું હતું, ''રુટિ સોનેરી ટપકાંવાળી બ્લેક પાંખો ધરાવતા નાજુક પતંગિયાની માફક દુનિયાને જોઈ રહ્યાં હતાં.

સૌંદર્યવાન રુટિ દયનીય પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઇ રહેલી હિંમતવાન મહિલા હતાં, પણ બહુ રાજી લાગતાં ન હતાં.''

ઝીણા અને રુટિ જહાજમાં બેસીને મુંબઈ પાછાં ફર્યાં, ત્યારે દિના માત્ર બે મહિનાનાં હતાં.

દિનાને નોકરોને હવાલે કરીને તેમણે પોતપોતાનો રસ્તો પકડ્યો હતો.

ઝીણા રાજકારણમાં વ્યસ્ત થઈ ગયા હતા, જ્યારે રુટિ તેમના દોસ્તોને મળવા હૈદ્રાબાદ ચાલ્યાં ગયાં હતાં.

રુટિ તેમના કુતરાને સાથે લઈ ગયા હતા, પણ પોતાની દીકરીને નોકરો પાસે છોડી ગયાં હતાં.

ઝીણા અને રુટિના લગ્નજીવનના તાણાવાણા અલગ થવાના શરૂ થયા પહેલાં જ એકમાત્ર સંતાન પ્રત્યેની તેમની ઉદાસીનતા બહાર આવવા લાગી હતી.

પુત્રી પ્રત્યે બેદરકાર માતા

સૌંદર્યવાન રુટિ દયનીય પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઇ રહેલી હિંમતવાન મહિલા હતાં

દિના પરત્વે રુટિની બેદરકારીથી તેમનાં નજીકના દોસ્તોને પણ સખત આઘાત લાગતો હતો.

સરોજિની નાયડુનાં પુત્રી પદ્મજાએ તેમની બહેનને એક પત્રમાં લખ્યું હતું, ''મેં જોયેલી સૌથી વધુ દયનીય, અતિશય દુઃખદ બાબત રુટિની દીકરી છે.

મને રુટિનો અભિગમ સમજાતો નથી.

મોટાભાગના લોકો રુટિને દોષીત ઠરાવે છે, પણ હું તેને દોષ આપતી નથી. રુટિ માટે મને ઘણી લાગણી છે, પણ જ્યારે તેની ડઘાયેલી, ભયભીત દીકરીને યાદ કરું છું ત્યારે રુટિ પરત્વે લગભગ ધિક્કારની લાગણી થાય છે.''

દિનાને નોકરોને હવાલે કરીને તેના મમ્મી-પપ્પા પરદેશ ગયાં હતાં, ત્યારે સરોજિની દિનાને જોવા માટે ઝીણાના ઘરે ગયાં હતાં.

સરોજિનીએ પદ્મજાને જુલાઈ, 1921માં લખ્યું હતું, ''આજે સવારે હું ઝીણાની દીકરીને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

દિના વાડિયા પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપિતા મહમ્મદ અલી ઝીણા અને ઉમરાવ પારસી બાનુ રુટિ પેટિટ વચ્ચેના દુઃખી લગ્નજીવનનું એકમાત્ર સંતાન હતાં.


સામગ્રી: મા આનંદ શીલા

એક સમયે મા આનંદ શીલા તરીકે ઓળખાતાં શીલા બર્ન્સટીલ અત્યારે સ્વિટ્ઝરલૅન્ડની માઇસપ્રખ વૅલીમાં એક શાનદાર ઘરમાં રહે છે.

તેઓ 'ભગવાન રજનીશ' એટલે ઓશોનાં પ્રવક્તા અને અંગત સલાહકાર હતાં.

ઑનલાઈન સ્ટ્રીમિંગ સેવા 'નેટફ્લિક્સ' પર હમણાં જ રિલીઝ થયેલી સિરીઝ 'વાઇલ્ડ વાઇલ્ડ કન્ટ્રી'એ ભારતનાં સૌથી વિવાદિત રહેલા ગુરુઓમાંથી એક એવા ઓશો રજનીશ અંગે ચર્ચાઓનો પટારો ફરીથી ખોલી દીધો છે.

કોણ હતા ભગવાન રજનીશ?

ઓશો એટલે કે રજનીશ, 1970ના દાયકામાં ભારતમાં લોકપ્રિય અને વિવાદિત આધ્યાત્મિક ગુરુ હતા.

જેમને દાવો કર્યો હતો કે એમને પોતાના આત્માને જગાડ્યો છે.

તેઓ પોતાના અનુયાયીઓને ડાયનેમિક ધ્યાન અને શારીરિક ક્રિયાઓ દ્વારા ધ્યાન કરાવડાવતા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પણ સેક્સ અંગેના તેમના વિચારોએ એમને ઘણા વિવાદિત બનાવી દીધા હતા.

લોકો એમને 'સેક્સ ગુરુ' પણ કહેવા માંડ્યા હતા કારણ કે તેઓ મુક્તપણે સેક્સના હિમાયતી હતા.

1990માં પુનામાં આવેલા પોતાના આશ્રમમાં ઓશોનું નિધન થયું હતું અને તેમનું મૃત્યુ આજે પણ એક રહસ્ય જ છે.

નેવુંના દાયકામાં જયારે હું નાની હતી-મારા ઘરમાં મોટે ભાગે ઓશોની કૅસેટ વાગતી હતી અને હું તેને સાંભળતી હતી. મારા પિતા એમના દર્શનને માન આપતા હતા.

નેટફ્લિક્સ લાવ્યું 'વાઇલ્ડ વાઇલ્ડ કન્ટ્રી'

જ્યાં સુધી હું પહેલી વખત વર્ષ 2000માં એમના પુનામાં આવેલા આશ્રમમાં ગઈ નહોતી ત્યાં સુધી મને ઓશોમાં કોઈ રસ ન હતો. ત્યાં કંઈક રહસ્યમય અને આકર્ષક હતું.

માર્ચ 2018માં નેટફ્લિક્સ પર 'વાઇલ્ડ વાઇલ્ડ કન્ટ્રી' નામથી રજૂ થયેલી છ એપીસોડની એક સિરીઝ ભગવાન ઓશો અને તેમની અંગત સલાહકાર મા આનંદ શીલાનાં જીવનને દર્શાવે છે.

સિરીઝમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે ઓશોનાં 15 હજાર અનુયાયીઓએ પોતાની સંપત્તિ આ ચમત્કારિક ગુરુને અમેરિકામાં પોતાનું એક શહેર વસાવવા માટે દાનમાં આપી દીધી.

આ સિરીઝનાં મુખ્ય પાત્ર મા આનંદ શીલા જ છે જે પોતાના ગુરુના સપનાને અંતિમ ઓપ આપવા માટે કામ કરી રહ્યાં હતાં.

સિરીઝમાં એમને 'રજનીશપુરમ' શહેરનાં વિચાર માટે માસ્ટરમાઈન્ડ ગણાવવામાં આવ્યા છે.

'વાઇલ્ડ વાઇલ્ડ કન્ટ્રી' રિલીઝ થયા બાદ રજનીશનાં જીવનમાં શીલાની ભૂમિકા અંગે ખૂબ ચર્ચાઓ થઈ રહી છે.

રજનીશની એક સામાન્ય અનુયાયીમાંથી તેમનો જમણો હાથ બની જવા સુધીની તેમની સફર અંગેની વાતો અચંબામાં મૂકી દે તેવી છે.

મને લાગ્યું કે એક મહિલા કઈ રીતે એક શક્તિશાળી દેશ અને એફબીઆઈ જેવી સંસ્થા સામે જંગ લડી શકે?...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શું મારા જીવનમાં કોઈ વાત અંગે મને અફસોસ છે ખરો? તો મારો જવાબ છે- ના ' પલક ઝબકાવ્યા વગર શીલા આમ જણાવે છે.


સામગ્રી: મા હાઈકો અને પલ્લવી

આ શબ્દો છે ગુજરાતી છોકરીને પરણેલા ચાઇનીઝ એન્જિનિયર મા હાઈકોના.

મા હાઈકો ચીનના સુચાન પ્રોવિન્સ શહેરમાં રહે છે. ચીનના વુહાનમાં કોરોનાથી હાહાકાર મચી ગયો ત્યારે ચીનમાં ગભરાટનો માહોલ હતો.

એ સમયે જાન્યુઆરીમાં કોરોના ફેલાતો જતો હતો. મા હાઈકો ચીનથી ભારત આવ્યા ત્યારે એમની ગણતરી એવી હતી કે એમનાં પત્નીના કાયમી વિઝાનું કામ પણ થઈ જશે અને એ એમની પત્ની અને દીકરી આંચીને લઈ પોતાનાં માતાપિતા પાસે ફરી ચીન જશે.

પણ એ પછી ચીનની ફલાઇટ બંધ થઈ અને મા હાઈકો ભારતમાં ફસાઈ ગયા.

'હવે ઘરની બહાર નીકળતા નથી'

મા હાઈકો અને પલ્લવી

અમદાવાદમાં રહેતા મા હાઈકોને હવે ડર છે કે ચાઇનીઝ વસ્તુઓનો બહિષ્કાર અને ભારત-ચીન વચ્ચેના તણાવને કારણે એ લાંબો સમય સુધી ભારતમાં રહી શકશે કે કેમ?

શરૂઆતમાં એ ઘરની બહાર નીકળતા, પણ હવે એ ઘરની બહાર પણ નીકળતા નથી.

એમને ચિંતા છે કે ચાઇનીઝ માલનો જે રીતે ઉગ્ર બહિષ્કાર થઈ રહ્યો છે એ પ્રમાણે એમની અને એમની દીકરી અને પત્ની સાથે કોઈ અઘટિત ઘટના ના બને. જોકે, એમનાં પત્ની પલ્લવી ગૌતમ ગભરાતા નથી.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં પલ્લવીએ કહ્યું કે, મા હાઈકોને માત્ર ચાઇનીઝ ભાષા આવડે છે. એમને અંગ્રેજી કે બીજી કોઈ ભાષા આવડતી નથી. આમ છતાં એ ઘરનું શાકભાજી બજારમાંથી જાતે શાકભાજી લઈ આવતો.

"અમારી સોસાયટીમાં કોઈને તકલીફ નથી, પણ હવે ભારત અને ચીનની સીમા પર તણાવ વધતા એ ઘરની બહાર જતા નથી. પણ મને એ વાતનો આનંદ છે કે અમે લગ્નનાં ચાર વર્ષ પછી લાંબો સમય એકબીજા સાથે કાઢી રહ્યા છીએ. અને હું મારા પતિ અને મારી દીકરી સાથે રહીએ છીએ."

'ક્યારે પ્રેમ થયો એ ખબર જ ન પડી'

મા હાઈકો અને પલ્લવી

પલ્લવીએ મા હાઈકો સાથેના પ્રેમની વાત કરતા કહ્યું કે "હું બૌદ્ધ ધર્મ પાળું છું. મને ચીન અને ચાઇનીઝ લોકો વિષે વાંચવું વધારે ગમતું. મેં ચાઇનીઝ ભાષા શીખવાનું શરૂ કર્યું અને હું બિહારમાં જઈને ચાઇનીઝ ભાષા શીખી."

"આ અરસામાં ભારત અને ચીનના વ્યાપારિક સંબંધો ઘણા સારા થઈ ગયા હતા એટલે મને ચાઇનીઝ ઇન્ટરપ્રિટર તરીકેનું કામ મળવા લાગ્યું. દેશના અલગઅલગ ખૂણે ચાઇનીઝ વેપારીઓ આવે ત્યારે હું એમની ઇન્ટરપ્રિટર તરીકે કામ કરવા જતી, કારણ કે ચાઇનીઝ લોકોને અંગ્રેજી કે હિન્દી ફાવે નહીં અને મને કામ મળવા લાગ્યું."

તેઓ વધુમાં જણાવે છે, "આ અરસામાં આંધ્રમાં રાઇઝિંગ સ્ટાર નામની કંપનીમાં હું ઇન્ટરપ્રિટર તરીકે કામ કરતી હતી. અને મા હાઈકો ત્યાં ચીનથી ક્વૉલિટી એન્જિનિયર તરીકે ભારત આવ્યા હતા....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"ચીનમાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થવાં માંડ્યાં એટલે હું ભારતમાં રહેતી મારી પત્ની પલ્લવી પાસે અમદાવાદમાં આવી ગયો, પણ અહીં આવીને એવો ફસાયો છું કે ચીન પરત ક્યારે જઈશ એની મને ખબર નથી. હું દારૂ પીતો નથી, પણ હું ચીન પાછો જઈશ ત્યારે ચોક્કસ હું જાતે ચાઇનીઝ વાઇન બનાવીને પાર્ટી કરીશ."


