સામગ્રી: મધુએ જણાવ્યું હતું કે પ્રથમ દિવસે તેઓ માત્ર 20 મિનિટ કસરત કરીને થાકી ગયાં હતાં.

પરંતુ દૃઢ નિશ્ચય અને સખત પરિશ્રમને કારણે તેઓ આજે મહિલા બૉડી બિલ્ડર તરીકે જાણીતા છે.

મધુ વિશે વધુ જાણવા જુઓ વીડિયો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મધુ જ્હાં એક સમયે 85 કિલો વજન ધરાવતાં હતાં પરંતુ સખત પરિશ્રમથી આજે તેઓ એક બૉડી બિલ્ડર છે.


સામગ્રી: મધુબાલાનું નામ આવે ને એ સાથે જ એમના કેટલાંય પાત્રો આંખો સામે તરવા લાગે. પછી એ 'મહલ'માં સસ્પેન્સ જગાવતાં મધુબાલા હોય કે 'મિસ્ટર ઍન્ડ મિસીઝ 55'નાં શહેરી મધુબાલા.

કાં તો એમ કહો કે 'હાવડા બ્રિજ'નાં માદક ડાન્સરની છબી હોય કે પછી 'મુગલ-એ-આઝમ'નાં અનારકલીનું પાત્ર કે જેમાં એમની આભા ખરેખર કોઈ રાજકુમારીથી કમ નથી લાગતી.

મોહક, સુદર, દિલકશ અને તાજગીથી ભરપૂર, ચહેરામાંથી ટપકતું નૂર, આવા કોઈ ચહેરાનો ઉલ્લેખ આવે એટલે મધુબાલા સિવાય ભાગ્યે જ તમને કોઈ બીજો ચહેરો યાદ આવે.

મધુબાલાની ખુબસુરતીની અંદાજો લગાવવો હોય તો 1990ની એક ફિલ્મી પત્રિકા 'મૂવી'ના બોલિવૂડની ઑલ ટાઇમ ગ્રૅટેસ્ટ અભિનેત્રીઓ અંગેના સર્વે જોઈ લો.

એમાં 58 ટકા લોકોએ મધુબાલાને સૌથી ખુબસુરત ગણાવ્યાં હતાં. એમની આસપાસ પણ અન્ય કોઈ નહોતું ફરકી શક્યું.

બીજા નંબરે લોકોએ નરગીસને સુંદર ગણાવ્યાં હતાં. એમને માત્ર 13 ટકા મત મળ્યા હતા.

નટખટ અને સાલસ અંદાજ સાથે પોતાની ખૂબસૂરતી માટે મશહુર મધુબાલાના નિધનને પાંચ દાયકા થઈ ગયા છે.

જોકે, આજે પણ એમને ચાહનારા એમને એટલાં જ યાદ કરે છે, જેટલા પાંચ દાયકાઓ પહેલાં લોકો એમને યાદ કરતા.

સૌથી સુંદર મધુબાલા

મદુબાલા સાથે જ હિંદી સિનેમામાં પ્રવેશનારા રાજ કપુરે કહ્યું હતું કે ઈશ્વરે ખુદ પોતાના હાથે આરસપહાણથી મધુબાલાને કંડાર્યાં હતાં.

'પૅંગ્વિન ઇન્ડિયા' દ્વારા પ્રકાશિત અને ભાઇચંદ પટેલ દ્વારા સંપાદિત 'બોલીવુડ ટૉપ 20- સુપરસ્ટાર્સ ઑફ ઇન્ડિયા' પુસ્તકમાં રાજ કપુરે કરેલી આ વાતનો ઉલ્લેખ છે.

આજ પુસ્તકમાં 'શિવસેના'ના સંસ્થાપક બાલ ઠાકરેએ પોતાના ફિલ્મજગતમાં કામ કરવાના પોતાના દિવસો યાદ કરતા કહ્યું હતું કે એક દિવસ જ્યારે શૂટિંગ કરતા મધુબાલાને તેમણે જોયાં તો એમને લાગ્યું કે એમનો દિવસ સફળ થઈ ગયો.

શમ્મી કપૂરે પોતાની આત્મકથા 'શમ્મી કપુર ધ ગૅમ ચૅન્જર'માં એક આખું પ્રકરણ મુધબાલાને સંપર્પિત કર્યું છે, એનું શિર્ષક છે, 'ફૅલ મૅડલી ઇન લવ વિધ મધુબાલા.'

તેઓ કહે છે, "મને એ ખબર હતી કે મુધ કોઈ બીજાને પ્રેમ કરે છે એમ છતાં હું એ સ્વીકારવા માગું છું કે હું તેમને ગાંડાની જેમ પ્રેમ કરવા લાગ્યો હતો."

"આ માટે કોઈને પણ દોષ ના આપી શકાય કારણ કે મેં એટલી ખૂબસુરત સ્ત્રી બીજી કોઈ નથી જોઈ."

શમ્મી કપુરે વર્ષ 2001માં પ્રકાશિત આ આત્મકથામાં કહ્યું હતું કે 'છ દાયકા બાદ આજે પણ જ્યારે તેઓ મધુબાલા અંગે વિચારે છે તેમના હૃદયના ધબકારા થંભી જાય છે.'

મધુબાલાની સુંદરતા એવી હતી કે પોતાની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

હિંદી સિનેમામાં જ્યારે પણ સૌથી સુંદર ચહેરાની વાત થાય, મધુબાલાનું નામ સૌથી પહેલાં લેવાય.


સામગ્રી: મધુમિતા કુમાર

વિશ્વની સૌથી મોટી ઈન્ટરનેટ સર્ચ કંપનીઓ પૈકીની એક ગૂગલે મધુમિતાને એક કરોડ, આઠ લાખ રૂપિયાના વાર્ષિક પેકેજ સાથે નોકરી આપી છે.

બિહારનાં વતની મધુમિતાએ ગૂગલની સ્વિત્ઝર્લેન્ડ સ્થિત ઓફિસમાં ટેક્નિકલ સોલ્યુશન એન્જિનિયર તરીકે સોમવારથી કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

ગૂગલમાં જોડાતાં પહેલાં મધુમિતા બેંગલુરુમાં એપીજી કંપનીમાં કામ કરતાં હતાં.

તેમના પિતાના જણાવ્યા અનુસાર, મધુમિતાને એમેઝોન, માઈક્રોસોફ્ટ અને મર્સિડીઝ જેવી કંપનીઓ તરફથી પણ ઓફર મળી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સફળતાની ઉજવણી

ગૂગલની ઓફિસમાં સાથી કર્મચારી જોડે મધુમિતા કુમાર (જમણે)

મધુમિતાના પિતા સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા દીકરીની સફળતાની ઉજવણી કરી રહ્યા છે. સુરેન્દ્રકુમાર સોનપુરમાં રેલવે સુરક્ષા બલમાં સહાયક સુરક્ષા આયુક્ત તરીકે ફરજ બજાવે છે.

પટણા નજીકના ખગૌલ વિસ્તારમાં આજકાલ મધુમિતાના પરિવાર વિશે ચર્ચા થઈ રહી છે, પણ એક એવો સમય હતો જ્યારે મધુમિતાને એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરાવવા સુરેન્દ્રકુમાર તૈયાર નહોતા.

એ દિવસોને યાદ કરતાં સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા કહે છે, "એન્જિનિયરિંગનું ક્ષેત્ર છોકરીઓ માટે નથી એવું મેં શરૂઆતમાં કહ્યું હતું, પણ પછી મેં જોયું કે આ ક્ષેત્રમાં છોકરીઓ મોટા પ્રમાણમાં આવી રહી છે."

"એ પછી મેં મધુમિતાને કહ્યું હતું કે એન્જિનિયરિંગમાં એડમિશન લઈ લો."

મધુમિતાએ જયપુરની આર્યા કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેક્નોલોજીમાંથી 2010થી 2014 દરમ્યાન કમ્પ્યુટર સાયન્સ વિષયમાં એન્જિનિયરિંગ કર્યું છે.

મધુમિતાએ બારમા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પટણાની ડીએવી વાલ્મી સ્કૂલમાં કર્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ડો. અબ્દુલ કલામ બન્યા પ્રેરણાસ્રોત

શર્મા પરિવાર કે ખાનદાનમાંથી વિદેશ જનારાં સભ્યોમાં મધુમિતા પ્રથમ છે . તેઓ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં પહેલીવાર અમેરિકા ગયાં હતાં.

મધુમિતાની પહેલી વિદેશયાત્રાને યાદ કરતાં સુરેન્દ્રકુમારે કહ્યું હતું, "અન્ય પરિવારોની માફક અમારે ત્યાં પણ પરિવારની કોઈ વ્યક્તિનું વિદેશ જવું એ મોટી સિદ્ધિ છે."

"મધુમિતા અમેરિકા ગઈ તો બધાને એવું લાગ્યું હતું કે ચાલો, પરિવારમાંથી કોઈક તો વિદેશ જઈ આવ્યું."

પોતાની દીકરીએ ઘરથી હજ્જારો માઈલ દૂર સતત એકલાં રહેવું પડશે એ વાતનો અનુભવ હવે તેમને થઈ રહ્યો છે.

આ સિદ્ધિ મેળવવામાં મધુમિતાની મહેનત અને લગન ઉપરાંત ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ તથા વિજ્ઞાની એપીજે અબ્દુલ કલામની ભૂમિકા મહત્ત્વની રહી છે.

સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા કહે છે,...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઉંમર-25 વર્ષ, માસિક પગાર-નવ લાખ રૂપિયા. તમને આ વાત ભલે સાચી ન લાગે પણ મધુમિતા કુમાર માટે આટલો પગાર કોઈ સપનું નહીં, હકીકત છે.


સામગ્રી: મધ્ય ઇન્ડોનેશિયાના લોમ્બોક ટાપુ પર સ્થાનિક સમય મુજબ રવિવારે સવારે 7 વાગ્યે (ભારતીય સમય અનુસાર સવારે 8.30 વાગ્યે) 6.4ની તીવ્રતા ધરાવતો ભૂકંપ આવ્યો.

આ ટાપુ સમગ્ર વિશ્વના પ્રવાસીઓમાં લોકપ્રિય છે અને બાલીથી 40 કિલોમીટર પૂર્વમાં આવેલો છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર ભૂકંપને કારણે ઘણી ઇમારતોને નુકસાન થયું છે અને ડઝનબંધ લોકો ઘાયલ થયા છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર સંખ્યાબંધ ઇમારતોને નુકસાન થયું છે

યૂએસ જિયોલૉજિકલ સર્વે અનુસાર આ ભૂકંપનું કેંદ્રબિંદુ ઉત્તર લોમ્બોકના માતારામ શહેરથી 50 કિલોમીટર ઉત્તરપૂર્વમાં હતું.

આ ભૂકંપ બાદ તેનાથી ઓછી તીવ્રતાના બીજા 60 કરતાં વધારે આંચકા અનુભવાયા હતા. જેમાંથી સૌથી મોટો આંચકો 5.4ની તીવ્રતાનો હતો.

શું તમે આ વાંચ્યું?

આ પ્રકારની હોનારતોમાં રાહતનું કાર્ય કરતી ઇન્ડોનેશિયાની રાષ્ટ્રીય સંસ્થાના પ્રવક્તા સુતોપો પુર્વો મુગ્રોહોએ એક નિવેદનમાં કહ્યું, "લગભગ 40 જેટલાં લોકો ઘાયલ થયા છે અને ડઝનબંધ મકાનોને નુકસાન થયું છે."

તેમણે કહ્યું, "અમારો અંદાજ છે કે આ આંકડો વધતો રહેશે કારણે હજી અમે પૂરેપૂરી વિગતો મેળવી રહ્યા છીએ."

તેમણે જણાવ્યું, "હાલ અમારી પ્રાથમિકતા લોકોને એ સ્થળેથી બહાર કાઢવા અને રાહત કાર્ય શરૂ કરવાનું છે. ઘાયલ થયેલા કેટલાક લોકોની દવાખાનામાં સારવાર ચાલું છે."

તેમણે ભૂકંપમાં પડી ગયેલી ઇમારતોની તસવીરો ટ્વિટર પર પોસ્ટ કરી છે. જેમાં રસ્તા અને ગલીઓમાં ઠેરઠેર ઇમારતોનો કાટમાળ જોવા મળે છે.

એક વ્યક્તિએ એએફપી સમાચાર સંસ્થાને ભૂકંપ બાદ થયેલી અફરાતફરી વિશે જણાવ્યું. તેમણે કહ્યું, "ભૂંકપ ખૂબ જ શક્તિશાળી હતો...માર ઘરમાં રહેલી દરેક વ્યક્તિ ગભરાઈ ગઈ હતી. અમે બધા જ ઘર છોડીને ખુલ્લી જગ્યામાં ભાગ્યા."

તેમણે ઉમેર્યું, "મારા પાડોશીઓ પણ ઘરની બહાર નીકળીને ખુલ્લામાં આવી ગયા અને વીજ પુરવઠો અચાનક કપાઈ ગયો."

ઇન્ડોનેશિયામાં ભૂકંપનું જોખમ સતત રહે છે કારણ કે તે સમગ્ર પેસિફિક વિસ્તારમાં ભૂકંપ અને જ્વાળામુખીઓના ફાટવાનું કારણ બનતા 'રિંગ ઑફ ફાયર' તરીકે ઓળખાતા ભૂમંડળમાં આવેલું છે.

વિશ્વનાં સમુદ્ર સપાટીથી ઉપર આવેલા કુલ જ્વાળામુખીમાંથી અડધા જ્વાળામુખી આ રિંગનો જ ભાગ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઇન્ડોનેશિયાના લોકપ્રિય પ્રવાસન સ્થળે આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપને કારણે ઓછામાં ઓછા 14 લોકો મૃત્યુ પામ્યાં છે.


સામગ્રી: મધ્ય પ્રદેશના ઇન્દૌર પાસે કાશીપુરી ખાતે યોજાયેલા આંગણવાડી સેન્ટરના એક કાર્યક્રમમાં તેમણે આ નિવેદન આપ્યું હતું.

તેઓ બોલ્યાં હતાં કે, "આજે પણ શહેરની મહિલાઓ માને છે કે સ્તનપાનથી તેમનું ફિગર બગડી જશે, આથી તેઓ તેમના બાળકોને સ્તનપાન કરાવતી નથી. તેમણે બાળકોને બોટલથી દૂધ પીવડાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, આ નિવેદનના કારણે ફરી એક વખત વિવાદ સર્જાયો છે અને સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દો ચર્ચાઈ રહ્યો છે.

પણ આનંદીબહેનની વાતમાં કેટલું તથ્ય છે? શું ખરેખર સ્તનપાન કરાવવાથી ફિગર પર અસર થાય છે? શું સાચે જ મહિલાઓ ફિગર જાળવવા માટે સ્તનપાન કરાવવાનું ટાળે છે?

પ્રસૂતિ બાદ મહિલાઓ વજન ઉતારવા આતુર હોય છે

અમદાવાદના ફિટનેશ ઍક્સપર્ટ સપના વ્યાસ પટેલ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહે છે, "પ્રસૂતિ બાદ ફિટનેશ ઍક્સપર્ટ પાસે જતી મહિલાઓ પૈકી કેટલીક મહિલાઓ એવું માનતી હોય છે કે, સ્તનપાન કરાવવાથી ફિગર પર અસર થાય છે."

"પ્રસૂતિ બાદ સામાન્ય રીતે મહિલાઓનું વજન વધ્યું હોય છે. પ્રસૂતિ દરમિયાન તેઓ નિયમિત કસરત કરી શકતાં નથી."

"મહિલાઓ એવું ઇચ્છતી હોય છે કે બને એટલું વહેલું  વજન ઘટાડીને ફરી પોતાનું ફિગર પહેલાં જેવું કરી શકે."

વડોદરાની એમ.એસ.યુનિવર્સિટીના ગાયનેકૉલૉજી વિભાગના ડૉક્ટર સોનાલી અગ્રવાલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે આ એક ખોટી માન્યતા છે.

તેઓ કહે છે, "આ પ્રકારની અફવાઓ હોય છે, પણ ભારતમાં મહિલાઓ સ્તનપાન કરાવવાનું ટાળતી નથી. ફિગર જાળવવા સ્તનપાન ન કરાવવું એવું મહિલાઓ કરતી નથી."

સ્તનપાનથી ફિગર પર શું અસર થાય છે?

સપના વ્યાસ કહે છે, "સ્તનપાન કરાવવાથી ફિગર પર અસર થાય છે. પણ, અમે મહિલાઓને સમજાવીએ છીએ કે સ્તનપાન કરાવવું એક સહજ પ્રક્રિયા છે."

તેઓ કહે છે કે ફિગર જાળવવા માટે સ્તનપાન કરાવવાની સાથે કેટલીક ચોક્કસ કસરત પણ કરવી જોઈએ.

ડૉ. સોનાલી અગ્રવાલ કહે છે કે, સ્તનપાન કરાવવાની કોઈ નકારાત્મક અસર થાય એવું મારા ધ્યાનમાં નથી. સ્તનપાન કરાવવું બાળકની સાથે માતા માટે પણ ફાયદાકારક બાબત છે.

સ્તનપાનથી બ્રેસ્ટ કૅન્સરનો ખતરો ઘટે છે

ડૉ. સોનાલી અગ્રવાલના કહેવા પ્રમાણે સ્તનપાન કરાવવાથી બ્રેસ્ટ કૅન્સર થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

તેઓ કહે છે, "આ ઉપરાંત પ્રસૂતિ વખતે વહી ગયેલા લોહીને ફરી રીકવર કરવામાં સ્તનપાન મદદરૂપ થાય છે."

વર્ષ 2009માં યુએસમાં થયેલા એક સંશોધનનું તારણ છે કે એક મહિના માટે પણ સ્તનપાન કરાવ્યું હોય એવી મહિલાઓને બ્લડ પ્રેશર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શહેરી મહિલાઓ પોતાનું ફિગર ખરાબ થઈ જવાના ડરે બાળકોને સ્તનપાન કરાવતી નથી. આ શબ્દો મધ્યપ્રદેશનાં રાજ્યપાલ અને ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી આનંદીબહેન પટેલના છે.


સામગ્રી: મધ્ય પ્રદેશના ગૃહમંત્રી નરોત્તમ મિશ્ર દ્વારા વિકાસ દુબેની ધરપકડની પુષ્ટિ કરાઈ છે પણ વધારે માહિતી આપવાની ના પાડી છે.

વિકાસ દુબેની ધરપકડને નરોત્તમ મિશ્ર મધ્ય પ્રદેશ પોલીસની મોટી સફળતા ગણાવે છે. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે વિકાસ દુબે હાલ મધ્ય પ્રદેશ પોલીસની કસ્ટડીમાં છે.

કહેવાય છે કે વિકાસ દુબેને ઉજ્જૈનના મહાકાલ મંદિરના સુરક્ષાકર્મીઓએ પકડીને મધ્ય પ્રદેશ પોલીસને સોંપ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કાનપુરમાં આઠ પોલીસકર્મીઓની હત્યાના મામલાના મુખ્ય આરોપી વિકાસ દુબેની મધ્ય પ્રદેશના ઉજ્જૈનમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી છે.


સામગ્રી: મધ્ય પ્રદેશમાં 11 ડિસેમ્બરના રોજ સવારે આઠ વાગ્યે શરૂ થયેલી મતગણતરીમાં કેટલીક બેઠકોની મતગણના 12 ડિસેમ્બરની સવાર સુધી થતી રહી.

આખરે 12 ડિસેમ્બરની સવારે આઠ વાગ્યા બાદ જ તમામ 230 બેઠકોની મતગણના પૂર્ણ થઈ.

મધ્ય પ્રદેશનાં પરિણામ આવવામાં થયેલી ઢીલને પગલે બૅલેટ પેપરવાળા દિવસો યાદ આવી ગયા હોવાનું લોકો કહી રહ્યા છે.

ચૂંટણીમાં ઈવીએમનો ઉપયોગ થયો હોવા છતાં આટલી વાર શા માટે લાગી?

ચૂંટણી પંચના હવાલાથી ઘણા અહેવાલો પ્રકાશિત થયા છે કે વોટર વૅરિફાઇએબલ પેપર ઑડિટ ટ્રેલ એટલે કે વીવીપીએટી સાથે બીજી વખત ખાતરી કરવાને કારણે આટલું મોડું થયું.

મધ્ય પ્રદેશની તમામ 230 વિધાનસભા વિસ્તારની મતગણનાં કેન્દ્રોમાંથી નક્કી કરાયેલાં કોઈ એક ઈવીએમ સાથે મતોની ગણતરીની ખાતરી વીવીપીએટી સાથે કરવામાં આવી હતી.

આ બાબતને મતગણતરીમાં થયેલી ઢીલનું કારણ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શંકાની સ્થિતિમાં વીવીપીએટી સાથે ખાતરી

મધ્ય પ્રદેશનાં તમામ 306 મતગણતરી કેન્દ્રો પર પ્રથમ 30 મિનિટ સુધી પોસ્ટલ બૅલેટની ગણતરી કરવામાં આવી.

જે બાદ ઈવીએમ સાથે મતોની ગણતરી શરૂ થઈ હતી.

મધ્ય પ્રદેશના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી વી. એલ. કાન્તારાવે મીડિયાને મંગળવારે કહ્યું કે ચૂંટણી અધિકારીઓને મતગણતરી કેન્દ્રો પર દરેક રાઉન્ડની ગણતરી બાદ વીવીપીએટીના મતો સાથે તેની સરખામણી કરવી પડી હતી.

તેમણે કહ્યું કે જો ઉમેદવારને લાગે છે કે મતોની ગણતરીમાં કોઈ ખામી રહી છે તો વીવીપીએટી સાથે તેની સરખામણી કરવાની હોય છે.

છત્તીસગઢ, તેલંગણા અને મિઝોરમમાં મતોની ગણતરીની સરખામણીમાં રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશમાં વધારે વાર લાગી હતી.

મધ્ય પ્રદેશના ચૂંટણી અધિકારી આનંદકુમારે પરિણામોમાં થયેલી ઢીલ પર કહ્યું કે વીવીપીએટી સાથે ઈવીએમના મતોની સરખામણીના કારણે મોડું થયું.

મંગળવારે સાંજે કુમારે કહ્યું હતું કે કેટલું મોડું થશે તે કહી શકાય એમ નથી.

તો વી. એલ. કાન્તારાવનું પણ કહેવું છે કે તમામ ઉમેદવારને સર્ટિફિકેટ તમામ રાઉન્ડની ગણતરી પૂર્ણ થયા બાદ જ આપવામાં આવ્યાં હતાં.

મધ્ય પ્રદેશ કૉંગ્રેસ પ્રમુખ કમલનાથ અને રાજ્યમાં કૉંગ્રેસના ચૂંટણી અભિયાનના પ્રમુખ જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્તને મળીને તમામ રાઉન્ડના મતોની ગણતરી થઈ ગયા બાદ એક સર્ટિફિકેટની માગ કરી હતી.

માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ પ્રક્રિયાને કારણે મધ્ય પ્રદેશમાં વાર લાગી હતી.

જ્યાં વધારે ઉમેદવાર હતા, ત્યાં મતોની ગણતરીમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પાંચ રાજ્યોની ચૂંટણીમાં ચાર રાજ્યોનાં પરિણામ આવી ગયાં પરંતુ મધ્ય પ્રદેશનાં પરિણામ માટે બીજા દિવસ સુધી તમારે રાહ જોવી પડી હતી.


સામગ્રી: મધ્ય પ્રદેશે કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી ગુજરાત અને કેન્દ્રની સરકાર સરદાર સરોવર બંધને કારણે વિસ્થાપિત થયેલા લોકોના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ નહીં લાવે ત્યાં સુધી બંધ માટે વધારાનું પાણી છોડવામાં નહીં આવે.

તો આ નિવેદનને દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ જણાવ્યું છે કે રાજ્યમાં ચોમાસું મોડું પડ્યું છે અને એવા સમયે મધ્ય પ્રદેશની સરકાર રાજકારણ રમી રહી છે.

રાજકોટમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં રૂપાણીએ જણાવ્યું, "1979ના (નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ) ટ્રિબ્યૂનલ અનુસાર નર્મદાના પાણીની વહેંચણી નક્કી કરાઈ હતી અને કોઈ પણ રાજ્યને એ વહેંચણીમાં ફેરફાર કરવાનો અધિકાર નથી."

