સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

અમદાવાદના જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી રાકેશ વ્યાસે બહાર પાડેલા પરિપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના જન્મદિવસને શાળામાં ઊજવવો અને તેમાં 370ની કલમ તથા આર્ટિકલ 35A અંગે વાત કરવી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો જન્મદિવસ 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ છે. એ સમયે ગુજરાતમાં તેની ઉજવણી થવાની છે.

આ પરિપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સરકારી ગ્રાન્ટ લેતી શાળાઓ અને ગ્રાન્ટ ન લેતી હોય તેવી શાળાઓએ પણ કાર્યક્રમો આયોજિત કરવા.

તેમાં જણાવ્યા મુજબ માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં 370 અને 35A અંગે વકતૃત્વ સ્પર્ધાઓ રાખવી, નિબંધ સ્પર્ધા રાખવી તથા નિષ્ણાતોનાં ભાષણ પણ રાખવાં.

ઉપરાંત તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દરેક શાળાઓએ આયોજિત કરેલા કાર્યક્રમની તસવીરો શિક્ષણ નિયામકને મોકલી દેવી.

પરિપત્ર પાછળનો ઉદ્દેશ શું છે?

જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીએ બહાર પાડેલો પરિપત્ર

અમદાવાદના જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી રાકેશ વ્યાસે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે આ પરિપત્રમાં કંઈ ખોટું નથી.

તેમણે કહ્યું, "અમે જ કાર્યક્રમ કરવાની વાત કરી છે તેમાં કંઈ ખોટું નથી. દર વખતે શાળાઓમાં ચર્ચાતા વિષયો પર વાત થતી હોય છે."

"હાલના સમયમાં કલમ 370 અને 35A ચર્ચાતો મુદ્દો છે, દરેક ચર્ચાતા મુદ્દાની પ્રાર્થનામાં ચર્ચા થતી હોય છે."

"જેમાં આવા નિર્ણયો કોણ લઈ શકે, રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકાર આવી બાબતો વિશે વિદ્યાર્થીઓમાં જાગૃતિ આવે તે માટેનો આ પ્રયાસ."

વ્યાસના કહેવા પ્રમાણે આવનારા સમયમાં પાઠ્યપુસ્તકોમાં પણ ફેરફારો કરવા પડશે. હાલ જે 29 રાજ્યો લખાય છે, તેને હવે 28 કરવાં પડશે. જ્યારે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો 7 હતા તે હવે 8 થશે.

તેમણે કહ્યું, "આ અંગે વિદ્યાર્થીઓને માહિતી મળે તે માટે 17 સપ્ટેમ્બરે પ્રાર્થનામાં આવા કાર્યક્રમ રાખવાનું નક્કી થયું છે."

"17મી સપ્ટેમ્બરના આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ રાજકીય નથી પરંતુ વડા પ્રધાન અને સંસદ સાથે બાળકોને જોડી શકાય એ અંગેનો છે."

'રાજકીય છાપ ઊભી કરવાનો પ્રયત્ન'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીની વાત સાથે કેટલાક લોકો સહમત થતા નથી અને તેમાંના એક છે ભાવનગર યુનિવર્સિટીના ભૂતપૂર્વ કુલપતિ વિદ્યુત જોશી.

જોશીના કહેવા પ્રમાણે બાળકોને જ્ઞાન આપવા વડા પ્રધાનનો જન્મદિવસ પસંદ કરવામાં આવ્યો છે. બીજી વાત એ છે કે કલમ 370 નાબૂદ થઈ નથી, તેના અનુચ્છેદ નાબૂદ થયા છે.

તેઓ કહે છે, "આ એક રાજકીય સ્ટંટ છે. તમે બંધારણ જાણતા હોવ અને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં કલમ 370 અને આર્ટિકલ 35A પરનો એક સરકારી પત્ર ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

અરજદારોને માહિતી મેળવવાના અધિકારથી વંચિત કરવાનો આદેશ પણ કરાયો હતો, જે બાદ રાજ્યના RTI ઍક્ટિવિસ્ટ અને સિવિલ સોસાયટીના સભ્યોએ રોષ વ્યક્ત કરી, હુકમો તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવાની માગ કરી હતી.

હવે રાજ્યમાં RTIના કાયદાની મજબૂતી પર વધુ એક પ્રહાર કરવામાં આવ્યો છે. અન્ય એક કિસ્સામાં બનાસકાંઠાના જિલ્લા વિકાસ અધિકારી અજય દહીયા દ્વારા માહિતી અધિકાર અંતર્ગત કરાતી અરજીઓના નિકાલ માટે માહિતી અધિકારીને વિશાળ સત્તાઓ આપતો પરિપત્ર જારી કર્યો છે.

આ પરિપત્રમાં માહિતીના અધિકારને કથિતપણે બાધિત કરતા પાંચ મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

RTI કર્મશીલો અને સિવિલ સોસાયટીના લોકોએ ડર વ્યક્ત કર્યો છે કે આ ઉદાહરણોનો ઉપયોગ રાજ્યમાં માહિતીના અધિકારના કાયદાને વધુ દુર્બળ બનાવવા માટે થશે.

પરિપત્રમાં શું હતું?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

બનાસકાંઠા જિલ્લા વિકાસ અધિકારીની કચેરી દ્વારા પરિપત્રમાં માહિતી અધિકારના કાયદાને લગતા 27 મુદ્દા નોંધવામાં આવ્યા છે.

જે પૈકી પાંચ જોગવાઈઓ બાબતે RTI ઍક્ટિવિસ્ટોને વાંધો પડ્યો છે, જેમાંથી પ્રથમ એ છે કેમાહિતી અધિકારના કાયદાનો ઉપયોગ બદલો લેવાની ભાવના સાથે અરજદારે કરેલ હશે તો જાહેર માહિતી અધિકારી આવી અરજીનો જવાબ આપવાનું નકારી શકે છે.

બીજા મુદ્દા પ્રમાણે વ્યક્તિની આવક અંગેના રિટર્ન, સંપત્તિની ફાઇલો કાયદા મુજબ RTIના કાયદા મુજબ દિલ્હી હાઈકોર્ટની સંબંધિત પિટિશનના ચુકાદા મુજબ અંગત માહિતી ગણાતી હોઈ, આવી માહિતી અરજદારને માહિતી અધિકાર અધિનિયમ 2005ની કલમ 8 (1)(જે) મુજબ આપવાની રહેતી નથી.

ત્રીજા મુદ્દા અનુસાર અરજદાર દ્વારા સરકારી કર્મચારી કે અધિકારીને અપાયેલી યાદી, ઠપકો, કારણદર્શક નોટિસ, ચાર્જશીટ, સજા, ખાનગી અહેવાલ, ઇન્કમટૅક્સ/એસેટ/રોકાણો વગેરેની માહિતી સંબંધિત સુપ્રીમ કોર્ટ અને દિલ્હી હાઈકોર્ટની અરજીઓ અંગે અપાયેલ ચુકાદા આપવાનાં રહેતાં નથી.

ચોથા મુદ્દા મુજબ માહિતી મેળવવા માટે એક જાહેર સત્તામંડળને કરેલી અરજી પૈકી પોતાના વિભાગ સાથે સંબંધિત માહિતી પૂરી પાડવી અને બાકીની માહિતી માટે સંબંધિત જાહેર માહિતી અધિકારીને અલગ અરજી કરવા અરજદારને સલાહ આપવી.

પાંચમા મુદ્દા અનુસાર દરેક જાહેર માહિતી અધિકારીએ અરજદારને વધુમાં વધુ 200 પાનાંની મર્યાદામાં માહિતી પૂરી પાડવાની રહેશે.

વિપુલ પ્રમાણમાં માહિતી માગવામાં આવી હોય તેવા કિસ્સામાં અરજદારને પત્ર દ્વારા જાણ કરી રેકૉર્ડ નિરીક્ષણ કરાવી તેમને જોઈતી, તારવેલી માહિતી પૂરી પાડવાની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગત મહિને ગુજરાત રાજ્યના માહિતીપંચ દ્વારા બે જુદા-જુદા હુકમો થકી માહિતી માગનાર અરજદારો પર પાંચ વર્ષ અને આજીવન પ્રતિબંધ લાદવાની કઠોર કાર્યવાહી કરાઈ છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

અહીં તૃણમુલ કૉંગ્રેસ, ભાજપ તથા કૉંગ્રેસ-ડાબેરી પક્ષો અને ઇન્ડિયા સૅક્યુલર ફ્રન્ટની યુતિ વચ્ચે ત્રિપાંખિયો જંગ છે.

મમતા બેનરજીને આશા છે કે તેમનો પક્ષ સળંગ ત્રીજી વખત ચૂંટણી જીતવામાં સફળ રહેશે, જ્યારે ભાજપ અહીં પોતાનો ગઢ સ્થાપિત કરવા માગે છે.

294 ધારાસભ્યોવાળી વિધાનસભા માટે આઠ તબક્કામાં મતદાન યોજાશે અને બીજી મેના રોજ પરિણામ જાહેર થશે.

ચોથી મે સુધીમાં આગામી વિધાનસભાના ગઠનસંબંધિત સંપૂર્ણ કામગીરી પૂર્ણ કરી દેવાની રહેશે.

આગામી સમયમાં પશ્ચિમ બંગાળ ઉપરાંત આસામ, તામિલનાડુ, કેરળ અને પુડ્ડચેરી વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ યોજશે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં ત્રિપાંખિયો જંગ

પાંચ રાજ્યોમાંથી સૌથી વધુ 'હાઈ-વૉલ્ટેજ ડ્રામા' પશ્ચિમ બંગાળમાં જોવા મળી શકે છે. ગત બે વિધાનસભાથી અહીં મમતા બેનરજીના નેતૃત્વમાં ઑલ ઇન્ડિયા તૃણમુલ કૉંગ્રેસની સરકાર છે.

ગત વિધાનસભા બાદ મમતાએ સુભેન્દુ અધિકારી, મુકુલ રૉય અને દિનેશ ત્રિવેદી જેવા દિગ્ગજ નેતા ગુમાવ્યા છે.

જોકે, ભાજપે હજુ સુધી કોઈ પણ નેતાને મુખ્ય મંત્રીપદના ઉમેદવાર તરીકે પ્રૉજેક્ટ નથી કર્યા. નિષ્ણાતો માને છે કે આંતરિક સાઠમારીને ટાળવા માટે ભાજપ દ્વારા કોઈ ઉમેદવાર જાહેર પણ નહીં કરાય.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ, ભાજપના અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડા તથા કેન્દ્રીય મંત્રીઓના વારંવારના પશ્ચિમ બંગાળના પ્રવાસથી સ્પષ્ટ છે કે ભાજપ કોઈ કચાશ નથી છોડવા માગતો.

બીજી બાજુ, મમતા બેનરજીએ ચૂંટણીવ્યૂહના રચનાકાર પ્રશાંત કિશોરની મદદ લીધી છે, જેઓ 2012ની ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી તથા 2014ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન ભાજપ સાથે હતા. કિશોરનો દાવો છેકે ભાજપ ત્રણ આંકડા સુધી નહીં પહોંચી શકે.

કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ ખોરવાઈ ન જાય તે માટે સૅન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ, ઇન્ડો-તિબેટિયન પોલીસ ફોર્સ, સૅન્ટ્રલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સિક્યૉરિટી ફોર્સની ટુકડીઓને પશ્ચિમ બંગાળ મોકલવામાં આવી છે.

અહીં ટી.એમ.સી., કૉંગ્રેસ તથા ડાબેરીઓનું ગઠબંધન થયું નહોતું. મમતાને લાગે છે કે તેઓ ભાજપને પહોંચી વળવા માટે સક્ષમ છે.

કૉંગ્રેસ તથા ડાબેરીઓ સાથે અબ્બાસ સિદ્દિકી છે, જેઓ ફુરફુરા શરીફના પિરઝાદા છે અને તેમણે આઈ.એસ.એફ.ની સ્થાપના કરી છે. દક્ષિણ 24 પરગણા, ઉત્તર 24 પરગણા, હુગલી, હાવડા તથા બર્ધમાન જેવા લઘુમતી સમુદાયની બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં તેમની ખાસ્સી પકડ છે.

સિદ્દિકીનું કહેવું છે કે મમતા બેનરજીએ મુસલમાનો સાથે 'દગો' કર્યો છે, જ્યારે ભાજપ મમતા બેનરજી ઉપર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

માર્ચ-એપ્રિલ મહિના દરમિયાન પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાશે, જે ઑલ ઇન્ડિયા તૃણમૂલ કૉંગ્રેસનાં અધ્યક્ષા મમતા બેનરજીનું રાજકીય ભાવિ નક્કી કરશે. આ સાથે જ આ ચૂંટણી ભાજપના કેન્દ્રીય નેતૃત્વ માટે પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન પણ બની છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

અહેવાલ પ્રમાણે આ ઘટના અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલા તાલુકાના મેરિયાના ગામમાં ઘટી છે.

ગુજરાતના ગામડાંમાં હજી 'રામપતર' કે 'રામપત્ર'નામ નામે ઓળખાતી પ્રથા હજી ચાલે છે, એ વાત આ ઘટનાથી છતી થાય છે એવું અખબાર લખે છે.

અહેવાલ નોંધે છે કે આ મામલામાં કથિત રીતે 38 વર્ષીય સના ચૌહાણને પટેલ જ્ઞાતિના રાણા બોદાર દ્વારા માર મારવામાં આવ્યો છે.

એફઆઈઆરમાં સનાએ લખાવ્યું છે કે બોદારે તેમને બાંધકામ કરવા માટે ઘરે બોલાવ્યા હતા.

સનાએ લખાવ્યું છે, "હું તેમના ઘરે કામ કરવા માટે 15 અને 17મી જૂને ગયો હતો. મને રકાબીમાં ચા આપવામાં આવી હતી.  મેં ચા પીધા પછી રકાબી બોદારની રકાબીની ઉપર મૂકી દીધી હતી."

ફરિયાદમાં એવું પણ નોંધ્યું છે કે આ પછી રોષે ભરાયેલા બોદારે સનાને જ્ઞાતિ-સંબંધી ઉદ્ગારો કહ્યા હતા, આ પછી ભૂલ થઈ ગયાનું સનાએ કહેતાં જ રોષે ભરાયેલા બોદારે સના સાથે મારઝૂડ કરી હતી.

અહેવાલ નોંધે છે કે આ અગાઉ સનાનાં માતા અને પિતા પર પણ બે અલગ-અલગ મામલામાં હુમલો કરવાની ઘટનાઓ ઘટી છે.

અનલૉક-2 હેઠળ સરકાર વધુ છૂટછાટ આપશે?

'ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ પ્રમાણે વિવિધ વર્ગોના વધી રહેલા દબાણને પગલે ગુજરાત સરકાર લૉકડાઉન 2.0 અંતર્ગત પહેલી જુલાઈથી છૂટછાટ આપી શકે છે.

અહેવાલમાં નોંધ્યું છે કે રાજ્ય સરકાર પાસે અનેક રજૂઆતો આવી છે. જેમાં મુખ્ય માગ કરવામાં આવી છે કે રાત્રિ કર્ફ્યુના કલાકો ઘટાડીને દુકાનો અથવા મહેકમને વધારે કલાકો સુધી ખૂલી રાખવાની પરવાનગી આપવામાં આવે.

આ સંદર્ભે રેસ્ટોરાં, જીમ, દુકાનના સંચાલકોએ રજૂઆત કરી છે કે સાત વાગ્યા સુધી જ ખૂલું રાખવાનો સમય હોવાથી મુશ્કેલીઓ અને આર્થિક નુકસાન વેઠવાં પડી રહ્યાં છે.

આ મામલે સરકારી સૂત્રોને ટાંકતાં અખબાર લખે છે કે ધારાસભ્યો અને વેપારમંડળો પાસેથી સરકારને પ્રતિભાવ મળી રહ્યા છે. રાત્રિ કર્ફ્યુથી લોકોને પરેશાનીઓ વેઠવી પડી રહી છે. આ મામલે વિચારણા બાદ નિર્ણય લેવાશે.

પાકિસ્તાન હાઈકમિશનના સ્ટાફની સંખ્યા પર ભારતે 50 ટકાનો કાપ મૂક્યો

'એનડીટીવી ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ પ્રમાણે ભારતે નવી દિલ્હીસ્થિત પાકિસ્તાની હાઈ-કમિશનમાં 50 ટકા સ્ટાફ ઘટાડવા કહ્યું છે. આગામી સાત દિવસમાં આ નિર્ણય લાગુ કરાશે.

આ માટે ભારતે કહ્યું છે કે પાકિસ્તાન વિયેના કન્વેન્શનનું સતત ઉલ્લંઘન કરતું આવ્યું છે અને એથી આ નિર્ણય લેવામાં આવી રહ્યો છે.