સામગ્રી: માંડ પાંચ કિલોની સીતા માત્ર બાળકોમાં જ નહીં પણ સરકારી તંત્રમાં પણ ફેલાયેલા કુપોષણનો જીવતોજાગતો દસ્તાવેજ છે.

વારાણસીના સજોઈ ગામમાં રહેતાં આ બાળકીનાં માતા અશરફીના મનમાં એક જ સવાલ છે કે પોતાની દીકરીના સ્વાસ્થ્ય માટે સરકાર કેમ પગલાં લેતી નથી?

આવો જ સવાલ અમેઠીમાં રહેતી લીલાવતીનો પણ છે, જેની દોહિત્રી પલક પણ કુપોષણથી પીડાઈ રહી છે.

આ એવી મહિલાઓ છે જેમણે 2014માં નરેન્દ્ર મોદી અને રાહુલ ગાંધીના રાજકીય ભવિષ્યનો નિર્ણય કરવામાં મતદાર તરીકે ભૂમિકા ભજવી હતી.

2019ના વર્ષમાં ફરી એકવાર આ બંને મહિલાઓ આ બંને દિગ્ગજ નેતાઓના રાજકીય ભાવીનું ઘડતર કરવાની છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'મોદીજી અમારાં બાળકોને બચાવી લો'

પોતાની માતાના ખોળામાં સીતા

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની બેઠક વારાણસીના સજોઈ ગામમાં રહેતી અશરફીની આંખો પોતાની દીકરી સીતાની વાત કરતી વખતે ભીની થઈ જાય છે.

ભૂખથી પીડાતી સાત મહિનાની સીતાને તેડીને અશફરી કહે છે, "જન્મી ત્યારથી જ મારી દીકરી પીડાઈ રહી છે. સુવાવડ વખતે ચાર ચાર દવાખાને ધક્કા ખાધા પણ કોઈ દાખલ કરવા તૈયાર નહોતું. જેથી ઘરમાં જ તેનો જન્મ થયો. ત્યારથી જ તે બીમાર છે."

જન્મ થયો ત્યારે સીતાનું વજન એક કિલોથી પણ ઓછું હતું.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના માપદંડ પ્રમાણે જન્મ વખતે શીશુનું વજન 2.4 કિલોથી ઓછું હોવું જોઈએ નહીં.

સાત મહિનાની થયેલી સીતાનું વજન 6 કિલોથી વધારે થવું જોઈએ. પરંતુ તેનું વજન માંડ પાંચ કિલો થયું છે.

આટલા ઓછા વજનના કારણે સીતા અતિકુપોષણથી પીડાતા શીશુઓના વર્ગમાં આવે છે.

આટલું ઓછું વજન ધરાવતાં શીશુ અને બાળકોને કુપોષણમાંથી બહાર કાઢવા માટે જ સરકાર બાલ વિકાસ અને પૌષ્ટિક આહાર તથા મધ્યાહ્ન ભોજન જેવી યોજનાઓ ચલાવે છે.

1975થી શરૂ થયેલી આ યોજનાઓનો ઉદ્દેશ ભારતમાં કુપોષણથી પીડાતાં 40 ટકા જેટલાં બાળકોને તેમાંથી બહાર કાઢવાનો છે.

'દવા ચાલે ત્યાં સુધી સાજાં રહે બાળકો'

આ જ રીતે આંગણવાડી કાર્યકરોએ 6 મહિના સુધીનાં બાળકો હોય તેવા પરિવારોને દર મહિને પંજીરી, ગળ્યા અને ખારા દલિયા (છડેલા કે ફાડા ઘઉં) એક એક કિલો આપવાના હોય છે.

જોકે, પૌષ્ટિક આહારની આવી વિતરણ વ્યવસ્થા સામે ફરિયાદ કરતાં અશરફી કહે છે, "તે માત્ર દલિયા આપી દે છે. તે પણ હંમેશાં મળતા નથી. ક્યારેક મળે, ક્યારેક ના મળે. "

"કાર્યકરે ક્યારેય એવું પણ નથી સમજાવ્યું કે બાળકીને આ કેવી રીતે ખવડાવવું. હું તેને રાંધીને ખવડાવું છું તો બીમાર થઈ જાય છે."

"એટલે ફરી દવાખાને ધક્કા ખાવા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"ફૂલાયેલું પેટ, ધ્રૂજતા હાથ અને ઊંડી ઊતરી ગયેલી નાની-નાની આંખો... તેનો દરેક શ્વાસ જિંદગી સાથે સંઘર્ષ કરતો જણાય છે."


સામગ્રી: માઇક પેન્સ અને કમલા હૅરિસ

લગભગ 90 મિનિટ સુધી ચાલેલી આ ચર્ચામાં બંને ઉમેદવારોએ કેટલીક મજબૂત દલીલો કરી, જેમાં કેટલીક વખત તેઓ ડગુમગુ થતા પણ જોવા મળ્યા, પરંતુ તમે સવાલ કરશો કે શું આની અસર કે યાદ લાંબો સમય સુધી રહેશે? તો જવાબ છે કે ચર્ચામાં એવી ઘણી ઓછી પળો રહી જે યાદ રહેશે.

જો આ એક એવી મૅચ હતી, જે ડૅમૉક્રેટિક પાર્ટી અને રિપબ્લિકન પાર્ટીનાં વચનોને દર્શાવે છે, તો અસલી આતિશબાજી માટે આગામી વર્ષોનો ઇંતેજાર કરવો પડી શકે છે.

ચૂંટણી વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો બાઇડન અને તેમની ડૅમૉક્રેટિક પાર્ટી પાસે હાલ રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીમાં સરસાઈ છે. તેમનું ચૂંટણી અભિયાન ઘણું પ્રભાવી છે. તેથી આ ચર્ચા પછી પણ તેમની એ સ્થિતિ યથાવત્ છે. એટલે કે આ ચર્ચાથી કોઈ ખાસ ફર્ક નથી પડ્યો.

ગત સપ્તાહ કરતાં બહુ અલગ ટોન

માઇક પેન્સ અને કમલા હૅરિસ

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમના હરીફ જો બાઇડન વચ્ચે પાછલા સપ્તાહે જે ચર્ચા થઈ તેની શૈલી ઘણો સમય સુધી યાદ રહેશે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેના હરીફને વારંવાર વચ્ચેવચ્ચે ટોક્યા અને જો બાઇડને પણ કેટલાક વખત ટ્રમ્પને ચૂપ રહેવા કહ્યું. આ બાબત એ ચર્ચાને એક અલગ જ સ્વરૂપ આપે છે.

પરંતુ રિપબ્લિકન ઉમેદવાર અને અમેરિકાના હાલના ઉપરાષ્ટ્રપતિ માઇક પેન્સે બુધવારે પોતાની શાંત અને વ્યવસ્થિત શૈલી દ્વારા એ સંદેશો આપ્યો કે ટ્રમ્પ જો 'જ્વલંત દલીલો કરી શકે છે તો' તેઓ પોતે એક સંયમિત અને સ્થિર સહયોગીની જેમ સંતુલન બનાવી રાખશે.

પેન્સ અને હૅરિસની ચર્ચા દરમિયાન પણ કેટલીક વખત વચ્ચે એકબીજાને ટોકવાની બાબત જોવા મળી. જોકે હૅરિસ તેમનો જવાબ આપવા માટે સજ્જ જોવા મળ્યાં.

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "શ્રીમાન ઉપરાષ્ટ્રપતિ મહોદય, જો તમે મને મારી વાત કહેવાની તક આપશો, તો જ આપણે વાત કરી શકીશું. કૃપા કરીને મને બોલવા દો."

આ ચર્ચાનાં સમીકરણોમાં એક રીતે માઇક પેન્સ માટે એક જોખમ હતું. તેઓ વારંવાર ટોકતા તેનાથી મતદાતાઓમાં સંદેશ જઈ શકતો હતો કે એક ગોરી વ્યક્તિએ ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં પ્રથમ કાળા મહિલા ઉમેદવારને બોલવા ન દીધાં.

માઇક પેન્સ નિશ્ચિતરૂપે તેનાથી બચવા માગતા હશે. ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે ચૂંટણી સર્વેક્ષણોમાં મહિલા મતદાતાઓ વચ્ચે ટ્રમ્પ અને પેન્સની જોડી મામલે થોડી નારાજગી નોંધાઈ ચૂકી છે.

જોકે બંને પક્ષ તુલનાત્મક રીતે આ ચર્ચામાં થોડા ઓછા આક્રમક જોવા મળ્યા. આથી એક રીતે જોઈએ તો બુધવારની આ ડિબેટ એ જોવા માટે ખાસ હતી કે દબાણ છતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિપદના બંને ઉમેદવાર કેવું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકામાં ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચર્ચાની કદાચ જ ક્યારેય કોઈ રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીઓ પર મોટી અસર થઈ હોય એવું જોવા મળ્યું છે. જેમાં બુધવારે થયેલા કમલા હૅરિસ અને માઇક પેન્સની ચર્ચા પણ આવી જ રહી.


સામગ્રી: માઇક પૉમ્પિયોએ બ્રઝેલ્સ ફોરમમાં કહ્યું કે ભારત અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં ચીનના વધતાં ખતરાને જોતાં અમેરિકાએ યુરોપમાંથી પોતાના સૈન્યની સંખ્યા ઘટાડવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હાલમાં જ જાહેરાત કરી હતી કે અમેરિકા જર્મનીમાં પોતાના સૈનિકોની સંખ્યા ઘટાડશે.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના આ નિર્ણયથી યુરોપીયન સંઘે નારાજી જાહેર કરી હતી.

પૉમ્પિયોએ કહ્યું કે "ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની કાર્યવાહી ભારત, વિયતનામ, ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, ફિલિપાઇન્સ અને દક્ષિણ-ચીની સાગર માટે ખતરો છે."

અમેરિકાના વિદેશમંત્રીએ કહ્યું, "અમે એ સુનિશ્ચિત કરવા માગીએ છીએ કે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મીનો સામનો કરવા માટે તૈયાર રહીએ. અમને લાગે છે કે આ એક પડકાર છે અને અમે જોઈશું કે અમારી તૈયારી પૂરી છે."

ચીનનો ખતરો

અમેરિકાના વિદેશમંત્રીએ કહ્યું કે ચીન પોતાના પાડોશી દેશો માટે ખતરો બની ગયું છે અને અમેરિકાની નજર તેના પર છે. પૉમ્પિયોએ કહ્યું કે અમેરિકા ચીનના ખતરાને લઈને યુરોપિયન સંઘ સાથે પણ ચર્ચા કરશે.

અમેરિકાના વિદેશમંત્રીએ ભારત-ચીન સરહદ પર લોહિયાળ ઝડપ, દક્ષિણ ચીની સાગરમાં ચીનનો હસ્તક્ષેપ અને અન્ય દેશોને નુકસાન કરે તેવી ચીનની આર્થિક નીતિ વિશે ખુલીને વાત કરી હતી.

પૉમ્પિયોએ કહ્યું કે ટ્રાંસ-ઍટલાન્ટિક ઍલાયન્સે ચીનના ખતરાને લઈને સહયોગ વધારવામાં મદદ કરી હતી.

પૉમ્પિયોએ કહ્યું કે સંઘ અને અમેરિકાએ ચીનના ખતરાને જોતાં મળીને કામ કરવાની જરૂર છે એટલે કોઈ કાર્યવાહી પણ સાથે મળીને કરી શકાય.

તેમણે કહ્યું કે યુરોપ પર હંમેશાં ચીનને લઈને નરમ રહેવાનો આરોપ લાગતો રહ્યો છે.

માઇક પૉમ્પિયોને એ પણ પૂછવામાં આવ્યું કે "શું ચીનની ટેલિકૉમ્યુનિકેશન કંપની ખ્વાવે પણ ચીન સર્વેલાન્સનો ભાગ છે?"