નોંધનીય છે કે મધ્ય પ્રદેશ, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન વચ્ચે નર્મદાના પાણીની વિવાદવિહીન વહેંચણી માટે 'નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ટ્રિબ્યૂનલ'નું ગઠન કરાયું હતું.

નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ટ્રિબ્યૂનલ શું છે?

ઇન્ટર-સ્ટેટ્સ વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ઍક્ટ 1956 અંતર્ગત કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ 1969માં 'નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ટ્રિબ્યૂનલ'નું ગઠન કર્યું હતું અને જસ્ટિસ વી. રામાસ્વામીને આ ટ્રિબ્યૂનલના ચૅરમૅન બનાવાયા હતા.

ટ્રિબ્યૂનલનો ઉદ્દેશ નર્મદાના પાણીની યોગ્ય વહેંચણી અને નર્મદા નદીની ખીણનો વિકાસ કરવાનો હતો.

ગઠનનાં દસ વર્ષ બાદ ટ્રિબ્યૂનલે 7 ડિસેમ્બર 1979ના રોજ પોતાનો ફેંસલો આપ્યો હતો. જે અનુસાર 75 ટકા વપરાશયોગ્ય પાણી ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન વચ્ચે વહેંચવાનું નક્કી કરાયું હતું.

ટ્રિબ્યૂનલ અંતર્ગત કયા રાજ્યને કેટલું પાણી મળવું જોઈએ?

                                                                                સ્રોત : Hydrology and Water Resources Information System for India

ટ્રિબ્યૂનલના કેટલાક મહત્ત્વના નિર્ણયો

નર્મદાના પાણીના મુખ્ય બે પક્ષકાર - મધ્ય પ્રદેશ અને ગુજરાત

મધ્ય પ્રદેશ : છત્તીસગઢ અલગ થયું ત્યાં સુધી મધ્ય પ્રદેશ નર્મદાનું પાણી મેળવતાં ચાર રાજ્યોમાંથી સૌથી મોટું રાજ્ય હતું. ચારેય રાજ્યોમાંથી જળસંસાધનની રીતે મધ્ય પ્રદેશ ઘણું સમૃદ્ધ રાજ્ય છે.

જોકે, મધ્ય પ્રદેશને ગંગા નદીને લઈને ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર સાથે, મહાનદીને લઈને ઓડિશા સાથે તેમજ ગોદાવરીને લઈને મહારાષ્ટ્ર અને આંધ્ર પ્રદેશ સાથે નાના-મોટા વિવાદ છે.

આ રાજ્યને નર્મદાની માફક કેટલીય નદીઓનો ફાયદો મળ્યો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

નર્મદાના પાણીને મામલે ગુજરાત અને મધ્ય પ્રદેશ ફરીથી એકબીજાની સામસામે આવી ગયાં છે.


સામગ્રી: મધ્યપ્રદેશના મંદસૌર જિલ્લામાં એવી જ એક કુપ્રથા વર્ષોથી ચાલી રહી છે. અહીં વસતા બાછડા સમુદાયમાં મહિલાઓ વેશ્યાવૃત્તિનું કામ કરે છે. આ સમુદાય તેને પોતાની પરંપરા માને છે.

હજારો મહિલાઓ અને છોકરીઓ આ કુપ્રથાની સાંકળમાં બંધાયેલી છે.

કાચી ઉંમરમાં તેમને વેશ્યાવૃત્તિના કાદવમાં ધકેલી દેવામાં આવે છે.

હિનાને પણ પરંપરાના આ નામ પર કુપ્રથાના જંગલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યાં હતાં, પરંતુ તેઓ તેમાંથી પરત નીકળી આવ્યાં અને હવે બીજી છોકરીઓને પણ તેમાંથી બહાર કાઢવાનું કામ કરી રહ્યાં છે.

તેમની એક બાળકી પણ છે. પરંતુ તેઓ તેને ભણાવી ગણાવીને કંઈક બનાવવા માગે છે. બીબીસી સંવાદદાતા ગુરપ્રીત સૈની મંદસૌર પહોંચ્યાં અને હિના સાથે મુલાકાત કરી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પરંપરાઓ નિભાવવાં માટે હંમેશાં મહિલાઓ પર જ ભાર આપવામાં આવે છે. ઘણી વખત કુપ્રથાઓને પરંપરાનું નામ આપીને મહિલાઓ પર થોપી દેવામાં આવે છે અને તેઓ તેમનો ભાર પેઢીઓ સુધી ઝીલે છે.


સામગ્રી: મધ્યપ્રદેશના રહેવાસી બાએગા અને ગોંડ કુટુંબોનું જૂથ જંગલમાં રહે છે

મધ્યપ્રદેશના રહેવાસી બાએગા અને ગોંડ કુટુંબોનું જૂથ જંગલમાં રહે છે અને પોતાના નિર્વાહ માટે ખેતી પર આધારિત છે.

પહાડી વિસ્તારો પણ આધુનિક થવાથી એક સાંસ્કૃતિક પરિવર્તન જોવા મળે છે.

 જુવાન પેઢીઓ પ્રાચીન રિવાજો અને પરંપરાઓ નકારી રહ્યા છે.

લોકગીત ભૂલાયા મોટા ભાગના લોકો ફિલ્મી ગીતો યાદ રાખે છે."

પાદરીયા ગામના સરપંચ 35 વર્ષના પ્રેમ કહે છે કે થોડા ઘરોમાં ટેલિવિઝન આવવાથી લોકોની ખાસ કરીને ફૅશન તરફની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ બદલાઈ રહી છે.

તમને આ વાંચવું ગમશે

"લોકો લોકગીત ભૂલી રહ્યા છે. મોટા ભાગના લોકો ટેલિવિઝન પર જોયેલા ફિલ્મી ગીતો યાદ રાખે છે."

હવે ગામના લોકોમાં 'ટ્રાઉઝર્ઝ અને શર્ટ'ની ફેશન છે

70 વર્ષીય બાઇસુખના પ્રમાણે, ધોતી અને બંડી પહેરતા ગામના લોકો હાલમાં 'ટ્રાઉઝર્ઝ અને શર્ટ' પહેરે છે. તેઓ કહે છે "તેઓના પોશાક મને ગમે છે".

શરીરમાં ઘણા બધા ટૈટૂ કરાવેલા 36 વર્ષના ઉજિયારો બાઇની પ્રમાણે, ટૈટૂ બાએગા જૂથની વ્યક્તિત્વનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

ટૈટૂ બાએગા જૂથની વ્યક્તિત્વનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે

પણ હાલમાં બદલાવ જોવા મળે છે. તેઓનું કહેવું છે "છોકરીઓ હવે શાળાએ જાય છે અને ટૈટૂ કરાવવા નથી માંગતી કારણ કે આ લોહી નીકળવાની સાથે કષ્ટદાયી પણ છે. તેઓ શરમ અનુભવે છે."

70 વર્ષના ઇતવારી સિંહ જંગલી પ્રાણીઓનો શિકાર કરવા માટે તીર-કામઠાંનો ઉપયોગ કરી બતાવે છે.

બાએગા સમુદાયમાં પ્રચલિત શિકારની પ્રથા મૃતપાય થઈ રહી છે

આ જિલ્લાના બાએગા સમુદાયમાં એક સમયે પ્રચલિત એવી શિકારની પ્રથા હવે મૃતપાય થઈ રહી છે.

તેમના પુત્ર રામ નાથ પ્રમાણે, "હહુ ઓછા જંગલી પ્રાણીઓ વધ્યા છે અને અમે મરઘી અને બકરાંને પાળેલાં છે."

13 વર્ષની સરસ્વતી તેના 35 વર્ષના કાકી સામલીબાઇ સાથે શાળાએ જવા માટે તૈયાર હોય છે.

છોકરીઓ હવે શાળાએ જાય છે અને ટૈટૂ કરાવવા નથી માંગતી

 ગામમાં વધતી જાગૃકતાની કારણે અન્ય પરિવારોની જેમ સરસ્વતીના પરિવારને પણ ગયા વરસે ઘરમાં એક શૌચાલય મળ્યું.

 સરસ્વતી કહે છે "અગાઉ હું શૌચ કરવા માટે બહાર જતી હતી. પણ ચોમાસામાં બધી જગ્યાએ ગંદુ હોય છે.

તે વધુમાં કહે છે, "મને અંધારામાં ભૂતથી પણ બીક લાગે છે. જેથી મારી માને મારી સાથે આવવું પડતું હતું."

ડાયરીયા અને ઊલટીના કારણે ઘણા બાળકો સ્કુલમાં નથી આવી શકતા

43 વર્ષના સંતોષી સ્કૂલમાં 90 બાળકોને ભણાવે છે. તેમના પ્રમાણે ડાયરીયા અને ઊલટીના કારણે ઘણા બાળકો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ફોટોગ્રાફર રૉની સેન ભારતના બે આદિજાતિ સમુદાયોનું વર્ણન કર્યું છે, જેઓ બદલતા સમયમાં આધુનિક થવાથી એક સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનથી ગુજરે છે.


સામગ્રી: મધ્યપ્રદેશમાં તો જીવલેણ કોરોનાએ એક અપવાદરૂપ કિસ્સામાં કમલનાથને - ભલે કેટલાક દિવસ માટે પણ - જીવતદાન આપ્યું.

ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની ઔપચારિક અને નીરસ ગણાતી ચુંટણીમાં આ વખતે પણ આઈપીએલ જેવો જ રોમાંચ છે - ભલે કોરોનાને કારણે આઈપીએલ મોકૂફ રાખવી પડી હોય.

ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાની ખાલી પડેલી ચાર બેઠકોમાંથી ધારાસભ્યોના સંખ્યાબળ મુજબ બે ભાજપ અને બે કૉંગ્રેસને ફાળે જાય એમ હતી.

એના માટે ભાજપે અભય ભારદ્વાજ અને રમીલાબહેન બારા તથા કૉંગ્રેસે શક્તિસિંહ ગોહિલ અને રાજીવ શુકલનાં નામો જાહેર કર્યાં.

બહારના ઉમેદવાર રાજીવ શુકલા સામે ભરતસિંહ સોલંકીના જુથે વિરોધ કર્યો અને જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાના માર્ગે કૉંગ્રેસ છોડી ભાજપમાં જવાની ચિમકી આપી.

કૉંગ્રેસે આ ધમકી સામે ઝૂકી ગઈ, રાજીવ શુકલાનું નામ રદ કરી, ભરતસિંહ સોલંકીને બીજા ઉમેદવાર જાહેર કર્યા.

ભરતસિંહ સોલંકી ભાજપમાં આવતાઆવતા રહી ગયા એટલે ભાજપે (વાંચો અમિત શાહે) રાતના બાર વાગે ભાજપના ત્રીજા ઉમેદવાર તરીકે સાત વરસ પહેલા કૉંગ્રેસ છોડી ભાજપમાં આવેલા નરહરિ અમીનને તૈયાર કર્યા.

કૉંગ્રેસના સાત વોટ તૂટે તો જ નરહરિ અમીન જીતી શકે. આ લખાય છે ત્યાં સુધી કોન્ગ્રેસના પાંચ ધારાસભ્યોએ 'પ્રજાની સેવા કરવા'ધારાસભ્યપદેથી રાજીનામાં આપી દીધાં છે અને કૉંગ્રેસે આને અક્ષમ્ય અપરાધ ગણી એમનાં એ સ્નેહીઓને પાર્ટીમાંથી સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે.

હજી બે એક સેવકો વંડી ઠેકવા તૈયાર બેઠા છે. આ સેવકોના પ્રતાપે જ ભાજપ એના ફાળે કાયદેસર આવતી બેના બદલે ત્રણ બેઠક જીતી શકશે.

આવનારા કોરોનાની દહેશતથી કૉંગ્રેસે એનાં ધારાસભ્યોને વિમાનમાં બેસાડી જયપુરના રિસૉર્ટમાં મોકલી દીધા હતા.

આમ છતાં નરહરિ અમીને કૉંગ્રેસની વિકેટો પાડી દીધી. કૉંગ્રેસને તો આટલી મંદીમાં વિમાન અને ફાઈવ સ્ટાર રિસૉર્ટનો ખર્ચો માથે પડ્યો. દુકાળમાં અધિક માસ.

2017ની પાછલી સિઝનમાં પણ પ્રજાને આ રોમાંચક વેબસીરીઝનો લાભ મળ્યો હતો. એ વખતે રાજ્યસભાની ત્રણ બેઠકની ચુંટણી  હતી.

આ હાઇપ્રોફાઇલ ઇલેકશનમાં  ભાજપની બે બેઠકો પર અમિત શાહ અને સ્મૃતિ ઈરાની હતાં અને કૉંગ્રેસની એક બેઠક પર અહમદ પટેલ.

ભાજપે અહમદ પટેલને હરાવવા એમના જ જુના સાથી કૉંગ્રેસી બળવંતસિંહ રાજપૂતને પક્ષપલટો કરાવી ભાજપમાં લીધા અને ભાજપના ત્રીજા ઉમેદવાર તરીકે ઊભા રાખ્યા.

વધુ પક્ષપલટો થતો રોકવા કૉંગ્રેસે એના બધા ધારાસભ્યોને વિમાન માર્ગે બેંગ્લુરુ ખસેડ્યા.

કૉંગ્રેસના મોટે પાયે ક્રૉસવોટીંગ છતાં, શક્તિસિંહ ગોહિલે લીગલ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કોરોના વાયરસને કારણે દેશ અને દુનિયાનાં બજારો ઠપ છે. આવા વાતાવરણમાં પણ એક બજાર છે, જે ધમધમે છે - ઘોડાના ખરીદવેચાણનું બજાર - હૉર્સ-ટ્રૅડીંગ.ગુજરાતમાં પણ અને પાડોશી મધ્યપ્રદેશમાં પણ.


સામગ્રી: મનદીપ પુનિયા

મનદીપના વકીલે કહ્યું કે, એમની તરફથી બચાવપક્ષનો વકીલ પણ કોર્ટમાં રજૂ નહોતો થયો અને એમને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.

મનદીપ પુનિયાના વકીલ સરીન નાવેદે કહ્યું કે, "અમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે એમને રોહિણી કોર્ટમાં 2 વાગે રજૂ કરવામાં આવશે પરંતુ પછી કહેવામાં આવ્યું કે તિહાડ કોર્ટ કોમ્પલેક્ષમાં સાડા 12 વાગે રજૂ કરે છે. બચાવપક્ષના વકીલને થોડો સમય અગાઉ નોટિસ આપવાની હોય છે. મનદીપનો હક છે કે બચાવપક્ષનો વકીલ એમની સાથે હોય."

મનદીપ પુનિયાની જામીન અરજીનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે અને તેની સુનાવણી સોમવારે થશે.

શનિવારે સાંજે સિંઘુ બૉર્ડર પર સ્વતંત્ર પત્રકાર મનદીપ પુનિયાની ધરપકડના સમાચારો આવવાની શરૂઆત સૌપ્રથમ સોશિયલ મીડિયા પર થઈ.

એમની ધરપકડની અધિકૃત પુષ્ટિ પોલીસે અનેક કલાકો સુધી કરી નહોતી. હવે થોડી વાર અગાઉ મનદીપ પુનિયાને મૅજિસ્ટ્રેટ સામે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

શનિવારે સાંજે સાત વાગે એક વીડિયો વાઇરલ થવાની શરૂઆત થઈ, જેમાં પોલીસ એક વ્યક્તિને ખેંચીને લઈ જવાની કોશિશ કરતી જોવા મળતી હતી.

એ પછી મોડી રાતે મનદીપ પુનિયા વિશે પત્રકારોએ ટ્વીટ કરવાનું શરૂ કર્યું કે પોલીસે એમની ધરપકડ કરી છે પણ ક્યાં લઈ જવામાં આવ્યા છે એની જાણકારી લોકોને સવાર સુધી મળી નહીં.

મનદીપ પુનિયા ધ કૈરેવાન સહિત અનેક પત્ર-પત્રિકાઓમાં ખેડૂતોના મુદ્દાઓ પર રિપોર્ટિંગ કરતાં રહ્યા છે.

મનદીપ ઉપરાંત સિંઘુ બૉર્ડરથી એક અન્ય પત્રકાર ધર્મેન્દ્ર સિંહની પણ ધરપકડ થઈ છે.

ધર્મેન્દ્ર પોતાની યૂટ્યૂબ ચેનલ ચલાવે છે. આ બેઉ પત્રકારોનો સંબંધ હરિયાણાના ઝાજ્જર જિલ્લા સાથે છે.

સિંઘુ બૉર્ડર પર શું થયું હતું?

ધર્મેન્દ્ર સિંહને પોલીસે મનદીપ પુનિયાની સાથે પકડ્યા હતા, પરંતુ એમને રવિવારે સવારે પાંચ વાગે છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.

એમના કહેવા મુજબ, તેઓ પોલીસ એક્શનનો કોઈ વીડિયો હવે શૂટ નહીં કરે અને મીડિયા સાથે વાત નહીં કરે એવી લેખિત બાંહેધરી બાદ દિલ્હી પોલીસે એમને છોડ્યા.

પ્રત્યક્ષદર્શીઓનું કહેવું છે કે જ્યારે સિંઘુ બૉર્ડર પર ધર્મેન્દ્રને પોલીસે પકડ્યા ત્યારે મનદીપ એમની સાથે જ ઊભા હતા. એમણે પોલીસ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો કે પત્રકારને કેમ પકડી રહ્યા છો, તો પોલીસવાળાઓએ એમને પણ પકડ્યા અને ખેંચી લીધા.

પંજાબના એક ન્યૂઝ પોર્ટલમાં કામ કરનાર મનદીપ સિંહે કહ્યું કે, "કિસાન મોરચાની પ્રેસ-કૉન્ફરન્સ થવાની હતી, સ્ટેજ પાસે થોડો અવાજ થયો ત્યારે ખબર પડી કે મનદીપ પુનિયા અને ધર્મેન્દ્ર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શનિવારે સાંજે સિંઘુ બૉર્ડર પરથી સ્વતંત્ર પત્રકાર મનદીપ પુનિયાની ધરપકડ બાદ એમને રવિવારે તિહાડ જેલમાં મેટ્રોપોલિટન મૅજિસ્ટ્રેટ સામે રજૂ કરવામાં આવ્યા અને એ પછી એમને 14 દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.


સામગ્રી: મનમોહન સિંહ

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહના કહેવા પ્રમાણે ભારતે કોરોના વાઇરસની મહામારીના કારણે થયેલાં નુકસાનમાંથી ઊભા માટે ત્રણ પગલાં "તત્કાળ" લેવા જોઈએ.

ડૉ.મનમોહન સિંહ ભારતીય અર્થતંત્રમાં થયેલાં સુધારાઓના શિલ્પી તરીકે જાણીતા છે અને હાલ તેઓ ભારતના મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા છે. તેમણે બીબીસી સાથે આ અઠવાડિયે ઇ-મેઇલ દ્વારા વાતચીત કરી હતી. કોરોના વાઇરસના કારણે તેમનો ફેસ ટુ ફેસ ઇન્ટરવ્યૂ ના થઈ શક્યો અને તેમણે વીડિયો કૉલની પણ ના કહી દીધી.

અમારી ચર્ચામાં તેમણે એવા ત્રણ પગથિયાં બતાવ્યા જેથી સરકાર આગામી દિવસમાં સંક્રમણકાળમાંથી બહાર આવી શકે અને આવનારા વર્ષોમાં આર્થિક સ્થિતિ ફરીથી સામાન્ય થઈ શકે.

પ્રથમ, સરકારે "સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે લોકોની આજીવિકા સુરક્ષિત રહે અને તેમની ખર્ચશક્તિ નોંધપાત્ર રીતે સીધી રોકડ દ્વારા વધારવાની હોય".

બીજું, "સરકાર દ્વારા ચલાવાતા ક્રૅડિટ ગૅરંટી પ્રોગ્રામ્સ" હેઠળ ધંધાઓને પૂરતી મૂડી ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ.

ત્રીજું, સરકારે નાણાંકીય વિભાગને "સંસ્થાકીય સ્વાયત્તતા અને પ્રક્રિયાઓ" દ્વારા ઠીક કરવો જોઈએ.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મહામારીની શરૂઆત થઈ તે પહેલાંથી જ આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. 2019-20માં જીડીપીનો દર 4.2%નો હતો, જે લગભગ એક દાયકામાં સૌથી નીચી સપાટીએ હતો.

લાંબા અને પજવનારા લૉકડાઉન પછી હવે અર્થતંત્ર ધીમે ધીમે અનલોક થઈ રહ્યું છે, પરંતુ સંક્રમિતોની સંખ્યા વધી રહી છે અને ભવિષ્ય અનિશ્ચિત લાગે છે.

ગુરૂવારે, ભારત કોરોના વાઇરસના બે મિલિયનથી વધારે કેસ નોંધવનારો દુનિયાનો ત્રીજો દેશ બન્યો.

અર્થશાસ્ત્રીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે ભારતનો જીડીપી આંક 2020-21માં સંકોચાશે, જે 1970 પછીની સૌથી ખરાબ મંદી તરફ લઈ જશે.

ડૉ. મનમોહન સિંહે કહ્યું, "હું ઉદ્ધત રીતે 'મંદી' જેવા શબ્દ વાપરતો નથી. પરંતુ આને ઊંડુ અને લાંબું ઇકૉનૉમિક સ્લોડાઉન કહીશ," જે 'અટળ' છે.

તેમણે કહ્યું, "આ ઇકૉનૉમિક સ્લોડાઉન માનવીય કટોકટીના કારણે ઊભું થયું છે. આને આર્થિક આંકડા અને પદ્ધતિઓ સાથે જોડીને જોવાની જગ્યાએ સમાજની લાગણીને ધ્યાનમાં રાખીને જોવાની જરૂરિયાત છે."

ડૉ.મનમોહન સિંહે નજીવા શબ્દોમાં ભારતની આર્થિક સંકુચિતતાને લઈને અર્થશાસ્ત્રીઓમાં બનેલી સર્વસંમતિને દર્શાવતા કહ્યું, "જો આવું થાય તો સ્વતંત્ર ભારતમાં પહેલીવાર બનશે".

"હું આશા રાખું કે સર્વસંમતિ ખોટી હોય." તેમણે કહ્યું.

ભારતે કોરોનાવાઇરસને ફેલાતો અટકાવવા માટે માર્ચ મહિના...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન અને અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. મનમોહન સિંહે બીબીસી સાથેની મુલાકાતમાં ભારતને કોરોના વાઇરસને કારણે ઊભા થયેલાં આર્થિક સંકટમાંથી બહાર કાઢવા અંગે વાતચીત કરી.


સામગ્રી: મનમોહન સિંહ એક રાજનેતા નહીં, પણ અર્થશાસ્ત્રી રહી ચૂક્યા છે. તેમને રાજકારણમાં લાવવાનો શ્રેય પૂર્વ વડા પ્રધાન પી. વી. નરસિમ્હા રાવને જાય છે.

પૂર્વ વડા પ્રધાન પીવી નરસિમ્હા રાવની સરકારમાં એ વખતના નાણામંત્રી અને હાલના પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહના સમયમાં ભારતમાં નવી આર્થિક નીતિની શરૂઆત થઈ હતી.

ખાડે જઈ રહેલા દેશના અર્થતંત્રને નવી દિશા આપવાનો શ્રેય અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. મનમોહન સિહંને આપવામાં આવે છે પરંતુ તેમને ખોળી લાવનાર એ વખતના વડા પ્રધાન પીવી નરસિમ્હા રાવ હતા.

1991માં નરસિમ્હા રાવનો રાજકીય દાવ પૂરો થવાને આરે હતો. રોજર્સ રિમૂવલ કંપનીનો ટ્રક તેમનાં પુસ્તકોનાં 45 બૉક્સ લઈને રવાના થઈ ચૂક્યો હતો.

એ અલગ વાત છે કે તેમના એક કર્મચારી અને જ્યોતિષ શાસ્ત્રનો શોખ ધરાવતી વ્યક્તિએ તેમને કહેલું, "આ પુસ્તકો અહીં જ રહેવા દો, મને લાગે છે કે તમે ફરી પાછા આવશો."

વિનય સીતાપતિ પોતાના પુસ્તક "હાફ લાયન-હાઉ પી વી નરસિમ્હા રાવ ટ્રાન્સર્ફૉર્મ્ડ ઇન્ડિયા"માં તેનું વર્ણન કર્યું છે.