અહેવાલમાં એવું પણ લખ્યું છે કે એક્ટિંગ હાઈકમિશનરને બોલાવીને આ મામલે ભારત દ્વારા જાણ કરાઈ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

'ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા 'માં પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતમાં પટેલ જ્ઞાતિના શખ્સે મૂકેલી રકાબી સાથે પોતાની રકાબી મૂકતાં દલિત શખ્સને માર મારવામાં આવ્યો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

અહેવાલ મુજબ અંતિમ યાદીમાં કારગિલ યુદ્ધમાં ભાગ લેનાર પૂર્વ સૈન્ય અધિકારી મોહમ્મદ સનાઉલ્લાહ, એઆઈયૂડીએફના ધારાસભ્ય અને એક પૂર્વ ધારાસભ્યનું નામ નથી.

આ ઉપરાંત આસામના કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય ઇલિયાસ અલીની દીકરીનું નામ પણ નથી.

ઉલ્લેખનીય છે કે શનિવારે અંતિમ યાદી જાહેર થયા બાદ સ્પષ્ટ થયું છે કે 19 લાખ લોકોનાં નામ આ યાદીમાં નથી.

કાશ્મીરમાં જનમત લેવામાં આવે - ઇસ્લામિક દેશો

ઇસ્લામિક દેશોના સમૂહ ઓઆઈસીએ એક નિવેદન જાહેર કરીને કહ્યું છે કે તેઓ કાશમીર પર નજર રાખી રહ્યા છે.

ઓઆઈસી એટલે કે ઑર્ગેનાઇઝેશન ઑફ ઇસ્લામિક કૉઓપરેશને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દેખરેખ હેઠળ કાશ્મીર મામલાના અંતિમ ઉકેલ તરીકે જનમત લેવો જોઈએ એમ પણ કહ્યું છે.

ઓઆઈસીએ ભારતપ્રશાસિત કાશ્મીરમાંથી કર્ફ્યૂ હઠાવવાની, કૉમ્યુનિકેશન સેવાઓ ચાલુ કરવાની પણ માગ કરી છે.

ઓઆઈસીએ કહ્યું કે કાશ્મીર મુદ્દાનું સમાધાન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘના પ્રસ્તાવો મુજબ જ થવું જોઈએ.

ઇમરાન ખાને કહ્યું NRC મોટી યોજનાનો હિસ્સો

શનિવારે એનઆરસીની અંતિમ યાદી જાહેર થયા બાદ આ મામલે રાજકીય પ્રતિક્રિયાનો સિલસિલો શરૂ થયો હતો.

એનઆરસી પર દેશમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે ત્યારે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને તેને મોટી યોજનાનો હિસ્સો ગણાવ્યો છે.

તેમણે ભારતીય મીડિયામાં આવી રહેલા એનઆરસીના સમાચારની લિંક શૅર કરીને લખ્યું કે ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં આવી રહેલા મુસલમાનોની નસલના સફાયાના અહેવાલો પર દુનિયામાં ચિંતા પેદા થવી જોઈએ.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે કાશ્મીર પર ગેરકાયદે કબજો કરવો એ મુસલમાનોને નિશાન બનાવવાની વ્યાપક નીતિનો હિસ્સો છે.

શશી થરૂર સામે હત્યાનો કેસ ચલાવવા માગ

પત્ની સુનંદા પુષ્કરના સંદિગ્ધ મૃત્યુ કેસમાં કૉંગ્રેસના સાંસદ શરી થરૂર સામે આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરવાનો અને ક્રૂરતા કરવાનો કેસ દાખલ કરેલો છે.

આ કેસમાં દિલ્હી પોલીસે અદાલતમાં શશી થરૂર સામે આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરવાનો કે હત્યાનો કેસ ચલાવવાની માગ કરી.

શશી થરૂરનાં પત્ની સુનંદા પુષ્કરનું દિલ્હીની એક હોટલમાં 2014માં શંકાસ્પદ સ્થિતિમાં મૃત્યુ થયું હતું અને એ કેસમાં તેઓ હાલ જામીન પર છે.

દિલ્હી પોલીસનું કહેવું છે કે પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટમાં હત્યાની સાબિતીઓ મળી છે. શશી થરૂર પહેલાંથી આરોપ ફગાવતા રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગઈકાલે શનિવારે જાહેર થયેલી નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીઝન(NRC)ની અંતિમ યાદીમાં કારગિલ યુદ્ધ લડનારા સૈનિક અને વર્તમાન તેમજ પૂર્વ ધારાસભ્યનું નામ નહીં હોવાનું એનડીટીવીનો અહેવાલ જણાવે છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

અહેવાલમાં લખવામાં આવ્યું છે કે મોટા ભાગના ખેડૂતોની પાસે લાંબી તલવાર, ખંજર અને યુદ્ધમાં ઉપયોગમાં લેવાની કુહાડીઓ હતી જે તેમનાં પારંપરિક હથિયાર છે. ખેડૂતોએ એ એક જમાનામાં મોઘલ શાસકોનું રહેઠાણ રહેલા લાલ કિલ્લા પર ચઢાઈ કરી હતી.

તેમણે વધુમાં લખ્યું છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે આ એક શરમજનક પ્રદર્શન હતું, જે એક રાષ્ટ્રીય દિવસે થયું હતું. મહામારી, આર્થિક મંદીની વચ્ચે ચાલી રહેલા આ પ્રદર્શને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વને પણ પડકાર ફેંક્યો છે.

અનેક જગ્યાઓ પર દૃશ્ય એવું હતું કે જ્યાં એક તરફ પોલીસ રાઇફલ લઈને ઉભી હતી અને બીજી તરફ ખેડૂતોના સમૂહ હતા. મોટા ભાગના ખેડૂતો પહેલાંથી નક્કી કરાયેલા માર્ગ પર ચાલી રહ્યા હતા, પરંતુ કેટલાક ખેડૂતો પોતાનાં ટૅક્ટરોની સાથે સુપ્રીમ કોર્ટના રસ્તે વધી ગયા, જેમને પોલીસે અનેક ટિયર ગૅસના સેલ છોડીને રોક્યા.

દિલ્હી : જ્યારે ખેડૂત આંદોલનકારીએ ઉગ્ર ભીડના સકંજામાંથી પોલીસકર્મીને બચાવ્યા

અહેવાલમાં ઉત્તર પ્રદેશથી આવેલા હેપ્પી શર્માને ટાંકીને લખવામાં આવ્યું છે, "એક વખત અમે દિલ્હીની અંદર આવી ગયા તો પછી અમે ત્યાં સુધી નથી જવાના, જ્યાં સુધી મોદી તે કાયદાઓને પરત ન લે."

બીજી તરફ ખેડૂત આંદોલનના નેતાઓમાં એક બલવીરસિંહ રાજેવાલને ટાંકીને આ રિપોર્ટમાં લખવામાં આવ્યું છે, "આ આંદોલનની ઓળખ શાંતિપૂર્ણ રહી છે. સરકાર અફવા ફેલાવી રહી છે, એજન્સીના લોકોને ગુમરાહ કર્યા છે. પરંતુ અમે શાંતિપૂર્ણ રહ્યા તો અમે જીતીશું પરંતુ હિંસા થઈ તો જીત મોદીની થશે."

અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકારે ટ્રૅક્ટર માર્ચને રોકવાના ભરપૂર પ્રયત્ન કર્યા, પરંતુ તે આમાં નિષ્ફળ ગઈ, આનાથી ખ્યાલ આવે છે કે ખેડૂતોનો સંઘર્ષ કેટલો મોટો છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પોતાના રાજકીય વિપક્ષને એક રીતે ખતમ કરીને સૌથી પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ બન્યા છે, પરંતુ ખેડૂતોએ તેની જરા પણ પરવા કરી નથી.

અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રાજધાની દિલ્હીમાં મંગળવારે તણાવનો માહોલ હતો, જ્યાં કેટલાક અધિકારીઓએ દાવો કર્યો હતો કે પ્રદર્શનકારીઓમાં ઉગ્રવાદી તત્ત્વો સામેલ હતાં.

'મોદી હવે અમને સાંભળશે'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ઑસ્ટ્રેલિયાના સિડની મૉર્નિગ હેરાલ્ડમાં છપાયેલા સમાચારમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે હજારોની સંખ્યામાં લોકો આ ઐતિહાસિક લાલ કિલ્લા પર પહોંચ્યા, જેના પરથી મોદી દર વર્ષે દેશને સંબોધિત કરે છે.

સમાચારમાં પંજાબના 55 વર્ષના ખેડૂત સુખદેવસિંહને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સે  પોતાના અહેવાલમાં લખ્યું છે કે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી રાજધાની દિલ્હીમાં એક બાજુ જ્યાં સૈન્યની ભવ્ય પરેડ જોઈ રહ્યા હતા, તેનાથી થોડે જ દૂર શહેરના અલગઅલગ વિસ્તારોમાં ઘર્ષણની તસવીરો જોવા મળી હતી.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ અહેવાલ અનુસાર અમદાવાદમાં 10,310 સીરમ સેમ્પલમાંથી કોરોના વાઇરસની પ્રતિરોધકતા 2,396 લોકોમાં જોવા મળી હતી એટલે સેરો પૉઝિટિવિટી 23.24 ટકા થાય છે.

આ ઉપરાંત કોરોના વાઇરસમાંથી સાજા થયેલા 40 ટકા દરદીઓમાં ઍન્ટિબૉડી લુપ્ત થયા છે, જેને ચિંતાની વાત માનવામાં આવી રહી છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને જણાવ્યું કે આ અગાઉ જૂન મહિનાના બીજા પખવાડિયામાં આશરે 30 હજાર લોકોનો સર્વે કર્યો હતો, જેમાં સેરો પૉઝિટિવ રેટ 17.61 ટકા મળ્યો હતો અને હાલ 23.24 ટકા જોવા મળ્યો છે. આમ 5.63 ટકા જેટલો વધારો જણાયો છે.

કૉર્પોરેશને જાહેર કરેલી પ્રેસ-રિલીઝમાં કહ્યું કે અગાઉના અભ્યાસ પછી દોઢ મહિનામાં સેરો-પૉઝિટિવિટીમાં માત્ર 5.63 ટકાનો વધારો અને તે પણ "અનલૉક"ના ગાળામાં થયેલ છે, જે ખૂબ જ ઓછો છે.

આ ઉપરાંત અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને કહ્યું કે લોકસમૂહ પ્રતિરોધકતા (હર્ડ ઇમ્યુનિટી) જેવું કાંઈ જણાયું નથી. લોકો હજુ પણ નવા સંક્રમણનો ખતરો ધરાવે છે અને આપણે આટલી ઓછી પ્રતિરોધકતા પર આધાર રાખી ન શકીએ. આથી કોરોનાની રસી ઉપલબ્ધ ન થયા ત્યાં સુધી સંક્રમણથી બચવા અસરકારક પગલાં લેવાં જોઈએ.

પૉઝિટવ કેસના સંપર્કમાં આવેલા લોકોનો સેરો-પૉઝિટિવિટી સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં 31.92 ટકા લોકો સેરો-પૉઝિટિવ આવ્યા હતા. જ્યારે 69 ટકા લોકોમાં આનો અભાવ જોવા મળ્યો હતો.

40 ટકા લોકોમાં ઍન્ટિ-બૉડી લુપ્ત

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના મેડિકલ ઑફિસર ભાવિન સોલંકીએ જણાવ્યું, "કૉર્પોરેશન દ્વારા ઍન્ટિ-બૉડીને લઈને એક સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં અગાઉ સંક્રમિત થયેલા 40 ટકા લોકોમાંથી ઍન્ટિ-બૉડી લુપ્ત થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે."

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "40 ટકા લોકોમાં ઍન્ટિ-બૉડી ન હોવાનું દર્શાવે છે કે તેમને ભવિષ્યમાં સંક્રમણની ફરી અસર થઈ શકે છે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આ બાબતે વધારે સર્વે કરવાની જરૂરિયાત જણાય છે.

ઝોન પ્રમાણેનો સેરો-પૉઝિટિવિટી દર

હર્ડ ઇમ્યુનિટી શું છે?

કોરોના વાઇરસ શું મચ્છર કરડવાથી પણ લાગી શકે છે?

જો કોઈ બીમારી વસતીના મોટા ભાગમાં ફેલાઈ જાય અને મનુષ્યની રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા એ બીમારીને રોકવામાં મદદ કરે તો લોકો બીમારીથી લડીને સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ થઈ જાય છે.

તેઓ એ બીમારીથી ઇમ્યુન થઈ જાય છે. એટલે કે તેમનામાં પ્રતિરક્ષાત્મક ગુણો વિકસિત થઈ જાય છે. તેમનામાં વાઇરસનો મુકાબલો કરવાથી લઈને સક્ષમ ઍન્ટિ બૉડીઝ તૈયાર થઈ જાય છે.

જેમજેમ વધારે લોકો ઇમ્યુન થતા જાય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને 15થી 29 ઑગસ્ટ દરમિયાન કરાયેલા સર્વેના અહેવાલને બુધવારે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં 10 હજાર લોકોના સૅમ્પલનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ અહેવાલ મુજબ ગુજરાત રાજયના ખેડૂત પરિવારો પૈકીના 43 ટકા ખેડૂતો દેવામાં છે.

અહેવાલ મુજબ, ગુજરાત રાજ્યમાં 58.72 લાખ ગ્રામીણ પરિવારોમાંથી 66.9 ટકા ખેતી સાથે જોડાયેલા છે.

આમ, રાજ્યમાં 39.31 લાખ ગ્રામીણો ખેતી સાથે સંકળાયેલા છે.

આંકડાઓને ચકાસતા જાણવા મળે છે કે 39.31 લાખ ખેડૂતોમાંથી 16.74 લાખ દેવામાં છે.

ખેડૂતોએ લીધેલું દેવું બે પ્રકારનું છે. આ દેવામાં પાક લૉન અને ટર્મ લૉનનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત સરકારના કૃષિ મંત્રાલયે જ્યારે આ અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો છે અને ગુજરાતના ખેડૂતોની મોટી માત્રા દેવામાં હોવાનું જાણવા મળે છે.

ત્યારે ગુજરાતમાં અને દેશમાં ખેતી તેમજ અર્થશાસ્ત્ર સાથે જોડાયેલ તજજ્ઞો આ અહેવાલને જુદી જુદી રીતે મૂલવે છે.

આ સ્થિતિનું કારણ શું ?

આ અહેવાલ મુજબ ગુજરાતના ખેડૂતોએ 54,277 કરોડ રૂપિયાનું દેવું લીધેલું છે.

આ દેવામાંથી 20,412 કરોડ રૂપિયાનું દેવું ટર્મ લૉન તરીકે લીધેલું છે.

આ લૉન ટ્રેક્ટર સહિત ખેતીને લગતાં ઓજાર અને યંત્રો ખરીદવા માટે લધેલી છે. લૉનમાંથી 5.43 લાખ ખેડૂત પરિવારોએ ટર્મ લોન લીધી હતી.

ગુજરાતના ખેડૂતોની આ સ્થિતિ માટે નિષ્ણાતોના મતે ત્રણ મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે.

ખેડૂતો દેવાદાર બન્યા તેના માટે દુષ્કાળની સ્થિતિ સાથે સરકારની નીતિઓ પણ જવાબદાર હોવાનું નિષ્ણાતો માને છે.

અમદાવાદના સેન્ટર ફૉર ડેવલપમૅન્ટ ઑલ્ટરનેટિવ (સીએફડીએ)ના ડાયરેક્ટર પ્રો.ઇંદિરા હિરવેના મતે આ સ્થિતિને ગુજરાતના વિકાસ દરના પરિમાણમાં સમજવી જોઈએ.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યમાં વર્ષ 2002થી વર્ષ 2011 સુધી 5થી 6 ટકાનો વિકાસ દર રહ્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે કહ્યું, "આ સમય દરમિયાન ગુજરાતે ખૂબ જ પ્રગતિ કરી જેમાં ખેતીની પ્રગતિનો પણ સમાવેશ થાય છે."

"આ સમય દરમિયાન રાજ્યમાં સારો વરસાદ થયો હતો અને ખેતીના ક્ષેત્રમાં સરકાર તેમજ ખેડૂતોએ મોટા પ્રમાણમાં રોકાણ કર્યું હતું."

"સારા વરસાદની સ્થિતિમાં પણ ખેતીનો મદાર ગ્રાઉન્ડ વૉટર પર હતો."

"હવે જ્યારે દુષ્કાળની સ્થિતિ સર્જાઈ છે ત્યારે ખરું ચિત્ર સામે આવ્યું છે."