આ પ્રશ્નના જવાબમાં પૉમ્પિયોએ કહ્યું, "ચીનના સુરક્ષાકર્મી આ કંપનીના મુખ્યાલયમાં કામ કરે છે. ચીની કાયદા હેઠળ ડેટા માગવા પર ખ્વાવે કોઈ પણ ડેટા આપી શકે છે. ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની માગ પર આ કંપની ખાનગી ડેટા પણ આપે છે."

યુરોપમાં સેના ઘટાડવાનો અમેરિકાનો તર્ક

જર્મનીમાં અમેરિકા પોતાના સૈનિકોની સંખ્યા 52 હજારથી 25 હજાર કરવા જઈ રહ્યું છે.

પૉમ્પિયોએ અમેરિકાના નિર્ણય પર કહ્યું, "અમુક ખાસ જગ્યાઓ પર અમેરિકન સૈનિકોની સંખ્યા ઘટાડવામાં આવશે જેથી જ્યાં વધારે જરૂરી છે ત્યાં ખતરાનો સામનો કરી શકાય."

"હું ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના ખતરાની વાત કરી રહ્યો છું. હવે ચીનથી ભારતને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભારત-ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલા સીમાવિવાદ પર અમેરિકાની પ્રતિક્રિયા કેવી છે તેના પર સૌની નજર છે. પરંતુ આખા વિવાદ પર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વિદેશમંત્રી માઇક પૉમ્પિયોના અત્યાર સુધીનાં નિવેદન ભારત માટે બહુ ઉત્સાહજનક નથી રહ્યાં. જોકે ગુરુવારે માઇક પૉમ્પિયોએ જે કહ્યું તે ઘણું મહત્ત્વપૂર્ણ છે.


સામગ્રી: માઇક પૉમ્પિયોનું આ નિવેદન આશ્ચર્યજનક નથી કારણકે બંને દેશો ત્રણ દાયકાઓથી કેટલીક વૅક્સિન વિકસાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સંયુક્ત ડેવલપમૅન્ટ પ્રોગ્રામ ચલાવી રહ્યા છે.

ભારત અને અમેરિકાએ ડેન્ગ્યુ, ઇન્ફ્લુએન્ઝા અને ટીબી જેવી બીમારીઓને અટકાવવા માટે રસી પર કામ કર્યું છે.

ડેન્ગ્યુની વૅક્સિનનું પરીક્ષણ નજીકના ભવિષ્યમાં કરવામાં આવે તેવી યોજના છે.

જેનેરિક દવાઓ અને વૅક્સિનનાં દુનિયાના સૌથી મોટા ઉત્પાદકોમાં ભારતનું પણ નામ છે.

ભારતમાં અડધો ડઝન જેટલા મોટા અને સંખ્યાબંધ નાના વૅક્સિન ઉત્પાદકો છે. જેઓ પોલિયો, મેનિન્જાઇટિસ, ન્યુમોનિયા, રોટાવાઇરસ, બીસીજી, ઓરી, ગાલપચોળિયાં અને રુબેલા જેવી બીમારીઓની રસી બનાવે છે.

હવે અડધો ડઝન કંપનીઓ કોવિડ-19 માટેની રસી બનાવવા મથી રહી છે.

તેમાંથી એક કંપની છે સિરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા, રસીના ડોઝનાં ઉત્પાદન અને વેચાણની દૃષ્ટિએ આ કંપનીને સૌથી મોટી કંપની ગણવામાં આવે છે.

53 વર્ષ જૂની આ કંપની દર વર્ષે 1.5 અબજ ડોઝનું ઉત્પાદન કરે છે. આ ઉત્પાદન મોટા ભાગે પુણેની બે ફેકટરીમાં થાય છે.

નેધરલૅન્ડ્સ અને ચેક ગણરાજ્યમાં પણ તેની બે ફેકટરીઓ છે અને કંપનીમાં લગભગ સાત હજાર જેટલા કર્મચારીઓ જોડાયેલા છે.

આ કંપનીમાં બનતી 20 જેટલી રસીની લગભગ 165 દેશોમાં નિકાસ થાય છે. કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવતી 80 ટકા વૅક્સિનનો નિકાસ થાય છે, જેની સરેરાશ કિંમત 50 સેન્ટ પ્રતિ ડોઝ જેટલી હોય છે, જે પ્રમાણે તે દુનિયામાં સૌથી સસ્તી રસી બની જાય છે.

આ કંપનીએ અમેરિકાની બાયૉટેક કંપની કોડેજેનિક્સ સાથે મળીને લાઇવ ઍટેનુએટેડ વૅક્સિન તૈયાર કરી છે. આ સિવાય દુનિયામાં વૅક્સિન પર 80 જેટલા પ્રયોગ ચાલી રહ્યા છે.

સિરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયાના સીઈઓ આદર પુનાવાલા કહે છે, "અમે એપ્રિલમાં વૅક્સિનનું પશુ પર ટ્રાયલ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છીએ. સપ્ટેમ્બર સુધી, અમે મનુષ્યો પર ટ્રાયલ શરૂ કરી શકીશું."

યુનિવર્સિટી ઑફ ઑક્સફર્ડ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી રસીના ઉત્પાદનમાં આદર પુનાવાલાની કંપની ભાગીદારી કરી રહી છે. બ્રિટનની સરકારે આ પ્રૉજેક્ટને ટેકો આપ્યો છે.

નવું વૅક્સિન જિનેટિકલી ઇન્જિનિયર્ડ ચિમ્પાન્ઝી વાઇરસ પર આધારિત હશે. ગત ગુરુવારે ઑક્સફર્ડમાં મનુષ્ય પર વૅક્સિનનું ટ્રાયલ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

જો એ સફળ રહ્યું તો વૈજ્ઞાનિકો પ્રમાણે ઓછામાં ઓછા દસ લાખ જેટલા ડોઝ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં તૈયાર કરી લેવામાં આવશે.

બીબીસીના આરોગ્ય અને વિજ્ઞાન સંવાદદાતા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માઇક પૉમ્પિયોએ ગત દિવસોમાં કહ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકા કોરોના વાઇરસ સામે લડવા માટે વૅક્સિન પર એકસાથે કામ કરી રહ્યાં છે.


સામગ્રી: માઇક્રોબાયૉલૉજિસ્ટ ફ્રૅન્ક પ્લમરને, તેમણે એચઆઈવી વાઇરસ સંબંધે કરેલા સંશોધન માટે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠા મળી છે.

આલ્કૉહૉલ હંમેશાં ફ્રૅન્ક પ્લમરના જીવનનો મોટો હિસ્સો બની રહ્યો હતો.

ફ્રૅન્ક પ્લમરે 1980ના દાયકામાં નાઇરોબીમાં સંશોધક તરીકેની કારકિર્દીના આરંભે રીલેક્સ થવા, સ્ટ્રેસનો સામનો કરવા અને કામ સંબંધી નિરાશા તથા વ્યથા ખંખેરવા માટે સ્કૉચ પીવાનું શરૂ કર્યું હતું.

એચઆઈવીએ આફ્રિકાને ભરડો લેવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે તેઓ અને તેમના સાથીઓ કામ પ્રત્યે પારાવાર સંવેદના અનુભવવા લાગ્યા હતા.

67 વર્ષની વયના ફ્રૅન્ક પ્લમરે બીબીસીને કહ્યું હતું, "મને ફાયર ફાઇટર કે તેના જેવી અનુભૂતિ થતી હતી પણ આગ બુઝાતી ન હતી."

"આપણે કંઈક કરવું જોઈએ અને દુનિયાએ પણ કશુંક કરવું જોઈએ એવી લાગણી સાથે હું આગળ વધતો જ રહ્યો હતો. હું એ માટે લોકોનું ધ્યાન ખેંચવા અને અમારું કામ ચાલુ રાખવા માટે નાણાં મેળવવાના પ્રયાસ કરતો હતો. એ સમય જોરદાર દબાણનો હતો."

એચઆઈવી પર અભૂતપૂર્વ સંશોધન અને દારૂની ટેવ

મનીતોબા યુનિવર્સિટી અને નાઇરોબી યુનિવર્સિટીએ એચઆઈવી સંબંધી સંશોધન માટે લાંબા સમયથી જોડાણ કરેલું છે.

કેન્યાની મહિલાઓ તથા સેક્સવર્કર્સ પૈકીની કેટલીક વાઇરસના ચેપથી કુદરતી રીતે મુક્ત રહી હતી અને એ સ્ત્રીઓ ફ્રૅન્ક પ્લમરના સંશોધનનો વિષય હતી.

એ પાયારૂપ સંશોધન હતું અને એ માટે ફ્રૅન્ક પ્લમરે કેન્યામાં 17થી વધુ વર્ષ ગાળ્યાં હતાં.

એચઆઈવી કઈ રીતે ફેલાય છે એ વિશે તેમણે અને તેમના સાથીઓએ અભૂતપૂર્વ સંશોધન કર્યું હતું. એ સંશોધનને કારણે આપણે એ જાણી શક્યા હતા કે એચઆઈવીનો ફેલાવો કઈ રીતે રોકી શકાય.

વાઇરસના ઉપચાર માટેની વૅક્સિન એક દિવસ શોધાશે એવી આશા પણ એ સંશોધનને કારણ બંધાઈ હતી.

જોરદાર માનસિક તાણનાં એ વર્ષોમાં ફ્રૅન્ક પ્લમર રોજ રાતે છ ગ્લાસ સ્કૉચ પીતા હતા. અત્યંત વ્યસ્તતાભર્યા દિવસો અને સપ્તાહો પછી એ સ્કૉચ તેમને મોકળાશ આપતો હતો.

તેઓ કૅનેડા પાછા ફર્યા પછી તેમણે વિન્નિપેગમાં આવેલી ઈબોલા જેવા રોગજનક જોખમી વાઇરસ સામે જંગ ખેલતી વિશ્વની જૂજ લૅબોરેટરીઓ પૈકીની એક નેશનલ માઇક્રોબાયૉલૉજી લૅબોરેટરીનું વડપણ સંભાળ્યું હતું.

એ લૅબોરેટરીમાં 2003માં તેમણે સાર્સના અને 2009માં એચવનએનવન ઇન્ફ્લ્યુએન્ઝાના રોગચાળા સામે કામ પાર પાડ્યું હતું.

આ લૅબોરેટરીમાં કૅનેડાની ઈબોલા વૅક્સિન વિકસાવવામાં ફ્રૅન્ક પ્લમરે યોગદાન આપ્યું હતું.

એ કામ અત્યંત મહત્ત્વનું, ઉત્તેજનાપૂર્ણ અને માનસિક તાણભર્યું હતું....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વિશ્વના ખતરનાક રોગચાળાઓ પૈકીના એચઆઈવીથી માંડીને ઈબોલા સામેની લડાઈમાં માઇક્રોબાયૉલૉજિસ્ટ ફ્રૅન્ક પ્લમર હંમેશાં મોખરે રહ્યા છે, પણ તેમની ઝળહળતી કારકિર્દીને આલ્કૉહૉલ એટલે કે દારૂના વ્યસનનું ગ્રહણ લાગ્યું હતું. હવે તેઓ, દારૂનું વ્યસન છોડવામાં બ્રેઇન ઇમ્પ્લાન્ટ્સ મદદરૂપ થાય કે નહીં એ વિશેના પ્રાયોગિક પરીક્ષણનો હિસ્સો બન્યા છે.


સામગ્રી: માઓવાદી પ્રવક્તા વિકલ્પે બીબીસીને મોકલેલા એક રેકર્ડેડ નિવેદનમાં કહ્યું કે શનિવારે ગંભીર બીમારી બાદ તેલંગણા અને છત્તીસગઢની સીમા પર તેમના આ નેતાનું મોત થઈ ગયું છે.

માઓવાદી પ્રવક્તાએ પોતાના નિવેદનમાં રામન્નાના નિધનને મોટું નુકસાન ગણાવ્યું છે. રામન્ના પર સવા કરોડ રૂપિયાથી વધુનું ઇનામ હતું.

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર રામન્ના પર મહારાષ્ટ્ર સરકારે 60 લાખ રૂપિયા, છત્તીસગઢ સરકારે 40 લાખ રૂપિયા, તેલંગણાએ 25 લાખ રૂપિયા અને ઝારખંડ સરકારે 12 લાખ રૂપિયાનું ઇનામ જાહેર કર્યું હતું.