તેઓ લખે છે કે નરસિમ્હા રાવ એટલી હદે નિવૃત્તિ માટે તૈયાર હતા કે, તેમણે જાણીતા ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટરના સભ્યપદ માટે પણ અરજી કરી દીધી હતી. જેથી તેઓ ભવિષ્યમાં દિલ્હી આવે તો તેમને રહેવા માટે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.

પણ ત્યારે જ જાણે અચાનક બધું જ બદલાઈ ગયું. 21 મે, 1991ના રોજ શ્રીપેરંબદૂરમાં રાજીવ ગાંધીની હત્યા થઈ.

આ ઘટનાના અમુક કલાકો બાદ બીબીસીના પરવેઝ આલમે નાગપુરમાં નરસિમ્હા રાવનો સંપર્ક કર્યો હતો.

ત્યારે થયેલી વાતચીતથી કલ્પના પણ નહોતી કરી શકાતી કે આવનારા થોડા જ દિવસોમાં તેઓ ભારતના વડા પ્રધાન બની જશે.

નટવરસિંહે બીબીસીને જણાવ્યું કે રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદ શોક વ્યક્ત કરવા આવેલા મહેમાનોના નીકળ્યા બાદ સોનિયા ગાંધીએ ઇંદિરા ગાંધીના પૂર્વ મુખ્ય સચિવ પી. એન. હક્સરને 10, જનપથમાં બોલાવ્યા.

તેમણે હક્સરને પૂછ્યું કે તમારી નજરમાં કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ પદ માટે સૌથી યોગ્ય વ્યક્તિ કોણ છે? હક્સરે ત્યારના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શંકરદયાલ શર્માનું નામ આપ્યું.

નટવરસિંહ અને અરુણા આસફ અલીને શંકરદયાલ શર્માની ઇચ્છા જાણવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી.

શર્માએ આ બંનેની વાત સાંભળી અને કહ્યું કે તેઓ સોનિયા ગાંધીના આ પ્રસ્તાવથી અહોભાગ્ય અને સન્માન અનુભવે છે.

પણ "ભારતના વડા પ્રધાન હોવું એ એક અનંતકાળ સુધી ચાલે તેવી જવાબદારી છે. મારી ઉંમર અને મારા સ્વાસ્થ્યના કારણે આ દેશના સૌથી મોટા હોદ્દાને માન આપી નહીં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહનો આજે 89મો જન્મદિવસ છે. તેઓ જવાહરલાલ નહેરુ અને ઇંદિરા ગાંધી બાદ સૌથી લાંબા સમય સુધી ભારતના વડા પ્રધાન રહી ચૂક્યા છે.


સામગ્રી: મનમોહનસિંહ સાથે બરાક ઓબામા

ભારતની મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટીના કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી અંગેની તેમની સ્પષ્ટ વાતોએ કૉંગ્રેસ સમર્થકોમાં ખીજ પેદા કરી છે, તો રાહુલ ગાંધીના વિરોધીઓને બોલવાનો મોકો મળી ગયો છે.

'એ પ્રૉમિસ્ડ લૅન્ડ' નામનું પુસ્તક ઓબામાના રાજકીય જીવન પર આધારિત સંસ્મરણોનો પહેલો અંક છે. તેને મંગળવારે જાહેર કરાયું છે.

લેખનશૈલી રસપ્રદ છે. તેઓએ આમાં અંદાજે 1400 શબ્દો નવેમ્બર 2010ની તેમની પહેલી ભારતયાત્રા પર લખ્યા છે.

વર્તમાન વિપક્ષ કૉંગ્રેસ ત્યારે સત્તામાં હતી. ઓબામાએ એ સમયના વડા પ્રધાન મનમોહનસિંહ અને કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી પર પોતાની પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે.

મનમોહનસિંહ અંગે શું લખ્યું છે?

મનમોહનસિંહ સાથે બરાક ઓબામા

ઓબામાએ પોતાના સંસ્મરણમાં લખ્યું છે કે જ્યારે તેઓ મનમોહન સિંહને મળ્યા ત્યારે સિંહે ઓબામાને કહ્યું કે તેમને આશંકા છે કે "મુસ્લિમવિરોધી ભાવનાઓ વધવાથી હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી પાર્ટી ભાજપનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે." ભાજપ ત્યારે મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષ હતો.

મનમોહન સિંહે દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ પર હુમલા બાદ પાકિસ્તાન સામે કાર્યવાહીની માગને લઈને સંયમ દર્શાવ્યો હતો. મુંબઈ હુમલામાં 166 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ઓબામાએ લખ્યું છે, "આ સંયમભર્યા વલણની તેમને રાજનીતિક કિંમત ચૂકવવી પડી."

મનમોહન સિંહે તેમને કહ્યું હતું, "મિસ્ટર પ્રૅસિડન્ટ, અનિશ્ચિતતાભર્યા સમયમાં ધાર્મિક અને જાતીય એકજૂથતાનું આહ્વાન લોકોને બહેકાવી શકે છે. એવામાં રાજનેતાઓ માટે તેનું દોહન વધુ મુશ્કેલ હોતું નથી. પછી તે ભારતમાં હોય કે પછી અન્ય કોઈ સ્થળે."

ઓબામાએ તેના પર સહમતી દર્શાવી હતી.

તેમને પ્રાગની યાત્રા દરમિયાન વેલવેટ રેવોલ્યૂશન બાદ ચેક ગણરાજ્યના પહેલા રાષ્ટ્રપતિ બનેલા વાત્સ્લાફ હાવેલ સાથે થયેલી વાતચીત 'અને યુરોપમાં ઉદારવાદની લહેર આવવાથી તેનાથી સંબંધિત ચેતવણી' યાદ આવી ગઈ.

ઓબામાએ લખ્યું છે, "જો વૈશ્વીકરણ અને ઐતિહાસિક આર્થિક સંકટ અપેક્ષાકૃત ધનિક મુલકોમાં આ ટ્રૅન્ડને ગતિ આપી રહ્યો છે- અને હું તેને અમેરિકા સુધી જોઈ રહ્યો છું, તો ભારત તેનાથી કેવી રીતે બચી શકે છે?"

ઓબામાની દિલ્હીયાત્રાની પહેલી સાંજે મનમોહનસિંહે તેમના સન્માનમાં રાત્રીભોજન આપ્યું હતું.

મનમોહનસિંહે 'ક્ષિતિજ પર નજર આવતાં વાદળોને લઈને ખૂલીને વાત કરી.'

મનમોહનસિંહે આર્થિક મંદીનો ઉલ્લેખ કર્યો. વર્ષ 2007માં અમેરિકામાં શરૂ થયેલા આર્થિક સંકટથી આખી દુનિયા ડામાડોળ થવા લાગી હતી.

ઓબામાએ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાનાં સંસ્મરણો પર આધારિત પુસ્તકે ભારતમાં હળવી એવી હલચલ મચાવી છે.


સામગ્રી: મનસા મૂસા પ્રથમની સંપત્તિનો તાગ મેળવવાનું મુશ્કેલ છે

'મની' મૅગેઝિનમાં 'ઇતિહાસના સૌથી અમીર માણસ'નો પરિચય આ શબ્દો વડે શરૂ થાય છે. મનસા મૂસા પ્રથમની એક ઓળખ એ પણ છે કે તેઓ ટિમ્બકટૂના રાજા હતા.

મૂસા ખનીજ પદાર્થો અને ખાસ કરીને સોનાના જંગી ભંડારના માલિક હતા ત્યારે તેમણે માલી પર શાસન કર્યું હતું. આ એ જમાનો હતો જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં સોનાની માગ ટોચ પર હતી.

તેમનું અસલી નામ મૂસા કિટા પ્રથમ હતું, પણ સિંહાસન સંભાળ્યું, ત્યારથી તેઓ મનસા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા હતા. મનસાનો અર્થ થાય છે 'બાદશાહ.'

પશ્ચિમી આફ્રિકામાં સમાચાર સેવા આપતી બીબીસીની પિજિન ભાષાની સેવાના જણાવ્યા મુજબ, મૂસાનું સામ્રાજ્ય એટલું મોટું હતું કે તેના છેડાનો કોઈને અંદાજ ન હતો.

આજના મોરીટાનિયા, સેનેગલ, ગામ્બિયા, ગિનયા, બુર્કિના ફાસો, માલી, નાઇજર, ચાડ અને નાઇજિરિયા ત્યારે મૂસાના સામ્રાજ્યનો હિસ્સો હતાં.

મનસા મૂસાએ અનેક મસ્જિદોનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું, એ પૈકીની ઘણી આજે પણ મોજુદ છે.

કેટલી સંપત્તિ હતી તેમની પાસે?

ટિમ્બકટૂની જિંગારબેર મસ્જિદ મનસા મૂસાના શાસનકાળમાં બનેલી એવી મસ્જિદો પૈકીની એક છે, જે આજે પણ મૌજુદ છે

આજના સમયના હિસાબે મનસા મૂસાની સંપત્તિની ગણતરી કરવાનું મુશ્કેલ કામ છે, છતાં એક અંદાજ છે કે મનસા મૂસા પાસે 4,00,000 મિલિયન અમેરિકન ડોલર જેટલી સંપત્તિ હતી.

તેની ભારતીય ચલણના સંદર્ભમાં ગણતરી કરીએ તો અંદાજે 26 લાખ કરોડ રૂપિયા થાય છે.

ફોર્બ્સના અહેવાલ પ્રમાણે, એમેઝોનના સ્થાપક જેફ બેઝોસ પાસે 1,41,000 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ છે.

મનસા મૂસા પાસે જેફ બેઝોસ કરતાં લગભગ સાડા ત્રણ ગણી સંપત્તિ હતી.

ફૂગાવાના હિસાબે ગણતરી ન કરીએ તો જેફ બેઝોસ પાસે ઇતિહાસમાંની જીવંત વ્યક્તિઓમાં સૌથી વધારે સંપત્તિ છે. જોકે, એ વિશે સવાલ કરતા લોકો પણ છે.

તેમ છતાં ફૂગાવાને ધ્યાનમાં લઈને મનસા મૂસાની સંપત્તિની તુલના હાલના જીવંત કે મૃત પૈસાદાર લોકોની સંપત્તિ સાથે કરીએ તો અંદાજ મળે છે.

એ મુજબ, રોથસ્કાઇલ્ડ પરિવાર પાસે 3,50,000 મિલિયન ડોલરની અને જોન ડી. રોફકેલર પાસે 3,40,000 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ હતી.

મનસા મૂસાના કિસ્સા

યુનિવર્સિટી ઑફ ટિમ્બકટૂના ત્રણ અધ્યયન કેન્દ્રો પૈકીની એક સંકોરે મસ્જિદ સૌથી પુરાણી છે, તેની આ તસ્વીર 19મી સદીના ડોક્યુમેન્ટરી ફોટોગ્રાફર ફ્રેંકઓડ્સ એડમંડ કોર્ટિયરે ઝડપી હતી

મનસા મૂસાની સૌથી વિખ્યાત કથા તેમની મક્કા યાત્રાની છે. એ કથા 1324ની છે. તેમાં મનસા મૂસાએ 6,500...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સમયખંડઃ 1280-1337 , દેશઃ માલી, સંપત્તિઃ અકલ્પ્ય


સામગ્રી: મનુ ભાકર

મેક્સિકોમાં ચાલી રહેલા ઇન્ટરનેશનલ શૂટિંગ સ્પોર્ટ્સ ફેડરેશન (આઈએસએસએફ) વર્લ્ડ કપમાં ભારત માટે બે સુવર્ણચંદ્રક જીતી લાવેલી મનુ ભાકરના પિતા રામકિશન આ શબ્દો કહીને જોરથી હસી પડે છે.

રામકિશન ભાકર કહે છે, "હું વ્યવસાયે મરીન એન્જિનિયર છું, પણ છેલ્લાં બે વર્ષમાં માત્ર ત્રણ મહિના માટે શિપ પર ગયો છું."

રામકિસન ભાકરના હાસ્યમાં એક ગર્વનો અહેસાસ હતો પણ નોકરી છૂટવાનો રંજ જરાય ન હતો.

સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી

મનુએ પહેલો ગોલ્ડ 10 મીટર એર પિસ્તોલ (મહિલા) કેટેગરીમાં જીત્યો છે અને બીજો ગોલ્ડ 10 મીટર એર પિસ્તોલ (મિક્સ ઇવેન્ટ) હાંસલ કર્યો છે.

16 વર્ષની મનુએ એક દિવસમાં બે ગોલ્ડ મેડલ જીતીને નવો વિક્રમ સર્જ્યો છે. તે આવો વિક્રમ સર્જનારી સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી છે.

રામકિશન ભાકરે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમની નોકરી છૂટવાનું કારણ પણ જણાવ્યું હતું.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, અનેક રમતોમાં હાથ અજમાવ્યા બાદ મનુએ 2016માં શૂટિંગ એટલે કે નિશાનબાજીમાં ઝંપલાવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

વયની સમસ્યા

સ્કૂલની એક સ્પર્ધામાં મનુએ પહેલીવાર ભાગ લીધો અને સચોટ નિશાન લગાવ્યું ત્યારે તેના ટીચર્સ દંગ થઈ ગયા હતા.

એ પછી થોડી પ્રેકટિસ તથા ટ્રેનિંગ બાદ ઠેકઠેકાણે યોજાતી સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેવાનો સિલસિલો શરૂ થયો હતો.

સમસ્યા એ હતી કે મનુ લાયસન્સવાળી પિસ્તોલ સાથે જાહેર પરિવહનના વાહનોમાં પ્રવાસ કરી શકતી ન હતી.

એ ઉપરાંત સગીર વયની હોવાને કારણે મનુ કાર ચલાવીને શૂટિંગ સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા પણ જઈ શકતી ન હતી.

આ સમસ્યાનું નિરાકરણ રામકિશન ભાકરે આગવી રીતે કર્યું હતું.

દીકરી માટે નોકરી છોડી

દીકરીનાં સપનાં સાકાર કરવા માટે રામકિશન ભાકરે પોતાનાં સપનાં સાકાર કરવાનું છોડી દીધું હતું.

રામકિશન ભાકર છેલ્લા દોઢ વર્ષથી નોકરી છોડીને દીકરી સાથે દરેક સ્પર્ધામાં જાય છે.

રામકિશન ભાકર કહે છે, "શૂટિંગ બહુ મોંઘી ઇવેન્ટ છે. એક-એક પિસ્તોલ ખરીદવા માટે બબ્બે લાખ રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે."

"અમે અત્યાર સુધીમાં મનુ માટે ત્રણ પિસ્તોલ ખરીદી છે. વર્ષમાં લગભગ દસ લાખ રૂપિયા અમે માત્ર મનુની ગેમ માટે ખર્ચીએ છીએ."

નોકરી નથી તો પૈસાની વ્યવસ્થા કઈ રીતે કરો છો, એવા સવાલના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "ક્યારેક દોસ્તો અને ક્યારેક સગાસંબંધીઓ પાસેથી મદદ મળી રહે છે."

મનુનો પરિવાર

મનુના મમ્મી સ્કૂલમાં ટીચર છે. પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવામાં તેમની થોડી મદદ મળી રહે છે.

હરિયાણાના જજ્જર જિલ્લાના ગોરિયા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"મનુ 18 વર્ષની થશે ત્યાં સુધીમાં મારી નોકરી તો છૂટી જ સમજો."


સામગ્રી: મનુસખ વસાવા

સોશિયલ મીડિયા અને ન્યૂઝમાં મનસુખ વસાવાના રાજીનામાની જાહેરાત કરતો આ પત્ર વહેતો થયો, એના બીજા દિવસે મનસુખ વસાવાએ રાજીનામું આપવાની જાહેરાત પરત ખેંચી લીધી.

તેમણે રાજીનામાના પત્રમાં લખ્યું હતું કે તેઓ બજેટસત્ર દરમિયાન લોકસભાના સ્પીકરને મળીને લોકસભાના સભ્યપદેથી પણ રાજીનામું આપશે. જોકે એ પહેલાં જ તેમણે વિચાર માંડી વાળ્યો છે.

ગુજરાત ભાજપના પ્રવક્તા ભરત પંડ્યાએ બીબીસી સંવાદદાતા રૉક્સી ગાગડેકર છારા  સાથે વાત કરતા પુષ્ટિ કરી હતી.

ભરત પંડ્યાએ કહ્યું કે "મનસુખભાઈની લાગણી દુભાઈ હતી, જેથી તેમણે રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરી એ પછી પ્રદેશાધ્યક્ષ સી. આર. પાટીલે તેમની સાથે વાત કરી હતી. પછી મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ પણ વાત કરી હતી."

તો મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં મનસુખ વસાવાએ કહ્યું હતું કે "મારી તબિયત સારી રહેતી ન હોવાથી મેં રાજીનામું આપ્યું હતું, પાર્ટી પ્રત્યે મને કોઈ નારાજગી નથી."

મનસુખ વસાવાના રાજીનામાની જાહેરાતની રાષ્ટ્રીયસ્તરે પણ નોંધ લેવાઈ હતી, કેમ કે તેઓ ગુજરાતની ભરૂચ બેઠકથી ભાજપના સાંસદ છે.

ગુજરાતમાં છેલ્લી બે ટર્મથી ભાજપે લોકસભાની 26માંથી 26 સીટો જીતી છે અને એમાંના એક સાંસદ રાજીનામું આપવાની વાત કરે એ સમાચાર રાષ્ટ્રીયસ્તરે પણ ચમકે એ સ્વાભાવિક હતું.

સ્થાનિક મુદ્દાઓ પર બોલતા મનુસખ વસાવા

નર્મદા જિલ્લાનાં જે ગામોમાં ઇકૉ-સેન્સેટિવ ઝોન લાગુ છે ત્યાં મનસુખ વસાવા

મનસુખ વસાવા આદિવાસી વિસ્તારમાં છેલ્લી છ ટર્મથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાતા આવ્યા છે.

તેઓ સમયાંતરે સ્થાનિક લોકોની સમસ્યાને મીડિયા સમક્ષ મૂકતા હોય છે, જરૂર પડ્યે સરકારને પણ સવાલ કરતા રહે છે.

રાજીનામાના પત્ર અગાઉ તેમણે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોન મામલે પત્ર પણ લખ્યો હતો અને એ કારણે તેઓએ રાજીનામું આપ્યું હોવાનું પણ ચર્ચાયું હતું.

જોકે બાદમાં તેમણે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું હતું કે "ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોન સહિત અનેક મામલાઓમાં તેમને સરકાર તરફથી આશ્વાસન પણ મળ્યું છે."

ગુજરાતમાં કથિત લવજેહાદનો મુદ્દો પણ અગાઉ મનસુખ વસાવાએ ઉઠાવ્યો હતો.

આ અંગે તેમણે કહ્યું કે લવજેહાજ જેવી ઘટનાઓ ન બનવી જોઈએ અને એટલે જ મેં આના માટે કાયદો બનાવવા અંગે વાત કરી હતી.

મનસુખ વસાવાએ અગાઉ આદિવાસી વિસ્તારની સમસ્યાને લઈને પત્રો પણ લખ્યા હતા. તેઓ પત્રમાં સ્થાનિક અમલદારશાહીની ટીકા કરતા રહ્યા છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, MoEFCCના જાહેરનામાને નામે સરકારી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"ભારતીય જનતા પાર્ટીએ મને ક્ષમતા કરતાં વધુ આપ્યું છે. મનુષ્યના નાતે જાણેઅજાણે ભૂલ થતી હોય છે. મારી ભૂલને કારણે પક્ષને નુકસાન ન પહોંચે તે કારણસર હું પક્ષમાંથી રાજીનામું આપું છું, જે બદલ મને પક્ષ ક્ષમા કરે."


સામગ્રી: મનુસ્મૃતિના પાંચમા અધ્યાયના 148મા શ્લોકમાં આ વાત લખેલી છે, જે મહિલાઓ વિશેનો મનુસ્મૃતિનો દૃષ્ટિકોણ એકદમ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે.

મનુસ્મૃતિમાં દલિતો તથા મહિલાઓ વિશે એવા અનેક શ્લોક છે, જેને કારણે વારંવાર વિવાદ જન્મ્યા કરે છે.

મહારાષ્ટ્રના રાજકારણી છગન ભુજબળને એક અજ્ઞાત વ્યક્તિએ લખેલો પત્ર મળ્યો હતો. એ પત્રમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે "મનુસ્મૃતિ વિશે કશું કહેશો નહીં. અન્યથા તમારી હાલત પણ દાભોલકર જેવી થશે."

બીબીસી મરાઠી સાથે વાત કરતાં છગન ભુજબળે કહ્યું હતું કે "હું આવા પત્રોને મહત્ત્વ આપતો નથી. આવી ધમકીઓને કારણે હું મારું કામ બંધ કરવાનો નથી."

"બાબાસાહેબ આંબેડકરે મનુસ્મૃતિને સળગાવીને આ દેશનું બંધારણ આપ્યું છે. એ બંધારણ તમામ લોકોને સમાન અધિકાર આપે છે. જેને કારણે અમારે હજારો વર્ષ સુધી શોષણનો સામનો કરવો પડ્યો હતો એ વિચારોને મનુસ્મૃતિ ફરી લાવતી હોય તો અમે મનુસ્મૃતિને ફરી સળગાવીશું. અમે તેની ટીકા કરીશું. હું કોઈથી ડરતો નથી."

આ અગાઉ સંભાજી ભિડેએ મનુને સંત તુકારામ તથા સંત જ્ઞાનેશ્વરથી કરતાં પણ મહાન ગણાવીને વિવાદ સર્જ્યો હતો.

ભિડે હિન્દુત્વવાદી નેતા છે અને પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રમાં તેમના અનેક અનુયાયી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2014ના એક ભાષણમાં સંભાજી ભિડેને ટેકો આપ્યો હતો અને 2018ના ફેબ્રુઆરીમાં ભિડે સાથેનો એક ફોટો ટ્વીટ કર્યો હતો.

ભિડે તેમના કટ્ટર હિન્દુવાદી વિચારો માટે વિખ્યાત છે અને તેઓ મનુસ્મૃતિને ખુલ્લેઆમ ટેકો આપે છે.

જાન્યુઆરી-2018માં ભીમા કોરેગાંવ હુલ્લડમાં તેમની કથિત ભૂમિકા બહાર આવી એ પછી તેમના વિરુદ્ધ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી.

મનુસ્મૃતિમાં લખેલી વાતો પાછલાં ઘણાં વર્ષોમાં વિવાદનું કારણ બની છે, પણ મનુસ્મૃતિ વાસ્તવમાં એટલું વિવાદાસ્પદ પુસ્તક છે?

મનુસ્મૃતિ આખરે છે શું?

ઇતિહાસકાર નરાહર કુરુંદકર જણાવે છે કે "સ્મૃતિનો અર્થ ધર્મશાસ્ત્ર થાય. તેથી મનુ દ્વારા લખવામાં આવેલા ધાર્મિક લેખનને મનુસ્મૃતિ કહેવામાં આવે છે. મનુસ્મૃતિમાં કુલ 12 અધ્યાય છે, જેમાં 2684 શ્લોક છે. કેટલીક આવૃત્તિઓમાં શ્લોકની સંખ્યા 2964 છે."

કુરુંદકર મનુસ્મૃતિ વિશે અત્યાર સુધીમાં ત્રણ લેક્ચર આપી ચૂક્યા છે. એ ત્રણેય ભાષણ પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યાં છે. તેમાં મનુસ્મૃતિની અંદરની દુનિયા વિશે જણાવવામાં આવ્યું છે.

મનુસ્મૃતિ વિશેનો પોતાનો દૃષ્ટિકોણ જણાવતાં કુરુંદકર કહે છે કે "મનુસ્મૃતિને આગ ચાંપવાની તરફેણ કરતા લોકોમાં મારો સમાવેશ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"કોઈ પણ છોકરી હંમેશાં તેના પિતાના રક્ષણમાં રહેવી જોઈએ, લગ્ન પછી પતિ એ છોકરીનો રક્ષક હોવો જોઈએ. પતિના મૃત્યુ પછી તેણે તેનાં બાળકોની દયા પર નિર્ભર રહેવું જોઈએ. સ્ત્રી કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં સ્વતંત્ર થઈ શકતી નથી."


સામગ્રી: મને એ દિવસોમાં ન્હાવાની મનાઈ કરવામાં આવી હોય કે એક ખૂણામાં બેસવાનું કહેવામાં આવ્યું હોય.

હું મારી જાતને નસીબદાર માનું છું કે મારા માતાપિતાએ પીરિયડ માટે મને કોઈ ધાર્મિક વિધિમાંથી પસાર કરી નથી.