"સરકારનું વલણ એવું હતું કે યોગ્ય નીતિઓના કારણે ખેતીનો વિકાસ થયો છે, જ્યારે હકીકતે તેના મૂળમાં સારો વરસાદ અને ખેતીમાં રોકાણ જવાબદાર હતાં."

પ્રો. હિરવેએ જણાવ્યું હતું કે નર્મદા કેનાલનું કામ અધૂરું છે. ગુજરાતના ખેડૂતો પાણી માટે સિંચાઈ પર જ નિર્ભર છે. આ સ્થિતિમાં રાજ્યમાં સરકારે ખેતી માટે યોગ્ય નીતિ બનાવી ધ્યાન આપવું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કેન્દ્ર સરકારના કૃષિ વિભાગે વર્ષ 2017નો ઍગ્રિકલ્ચર સ્ટૅટિસ્ટિક્સ અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ આંકડા મુજબ, રાજ્યમાં સૌથી વધુ આવેદન તલાટીની નોકરી માટે મળ્યાં છે.

રાજ્યમાં ખાલી પડેલી તલાટી કમ મંત્રીની 1,800 જગ્યાઓ માટે 19 લાખ લોકોએ આવેદન કર્યાં છે.

જ્યારે રાજ્યમાં રોજગારીના મુદ્દે આ પ્રકારનો અહેવાલ સામે આવ્યો છે, ત્યારે આ સ્થિતિ કેવી રીતે ઉદભવી અને તેના વિશે જાણકારોનો મત શું છે તે જાણવું રસપ્રદ છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ રાજ્યના આર્થિક, રાજકીય અને નીતિજ્ઞ વિશ્લેષકો સાથે વાતચીત કરી આ મામલે તેમનો મત જાણવા પ્રયાસ કર્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"રોજગારીની સુરક્ષા અને હોદ્દાની ચાહના"

પ્રતીકાત્મક તસવીર

કૅબિટનમાં રજૂ થયેલા આંકડા મુજબ, રાજયમાં વર્ગ ત્રણની 12,206 સરકારી નોકરી માટે સૌથી વધારે આવેદનો તલાટી મંત્રી અને પોલીસ કૉન્સ્ટેબલની જગ્યા માટે ભરાયાં છે.

કૉન્સ્ટેબલની  9,713 જગ્યાઓ માટે 8.76 લાખ અરજીઓ સરકારને મળી છે, જ્યારે તલાટી મંત્રીની 1,800 જગ્યા માટે 19 લાખ અરજી મળી છે.

રાજકીય અને સામાજિક વિશ્વલેષક પ્રોફેસર ઘનશ્યામ શાહના મતે આ સ્થિત સર્જાવા પાછળનું કારણ રોજગારીની સુરક્ષા અને હોદ્દાની ચાહના છે.

તેમના મતે સરકારી નોકરી રોજગારીની દૃષ્ટીએ આજે પણ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.

તેમણે જણાવ્યું, "અરજી કરનારા તમામ લોકો સંપૂર્ણપણે બેરોજગાર નહીં હોય અને નાના મોટા વ્યવસાય સાથે કે ખાનગી નોકરી સાથે જોડાયેલા હશે."

"ગુજરાતમાં હજુ પણ મોટાભાગની નોકરી ઇન્ફોર્મલ સેક્ટરમાંથી મળે છે."

"આ નોકરીઓમાં અસુરક્ષાનું પ્રમાણ વધારે હોય છે. જ્યારે સરકારી નોકરીમાં રોજગાર સુરક્ષિત હોવાની માનસિકતાના કારણે આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો અરજીઓ કરે છે."

શાહ વધુમાં જણાવે છે કે રાજ્યમાં જ્ઞાતિ આધારિત  નોકરી મેળા શરૂ થયા છે.

આ મેળામાં ચોક્કસ જ્ઞાતિના લોકો પોતાની જ્ઞાતિના લોકોને નોકરી આપે છે.

તેમણે જણાવ્યું, "મારા ધ્યાનમાં આવ્યું હતું કે પાટીદાર બિઝનેસ સમિટમાં 10 લાખ નોકરીઓ પાટીદાર  યુવાનોને આપવાની પહેલ થઈ હતી."

"આવી સ્થિતિમાં સરકારની ફરજ શી હોય તે પણ એક સવાલ છે."

"જે જ્ઞાતિ પોતાના લોકોને નોકરી આપી શકે તેમ નથી તો તેમની સ્થિતિ કેવી હશે?"

"સામાજિક રીતે પણ આ મુદ્દો સમસ્યા સર્જે તેવો છે."

સરકારી નોકરી સુરક્ષિત હોવાનો ભાવ લોકોમાં વધારે છે તેવો મત આઈઆઈએમનાં પ્રાધ્યાપક અને અર્થશાસ્ત્રી રિતિકા ખેરાનો પણ છે.

તેમના મતે લોકોમાં સરકારી નોકરી સુરક્ષિત હોવાની છાપ હોવાના લીધે મોટી સંખ્યામાં લોકો અરજી કરે છે.

તેમણે કહ્યુ,"આ આંકડા પરથી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં વર્ગ ત્રણની સરકારી નોકરીની 12,206 જગ્યા માટે રાજ્યમાંથી 37.7 લાખ જેટલા લોકોએ આવેદનપત્રો ભર્યાં છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ આરપીએફ કૉન્સ્ટેબલ જીવની પરવા કર્યા વિના બે દિવસથી જેને દૂધ નહોતું મળ્યું એ માસૂમ બાળકીને દૂધ પહોંચાડ્યું છે.

આ ઘટના અઠવાડિયા અગાઉ બની હતી. આરપીએફ કૉન્સ્ટેબલ ઇંદ્ર યાદવ ત્યારે ડ્યૂટી પર હતા. આ સમયે કર્ણાટકના બેલગામથી ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુર જઈ રહેલી એક શ્રમિક સ્પેશિયલ ટ્રેન ભોપાલથી પસાર થઈ રહી હતી.

આ ટ્રેનમાં 23 વર્ષીય સોફિયા હાશમી એમની 4 માસની દીકરી સાથે સફર કરી રહ્યાં હતાં.

ભોપાલ સ્ટેશને સાફિયાએ ઇંદ્ર યાદવને જોયા અને મદદ માગી કે બાળકીને બે દિવસથી દૂધ નથી મળી રહ્યું અને તેને કારણે તે સતત રડયાં કરે છે. સાફિયાએ કહ્યું કે આગળના સ્ટેશને પણ દૂધ માટે પ્રયાસ કર્યો પણ ન મળ્યું.

આ પછી ઇંદ્ર યાદવે તરત જ ટ્રેનથી ઊતરીને સ્ટેશનની બહાર દોટ મૂકી જેથી તેઓ દૂધ લાવી શકે. એમણે એક દુકાનથી દૂધનું પૅકેટ લીધું અને ફરી પાછી સ્ટેશન તરફ દોટ મૂકી.

જોકે, ટ્રેન ઉપડી રહી હતી. ઇંદ્ર યાદવે દોડવાનું ચાલુ રાખ્યું અને ટ્રેન પ્લૅટફૉર્મની બહાર નીકળી જયા તે અગાઉ તેમણે સાફિયાને દૂધ પહોંચાડી દીધું.

આ ઘટના પછી સાફિયાની માએ ઇંદ્ર યાદવનો આભાર માન્યો. સાફિયા હાશમીએ ગોરખપુર પહોંચીને રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સના આ જાબાંઝ સિપાહી માટે એક વીડિયો સંદેશ મોકલ્યો જેમાં એમણે બાળકી માટે કરવામાં આવેલી મદદ માટે આભાર પ્રગટ કર્યો.

સાફિયાએ વીડિયો સંદેશમાં કહ્યું કે, જેમ જેમ ટ્રેનની ઝડપ વધતી જતી હતી તેમ તેમ મારી આશાઓ ઘટતી જતી હતી. એ વખતે તેમણે દોડીને બારીમાંથી દૂધ પહોંચાડ્યું. ઇંદ્રભાઈ જેવા લોકો આપણા અસલી હીરો છે.

વાઇરલ થયો વીડિયો

ઇંદ્ર યાદવ

આ ઘટના સ્ટેશનના સીસીટીવીમાં કેદ થઈ હતી અને તેનો વીડિયો વાઇરલ થયો. અનેક લોકોએ ઇંદ્ર યાદવના વખાણ કર્યા.

રેલવેમંત્રી પીયુષ ગોયલે ટ્વીટ કરીને એમના વખાણ કર્યા અને તેમને રોકડ ઇનામ આપવાની વાત પણ કરી.

પીયૂષ ગોયલે ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે ''આરપીએફ કૉન્સ્ટેબલ ઇંદ્ર યાદવે ડ્યૂટી દરમિયાન ઉદાહરણરૂપ ફરજ બજાવી અને ચાર માસની બાળકીને દૂધ પહોંચાડવા ચાલતી ગાડીની પાછળ દોડ્યા. મને ગર્વ છે. હું ઇંદ્ર યાદવને રોકડ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવાની ઘોષણા કરું છું.''

સાફિયા હાશમીએ કહ્યું કે ''અમે લૉકડાઉનમાં બેલગામમાં ફસાઈ ગયાં હતાં. એમને શ્રમિક ટ્રેનથી પરત ગોરખપુર જવાનો મોકો મળ્યો પરંતુ રસ્તામાં બાળકી માટે દૂધ ન હતું. ભોપાલ સ્ટેશને મે ઇંદ્ર યાદવ પાસે મદદ માગી અને કહ્યું કે બાળકી ભૂખી છે.''

સાફિયાએ કહ્યું કે ''મેં વાત કરી એ પછી તેઓ તરત...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

મધ્ય પ્રદેશની રાજધાની ભોપાલમાં રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સના એક કૉન્સ્ટેબલના ચારેકોર વખાણ થઈ રહ્યા છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ એજ કારણ છે કે કૉંગ્રેસ, લેફ્ટ (ડાબેરી), ભાજપ અને ટીએમસી (તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ) આ તમામ વોટરોને (મતદારોને) આકર્ષવાનાં પ્રયત્નો કરી રહ્યાં છે.

કૉંગ્રેસ અને લેફ્ટના ગઠબંધને પહેલાં જ કહ્યું છે કે તેમની સાથે હવે ફુરફુરા શરીફના પીરઝાદા અબ્બાસ સિદ્દીકી પણ છે. રાજકારણમાં સીધી રીતે તેમની પહેલી વખત એન્ટ્રી છે.

ગત અઠવાડિયે ત્રણેય પાર્ટીઓએ સંયુક્ત રીતે એક રેલી કરી હતી, જેના પછી કૉંગ્રેસમાં આ ગઠબંધન પછી કેટલાંક બાગી સૂર સંભળાઈ રહ્યા હતા. રેલીમાં અબ્બાસ સિદ્દીકીના વ્યવહારને જોઈને લેફ્ટ પાર્ટીના સ્થાનિક નેતાઓમાં પણ આ ગઠબંધનને લઈને થોડી અસહજતા જોવા મળી.

બીજી તરફ ઑલ ઇન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન (એઆઈએમઆઈએમ)ના પ્રમુખ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ પણ ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરવાની જાહેરાત કરી છે.

પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં જે મુકાબલો હાલ સુધી ત્રિકોણીય લાગી રહ્યો હતો, શું તે ઔવેસી અને સિદ્દીકીની એન્ટ્રીથી બદલાઈ જશે?

ટીએમસીને નુકસાન

મમતા બેનરજી

આજ સમજવા માટે અમે વરિષ્ઠ પત્રકાર મહુઆ ચેટરજી સાથે વાત કરી.

મહુઆ કહે છે, “ઓવૈસી અને સિદ્દીકી બંને સંપૂર્ણ અલગ ભૂમિકામાં છે. ઓવૈસીની પશ્ચિમ બંગાળમાં કોઈ સામેલગીરી નથી. ન તો તેમની ભાષા બંગાળી મુસ્લિમો જેવી છે અને ના તે બંગાળ વિશે વધારે જાણે છે, ના તે ત્યાં રહેનારી વ્યક્તિ છે. એવામાં વિચારવાની વાત એ છે કે બંગાળી મુસ્લિમ તેમને વોટ કેમ આપે?”

ફુરફુરા શરીફનો મામલો અલગ છે. તે બંગાળી મુસ્લિમ છે. તેમની કેટલીક દખલગીરી હુગલી જિલ્લાની કેટલીક સીટો પર છે, જ્યાંથી તેમનો સંબંધ છે. તેની બહાર તેમનો કોઈ પ્રભાવ નથી. પરંતુ તેમની મહાત્ત્વકાંક્ષા ખૂબ જ મોટી છે. સીટોની વહેંચણીમાં તેમને ભાગ પણ મોટો જોઈએ છે. આથી આવાનારા દિવસોમાં સીટોની વહેંચણીને લઈને મામલો ફસાઈ શકે છે.

આના માટે ઓવૈસી અને સિદ્દીકીને એક ન કહી શકાય કારણ કે બંનેના પ્રભાવનું સ્તર અલગ અલગ છે.

ઓવૈસી અને સિદ્દીકીની વચ્ચે આ અંતરને કૉંગ્રેસ અને લેફ્ટ પણ સમજે છે. કદાચ એટલા માટે તેમણે ફુરફુરા શરીફના અબ્બાસ સિદ્દીકી સાથે ગઠબંધન કર્યું છે.

લેફ્ટ - કૉંગ્રેસની સંયુક્ત રેલી

કૉંગ્રેસ નેતા

ગત ચૂંટણીમાં લેફ્ટનો હિંદુ વોટ ભાજપની તરફે ગયો અને મુસ્લિમ વોટ ટીએમસીની સાથે. એટલા માટે અબ્બાસ સિદ્દીકીને પોતાની સાથે લાવીને લેફ્ટ ગઠબંધન, મુસ્લિમ વોટ પોતાની સાથે રાખવા માગે છે, જેથી ટીએમસીને નુકસાન પહોંચાડી શકાય.

બંગાળમાં ભાજપ પણ મુસ્લિમ વોટરોનું મહત્ત્વ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણી મુસ્લિમોને નારાજ કરીને લડી શકાતી નથી. એવું એટલા માટે કહેવાય છે કારણ કે રાજ્યની કુલ વસતિમાં મુસ્લિમોની ભાગીદારી લગભગ 30 ટકા છે. સીટોની રીતે જોઈએ તો અંદાજે 70-100 સીટ પર તેમના એક તરફી વોટ જીત અને હાર નક્કી કરે છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ કરાર પછી સંયુક્ત આરબ અમિરાત પહેલો એવો ખાડી અરબ દેશ બની ગયો છે જેણે ઇઝરાઇલની સાથે સંબંધ સામાન્ય કરવા માટે કરાર કર્યો છે.

જ્યાં યુએઈએ આને આ વિસ્તારમાં કૂટનૈતિક “જીત” ગણાવી, જ્યારે ઇઝરાયલે આને બંને દેશો માટે ‘ઐતિહાસિક દિવસ’ કહ્યો.

પરંતુ આ કરાર પર આખા વિશ્વથી અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે. કેટલાંક દેશોએ આનું સ્વાગત કર્યું છે, તો કેટલાંકે આને ‘ઢોંગ’ સુધી કહ્યો છે.

તુર્કીની નારાજગી

તુર્કીના પ્રમુખ

ઇઝરાયલ અને યુએઈના કરારને લઈને તુર્કીએ પોતાની નારાજગી જાહેર કરી છે.

તુર્કીએ કહ્યું કે સંયુક્ત આરબ અમીરાતને ઇતિહાસ ક્યારેય માફ નહીં કરે. તુર્કીએ કહ્યું કે આ યુએઈનો પાખંડપૂર્ણ વ્યવહાર છે.

તુર્કીના વિદેશમંત્રાલયે કહ્યું કે ઇતિહાસ અને વિસ્તારનાં લોકોની અંતરાત્મા ઇઝરાયલ સાથે કરારના સંયુક્ત આરબ અમિરાતના આ ‘ઢોંગી વ્યવહારને’ ક્યારેય ભૂલશે નહીં કારણ કે પોતાના હિતો માટે તેણે આ નિર્ણય લીધો છે.

એક લેખિત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે “પેલેસ્ટાઇનના લોકો અને વહીવટીતંત્ર આ કરારની સામે એક આકરી પ્રતિક્રિયા આપવાને લઈને સાચા હતા.”

“આ ખૂબ જ ચિંતાજનક છે, યુએઈએ આરબ લીગે બનાવેલી “અરબ શાંતિ યોજના” હેઠળ ચાલવું જોઈએ. આ જરાપણ વિશ્વસનીય નથી આ પ્રકારનું ત્રણ-બાજુની જાહેરાત પત્ર જે પેલેસ્ટાઇનના લોકોનો ફાયદો કહેવામાં આવી રહ્યો છે.”