આ અગાઉ બસ્તરના આઈજી સુંદરરાજ પી.એ કહ્યું હતું કે અલગઅલગ સ્રોતોથી રામન્નાના મોતના સમાચાર આવી રહ્યા છે, પરંતુ તેની પુષ્ટિ કરી શકાતી નથી.

પહેલી 'મિલિટરી દલમ'નું સુકાન

રામન્નાએ 36 વર્ષ સુધી સંગઠનમાં અલગઅલગ પદો પર કામ કર્યું

તેલંગણાના વારંગલ જિલ્લાના બેકાલ ગામના રામન્નાએ 1983માં માઓવાદી સંગઠનમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને ગામના સંગઠનમાંથી લઈને સેન્ટ્રલ કમિટી સુધી કામ કર્યું.

સૈન્ય કાર્યવાહીના યોજનાકાર તરીકે રામન્નાની સંગઠનમાં ખાસ ઓળખ હતી.

36 વર્ષ સુધી સંગઠનમાં અલગઅલગ પદો પર કામ કરનારા આ નનાં ચશ્માં પહેરનારા માઓવાદી નેતાને માઓવાદીઓની પહેલી 'મિલિટરી દલમ'નું સુકાન સોંપ્યું હતું.

બાદમાં 2013માં રામન્નાને દંડકારણ્ય સ્પેશિયલ ઝોનલ કમિટીના સચિવ બનાવાયા હતા.

એક વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, "માઓવાદી સંગઠનમાં સામેલ થયાના બે વર્ષમાં જ રામન્નાને ભદ્રાચલમ દલમના ડેપ્યુટી કમાન્ડર બનાવી દીધા અને 1998માં રામન્નાને દક્ષિણ બસ્તર ડિવિઝનલ કમિટીના સચિવ બનાવ્યા હતા. "

"એપ્રિલ 2013માં દંડકારણ્ય ઝોનલ સચિવ બનાવાયા અને એ સમયે માઓવાદીઓની સેન્ટ્રલ કમિટીમાં પણ રામન્નાનો પ્રવેશ થયો."

1994માં રામન્નાએ સંગઠનનાં જ સભ્ય સોઢી હિડમે ઉર્ફે સાવિત્રી સાથે લગ્ન કર્યાં. રામન્નાના પુત્ર રંજિત પણ માઓવાદી સંગઠનમાં સક્રિય હોવાના સમાચાર છે.

શું હતા આરોપ?

રામન્ના સામે અલગઅલગ રાજ્યોમાં 50થી વધુ ગંભીર ગુના નોંધાયેલા છે

છેલ્લાં 30 વર્ષમાં ભારતમાં માઓવાદીઓએ જેટલા પણ મોટા હુમલા કર્યા, એમાં મોટા ભાગના હુમલા પાછળ રામન્નાનો હાથ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

રામન્ના સામે અલગઅલગ રાજ્યોમાં 50થી વધુ ગંભીર ગુના નોંધાયેલા છે. માત્ર બસ્તરમાં પણ રામન્ના પર લગભગ ત્રણ ડઝન કેસ નોંધાયેલા છે.

નાની હિંસક કાર્યવાહીઓમાં રામન્નાનું 1983થી સામે આવતું રહે છે, પરંતુ સુકમા જિલ્લાના લિગનપલ્લીમાં 4 જૂન,...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સીપીઆઈ માઓવાદીએ સ્વીકાર કર્યો છે કે તેમની કેન્દ્રીય કમિટીના સભ્ય અને દંડકારણ્ય સ્પેશિયલ ઝોનલ કમિટીના સચિવ રામન્ના ઉર્ફે રાવલા શ્રીનિવાસનું મોત થયું છે.


સામગ્રી: માછીમારી આવો જ એક વ્યવસાય છે. પરંતુ ઘણીવાર એવું બને છે કે માછીમારો ભૂલથી  ભારતીય જળસીમા પાર કરીને પાકિસ્તાનની જળસીમામાં પ્રવેશી જતા હોય છે.

તેમને પાકિસ્તાની જેલમાં કેદ કરવામાં આવે છે. પાછળ તેમના પરિવારની કેવી હાલત થાય છે?

બીબીસી ન્યૂઝ ગુજરાતીના સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારા અને કેમરામેન મનીષ જાલુઈએ વણાકબોરીના પરિવારોની એવી મહિલાઓની વ્યથા જાણી કે જેમના પતિ પાકિસ્તાનની જેલમાં સજા ભોગવી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વિશાળ દરિયાકાંઠો અને સીમા પારના વ્યાપારી સંબંધોને કારણે ગુજરાત દુનિયાભરના લોકો માટે ભારતમાં આવવા માટેનું પ્રવેશદ્વાર બન્યું છે.


સામગ્રી: માછીમારોને એક વહેલ શાર્કના શિકાર પર દોઢથી બે લાખ રૂપિયાનો ફાયદો થતો હતો.

પરંતુ પાંચમુ ધોરણ પાસ અને મજૂરી કરીને જીવન નિર્વાહ કરનાર દિનેશ ગોસ્વામીએ આ વહેલ શાર્કને બચાવવાનું બીડું ઉઠાવ્યું.

તેમની પહેલ પછી સરકારે પણ વહેલ શાર્કના શિકાર પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો.

સાંભળો દિનેશ ગોસ્વામીની કહાની તેમની જૂબાની.

રિપોર્ટર - અર્ચના પુષ્પેન્દ્ર

પ્રોડ્યુસર - આમીર પીરઝાદા

શૂટ એડિટ - પવન જયસ્વાલ

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સૌરાષ્ટ્રના દરિયા કિનારે આજથી વીસ વર્ષ પહેલા વહેલ શાર્કને મારી તેનો વ્યવસાય થતો હતો.


સામગ્રી: માણસથી માણસમાં ફેલાતા આ વાઇરસને લઈને બુધવારે વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન દ્વારા ઇમરજન્સી મિટિંગ બોલાવાઈ છે.

ચીનમાં વાઇસના પ્રકોપને પગલે ભારત સરકારે પણ નિવેદન આપ્યું છે.

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે ચીન, હૉંગકૉંગથી આવનારી તમામ ફ્લાઇટ્સમાં મુસાફરોના સ્ક્ર્રિનિંગનો આદેશ આપ્યો છે.

ચીન કે હૉંગકૉંગથી ભારતના મુંબઈ, દિલ્હી, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને કોચિન આવતી તમામ ફ્લાઇટના મુસાફરોની થર્મલ સ્ક્ર્રિનિંગ કરવામાં આવશે.

ઍરપૉર્ટ પર થર્મલ સ્ક્રિનિંગ

આ દરમિયાન ચીનના ટોચના નેતાઓએ નીચેના અધિકારીઓ વાઇરસથી પીડિત લોકોની સંખ્યા બાબતે ઢાંકપિછોડો ન કરે તેની ચેતવણી આપી છે.

વાઇરસને કારણે 6 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હોવાની પૃષ્ટિ પછી આ ચેતવણી સામે આવી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે રવિવારે 139 આંકડો કહેવામાં આવ્યો હતો જે સોમવારે 200 પર પહોંચ્યો હતો અને હાલ 300 લોકો વાઇરસની ઝપેટમાં આવ્યા હોવાનું કહેવાય છે.

વાઇરસનું નામ કોરોના (corona) ગણાવાઈ રહ્યું છે અને તે માણસથી ફેલાઈ રહ્યો છે એ વાતની પૃષ્ટિ કરવામાં આવી છે.

કોરોના વાઇરસના સૌથી વધારે કેસો વુહાન શહેર, બિજિંગ અને શેનજેનમાં જોવા મળ્યા છે.

અત્યાર સુધી શ્વાસ લેવાની તકલીફને લઈને 6 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

બ્રિટનના નિષ્ણાતોએ બીબીસીને કહ્યું કે ચીનના અધિકારીઓ જે આંકડો કહી રહ્યા છે તેના કરતાં વધારે લોકો આ વાઇરસની ઝપેટમાં આવ્યા હોઈ શકે છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનું કહેવું છે કે આ વાઇરસનો પ્રકોપ માટે પાયે ફેલાઈ રહ્યો છે તેની ગહન તપાસ થઈ રહી છે.

આ દરિમયાન વુહાનમાં 15 આરોગ્યકર્મીઓને પણ ચેપ લાગ્યો હોવાના અહેવાલ છે.

આ નવો કોરોના વાઇરસ ડિસેમ્બર મહિનામાં સૌથી પહેલા પકડમાં આવ્યો હતો, પરંતુ હવે તે ચીનની સીમા પાર કરીને અન્ય દેશોમાં પણ ફેલાઈ ચૂક્યો છે.

તાજેતરના કેસોની વાત કરીએ તો આ વાઇરસના થાઇલૅન્ડમાં બે અને જાપાનમાં એક કેસ સામે આવ્યા છે.

કોરોના વાઇરસ શું છે?

દરદીઓ પાસેથી મેળવાયેલા સૅમ્પલની પ્રયોગશાળામાં તપાસ કરવામાં આવી અને તે પછી ચીનના અધિકારીઓએ વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનને કહ્યું કે આ કોરોના વાઇરસ છે.

કોરોના વાઇરસ અનેક પ્રકારના હોય છે, પરંતુ એ પૈકી 6 વાઇરસનો જ લોકોને ચેપ લાગ્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. હવે આ નવા વાઇરસની ઓળખ થયા પછી એ સંખ્યા સાત થઈ જાય છે.

નવા વાઇરસના જિનેટિક કોડના વિશ્લેષણથી એ ખ્યાલ આવ્યો છે કે આ માણસોને સંક્રમિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા અન્ય કોરોના વાઇરસની તુલનામાં સાર્સની નજીક...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ચીનનાં મહત્ત્વનાં શહેરોમાં એક રહસ્યમય વાઇરસ ફેલાયો છે અને તેની ઝપેટમાં 300 લોકો આવ્યા હોવાનો આંકડો સામે આવ્યો છે.


સામગ્રી: માણસાની સુફલામ શાળા વિકાસ સંકુલે તૈયાર કરેલા ધોરણ-9ના પ્રશ્નપત્રમાં 'ગાંધીજીએ આપઘાત કરવા માટે શું કર્યું' એવો સવાલ કરાયો હતો.

તો બીજો સવાલ ધોરણ-12ના પ્રશ્નપત્રમાં પુછાયો હતો. દારૂ અંગે પુછાયેલા આ સવાલથી પણ વિવાદ થયો છે.

અહીં નોંધનીય છે કે દેશમાં હાલમાં મહાત્મા ગાંધીની 150ની જયંતીની ઉજવણી થઈ રહી છે.

વડા પ્રધાન મોદી ગાંધીજીના જન્મદિવસે ગુજરાત આવ્યા હતા અને 'ગ્રામીણ ભારતે પોતાને ખુલ્લામાં શૌચથી મુક્ત કર્યું' હોવાની જાહેરાત કરી હતી.

પેપરમાં શું સવાલ કરાયો હતો?

સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થયેલા સ્ક્રીનશૉટ્સ

ગાંધીજી અંગેના આ સવાલના સ્ક્રીનશોટ્સ પણ સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થયા હતા.

ધોરણ 9ના વિભાગ-A (ગદ્ય આધારિત)માં સવાલ કરાયો હતો કે 'ગાંધીજીએ આપઘાત કરવા માટે શું કર્યું?'

તો બીજો સવાલ ધોરણ-12ના પ્રશ્નપત્રમાં પુછાયો હતો.

એ સવાલ હતો કે 'તમારા વિસ્તારમાં દારૂ વેચનાર અને દારૂડિયાઓનો ત્રાસ વધી ગયો છે તેની ફરિયાદ કરતો પત્ર જિલ્લા પોલીસવડાને લખો.'

આવા સવાલ કોણે અને શા માટે પૂછ્યા છે એ અંગે ગાંધીનગર જિલ્લા અધિકારી ભરત વાઢેર સાથે બીબીસી ગુજરાતીએ  વાત કરી.

તેમણે કહ્યું કે ધોરણ-9 અને ધોરણ-12માં જે સવાલ કરાયા છે એ મામલે તપાસ કરી રહ્યા છીએ. એક અધિકારીને આ મામલે તપાસ સોંપવામાં આવી છે.

"તપાસરિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ ખબર પડશે કોણે આ સવાલ કર્યો છે. બાદમાં આગળની કાર્યવાહી હાથ ધરાશે."