તેના બદલે તેમણે મને આ શરીરની કુદરતી પ્રક્રિયા અને પરિવર્તનને સમજવામાં મદદ કરી.

સાથે જ મને આ દિવસો દરમિયાન સ્વચ્છતા વિશે પણ જાગૃત કરી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

'પુષ્પાવતી મહોત્સ્વમ'

પરંતુ મારી ઘણી બધી બહેનપણીઓ જ્યારે પહેલી વાર માસિક ધર્મમાં પ્રવેશી હતી, ત્યારે તેમના માટે એક વિશેષ પૂજાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

મને તેમના આવા આયોજનમાં આમંત્રણ પણ આપવામાં આવ્યું હતું.

મારી મિત્ર 'પુષ્પાવતી મહોત્સ્વમ' નામની વિધિ માટે દસ દિવસ સુધી સ્કૂલે આવી નહતી.

આ વિધિમાં જ્યારે છોકરી પહેલી વાર રજસ્વલા  ત્યારે તેને ઘરના એક ખૂણામાં બેસાડી દેવામાં આવે છે.

તેના વાસણ અલગ રાખવામાં આવે છે. તેની સાથે કોઈ બેસે નહીં અને તેને દસ દિવસ સુધી એકલા રહેવું પડે છે.

 સ્નાન પણ નહીં

આ દરમિયાન પાંચથી અગિયાર દિવસ સુધી તેને સ્નાન પણ કરવાનું હોતું નથી.

11 દિવસ પછી તેને સ્નાન કરાવી એક સમારંભ યોજી પૂજામાં બેસાડવામાં આવે છે.

આ સમારંભમાં પરિવાર, મિત્રો અને પડોશીઓને આમંત્રણ આપીને બોલાવવામાં આવે છે.

આંધ્ર વિશ્વવિદ્યાલયમાં યોજાયેલી BBC She પૉપઅપમાં, વિશાખાપટ્ટમની યુવતીઓએ માસિકચક્ર પર યોજાતી ધાર્મિક વિધિ પર શાબ્દિક પ્રહાર કર્યા હતા.

માનસિક અસર

તેમણે મન ખોલીને આ વિષય પર વાત કરી. આ ધાર્મિક વિધિ તેમના મન અને મગજ પર કેટલી અસર કરે છે તે વિષે તેમણે વાત કરી.

છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી આંધ્રની આ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરતી બિહારની વિદ્યાર્થીનીએ કહ્યું કે તે એ નથી સમજી શકતી કે છોકરીઓના પ્રથમ પીરિયડને ભવ્યતાથી શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?

અને દર મહિનાની આ ચક્રને લાંછન તરીકે જોવામાં આવે છે.

"આ ધાર્મિક  વિધિ પાછળનું કારણ શું છે તો મને જવાબ મળ્યો કે ધામધૂમથી આ પૂજા એટલાં માટે કરવામાં આવે છે કે છોકરીના લગ્ન સારી જગ્યાએ થઈ શકે.

સ્વચ્છતા

જ્યારે અમે વિવિધ સામાજિક-આર્થિક બેકગ્રાઉન્ડની મહિલાઓને આ વિષે પૂછ્યું તો ન્હાવાની મનાઇ અને સ્વચ્છતાને ના પાળવા માટે દરેક મહિલામાં રોષ જોવા મળ્યો.

તેમને એ વાતનો ગુસ્સો હતો કે ધાર્મિક વિધિના કારણે તેમના પર શારિરિક અને માનસિક રીતે ખરાબ અસર થાય છે.

22 વર્ષના સ્વપ્ના પહેલી વાર માસિક ધર્મમાં પ્રવેશ્યાં, તેના છ મહિનાની અંદર જ તેમના લગ્ન કરી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મને યાદ નથી આવતું કે જ્યારે હું પહેલી વાર માસિક ધર્મમાં પ્રવેશી હતી ત્યારે  એ વિશે કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી હોય.


સામગ્રી: મને જંગે આઝાદીની મજા ખબર છે,

બલૂચીઓ પરના જુલ્મની કસોટી ખબર છે,

મને જિંદગીભર પાકિસ્તાનમાં જીવવાની દુવા ના દો,

મને પાકિસ્તાનમાં સાંઠ વર્ષ જીવ્યાની સજા ખબર છે.

પાકિસ્તાનની રચનાનાં 72 વર્ષ પછી આજેય તેના સૌથી મોટા પ્રાંત બલૂચિસ્તાનને સૌથી વધુ તંગદિલીગ્રસ્ત વિસ્તાર માનવામાં આવે છે.

બલૂચિસ્તાનની કથા બળવાખોરી, હિંસા અને માનવાધિકારના ભંગની કથા છે.

જાણીતા પત્રકાર નવીદ હુસૈન કહે છે, "બલૂચિસ્તાન કોમી અને વિભાજનવાદી હિંસાની એવી કડાઈ છે, જે ગમે ત્યારે ઊકળી ઊઠશે."

આખરે બલૂચિસ્તાનમાં અલગતાવાદનું કારણ શું છે અને તેની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ હતી?

'ધ બલૂચિસ્તાન કોનનડ્રમ'ના લેખક અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર સમિતિના સભ્ય તથા કૅબિનેટ સચિવાલયમાં કામ કરી ચૂકેલા તિલક દેવેશર કહે છે, "તેની શરૂઆત 1948માં થઈ હતી. મોટા ભાગની બલૂચી પ્રજા માને છે કે તેમને પરાણે પાકિસ્તાનમાં ભેળવી દેવાયા તે ગેરકાનૂની હતું."

"બ્રિટિશ જતા રહ્યા તે પછી બલૂચીઓએ સ્વતંત્રતાની જાહેરાત કરી દીધી હતી. પાકિસ્તાને તે વાત સ્વીકારી પણ લીધી હતી. પણ પછી ફરી ગયું.

બલૂચિસ્તાનના બંધારણમાં સંસદનાં બે ગૃહોની દરખાસ્ત હતી. કલાત (બલૂચિસ્તાન)ના ખાને તે બંને ગૃહો પર શું કરવું તેનો નિર્ણય છોડી દીધો હતો."

"બંને ગૃહોએ પોતાના દેશનો પાકિસ્તાનમાં વિલય કરવાની વાતને નકારી કાઢી. માર્ચ 1948માં પાકિસ્તાની સેના આવી અને ખાનનું અપહરણ કરીને કરાચી લઈ ગઈ. કરાચીમાં તેમના પર દબાણ કરીને પાકિસ્તાન સાથે વિલયના દસ્તાવેજ પર સહી કરાવી લેવામાં આવી."

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનના નાગરિકોની તસવીર

નેપાલની જેમ કલાત પણ સ્વતંત્ર હતું

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડના સભ્ય અને કૅબિનેટ સચિવાલયમાં વિશેષ સચિવ રહેલાં તિલક દેવેશરનું પુસ્તક 'ધ બલોચિસ્તાન કોનનડ્રમ'

બલૂચિસ્તાન પહેલાં કલાતના નામે જાણીતું હતું. ઐતિહાસિક રીતે કલાતનો કાયદેસર દરજ્જો ભારતનાં બીજા રજવાડાંથી અલગ હતો.

ભારત સરકાર અને બલૂચિસ્તાન વચ્ચે 1876માં સંધિ થઈ હતી તેના આધારે બ્રિટિશરોએ બલૂચિસ્તાનને સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રનો દરજ્જો આપ્યો હતો.

1877માં બલૂચિસ્તાનના શાસક ખુદાદાદ ખાન સ્વાયત્ત રાજકુમાર હતા, જેના પર બ્રિટનનો કોઈ અધિકાર નહોતો.

560 રજવાડાંને 'એ' વર્ગની યાદીમાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં, જ્યારે નેપાળ, ભૂટાન અને સિક્કિમની સાથે બલૂચિસ્તાનને પણ 'બી' વર્ગની યાદીમાં રાખવામાં આવ્યું હતું.

મજાની વાત એ છે કે 1946માં બલૂચિસ્તાનના ખાંએ સમદ ખાંને સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવા માટે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પાકિસ્તાનના એક ક્રાંતિકારી અને સ્થાપિત હિતવિરોધી કવિ હબીબ જાલિબે લખ્યું હતું...


સામગ્રી: મને યાદ છે કે એ સમયે હું એટલી હદે ડરી ગઈ હતી કે, બીમાર પડી ગઈ હતી.

મારી અંદર અસુરક્ષાની ભાવના ઉત્પન્ન થઈ ગઈ હતી. આવી પરિસ્થિતિમાં બે દેશો વચ્ચે જે અંતર છે તે ગૌણ બની જાય છે.

આવી જ ઘટના હવે પાકિસ્તાનમાં ઘટી છે. એ ઘટનાને એક અઠવાડિયા કરતા વધારે સમય વીતી ગયો છે.

કસૂરની રહેવાસી સાત વર્ષની માસૂમ બાળકી ઝૈનબ પર પહેલાં બળાત્કાર થયો અને ત્યારબાદ તેની નિર્મમ હત્યા કરી દેવાઈ.

હું ફરી એક વખત દુઃખી છું, નિરાશ છું અને પરેશાન છું.

દરરોજ શારીરિક હિંસાના 11 કેસ નોંધાય છે

આ ઘટના બાદ સમગ્ર દેશમાં રોષની લાગણી ફેલાઈ ગઈ છે. છેલ્લા થોડા દિવસની અંદર જ શારીરિક શોષણ સંબંધિત અનેક કેસ દાખલ થયા છે.

એવું નથી કે આ પ્રકારની ઘટનાની પીડાથી પસાર થનારી ઝૈનબ એકમાત્ર બાળકી છે.

ઇસ્લામાબાદ સ્થિત બાળ અધિકાર સંગઠન 'સાહિલ' અનુસાર પાકિસ્તાનમાં રોજ બાળ યૌન શોષણના સરેરાશ 11 કેસ નોંધાય છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ઘણાં લોકો માને છે કે ઝૈનબની ઘટના બાદ પાણી ગળાની ઉપર પહોંચી ગયું છે.

વર્ષ 2016માં પંજાબ (પાકિસ્તાન) પોલીસના પ્રમુખે કોર્ટમાં જે આંકડા રજૂ કર્યા હતા તેના આધારે પંજાબમાં 10 વર્ષથી ઓછી ઉંમર ધરાવતી બાળકીઓ સાથે બળાત્કારના 107 કેસ દાખલ કરાયા હતા.

ગત વર્ષે આ આંકડો વધીને 128 પર પહોંચી ગયો હતો.

આ મામલાઓમાં આરોપીઓને પકડવાના આંકડા પર નજર કરીએ તો આપણું માથું શરમથી ઝૂકી જશે.

વર્ષ 2017માં એક પણ વ્યક્તિની આવા મામલે ધરપકડ થઈ નથી.

આરોપીઓને સજા મળતી નથી

'સાહીલ' એનજીઓનાં કાર્યકારી નિર્દેશક મનીઝ બાનો માને છે, "ઘણી વખત પોલીસ પાસે પુરતા પુરાવા હોતા નથી. ઘણી વખતે કાયદાકીય મર્યાદાઓને કારણે બળાત્કારના મામલાઓ અનિર્ણિત રહી જાય છે."

"પરંતુ તે છતાં હું માનું છું કે આ સરકારની જવાબદારી છે કે તે આરોપીઓની ધરપકડ કરે અને પીડિતો સુધી ન્યાય પહોંચાડે. વહીવટીતંત્રની પણ જવાબદારી છે કે તે સમાજને સુરક્ષિત અનુભવ કરાવે."

દિલ્હીમાં નિર્ભયા કોઈ પહેલી યુવતી ન હતી કે જેની સાથે બળાત્કાર થયો હતો.

પરંતુ એ ઘટનાથી લોકોનો આત્મા ધ્રુજી ઉઠ્યો હતો.

સમગ્ર દેશ એ વિભત્સ ઘટનાથી પોતાને જ પીડિત માનવા લાગ્યો હતો. તેના ગુસ્સાએ રસ્તાઓ પર કબજો મેળવી લીધો હતો.

નિર્ભયાના આરોપીઓને સજા થઈ અને નિર્ભયાનું મૃત્યુ ભારત માટે એક ઐતિહાસિક ઘટનાના રૂપમાં દાખલ થઈ ગયું.

પાકિસ્તાનના રસ્તાઓ પર રોષ

કંઈક એવો જ ગુસ્સો પાકિસ્તાનના રસ્તાઓ પર જોવા મળી રહ્યો છે.

ઝૈનબ સાથે બળાત્કાર અને ત્યારબાદ તેમની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મને આજે એવા જ ડરનો અનુભવ થાય છે, જેવો પાંચ વર્ષ પહેલા થયો હતો. દિલ્હીના રસ્તાઓ પર ચાલતી બસમાં 'નિર્ભયા'નો સામૂહિક બળાત્કાર થયો હતો.


સામગ્રી: મન્સૂર અલી ખાન પટૌડી

તે જમાનામાં ભારતીય ટીમમાં એક-બે સારા ખેલાડીઓ જરૂર હતા, પરંતુ ભારતને વિજયનો સ્વાદ ચાખવાની આદત પડી ન હતી. ફાસ્ટ બૉલિંગની હાલત તો એવી હતી કે વિકેટકીપર રહી ચૂકેલા બુધી કુંદરન પહેલી ઓવર ફેંકતા હતા.

આવું કોઈ રણનીતિના કારણે ન હતું. હકીકતમાં આખી ભારતીય ટીમમાં કોઈ ફાસ્ટ બૉલર હતો જ નહીં.

નરી કોન્ટ્રાક્ટરનું માથું ફાટ્યા પછી કૅપ્ટન બન્યા

પોતાની પ્રથમ ટેસ્ટમાં કૅપ્ટન નરી કૉન્ટ્રૅક્ટર સાથે પટૌડી

“ડૅમોક્રેસીઝ ઇલેવનઃ ધ ગ્રેટ ઇન્ડિયન ક્રિકેટ સ્ટોરી”ના લેખક રાજદીપ સરદેસાઈ જણાવે છે કે પટૌડી જ્યારે ભારતીય ટીમના કૅપ્ટન બન્યા ત્યારે તેમની ઉંમર હતી માત્ર 21 વર્ષ અને 70 દિવસ.

અત્યંત પડકારજનક સ્થિતિમાં તેમણે આ જવાબદારી સંભાળી હતી.

1 માર્ચ, 1962ના રોજ બાર્બાડોસ સામેની મૅચમાં વિશ્વના સૌથી ફાસ્ટ બૉલર ચાર્લી ગ્રિફિથનો ગોફણની જેમ છૂટેલો દડો ભારતીય કૅપ્ટન નરી કૉન્ટ્રેક્ટરના માથા પર વાગ્યો અને તેઓ ત્યાં જ ધરાશયી થઈ ગયા.

ઈજા એટલી જોરદાર હતી કે કૉન્ટ્રેક્ટરના નાક અને કાનમાંથી લોહી નીકળવા લાગ્યું. ટીમના મૅનેજર ગુલામ અહમદે ઉપકૅપ્ટન પટૌડીને જણાવ્યું કે આગામી ટેસ્ટમાં તેઓ ભારતીય ટીમના કૅપ્ટન રહેશે.

આ રીતે પટૌડી યુગની શરૂઆત થઈ જેણે ભારતીય ક્રિકેટને એક નવી પરિભાષા આપી.

કૅપ્ટનશિપના કારણે ટીમમાં સામેલ થતા હતા પટૌડી

રાજદીપ સરદેસાઈ સાથે વાત કરતાં રેહાન ફઝલ

પટૌડી ભારત વતી 47 ટેસ્ટ રમ્યા જેમાંથી 40 ટેસ્ટ મૅચમાં તેઓ ભારતીય ટીમના કૅપ્ટન હતા. જાણે કેમ કૅપ્ટનશિપ એ તેમનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર હોય. તેમાંથી માત્ર નવ ટેસ્ટ મૅચમાં તેમણે વિજય મેળવ્યો અને 19 ટેસ્ટમાં ટીમનો પરાજય થયો.

આ કોઈ બહુ સારો રેકૉર્ડ ન કહી શકાય. પરંતુ ભારત માટે પટૌડીની કૅપ્ટનશિપનું શું મહત્ત્વ હતું તે માત્ર આંકડા પરથી સમજી ન શકાય.

બિશન સિંહ બેદીનું માનવું છે કે, “ભારતીય ક્રિકેટમાં પટૌડી બીજા કરતાં ઓછામાં ઓછા નવ વર્ષ આગળ હતા.”

પટૌડીની ટીમના સભ્ય રહી ચૂકેલા પ્રસન્ના કહે છે કે, “ક્લાસ અને લીડરશિપ કોને કહેવાય તેનો અંદાજ પટૌડીના મેદાનમાં ઊતરવાના ઢંગ પરથી આવી જતો હતો. દુનિયામાં કદાચ બે જ એવા ખેલાડી હતા જેમને તેમની કૅપ્ટન તરીકેની આવડતના કારણે ટીમમાં સામેલ કરવામાં આવતા હતા. એક હતા ઇંગ્લેન્ડના કેપ્ટન માઇક બ્રેયરલી અને બીજા મન્સૂર અલી ખાન પટૌડી.”

પોતે ન રમવાની દરખાસ્ત કરી

પટૌડીના ભાણેજ અને સાઉથ ઝોન તરફથી વેસ્ટઇન્ડિઝ સામે સદી ફટકારી ચૂકેલા સાદ બિન જંગ કહે છે કે,...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભારતમાં મજાકમાં એવું કહેવાય છે કે 7, લોકકલ્યાણ માર્ગ પર રહેનારી વ્યક્તિ (વડા પ્રધાન) પછી ભારતીય ક્રિકેટ ટીમની કૅપ્ટનશિપ સંભાળવી એ દેશનું સૌથી મુશ્કેલ કામ હોય છે. કમસે કમ સાઠના દાયકામાં તો આ વાત સાવ સાચી હતી.


સામગ્રી: મમતા બેનરજી

કોલકાતામાં એક રેલીને સંબોધન કરતાં તેમણે તટસ્થ સંસ્થા દ્વારા કમિટી નાગરિકતા કાયદા મુદ્દે તપાસની માગ કરી છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈના જણાવ્યા મુજબ મમતા બેનરજીએ કહ્યું કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ કે માનવઅધિકાર પંચ જેવી તટસ્થ સંસ્થાઓ આ મુદ્દે કમિટી બનાવે અને જુએ કે કેટલા લોકો નાગરિકતા સંશોધન કાયદાની તરફેણ કરે છે.

એમણે કહ્યું કે, આઝાદીનાં 73 વર્ષ પછી આપણને અચાનક નાગરિકતા સાબિત કરવાનું કહેવામાં આવે છે. ભાજપ ત્યારે ક્યાં હતી ભાજપ દેશના ભાગલા પાડી રહી છે. નાગરિકતા કાયદાનો વિરોધ ચાલુ જ રહેશે.

મમતા બેનરજીના નિવેદન પર પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યપાલ જગદીપ ધનખડે આ મુદ્દે પ્રતિક્રિયા આપી છે.

એમણે ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે હું મુખ્ય મંત્રીને તેમનું નિવેદન પરત લેવા માટે વિનંતી કરું છું.

ઉલ્લેખનીય છે કે પશ્ચિમ બંગાળ નાગરિકતા સંશોધન કાયદાનો શરૂઆતથી વિરોધ કરી રહ્યું છે.

મમતા બેનરજીએ પશ્ચિમ બંગાળમાં આ કાયદો લાગુ નહીં કરવામાં આવે તેમ પણ અગાઉ કહ્યું હતું.

મમતા બેનરજીએ વિશાલ રેલી યોજી નાગરિકતા સંશોધન કાયદાનો અને એનઆરસીનો વિરોધ કર્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

દેશમાં નાગરિતા સંશોધન કાયદા અને સૂચિત નેશનલ સિટિઝન રજિસ્ટ્રીનો આજે મોટાપાયે વિરોધ થઈ રહ્યો છે ત્યારે પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજીએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દરમિયાનગીરીની વાત કરી છે.


સામગ્રી: મમતા બેનરજી

હવે પરિણામે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે આઠ તબક્કામાં અને એક મહિનાથી વધુ સમય સુધી ચાલેલા ચૂંટણીના આ ખેલમાં મમતા અને ટીએમસી મોટી જીત તરફ આગળ ધપી રહ્યાં છે.

બીજી તરફ 'અબકી બાર, દોસો કે પાર'ના નારા અને પોતાની તમામ તાકાત તેમજ સંસાધનો સાથે રાજ્યમાં સત્તા હાંસલ કરવાના લક્ષ્ય સાથે મેદાને પડેલી ભારતીય જનતા પાર્ટી(ભાજપ) તેનું અડધું લક્ષ્ય પણ હાંસલ કરી શકી નથી.

સત્તાની હૅટ્રિક સર્જ્યા પછી ટીએમસી તથા તેના ટેકેદારોમાં ઉત્સાહનો માહોલ છે, જ્યારે ભાજપમાં આ હારની જવાબદારી કેન્દ્રીય નેતૃત્વને માથે ઢોળવામાં આવી રહી છે.

ભાજપે આ વર્ષની શરૂઆતથી જ પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજ્યની ટીએમસી સરકાર સામે આક્રમકતાથી વ્યાપક ચૂંટણીઅભિયાન શરૂ કર્યું હતું. તેને કારણે રાજકીય વર્તુળોમાં ઘણીવાર એવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવતી હતી કે ભગવો પક્ષ સત્તા પર આવશે અથવા તો ટીએમસીને જોરદાર ટક્કર આપશે.

'આશોલ પરિવર્તન'નો નારો

ઉજવણી કરતા કાર્યકરો

કેટલાક રાજકીય વિશ્લેષકો તો ભાજપનો 'આશોલ પરિવર્તન' (અસલી પરિવર્તન)નો નારો વાસ્તવ બનશે એવી ભવિષ્યવાણી કરવા લાગ્યા હતા, પરંતુ પરિણામે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભાજપના હિન્દુત્વવાદ સામે મમતાના બાંગ્લા ઉપ-રાષ્ટ્રવાદનું પલડું ભારે સાબિત થયું છે.

જોકે, આ એકમાત્ર બાબત ટીએમસીની જીતનું કારણ નથી.

કેન્દ્ર સરકારના તમામ મંત્રીઓ અને નેતા તથા કેટલાંય રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ લગભગ ત્રણ મહિના બંગાળમાં સતત ચૂંટણીપ્રચાર કરતા રહ્યા હતા. આ ત્રણ મહિનામાં ભાગ્યે જ કોઈ એવો દિવસ હશે, જ્યારે કોઈ કેન્દ્રીય મંત્રી કે નેતાએ બંગાળમાં રોડ શો કે રેલી ન કરી હોય.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ખુદ અહીં દોઢ ડઝન રેલીઓ સંબોધી હતી. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ અને અન્ય નેતાઓની રેલીઓ તથા રોડ શોની યાદી તો બહુ લાંબી છે.

પોતાની તમામ તાકાત, સંસાધનો અને હેલિકૉપ્ટર મારફત પ્રચારઅભિયાન ચલાવતી રહેલી ભાજપ એક સમયે એવો માહોલ બનાવવામાં સફળ રહ્યો હતો કે તે દરેક બેઠક પર ટીએમસીને જોરદાર ટક્કર આપશે, પરંતુ ચૂંટણીનાં પરિણામે તેને જોરદાર આંચકો આપ્યો છે.

2019ની લોકસભા ચૂંટણી

ભાજપના જોરદાર અભિયાન છતાં મમતા બેનરજી તેમનો કિલ્લો સફળતાપૂર્વક કઈ રીતે સલામત રાખી શક્યાં?

અલબત, 2016ની વિધાનસભા ચૂંટણીની સરખામણીએ ભાજપના આ વખતના પ્રદર્શનને બહેતર કહી શકાય.

વળી પશ્ચિમ બંગાળમાં એક દાયકા પછી કોઈ એક પક્ષને આટલી બેઠકો મળી છે, પરંતુ હાલના પરિણામની સરખામણી 2019ની લોકસભા ચૂંટણીના...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી અને તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ(ટીએમસી)નાં અધ્યક્ષ મમતા બેનરજીએ આ વખતની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમના પક્ષ તરફથી એક નારો આપ્યો હતોઃ 'ખેલા હોબે' એટલે કે ખેલ ખેલાશે.