તુર્કીના ઇઝરાયલની સાથે રાજકીય અને વેપારી સંબંધ છે, પરંતુ વર્ષોથી આ સંબંધમાં તણાવ છે.

2010માં ઇઝરાયલના સૈનિકોએ ગાઝા પટ્ટી પર એક નાકાબંધીને તોડવાના પ્રયત્નો કરી રહેલાં 10 તુર્ક કાર્યકર્તાઓની હત્યા કરી હતી જે પેલેસ્ટાઇન ઇસ્લામવાદી આંદોલન- હમાસ દ્વારા શાસિત છે.

અરબ દેશોમાં યુએઈ ઇઝરાયલ સાથે સંબંધ ટકાવી રાખનારો મિસ્ત્ર(1979) અને જોર્ડન(1994) પછીનો ત્રીજો દેશ બની ગયો છે.

પેલેસ્ટાઇનના લોકો માની રહ્યા છે‘દગો’, ઈરાને કરી નિંદા

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પેલેસ્ટાઇનનું નેતૃત્વ આ કરારને યરૂશલમ અને અલ-અક્સાની સાથે વિશ્વાસઘાત કહી રહ્યા છે.

પેલેસ્ટાઇનના રાષ્ટ્રપતિ મહમૂદ અબ્બાસે પોતાના પ્રવક્તા દ્વારા જાહેર કરેલાં એક નિવેદનમાં યુએઈની સાથે ઇઝરાયલના કરારની ટીકા કરી છે.

મહમૂદ અબ્બાસે વરિષ્ઠ સલાહકાર નબીલ અબુ-રુદાઇનેહે કહ્યું કે પેલેસ્ટાઇનનું નેતૃત્વ યુએઈ, ઇઝરાયલ અને અમેરિકાની ત્રિપક્ષિય આશ્ચર્યજનક ઘોષણાનો અસ્વીકાર કરે છે.

તેમણે પેલેસ્ટાઈના મુખ્યાલય રામલ્લાહની બહાર એક નિવેદન વાંચતા કહ્યું કે આ કરાર ‘યરૂશલમ,...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઇઝરાયલ અને સંયુક્ત આરબ અમિરાત (યુએઈ)એ પોતાના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા માટે એક કરાર કર્યો છે. આ કરારની સાથે જ ઇઝરાયલે વેસ્ટ બૅન્કમાં પોતાના કબજામાં રહેલાં વિવાદાસ્પદ વિસ્તારની યોજનાઓને મોકૂફ રાખવાની સહમતી પણ જાહેર કરી છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ગામના ગુરદયાલ સિંહે પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવી હતી કે તેમની ગાયને વિસ્ફોટક પદાર્થ ખવડાવવામાં આવ્યો છે, જેનાથી તેને શારીરિક ઈજા થઈ છે.

એએનઆઈ પ્રમાણે બિલાસપુર પશુપાલન વિભાગના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટરે જણાવ્યું છે કે આ ઘટના ઘટી ત્યારે ગાય ગર્ભવતી હતી.

તેમણે કહ્યું કે વિસ્ફોટકના લીધે ગાયને જડબામાં ભારે ઈજા થઈ છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

ડેપ્યુટી ડિરેક્ટરના કહેવા પ્રમાણે આ ઘટના 25મી મેની છે.

તેમનું કહેવું છે કે વિસ્ફોટક પદાર્થ કથિત રીતે જંગલી જાનવરોને ખેતરોથી દૂર રાખવા માટે મૂક્યો હતો. જોકે ગાય તેને ખાઈ ગઈ.

જંડુતા પોલીસસ્ટેશનના એસએચઓ જણાવે છે કે ફરિયાદના આધારે ગુરદયાલ સિંહના પાડોશીની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

જોકે આ મામલો હવે રાજકીય રંગ પકડી રહ્યો છે. કૉંગ્રેસના નેતા રણદીપસિંહ સુરજેવાલાએ ભાજપનાં નેતા મેનકા ગાંધી પર નિશાન સાધતું ટ્વીટ કર્યું છે.

તેમણે લખ્યું છે, "શું મેનકા ગાંધી હવે બોલશે? અરે અમે તો ભૂલી ગયા. આ ચિંતા માત્ર કૉંગ્રેસ પર હુમલો કરવા માટે જ છે."

"આ મામલે કોઈ ટીવી ડિબેટ પણ નહીં થાય અને હિમાચલની ભાજપ સરકાર આની માટે કોઈને જવાબદાર પણ નહીં ઠેરવે."

ગર્ભવતી મહિલા 12 કલાક સુધી હૉસ્પિટલોમાં ભટકતી રહી, આખરે મૃત્યુ

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર નોઇડામાં આઠ મહિનાનાં ગર્ભવતી મહિલાને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થતાં મહિલા રિક્ષામાં બાર કલાક સુધી ભટકતી રહી. આઠ હૉસ્પિટલમાં ગઈ પણ દાખલ ન કરાતાં મહિલા મૃત્યુ પામી હોવાનો આરોપ પરિવારે મૂક્યો છે.

મહિલાના ભાઈ શૈલેન્દ્ર કુમારે જણાવ્યું, “હું મારી બહેન નીલમ અને તેમના પતિ વિજેન્દર સિંઘ અને બીજા પરિવારના એક સભ્ય મારી ઑટોરિક્ષામાં છ હૉસ્પિટલમાં ગયા હતા અને બીજી બે હૉસ્પિટલનો ઍમ્બુલન્સથી સંપર્ક કર્યો હતો."

"તેને ઑક્સિજનની જરૂર પડતાં અમે ઍમ્બુલન્સ પણ કરી હતી.”

જિલ્લા મૅજિસ્ટ્રેટની ઑફિસના સુહાસ એલ. વાયે. જણાવ્યું કે આ મામલાની તપાસ ચીફ મેડિકલ ઑફિસર અને એડિશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ મૅજિસ્ટ્રેટને સોંપાઈ છે. અધિકારીઓને જલદી તપાસ પૂર્ણ કરી યોગ્ય પગલાં લેવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.”

છ હૉસ્પિટલોએ બેડ ખાલી નથી તેમ કહીને પ્રવેશ ન આપ્યો, જ્યારે બે હૉસ્પિટલે કહ્યું કે અમારા ત્યાં બેડ ખાલી ન હોવાથી અમે તેમને ઍમ્બુલન્સ આપીને બીજી હૉસ્પિટલમાં મોકલ્યાં હતાં.

રાજ્યસભા ચૂંટણી : કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યોને રિસૉર્ટમાં ખસેડાયા

'ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ અનુસાર ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની ચૂંટણી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

હિમાચલ પ્રદેશમાં એક ગર્ભવતી ગાયના વિસ્ફોટક પદાર્થ ખાવાનો મામલો સામે આવ્યો છે. સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ પ્રમાણે આ ઘટના બિલાસપુર જિલ્લાના ડાઢ ગામે ઘટી છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ઘટનાને લઈને માણસા પોલીસ સ્ટેશનમાં આરોપી સુરેશસિંહ ચાવડાની સામે પોલીસ ફરિયાદ પણ નોંધાઈ છે. સુરેશસિંહ ચાવડાની સામે આઈપીસીની કલમ 302, 504 અને 506(2) અને અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમની કલમ 3(1)(r), 3(1)(s),3(2)(va)ns હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે.

માણસા પોલીસ સ્ટેશનના પીએસઓ હર્ષદ કુમારે જણાવ્યું કે આ કિસ્સામાં ફરિયાદ નોંધવામાં આવી છે અને ગાંધીનગરથી હાલ આ મામલે તપાસ ચાલી રહી છે.

“ગાય દાટવા જમીને આવું કહેતા માર માર્યો”

રંજનબેન

ઘટનામાં ભોગ બનનાર રંજનબહેન જણાવે છે કે 2 ઑગસ્ટના રોજ સુરેશસિંહ ચાવડાના ત્યાં ગાય મરી ગઈ હતી. અમારા ગામમાં મૃત ગાયના નિકાલનુ કામ અનોયા ગામના ચમાર રણજીતભાઈ કરે છે. તેમને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. તેમણે સુરેશસિંહનું ઘર જોયું ન હોવાથી તેઓ મારા ઘરે આવ્યા. મારો દીકરો રણજીતભાઈ સાથે સુરેશભાઈનું ઘર બતાવવા માટે ગયો.

રણજિતભાઈ ચમાર કહે છે, “અમે ત્યાં પહોંચ્યાં ત્યારે સુરેશસિંહે કહ્યું કે તમારે ગાયને મારા ખેતરમાં ભંડારવાની છે. તો મેં કહ્યું કે આ કામ અમારામાં આવતું નથી. પરંતુ ગામનું કામ રાખેલું હોવાથી હું કામ કરવા તૈયાર થયો.”

“મેં સુરેશસિંહને કહ્યું કે આ હું સવારનો ઘરેથી બહાર છું રાતના સાડા નવ થયા છે. ઘરે જઈને જમી કરીને આવું. આપ જેસીબી બોલાવી ખાડો ખોદાવી રાખો અને મીઠું લાવી રાખો. પરંતુ સુરેશસિંહે જાતિવિષયક ગાળો આપી અને જ્યાં સુધી ગાયને ઉઠાવે નહીં ત્યાં સુધી તારે ક્યાં જવાનું નથી એમ કહ્યું.”

રણજિતભાઈ ચમાર કહે છે કે “મેં માત્ર એટલું કહ્યું કે ગાય દાટવા જમીને આવું કહેતા મને માર માર્યો”

રણજિતભાઈ કહે છે, “અમે તેમનાથી નીચી જ્ઞાતિના હતા એટલે અમને માર માર્યો જો એમની જ્ઞાતિના હોત તો તે માર મારત?”

રણજિતભાઈ કહે છે, “છેલ્લાં 10-15 વર્ષથી આ કામ કરું છું. એક મૃત્યુ પામેલી ગાય ઉપાડવાના 200 રૂપિયા મળે છે. પરંતુ આવી રીતે કોઈએ માર્યો નથી. કોઈક વાર બોલાચાલી થાય તો અમે ત્યાંથી નીકળી જઈએ આવું પહેલીવાર થયું.”

તેઓ વધુમાં કહે છે, “200 રૂપિયામાં પણ અમારે એક માણસ, ગાડી મશીન લઈ જવાના. વર્ષોથી કરીએ કામ એટલે ચાલે છે.”

આ મારામારી પછી રણજિતભાઈ ચમાર અને રંજનબહેનનો દીકરો ત્યાંથી નીકળી ગયા.

જોકે, સુરેશસિંહ ચાવડા રાત્રે રંજનબહેનના ઘરે પહોંચ્યા હતા ત્યાં પણ તેમણે રંજનબહેનને અપશબ્દો કહ્યા.

બીજા દિવસે રંજનબહેનને માર માર્યો

પ્રતીકાત્મક તસવીર

રંજબહેન કહે છે કે બીજા દિવસે રક્ષાબંધન...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગાંધીનગરના માણસા તાલુકાના રંગપુર ગામમાં ‘મરેલી ગાય ઉપાડવાની બાબતમાં’ એક દલિત મહિલા અને ગાય ઉપાડનાર ભાઈને માર મારવામાં આવ્યાની ઘટના બની છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ઘટનાનો દેશભરમા વિરોધ થઈ રહ્યો છે અને હાથરસ જવા નીકળેલા કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીની પોલીસે યમુના એક્સપ્રેસ વે પર અટકાયત કરી લીધી છે.

આ બનાવને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા થઈ રહી છે ત્યારે ઉત્તર પ્રદેશના બલરામપુરમાં 22 વર્ષીય છોકરી પર બળાત્કારની બીજી ઘટના સામે આવતા સોશિયલ મીડિયા પર લોકોએ આકરી પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

લોકો પૂછી રહ્યા છે કે છોકરીઓની પૂજા કરી રહ્યા છીએ તો બળાત્કાર કેમ થાય છે?, કડક કાયદાઓની માગ કરી રહ્યા છે તો કેટલાંક લોકો બળાત્કારના કેસમાં જ્ઞાતિને વચ્ચે લાવવાની ના પાડી રહ્યા છે.

જલિસા યાદવ નામની યુવતીએ લખ્યું, "આપણે કેવા પ્રકારનો સમાજ બનાવીએ છીએ? હજુ તો આપણે હાથરસની પીડિતામાંથી બહાર આવ્યા નથીને બલરામપુરથી નવો કિસ્સો આવે છે. આખા દેશમાંથી સતત આવી રહેલા બળાત્કારના સમાચાર બહુ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. આપણે બળાત્કારને લઈને ખૂબ જ કડક કાયદા બનાવવાની જરૂર છે. #BalrampurHorror"

રાધે અભિષેક મિશ્રા નામના યુવકે ટ્વિટર પર ટ્વીટ કર્યું, "આપણા દેશમાં આપણે છોકરીઓની પૂજા કરીએ છીએ. કેમ આપણે દેશમાં રેપ અને હિંસાના કેસ વધી રહ્યા છે, સરળ કારણ છે આપણી વ્યવસ્થા નિષ્ફળ ગઈ છે. મારો અર્થ એ છે છોકરીઓનું રક્ષણ કરી શકતું નથી તેવું દુનિયાનું સૌથી મોટું બંધારણ બનાવવાનો શું અર્થ છે"

ઇન્દર કુમાર લખે છે, "યુપીના લોકોનો ઇતિહાસ રહ્યો છે કે તે મંદિર અને મસ્જિદ માટે લડે છે, આ ખૂબ મહત્ત્વનો સમય છે કે તે વિચારે કે શાળાઓ અને કૉલેજો ખૂબ જ મહત્ત્વની છે. ઉત્તર પ્રદેશનો સમાજ નિષ્ફળ ગયો છે. #BalrampurHorror

નવીન કુમાર લખે છે, "ના હવે બહુ થયુ, સરકારે રેપ કેસમાં આકરા કાયદાની જરૂરિયાત છે, નથી મતલબ કે આ ક્યા રાજ્યમાં થઈ રહ્યું છે @HMOIndia @PMOIndia કંઈક કરો.

હિંમાશું પટેલ નામનો યુવક ટ્વીટર પર લખે છે, "હાથરસ 20 વર્ષની છોકરી બલરામપુર-22 વર્ષની છોકરી, બુલંદશહેર - 14 વર્ષની છોકરી, આઝમઘર - 8 વર્ષની છોકરી. બીજા જ દિવસે મુખ્ય મંત્રી @myogiadityanath (યોગી આદિત્યનાથ)ના ઉત્તર પ્રદેશમાં અને નરેન્દ્ર મોદી(@narendramodi)ના ન્યૂ ઇન્ડિયામાં આ ક્યારે અટકશે? #Hathras #BalrampurHorror #AzamgarhHorror @Aamitabh2 @SHIFUJIJAIHIND"

હાથરસ કેસ : યુવતીના ગામમાં કેવો છે માહોલ?

એક તરફ ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી સામે ન્યાયની માગ લોકો કરી રહ્યા છે જ્યારે બીજી તરફ દુષ્કર્મ પીડિતાને લોકો જ્ઞાતિને આધારે જોવાની જગ્યાએ માત્ર મહિલા તરીકે જ જોવી જોઈએ એવી માગ કરી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઉત્તર પ્રદેશના હાથરસમાં દલિત યુવતી પર ગૅંગરેપ અને ત્યારબાદ તેની હત્યા કરાઈ હતી. સારવાર માટે દિલ્હી લાવવામાં આવી ત્યારે તેનું મૃત્યુ થયું. ત્યારબાદ પરિવારે પોલીસે પર આરોપ મૂક્યો હતો કે તેમણે દીકરીની અંતિમ ક્રિયા માટે ઘરે લાવ્યા વિના પરિવારને ઘરમાં પૂરી દીકરીની અંતિમવિધિ કરી દીધી.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ઘટાડા પાછળ તુર્કીના ચલણ લીરાનું અવમૂલ્યન જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

અમેરિકા દ્વારા તુર્કીનાં ઍલ્યુમિનિયમ તથા સ્ટીલ પર જકાત વધારી દેવામાં આવી છે, જેનાં કારણે આ સ્થિતિ વકરી છે.

લીરાની અસર રૂપિયા પર

તુર્કીના ચલણ લીરાની પ્રતીકારત્મક તસવીર

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી અમેરિકા અને તુર્કીની વચ્ચે તણાવ વધ્યો છે, જેનાં કારણે તુર્કીની કંપનીઓને લોનની ચૂકવણી કરવામાં સમસ્યા ઊભી થઈ રહી છે.

તુર્કી આર્થિક સંકટની અસર અન્ય અર્થતંત્રો પર પણ થઈ રહી છે અને ભારત પણ તેમાંથી બાકાત નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો ભારત તથા અન્ય વિકસતાં બજારોમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યાં છે અને ડૉલરમાં રોકાણ કરી રહ્યાં છે, કારણ કે રૂપિયાની સરખામણીમાં તે વધુ સલામત જણાય છે.