તેમણે કહ્યું કે ગાંધીજીનો પાઠ પાઠ્યપુસ્તકમાં આપેલો છે. આથી તેને આધારે સવાલ પૂછ્યો હોઈ શકે છે, જોકે રિપોર્ટ આવ્યા પછી સાચી માહિતી મળી શકશે.

આવા સવાલ કેમ?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ગુજરાતના શિક્ષણમંત્રી ભૂપેન્દ્રસિંહ ચૂડાસમાએ આ અંગે કહ્યું, "અમે શાળાસંકુલને નોટિસ આપવાનું નક્કી કર્યું છે. આવા સવાલો અસંગત છે, એટલું જ નહીં પણ તે વિદ્યાર્થીઓના મનમાં નકારાત્મકતા પેદા કરે છે."

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં અમદાવાદ એજ્યુકેશન કૉલેજના પ્રિન્સિપાલ અશોક પટેલે કહ્યું કે આવા સવાલો ન પૂછવા જોઈએ.

તેમણે કહ્યું, "એક બાજુ સમાજ અને સરકાર વિદ્યાર્થીઓએ આપઘાત ન કરવા જોઈએ એ માટે જાગૃતિ ફેલાવી રહ્યાં છે ત્યારે આવા સવાલો કરીને આપણે પરોક્ષ રીતે વિદ્યાર્થીઓને આપઘાત કેવી રીતે કરી શકાય એ શીખવી રહ્યા છીએ."

"એવું પણ બની શકે કે કાલે ઊઠીને વિદ્યાર્થીઓ પણ એવું માનતા થઈ જાય કે ગાંધીજીએ આવો પ્રયત્ન કર્યો હતો એ ખોટું નથી. આથી આવા સવાલો ન પૂછવા જોઈએ."

આ પ્રશ્ન શિક્ષકનો પોતાનો છે કે પછી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગાંધીનગર જિલ્લાના માણસા તાલુકાની એક શાળામાં મહાત્મા ગાંધી અંગે પુછાયેલા સવાલથી વિવાદ થયો છે.


સામગ્રી: માતા બાળકના જન્મ બાદ તરત તેને તરછોડી રહી છે અથવા તો ગર્ભવતી મહિલા તેના સંતાનને તરછોડવાનું નક્કી કરી ચૂકી છે.

આ મહિલાઓની આપવીતી અને સમગ્ર સ્થિતિના અહેવાલ માટે જુઓ આ વીડિયો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વેનેઝુએલામાં માતાઓ તેમના બાળકોને ના ઇચ્છવા છતાં તરછોડી રહી છે. અહીં ઘણાં બાળકો રસ્તા પર જીવવા માટે મજબૂર છે.


સામગ્રી: માતા સાથે ગૌરવ

પશ્ચિમ બંગાળના હુગલી જિલ્લામાં ફ્રૅન્ચ કૉલોનીમાં આવેલું ચંદનનગર જગતદાત્રી પૂજા અને વીજળીના કારીગરો માટે હંમેશા સમાચારમાં રહે છે.

પરંતુ આ વખતે આ વિસ્તારના એક યુવાન ગૌરવ અધિકારીના ફેસબુક પર લખેલી એક પોસ્ટના કારણે સમાચારમાં છે.

આ જ મહિને આસ્થા નામની એક છોકરીએ પણ પોતાની મા માટે 50 વર્ષના યોગ્ય વ્યક્તિની શોધમાં એક ટ્વીટ કરી હતી. એ ટ્વીટ ઘણી વાયરલ થઈ હતી.

આસ્થાએ કહ્યું હતું કે તે પોતાની મા માટે જે વ્યક્તિ શોધી રહી છે તે જીવનમાં સ્થિર અને શાકાહારી હોવી જોઈએ. તે ઉપરાંત નશાની પણ આદત ન હોવી જોઈએ.

પાંચ વર્ષ પહેલાં ગૌરવના પિતાનું અવસાન થયું. ત્યાર બાદ તેમનાં 45 વર્ષનાં માતા ઘરમાં એકલાં થઈ ગયા. પરંતુ આખરે તેમણે આ પોસ્ટ કેમ લખી?

ગૌરવ જણાવે છે, "મારા પિતા કુલ્ટીમાં નોકરી કરતાં હતાં. વર્ષ 2014માં તેમના નિધન બાદ મા એકલી પડી ગઈ છે. હું મારા માતા-પિતાનું એક માત્ર સંતાન છું. હું સવારે સાત વાગ્યે નોકરી પર નીકળી જાઉં છું અને પાછા આવવામાં રાત પડી જાય છે. આખો દિવસ માને એકલા રહેવું પડે છે. મને અનુભવાયું કે દરેક વ્યક્તિને એક સાથી કે મિત્રની જરૂર પડે છે."

શું તમે આ પોસ્ટ લખતાં પહેલાં તમારા માતા સાથે વાત કરી?

ગૌરવ જણાવે છે, "મેં મા સાથે વાત કરી હતી. મા મારા વિશે વિચાર છે. પરંતુ મારે પણ તેમના વિશે વિચારવું જોઈએ. એક સંતાન તરીકે હું ઇચ્છું છું કે મારી માના બાકીના દિવસો પણ સારી રીતે પસાર થાય."

ગૌરવે શું લખ્યું હતું?

ગૌરવે પોતાની ફેસબૂક પોસ્ટમાં લખ્યું,"મારા પિતા ડોલા અધિકારી છે. પાંચ વર્ષ પહેલાં મારા પિતાનું નિધન થઈ ગયું છે. નોકરીના કારણે હું મોટા બાગે બહાર રહું છું. તેથી મા એકલી પડી જાય છે."

"મારી માને પુસ્તકો વાંચવા અને સંગીત સાંભળવું ગમે છે. પરંતુ હું મારા માતા માટે એક સાથી ઇચ્છું છું. મને લાગે છે કે સંગીત અને પુસ્તકો એક વ્યક્તિની ગરજ સારી શકે નહીં. એકલા જીવવા કરતાં સારી રીતે જીવવું જરૂરી છે. આવનારા દિવસોમાં હું વધુ વ્યસ્ત થઈ જઈશ. લગ્ન થશે, ઘર-પરિવાર હશે. પરંતુ મારી મા?"

"અમને રૂપિયા-પૈસા, જમીન કે સંપતિની કોઈ લાલચ નથી. પરંતુ ભાવિ પતિ સ્વનિર્ભર હોવો જોઈએ. તેણે મારી માને સારી રીતે રાખવી પડશે. માની ખુશીમાં જ મારી ખુશી છે."

"બની શકે કે આ પોસ્ટ માટે લોકો મારી મજાક ઉડાવે, તેમને થશે કે મારું મગજ ખરાબ થઈ ગયું છે. આવા લોકો મારા પર હસી શકે છે. પરંતુ તેનાથી મારો નિર્ણય બદલાશે નહીં....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"મારે મારી વિધવા મા ડોલા અધિકારી માટે એક યોગ્ય વર જોઈએ છે. હું રોજગાર અર્થે લાંબો સમય ઘરથી બહાર રહું છું. ત્યારે મારી મા ઘરમાં એકલી થઈ જાય છે. મને લાગે છે કે એકલા જીવન વિતાવવા કરતાં દરેકને સારી રીતે જીવન જીવવાનો અધિકાર છે."


સામગ્રી: માતા સાથે બેબી પેલિકન

આ બચ્ચું 'કૅપ્ટિવ બ્રીડિંગ'થી જન્મેલું 50મું રોઝી પેલિકન (પેણ) છે.

22 વર્ષ અગાઉ 22 રોઝી પેલિકન સાથે સંવર્ધનના હેતુથી 'કૅપ્ટિવ બ્રીડિંગ' શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

સફેદ-ગુલાબી રંગ ધરાવતાં રોઝી પેલિકનનાં બચ્ચાંનું 'ભૂખરું સ્વરૂપ' જોઈને મુલાકાતીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે.

આજે 117 એકર વિસ્તારમાં ફેલાયેલા કાંકરિયા ઝૂમાં 1900 જેટલાં પશુપંખીઓની સંભાળ લેવામાં આવે છે.

ગોલ્ડન જ્યુબિલી પેલિકન

'પા પા પગલી' ભરી રહેલું 'ગોલ્ડન જ્યુબિલી પેલિકન'

કાંકરિયા ઝૂઑલૉજિકલ ગાર્ડનના સુપ્રરિન્ટેન્ડન્ટ ડૉ. આર. કે. સાહુના કહેવા પ્રમાણે, "1996થી ઝૂમાં રોઝી પેલિકનનું 'કૅપ્ટિવ બ્રીડિંગ' શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

"ઝૂમાં જન્મેલા રોઝી પેલિકને હવે 'પા પા પગલી' ભરવાનું શરૂ કરી દીધું છે, એટલે એ અમારા માટે 'સ્પેશિયલ' છે."

ઈંડું ફૂટી જવાથી, બચ્ચાંઓને જન્મ આપી શકે તેવી માદા રોઝી પેલિકનોની ઓછી સંખ્યા તથા ઓછા જન્મદરને કારણે તેમની વસ્તીવૃદ્ધિ સરેરાશ રહે છે.

તાજેતરમાં વધુ બે રોઝી પેલિકનનો જન્મ થયો છે, જેથી 'ગોલ્ડન જ્યુબિલી બેબી'ને 'પા પા પગલી'માં નવા સાથીઓ મળશે.

રોઝી પેલિકન કરે છે ખાસ તૈયારીઓ

ડૉ. સાહુના કહેવા પ્રમાણે, "અગાઉ ઝૂની સંભાળ રાખનારાઓ દ્વારા પેલિકનના પાંજરામાંથી તેમણે ખેરવી નાખેલાં પીછાંને દૂર કરી દેવામાં આવતા હતા.

"અમુક સમયના નિરીક્ષણ બાદ કર્મચારીઓને સૂચના આપવામાં આવી કે પેલિકનના પાંજરામાં પીછાં રહેવા દેવામાં આવે.

"અમે જોયું કે રોઝી પેલિકન પીછાં એકઠાં કરીને માળો તૈયાર કર્યો હતો."

22 વર્ષના ગાળા દરમિયાન 22 જેટલા રોઝી પેલિકન્સ રાજકોટ, સુરત, જયપુર કાનપુર સહિત અનેક પ્રાણી સંગ્રહાલયોને 'બર્ડ ઍક્સ્ચેન્જ પ્રોગ્રામ' હેઠળ મોકલવામાં આવ્યાં છે.

આ તમામ પેલિકનનો જન્મ 'કૅપ્ટિવ બ્રીડિંગ'થી થયેલો

ડૉ. સાહુના કહેવા પ્રમાણે, "રોઝી પેલિકન્સ દ્વારા પહેલા મોટી ડાળીઓ ગોઠવવામાં આવે છે. તેની ઉપર નાની ડાળીઓ ગોઠવવામાં આવે છે.

"ઈંડું ફૂટી ન જાય તથા તાપમાન જળવાઈ રહે તે માટે રોઝી પેલિકન્સ દ્વારા નાની ડાળીઓ ગોઠવે છે.

ડૉ. સાહુ ઉમેરે છે, "બાદમાં તેની ઉપર, તેમણે જ ખેરવી નાખેલાં પીછાં ગોઠવીને પોતાના માટે ઈંડું સેવવાની આરામદાયક વ્યવસ્થા ઊભી કરે છે.

"ત્યારબાદ લગભગ 28 દિવસે રોઝી પેલિકનનું બચ્ચું ઈંડું તોડીને બહાર નીકળે છે."

કૅપ્ટિવ બ્રીડિંગ

ઝુમાં જ જન્મેલા પેલિકન્સ

જ્યારે ઝૂમાં જ એવું વાતાવરણ ઊભું કરવામાં આવે કે પશુપક્ષી સંવનન કરી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમદાવાદના કાંકરિયા પ્રાણી સંગ્રહાલયમાં રોઝી પેલિકનનું એક બચ્ચું ઝૂનાં કર્મચારીઓ માટે 'સ્પેશિયલ'બની ગયું છે, એટલે તેને 'ગોલ્ડન જ્યુબિલી પેલિકન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.


સામગ્રી: માતાઓ પોતાનાં બાળકોને ગીત ગાઈને બોલાવે છે અને બાળકો માટેનાં ગીતો જાતે લખીને સંગીત આપે છે.

અહીં પિતાને ગીત ગાઈને બાળકને બોલાવવાનો અધિકાર છે પણ ગીત લખવાનો અધિકાર નથી.