સામગ્રી: મમતા બેનરજી અને દીપંકર ભટ્ટાચાર્ય

જો ભાકપા (માલે)ના મહાસચિવ દીપંકર ભટ્ટાચાર્યની સલાહને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો પશ્ચિમ બંગાળમાં આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીની તસવીર કંઈક આવી ઊભરે છે.

જોકે બંગાળ વામમોર્ચા નેતાઓના વલણે આ તસવીર બનતા પહેલાં કૅનવાસ પર પાણી ફેરવી દીધું છે.

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીનાં પરિણામ બાદ પશ્ચિમ બંગાળમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીની રણનીતિ પર દીપંકર ભટ્ટાચાર્યની ટિપ્પણીએ અહીં રાજનીતિના પાણીમાં કાંકરો નાખ્યો છે.

દીપંકરે કહ્યું કે વામદળોએ પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામમાં ભાજપને એક નંબરના દુશ્મન માનીને ભાવી રણનીતિ બનાવવી જોઈએ. તેના માટે જરૂર પડે તો તૃણમૂલ કૉંગ્રેસની સાથે હાથ પણ મિલાવી શકે છે.

જોકે તેમની આ સલાહને વામમોર્ચાએ ફગાવી દીધી છે. બીજી તરફ તૃણમૂલ કૉંગ્રેસે તેનું સ્વાગત કર્યું છે.

દીપંકરને ટોણો

દીપંકર ભટ્ટાચાર્ય

દીપંકર ભટ્ટાચાર્યના નેતૃત્વમાં બિહારમાં વામદળોએ 19માંથી 12 બેઠકો જીતી છે.

તેમ છતાં પશ્ચિમ બંગાળમાં વામનેતાઓ એ મૉડલને અપનાવવા માટે તૈયાર નથી. વામમોર્ચાના અધ્યક્ષ વિમાન બસુ કહે છે, "બંગાળનું પોતાનું એક મૉડલ છે. અહીં બિહાર મૉડલ અપનાવવાની જરૂર નથી."

દીપંકરનું કહેવું હતું કે પશ્ચિમ બંગાળમાં તમામ વામદળો ભાજપની જગ્યાએ તૃણમૂલ કૉંગ્રેસને પોતાનો મુખ્ય હરીફ માનીને આગળ વધી રહ્યા છે.

તેઓએ સંકેત આપ્યા કે મમતા બેનરજી સાથે હાથ મિલાવવામાં કોઈ સમસ્યા નથી.

દીપંકર અનુસાર, આપણે એ સમજવું પડશે કે દેશના લોકતંત્ર અને નાગરિકો માટે ભાજપ સૌથી મોટો દુશ્મન છે. તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ અને કૉંગ્રેસ આ શ્રેણીમાં નથી આવતા.

દીપંકરની આ ટિપ્પણીથી અહીં માકપા મુખ્યાલય અલીમુદ્દીન સ્ટ્રીટમાં હલચલ તેજ થઈ ગઈ છે.

વિમાન બસુ સમેત તમામ નેતાઓએ દીપંકરની ટિપ્પણી માટે તેમની ખેંચાઈ કરી છે.

બંગાળ બિહારથી અલગ

દીપંકર ભટ્ટાચાર્ય અન્ય નેતાઓ સાથે

તેમનું કહેવું છે કે દીપંકરને બંગાળની રાજનીતિ અંગે કોઈ જાણકારી નથી.

માકપાના એક વરિષ્ઠ નેતાએ નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું, "હકીકતમાં ભટ્ટાચાર્ય અહીં વામનેતાઓ પર દબાણ કરવાની રણનીતિ હેઠળ આવું કરી રહ્યા છે, જેથી આગામી ચૂંટણીમાં તેમને વધુ બેઠકો મળી શકે."

"બિહારમાં ઉત્તમ પ્રદર્શનને આધારે આવું નિવેદન આપવું યોગ્ય નથી. બંગાળની રાજનીતિ બિહારથી ઘણી રીતે અલગ છે."

વિમાન બસુએ બુધવારે માલદામાં પત્રકારોને કહ્યું, "ભાજપ અને તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ બંને સાંપ્રદાયિક પાર્ટી છે. એવામાં બંગાળમાં તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ સાથે ચૂંટણી કે અન્ય કોઈ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

શું પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ સામે તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ, વામમોર્ચો અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે તાલમેલ થશે. શું દરેક બેઠક પર ભાજપના ઉમેદવાર સામે આ ત્રણેય પાર્ટીના સંયુક્ત ઉમેદવારો હશે?


સામગ્રી: મમતા બેનરજી અને શુભેન્દુ અધિકારી

મમતાને 50,000થી વધુ મતથી હરાવવાનો પડકાર ફેંકી ચૂકેલા તેમના જૂના સાથી શુભેન્દુ અધિકારી આજે ભારતીય જનતા પાર્ટી(બીજેપી)ના ઉમેદવાર તરીકે ઉમેદવારી નોંધાવવાના છે, પણ આ રાજકીય લડાઈ દરમિયાન નંદીગ્રામની વાસ્તવિક સ્થિતિ કેવી છે? વાંચો આ ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ.

નંદીગ્રામ, નામમાં ભલે ગ્રામ લખ્યું હોય પણ નંદીગ્રામ ગામડું નથી, જે નંદીગ્રામ સમાચારોમાં ચમકી રહ્યું છે તે એક વિધાનસભા મતવિસ્તાર છે અને તેમાં 138 ગામનો સમાવેશ થાય છે.

પશ્ચિમ બંગાળના પૂર્વ મેદિનીપુર જિલ્લામાં સ્થિત નંદીગ્રામ મતવિસ્તાર રાજ્યની રાજધાની કોલકાતાથી 160 કિલોમિટર દૂર આવેલો છે.

આ મતવિસ્તારમાં નંદીગ્રામ નામનું એક નાનું ગામ પણ છે, જેમાં પાંચ-છ હજાર લોકો રહે છે. 2011ના આંકડા મુજબ સમગ્ર નંદીગ્રામ મતવિસ્તારની વસતી સવા ત્રણ લાખથી વધુ હતી.

નંદીગ્રામ નાનાં ગામડાંઓ અને ખેડૂતોનો બનેલો મતવિસ્તાર છે. અહીંના ખેડૂતોએ પોતાની જમીન બચાવવા માટે 13 વર્ષ પહેલાં જે વિરોધ કર્યો હતો, તેને આંદોલનનું સ્વરૂપ આપીને મમતા બેનરજીએ 2011ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ડાબેરીઓના 34 વર્ષના શાસન પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધું હતું.

નંદીગ્રામ ફરી એક વખત ચર્ચામાં છે. અગાઉ કરતાં વધુ ચર્ચામાં છે. 2021માં એટલે કે વર્તમાન વર્ષમાં છ રાજ્યોમાં થનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં સૌથી વધુ ચર્ચા પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની ચૂંટણીની થઈ રહી છે.

પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની કુલ 294 બેઠકોમાંથી પણ સૌથી વધુ ચર્ચા જે બેઠક બાબતે થઈ રહી છે એ છે: નંદીગ્રામ.

મમતા બેનરજીને, નંદીગ્રામના તેમના સહયોગી તથા ત્યાંના ધારાસભ્ય શુભેન્દુ અધિકારીની બળવાખોરીએ એવો તે આઘાત આપ્યો છે કે તેમણે શુભેન્દુના ગઢમાંથી ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરી દીધી છે.

શુભેન્દુએ પડકાર ફેંક્યો છે કે મુખ્ય મંત્રીને 50,000થી વધુ મતથી નહીં હરાવું તો રાજકારણ છોડી દઈશ.

મતદારો મમતા દીદીની સાથે છે કે શુભેન્દુ દાદાની સાથે તે નંદીગ્રામના લોકોએ પહેલી એપ્રિલે નક્કી કરવાનું છે.

નંદીગ્રામમાં શું થયું હતું?

2008ની 14 માર્ચે નંદીગ્રામમાં થયેલી હિંસાની પહેલી વરસી નિમિત્તે યોજાયેલી શોકસભાનું એક દૃશ્ય

નંદીગ્રામમાં શું થયેલું એ ટૂંકમાં સમજવું હોય તો કથા એટલી જ છે કે રાજ્ય સરકારે એક ખાનગી ફેકટરી માટે ખેડૂતોની જમીન ખરીદવાનો નિર્ણય કર્યો હતો, પણ ખેડૂતોએ તેનો જોરદાર વિરોધ કર્યો હતો. પછી જોરદાર હિંસા થઈ હતી અને સરકારે સત્તા ગુમાવવી પડી હતી.

2007માં નંદીગ્રામમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

નંદીગ્રામ સમાચારોમાં સતત ચમકી રહ્યું છે. વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે 10 માર્ચે ઉમેદવારી નોંધાવવા ગયેલાં મમતા બેનરજી પરના કથિત હુમલાના સમાચાર બાદ રાજકીય માહોલ ગરમાયો છે.


સામગ્રી: મમતા બેનરજી વડા પ્રધાનના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં હાજર રહ્યાં ન હતાં

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં આ બેઠક યોજાવાની છે કે જેમાં દેશના દરેક રાજ્યોનાં મુખ્ય મંત્રી, કેન્દ્ર શાસિત રાજ્યોના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર સહિત કૅબિનેટ મંત્રી અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહેશે.

નવી મોદી સરકારની આ પહેલી નીતિ પંચની બેઠક છે જેમાં જળ સંકટ અને કૃષિ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થાય તેવી શક્યતા છે.

પરંતુ મમતા બેનરજીએ એમ કહીને આ બેઠકમાં હાજરી આપવાથી ઇન્કાર કરી દીધો છે કે આ બેઠક તેમનાં માટે 'નિરર્થક' છે.

બેનરજીએ કહ્યું, "નીતિ પંચ પાસે ન તો કોઈ નાણાંકીય શક્તિઓ છે અને ન રાજ્યની યોજનાઓમાં મદદ માટે તેમની પાસે શક્તિ છે."

"તેવામાં કોઈ પણ પ્રકારની નાણાંકીય શક્તિઓથી વંચિત સંસ્થાની બેઠકમાં સામેલ થવું મારા માટે ફાલતુ છે."

મમતા બેનરજી 30 મેના રોજ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને તેમની કૅબિનેટના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં પણ હાજર રહ્યાં ન હતાં.

મમતા બેનરજીનો ઉદ્દેશ શું?

મમતા બેનરજીએ કહ્યું છે કે તેઓ 15 જૂનના રોજ યોજાનારી નીતિ પંચની બેઠકમાં ભાગ નહીં લે

આ સવાલ પર બંગાળના વરિષ્ઠ પત્રકાર નિર્મલ્યા મુખરજી કહે છે, "એક વાત એકદમ સ્પષ્ટ છે કે મમતા બેનરજી એક રાજનેતા એવા રાજનેતા છે, કે જેઓ ક્યારેય આર્થિક ઍજન્ડાને સામે રાખતાં નથી."

"તેનું સૌથી મોટું પ્રમાણ એ છે કે તેઓ જ્યારથી રાજ્યનાં મુખ્ય મંત્રી બન્યાં છે, ત્યારથી અત્યાર સુધી ક્યારેય ચેમ્બર ઑફ કૉમર્સની એક પણ બેઠકમાં સામેલ થયાં નથી."

"ઇન્ડસ્ટ્રિયલ અને આર્થિક મામલા સાથે જોડાયેલા ઍજન્ડાવાળી બેઠક યોજાય છે તેની સાથે પણ મમતા બેનરજીનાં કોઈ લેવા-દેવા હોતા નથી."

"બંગાળમાં કેન્દ્રની 67 યોજનાઓ હતી અને તેને ઘટાડીને ચાર કે પાંચ કરી દેવામાં આવી છે. તેના માટે તેઓ કહી રહ્યાં છે કે નીતિ પંચ તેમનાં કામનું નથી. પરંતુ નીતિ પંચ જે કરશે કે નહીં કરે તેની પહેલાં તેમણે પોતે તો રાજ્ય માટે આ બેઠકમાં સામેલ થવું જ જોઈએ."

તેઓ કહે છે, મમતા બેનરજી પોતનો રાજકીય ઍજન્ડા લઈને ચાલે છે. તેઓ એ જોતાં નથી કે તેનાથી રાજ્યનું ભલું થાય છે કે નહીં. તેઓ એ જ કરે છે, જે તેમનાં રાજકીય ઍજન્ડાને અનુકૂળ હોય.

"મોદીએ પોતાની રેલીમાં કહ્યું કે દીદી અમારી સ્કીમમાં પણ પોતાનો થપ્પો લગાવી લે છે, એ વાત જરા પણ યોગ્ય નથી."

"ટીએમસી કાર્યકર્તા કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓને પણ મમતા બેનરજી સરકારની યોજના ગણાવે છે અને ગામડાંમાં રહેતા લોકો જેમને સાચી વાત ખબર હોતી નથી, તેઓ તેને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજીએ કહ્યું છે કે તેઓ 15 જૂનના રોજ યોજાનારી નીતિ પંચની બેઠકમાં ભાગ નહીં લે.


સામગ્રી: મમતા સરકારે બધા જિલ્લા અધિકારીઓને આ માટેના આદેશો મોકલી દીધો છે તો કેરળની સરકારે પણ તેનો આદેશ બહાર પાડ્યો છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં સોમવારે અને કેરળમાં શુક્રવારે જાહેર કરાયેલા આ આદેશને જનહિતમાં લેવાયેલો નિર્ણય ગણાવાય છે.

મમતા બેનરજી પહેલેથી જ કહેતાં આવ્યાં હતાં કે તેઓ પોતાના રાજ્યમાં NRC અને નાગરિકતા સંશોધન કાયદાને લાગુ કરવાનાં નથી. જોકે NPR માટે તેઓ અવઢવની સ્થિતિમાં હતા.

NRCનો વિરોધ અને NPRનું સમર્થન કરવાના મામલે વિરોધ પક્ષોએ પણ મમતા બેનરજીની ટીકાઓ કરી હતી.

પરંતુ હવે મમતાએ આ નિર્ણય લીધો તે પછી સીપીએમે તેનું સ્વાગત કર્યું છે એમ પશ્ચિમ બંગાળનાં રાજકારણ પર નજર રાખનારા સિનિયર પત્રકાર પ્રભાકર એમ.ના જણાવ્યા પ્રમાણે ભાજપનું કહેવું છે કે NPRનું કામ રાષ્ટ્રીય વસતિગણતરી અધિનિયમ હેઠળ થઈ રહ્યું છે, તેથી મમતા સરકારે લીધેલો નિર્ણય ગેરબંધારણીય છે.

NPR કામચલાઉ અટકાવી દેવા પાછળનું કારણ શું?

મમતા બેનરજી NRC સામે વિરોધ કરી રહ્યાં છે. બંગાળમાં લઘુમતી વૉટબૅન્ક બહુ મોટી છે અને નિર્ણાયક ગણાવાય છે.

આ વોટબૅન્ક ત્રણ દાયકા સુધી ડાબેરી પક્ષો સાથે રહી હતી.

2011માં મમતાએ જમીન સંપાદન સામે આંદોલન ચલાવ્યું તે પછી લઘુમતી વોટબૅન્કનું સમર્થન પણ તેમને મળ્યું, જેની વસતિ બંગાળમાં લગભગ 30 ટકા જેટલી છે.

પ્રભાકર એમ. કહે છે, "આસામમાં NRC લિસ્ટ બહાર આવ્યું ત્યારે તેમાં 19 લાખ જેટલાં લોકોનાં નામ નહોતાં. તેની અસર બંગાળ પર પણ પડી. મમતા ત્યારથી NRC સામે જોરશોરથી વિરોધ કરી રહ્યાં છે."

તેઓ કહે છે, "ઘૂસણખોરીની સમસ્યા આસામ કરતાંય વધારે બંગાળમાં છે. રાજ્યની લાંબી સરહદ બાંગ્લાદેશ સાથે જોડાયેલી છે."

"વિભાજન પછી ત્યાંથી લોકો અહીં આવતા રહ્યાં છે. 1971માં બાંગ્લાદેશની રચના પછી પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો અહીં આવ્યા હતા."

"સત્તામાં રહેલા પક્ષ ત્યારે તેમને મતદાર કાર્ડ, રેશન કાર્ડ આપતા રહ્યાં અને અહીં વસાવતા રહ્યાં. આ લઘુમતી લોકોનાં મનમાં NRC મામલે ભય રહેલો છે."

"NPR માટે કામ શરૂ થયું ત્યારે ભય વધી ગયો. તે આગમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદાએ ઘી હોમવાનું કામ કર્યું."

"તેના કારણે આ વર્ગના લોકોને લાગે છે કે તેમને તારવીને અલગ કરી દેવાશે અને અહીંથી કાઢી મૂકાશે."

"તેના કારણે જ મમતા બેનરજીએ હાલ પૂરતું NPR માટેનું કામકાજ અટકાવી દીધું છે."

સત્તામાં રહેલા તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ પક્ષે આ માટે સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં વિરોધ પ્રદર્શન અને હિંસાના બનાવો પછી સરકારે કામચલાઉ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના વિરોધ વચ્ચે પશ્ચિમ બંગાળની મમતા બેનરજીની સરકારે અને કેરળની ડાબેરી સરકારે NPR એટલે કે નેશનલ પોપ્યુલેશન રજિસ્ટરને અપડેટ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે.


સામગ્રી: મમી

આ મમી ઇજિપ્તના પ્રાચીન રાજ્ય પૅનોપોલીસમાં અખમીનથી સંબંધિત છે, જે 322થી 36 ઈ.સ. પૂર્વે એટલે કે અંદાજે અઢી હજાર વર્ષ પહેલાં ટૉલેમાઇલ યુગનું ગણાવાઈ રહ્યું છે.

આબ્લર્ટ હૉલના દસ્તાવેજ અનુસાર આ મમી ઇજિપ્તના અખમીન ખેમ નામના દેવના ઉપાસક પુરોહિતના પરિવારનાં તૂતુ નામની મહિલા સભ્ય છે.

જયપુરના ઇતિહાસકાર પ્રોફેસર આર.પી. ખંગારોતે જણાવ્યું કે વર્ષ 1883માં સવાઈ માધોસિંહ (દ્વિતીય)એ બ્રિટિશ સરકાર અને ભારતીય રાજ્યોના સહયોગથી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ આર્ટ ઇકૉનૉમિક ઍન્ડ ઍજ્યુકેશનલ મ્યુઝિયમ ઍક્ઝિબિશનનું આયોજન કર્યું હતું. આ પ્રદર્શની માટે આ મમી ખાસ લાવવામાં આવ્યું હતું.

પ્રોફેસર ખંગારોતે આ દાવો કર્યો છે કે તેમના પુસ્તક 'અ ડ્રીમ ઇન ધ ડેઝર્ટ'માં પણ કર્યો છે. જોકે ખરીદાયેલી કિંમત અંગે કોઈ જાણકારી નથી.

મમી ખરીદવામાં આવ્યું, ભેટમાં મળ્યું કે કરાર હેઠળ જયપુર લવાયું- એ સવાલ પર આલ્બર્ટ હૉલના અધીક્ષક ડૉ. રાકેશ છોલક અનુસાર આ સ્થિતિને સ્પષ્ટ કરવા માટે કોઈ ચોક્કસ દસ્તાવેજ મોજૂદ નથી.

મમીને પાંચ વાર શો કેસ વિના રખાયું

આલ્બર્ટ હૉલમાં મમીને રાખવામાં આવી છે

14 ઑગસ્ટે જયપુરમાં એટલો વરસાદ થયો કે બૅઝમેન્ટમાં પાણી ભરાઈ જતાં મમીને નુકસાન થતું બચાવવા માટે શો કેસના કાચ તોડીને બહાર કઢાયું હતું. આ પહેલી વાર નથી થયું કે મમીને શો કેસમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યું હોય.

અધીક્ષક ડૉ. રાકેશ છોલક કહે છે, "આલ્બર્ટ હૉલના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર મમીને શો કેસમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. જોકે એપ્રિલ 2017માં તેને બૅઝમેન્ટમાં શિફ્ટ કરાયું હતું અને એ સમયે પણ મમીને શો કેસમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યું હતું."

તેઓ જણાવે છે, "2005, 2007માં પણ તેને શો કેસથી બહાર રાખવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે સૌથી વધુ 2012માં ચાર દિવસ માટે મમીને બહાર કાઢવામાં આવ્યું હતું. "

"વર્ષ 2012માં મમીની સુરક્ષાતપાસ માટે ઇજિપ્તના ત્રણ વિશેષજ્ઞ સભ્યોને બોલાવાયા હતા. એ સમયે મમીની સુરક્ષાની તપાસ માટે સૌથી વધુ ચાર દિવસ માટે મમીને શો કેસમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યું હતું."

જયપુરમાં વરસેલા કેટલાક કલાકના વરસાદમાં આલ્બર્ટ હૉલને ઘણું નુકસાન થયું છે. અતિ મહત્ત્વના દસ્તાવેજ અને સરકારી ફાઇલો પાણીમાં પલળી ગઈ છે.

બૅઝમેન્ટમાં કમર સુધી પાણી ભરાઈ જતાં શો કેસની સપાટી સુધી પાણી પહોંચી ગયું હતું.

જોકે કર્મચારીઓની મનોબળ વધારતાં અધીક્ષકે શો કેસનો કાચ તોડીને મમીને સુરક્ષિત કાઢવામાં માટે ભારે મહેનત કરી હતી.

એટલે અંદાજે અઢી હજાર વર્ષ જૂનું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

જયપુરમાં 14 ઑગસ્ટે થયેલા ભારે વરસાદને કારણે આલ્બર્ટ હૉલમાં પાણી ભરાઈ જવાને કારણે અહીં રાખેલું 2400 વર્ષ જૂનું મમી (મૃતદેહ) બહુ મહેનત બાદ બચાવાયું.


સામગ્રી: મમ્મીએ  દીકરાને 'સંગીતમય' જવાબ આપવાનું વિચારી 'ફાલુઝ બાઝાર'ના નામે સંગીત આલબમ રચ્યું અને આશ્ચર્યજનક રીતે આ આલબમે અમેરિકામાં સંગીતક્ષેત્રે પ્રતિષ્ઠિત ગ્રૅમી ઍવૉર્ડની બેસ્ટ ચિલ્ડ્રન મ્યુઝિક કૅટેગરીમાં સ્થાન મેળવ્યું.

આ આલબમમાં 12 ગીત છે, જે ગુજરાતી, અંગ્રેજી અને હિંદી ભાષામાં છે.

'ફાલુઝ બાઝાર' આ વર્ષે ગ્રૅમી ઍવૉર્ડ માટે નૉમિનેટ થયેલું એક માત્ર ભારતીય આલબમ છે.

'ફાલુઝ બાઝાર' ચિલ્ડ્રન મ્યુઝિક કૅટેગરીમાં અંતિમ પાંચમા પ્રવેશી ચૂક્યું છે

10 ફેબ્રુઆરીએ આ પાંચમાંથી પસંદ કરાયેલા વિજેતાની જાહેરાત કરાશે.

આ આલબમ બનાવનારાં ફાલ્ગુની શાહ મૂળ ગુજરાતી છે અને હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતની તાલીમ લીધી છે.

ફાલ્ગુની શાહે બીબીસી ગુજરાતી સાથે 'ગુજરાતથી ગ્રૅમી'સુધીની સફર અંગે વાત કરી.

ગ્રૅમી ઍવૉર્ડ માટે નૉમિનેટ થયેલું 'ફાલુઝ બાઝાર' આલબમ કેવી રીતે બન્યું તે વિશે વાત કરતાં ફાલ્ગુની કહે છે, "આ મ્યુઝિક આલબમ દ્વારા હું એક બાળકને તેની ખુદની ઓળખ અને સંસ્કૃતિનો પરિચય કરાવવા ઇચ્છતી હતી અને મને લાગ્યું કે સંગીત તેનો ઉત્તમ રસ્તો છે."

"ત્યાંથી જ આ આલબમ બનાવવાનો વિચાર આવ્યો."

બાળકો માટે આ આલબમ રચવા પાછળનો ફાલ્ગુની પોતાનો ઉદ્દેશ દર્શાવતાં કહે છે, "ચાર વર્ષના દીકરાને બોલીવુડનું ફિલ્મી ગીત ગાતા સાંભળ્યા."

"ત્યારે ફાલ્ગુનીને થયું કે બાળકની ઉંમરને અનુરૂપ ગીત હોવાં જોઈએ અને આ જ વિચારના પગલે તેમણે 'ફાલુઝ બાઝાર' આલબમ રચ્યું."