'ચિંતાનું કારણ નહીં'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

યસ બૅન્ક સાથે જોડાયેલા વરિષ્ઠ ઇકૉનૉમિસ્ટ વિવેક કુમારના કહેવા પ્રમાણે :

"અમને નથી લાગતું કે લાંબા સમય સુધી આ પ્રકારની સ્થિતિ રહેશે, પરંતુ જો તે ચાલુ રહે તો રિઝર્વ બૅન્ક (ઑફ ઇન્ડિયા) પાસે ચલણની લેવડ-દેવડને નિયંત્રિત કરવાના અનેક ઉપાય છે.”

"જેમાં વ્યાજના દર વધારવા તથા જરૂર પડ્યે નાણાં પુરવઠાનો ઉપયોગ કરવા જેવા ઉપાયોનો સમાવેશ થાય છે."

વેપારતુલાનું સંતુલન ખોરવાયું

અમેરીકન ડૉલરની પ્રતીકાત્મક તસવીર

રૂપિયો ગગડવા પાછળનું વધુ એક કારણ વેપાર તુલામાં આયાત અને નિકાસ વચ્ચેનું ખોરવાયેલું સંતુલન છે.

વેપારખાધ (નિકાસ કરતાં આયાત વધુ હોય તેવી સ્થિતિ) પાંચ વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે. આ આંકડો 16.6 અબજ ડૉલર (અંદાજે રૂ. 1,157 અબજ) પર પહોંચી ગયો છે.

ભારતની એંસી ટકા ખનીજ તેલની જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂર્ણ થાય છે. વિશ્વભરમાં ભારત ઑઇલનો ત્રીજા ક્રમાંકનો આયાતકાર દેશ છે.

અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર ફરીથી નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા, ત્યારથી ભારતનું ઑઇલ ઇમ્પૉર્ટ બિલ વધી ગયું છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે ઈરાન પર નિયંત્રણોની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઑઇલના પુરવઠા પર પડી શકે છે.

ડૉલર મજબૂત બનવાનું એક કારણ અમેરિકાના અર્થતંત્રમાં સુધાર છે. જ્યારે બીજું કારણ ભારતનું ઑઇલ ઇમ્પૉર્ટ બિલ છે.

કુમાર ઉમેરે છે, "પરંપરાગત રીતે જોવામાં આવે તો રૂપિયો નબળો પડે તો ફુગાવો ખાસ નહીં વધે. આયાત મોંઘી થશે. પરંતુ સાથે એક લાભ એ પણ થશે કે નિકાસક્ષેત્રે તેની સકારાત્મક અસર જોવા મળશે."

જોકે, વિદેશનો પ્રવાસ ખેડવા ઇચ્છતાં ભારતીયો અને તેમાં પણ ખાસ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

સોમવારે ફરી એક વખત અમેરિકાના ડૉલરની સામે ભારતનો રૂપિયો ગગડ્યો હતો અને દિવસભરના કારોબારના અંતે રૂ. 69.93 પર બંધ આવ્યો હતો.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ચુકાદા અન્વયે કાયદાની દૃષ્ટિએ LGBT એટલે કે લેસ્બિયન, ગે, બાયસેક્સ્યુઅલ તથા ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાય પણ મૂળભૂત અધિકારો ધરાવે છે, તેવું પ્રસ્થાપિત થયું.

ચુકાદાને આવકારતાં LGBT સમુદાયના લોકોએ જણાવ્યું હતું કે હવે અમે આઝાદ દેશના આઝાદ નાગરિક બન્યા છીએ અને અમને ભવિષ્ય નક્કી કરવાનો અધિકાર મળ્યો છે.

ચુકાદા પર પ્રતિક્રિયા આપતાં LGBT સમુદાયના અધિકારો માટે લડત આપી રહેલા કર્મશીલોએ કહ્યું હતું કે હવે અમે સમાનતા માગી શકીશું અને કોની સાથે રહેવું તે નિર્ણય લેવાની પણ અમને આઝાદી હશે.

આ ચુકાદાને બે વર્ષ થઈ ગયા છે, ત્યારે બીબીસી ગુજરાતીએ જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો કે LGBT સમુદાય માટે ગુજરાતમાં શું-શું બદલાયું છે અને કેટલા પ્રમાણમાં બદલાયું છે?

'સમાજમાં જાગૃતિ આવી છે'

નીલમ એક લેસ્બિયન છે અને પોતાના પાર્ટનર સાથે વડોદરા શહેરની નજીક એક ભાડાના મકાનમાં રહે છે. એક વર્ષ પહેલાં તેઓ અહીં શિફ્ટ થયાં છે.

નીલમ કહે છે કે ઘર ભાડે લેતી વખતે પોતાના વિશે ઘર માલિકને જાણાવ્યું ત્યારે તેમને કંઈ પણ કહ્યા-કર્યા વગર ઘર ભાડે આપી દીધું.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જ્યાં સુધી ઇચ્છો મકાનમાં રહી શકો છો.

તેઓ કહે છે, "મારા માટે આ અનપેક્ષિત હતું અને એટલે મને પણ થોડી નવાઈ લાગી. પાંચ વર્ષથી અમે બંને વડોદરામાં રહીએ છીએ, ઘર શોધતી વખતે લોકો કાયમ અમારા સંબંધ વિશે પૂછતા હતા."

શું ખરેખર સમાજમાં જાગૃતિ આવી?

LGBT કર્મશીલ હુસૈન આ પ્રશ્નના જવાબમાં કહે છે, "ચુકાદા બાદ સૌથી મોટો ફેર એ આવ્યો છે કે હવે લેસ્બિયન, ગે, બાયસેક્સયુઅલ તથા ટ્રાન્સજેન્ડરને પરિવારના સભ્યો, મિત્રો અને સહકર્મચારીઓનો સાથ મળી રહ્યો છે."

"તેઓ પોતાનાં ઘર અને ઑફિસમાં આ વિશે મુક્ત મને વાત કરી શકે છે અને પોતાના વિચારો જણાવી શકે છે."

"સમુદાય હવે પોતાની વાત જાહેરમાં કરે છે અને કોર્ટથી લઈને સામાન્ય લોકો તેમની વાત સાંભળે છે, જે દર્શાવે છે કે પરિસ્થિતિમાં ઘણો ફેર આવ્યો છે."

નીલમ જણાવે છે, "કલમ 377 નાબૂદ થયા બાદ જે ડર હતો તે હવે નીકળી ગયો છે અને સમાજની નજરમાં અમે ગુનેગાર નથી. સમાજમાં પરિવર્તન આવતા સમય લાગશે, પણ મને લાગે છે કે ધીમે-ધીમે જાગૃતિ આવી રહી છે. નવી પેઢી સમલૈંગિક સંબધો પ્રત્યે ઘણી માહિતી ધરાવે છે."

શું હવે LGBT સમુદાયના લોકો મુક્ત રીતે રહી શકે છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પ્રશ્નના જવાબમાં વડોદરા સ્થિત ફોરમ ફાઉન્ડેશનના વડા અંકુરિયા પટેલ, જે પોતે એક ટ્રાન્સજેન્ડર છે, તેઓ કહે છે, "કાયદાકીય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

6 સપ્ટેમ્બર 2018ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતમાં સમલૈંગિક સંબંધોને માન્યતા આપતો ચુકાદો આપ્યો. દેશની અનેક મીડિયા સંસ્થાઓ અને નિષ્ણાતોએ આ ચુકાદાને ઐતિહાસિક ગણાવ્યો હતો.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ચૂંટણીમાં આ વખતે વિદ્યાર્થીઓ ઝંપલાવવાના છે. લીમડીમાં 116, મોરબીમાં 124 તો ધારી, કરજણ, અબડાસામાં 60-60 વિદ્યાર્થીઓએ આ ચૂંટણીમાં ઉમેદવારીપત્રક ભરવાનું નક્કી કર્યું છે.

એલ. આર. ડી, જીપીએસસી, ટેટ જેવી પરીક્ષાનાં પરિણામો આવી ગયાં બાદ પણ નોકરી નહીં મળતા આ વિદ્યાર્થીઓ છેલ્લાં એક વર્ષ કરતાં પણ વધુ સમયથી આંદોલન કરી રહ્યા હતા.

વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ચૂંટણીમાં ઝંપલાવવાના નિર્ણયે ભાજપ અને કૉંગ્રેસ માટે ચિંતા વધારી દીધી છે. રાજકારણના જાણકારોના મતે આ વિદ્યાર્થીઓ બન્ને પક્ષોનું ગણિત બગાડી શકે એમ છે.

નોંધનીય છે કે લીમડી, મોરબી, ધારી, કરજણ અને અબડાસાની બેઠકો પર બન્ને પક્ષો વચ્ચે ભારે રસાકસી જામશે એવું મનાઈ રહ્યું છે.

શું કહે છે યુવાનો?

રિદ્ધિ પટેલ

આ પેટાચૂંટણીમાં ઉમેદવારી પત્રક ભરનારાં રિદ્ધિ પટેલ જણાવે છે, "અમારું આંદોલન ઉગ્ર બને એટલે સાંત્વના આપી દેવામાં આવે છે અને પછી પરિણામ શૂન્ય આવે. આંદોલન કરવા જઈએ તો ગાંધીનગરમાં ધરપકડ કરી લેવાય. સરકાર અમારો અવાજ દબાવે છે એટલે અમે ચૂંટણી લડવાનું નક્કી કર્યું છે. ચૂંટણીમાં અમારી સભા તો રોકી નહીં શકેને? અમારી સભાઓમાં અમારી સાથે થયેલા અન્યાયની વાત કરીશું."

"લોકોમાં જાગૃતિ લાવીશું કે જે અન્યાય અમારે સહન કરવો પડ્યો છે, એ એમનાં બાળકોને ન કરવો પડે એટલે એમને પાઠ ભણાવો."

રિદ્ધિએ જીપીએસસીની પરીક્ષા આપી છે પણ નોકરી નથી મળી.  તેઓ ઉમેરે છે કે તેઓ રાજકારણીઓ નથી અને સરકારનો વિરોધ કરીને કૉંગ્રેસમાં પણ જોડાવાનાં નથી. રિદ્ધિ મોરબીની બેઠક પરથી લડી રહ્યાં છે.

રોહિત માળી

આવું જ કંઈક એલ.આર.ડી.નું આંદોલન કરી રહેલા રોહિત માળીનું કહેવું છે.

તેઓ જણાવે છે, "અમે આંદોલન કરીએ એટલે પોલીસ દ્વારા દમન ગુજારાય. વિધાનસભાના સત્ર વખતે અમે આંદોલનનો પ્રયાસ કર્યો તો કોરોનાના નામે અમારા પર કેસ કરાયા. રાજકીય નેતાઓ રેલીઓ કરે અને ગરબા ગાય એનું કંઈ નહીં."

"આ અમારી જિંદગીનો સવાલ છે અને ચૂંટણી અમારા માટે મોટું હથિયાર છે. અમે મોટી સંખ્યામાં ઊભા રહીશું. બન્ને રાજકીય પક્ષોને ખબર પડવી જોઈએ કે યુવાનોને મુર્ખ બનાવી ન શકાય."

રોહિતે લીમડીની બેઠક પરથી ઉમેદવારીપત્રક ભર્યું છે.

યુવાનોની રણનીતિ

એક સમયે હાર્દિક પટેલના સાથીદાર અને આ યુવાનોનું નેતૃત્વ કરનારા દિનેશ બાંભણિયા જણાવે છે :

"અમે આંદોલન કરીએ તો સરકાર એની નોંધ લેતી નથી. આંદોલન ઉગ્ર બને એટલે સાંત્વના આપીને ધકેલી દે છે. સરકાર જાણે છે કે પાંચ વર્ષ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની ચૂંટણી વખતે કૉંગ્રેસના આઠ ધારાસભ્યોએ રાજીનામાં આપ્યાં હતાં. જેને પગલે રાજ્યમાં પેટાચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ જાણકારી રાષ્ટ્રીય અપરાધ રેકૉર્ડ બ્યૂરો એટલે કે ‘NCRB’ના તાજેતરના રિપોર્ટમાં અપાઈ છે. રિપોર્ટમાં એવું પણ કહેવાયું છે કે તેમાંથી કુલ 132 લોકો વિરુદ્ધ જ આરોપ નક્કી થઈ શક્યા છે.

એક પ્રશ્નના જવાબમાં કેન્દ્રીય ગૃહ રાજ્ય મંત્રી જી કિશન રેડ્ડીએ રાજ્યસભાને જણાવ્યું હતું કે આ આંકડાઓમાં એ નથી જણાવાયું કે જેમની વિરુદ્ધ UAPA હેઠળ મામલા નોંધાયા છે તેઓ કઈ જ્ઞાતિના છે.

તેમનું કહેવું હતું કે રિપોર્ટથી એ વાતની પણ ખબર નથી પડતી કે ધરપકડ કરાયેલા લોકો પૈકી કેટલા એવા છે જેમનું કામ નાગરિક અધિકારો માટે સંઘર્ષ કરવાનું છે.

રેડ્ડીએ ‘NCRB’ના રિપોર્ટના હવાલાથી ગૃહને એ પણ જણાવ્યું કે માત્ર 2019માં જ UAPA હેઠળ સમગ્ર દેશમાં 1,948 મામલા નોંધવામાં આવ્યા છે. આંકડા જણાવે છે કે આ વર્ષે ફરિયાદી પક્ષ કોઈના પર પણ આરોપ સાબિત કરવામાં અસફળ રહ્યો છે જેના કાણે 64 લોકોને કોર્ટે દોષમુક્ત જાહેર કરી દીધા.

જો વર્ષ 2018ની વાત કરવામાં આવે તો જે 1,421 લોકો પર UAPA હેઠળ મામલા નોંધવામાં આવ્યા તે પૈકી માત્ર ચાર મામલાઓમાં જ ફરિયાદી પક્ષ વ્યક્તિ પર આરોપ નક્કી કરવામાં કામયાબ રહ્યો, જ્યારે આ પૈકી 68 લોકોને કોર્ટે છોડી મૂક્યા.

આ આંકડાઓને જોવાથી એ વાત પણ ખબર પડે છે કે આ કાયદા હેઠળ 2016થી માંડીને 2019 સુધી ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાંથી માત્ર બે ટકા કરતાં અમુક વધારે લોકો એવા છે જેમની વિરુદ્ધ આરોપ નક્કી કરી શકાયા છે.

આવી જ રીતે 2019માં ભારતીય દંડ વિધાનની કલમ 124એ એટલે કે રાજદ્રોહના આરોપ હેઠળ કુલ 96 લોકોની ધરપકડ કરાઈ જેમાં માત્ર બે લોકો પર જ આરોપ નક્કી કરી શકાયા, જ્યારે 29 આરોપીઓને છોડી મુકાયા.

‘વિરોધના સ્વર દબાવવા માટે કાયદાનો ઉપયોગ’

દિલ્હીમાં છાત્રોનું વિરોધપ્રદર્શન

પીપલ્સ યુનિયન ફૉર સિવિલ લિબર્ટિઝ (PUCL)નાં લારા જેસાની અનુસાર UAPA અને રાજદ્રોહના મામલાનો ઉપયોગ વિરોધના અવાજોને દબાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

એક વેબસાઇટ અનુસાર તેમનું કહેવું છે કે આ મામલાઓમાં જે લોકો પર એવા આરોપ મૂકવામાં આવે છે તેમને જે પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે તે પણ કોઈ સજા કરતાં ઓછું હોતું નથી.

જેસાની અનુસાર તમામ મામલાઓના અધ્યયન પર એક ખાસ પ્રકારના ‘પૅટર્ન’ની ખબર પડે છે. તેઓ લખે છે, “કાવતરાનો આરોપ છે તો UAPA તો લાગશે જ. આ મામલાઓમાં જ્યારે સરકારી પક્ષ આરોપ સાબિત નથી કરી શકતો ત્યારે સ્પષ્ટ છે કે આરોપ એટલા માટે મૂકવામાં આવે છે જેથી લોકો પરેશાન થાય. સજા મળે છે કે નહીં તે તો પછીની વાત...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ (અટકાવ) કાયદો એટલે કે ‘UAPA’ અને રાજદ્રોહ એટલે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 124એ હેઠળ સૌથી વધુ મામલા વર્ષ 2016થી માંડની વર્ષ 2019 વચ્ચે નોંધવામાં આવ્યા છે. તેમાં એકલા ‘UAPA’ અંતર્ગત 5,922 મામલા નોંધવામાં આવ્યા છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ ત્રણ લોકોમાંથી મહિલા મહીસાગર જિલ્લામાંથી પકડાયાં જ્યારે બાકીના બે પુરુષ તાપીના વ્યારામાંથી પકડાયા છે. આ ત્રણેય આરોપી મૂળે ઝારખંડનાં છે.