જુઓ બીબીસીનો આ વિશેષ અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના મેઘાલય રાજ્યના આ ગામમાં બાળકોને તેમની માતાઓ નામથી બોલાવતી નથી.


સામગ્રી: માત્ર 27 વર્ષની ઉંમરમાં જ અલફોન્સે ગ્રેબિયલ કપોન અમેરિકાના સૌથી ખતરનાક ગુંડા તરીકે કુખ્યાત થઈ ગયો હતો.

1920ના દાયકામાં અને 1930ની શરૂઆતના ગાળામાં અમેરિકામાં શરાબ, સેક્સ અને બ્લેકમેઇલના ધંધા બહુ ફૂલ્યાફાલ્યા હતા.

ગરીબ વસાહતી તરીકે શિકાગોમાં આવેલો કપોન આવા જ ધંધામાં જોડાઈ ગયો હતો.

અંગત જિંદગીનો કપોન જુદો હતો

1931માં અલ કપોનને ટૅક્સી ચોરીમાં દોષી ઠેરવવામાં આવ્યા હતા

એવું કહેવાય છે કે કપોને 200થી વધુ લોકોની હત્યા કરી હતી. આવો કપોન ઘરમાં સાવ જુદા પ્રકારના માણસ હતો.

કોલંબિયાના લેખક, વકીલ અને પત્રકાર ડેનિયલ સમાપર પિઝાનો કહે છે, "બહુ ઓછા લોકોને ખબર હતી કે આ ગુંડો આદમી પારિવારિક માણસ હતો અને સારો પતિ પણ હતો."

તેઓ માને છે કે પરિવાર વચ્ચે રહેતો અને સમાજના દુશ્મન તરીકે જોવામાં આવતો કપોન બંનેમાં ખુલ્લો વિરોધાભાસ હતો.

સમાપર પિઝાનોનું નવું પુસ્તક 'કેમાસી ફામાસ' કપોનના જીવન પર જ આધારિત છે.

આ વર્ષે લિટરેચર ફેસ્ટિવલમાં કપોનની પ્રપૌત્રી દેઇરદ્રે મેરીનું પણ એક પુસ્તક રજૂ થયું છે.

'અંકલ અલ કપોનઃ અનટોલ્ડ સ્ટોરી ફ્રૉમ ઇનસાઇડ હિઝ ફેમિલી' નામના પુસ્તક વિશે દેઇરદ્રે બીબીસી સાથે વાતચીત કરી હતી.

તેમની વાતચીતમાં ઇતિહાસના સૌથી કુખ્યાત માફિયાના અંગત જીવનના ઘણાં રહસ્યો ખુલ્યાં હતાં.

ઇટાલી ઇમિગ્રન્ટ્સના પુત્ર અલ કપોનનો જન્મ 1899માં ન્યૂ યોર્કના બ્રુકલિનમાં થયો હતો.

શાળા છોડીને અપરાધની દુનિયામાં પ્રવેશ

દેઇરદ્રે મેરી કપોન

પોતાના પુસ્તકમાં પિઝાનો લખે છે કે કપોન બચપણથી જ સ્કૂલ છોડીને અપરાધની દુનિયામાં પ્રવેશી ગયો હતો.

જોકે, કપોનનો પરિવાર જુદી જ વાત કરી રહ્યો છે. દેઇરદ્રે મેરી કપોન કહે છે કે કપોને કૉલેજ સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો.

તેને સારું શિક્ષણ મળ્યું હતું તેથી તેણે બિઝનેસ કરવાનું વિચાર્યું હતું.

જોકે, તેમાં સફળતા મળી નહોતી. તેમણે સેંકડો લોકોને નોકરીએ રાખી લીધા હતા. કોઈ મૂરખ માણસ પણ આવું ના કરે.

તેઓ કહે છે, "શરૂઆતમાં તે એક નાની ટોળકીમાં જોડાયો હતો. તેની સાથે ઘણા લોકો કામ કરતા હતા અને તે બધાને બહુ પૈસા આપતો હતો."

"તે જમાનામાં તેની ટોળીના માણસો અઠવાડિયે 200 ડૉલર સુધી કમાઈ લેતા હતા. 1920ના દાયકામાં તે બહુ મોટી રકમ હતી."

દેઇરદ્રે યાદ કરતી કહે છે, "5 જાન્યુઆરી 1947ના રોજ તેમનું મોત થયું ત્યારે હું સાત વર્ષની હતી."

"કપોને જ મને તરવાનું અને સાઇકલ ચલાવતાં શીખવ્યું હતું. હું તેમની પાસેથી ઇટાલિયન પણ શીખી હતી. તેમને પરિવાર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શું કપોન એક રાક્ષસ હતો? હા, તે રાક્ષસ હતો. ના, તે રાક્ષસ નહોતો. કંઈક આવી વિરોધાભાસી વાત કહી રહી છે કપોનની પ્રપૌત્રી દેઇરદ્રે મેરી.


સામગ્રી: માત્ર આઠ વર્ષની ઉંમરમાં તસ્કરી દ્વારા ભારતમાં લાવવામાં આવેલી નેપાળની એક છોકરીએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું :

''મને દરરોજ લાલ દવા આપવામાં આવતી હતી. દર વખતે એ દવા ખાધા પછી હું ઊલટી કરતી હતી. મને એ દવા લેવી બિલકુલ ગમતી નહોતી પણ મને બળજબરી એ દવા આપવામાં આવતી હતી.

''જો હું ના પાડું તો મને માર મારવામાં આવતો. તેઓ મને કહેતા કે દવા લેવાથી હું જલ્દી મોટી થઈ જઈશ અને હું જલ્દી મારા ઘેર પાછી ફરી શકીશ.''

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઉત્તરી નેપાળનાં એક પરિવારની આ દીકરી આઠ ભાઈ-બહેનોમાં સૌથી મોટી હતી. એક મહિલાએ આ પરિવારને જણાવ્યું હતું કે તે એમની દીકરીને સારું શિક્ષણ અપાવશે.

એની બિછાવેલી જાળમાં પરિવારજનો ફસાઈ જતાં એ મહિલા સાથે એને કાઠમંડૂ મોકલવા તૈયાર થઈ ગયા.

પણ કાઠમંડૂમાં તે થોડોક જ સમય રહી હતી અને એને એક નેપાળી પરિવાર સાથે ભારત મોકલી દેવામાં આવી હતી. અહીંયા આ બાળકી સાથે ચાર પરિવારોએ ઘરકામ કરાવ્યું.

બે વર્ષ સુધી આ પરિવાર સાથે રહ્યા બાદ એને બીજા શહેરમાં મોકલી દેવામાં આવી હતી.

તે બાળકી જણાવે છે, ''ત્યાં પણ હું એક નેપાળી પરિવાર સાથે બે વર્ષ રહી. અહીંયા તેઓ મને એ ગંદી દવા આપતા હતા. ત્યાર બાદ મને ગંદી જગ્યાએ વેચી દેવામાં આવી. હું ત્યાં સૌથી નાની બાળકી હતી.

''મેં મારા માલિકોને મને ત્યાં ના મોકલવા માટે આજીજી કરી. પણ એમને કહ્યું જે ખર્ચો મારા ઉછેર પાછળ થયો છે તે એમને પાછો જોઈએ છે. એમને મારી સાથે મારઝૂડ પણ કરી.

''મારું નસીબ સારું હતું કે એ જગ્યાએ પોલીસનો દરોડો પડ્યો અને છ મહિના બાદ જ હું એ ગંદી જગ્યામાંથી મુક્ત થઈ ગઈ.''

નિશાન પર ગરીબ બાળકીઓ

પોલીસ અને માનવ તસ્કરી પર કામ કરી રહેલી સંસ્થાઓએ ભારત-નેપાળ સરહદ પર જાપ્તો કડક કરી દીધો છે અને કેટલીક તપાસ ચોકી પણ ઊભી કરવામાં આવી છે.

તસ્કરી વિરુધ્ધ કામ કરી રહેલી સંસ્થા મૈતી નેપાલનાં નિયામક બિશ્વરમ ખડકા જણાવે છે કે આ જ કારણે  હવે તસ્કરો નાની ઉંમરની છોકરીઓને લઈ જાય છે.

એમણે જણાવ્યું, "યુવાન છોકરીઓને સરળતાથી ઓળખી કાઢવામાં આવે છે પણ બાળકીઓ સાથે સરહદ પાર કરવી સરળ હોય છે, કારણ કે તપાસ કરનારની નજર તો યુવાન છોકરીઓ પર હોય છે.

"જો કોઈએ સવાલ કર્યો તો પણ પોતાની બાળકી જણાવી સરળતાથી છટકી શકે છે.''

ખડકાના જણાવ્યા મુજબ, તસ્કર ગરીબ અને પછાત વિસ્તારની બાળકીઓને નિશાન બનાવે છે. તેઓ તેમના કુંટુંબીજનોને સારા શિક્ષણની લાલચ આપી જાળમાં ફસાવી લે છે.

આરોગ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ

તસ્કરીની શિકાર યુવતીઓની સંસ્થા શક્તિ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

નેપાળમાં માનવ તસ્કરીનો શિકાર બનેલી છોકરીઓએ જણાવ્યું છે કે એમને જલ્દી યુવાન કરવા માટે અને સેક્સ વેપારમાં ધકેલી દેવા માટે હોર્મોનનાં ઇંજેક્ષન આપવામાં આવે છે.


સામગ્રી: માત્ર આરએસએસ એકલા હાથે નરેન્દ્ર મોદીનું સર્જન કરી શક્યું ના હોત.

સંઘે જે ચિત્ર ઉપસાવ્યું હોત તે બહુ પ્રાદેશિક હોત અને સમયકાળમાં મર્યાદિત હોત.

એ તો સપનાં પારખનારા અને કથાનક ઘડનારા મીડિયાએ, મધ્યમ વર્ગને ધ્યાનમાં રાખીને જોયું કે કોંગ્રેસ ખાલીખમ થઈ ગઈ છે અને વિકલ્પ નરેન્દ્ર મોદીમાં મળી શકે તેમ છે.

મીડિયાએ એક માણસની આઉટલાઇન બનાવી, જે પહેલ કરનારો, પૌરુષેય, નિર્ણાયક, ક્ષમતાવાન અને નિષ્ઠુર હોય અને પછી ઇમ્પ્રેશનિસ્ટ પેઇન્ટિંની જેમ જેમ એક એક લસરકા દ્વારા ચિત્ર બનાવતું રહ્યું.

બે દાયકા પહેલાં મોદી માત્ર અફવા હતા, તેમાંથી ગોસીપમાં દૃશ્યમાન થવા લાગ્યા.

આલેખનો દ્વારા તેમની એક ઇમેજ બનતી ગઈ અને આપણા યુગના એક આદર્શ રાજપુરુષમાં તેમને પરિવર્તિત કરી દેવાયા.

'મીડિયાની મહાન શોધ એટલે મોદી'

નરેન્દ્ર મોદી એટલે મીડિયાની મહાન શોધમાંના એક.

એવો સવાલ કે નરેન્દ્ર મોદી સાથે મીડિયાના સંબંધો કેવા છે, તેને જુદી રીતે પૂછવો પડે.

સવાલ એ છે કે તેઓ વડા પ્રધાન બન્યા તે પછી મીડિયા હવે પોતાના દ્વારા જ સર્જાયેલા આ વ્યક્તિત્ત્વને કેવી રીતે જોઈ રહ્યું છે.

તેનો જવાબ ચિંતા ઉપજાવે તેઓ છે. લોકોની અપેક્ષા હોય છે કે મીડિયા ટીકાત્મક અને વાસ્તવિક બને અને કમ સે કમ તટસ્થ છે તેવું લાગે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

દુઃખની વાત છે કે મીડિયા જ નરેન્દ્ર મોદીનું સૌથી મોટું ફેન બની ગયું છે. મીડિયાએ આત્મનિરીક્ષણ કરવાનું જ છોડી દીધું છે.

જ્યાં મીડિયાએ લોકો સુધી સત્ય પહોંચાડવાનું હતું અને ટીકાકારની ભૂમિકા નિભાવવાની હતી ત્યાં મોદીના કટ્ટર રાષ્ટ્રવાદની ધૂનમાં વ્યક્તિ પૂજા કરવા લાગ્યું છે.