ફાલ્ગુની સંગીતના માધ્યમથી બાળકોને શિક્ષણ અને સંસ્કાર આપવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આલબમમાં ભારતીય બાળકની વાત

આ આલબમમાં એક ભારતીય બાળકની વાત રજૂ કરાઈ છે,  જે ઘરેથી નીકળી બજારમાં જાય છે તે દરમિયાન અનેક નવી વાતો અને શબ્દોના સંપર્કમાં આવે છે.

આ નવા સંપર્કોથી તેના મનમાં ઓળખ અને સંસ્કૃતિ વિશે પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. ત્યારે માતા તેના બાળકને આ પ્રશ્નોના જવાબ ગીત સ્વરૂપે આપે છે.

'ફાલુઝ બાઝાર' આલબમ સાથે માત્ર ફાલ્ગુની શાહ જ નહીં પણ તેમનો આખો પરિવાર જોડાયેલો છે.

આલબમમાં ફાલ્ગુનીનાં માતા કિશોરી દલાલ અને દીકરા નિશાદે ગીત ગાયાં છે, જ્યારે પતિ ગૌરવ શાહે સંગીત આપ્યું છે.

ફાલ્ગુનીનાં માતા અને પતિ શરૂઆતથી જ સંગીતક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલાં હતાં.

કિશોરીબહેન સુગમ સંગીતનાં જાણકાર છે, તો પતિ ગૌરવ શાહ મ્યુઝિક બૅન્ડ 'કરિશ્મા' સાથે જોડાયેલા છે.

ગૌરવનું આ બૅન્ડ અમેરિકાની એશિયન કૉમ્યુનિટીમાં ખાસ્સું લોકપ્રિય છે.

ફાલ્ગુનીનું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકાના ન્યૂ યૉર્કમાં રહેતા ચાર વર્ષના નિશાદે મમ્મી ફાલ્ગુનીને બાળસહજ પ્રશ્ન પૂછ્યા, 'મમ્મી, હળદરનો રંગ પીળો જ કેમ હોય છે?' અને  'હું શાળામાં અંગ્રેજી અને ઘરે ગુજરાતી ભાષા કેમ બોલું છું?'


સામગ્રી: મયુર વાઢેર

હું જ્યારે નાનો હતો ત્યારે મને ખબર નહોતી કે જાતિ શું હોય છે? પણ હું જે સરકારી શાળામાં ભણતો હતો ત્યાં મધ્યાહન ભોજનની બે પંગત બેસાડાતી.

એક વણકર, વાલ્મિકી, ચમાર, હાડી જેવા સમુદાયના વિદ્યાર્થીઓની અને બીજી ગામની અન્ય જાતિઓના વિદ્યાર્થીઓની.

જાતિવાદ સાથે પડેલો એ મારો પ્રથમ પનારો હતો. હું જેમજેમ મોટો થતો ગયો તેમતેમ જાતિગત ભેદભાવના અનુભવ વધતા ગયા.

મને એ સમજાતું ગયું કે કેમ લોકો મને અલગ સમજે છે. મારે કેમ બીજા લોકોથી દૂર રહેવાનું હોય છે.

પિતાનો અનુભવ

બાલુભાઈ વાઢેર અને પત્ની જયશ્રીબેન

જોકે, મારા પિતા આ વાત ક્યારનાય સમજી ગયા હતા. મારા પિતાએ એમના જીવનમાં ડગલેને પગલે જાતિવાદનો અનુભવ કર્યો છે.

આખરે એ એવા નિર્ણય પર આવ્યા કે તેમને જાતિવાદનો અનુભવ એટલા માટે કરવો પડે છે કારણ કે ઉજળિયાત હિંદુઓ તેમને હિંદુ નથી ગણતા.

તેમને વિચાર આવ્યો કે જો તેઓ હિંદુ ના હોય તો હિંદુ ધર્મમાં રહેવાનો શો ફાયદો?

બસ! મારા પિતાએ બાબા સાહેબ આંબેડકરે ચીંધેલા રસ્તે હિંદુ ધર્મ ત્યજીને બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવવાનું નક્કી કર્યું.

જે રીતે બાબા સાહેબ આંબેડકરે હિંદુ ધર્મ પ્રત્યેના આક્રોશના ભાગરૂપે મોટી સંખ્યામાં બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો હતો.

એ જ રીતે મારા પિતાએ પણ વર્ષ 2013માં જૂનાગઢમાં 80 હજાર દલિતો સાથે બુદ્ધનો ધર્મ અપનાવી લીધો.

શું તમે આ વાંચ્યું?

વર્ષ 2013માં મારા પિતાએ બૌદ્ધ ધર્મની દીક્ષા લીધી હતી.

મેં પિતાને તેમના બૌદ્ધ બનવાનો આશય અને બૌદ્ધ બન્યા પછી બીજા લોકોના તેમના પ્રત્યેના વલણ અંગે પૂછ્યું તો તો તેમણે કહ્યું:

“ડૉ. આંબેડકરની પ્રેરણાએ મને બૌદ્ધ બનવા માટે આકર્ષિત કર્યો છે. બૌદ્ધ બનવાથી બીજા લોકોના વલણમાં કોઈ જ બદલાવ આવ્યો નથી.”

“પણ, ધર્મ પરિવર્તનથી મને આત્મસંતોષ છે કે મેં એવા ધર્મનું શરણ લીધું છે, જેના સ્થાપક બુદ્ધે તેમના અનુયાયીઓને તર્ક અને વિવેકબુદ્ધીને આધારે જીવન વ્યતિત કરવાનો ઉપદેશ આપ્યો હતો.”

કેટલું બદલાયું જીવન?

ધર્મ બદલવાથી અમારા જીવનમાં કોઈ ખાસ ફેરફાર નથી આવ્યો. અમે બૌદ્ધ બન્યાના પાંચ વર્ષ પહેલાંથી જ અમારી જીવનશૈલી બદલી રહ્યા હતા.

મારા મમ્મી જયશ્રીબેન હિંદુ દેવી-દેવતાઓમાં માનતાં અને તેમની પૂજા પણ કરતાં. અમારા ઘરમાં ગણપતિ પણ સ્થાપિત હતા.

જોકે તેમને શ્રદ્ધાને બદલે તર્કથી વિચારવા માટે તૈયાર કરવામાં અમને પાંચ વર્ષ લાગ્યાં. એ પછી જ્યારે તેમણે તૈયારી બતાવી ત્યારે જ અમારા પરિવારે બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો.

બૌદ્ધ એ ધર્મ નથી,...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મારું નામ મયુર વાઢેર છે. હું ગુજરાતના કોડિનારમાં શિક્ષક તરીકે કામ કરું છું.


સામગ્રી: મલિક સજ્જાદ કાશ્મીરની ગ્રાફિક નવલકથાના લેખક છે. તેઓ 'ગ્રેટર કાશ્મીર' અખબારમાં કાર્ટૂન પણ બનાવે છે. સજ્જાદ 15 વર્ષના હતા ત્યારથી આ કામ કરતા આવ્યા છે.

પાંચ ઑગસ્ટ 2019ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરને લગતી બંધારણની કલમ 370 રદ કરી દીધા બાદ કાશ્મીરમાં તમામ પ્રકારે પ્રતિબંધ લગાવાયા છે.

આથી નવરાશનો સમય પસાર કરવા માટે મલિક સજ્જાદે ચાવી લટકાવવા માટેનું હેંગર બનાવ્યું. પોતાની ભત્રીજીઓ માટે કાગળમાંથી રમકડાં બનાવ્યાં.

એક દિવસ મલિક સજ્જાદના ભત્રીજાએ બટમાલૂમાં ઘરની ઉપર ડ્રોન ઊડતું જોયું. તેણે કાકાને કહ્યું કે આવું કોઈ ઊડતું રમકડું બનાવી આપો.

સાડા ત્રણ વર્ષના ભત્રીજાની માગણી પછી સજ્જાદે કાર્ડબોર્ડમાંથી એક હેલિકૉપ્ટર બનાવી આપ્યું. ત્રણ દિવસ તેમને રમકડાનું હેલિકૉપ્ટર બનાવતા થયા હતા.

સજ્જાદ કહે છે કે છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં તેમણે બસ આ પ્રકારના કામ જ કર્યા છે.

કાશ્મીરમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષની રાજકીય ચર્ચાથી દૂર આવા કલાકારો પોતાની રીતે દુનિયા સામે આ સંઘર્ષને રજૂ કરી રહ્યા છે.

હજી તો ઘણી તકલીફો ભોગવવાની છે...

મલિક સજ્જાદ કહે છે તેમની આ પ્રવૃત્તિઓ કાશ્મીરની સ્થિતિ અને કલાકારોનું રોજિંદું જીવન વ્યક્ત કરી રહી છે.

જોકે સજ્જાદે પોતે બનાવેલી ચાવીની ખૂંટીની તસવીર મોકલી નહીં. તેઓ મોકલી જ ના શક્યા, કેમ કે પાંચ ઑગસ્ટથી કાશ્મીરમાં ઇન્ટરનેટ બંધ છે.

સજ્જાને જૂન 2015માં મુન્નૂ એવા નામે ગ્રાફિક નવલકથા લખી હતી. ફોર્થ એસ્ટેટ નામના પ્રકાશકે તે છાપી હતી. મુન્નૂની કહાની કાશ્મીરીના એક કિશોરની છે, જે પોતાના નસીબનો માર્ગ જાતે કંડારવા માગે છે.

કાશ્મીરી હરણ હાંગુલ નામશેષ થવાને આરે છે, તેની વાત કહીને, તેને મનુષ્યના રૂપમાં પરિવર્તિત થતા બતાવીને તેમણે કાશ્મીરની સ્થિતિની વાત અભિવ્યક્ત કરી છે.

આ કથામાં હાંગુલ કાશ્મીરના આમજનતાના પ્રતીક તરીકે આવે છે. નવલકથામાં સજ્જાદે હાંગુલની સ્થિતિનો પ્રતીકાત્મક ઉપયોગ કરીને લોકોની માનસિક સ્થિતિ કેવી છે તે દર્શાવ્યું છે.

ત્યારપછી સજ્જાદ કાશ્મીરની બદલાયેલી સ્થિતિનું વિશ્લેષણ પૂર્ણ રીતે કરી શક્યા નથી.

કાશ્મીરની વર્તમાન સ્થિતિને કારણે તેઓ જે અનુભવોમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, તે એક કલાકાર તરીકે તેમને સ્પર્શ્યા વિના રહી શકે તેમ નથી.

સજ્જાદ કહે છે કે હજી પણ વધારે તકલીફો ભોગવવી પડશે એમ લાગે છે. કદાચ હજીય વધારે ખરાબ સમય આવવાનો છે.

આ પ્રતિબંધો વચ્ચે એક શાદીનો પ્રસંગ યોજાયો હતો તેના વિશે પણ સજ્જાદે એક પ્રકાશક માટે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"મેં ચાવી લટકાવવાનું એક હેંગર બનાવ્યું છે, તેની તસવીર તમને મોકલીશ."


સામગ્રી: મલેશિયન વડા પ્રધાન મહાતિર મોહમ્મદે જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો ખતમ કરવા અને NRC-CAA મુદ્દે ભારતની ટીકા કરી છે.

આ ઘટના બાદ ભારતે જવાબમાં મલેશિયા પાસેથી થતી પામ ઑઇલની આયાત પર લગભગ પ્રતિબંધ લાદી દીધો છે.

મલેશિયાએ ભારતના આ વલણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

પરંતુ વડા પ્રધાન મહાતિર મોહમ્મદે ફરી એક વાર કહ્યું છે કે ભલે તેમના દેશને આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડે, પરંતુ તેઓ 'અયોગ્ય વાતો' વિશે બોલતા રહેશે.

ભારત ખાદ્ય તેલનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે.

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સ પ્રમાણે ભારતીય વેપારીઓએ પાછલાં કેટલાક સમયથી મલેશિયામાંથી આયાત કરાતા પામ ઑઇલની આયાત નોંધનીય પ્રમાણમાં ઘટાડી છે.

નોંધનીય છે કે ઇન્ડોનેશિયા બાદ મલેશિયા દુનિયાનો બીજો સૌથી મોટો પામ ઑઇલનો ઉત્પાદનકર્તા અને નિકાસકર્તા દેશ છે.

તાજેતરમાં ભારત અને સાઉદી અરેબિયા સતત મહાતિરના નિશાન પર છે.

નોંધનીય છે કે આ અગાઉ પણ મલેશિયાના વડા પ્રધાન મહાતિર મોહમ્મદ કાશ્મીર અંગે કેટલીક આપત્તિજનક ટિપ્પણીઓ કરી ચૂક્યા છે.

ભારતના આ પગલાના કારણે મલેશિયાને મોટું આર્થિક નુકસાન થવાનું અનુમાન છે.

મહાતિરે ભારતના પગલા અંગે કોઈ સમાધાન શોધવાની વાત કરી છે.

મહાતિરે પત્રકારોને કહ્યું, "ભારત પામ ઑઇલનો મોટો વપરાશકાર અને ખરીદી કરનાર દેશ હોવાના કારણે આ પ્રતિબંધ ચિંતાજનક છે."

"પરંતુ બીજી બાજુ જો કંઈ ખોટું થઈ રહ્યું હોય તો આપણે એ અંગે સ્પષ્ટતા જાળવવાની જરૂર છે. અમે ખોટી વાતને ખોટી જ ગણાવીશું."

"જો અમે આ મુદ્દે ફાયદા અંગે વિચારીને ચુપ રહીશું તો પરિસ્થિતિ ખોટી દિશા તરફ જઈ શકે છે."

"પછી અમે પણ આવું કશુંક ખોટું કરવાનું શરૂ કરી દઈશું અને બીજાની આવી હરકતો પણ સહન કરતા રહીશું."

મલેશિયાના સ્થાને ઇન્ડોનેશિયા પાસેથી ખરીદી

ભારત સરકારે પોતાના વેપારીઓને બિનસત્તાવાર સૂચના આપી હતી કે તેમણે મલેશિયા પાસેથી પામ ઑઇલની આયાત કરવાનું ટાળવું.

ભારતીય કારોબારી હવે મલેશિયાના સ્થાને ઇન્ડોનેશિયા પાસેથી પ્રતિ ટન 10 ડૉલરની કિંમતે પામ ઑઇલ ખરીદી રહ્યા છે.

જોકે, આ મામલે ભારતના વિદેશમંત્રાલયે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે પામ ઑઇલની ખરીદીને કોઈ ખાસ દેશ સાથે સાંકળીને ન જોવી જોઈએ.

આ નિવેદનમાં કહેવાયું હતું કે, "કોઈ પણ પ્રકારનો કારોબાર બે દેશો વચ્ચેના સંબંધો પર આધારિત હોય છે."

પરંતુ અહીં નોંધનીય બાબત એ છે કે વર્ષ 2019માં ભારત મલેશિયાના પામ ઑઇલની સૌથી વધુ પ્રમાણમાં ખરીદી કરનાર દેશ હતો.

2019માં ભારતે મલેશિયા પાસેથી 40.4 લાખ ટન પામ ઑઇલની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પહેલાં કાશ્મીર અને પછી NRC-CAA મુદ્દે મલેશિયા અને ભારત વચ્ચે શરૂ થયેલું ઘર્ષણ હાલ વધતું જોવા મળી રહ્યું છે.


સામગ્રી: મલેશિયાના વડા પ્રધાન મહાતિર મોહમ્મદ કાશ્મીર અને નવા નાગરિકતા સંશોધન કાયદા પર મોદી સરકારની ટીકા કરતા હોવાથી બંને દેશોના સબંધ બગડી ગયા છે.

પામની ખેતીમાં ક્યારેક તેમને પોતાનું ભવિષ્ય નજરે પડતું હતું. પરંતુ ભારત સાથે મલેશિયાના સબંધો બગડતા તેમના જીવનમાં અસ્થિરતા પેદા થઈ ગઈ છે.

કુઆલાલમ્પુરમાં ભારતીય મૂળના વેપારી વી.કે. રેગુ કહે છે, "અમને ભારતમાંથી બે અબજ રિંગ્ગિટનો પામ ઑઇલનો ઑર્ડર મળ્યો હતો. ભારતની પ્રતિક્રિયાની અમારા જેવા લોકો પર ઘેરી અસર પડી છે. પામ ઑઇલની નિકાસ સાથે જોડાએલા લગભગ તમામ નાના-મોટા વેપારીઓ પ્રભાવિત થયા છે."

BBCISWOTY માટે વોટિંગ કરવા અહીં ક્લિક કરો

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મલેશિયા અને ભારત બંને દેશોના સબંધો શરૂઆતથી સારા હતા છે પણ હવે બંને દેશોના સબંધો વણસી રહ્યા છે અને તેને કારણે મલેશિયામાં રહેતાં ભારતીયો ખૂબ જ હેરાન પરેશાન થઈ રહ્યા છે.


સામગ્રી: મલેશિયામાં એક નીતિ હતી કે ખ્રિસ્તીઓ પ્રાર્થનામાં 'અલ્લાહ' શબ્દ નહોતા વાપરી શકતા. પણ દાયકાઓ લાંબી કાનૂની લડત બાદ આખરે હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે.

ખ્રિસ્તી સમુદાયની એક વ્યક્તિ પાસેથી કેટલીક સામગ્રી જપ્ત કરાઈ હતી જેમાં 'અલ્લાહ' શબ્દ પણ સામેલ હતો. તેમણે બાદમાં કોર્ટમાં લડત ચલાવી હતી.

મલેશિયામાં બિન-મુસ્લિમ લોકો આ શબ્દ વાપરતા હતા તે મુદ્દે હિંસા અને તણાવના બનાવો પણ નોંધાયા હતા.

મલેશિયામાં બે તૃતિયાંશ વસતિ મુસ્લિમોની છે પણ ખ્રિસ્તીઓ પણ મોટા પ્રમાણમાં છે.

ખ્રિસ્તી સમુદાયોની દલીલ છે કે તેઓ અરબીમાંથી મલયમાં પ્રવેશેલા 'અલ્લાહ' શબ્દનો ઉપયોગ કરે છે. તેમનું કહેવું છે કે તેઓ સદીઓથી તેમના ઈશ્વરની આરાધના માટે આ શબ્દ વાપરે છે જેથી આ નીતિ તેમના અધિકારોનું હનન કરે છે.

મલેશિયાનું બંધારણ ધાર્મિક સ્વતંત્રતાની ખાતરી આપે છે પણ તાજેતરના વર્ષોમાં ધાર્મિક તણાવની ઘટનાઓ બનતી રહી છે.

'ગેરકાનૂની અને ગેરબંધારણીય'

વર્ષ 2008માં મલેશિયાના અધિકારીઓએ એક ખ્રિસ્તી વ્યક્તિ જીલ આયર્લૅન્ડ લૉરેન્સ બિલ પાસેથી ઍરપૉર્ટ પર મલય ભાષાની કૉમ્પેક્ટ ડિસ્ક (સીડી) જપ્ત કરી હતી, જેમાં ડિસ્કના રૅકર્ડિંગના ટાઇટલમાં 'અલ્લાહ' શબ્દ વાપરવામાં આવ્યો હતો.

પછી વર્ષ 1986માં બિલે ખ્રિસ્તીઓ પ્રકાશનોમાં આ શબ્દ નથી વાપરી શકતા તેના સામે કાયદાકીય લડતની શરૂઆત કરી.

એક દાયકાથી વધુ સમય બાદ કુઆલા લૂમ્પુર હાઈકોર્ટે નિર્ણય સંભળાવ્યો છે કે ધાર્મિક આસ્થાના આધારે ભેદભાવ ન થાય એ જીલ આયર્લૅન્ડ લૉરેન્સ બિલનો અધિકાર છે.

પોતાના ચુકાદામાં જસ્ટિસ નૂર બીએ કહ્યું, 'અલ્લાહની સાથે સાથે અન્ય ત્રણ શબ્દો, કાબા (મક્કામાં ઇસ્લામનું સૌથી પવિત્ર સ્થળ), બૈતુલા (ખુદાનું ઘર), સોલત (પ્રાર્થના)નો પણ ખ્રિસ્તીઓ ઉપયોગ કરી શકે છે.'

જસ્ટિસ નૂર બીએ કહ્યું કે આ ચાર શબ્દો પરની રોક ગેરકાનૂની અને ગેરબંધારણીય હતી.

"પોતાનો ધર્મને પાળવા માટેની સ્વતંત્રતા હેઠળ ધાર્મિક સામગ્રી રાખવાનો અધિકાર પણ હોવો જોઈએ."

આ પહેલી વખત નથી જ્યારે મલેશિયન કોર્ટ 'અલ્લાહ' શબ્દના ઉપયોગ મામલે વિભાજિત જોવા મળી હોય.

એક અન્ય કેસમાં જેમાં સ્થાનિક કૅથલિક અખબાર - ધ હેરાલ્ડ - દ્વારા સરકાર સામે કેસ કરવામાં આવ્યો હતો. સરકારે તેમને એવું કહ્યું હતું કે તેઓ તેમની મલય ભાષાની આવૃત્તિમાં ખ્રિસ્તીઓના ઈશ્વરને સંબોધવા માટે 'અલ્લાહ' શબ્દ ન વાપરી શકે. જેને અખબારે કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.

વર્ષ 2009માં એક સ્થાનિકે કોર્ટે હેરાલ્ડના તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો હતો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઈશ્વરને પ્રાર્થના સમયેના સંબોધન વેળા 'અલ્લાહ' શબ્દોનો ઉપયોગ કરવા માટે મલેશિયાની કોર્ટે ખ્રિસ્તીઓને છૂટ આપી છે.


સામગ્રી: મલ્ટિનૅશનલ કંપનીઓએ અંગ્રેજીને પ્રોત્સાહન આપવામાં સૌથી અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો છે.

એટલે સુધી કે જે દેશોમાં અંગ્રેજી બોલવામાં નથી આવતી, ત્યાંના લોકો પણ એને શીખી રહ્યા છે. ખાસ કરીને યુવા પેઢીમાં તો અંગ્રેજી બોલવાનો શોખ ગાંડપણ જેવો છે.

ભારત જેવો દેશ જ્યાં ઓછેવત્તે અંશે દરેક રાજ્યની પોતાની ભાષા છે, ત્યાં પણ લોકો અંગ્રેજી વધુ પ્રમાણમાં બોલવા લાગ્યા છે. બલકે જે લોકો અંગ્રેજી નથી બોલી શકતા તેમને નિમ્ન સ્તરના સમજવામાં આવે છે.

એકવીસમી સદીની પેઢી અંગ્રેજી બોલવાને લીધે જ અગાઉની પેઢીઓની તુલનામાં કોઈ પણ દેશના લોકો સાથે સરળતાથી એકરૂપ થઈ જાય છે.

બ્રિટિશ કાઉન્સિલ અનુસાર વર્ષ 2020 સુધીમાં દુનિયાની ચોથા ભાગની વસ્તી અંગ્રેજીનો ભરપૂર ઉપયોગ કરવા માંડશે.

એક જમાનો હતો જ્યારે લોકો વિદેશ જઈને કામ કરવાને ખરાબ ગણતા હતા. લોકોની વિચારધારા રહેતી કે પોતાના જ દેશમાં પરિવારની પાસે રોજગારી મળવી એ સદનસીબ છે.

પરંતુ આજની પેઢીના વિચારો અલગ છે. તેઓ દુનિયાભરમાં જઈને કામ કરવા માટે તૈયાર છે. એવું ફક્ત પૈસા કમાવાના દૃષ્ટિકોણને લીધે નથી.

બલકે, આજની પેઢી વધુમાં વધુ લોકો સાથે હળવામળવા ઇચ્છે છે. દુનિયાને સમજવા ઇચ્છે છે.

વર્ષ 2017માં કરાવવામાં આવેલા ગ્લોબલ શેપર્સ વાર્ષિક સર્વે અનુસાર 18થી 35 વર્ષની ઉંમરના લગભગ 81 ટકા લોકો બીજા દેશમાં જઈને કામ કરવા ઇચ્છે છે.

આ સર્વે વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમે કરાવ્યો હતો અને આ સર્વે 180 દેશોમાં કરવામાં આવ્યો હતો.

આઈટી કન્સલ્ટન્ટ શ્રી કેસનકુર્થી દુબઈમાં નોકરી કરી રહ્યા છે. તેમણે સિંગાપોર, સ્ટૉકહોમ અને બ્રસેલ્સમાં કામ કર્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમના મુજબ જો કોઈ લાંબા સમય માટે વિદેશમાં રહેવા ઇચ્છે છે, તો એમના માટે જરૂરી છે કે તેઓ ત્યાંના વિસ્તારોમાં ફરે, સ્થાનિક લોકો સાથે હળવા-મળવાનું વધુ રાખે. ઉપરાંત ત્યાંના સંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં પણ ભાગ લે.