એટીએસના ઈન્ચાર્જ એસ.પી. દીપેન ભદ્રને બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, "તેઓ ઝારખંડની પથ્થલગડી ચળવળ સાથે સંકળાયેલા છે. પથ્થલગડી ઝારખંડની હિંસક ચળવળ છે. એને દક્ષિણ ગુજરાતમાં ફેલાવવા પ્રયાસરત હતા. તેમની પાસેથી ચોપાનિયાં, મોબાઈલ અને લૅપટૉપ મળ્યાં છે. જેની તપાસ ચાલી રહી છે."

નોંધનીય છે કે સ્થાનિક મીડિયામાં આરોપીઓનો સંબંધ નક્સલવાદ સાથે હોવાનો દાવો કરાયો હતો. જોકે, ઈન્ચાર્જ એસ.પી. આ દાવાને ફગાવી દે છે.

તેઓ કહે છે, "ના, તેઓ નક્સલવાદી નથી, તેઓ પથ્થલગડી કાર્યકરો છે."

એટીએસના ડીવાયએસપી બી.એચ.ચાવડાએ અમદાવાદમાં પત્રકારપરિષદને સંબોધતાં કહ્યું, "જે ત્રણ જણાં પકડાયાં છે તેમાં સામુ ઓરેયા, બિરસા ઓરિયા અને મમતા કછપ છે. તેમના પર આરોપ છે કે તેઓ તાપી અને મહીસાગર જિલ્લામાં સતિપતિ સમુદાયના લોકોને સરકાર વિરુદ્ધ ઉશ્કેરી રહ્યાં હતાં."

"એટીએસે બે ટીમ બનાવીને વ્યારા અને મહિસાગરમાં સર્વેલન્સ કર્યું હતું. ત્રણેય આરોપીઓ મૂળ ઝારખંડનાં છે. તેમની સામે ઝારખંડમાં પણ ગુના નોંધાયેલા છે. છએક મહિનાથી તેઓ ગુજરાતમાં હતાં. તેઓ સરકાર વિરુદ્ધ હિંસક પ્રવૃત્તિ કરવાં માગતાં હતાં."

પથ્થલગડી પરંપરા અને આંદોલન શું છે?

બંધારણની પાંચમી અનુસૂચિમાં આદિવાસીઓને અપાયેલા અધિકારોને પથ્થર પર લખીને ખૂંપાવવામાં આવ્યા જેને પથ્થલગડી કહેવાયા

'પથ્થલગડી' એટલે પથ્થરને બેસાડવો. સાદી ભાષામાં જેને શિલાલેખ કહે છે એ પ્રકારે પથ્થર પર લખાણ લખીને એને બેસાડવો.

દેશમાં આદિવાસી બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં પથ્થલગડીની એવી સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક પરંપરા રહી છે. જેમાં ગામમાં દફનવિધિ થતી હોય તે વિસ્તારથી લઈને ગામના સીમાડા સુધી પથ્થર બેસાડીને સંદેશ આપવામાં આવતો હતો.

પથ્થલગડીની આ પરંપરાએ વર્ષ 2017-18માં ઝારખંડમાં સામાજિક આંદોલનનું સ્વરૂપ લીધું હતું. આ આંદોલન ઝારખંડના ખૂંટી અને પશ્ચિમી સિંહભૂમ જિલ્લામાં ફેલાયું હતું.

આ આંદોલન એવું હતું કે બંધારણની પાંચમી અનુસૂચિમાં આદિવાસીઓને આપવામાં આવેલા અધિકારોને પથ્થરો પર લખીને જમીન પર વિવિધ ઠેકાણે શિલાલેખની માફક ખૂંપાવવામાં આવ્યા હતા. તેમાં આદિવાસીઓ માટે ગ્રામસભાની સર્વોપરિતાની વાતને વણી લેવાઈ હતી.

એ વખતે એવી જાહેરાત પણ કરાઈ હતી કે ઝારખંડમાં સંબંધિત ગ્રામસભાની મંજૂરી વગર બહારના કોઈ પણ માણસને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતના મહીસાગર અને તાપી જિલ્લામાંથી ઍન્ટી ટેરરિસ્ટ સ્ક્વૉડે એક મહિલા સહિત ત્રણ વ્યક્તિની ધરપકડ કરી છે. તેમના પર ઝારખંડની 'પથ્થલગડી ચળવળ' સાથે સંકળાયેલા હોવાનો આરોપ છે.  એટીએસે ફોડ પાડ્યો હતો કે તેઓ નક્સલવાદી નહીં પરંતુ 'પથ્થલગડી કાર્યકરો' છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ દાવા સાથે એક બીભત્સ તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કરાઈ રહી છે. તસવીરમાં ડઝન જેટલા મૃતદેહ એક દીવાલ પાસે જમીન પર પડેલા દેખાય છે.

જમણેરી ઝોક ધરવતાં ફેસબુક ગ્રૂપ્સમાં આ તસવીરને ભારતીય સેનાના હવાલાથી શૅર કરાઈ રહી છે.

એ વાત સાચી છે કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પુલવામામાં સીઆરપીએફ (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફૉર્સ)ના કાફલા ઉપર થયેલા આત્મઘાતી હુમલામાં 45થી વધારે ભારતીય જવાનોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.

આ ઘટના બાદ સૈન્યના ઑપરેશનમાં ભારતીય સેનાના કેટલાક ઉગ્રવાદી માર્યા ગયા.

પુલવામામાં થયેલી ભારતીય સેનાની કાર્યવાહીમાં ત્રણ ઉગ્રાવદીઓનાં ઍનકાઉન્ટર કરાયાં હતાં.

પણ '36 કાશ્મીરી ઉગ્રવાદીઓ'ની સોશિયલ મીડિયામાં શૅર થઈ રેહલી તસવીરનો હકીકતમાં પુલવામા ઘટના સાથે સંબંધ નથી.

હકીકતમાં આ તસવીર પાકિસ્તાનની છે અને પહેલાં પણ અલગ સંદર્ભ સાથે સોશિયલ મીડિયા ઉપર શૅર થતી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વાઇરલ તસવીરની હકીકત

રિવર્સ ઇમેજ સર્ચમાં જાણવા મળે છે કે આ તસવીર 19 ડિસેમ્બર 2014ની છે. આ તસવીર ફોટો એજન્સી એએફપીના ફોટોગ્રાફર બાસિત શાહે ક્લિક કરી હતી.

ફોટો એજન્સી પ્રમાણે તસવીરમાં જે શબ દેખાઈ રહ્યા છે એ તાલિબાન લડાકુઓ છે, જેમણે પાકિસ્તાની ફોજે ઉત્તર-પશ્ચિમ હંગુ પ્રાંતમાં માર્યા હતા.

પાકિસ્તાનની ફોજે આ કાર્યવાહી આર્મી દ્વારા સંચાલિત એક સ્કૂલ પર થયેલા હુમલાના જવાબમાં કરી હતી.

પેશાવર સ્થિત એક સ્કૂલ પર થયેલા હુમલામાં 132 બાળકો સહિત કુલ 141 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.

સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક

આ જ તસવીર વર્ષ 2016માં પણ સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઈ હતી.

એ વખતે દાવો કરાતો હતો કે ભારતીય સેનાએ લાઇન ઑફ કંટ્રોલ પાસે સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક કરીને ઘણા ઉગ્રવાદીઓને માર્યા હતા.

ભારત સરકાર દાવો કરે છે કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના ઉરી સ્થિત આર્મી બેસ પર ઉગ્રાવદીઓ હુમલા બાદ ભારતીય ફોજે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જઈને ઉગ્રવાદીઓના ઠેકાણાને નિશાન બનાવ્યું હતું.

આઈએસના લડાકુ

પુલવામા હુમલા બાદ સોશિયલ મીડિયા પર આ ઘટના સાથે જોડાયેલી તમામ ફેક ન્યૂઝ શૅર કરાય છે.

ઇન્ટરનેટ પર કેટલાક એવા બ્લૉગ પણ મળે છે જેમાં આ તસવીરને કુર્દ પશમર્ગા ફોર્સના હાથે માર્યા ગયેલા આઈએસ (ઇસ્લામિક સ્ટેટના) લડાકુઓની તસવીર કહેવાય છે.

એક બ્લૉગમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કુર્દ પશમર્ગા ફોર્સે 6 કલાક ચાલેલી લડાઈમાં તથાકથિત ઉગ્રવાદી સંગઠનના 120 લડાકુઓને માર્યા.

કુર્દ પશમર્ગા ફોર્સે ઉત્તર ઇરાકમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

દાવો : પુલવામા હુમલા બાદ શરૂ થયેલી ભારતીય સેનાની ખુફિયા સ્ટ્રાઇકમાં 36 કાશ્મીરી ઉગ્રવાદી માર્યા ગયા છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પછી બીબીસીએ કલમ 370ની નાબૂદી અંગે કાશ્મીરી પંડિતોના દૃષ્ટિકોણને જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પરંતુ આ અંગે વાત કરવાનો તેઓ સતત ઇન્કાર કરી રહ્યા હતા.

જોકે, સપ્ટેમ્બર માસમાં અમને કેટલાક લોકો સાથે વાત કરવામાં સફળતા મળી.

તેમની સાથે મુલાકાત કરવા માટે શ્રીનગર શહેરથી દૂર અમે એવી જગ્યા પર પહોંચ્યા, જ્યાં કાશ્મીરી મુસ્લિમો અને કાશ્મીરી પંડિતો દાયકાઓથી એકસાથે રહે છે.

આ વિસ્તારમાં ચોતરફ અંજપો વ્યાપેલો હતો.

આ વિસ્તારમાં કારને ઊભી રાખ્યા પછી અમે પરંપરાગત શૈલીમાં બનેલા એક મકાનમાં રહેતા કાશ્મીરી પંડિત પરિવારને મળવા માટે આગળ વધ્યા.

આ પરિવાર પાસે ઊભેલાં પડોશનાં કેટલાંક મુસ્લિમ મહિલાઓ અમને શંકાની નજરે જોઈ રહ્યાં હતાં. તેમનો સવાલ હતો કે અમે કોણ છીએ અને તેમને મળવા કેમ આવ્યા છીએ?

અમે આગળ વધીને દરવાજો ખટખટાવ્યો. એક મહિલાએ ઘરનો દરવાજો ખોલ્યો એટલે અમે અમારો પરિચય આપ્યો.

દરમિયાન લગભગ 70 વર્ષના એક વૃદ્ધ પંડિત પોતાના ઓરડામાંથી બહાર આવ્યા.

તેમણે મારી સાથે આવેલી વ્યક્તિને ઓળખી લીધી અને પછી વાતચીતનો સિલસિલો શરૂ થયો. એમણે આગ્રહ કરીને અમને ઘરની અંદર બોલાવ્યા.

"માહોલ સારો છે"

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પહેલાં તેમણે અમને પાણી પાયું અને બાદમાં ચા આપી. અમે તેમને સ્થિતિ વિશે પૂછ્યું અને પછી 370ને હઠાવવાનો ઉલ્લેખ કર્યો.

જોકે, આ મામલે અન્ય પંડિતોને પૂછવાનું કહીને તેમણે વાત કરવાનો ઇન્કાર કરી દીધો.

અમે તેમને વાયદો કર્યો કે અમે તેમની ઓળખાણ અને તેઓ ક્યાં રહે છે તે જાહેર નહીં કરીએ. આ આશ્વાસન પછી તેઓ અમારી સાથે વાત કરવા માટે રાજી થયા.

કલમ 370ની નાબૂદીને લઈને તમારા શું વિચાર છે, તે પૂછતાં તે વૃદ્ધ વ્યક્તિએ કહ્યું, "આના પર મારા શું વિચાર હોઈ શકે છે? એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે કાશ્મીરી સુખી થઈ જશે, વિકાસ થશે."

"નોકરીઓ મળશે, કોઈ બેરોજગાર નહીં રહે અને તમામ બાબતો ઠીક થઈ જશે. સરકાર તો આવું જ જણાવી રહી છે."

આ પછી અમે પૂછ્યું કે એવું કહેવાય છે કે 370ને લઈને ભરાયેલા પગલાથી તણાવ પેદા થયો છે.

તેના પર તેમણે કહ્યું, "આના કારણે અજંપો સર્જાયો છે. કાશ્મીર સતત બંધ છે, સ્કૂલ બંધ છે, પરીક્ષા નજીકમાં છે અને બાળકો ઘરમાં બેઠાં છે. આનાથી સમસ્યાઓ તો વધી જ છે."

તેમણે કહ્યું કે કલમ 370 નાબૂદ કર્યા પછી "પંડિતો અને મુસ્લિમો વચ્ચે કોઈ તણાવ નથી.

તેઓ કહે છે, "અમે એ જ સ્થિતિમાં જીવી રહ્યા છીએ જે સ્થિતિ 370ને હઠાવ્યા અગાઉ હતી. કોઈ મુસ્લિમે પંડિતોની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઑગસ્ટ માસના પ્રથમ સપ્તાહમાં કેન્દ્રની ભાજપ સરકારે કલમ 370ને નાબૂદ કરવાની જાહેરાત કરી. આ પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સૈન્યની ભારે તહેનાતી કરવામાં આવી હતી. મોબાઈલ અને ઇન્ટરનેટ કનેક્શન બંધ કરી દેવામાં આવ્યાં હતાં.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પરિપત્ર બાદ કેટલીક શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓએ વૅલેન્ટાઇન ડેને માતૃ-પિતૃદિવસ તરીકે ઊજવવાની તૈયારી શરૂ કરી છે. તો કેટલાક લોકોએ આ પ્રકારના સૂચનનો વિરોધ કર્યો છે.

બીબીસીએ પરિપત્ર વિશે સુરતના શિક્ષણ-અધિકારીનો સંપર્ક કર્યો પરંતુ તેમણે આ બાબતે કોઈ જવાબ આપ્યો નથી.

સુરત જિલ્લા શિક્ષણ-અધિકારીના પરિપત્રમાં શાળાઓને વાલી દંપતીઓને આમંત્રણ આપવા પણ સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.

એ સિવાય શાળાઓમાં માતાપિતાનું પૂજન જેવા કાર્યક્રમો યોજવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે.

સંતાનો પોતાનાં માતાપિતાનું ભારતીય સંસ્કૃતિ મુજબ પૂજન કરે તે પ્રકારનાં સૂચનો કરાયાં છે.

આ ઉપરાંત પૂજનવિધિ માટે પણ કેટલાંક સૂચનો કરાયાં છે. જેમાં ચંદનતિલક, ફૂલહાર, પ્રદક્ષિણા અને મોઢું મીઠું કરાવવા જેવાં સૂચનો સામેલ છે.

શાળામાં શિક્ષણસમિતિ, પાલિકા, કૉર્પોરેટર અને શિક્ષણવિદ્દોને આમંત્રિત કરવાની પણ સૂચના આ પરિપત્રમાં આપવામાં આવી છે.

શિક્ષણ-અધિકારીની સૂચનામાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે બાળકોએ વાલી સમક્ષ સંસ્કૃતિ, માતાપિતાના મહત્ત્વ અંગે વક્તવ્ય પણ આપવું.

આ પરિપત્રમાં બદલાતા સમયની સાથે ભારતીય સંસ્કૃતિ જાળવી રાખવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

'માતાપિતાનું સન્માન 365 દિવસ કરવું જોઈએ'

માતાપિતાના સન્માનની વાતથી તો બધા જ સહમત થાય પરંતુ કેટલાક લોકોનો પ્રશ્ન છે કે માતાપિતાના સન્માન માટે માત્ર એક જ દિવસ?

સુરતની જ્ઞાનવિકાસ હિન્દી વિદ્યાલયના અંગ્રેજી માધ્યમનાં મૅનેજિંગ ડિરેક્ટર યામિની ઉપાધ્યાયે માતૃ-પિતૃદિવસ ઊજવવાના વિચારને આવકાર્યો હતો.

તેઓ તેમની સ્કૂલમાં માતૃ-પિતૃદિવસ ઊજવવા માટે તૈયાર છે.

તેમનું કહેવું છે, "આ પ્રકારની પહેલને લઈને ખુશી થાય છે. શિક્ષણવિભાગ તરફથી આ સૂચન આવ્યું એટલે વિશેષ વાત છે."

તેઓ કહે છે, "માત્ર 14 ફેબ્રુઆરી જ નહીં દર મહિનાની 14 તારીખે આ પ્રકારના કાર્યક્રમો કરવા જોઈએ જેથી બાળકોને શીખવી શકીએ કે જે રીતે ઈશ્વરનું સન્માન કરીએ છીએ એ જ રીતે માતાપિતાનો આદર કરવો જોઈએ."