કોઈ અખબાર ઉપાડીને જુએ ત્યારે નરેન્દ્ર મોદીની જાહેરખબરો અને નરેન્દ્ર મોદી વિશેના સમાચારો જાણે એકબીજામાં ભળી થઈ જતા હોય તેમ લાગે છે.

મીડિયા સામે જ ઊભા થયા સવાલો

કોઈ ત્યારે એમ પણ વિચારતું થઈ જાય કે મોદી ભારતના કિમ ઇલ સુંગ બની ગયા છે, એવા એકમેવ નેતા, જેમની સામે કોઈ સવાલો પૂછવામાં આવતા નથી.

પ્રારંભમાં મીડિયાએ નરેન્દ્ર મોદીને એક નવા પ્રકારની વ્યક્તિ, એક આઉટસાઇડર તરીકે બતાવવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે થોડી સહાનુભૂતિ હોઈ શકે.

એક ચાવાળાનો દીકરો જે લુટિયન્સ દિલ્હીના કિલ્લામાં પગપેસારો કરી રહ્યો હોય.

જોકે, પછી પરીકથા સાથેના પ્રેમને, આ અહોભાવને અકબંધ રાખવા ખાતર કથાનક લંબાવા લાગ્યું.

વિરોધાભાસ લાગે તે રીતે મીડિયા હવે તેમને બંને રીતે દેખાડવા લાગ્યું હતું.

એક નવી વ્યક્તિ તરીકે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સંદર્ભમાં મીડિયાનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે શરૂઆત એ વાતથી જ કરવી પડે કે નરેન્દ્ર મોદી મીડિયાનું સર્જન છે.


સામગ્રી: માત્ર એક જ 'આધાર નંબર'ના આધારે વ્યક્તિની સમગ્ર બાબતો અંગે જાણકારી મળી જાય છે.

સરકારી અને ખાનગી બન્ને વ્યવહારમાં ઓળખ સાબિત કરવા માટે એક જ ટોકન નંબર આપવાનો રહે, જેની ખરાઈ કોઈ જૈવિક નિશાની (ફિંગરપ્રિન્ટ કે આંખની કીકી) દ્વારા થઈ શકે.

નામ પ્રમાણે જ આ પદ્ધતિ સરકારી અને ખાનગી બંને સર્વિસ માટે ઓળખનો આધાર બની રહે.

આટલી ઉત્તમ ટેકનૉલૉજી હોવા છતાં શા માટે તેની વ્યાપક ટીકા થઈ રહી છે? શા માટે વિકસિત દેશો પોતાના નાગરિકો માટે આ અત્યાધુનિક ટેકનૉલૉજીનો ઉપયોગ નથી કરી રહ્યા?

યૂરોપ તથા અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશો, ઓળખ પત્ર મામલે અભ્યાસ કરનારા આઈટી નિષ્ણાતો અને પોલીસી મેકર્સ પણ માને છે દરેક બાબત માટે એક જ ઓળખની પદ્ધતિ યોગ્ય નથી.

2010માં આવી જ પદ્ધતિમાં આગળ વધવાનું યુ.કે.એ પડતું મૂક્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ઇઝરાયલમાં સ્માર્ટ કાર્ડ ઓળખપત્ર છે પણ તેમાં ફિંગરપ્રિન્ટ્સ નથી હોતી અને માત્ર કાર્ડમાં જ ડેટા હોય છે; કોઈ એક કેન્દ્રીત જગ્યાએ ડેટા સ્ટોર કરવામાં આવતો નથી.

અમેરિકામાં રાષ્ટ્રવ્યાપી આવી કોઈ સિસ્ટમ નથી. માત્ર કેલિફોર્નિયા અને કોલોરાડો બે રાજ્યોમાં ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સમાં ફિંગરપ્રિન્ટ્સ લેવાય છે.

બૅન્ક ખાતા, ચૂંટણી કાર્ડ વગેરેને બાયોમેટ્રિક્સ સાથે જોડવાની રીત માત્ર ચીનમાં, આફ્રિકાના કેટલાક દેશોમાં, વેનેઝૂએલા, ઇરાક અને ફિલિપાઇન્સમાં જ જોવા મળે છે.

સલામતીનો સવાલ

સરકારી નિયંત્રણ સાથે કેન્દ્રીત ધોરણે બાયોમેટ્રિક ડેટા એકઠો કરવામાં આવે તેના કારણે ખૂબ મોટું સામાજિક જોખમ ઊભું થાય છે.

આ ડેટા સાથે ચેડાં થાય ત્યારે પોતાનું ઓળખ કાર્ડ રદ કરવું વ્યક્તિ માટે અશક્ય છે, કેમ કે ફિંગરપ્રિન્ટ કંઈ માણસ નવી પેદા કરી શકે નહીં.

ડેટાબેઝ અત્યંત સલામત છે તેવા સરકારી દાવા પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે. કોઈ સરકાર એવો દાવો ના કરી શકે કે પૂર નિયંત્રણ કે આરોગ્યની વ્યવસ્થા કદી નિષ્ફળ જશે જ નહીં.

કુદરતી આપત્તિમાં ગમે તેવી સિસ્ટમ કામ કરતી અટકી શકે છે. જોખમ ઊભું જ થવા નહીં દેવાય તેવું લક્ષ્ય ના રાખવાનું હોય, પણ જોખમનો સામનો કેવી રીતે કરવો તે લક્ષ્ય હોવું જોઈએ.

UIDAIના કેસમાં આપણે જોયું છે કે જોખમ નિવારવા માટેના એવા કોઈ પ્રયાસો દેખાતા નથી.

તેના બદલે ખામીઓ તરફ ધ્યાન દોરનારાને બદનામ કરવાનું અને આ યોજના કેટલી ઉત્તમ છે તેનો પ્રચાર કરવા પર જ વધારે ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

સર્વેલન્સનો સવાલ

આ ડેટાબેઝનો દુરુપયોગ કરીને રાજ્ય દ્વારા સર્વેલન્સ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

આધાર દુનિયાની સૌથી મહત્ત્વાકાંક્ષી સમાજવ્યાપી 'સિંગલ ટોકન' ઓળખની પદ્ધતિ બની ગઈ છે.


સામગ્રી: માત્ર એક જ નાણાકીય વર્ષમાં નોટોની સંખ્યામાં 1.1 ટ્રિલિયનની વૃદ્ધિ થઈ છે.

પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ પર નજર રાખનારા લોકો પ્રમાણે આ વૃદ્ધિ અસામાન્ય છે અને અર્થતંત્ર પર પણ તેની નકારાત્મક અસર પડે છે.

તેમનું કહેવું છે કે જો નોટની સંખ્યા વધી જાય તો તેનો અર્થ એ થયો કે સરકારે જૂની નોટોને નવી નોટ દ્વારા બદલી નાખી છે. આ ઉપરાંત મોટી સંખ્યામાં નવી નોટો પણ છાપવામાં આવી છે.

તેમણે જણાવ્યા પ્રમાણે બજારમાં નોટની માગ અને પુરવઠાને સંતુલિત કરવા માટે નવી નોટોને સામાન્ય રીતે છાપવામાં આવે છે, જેનાથી થોડી વૃદ્ધિ થાય છે. પરંતુ અસાધારણ વૃદ્ધિનો અર્થ એ થયો કે બહુ મોટી સંખ્યામાં નોટો છાપવામાં આવી છે.

ગયા વર્ષે પાકિસ્તાનમાં ચલણી નોટના કાગળ બનાવતી 'સિક્યૉરિટી પેપર્સ લિમિટેડ'નાં નાણાકીય પરિણામોમાં પણ વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.

પાકિસ્તાન સ્ટોક એક્સ્ચેન્જ પર લિસ્ટેડ કંપનીનાં નાણાકીય પરિણામો પ્રમાણે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં તેના નફામાં 60%થી પણ વધુ વધારો નોંધાયો હતો.

યાદ રાખો કે પાકિસ્તાનમાં ચલણમાં રહેલી નોટોની સંખ્યા એવા સમયે વધી રહી છે જ્યારે ઇ-કૉમર્સ અને ડિજિટલ વ્યવહારનું ચલણ પણ વધ્યું છે. ખાસ કરીને કોરોનાના પ્રકોપ પછી ઑનલાઇન બૅન્કિંગ અને ડિજિટલ લેવડદેવડમાં વધારો થયો છે.

વાર્ષિક આધારે ચલણમાં રહેલી મુદ્રામાં વૃદ્ધિ

પાકિસ્તાનમાં સેન્ટ્રલ બૅન્કની વેબસાઇટ પર છેલ્લાં આઠ વર્ષથી ચલણમાં રહેલી મુદ્રા (કરન્સી)ના આંકડા અપાયેલા છે. તે પ્રમાણે નાણાકીય વર્ષ 2012ના અંતમાં ચલણમાં રહેલી મુદ્રાની સંખ્યા 1.73 ટ્રિલિયન હતી જે ત્યારપછીના વર્ષમાં વધીને 1.93 ટ્રિલિયન થઈ ગઈ હતી.

નાણાકીય વર્ષ 2014ના અંતમાં આ સંખ્યા વધીને 2.17 ટ્રિલિયન થઈ. ત્યારપછી આગળના વર્ષમાં તે 2.55 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ.

નાણાકીય વર્ષ 2016ના અંતમાં ચલણમાં રહેલી નોટની સંખ્યામાં વધુ વધારો થયો અને તે 3.33 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી.

ત્યારપછીના વર્ષમાં તે 3.91 ટ્રિલિયન થઈ. નાણાકીય વર્ષ 2018ના અંતમાં આ સંખ્યા 4.38 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી અને તેના પછીના વર્ષમાં વધુ ઝડપી વધારો થતા તે 4.95 ટ્રિલિયનના ઊંચા સ્તર પર બંધ થઈ હતી.

પાછલા નાણાકીય વર્ષ 2020માં તેની સંખ્યામાં અસામાન્ય વૃદ્ધિ જોવા મળી જ્યારે તે 6.14 ટ્રિલિયનના સ્તરે બંધ રહી હતી.

એકેડી સિક્યૉરિટીઝના હેડ ઑફ રિસર્ચ ફરીદ આલમ અનુસાર પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં થયેલી વૃદ્ધિ સૌથી વધારે હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે, ગઈ સરકારની તુલનામાં વર્તમાન સરકારમાં નોટની સંખ્યામાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

તાજેતરનાં વર્ષોમાં પાકિસ્તાનમાં ચલણી નોટોની સંખ્યા વધતી જાય છે. 30 જૂન, 2020ના રોજ સમાપ્ત થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં પાકિસ્તાનમાં પાછલાં છ વર્ષમાં નોટોના ચલણમાં સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્યો છે.


સામગ્રી: માત્ર એક જ વર્ષની ઉંમરે કૅશ રૉઉલી સ્નોબોર્ડ માટે તૈયાર છે.

તેના માતા-પિતાએ આ માટે તેને પ્રોત્સાહિત કરી છે.

કૅશના માતા-પિતાએ ઘરમાં જ સ્નોબોર્ડ પર તેને તાલીમ આપી હતી.

સ્નોબોર્ડિંગની આ મેઘાવી બાળકી ભવિષ્યમાં શું કરશે?

તો તેના માતાપિતા કહે છે, તે ‘સર્ફિંગ’ કરશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

આ એક વર્ષનું ટેણિયું તમને આશ્ચર્યમાં મૂકી દેશે.


સામગ્રી: માત્ર ગુજરાતમાં જ જનતાએ પક્ષપલટુઓને જાકારો આપ્યો છે એવું નથી, પરંતુ મહારાષ્ટ્રમાં યોજાયેલી લોકસભાની પેટાચૂંટણીમાં પણ શિવાજીના વંશજ અને મહારાષ્ટ્રના કદાવર નેતા ઉદયનરાજે ભોંસેલેને પક્ષપલટાને કારણે હારનો સ્વાદ ચાખવો પડ્યો છે.

કોણ છે ઉદયનરાજે ભોંસલે?

મહારાષ્ટ્રના નેતા ઉદયનરાજે ભોંસલે છત્રપતિ શિવાજીના 13મા વંશજ છે.

રાજકીય કારકિર્દીની શરૂઆતમાં ભાજપના ઉમેદવાર તરીકે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણી લડ્યા અને જીત બાદ મહારાષ્ટ્રમાં શિવસેના-ભાજપની ગઠબંધન સરકારમાં મંત્રીપદ પણ સંભાળ્યું.