આ કામમાં એ દેશમાં અગાઉથી રહેતા વિદેશી લોકો પણ મદદ કરી શકે છે.

'લીડિંગ વિદ કલ્ચરલ ઇન્ટેલિજન્સ ધ ન્યૂ સિક્રેટ ટુ સક્સેસ'ના લેખક ડેવિડ લિવરમોરે લગભગ દસ વર્ષ સુધી 30 દેશોમાં કલ્ચરલ ઇન્ટેલિજન્સ ઉપર રીસર્ચ કર્યું છે. તેને તેમણે (CQ)નું નામ આપ્યું.

રિસર્ચ અનુસાર સ્થાનિક ભાષા શીખવાની પોતાની આગવી અગત્યતા છે. પરંતુ એનાથી વધુ અગત્યનું છે, ત્યાંના માહોલ સાથે તાલમેલ સાધવો.

લિવરમોર કહે છે કે કેટલાક દેશોની સ્થાનિક ભાષા શીખ્યા વગર કામ ચાલી શકે છે.

પરંતુ, કેટલીક જગ્યાઓ એવી છે જ્યાંની ભાષા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અંગ્રેજી આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષા છે. આ ભાષા આખી દુનિયાને એક સાથે જોડવાનું કામ કરે છે. જે લોકો વિદેશમાં નોકરી કરવા ઇચ્છે છે, એમને માટે તો અંગ્રેજી શીખવું એમ પણ જરૂરી છે.


સામગ્રી: મલ્લિકા તનેજા સ્ત્રીના દેહને સૌથી વધુ શક્તિશાળી શસ્ત્ર ગણે છે

રૂઢીચુસ્ત ભારતીય સમાજમાં આવી કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે, પણ નાટ્યલેખિકા અને અભિનેત્રી મલ્લિકા તનેજા તેમનાં શરીરને મહિલાઓની સમાનતાની લડાઈમાં સૌથી શક્તિશાળી શસ્ત્ર ગણે છે.

મલ્લિકા તનેજાએ આ બાબતે બીબીસીનાં આયેશા પરેરા સાથે વાતચીત કરી હતી.

મલ્લિકાએ કહ્યું હતું કે ''અનાવૃત અવસ્થામાં જાહેર સ્થળે મેં પહેલીવાર પર્ફોર્મ કર્યું ત્યારે બહુ મજા પડી હતી."

એ વખતે ત્યાં એક કેમેરામેન હતો. તમે એ પર્ફોર્મન્સનું ફૂટેજ નિહાળશો તો થોડો વિક્ષેપ દેખાશે.

તેનું કારણ એ છે કે સ્ટેજ પર પ્રકાશ ફેલાયો, ત્યારે કેમેરામેન આઘાતને કારણે સ્ટેજ પરથી પડી ગયો હતો અને ઓડિયન્સમાંથી કોઈએ 'અય્યો' એવો પોકાર કર્યો હતો.''

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

33 વર્ષનાં મલ્લિકાના નાટકની આ સૌથી વધારે ચર્ચાતી વાત છે, પણ તેઓ જણાવે છે કે નગ્નતા તેમના નાટકમાં મહત્ત્વની વાત નથી.

મહિલાઓના વસ્ત્રો અને જાતીય હિંસા

સ્ત્રીના વસ્ત્રો અને જાતીય હિંસા વચ્ચે કોઈ સંબંધ છે કે કેમ એવો સવાલ નાટકમાં કરવામાં આવ્યો છે

'થોડા ધ્યાન સે' નાટકનો હેતુ, મહિલાના વસ્ત્રોને જાતીય હિંસા સાથે ખરેખર કોઈ સંબંધ છે કે કેમ એ વિશે લોકોને વિચારતા કરવાનો છે.

કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં એક દેહ કેટલો પ્રભાવશાળી હોય છે, તેની આ એક અર્થમાં અભિવ્યક્તિ છે, જે મલ્લિકા માટે પ્રેરણારૂપ છે.

મલ્લિકાએ કહ્યું હતું કે ''લોકોનું આખું જૂથ વિખેરાઈ જાય અને દ્રઢ અભિપ્રાય ધરાવતી એક જ વ્યક્તિ ઊભી રહે તો શું થાય?

એકલી વ્યક્તિ ટોળાની વચ્ચે ઊભી રહીને ટોળાને અટકાવી શકે.

દાખલા તરીકે લોકોનું જૂથ એક દિશામાં દોડી રહ્યું હોય તો એમના પ્રવાહને વિખેરવા માટે એમના પૈકીની એક જ વ્યક્તિ અવળી દિશામાં દોડવા લાગે એ પૂરતું છે.''

નાટકના પહેલા દૃશ્યમાં મલ્લિકા નિર્વસ્ત્ર ઊભાં રહે છે અને એ જ અવસ્થામાં આઠ મિનિટ સુધી દર્શકોને નિહાળતાં રહે છે. આ દૃશ્ય ઉપરની વાતનું ઉદાહરણ છે.

મલ્લિકાના જણાવ્યા મુજબ, છેલ્લા ચાર વર્ષ દરમિયાનના તેમના આવા દરેક પર્ફોર્મન્સ વખતે પહેલી આઠ મિનિટમાં સ્તબ્ધતા છવાઈ જાય છે.

એ મિનિટોમાં જ્યારે દર્શકો મલ્લિકાને અને મલ્લિકા દર્શકોને નિહાળતાં હોય છે.

એ સમયે પોતાનો દેહ સૌથી વધારે પ્રભાવશાળી હોવાની વાતથી મલ્લિકા વાકેફ હોય છે અને એ સાથે તેઓ નિઃસહાયતા પણ અનુભવે છે.

સ્ત્રીના દેહનો ભય કેમ?

ઘણા પુરુષો મલ્લિકા તનેજાના નાટકને આંખ ઉઘાડનારું ગણાવે છે

મલ્લિકાએ કહ્યું હતું કે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કોઈ મહિલા એક પણ વસ્ત્ર પહેર્યા વિના મંચ પર તેના પર્ફોર્મન્સની શરૂઆત કરતી હોય એની કલ્પના કરો.


સામગ્રી: મળતી પ્રાથમિક માહિતી પ્રમાણે, ખાલિદ નવી દિલ્હીના કૉન્સ્ટિટ્યૂશન ક્લબની બહાર હતા ત્યારે બે શખ્સોએ તેમની ઉપર ફાયરિંગ કર્યું હતું.

આ ક્લબ દિલ્હીના રફી માર્ગ પર આવેલું છે. પાસે જ સંસદ ભવન આવેલું છે એટલે આ વિસ્તારને દિલ્હીના સુરક્ષિત વિસ્તારોમાંથી એક માનવામાં આવે છે.

ઉમર ખાલીદ કૉન્સ્ટિટ્યૂશન ક્લબ ખાતે ' Towards a Freedom Without F ear ' કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવાના હતા.

'હું ડરી ગયો'

પ્રત્યક્ષદર્શીઓના કહેવા પ્રમાણે, સફેદ શર્ટ પહેરેલા શખ્સે ઉમર ખાલિદને ધક્કો મારીને ફાયરિંગ કર્યું હતું. ઉમર પડી ગયા હોવાથી ગોળી તેમને વાગી ન હતી.

હુમલા બાદ ખાલિદે ક્વિન્ટને કહ્યું હતું, "જ્યારે તેણે મારી તરફ ગન તાકી તો હું ખૂબ જ ડરી ગયો હતો. ગૌરી લંકેશ સાથે જે કાંઈ થયું હતું, તે મને યાદ આવી ગયું."

આ અંગે દિલ્હી પોલીસ દ્વારા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે.

બીબીસી સંવાદદાતા ફૈઝલ મોહમ્મદ સાથે વાતચીતમાં દિલ્હી પોલીસના જેસીપી (જોઇન્ટ કમિશનર ઑફ પોલીસ) અજય ચૌધરી સાથે વાત કરી હતી. જેમાં ચૌધરીએ જણાવ્યું :

"પોલીસને ઘટનાસ્થળેથી પિસ્તોલ મળી આવી છે. કેટલા રાઉન્ડ ફાયરિંગ થયું હતું, તે અંગે તપાસ ચાલુ છે."

હુમલા સમયે ખાલિદ સૈફઈ પણ ઉમર ખાલિદ સાથે હતા. તેમણે કહ્યું કે બે રાઉન્ડ ફાયરિંગ થયું હતું. કોઈકે પાછળથી ઉમરને પકડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, ત્યારે અન્ય સાથીઓએ દરમિયાનગીરી કરી હતી. ઉમર ઘટનાસ્થળેથી નાસી છૂટવામાં સફળ રહ્યા હતા.

કોણ છે ઉમર ખાલિદ?

તા. નવમી ફેબ્રુઆરીના દિવસે જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીમાં કથિત રીતે ભારત-વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર થયા હતા.

સંસદ પર હુમલાના ગુનેગાર અફઝલ ગુરુને ફાંસી આપવાના વિરોધમાં આ કાર્યક્રમનું આયોજન થયું હતું.

ત્યારબાદ એક ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ સમિતિનું ગઠન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ સમિતિએ ઉમર ખાલિદ તથા અનિર્બાન ભટ્ટાચાર્યને યુનિવર્સિટીમાંથી હાંકી કાઢવાના આદેશ આપ્યા હતા.

એ સમયે ખાલિદ પીએચડીના છેલ્લા વર્ષમાં હતા. હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ યુનિવર્સિટીએ બંને વિદ્યાર્થીના સંશોધનપત્ર સ્વીકાર્યા હતા.

ખાલિદે દેશવિરોધી નારેબાજીના આરોપોને નકાર્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયનના પૂર્વ નેતા ઉમર ખાલિદ પર ગોળીબાર થયો છે, જેમાં તેમનો આબાદ બચાવ થયો છે.


સામગ્રી: મળતી માહિતી પ્રમાણે, ગામના માથાભારે શખ્સોએ બુધવારે માતા-પુત્રી સાથે દુષ્કર્મ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેનો બંનેએ પ્રતિકાર કર્યો હતો.

આથી તેમણે નાઈને બોલાવીને માતા-પુત્રીનું મુંડન કરાવી નાખ્યું હતું અને આ રીતે ખુલ્લા માથે તેમને આખા ગામમાં ફેરવ્યાં હતાં.

માતા-પુત્રીની ફરિયાદના આધારે પોલીસે ગ્રામ પંચાયતના બે વૉર્ડ પ્રતિનિધિ તથા સરપંચ સહિત સાતની સામે કેસ દાખલ કર્યો છે.

રાજ્યના મહિલા પંચે સમગ્ર ઘટનાક્રમની સ્વતઃ નોંધ લઈને તપાસ હાથ ધરી છે.

સરપંચ સહિત સાત આરોપી

ભગવાનપુર પોલીસ સ્ટેશનમાં 154/19 ક્રમાંકથી એફઆઈઆર (ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ) દાખલ કરવામાં આવી છે.

આરોપીઓમાં સરપંચ મોહમ્મદ અંસારી, મોહમ્મદ ખુર્શીદ, મોહમ્મદ શકીલ, મોહમ્મદ ઇશ્તેખાર, મોહમ્મદ શમશૂલ હક, મોહમ્મદ કલીમ તથા નાઈ દશરથ ઠાકુર સામે નામજોગ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી છે.

વૈશાલીના પોલીસ વડા માનવજીતસિંઘ ઢિલ્લોએ બીબીસીને જણાવ્યું, "પોલીસે પાંચ કલાકમાં શકીલ તથા નાઈકામ કરતા દશરથ ઠાકુરને ઝડપી લીધા છે."

"અન્ય આરોપીઓને ઝડપી લેવા માટે એએસપીના નેતૃત્વમાં વિશેષ ટીમનું ગઠન કરવામાં આવ્યું છે. જે ઠેર-ઠેર રેડ કરી રહી છે."

પોલીસને આશા છે કે ટૂંક સમયમાં તમામ આરોપીઓને ઝડપી લેવાશે.

ઢિલ્લોએ ઉમેર્યું હતું, "પીડિત માતા-પિતાના નિવેદન ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કૉડની ધારા 164 હેઠળ મૅજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ નોંધવામાં આવશે અને તેમની સરકારી હૉસ્પિટલમાં તબીબી તપાસ હાથ ધરાશે."

મહિલા પંચ ઘટનાસ્થળે

બીજી બાજુ, સમગ્ર ઘટનાક્રમની સ્વતઃ નોંધ લઈને રાજ્યના મહિલા પાંચનાં અધ્યક્ષા દિલમણિ મિશ્રાના નેતૃત્વમાં એક ટીમે ભગવાનપુરની મુલાકાત લીધી હતી.

મિશ્રાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "સમગ્ર ઘટના દુખદ છે. મેં પીડિતાઓની સાથે વાત કરી છે. અમારા પ્રયાસ છે રહેશે કે તેમને વહેલામાં વહેલી તકે ન્યાય મળે."

"પોલીસ અધિક્ષકે અમને ખાતરી આપી છે કે ટૂંક સમયમાં તમામ આરોપીઓને ઝડપી લેવામાં આવશે."

મિશ્રાના કહેવા પ્રમાણે, આ કેસ કેન્દ્રીય મહિલા પંચ સમક્ષ મોકલવામાં આવશે.

ભગવાનપુરના પોલીસ સ્ટેશનના પ્રભારી સંજય કુમારે બીબીસી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું:

"જે વિસ્તારમાં આ ઘટના ઘટી, ત્યાં મોટાભાગે મુસલમાનો રહે છે. એક નાઈને બાદ કરતા તમામ આરોપી મુસલમાન છે."

"આરોપીઓ મહિલાના પાડોશીઓ છે, બંને મહિલા તેમનાં ઘરોમાં એકલી રહે છે અને પરિવારના પુરુષો બહારગામ રહે છે."

વૈશાલીના ડિસ્ટ્રિક્ટ મૅજિસ્ટ્રેટ રાજીવ રોશને બીબીસી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું, "આ એક જઘન્ય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

બિહારની રાજધાની પટણાથી માત્ર 45 કિલોમિટર દૂર વૈશાલી જિલ્લામાં દુષ્કર્મના પ્રયાસનો વિરોધ કરવા બદલ માતા-પુત્રીનું મુંડન કરાવીને ગામમાં ફેરવવાની ઘટના નોંધાઈ છે.


સામગ્રી: મળતી માહિતી પ્રમાણે, શનિવારે મોડી રાત્રે સ્થાનિક યુવકોને અંદરથી અવાજ સંભળાયો હતો. જ્યારે તેઓ અંદર પ્રવેશ્યા અને જોયું તો ત્યાં મગર દેખાયો હતો.

લોકોએ આ ઘટનાને આસ્થા સાથે જોડી હતી અને સેંકડોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન માટે ઉમટી પડ્યા હતા.

જોકે, વન વિભાગના અધિકારીના કહેવા પ્રમાણે, આ વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં મગર જોવા મળે છે અને આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ 'અસામાન્ય' નથી.

મંદિરમાં મગર ઉશ્કેરાયો

સ્થાનિકોના જણાવ્યા પ્રમાણે કોઠંબા પાસે પાલામાં લગભગ 200 વર્ષ જૂનું ખોડિયાર માતાનું મંદિર આવેલું છે.

જ્યાં બે દિવસ અગાઉ જ ચોરી થઈ હતી. શનિવારે અંદરથી અવાજ આવતા સ્થાનિક યુવકોને ફરીથી ચોર પ્રવેશ્યા હોવાની શંકા ગઈ હતી.

યુવકોએ અંદર પ્રવેશીને જોયું તો મૂર્તિ પાસે 'ઘડિયાલ' પ્રજાતિનો મગર જોવા મળ્યો હતો.

ખોડિયાર માતાનું વાહન મગર હોવાથી આ વાત વાયુવેગે ફેલાઈ ગઈ હતી અને સેંકડોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આ પૌરાણિક મંદિરમાં મગરનાં 'દર્શન' કરવા માટે આવ્યા હતા.

લોકએ મગરને ઘી, અબીલ, ગુલાલ અને હાર સહિતની ચીજો ચડાવી અને આરતી કરી હતી. સેંકડો લોકોની ભીડ તથા પૂજા સામગ્રીને કારણે મગર ઉશ્કેરાઈ ગયો હતો.

ક્યાંથી આવ્યો મગર?

મંદિરમાં પ્રવેશ અંગે વન વિભાગને જાણ થઈ હતી, જેના પગલે લુણાવાડાના ઇન્ચાર્જ ફૉરેસ્ટ ઓફિસર રોહિત પટેલના નેતૃત્વમાં એક ટીમ મગરના રૅસ્ક્યૂ માટે પહોંચી હતી.

પટેલના કહેવા પ્રમાણે, "આ માદા મગર 'ઘડિયાલ' પ્રજાતિની હતી. લગભગ છ ફૂટની માદા મગરનું વજન અંદાજે 17 કિલોગ્રામ હતું."

વન વિભાગના અંદાજ મુજબ મગરની ઉંમર આશરે ત્રણ વર્ષ હશે. મંદિરની પાસે તળાવ આવેલું છે. મગર ત્યાંથી આવ્યો હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.

પટેલનું કહેવું છ કે 'આ વિસ્તારમાં આ રીતે મગરનું માનવસતિમાં આવી જવું 'અસામાન્ય' નથી.

તેમણે કહ્યું, સરેરાશ દર અઠવાડિયે એક મગરનું રૅસ્ક્યૂ હાથ ધરવામાં આવે છે, પરંતુ ખોડિયાર માતાના મંદિરમાં ચોરી બાદ મગરના પ્રવેશને કારણે લોકોએ સમગ્ર ઘટનાને આસ્થા સાથે જોડી હતી.'

મંદિર, મગર અને રૅસ્ક્યૂ

એક વ્યક્તિ જેમણે પોતાના બગીચામાં આપ્યું 40 કરતા વધારે મગરને જીવન

મગર આસ્થાનો વિષય હોવાથી વન વિભાગે બચાવ કામગીરીમાં સ્થાનિકોના વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

તેઓ મગરને મંદિરમાંથી બહાર કાઢવા દેવા તૈયાર ન હતા, પરંતુ લગભગ બે કલાકની વન વિભાગની સમજાવટના અંતે મંદિરથી લગભગ 100 મીટર દૂર આવેલા તળાવમાં મગરને છોડવા માટે સ્થાનિકો તૈયાર થયા હતા.

સ્થાનિકોના...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મહિસાગર જિલ્લાના કોઠંબાની પાસે આવેલા પાલા ગામે ખોડિયાર મંદિરમાં મગર પ્રવેશી ગયો હતો, જેના 'દર્શન' માટે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઊમટી પડ્યા હતા. લોકોની આસ્થાને કારણે મગરના રૅસ્ક્યૂ ઑપરેશનમાં અવરોધ ઊભો થયો હતો.


સામગ્રી: મળતી માહિતી મુજબ એક પોલીસ અધિકારી તેમના અન્ય એક સાથી સાથે ઉત્તર ક્વિન્સલેન્ડમાં પેટ્રોલિંગ પર નીકળ્યા હતા.

ત્યાં અચાનક તેમની સામે રસ્તા પર એક મોટો અજગર આવી ગયો હતો.

મોકો જોતા પોલીસે તુરંત જ અજગર સાથેની તસવીર કૅમેરામાં કેદ કરી લીધી હતી.

પોલીસે બીબીસીને જણાવ્યું, "અજગર લગભગ પાંચ મીટર લાંબો હતો."

ક્વિન્સલેન્ડ પોલીસે 11 ડિસેમ્બરે તેમના દરેક સોશિઅલ મીડિયા અકાઉન્ટ પર આ તસવીર પોસ્ટ કરી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

પોલીસ જણાવે છે કે ફોટો પોસ્ટ થયા બાદ તેને 2 મિલિયન વ્યૂઝ તેમજ 10 હજાર જેટલી કૉમેન્ટ્સ મળી છે.

પોસ્ટમાં લખવામાં આવ્યું હતું, "અમે કંટાળાજનક કામ નથી કરતા."

"એક શિફ્ટ દરમિયાન તમારી સામે શું આવી શકે છે તેના વિશે કોઈને ખબર નથી હોતી."

પોલીસના કહેવા મુજબ આ પોસ્ટ બાદ મોટી સંખ્યામાં લોકોએ પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

અજગર સાથે પોલીસના આ એન્કાઉન્ટરની ઘટના વુજુલ વુજુલની નજીક ઘટી હતી.

ઓસ્ટ્રેલિયાના પ્રાણીસંગ્રહાયલની માહિતી અનુસાર ઓસ્ટ્રેલિયાનો સૌથી લાંબો અજગર સ્ક્રબ પાઇથન છે. જે 7 મીટર જેટલી લંબાઈ ધરાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સોશિઅલ મીડિયા પર એક એન્કાઉન્ટર ખૂબ વાઇરલ થયું છે. આ એન્કાઉન્ટર કોઈ આરોપી અને પોલીસ વચ્ચે નહીં પણ એક અજગર અને પોલીસ વચ્ચે જોવા મળ્યું હતું.


સામગ્રી: મળતી માહિતી મુજબ ટ્રમ્પ અમદાવાદમાં માત્ર ત્રણ કલાક રોકવાના છે અને તેને લઈને શહેરના રસ્તાઓને ચોખ્ખાચણાક કરી દેવાયા છે.

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સને ગુજરાત સરકારના અધિકારીએ જણાવ્યું કે અમદાવાદમાં ટ્રમ્પ ત્રણ કલાક રોકાશે અને 85 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે.

અંદાજે 12 હજાર પોલીસ અધિકારી તહેનાત રહેશે અને તેમાં જ અડધી રકમ ખર્ચાઈ જશે.

સ્થાનિક મીડિયાના રિપોર્ટ પ્રમાણે ટ્રમ્પની મુલાકાત દરમિયાન થનારા સુશોભનમાં વપરાતાં ફૂલ પાછળ આશરે સાડા ત્રણ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ થવાનો છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અમદાવાદમાં દુનિયાના સૌથી મોટા ક્રિકેટ સ્ટેડિયમનું ઉદઘાટન કરશે.

રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ ટ્રમ્પ પહેલી વાર ભારત આવી રહ્યા છે. તેઓ અમદાવાદમાં આવેલા ગાંધીઆશ્રમની મુલાકાત લેવાના છે કે નહીં તે મુદ્દે હજી કોઈ સ્પષ્ટતાઓ નથી.

ટ્રમ્પ જે રસ્તેથી નીકળવાના છે ત્યાંના વિસ્તારમાં આવતી ઝૂંપડપટ્ટીને ઢાંકી દેવા માટે એક દીવાલ પણ ચણી દેવામાં આવી તે પણ વિવાદમાં છે.

તો તેમની આ મુલાકાત દરમિયાન કરાઈ રહેલા ખર્ચ મામલે પણ વિવાદ થઈ રહ્યો છે.

તો અગાઉ શિવસેનાના મુખપત્ર 'સામના'માં લેખ લખાયો હતો, જેમાં 'ગુજરાત મૉડલ'ની ઝાટકણી કઢાઈ હતી.

સામનામાં લખાયું હતું કે ટ્રમ્પથી ગરીબી છુપાવવા માટે 100 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરાઈ રહ્યો છે.

'સરકારે હિસાબ આપવો જોઈએ'

45 પરિવારોને જગ્યા ખાલી કરવા નોટિસ મળી છે.

ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા મનીષ દોશી બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહે છે કે, આ પ્રજાના પૈસાનો માત્ર વેડફાટ છે.

તેઓ કહે છે, "હું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મુલાકાતને આવકારું છે. પણ બેરોજગારી, આરોગ્યના પ્રશ્નો, ખેડૂતોની પણ સમસ્યા, કુપોષણની સમસ્યાથી ગુજરાત પીડાઈ રહ્યું છે- આવી સ્થિતિમાં આવો તામઝામ કરવાને બદલે આ પૈસા લોકોની સમસ્યાના નિવારણ માટે વાપરવા જોઈએ."

તેઓ કહે છે, "બે દેશના વડા મળે જ એક મોટી ઇવેન્ટ છે, પણ એના માટે આવા તામઝામની જરૂર નથી."

તો ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અને એનસીપીના નેતા શંકરસિંહ વાઘેલાએ પણ આ મુલાકાતની આકરી ટીકા કરી છે.