તેમનું માનવું છે, "કહેવાય છે કે ત્વમેવ માતા ચ પિતા ત્વમેવ, જો ભગવાનને માતાપિતાની રૂપમાં જોવાની વાત હોય તો માતાપિતાને એક જ દિવસ આદર આપીએ એના કરતાં આપણે તેમને 365 દિવસ, અઠવાડિયાના સાતેય દિવસ સન્માન આપીએ એ વધારે સારું કહેવાય."

ભારતીય સંસ્કૃતિને બચાવવાનો પ્રયત્ન

વૅલેન્ટાઇન ડેનો વિરોધ લગભગ દર વર્ષે જોવા મળે છે. મીડિયા અહેવાલોમાં અનેક વખત હિંદુ સેના અને અન્ય કેટલાંક સંગઠનો વૅલેન્ટાઇન ડે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વૅલેન્ટાઇન ડે એટલે કે 14 ફેબ્રુઆરીને માતૃ-પિતૃદિવસ તરીકે ઊજવવા માટે સુરતમાં 1500 જેટલી શાળાઓને પરિપત્ર પાઠવવામાં આવ્યો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પહેલા તુર્કી અને વેનેઝુએલામાં સૈન્ય બળવાના નિષ્ફળ પ્રયાસ થઈ ચૂક્યા છે.

પાકિસ્તાનમાં દેશની સ્વતંત્રતાના થોડા દિવસો બાદ જ બળવાનો સિલસિલો ચાલુ થયો હતો તે હજુ સુધી યથાવત્ છે.

પરંતુ આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા કે પછી મધ્યપૂર્વના કેટલાક દેશોની જેમ ભારતમાં બળવા જેવી ઘટના નથી ઘટી.

ભારતની લોકતાંત્રિક સંસ્થાઓ એટલી મજબૂત છે કે ભારતમાં સેના માટે બળવો કરવો અશક્ય છે.

તેના કારણ ખૂબ જ સ્વાભાવિક છે. ભારતીય સેનાની સ્થાપના અંગ્રેજોએ કરી હતી અને તેનું માળખું પશ્ચિમી દેશોના આધારે તૈયાર કરાયું હતું.

એ વાત પર ધ્યાન આપી શકાય છે કે પશ્ચિમી લોકતાંત્રિક દેશોમાં બળવાની ઘટનાઓ નથી ઘટી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ભારતીય સેનાની સ્થાપના અંગ્રેજોએ કરી હતી અને તેનું માળખું પશ્ચિમી દેશોના આધારે તૈયાર કરાયું હતું

જોકે, વર્ષ 1857માં થયેલા બળવા બાદ અંગ્રેજી હકૂમતે સેનાનું પુનઃગઠન કર્યું હતું. તેમણે ભારતમાં સૈનિકોની ભરતી કરી હતી.

તેમણે જાતિ આધારિત રેજિમેંટ પણ બનાવી હતી, પરંતુ જે પરંપરા અને અનુશાસન તેમણે બનાવ્યા તે બિલકુલ એંગ્લો સેક્શન કલ્ચર જેવા હતા.

અનુશાસનાત્મક સેના

વર્ષ 1914માં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ સુધી ભારતીય સેનામાં મોટી સંખ્યામાં સૈનિકો જોડાયા હતા

એ જ કારણ છે કે ભારતીય સેના ખૂબ જ અનુશાસનાત્મક રહી છે. વર્ષ 1914માં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ સુધી ભારતીય સેનામાં મોટી સંખ્યામાં સૈનિકો જોડાયેલા હતા. જો એવું ન હોત તો સેનાને બળવો કરવાથી કોઈ અટકાવી શકે તેમ ન હતું.

પરંતુ તે સમયે અલગઅલગ રજવાડાં અને હકૂમતના કારણે એટલી એકતા ન હતી અને સેનામાં ક્ષેત્ર તેમજ જાતીય આધાર પર રેજિમેંટ્સ હતી.

એ જ કારણ હતું કે ભારતીય સેના ટકી શકી. ત્યારબાદ દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધનો સમય આવ્યો.

તે દરમિયાન આઝાદ હિંદ સેનાના ગઠનનો પ્રયાસ થયો હતો. ત્યારે પણ 12 થી 20 હજાર સૈનિક INAનો ભાગ બન્યા હતા.

જ્યારે 40 થી 50 હજાર સૈનિક વિરોધીઓના કબજામાં હતા, પરંતુ સેનાનું અનુશાસન ન તૂટ્યું.

ધ્યાન આપવા જેવી બાબત એ છે કે તે સમયે દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધનો સમય હતો.

ભારતીય સ્વતંત્રતા આંદોલન પણ ચરમસીમાએ પહોંચ્યું હતું. તેનાથી સૈનિકો પણ બચી શક્યા ન હતા.

નેવી વિદ્રોહની ઘણી જગ્યાએ અસર જોવા મળી હતી, પરંતુ ભારતીય સેના એકજૂથ જ રહી હતી.

અણબનાવના મામલા

દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન આઝાદ હિંદ સેનાના ગઠનનો પ્રયાસ કરાયો હતો

આ જ પ્રકારનો અપવાદ 1984માં સામે આવ્યો હતો, જ્યારે સુવર્ણ મંદિર પર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ઝિમ્બાબ્વેના રાષ્ટ્રપતિ રૉબર્ટ મુગાબેને રાજધાની હરારેમાં તેમના જ ઘરમાં નજરકેદ કરી લેવામાં આવ્યા છે. દાવો થઈ રહ્યો છે કે સેનાએ ત્યાં બળવો કરીને સત્તા પર કબજો મેળવી લીધો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પહેલાં પણ ગુજરાતમાં રાજદ્રોહના કેસ લાદવામાં આવ્યા છે અને તેમાં પત્રકારોથી લઈને રાજકારણીઓ સામેલ છે.

ન્યૂઝ એજન્સી પીટીઆઈએ ગુજરાત પોલીસના હવાલાથી કહ્યું છે કે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી વિશે એક લેખ પ્રકાશિત કરવા અંગે ધવલ પટેલની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

આ રિપોર્ટમાં તેમણે લખ્યું હતું કે કેન્દ્રીય મંત્રી મનસુખ માંડવિયા ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીની જગ્યા લેઈ શકે છે.

આ લેખમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે ભારતીય જનતા પક્ષના સર્વોચ્ચ નેતાઓ કોરોના વાઇરસ મહામારી સામે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીની કામગીરીથી સંતુષ્ટ નથી.

ધવલ પટેલ વિરુદ્ધ નોંધવામાં આવેલી એફઆરઆઈમાં જણાવાયું છે કે 'સાત મેના દિવસે પ્રકાશિત આ અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે ભાજપ હાઈકમાન્ડે મનસુખ માંડવિયાને ગુજરાતમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનની ચર્ચા માટે બોલાવ્યા હતા.'

જોકે તે દિવસે મનસુખ માંડવિયાએ પોતે ટ્વીટ કરીને આ વાતને રદિયો આપ્યો હતો.

તેમણે લખ્યું હતું કે 'માનવતા કોરોના સામે લડાઈ લડી રહી છે અને ગુજરાત પણ મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીના નેતૃત્વ હેઠળ મક્કમતાપૂર્વક લડાઈ લડી રહ્યું છે, ત્યારે નેતૃત્વપરિવર્તનની અફવાઓ ફેલવાવી એ ગુજરાતનાં હિતોને નુકસાન પહોંચાડવા જેવું છે.'

હાર્દિક પટેલ સામે રાજદ્રોહનો કેસ

હાર્દિક પટેલ

ગુજરાતમાં પાટીદારોને અનામત મળે તે માટે પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલે  25 ઑગસ્ટ,  2015ના રોજ અમદાવાદના જી.એમ.ડી.સી. ગ્રાઉન્ડ ખાતે રેલી યોજી હતી.

જે બાદ અમદાવાદ સહિત રાજ્યભરમાં હિંસા ફાટી નીકળી હતી, જેમાં એક ડઝન કરતાં વધુ પાટીદાર યુવાનોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં તથા ઘણી સરકારી સંપત્તિઓને નુકસાન પહોંચ્યું હતું.

હિંસાને પગલે હાર્દિક પટેલ, દિનેશ બાંભણિયા તથા ચિરાગ પટેલની સામે રાજદ્રોહનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ કાર્યક્રમ 'પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ'ના નેજા હેઠળ યોજવામાં આવ્યો હતો.

ઑક્ટોબર 2015માં તેમની ધરપકડ કરાઈ હતી અને તેમને સુરતમાં જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. જોકે ત્યાર પછી ગુજરાત હાઈકોર્ટમાંથી તેમને જુલાઈ 2016માં જામીન મળ્યા હતા.

વારંવાર વૉરંટ કાઢવા છતાં હાજર ન રહેવા બદલ અમદાવાદની સ્થાનિક કોર્ટે હાર્દિક પટેલ સામે રાજદ્રોહના કેસમાં બિન-જામીનપાત્ર વૉરંટ કાઢ્યું હતું.

જેના આધારે જાન્યુઆરી 2020માં અમદાવાદ ક્રાઇમ બ્રાન્ચે હાર્દિક પટેલની ધરપકડ કરી હતી.

સરકારી પક્ષે દલીલ આપી હતી કે હાર્દિક પટેલે ન્યાયપ્રક્રિયાને ઢીલી પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં 'ફૅસ ઑફ ધી નેશન' નામના વેબ પોર્ટલના સંપાદક ધવલ પટેલ વિરુદ્ધ રાજદ્રોહનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પહેલાં રાજ્ય સરકારે રાજ્યનાં વધુ નવ શહેરોમાં રાત્રી કર્ફ્યુ લાદવાની જાહેરાત કરી હતી તથા અન્ય વેપારી પ્રવૃત્તિ ઉપર નિયંત્રણ લાદ્યાં હતાં.

સાંજે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ વધુ એક વખત સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકારનો હેતુ '29 શહેરમાં હરફરની પ્રવૃત્તિને નિયંત્રિત કરવાનો છે અને તે કર્ફ્યુ નથી.'

હાઈકોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરનાર એક વર્ગનું માનવું છે કે લૉકડાઉન લાદીને સ્થિતિને કાબૂમાં લાવી શકાય એમ છે અન્યથા પરિસ્થિતિ વણસી જશે.

બીજી બાજુ, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પ્રવર્તમાન સંજોગોમાં લૉકડાઉન લાદવામાં આવે તો અસંગઠિતક્ષેત્રના શ્રમિકોની સમસ્યાઓ વધી જશે.

ગુજરાતમાં લૉકડાઉન લાદવા માટેનો તર્ક શો છે?

હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન લૉકડાઉનની હિમાયત કરનારા વરિષ્ઠ વકીલ શાલીન મહેતાએ સુનાવણી બાદ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું :

"મારા મતે કોરોનાના પ્રસારની ચેઇન તોડવા માટે લૉકડાઉન સિવાય કોઈ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ નથી. સરકાર લોકોને ઘરમાં જ રહેવા તથા કારણ વગર બહાર નહીં ફરવા માટે અપીલ કરે છે, પરંતુ તે અસરકારક નથી."

"સ્વભાવગત રીતે જ લોકો જ્યારે તેનો અમલ ન કરે અને અકારણ હરફર કરે તેનું શું? તેઓ જ મોટી સમસ્યા ઊભી કરી રહ્યા છે. લોકો જ્યારે અપીલ દ્વારા ન માને, ત્યારે કાયદા દ્વારા તેનું અમલીકરણ કરાવવું રહ્યું."

રાજ્ય સરકારની દલીલ છે કે જો લૉકડાઉન લાદવામાં આવે તો રોજમદાર તથા પરપ્રાંતીય શ્રમિકો તથા રોજેરોજનું રળી ખાનારાઓને મુશ્કેલી પડી શકે છે.

અમેરિકાની કૉલંબિયા યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદામાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવનારા મહેતા માને છે કે સુવ્યવસ્થિત રીતે લૉકડાઉન લાદવાની અને શ્રમિકોને હાલાકી ન પડે તેની જવાબદારી રાજ્ય સરકારની છે.

દેશનાં અન્ય રાજ્યોમાં તથા અમેરિકા, ઇંગ્લૅન્ડમાં પણ સ્થિતિને ધ્યાને રાખીને લૉકડાઉન લાદવામાં આવ્યાં છે.

ગત વર્ષે મહેતાને પણ કોરોના થયો હતો તથા હાલમાં પણ તેમના કેટલાક પરિવારજનોની કોરોનાની સારવાર ચાલી રહી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજ્યોને 'છેલ્લા વિકલ્પ' તરીકે લૉકડાઉન લાદવા હિમાયત કરી હતી, આમ છતાં ભાજપશાસિત કર્ણાટકમાં 14 દિવસનું લૉકડાઉન લાદવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાતમાં લૉકડાઉન કેમ લાદવું જોઈએ નહીં?

લૉકડાઉનને કારણે શ્રમિકો માટે સમસ્યા સર્જાવાની આશંકા

 લૉકડાઉનને કારણે  શ્રમિકો માટે સમસ્યા સર્જાવાની આશંકા

વરિષ્ઠ અર્થશાસ્ત્રી હેમંતકુમાર શાહ માને છે કે પ્રવર્તમાન સંજોગોમાં ગુજરાતમાં લૉકડાઉન ન લાદવું જોઈએ, આ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં મંગળવારે રાજ્યમાં પ્રવર્તમાન કોરોનાની પરિસ્થિતિ અંગે સુનાવણી થઈ હતી, જેમાં સરકારની કામગીરીની ઝાટકણી કાઢવામાં આવી હતી.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ પ્રકારના વિભાગની સ્થાપ્ના કરવાનો આદેશ સુપ્રીમ કોર્ટે 2014માં પોતાના એક નિર્ણયમાં આપ્યો હતો. આમ તો પંચની રચના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનાં છ વર્ષ પછી કરવામાં આવી છે પરંતુ શરૂઆતથી જ એવી ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે હાલની સ્થિતિમાં આ પંચ ધાર્મિક લઘુમતીઓને ન્યાય અપાવવા માટે સક્ષમ નથી.

આ પંચ બનાવવાના મુખ્ય ઉદ્દેશ  હતા લઘુમતીઓને ધાર્મિક આઝાદી અપાવવી અને એવાં પગલાં લેવાં કે જેનાથી તેઓ મુખ્ય પ્રવાહનો ભાગ બની શકે અને મુખ્ય પ્રવાહમાં તેમની સંપૂર્ણ ભાગીદારી શક્ય બને.

પરંતુ હાલમાં બનેલી કેટલીક ઘટનાઓને જોઈને લાગી રહ્યું છે કે આ અંગે લોકોની ચિંતા ખોટી ન હતી.

આનું તાજું ઉદાહરણ  સિંધમાં શ્રીમતિ મેઘવારનો કેસ છે જે 18 મહિના પહેલાં ગુમ થયાં હતાં. તેમના અપહરણનો આરોપ એક દરગાહના ગાદીપતિ પર લાગ્યો હતો.

જબરજસ્તી ધર્મપરિવર્તનની વાતને ટેકો આપે છે સંગઠન

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અપહરણ બાદ મળી આવેલાં શ્રીમતી મેઘવારે ઈદ બાદ ઉમરકોટની એક સ્થાનિક અદાલતમાં નિવેદન આપ્યું. જેમાં તેમણે આરોપ મૂક્યો કે 18 મહિના પહેલાં તેમનું અપહરણ કરીને બળજબરીથી તેમનું ધર્મપરિવર્તન કરાવવામાં આવ્યું. આ પછી કાગળ પર સહી કરાવવામાં આવી અને આટલા લાંબા સમય સુધી તેમને દેહેવેપાર કરવા મજબૂર કરાયાં.

કોર્ટે આ સોગંદનામા પછી તેમને તેમનાં માતા-પિતાને સોંપી દીધાં.

ઢરકી દરગાહના ગાદીપતિના ભાઈ મિયાં મિટ્ઠુ પછી ઉમરકોટના પીર અય્યૂબ સરહિંદી બીજા ગાદીપતિ છે જેમના પર હિંદુ છોકરીઓનું ધર્મપરિવર્તન કરાવવાનો આરોપ છે પરંતુ બંનેનું કહેવું છે કે તેઓ ધર્મપરિવર્તન અથવા નિકાહ છોકરીઓની મરજીથી કરાવે છે.

સિંધમાં હિંદુ, પંજાબમાં ખ્રિસ્તી અને ખૈબર પખ્તૂનખ્વાહનો કૈલાશ સમુદાય છેલ્લાં કેટલાંય વર્ષોથી બળજબરી ધર્મપરિવર્તનની ફરિયાદ કરતો રહ્યો છે. માનવાધિકારપંચ સહિત અનેક માનવઅધિકાર સંગઠનો પણ આ ફરિયાદોની પુષ્ટિ કરે છે.