ત્યાર બાદ 2009ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં જ તેઓ રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પક્ષ (એન.સી.પી.)માં સામેલ થયા અને વર્ષ 2009, 2015 અને 2019માં યોજાયેલી લોકસભાની ચૂંટણીઓમાં સતત સતારા લોકસભા બેઠક પરથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાતા રહ્યા.

ત્યારથી તેઓ શરદ પવારના ખાસ લોકો પૈકી એક મનાતા હતા, પરંતુ 2019ની લોકસભા ચૂંટણીનાં પરિણામો જાહેર થયાં એના માત્ર 3 મહિના બાદ જ તેઓ એનસીપીમાંથી રાજીનામું આપીને સપ્ટેમ્બર, 2019માં ભાજપમાં જોડાઈ ગયા.

તેમના રાજીનામા બાદ ખાલી પડેલી સતારા લોકસભા બેઠક પર મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણી સાથે ચૂંટણી યોજવામાં આવી હતી. જેમાં તેમણે ભાજપ તરફથી ઉમેદવારી નોંધાવી હતી. આ પેટાચૂંટણીમાં એનસીપીના ઉમેદવાર શ્રીનિવાસ પાટીલ સામે તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

ઉદયનરાજેની હારનાં કારણો

2019ની લોકસભાની ચૂંટણી બાદ પરિણામો આવ્યાં એના માત્ર 3 મહિનામાં જ ઉદયનરાજે ભોંસલે એનસીપીમાંથી રાજીનામું આપી ભાજપમાં સામેલ થઈ ગયા હતા.

ફ્રી-પ્રેસ જર્નલ ડોટ ઇનના અહેવાલ પ્રમાણે ઉદયનરાજેએ પોતાના આ નિર્ણયનાં કારણો આપતા કહ્યું હતું, "આ તો મારી ઘરવાપસી છે."

ઇન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ પ્રમાણે તેઓ ભાજપમાં સામેલ થવાનાં કારણો અંગે વાત કરતાં જણાવે છે કે, "હું વડા પ્રધાન મોદીના રાજકારણ અને તેમની નીતિઓ સાથે સંમત છું, તેમજ હવેથી હું મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપના નેતા તરીકે કાર્ય કરીશ."

ઉદયનરાજેની હારનાં કારણો વિશે બીબીસી મરાઠી સાથે વાત કરતાં દૈનિક પ્રભાતના સતારા ખાતેના નિવાસી સંપાદક શ્રીકાંત કતરે જણાવે છે, "આ પરિણામથી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે શરદ પવારની અસર અને એનસીપીનું સંગઠન હજુ પણ સતારામાં મજબૂત છે."

"જ્યારે ઉદયનરાજે એનસીપીના ઉમેદવાર તરીકે સતારા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડતા હતા ત્યારે તેમને આ જ સંગઠનની મદદ મળતી હતી. આ પરિણામો દ્વારા ઉદયન રાજેની લોકપ્રિયતાનું માપ લોકો જાણી ગયા છે. હવે તેમને માનવું જ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં યોજાયેલી પેટાચૂંટણીમાં રાધનપુર વિધાનસભાની બેઠક પર અલ્પેશ ઠાકોરની હારને નિષ્ણાતો પક્ષપલટુઓ માટે પદાર્થપાઠ ગણાવી રહ્યા છે.


સામગ્રી: માત્ર ચાર વર્ષની ઉંમરે મિકાઇલાએ બિઝનેસ શરૂ કર્યો હતો.

અમેરિકામાં રહેતી 13 વર્ષની મિકાલિયા અલ્મર 'મી ઍન્ડ બીઝ લેમોનેડ' કંપનીના ચીફ ઍક્ઝિક્યૂટિવ છે.

જેમની સમગ્ર અમેરિકામાં 500થી વધુ શાખાઓ છે. લેમોનેડ એક એવું પીણું છે જે મધમાંથી બનાવવામાં આવે છે.

નાની ઉંમરે આટલો સફળ બિઝનેસ સંભાળતી મિકાલિયા અભ્યાસ માટે પણ કેવી રીતે સમય કાઢે છે એ અંગે તેઓ જણાવે છે, "કામની સાથે અભ્યાસ કરવો એ ખૂબ જ કઠિન કામ છે."

"ક્યારેક-ક્યારેક મારે ઇન્ટરવ્યૂ અથવા તો ટીવો શૉમાં જવાને કારણે સ્કૂલ જવાનું ટળે છે."

વર્ષની 3.60 લાખ લેમોનેડની બૉટલ વેચનાર મિકાઇલા અમેરિકાની સૌથી નાની ઉંમરે બિઝનેસ ધરાવતી કિશોરી છે.

તેઓ જ્યારે માત્ર ચાર વર્ષના હતા ત્યારે ટૅક્સાસ રાજ્યના ઑસ્ટિન શહેરમાં પોતાનો બિઝનેસ શરૂ કર્યો હતો.

માતાપિતાની મદદથી વર્ષ 2009માં તેમણે લેમોનેડનું વેચાણ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

મધ મેળવવા માટે મધમાખીઓ સાથે કામ કરવું પડે ત્યારે સ્વાભાવિકપણે તેમના ડંખનો સામનો કરવો પડે જ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મધમાખીઓ સાથે કામ કરતી વખતે અઠવાડિમાં બે વખત તો એવું બને છે જ્યારે તેમને મધમાખી કરડે છે.

પોતાનો બિઝનેસ મધ પર ટકેલો હોવાને કારણે મિકાઇલા તેમની આવકમાંથી થોડા પૈસા એવા સંગઠનોને પણ આપે છે જેઓ મધમાખીના સંરક્ષણ માટે કામ કરે છે.

મિકાઇલાના આ બિઝનેસમાં તેમના માતાપિતા પણ સહયોગી છે ત્યારે એ સવાલ થવો સ્વાભાવિક છે કે સમગ્ર ધંધો સંભાળે છે કોણ?

આ સવાલનો જવાબ આપતા મિકાઇલાએ જણાવ્યું, "શરૂઆતમાં તો હું બધું સંભાળતી હતી પરંતુ જેમજેમ ધંધો વિકસતો ગયો તેમતેમ જવાબદારીઓ અને કામ પણ વધતું ગયું."

 "ત્યારબાદ મેં મારા મમ્મી અને પપ્પા પાસેથી ધંધાના વિસ્તાર, ઉત્પાદન અને માર્કેટિંગ અંગે સલાહ લેવાનું શરૂ કર્યું."

ઉલ્લેખનીય છે કે મિકાઇલાના માતા ડી'એન્ડ્રાએ માર્કેટિંગ અને સેલ્સમાં અભ્યાસ કર્યો છે અને પિતા થિઓ બિઝનેસ ઑપરેશનમાં માહેર છે.

ડી'એન્ડ્રાના માતાએ કહ્યું હતું કે મને અને થિઓને ફૂડ અને બિવરેજ ક્ષેત્રે સહેજ પણ અનુભવ નહોતો.

મિકાઇકા જણાવે છે, "અમે બધા સાથે મળીને કામ કરીએ છીએ કારણ કે હું જાણું છું કે મારી ઉંમર નાની છે અને મને બધી બાબતોની જાણ ન પણ હોય. એટલા માટે હું મારા માતાપિતાની સલાહ લઉં છું."

2015નું વર્ષ મિકાઇલા માટે સારું સાબિત થયું. તેઓ જ્યારે નવ વર્ષના હતા ત્યારે તેમને 'હોલ ફૂડ માર્કેટ'માં પોતાનું પીણું વેચવાની તક મળી.

'હોલ ફૂડ માર્કેટ'ના જેન્ના જેલગન્ડે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સામાન્ય રીતે 13 વર્ષની ઉંમર બાળકોને સ્કૂલે જવાની હોય છે. જ્યાં તેઓ પોતાના ભવિષ્યનું ઘડતર કરે છે. પરંતુ અમેરિકામાં એક 13 વર્ષની કિશોરી ઉંમરે અબજોપતિ બની ગઈ છે.


સામગ્રી: માત્ર ત્રણ દિવસમાં તો આ ફિલ્મે બૉક્સ ઓફિસ પર 100 કરોડ રૂપિયાથી પણ વધારે કમાઈ લીધા.

ફિલ્મમાં સંજય દત્તના જીવનના તમામ ઉતાર-ચઢાવ એ રીતે ફિલ્માવવામાં આવ્યા છે કે ફિલ્મના મુખ્ય પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિનો ભાવ ઊભરી આવે.

જોકે, આ ફિલ્મમાં મીડિયા પર જબરદસ્ત નિશાન સાધવામાં આવ્યું છે.

ફિલ્મમાં એવું બતાવવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે કે મીડિયાને કારણે જ સંજય દત્ત આવા કેસમાં ફસાઈ ગયા અને તેમણે જીવનમાં ખૂબ ભોગવવું પડ્યું.

ફિલ્મમાં સંજય દત્ત તેમના ગુજરાતી મિત્રની એક તસવીર છાપામાં નજરે આવે છે જેનું શીર્ષક હોય છે 'આરડીએક્સ ઇન અ ટ્રક પાર્ક્ડ ઇન દત્ત હાઉસ?'

જોકે, આ એ ખબર નહોતી જેનાથી દુનિયાને મુંબઈ હુમલામાં સંજય દત્તના કનેક્શન અંગે જાણ થઈ હોય.

16 એપ્રિલ 1993ના રોજ મુંબઈના એક સમાચાર પત્ર 'ડેઇલી'માં છપાયેલા એ સમાચારના કારણે સામે આવ્યું અંડરવર્લ્ડ કનેક્શન.

શું હતા એ સમાચાર?

પ્રથમ પાના પર છપાયેલા સમાચારનું શીર્ષક હતું- 'સંજય હેઝ એકે-56 ગન'.

આ ખબર લખી હતી મુંબઈના ક્રાઇમ રિપોર્ટર બલજીત પરમારે. છાપાના સંપાદક હતા રજત શર્મા.

બલજીત પરમારને આ ખબર ક્યાંથી મળી એ અંગે તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું, "એ 12 એપ્રિલનો દિવસ હતો. મુંબઈમાં બૉમ્બ બ્લાસ્ટની ઘટનાને એક મહિનો પૂરો થયો હતો એટલે હું માહિમ પોલીસ સ્ટેશન ગયો હતો.

"બૉમ્બ બ્લાસ્ટની તપાસ ચાલી રહી હતી અને પોલીસને પુરાવા મળવાની આશા હતી."

"બહાર એક આઈપીએસ અધિકારી મળી ગયા, મેં તેમને પૂછ્યું કે નવું કંઈ હાથે લાગ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તમારા જ સાંસદના દીકરાનું નામ આવી રહ્યું છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બલજીત પરમારે તેમનું દિમાગ લગાવ્યું પરંતુ તેમને સાંસદ અથવા દીકરાનું નામ ન સૂઝ્યું.

જોકે, તેઓ જે વિસ્તારમાં રહેતા હતા ત્યાંના સાંસદ સુનિલ દત્ત હતા.

બલજીત કહે છે, "દત્ત સાહેબની છબી એવી હતી કે હું તેમની વિશે વિચારી પણ શકતો નહતો. હું તેમને સારી રીતે ઓળખતો હતો."

"તેમની પદયાત્રામાં તેમની સાથે હતો. હું પંજાબી હોવાને કારણે તેમની સાથે એક પ્રકારની આત્મીયતા હતી."

એવામાં સાંસદ કોણ છે અને તેમના દીકરા અંગે જાણવા માટે બલજીતે માહિમ પોલીસ સ્ટેશન અને બૉમ્બ હુમલાની તપાસ કરતા બીજા એક પોલીસ અધિકારી સાથે વાતચીત કરી.

બલજીત પરમાર કહે છે કે તેમણે જાણકારી મેળવવા માટે પોલીસ અધિકારી સાથે ખોટું બોલ્યું હતું.

બલજીત કહે છે, "મેં મામલાની તપાસ કરી રહેલા એક વરિષ્ઠ અધિકારીને કહ્યું કે તમે લોકોએ સાંસદના...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

બોલીવૂડમાં 'બાબા' તરીકે ઓળખાતા સંજય દત્તના જીવન પર બનેલી ફિલ્મ 'સંજૂ'ને ચાહકોએ ખૂબ જ પસંદ કરી છે.