શંકરસિંહ વાઘેલા ફેસબુકમાં પોસ્ટ થયેલા વીડિયોમાં કહે છે, "હું ગુજરાત અને ભારત સરકારને વિનંતી કરું છું કે ટ્રમ્પની મુલાકાત પહેલાં અને પછી કેટલો થયો એની વિગત લોકો સામે મૂકવો જોઈએ."

"શું તમે ટ્રમ્પને માર્કેટિંગ માટે બોલાવો છો, ટ્રમ્પને અહીં બોલાવવાનું કોઈ કારણ ખરું, તમે ટ્રમ્પના પ્રચારક કેમ બનો છો એ મારી સમજણ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન મોદીની મુલાકાતને લઈને અમદાવાદમાં સજાવટ કરાઈ રહી છે.


સામગ્રી: મળીએ પાકિસ્તાનના પંજાબના ગુજરાંનવાલાનાં મહિલા ખેડૂતને જેઓ ડાંગરની પરાળ બાળીને વર્ષે હજારો રૂપિયાની કમાણી કરે છે.

સમીના બિનયામીન ડાંગરના પાકની લણણી માટે એક વિશિષ્ટ મશીનનો ઉપયોગ કરે છે. જે માત્ર ડાંગરના પાક માટે તૈયાર કરાયું છે.

આ મશીન એકદમ તળિયેથી ડાંગરના પાકની લણણી કરે છે. જેથી પાક લીધા બાદ ખેતર સાફ કરવા માટે તેને બાળવાની જરૂર નથી પડતી. અને ડાંગરનો વધેલો ભાગ જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે ખાતર તરીકે ઉપયોગી બને છે.

જુઓ, કેવી રીતે ખાસ મશીનના ઉપયોગથી આ મહિલા ખેડૂત ન માત્ર માત્ર પ્રદૂષણ ઘટાડી રહ્યાં છે પરંતુ સાથોસાથ કમાણી પણ કરી રહ્યાં છે.

વીડિયો : ઉમર દરાઝ નાંગિયાના\ વકાસ અનવર

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ડાંગરની પરાળનો નિકાલ કરવાની આ પદ્ધતિ વર્ષોથી ચાલતી આવે છે. આ ધુમાડો ધુમ્મસને વધારતું પરિબળ પણ બની જાય છે. જે છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં વધતા હવાપ્રદૂષણ માટે જવાબદાર છે.


સામગ્રી: મવાદા અલ અદમ

22 વર્ષીય યુનિવર્સિટીનાં વિદ્યાર્થિનીને મવાદાને ઇજિપ્તના પારિવારિક મૂલ્યોના ઉલ્લંઘન માટે દોષી ઠેરવવામાં આવ્યાં છે.

ટિકટૉક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર મશહૂર ગીતો પર ફેશનેબલ કપડાં પહેરીને લિપ-સિંક કરીને નાચતાં વીડિયો પોસ્ટ કરવાને કારણે તેમની ગત વર્ષે મે મહિનામાં ધરપકડ કરાઈ હતી. તેમના વીડિયોઝને અભદ્ર માનવામાં આવ્યા હતા.

રહમાએ જણાવ્યું, "મારી માતા બહું મુશ્કેલીથી પથારીમાં બેઠાં થઈ શકે છે. તેઓ સતત રોતાં રહે છે. ઘણી વાર તે રાતે જાગી જાય છે અને પૂછે છે કે શું મવાદા ઘરે પરત આવી ગઈ છે."

'ટિકટૉકવાળી છોકરીઓ'

મવાદા એ પાંચ યુવા છોકરીઓમાં એક છે, જેમને એક જેવી જેલની સજા કરાઈ છે. આ સિવાય તેમના પર અંદાજે 20,000 ડૉલરનો દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો છે.

આ પાંચેયને ટિકટૉકવાળી છોકરીઓ કહેવાય છે. તેમાં એક અન્ય સોશિયલ મીડિયા સ્ટાર હનીન હોસામ પણ છે. બાકી ત્રણ છોકરીનાં નામ આપવામાં આવ્યાં નથી.

રહમાનું કહેવું છે કે તેમની બહેન ઘણી મશહૂર ફેશન બ્રાન્ડ્સ માટે સોશિયલ મીડિયામાં પર મૉડલિંગ કરતી હતી.

તેઓ કહે છે, "તે કેવળ બહુ મહત્ત્વાકાંક્ષી હતી. તે એક અદાકારા બનવા માગતી હતી."

એનજીઓ ઍમનેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ અનુસાર, આરોપ લગાડનારા અધિકારીઓએ સાબિતી તરીકે મવાદાના 17 ફોટોનો ઉપયોગ કર્યો અને જણાવ્યું કે આ ફોટો અભદ્ર છે. મવાદાનું કહેવું છે કે આ ફોટો તેમના ગત વર્ષે ચોરાયેલા ફોનથી લિક થયા હતા.

મવાદા કેમ?

મવાદા અલ અદમ

તેમનાં બહેન રહમા ગુસ્સામાં પૂછે છે, "એ જ કેમ? ઘણી અભિનેત્રીઓ સાવ ખુલ્લી રીતે કપડાં પહેરે છે. કોઈ તેમને અડતું પણ નથી."

તેમના વકીલ અહમદ બહકિરી અનુસાર, શરૂઆતનો નિર્ણય આવ્યા પછી મવાદા બેભાન થઈ ગઈ હતી.

તેઓ કહે છે, "જેલ કોઈ ઉપાય નથી. ભલે તેમના કેટલાક વીડિયો આપણા સામાજિક નિયમો અને પરંપરાઓની વિરુદ્ધ કેમ ન હોય. જેલથી અપરાધ પેદા થાય છે. અધિકારીઓએ પુનર્વાસ પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ."

અભિવ્યક્તિની આઝાદી

મવાદા અલ અદમ

ઇજિપ્ત મુસ્લિમ બહુમતીવાળો દેશ છે. અહીં રૂઢિવાદી સમાજ છે અને ઇજિપ્તના કેટલાક લોકો આ ટિકટૉક વીડિયોને અશ્લીલ માને છે.

બચાવ કરનારાઓના વ્યવહારને અયોગ્ય માનીને તેમની ટીકા કરાય છે. અન્ય લોકોનું કહેવું છે કે છોકરીઓ માત્ર મોજમસ્તી કરતી હતી અને તેમને જેલમાં ન મોકલવી જોઈએ.

માનવાધિકાર કાર્યકારોએ આ છોકરીઓને છોડવાની માગ કરી છે. તેમનું માનવું છે કે આ ધરપકડો અભિવ્યક્તિની આઝાદીને દબાવવાની દિશામાં ઉઠાવેલું વધુ એક પગલું છે અને તેના માધ્યમથી સરકાર ડિજિટલ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

હાલમાં જ બે વર્ષ માટે જેલમાં નાખી દીધેલા એક સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર મવાદા અલ અદમનાં બહેન રહમા કહે છે, "અમે બહું દુખી હતાં. તેણે કશું ખોટું કર્યું નથી. મારી બહેન કોઈ ગુનેગાર નથી. તે માત્ર મશહૂર થવા માગતી હતી."


સામગ્રી: મશરૂ એક ખાસ પ્રકારનું કાપડ છે જેમાં રેશમ અને સૂતર બેઉનો સમાવેશ થાય છે.

જોકે, દુર્ભાગ્યે ‘પાટણનાં પટોળાં’ની જેમ જ ‘મશરૂ’નું કાપડ બનાવવાનો ઉદ્યોગ પણ પોતાનું અસ્તિત્વ ગુમાવી રહ્યો છે.

નવી પેઢીને મશરૂનું કાપડ બનાવવાના ઉદ્યોગમાં ખાસ રસ નથી.

જુઓ, ગુજરાતની પ્રખ્યાત મશરૂકળાના વિસરાઈ રહેલા વારસા વિશે ગુજરાતીની આ ખાસ રજૂઆત.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતના પાટણ જિલ્લો જેટલો પ્રખ્યાત પટોળાં માટે છે તેટલી જ નામના તેને ત્યાંના મશરૂ કાપડને કારણે પણ તેને મળી છે.


સામગ્રી: મસૂદ અઝરને આતંકવાદી જાહેર કરવામાં આવ્યા છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘની યાદીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.

સહકાર બદલ તમામનો આભાર. આ સાથે જ તેમણે #Zerotolerance4Terrorism હૈશટૅગ પણ મૂક્યું હતું.

માર્ચ 2019માં મસૂદ અઝહરને 'આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદી' જાહેર કરવાનો પ્રસ્તાવ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં લાવવામાં આવ્યો હતો.

આ પ્રસ્તાવને અમેરિકા, ફ્રાંસ અને બ્રિટન જેવા દેશોનું સમર્થન મળ્યું હતું પણ ચીનના વીટોના કારણે આ પ્રસ્તાવ પસાર નહોતો થઈ શક્યો.

પાકિસ્તાન વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ડૉ. મોહમ્મદ ફૈઝલે જણાવ્યું, "કાશ્મીરીઓની આઝાદી માટેની લડત તથા પુલવામા હુમલામાં ભૂમિકાના રાજકીય સંદર્ભોને દૂર કરાયા બાદ તેમના (મસૂદ અઝહર) પર પ્રતિબંધ લગાવવાની સહમતી સાધવામાં આવી છે."

"આને ભારતના 'વિજય' તરીકે દર્શાવવા જે વાર્તા ઘડાઈ રહી છે તે સંપૂર્ણ રીતે ખોટી અને પાયાવિહોણી છે. વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે કોઈ પણ પ્રતિબંધિત સંગઠન કે તેની સાથે સંબંધ ધરાવનાર માટે પાકિસ્તાનમાં કોઈ સ્થાન નથી."

જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, યૂએનની નિષેધ યાદીમાં નામ આવવાથી મસૂદ અઝહરને ખાસ કોઈ ફેર નહીં પડે, કારણ કે તેઓ વિદેશ પ્રવાસ ખેડતા નથી તથા તેમના સંગઠનને વિદેશથી ફંડ મળતું નથી.

પરંતુ વર્તમાન ચૂંટણીપ્રચાર અભિયાનમાં તે ચોક્કસથી મુદ્દો બનશે. આ સિવાય ભારત અને ચીનના કૂટનીતિક સંબંધોમાં ઉષ્મા આવશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે તા. 14મી ફેબ્રુઆરીએ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પુલવામા ખાતે ઉગ્રપંથી હુમલો થયો હતો, જેમાં સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સના 40થી વધુ જવાનનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ભારતે 26મી ફેબ્રુઆરીએ બાલાકોટ ખાતે હવાઈ હુમલો કરીને ત્યાં જૈશ-એ-મોહમ્મદના કથિત ઉગ્રવાદી તાલીમ કેન્દ્રને ટાર્ગેટ કર્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

જૈશ-એ-મોહમ્મદ પ્રમુખ મસૂદ અઝહરને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં 'આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદી' જાહેર કરવાના ભારતના અભિયાનને સફળતા મળી છે. આ અંગેની જાહેરાત કરતા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘ ખાતે ભારતના કાયમી ઍમ્બૅસેડર સૈયદ અકબરુદ્દીને ટ્વિટર ઉપર લખ્યું કે નાના-મોટા તમામ એક થયા છે.


સામગ્રી: મસ્જિદ અલ-હરમ ઇસ્લામની સૌથી વધુ પવિત્ર મસ્જિદ છે

આ એ ઘટના હતી, જેમાં સલાફી જૂથે ઇસ્લામની સૌથી પવિત્ર જગ્યા મક્કાની મસ્જિદને પોતાના કબજામાં લઈ લીધી હતી.

આ ઘટનામાં સેંકડો લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.

20 નવેમ્બર, 1979 ઇસ્લામિક કેલેન્ડર મુજબ વર્ષ 1400ની પહેલી તારીખ હતી.

એ દિવસે મક્કા મસ્જિદમાં દેશ-વિદેશથી આવેલા હજારો હજ યાત્રીઓ સાંજના સમયની નમાઝની રાહ જોતા હતા.

આ મસ્જિદ ઇસ્લામની સૌથી પવિત્ર જગ્યા કાબાની આસપાસ બનેલી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શું થયું હતું એ દિવસે

જ્યારે નમાઝ સમાપ્ત થવા આવી ત્યારે સફેદ રંગના કપડાં પહેરેલાં લગભગ 200 લોકોએ ઑટોમૅટિક હથિયાર કાઢ્યાં.

આમાંથી કેટલાક ઈમામને ઘેરીને ઊભા રહી ગયા.

જેવી નમાઝ સમાપ્ત થઈ, તેમણે મસ્જિદના માઇકને પોતાના કબજામાં લઈ લીધું.

એ પછી માઇક દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી, "અમે માહદીના આગમનનું એલાન કરીએ છીએ, જે અન્યાય અને અત્યાચારોથી ભરેલી આ ધરતીમાં ન્યાય અને નિષ્પક્ષતા લાવશે."

ઇસ્લામિક માન્યતાઓ અનુસાર માહદી એવા ઉદ્ધારક છે, જે પ્રલય પહેલાં રાજ કરીને બુરાઈનો નાશ કરશે.

આ સાંભળીને લોકોને લાગ્યું કે આ પ્રલયના દિવસની શરૂઆત છે.

એ દરમિયાન ત્યાં હજ કરવા આવેલા એક યુવા મુસ્લિમ વિદ્યાર્થી પણ હતા.

તેમણે પોતાનો અનુભવ આ રીતે જણાવ્યો હતો, "પ્રાર્થના પછી કેટલાક લોકોએ માઇક્રોફોન કાઢ્યા અને બોલવાનું શરૂ કર્યું."

"તેમણે કહ્યું કે માહદી આવી ગયા છે. લોકો ખુશ હતા કે રક્ષક આવી ગયા છે. તેઓ ખુશીથી કહી રહ્યા હતા- અલ્લાહ હુ અકબર."

હુમલાખોરો કોણ હતા?

આ મસ્જિદ કાબાની આસપાસ બનેલી છે

આ હથિયારબંધ સમૂહ અત્યંત કટ્ટરપંથી સુન્ની મુસ્લિમ સલાફી હતા.

બદૂ મૂળના યુવા સાઉદી પ્રચારક જુહેમાન અલ-ઓતાયબી તેમનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા.

આ દરમિયાન મસ્જિદનાં સ્પીકરો ઉપરથી જાહેરાત કરવામાં આવી કે માહદી તેમની વચ્ચે હાજર છે.

આ મધ્યે યોદ્ધાઓના જૂથમાંથી એક વ્યક્તિ ભીડ તરફ આગળ વધી. આ વ્યક્તિ હતી-મોહમ્મદ અબ્દુલ્લા અલ-કહતાની.

મસ્જીદમાંથી કહેવામાં આવ્યું, આ જ છે માહદી જેમના આવવાની સહુ રાહ જોતા હતા.

ત્યારે જ સહુની સામે જુહેમાને પણ મોહમ્મદ અબ્દુલ્લા (કહેવાતા માહદી) તરફ સન્માન અદાયગી કરી જેથી લોકો પણ સન્માન વ્યક્ત કરે.

કબજો અને સંઘર્ષ

આ દરમિયાન અબ્દુલ મુને સુલ્તાન નામના એક અન્ય વિદ્યાર્થી, એ જોવા માટે મસ્જિદની અંદર દાખલ થયા કે આખરે શું થઈ રહ્યું છે.

તેમણેઅંદરની પરીસ્થિતિ કંઈક આવી રીતે જણાવી હતી, "લોકો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

40 વર્ષ પહેલાં નવેમ્બરના મહિનામાં સાઉદી અરેબિયાના ઇતિહાસમાં એક એવી ઘટના બની, જેણે 15 દિવસ સુધી ઇસ્લામને હલબલાવી મૂક્યો હતો.


સામગ્રી: મહંત યતિ નરસિંહાનંદ

વસ્તીના પહેલા મકાનની છત પર કેટલાક રૂમ બનેલા છે, જેમાં આસપાસના વિસ્તારમાં મજૂરી કરવા આવતાં અનેક લોકો ભાડે રહે છે.

આમાંથી એક રૂમ હબીબનો છે જ્યાં તેઓ પોતાના પરિવાર સાથે રહે છે.

રૂમના એક ખૂણામાં હબીબનો 14 વર્ષનો છોકરો આસિફ વાંસ અને દોરડાના બનેલા એક નાના ખાટલા પર સૂતેલો છે.

નીચે જમીન પર તેમનાં માતાપિતા અને નાના ભાઈ-બહેન બેસેલાં છે. આસિફના માથા પર પટ્ટી બાંધેલી છે અને ચાર દિવસ પહેલાં વાગેલી ઈજાના કારણે પીડામાં છે.

શુક્રવાર એટલે 11 માર્ચે ડાસનાના જ દેવી મંદિરમાં કથિત રીતે નળથી પાણી પીવાના કારણે મંદિરમાં રહેનારા શ્રૃંગીનંદન યાદવે આસિફને ન માત્ર બેરહમીથી માર્યો પરંતુ મારવાનો વીડિયો પણ વાઇરલ કર્યો હતો.

વાઇરલ વીડિયોને ધ્યાનમાં લઈને પોલીસે જાતે કેસ દાખલ કર્યો અને શ્રૃંગીનંદન યાદવની સાથે વીડિયો શૂટ કરનાર સાથી યુવક શિવાનંદની પણ ધરપકડ કરીને તેને જેલ મોકલી દીધો.

આસિફનું મેડિકલ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે પણ હાલ એક્સ રે અને અન્ય રિપોર્ટ મળ્યા નથી.

આસિફના ઘરથી મંદિરનું અંતર

આરોપી

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આસિફ ઘટના વિશે કંઈક આ પ્રકારની જાણકારી આપે છે, "હું ત્યાં ભંગાર વીણવા માટે ગયો હતો. મને તરસ લાગી હતી તો મંદિરમાં નળ જોઈને પાણી પીવા ગયો હતો. પહેલાં મને એક પંડિતજીએ બોલાવ્યો અને પૂછ્યું કે શું કરી રહ્યો છે. મેં કહ્યું કે પાણી પીવા માટે આવ્યો હતો. તો તેમણે કહ્યું કે ઠીક છે ચાલ્યો જા. હું બહાર જઈ રહ્યો હતો તો એક બીજા પંડિતજી આવ્યા અને તેમણે કહ્યું કે આવ તારો વીડિયો બનાવીશું."

"મને મારું નામ પૂછ્યું અને પિતાનું નામ પૂછ્યું. મેં જેવું નામ કહ્યું તો મને ગાળો આપીને મારવા લાગ્યા. એક ભાઈ આનો વીડિયો બનાવી રહ્યા હતા. બંને ખૂબ જ હટ્ટા-કટ્ટા હતા. મને ખૂબ માર્યો. મારા માથા પર પણ ઈજા પહોંચી અને હાથ મરોડી નાખ્યો. પછી વીડિયો બનાવનારે કહ્યું કે હવે છોડી દે નહીં તો મરી જશે."

આસિફના ઘરથી મંદિરનું અંતર બે કિલોમીટર દૂર છે.

આસિફનું કહેવું હતું કે તે એ બાજુ અનેક વખત ગયા છે અને ત્યાં પાણી પણ પીધું છે પરંતુ તે દિવસે ન જાણે કેમ તેમનું નામ પૂછવામાં આવ્યું અને પછી મારવામાં આવ્યો.

આસિફે પોતાના નવ ભાઈ-બહેનમાં ત્રીજા નંબર પર છે. તેમની બે મોટી બહેનોનાં લગ્ન થઈ ગયાં છે.

આસિફના પિતા હબીબ પણ મજૂરી કરે છે અને પરિવારની સાથે આ નાના રૂમમાં રહે છે.

સોશિયલ મીડિયા પર ઉત્તર પ્રદેશની ઘટનાની ટીકા

આસિફના ઘરથી મંદિરનું અંતર બે કિલોમીટર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગાઝિયાબાદના ડાસના વિસ્તારમાં એક ખુલ્લા નાળાની એક બાજુમાં કબ્રસ્તાન છે અને બીજી બાજુ વસતી.


સામગ્રી: મહત્ત્વની વાત એ છે કે પાકિસ્તાન અને ભારત એમ બેઉ સ્થળોએ અલગઅલગ કારણોથી એમનાં નિવેદન પર ચર્ચા થઈ રહી છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

મલાલાએ ટ્વિટર પર પોતાનું નિવેદન આપતાં લખ્યું છે કે, "કાશ્મીરના લોકો ત્યારથી સંઘર્ષમાં જીવી રહ્યા છે જ્યારે હું નાની હતી, જ્યારે મારાં માતા-પિતા નાના હતાં, જ્યારે દાદા-દાદી યુવાન હતાં. સાત દાયકા સુધી કાશ્મીરનાં બાળકો હિંસાની વચ્ચે મોટાં થયાં છે."

તેમણે આગળ લખ્યું છે કે, "આપણે સહન કરતાં રહેવાની કે એકબીજાને હાનિ પહોંચાડતાં રહેવાની કોઈ જરૂર નથી."

"આજે હું કાશ્મીરી બાળકો અને મહિલાઓ માટે ચિતિંત છું જેઓ હિંસાનો સૌથી વધુ ભોગ બની શકે છે અને આ સંઘર્ષમાં જેમને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચી શકે છે."

સાથે જ મલાલાએ નિવેદનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થી અને સંબંધિત અધિકારીઓ કાશ્મીરીઓની મદદ કરશે તેવી આશા વ્યક્ત કરી છે."

મલાલાના આ નિવેદન પર હકારાત્મક અને નકારાત્મક એમ બન્ને પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે. ભારત અને પાકિસ્તાનમાં અલગઅલગ રીતે લોકો તેમના નિવેદન પર વાત કરી રહ્યા છે.

પ્રશાંત પટેલ ઉમરાવે લખ્યું છે કે, બલૂચિસ્તાનના લોકો પણ ત્યારથી સંઘર્ષમાં જીવી રહ્યા છે જ્યારે તમે નાના હતાં, તમારાં માતા-પિતા નાના હતાં અને તમારાં દાદા-દાદી યુવાન હતાં.

તેવી જ રીતે પાકિસ્તાનમાં હિંદુ, ખ્રિસ્તી અને બૌદ્ધ જેવા લઘુમતી સમુદાયના લોકો પણ ત્યારથી પીડા સહન કરી રહ્યા છે અને હવે તો અંત તરફ છે.

તો માનક ગુપ્તાનું કહેવું છે કે મલાલા કાશ્મીરમાં ચાલી રહેલા પાકિસ્તાનપ્રેરિત ઉગ્રવાદ સામે એક પણ શબ્દ ન બોલ્યાં.

જેમણે પોતે ઉગ્રવાદનો સામનો કર્યો છે તેમનામાં ઉગ્રવાદ સામે બોલવા માટેની શક્તિ નથી. મલાલા તમે આદર ખોઈ બેઠાં.

આ સિવાય અંકિત જૈનનું કહેવું છે કે, તમે પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીમાં રહેતા હિંદુઓ અને ખ્રિસ્તીઓના અધિકાર માટે નથી બોલતાં.

તમે પાકિસ્તાની આર્મી દ્વારા જેમની હત્યા કરાય છે તેવા બલૂચ લોકો માટે નથી બોલતાં. તમે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરના લોકોના માનવાધિકાર માટે નથી બોલતાં.

મલાલા યુસુફઝાઈ તમે દંભી છો.

તારેક ફતેહે લખ્યું કે મલાલા બલૂચિસ્તાન માટે નથી બોલતાં તો તેનો દોષ તેમને ન આપો.

મેહવાશ ઐજાઝનું કહેવુ છે કે, 'તેઓ પાકિસ્તાન અને સમગ્ર વિશ્વમાં ચાલી રહેલા અન્યાય સામે નિયમિતરીતે બોલતાં રહે છે.

સત્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરો, અનુકૂળતાભર્યા બહાનાં પર નહીં.'

પાકિસ્તાનમાં પણ અનેક લોકો મલાલાએ પોતાનાં નિવેદનમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370ની જોગવાઈઓ હટાવી લેવાના ભારત સરકારના નિર્ણયની ચર્ચા આંતરરાષ્ટ્રીય ફલક પર પણ થઈ રહી છે. યુએનનાં શાંતિદૂત અને નોબેલથી સન્માનિત મલાલા યુસુફઝાઈએ પણ આ મામલે પોતાનું નિવેદન આપ્યું છે, જેને લઈને સોશિયલ મીડિયામાં ઘણા પ્રતિભાવો આવી રહ્યા છે.