'હ્યૂમન રાઇટ્સ કમિશન'એ ધર્મ અને માન્યતાઓની આઝાદી અંગે વર્ષ 2018માં તૈયાર કરેલા એક સમીક્ષારિપોર્ટ મુજબ દરેક વર્ષે લઘુમતી સમુદાય સાથે સંબંધ ધરાવતી લગભગ એક હજાર છોકરીઓનાં બળજબરી ધર્માંતરની ઘટનાઓ સામે આવે છે, જેમાં મોટા ભાગની છોકરીઓની ઉંમર 18 વર્ષથી ઓછી હોય છે.

‘જબરજસ્તી ધર્મ પરિવર્તન પડોશી દેશનો પ્રૉપેગૅન્ડા’

પાકિસ્તાનમાં ધાર્મિક રીતે લઘુમતીમાં રહેલા સમુદાયો ધર્મપરિવર્તનની સમસ્યાને પોતાની સૌથી મોટી સમસ્યા ગણાવે છે.

સત્તાધારી પક્ષ 'તહરીક એ ઇન્સાફ'ના નેશનલ ઍસેમ્બલીના સભ્ય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

પાકિસ્તાનમાં કેન્દ્ર સરકારની કૅબિનેટે 5 મે, 2020ના રોજ વડા પ્રધાનની અધ્યક્ષતામાં રાષ્ટ્રીય લઘુમતીપંચની સ્થાપ્ના કરી હતી.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ બધાની વચ્ચે સરકાર લોકો માટે જોખમી અને પર્યાવરણ માટે હાનિકારક હોય તેવા ઉદ્યોગોને પાછલા બારણેથી મંજૂરી આપી રહી હોવાનો આરોપ પર્યાવરણવાદીઓ મૂકી રહ્યા છે.

બીજી તરફ સરકારનો દાવો છે કે અમે લોકોની ફરિયાદ અને તકલીફો પર ધ્યાન આપીને નવા ઉદ્યોગોને મંજૂરી આપી રહ્યા છીએ.

ઉદ્યોગો માટે ગામની પરવાનગી જરૂરી

ગુજરાતમાં નવા ઉદ્યોગો સ્થપાય એટલે જે વિસ્તારમાં ઉદ્યોગ સ્થાપવવાનો હોય તે ગ્રામીણ વિસ્તારના લોકોની તકલીફોને કે એમની જમીનને નવા ઉદ્યોગ આવવાને કારણે કોઈ નુકશાન તો થતું નથી તે ઍન્વાયરમૅન્ટ પ્રૉટેક્શન ઍક્ટ જોવાની જોગવાઈ છે. નિયમ મુજબ લોકોની સમસ્યાઓ સાંભળવા માટે ઉદ્યોગ માટે સંપાદિત થયેલી જમીન સામે કોઈને વાંધો છે કે એના માટે, ફરજિયાત લોકસુનાવણી થાય છે.

ઍન્વાયરમૅન્ટ ઇમ્પૅકટ ઍસેસમૅન્ટ ઍક્ટ 2006ના નિયમ મુજબ આવી સુનાવણી માટે અખબારમાં જાહેરાત આપવામાં આવે છે અને ગામના લોકોને જાણ કરવામાં આવે છે ત્યારબાદ લોકસુનાવણી થયા પછી જે તે વિસ્તારમાં ઉદ્યોગને ગુજરાત પ્રદૂષણ બોર્ડ દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવે છે .

કોરોનાકાળમાં લોકોનું એકત્રિત થવાનું બંધ હોવા છતાં સરકાર દ્વારા આવી લોકસુનાવણીઓ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. પર્યાવરણવાદીઓ આને લોકોને નુકસાન કરતા ઉદ્યોગોને ચૂપચાપ મંજૂરી આપવાની સરકારની પેરવી ગણાવે છે.

"નિયમો નેવે મૂકી અપાય છે પરવાનગી"

મહેશ પંડ્યા

પર્યાવરણ મિત્રના અધ્યક્ષ મહેશ પંડ્યાએ કહ્યું કે, "ગુજરાતમાં ખેડા, મોરબી, દ્વારકા, સાબરકાંઠા સહિતના આઠ જિલ્લામાં નવા ઉદ્યોગો આવી રહ્યા છે, આ ઉદ્યોગો પર્યાવરણ માટે નુકસાનકારક છે, અહીંના ગામનાં લોકોનો પણ વિરોધ છે, ત્યારે ગુજરાત સરકાર આ ઉદ્યોગોને કોરોના દરમિયાન યોગ્ય રીતે લોકસુનાવણી કર્યા વગર મંજૂરી આપવાના પ્રયાસ કરી રહી છે."

"કોરોનામાં લોકો એકત્રિત ન થઈ શકે એવી સરકારની ગાઇડલાઇન હોવા છતાં સરકાર લોકસુનાવણી ગોઠવી રહી છે, જેથી લોકો એકત્રિત ન થાય અને એમની સમસ્યાઓની રજૂઆત વગર જ ઉદ્યોગોને તમામ નિયમો નેવે મૂકી મંજૂરી આપી શકાય."

મહેશ પંડ્યા કહે છે કે "અમે આ અંગે સરકારને જાણ કરી છે. લોકો કોરોનાથી સંક્રમિત થવાના ડરથી લોકસુનાવણીમાં આવી પોતાનો વાંધા રજૂ કરી શકે એ સ્થિતિમાં નથી."

"હવે જો લોકો એમની તકલીફોની રજૂઆત ન કરી શકે તો સરકાર કોરોનાના ભય નીચે લોકોની સમસ્યા સમજ્યા વગર જ ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો થાય એ રીતે મંજૂરી આપી દે અને પર્યાવરણના નિયમો નેવે મુકાય. જો આવી રીતે ઉદ્યોગો આવે તો આવનારા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

કોરોના વાઇરસના કેરના કારણે ગુજરાતમાં સરકાર લોકોને બહાર ન નીકળવાનો અને ઘરમાં રહેવાનો આગ્રહ કરે છે. ધાર્મિક અને સામાજિક તમામ કાર્યક્રમો પર સરકાર પ્રતિબંધ મૂકી રહી છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ બાબતે ડૉક્ટરો, નર્સ, પેરામેડિકલ સ્ટાફ અને અન્ય આરોગ્યકર્મીઓને ટોચની પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. જેમની સંખ્યા 80 લાખ કરતાં પણ વધુ હોવાનું અનુમાન છે.

બીજા તબક્કામાં અન્ય ફ્રન્ટલાઇન વર્કરો જેમ કે પોલીસકર્મી, પેરામિલિટરીના જવાનો, આર્મીના જવાનો અને સેનિટાઇઝેશન સાથે સંકળાયેલા વર્કરો સહિત બે કરોડ લોકોને આવરી લેવામાં આવશે.

નોંધનીય છે કે સરકાર દ્વારા 27 કરોડ લોકોનો ડેટા એકઠો કરવામાં આવ્યો છે. આ તમામ લોકો એવા છે જેમની ઉંમર 50 વર્ષ કરતાં વધુ છે અને સાથે જ ગંભીર માંદગીથી પીડાઈ રહ્યા છે.

ફન્ટલાઇન વર્કરો બાદ આ લોકોને રસી આપવામાં આવશે. તેમજ 50 વર્ષ કરતાં ઓછી વયના લોકો જેઓ કોરોનાનાં લક્ષણોથી પીડાઈ રહ્યા છે તેમને પણ સરકાર આગામી તબક્કાઓમાં સમાવિષ્ટ કરી શકે છે.

ત્યાર બાદની રસીકરણની પ્રક્રિયામાં નામ નોંધાવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કોવિડ વૅક્સિન ઇન્ટેલિજન્સ વર્ક એટલે કે CoWIN ઍપ્લિકેશન લૉન્ચ કરાશે તેવી જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ ડોટ કૉમના એક અહેવાલ પ્રમાણે આ ઍપ્લિકેશન હજુ સામાન્ય લોકોના ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ બનાવાઈ નથી.

તે હજુ પ્રી-પ્રોડક્ટ સ્ટેજમાં છે. જોકે, વૅક્સિન મેળવવા માટે પ્રાથમિકતા ધરાવતા આરોગ્ય અધિકારીઓ આ ઍપ્લિકેશન મારફતે રજિસ્ટ્રેશન કરાવી શકે છે.

અહેવાલ પ્રમાણે 75 લાખ આરોગ્ય સેવા સાથે સંકળાયેલા લોકોએ આ ઍપ્લિકેશન મારફતે રજિસ્ટ્રેશન કરાવી પણ લીધું છે.

રજિસ્ટ્રેશન કેવી રીતે કરાવશો?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

હાલ સામાન્ય લોકો કોરોના વાઇરસની રસી મેળવવા માટે નોંધણી કરાવી શકતા નથી. પરંતુ એક વખત કાર્યરત્ થયા બાદ આ ઍપ્લિકેશનમાં ચાર મોડ્યૂલ હશે. જેમાં ઍડમિનિસ્ટ્રેશન મોડ્યૂલ, લાભાર્થીની નોંધણી, રસીકરણ અને લાભાર્થી મંજૂરી, અને સ્ટેટસ અપડૅશન હશે.

એક વખત કાર્યરત્ થયા બાદ CoWIN ઍપ કે વેબસાઇટ પર નોંધણી માટેના ત્રણ વિકલ્પો હશે.

જેમાં સેલ્ફ રજિસ્ટ્રેશન, અંગત રજિસ્ટ્રેશન અને બલ્ક અપલોડના વિકલ્પો હશે. આ વિકલ્પો કેવી રીતે કામ કરશે તે હજુ સુધી જાહેર કરાયું નથી.

કદાચ નોંધણી માટે સરકાર કૅમ્પ ઑર્ગેનાઇઝ કરશે જ્યાં લોકો જઈને વૅક્સિન માટે નોંધણી કરાવી શકશે. વધુમાં સર્વેયર અને ડિસ્ટ્રિક્ટ ઍડમિનિસ્ટ્રેટર એક કરતાં વધુ લાભાર્થીઓનાં નામ નોંધી શકશે.

આ ઍપ પર રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યા બાદ મોબાઇલ પર એક મૅસેજ આવશે. જેમાં વૅક્સિન લગાવવાનો સમય, તારીખ અને સેન્ટરની વિગતો હશે.

મહત્ત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે હજુ સુધી આ ઍપ ડાઉનલોડ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ભારતમાં કોરોના મહામારીને નાથવા માટે કોવિશિલ્ડ અને કોવૅક્સિન રસીઓના આકસ્મિક ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપી દેવાઈ છે. 16 જાન્યુઆરીથી દેશભરમાં ત્રણ કરોડ ફ્રન્ટલાઇન વર્કરો માટે આ રસી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ બે વૅક્સિન કોવિશીલ્ડ અને કોવૅક્સિન. કોવિશીલ્ડ ઑક્સફર્ડ અને એસ્ટ્રાઝેનેકા કંપનીએ બનાવેલી રસીનું ભારતીય સંસ્કરણ છે. જ્યારે કોવૅક્સિન સંપૂર્ણ રીતે ભારતની પોતાની વૅક્સિન છે જેને ‘સ્વદેશી વૅક્સિન’ કહેવામાં આવી રહી છે.

કોવિશીલ્ડ ભારતમાં સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા કંપની બનાવી રહી છે. ત્યાં, કોવૅક્સિનને ભારત બાયોટૅક કંપની અને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રીસર્ચ(આઈસીએમઆર)એ સાથે મળીને બનાવી છે.

ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકાની વૅક્સિનને બ્રિટનમાં ઇમરજન્સી મંજૂરી મળ્યા પછી સંપૂર્ણ સંભાવના હતી કે કોવિશીલ્ડને ભારતમાં મંજૂરી મળી જશે અને છેલ્લે તેને પરવાનગી મળી ગઈ.

પરંતુ આની સાથે જે આટલી જલદી કોવૅક્સિનને પણ ભારતમાં પરવાનગી મળી જશે તેની કોઈને આશા ન હતી.

કોવૅક્સિનને આટલી જલદી મંજૂરી મળ્યા પછી કૉંગ્રેસ પાર્ટી સહિત કેટલાક આરોગ્યકર્મીઓએ પણ આની પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

શું છે સવાલ?

હાલમાં જ ભારતમાં ઇમર્જન્સી ઉપયોગ માટે બે રસીઓને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

રવિવારે કોવિશીલ્ડ અને કોવૅક્સિનને પરવાનગી મળ્યા પછી અનેક લોકોએ સવાલ પૂછ્યા કે બંને વૅક્સિનના ત્રીજા ટ્રાયલના આંકડા પરવાનગી વગર કેવી રીતે અપાયા.

ત્રીજા તબક્કાના ટ્રાયલમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો પર તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે અને પછી તેમાંથી આવેલાં પરિણામોના આધારે જાણવામાં આવે છે કે તે કેટલા લોકો પર અસરકારક સાબિત થાય છે.

આખી દુનિયામાં જે ત્રણ વૅક્સિન ફાઇઝર, બાયોઍનટૅક, ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકા અને મૉડર્નાની ચર્ચા છે, તેમના ત્રીજા તબક્કાના ટ્રાયલના આંકડા અલગ અલગ છે. ઑક્સફર્ડની વૅક્સિનને 70 ટકા યોગ્ય કહેવામાં આવી છે.

ભારતમાં કોવૅક્સિન સિવાય કોવિશીલ્ડ કેટલા લોકો પર કારગત છે તેના પર પણ સવાલ ઊઠી રહ્યા છે પરંતુ ઑક્સફર્ડની વૅક્સિન હોવાના કારણે તેને એટલી શંકાની નજરે જોવામાં આવી રહી જેટલી કોવૅક્સિનને જોવામાં આવી રહી છે.

શશિ થરૂર

ભારતમાં કોવિશીલ્ડના ત્રીજા તબક્કાના ટ્રાયલમાં 1600 વૉલિન્ટિયર્સના આંકડા પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. ત્યારે કોવૅક્સિન ફેઝ એક અને બેની ટ્રાયલમાં 800 વૉલિન્ટિયર્સ પર આની ટ્રાયલ થઈ હતી જ્યારે ત્રીજા ચરણમાં 22,500 લોકો પર તેના પરીક્ષણની વાત કરવામાં આવી છે. પરંતુ આના આંકડા સાર્વજનિક નથી કરવામાં આવ્યા.

કોવૅક્સિનને મળેલી ઇમર્જન્સી ઉપયોગની પરવાનગી પછી કૉંગ્રેસ નેતા શશી થરૂરે ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે કોવૅક્સિનના ત્રીજા તબક્કાની ટ્રાયલ હજુ થઈ નથી, સમજ્યા વિચાર્યા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ડ્રગ કન્ટ્રોલર જનરલ ઑફ ઇન્ડિયા(ડીસીજીઆઈ)એ રવિવારે કોરોના વાઇરસની સારવાર માટે બે વૅક્સિનના ઇમર્જન્સી ઉપયોગની પરવાનગી આપી દીધી છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ બેઠકમાં સ્થિતિની ચર્ચાની સાથે સાથે કોરોના વાઇરસની રસી મામલે પણ ચર્ચા થઈ હતી.

ઉપરાંત બેઠકમાં કોરોના વાઇરસની રસી દેશમાં કેવી રીતે પહોંચશે અને કોને મળશે એ મામલે પણ ચર્ચા થઈ હતી.

આ વર્ચ્યુલ બેઠકમાં રસીકરણની વિસ્તૃત યોજના તૈયાર કરવા મામલે રાજ્યોને સૂચના આપવામાં આવી છે.

સતત કોરોના વાઇરસના વધી રહેલા કેસ મામલે વડા પ્રધાને કહ્યું કે કોરોનાના દર્દીઓને ઑક્સિજન મળી રહે અને મૃત્યદર એક ટકાથી પણ ઓછો રાખવો એ પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ.

ભારતને રસી ક્યારે મળશે?

ભારતમાં એપ્રિલ કે મે મહિના સુધીમાં રસી આવી શકે એવા ઘણા અહેવાલો પણ પ્રસારિત થયા હતા અને લોકોમાં પણ એ ઇંતજાર છે કે દેશને રસી ક્યારે મળશે.

આ મામલે બેઠકમાં વાત કરતાં વડા પ્રધાને કહ્યું કે રસી ક્યારે આવશે તેનો સમય અમે નક્કી ન કરી શકીએ. એ વિશે વૈજ્ઞાનિકો કહેશે કે ક્યારે રસી આવશે.

મોદીએ કહ્યું, "હજી એ નક્કી નથી કે રસીની કિંમત કેટલી હશે. ભારતમાં વિકસાવવામાં આવતી બે રસીનું કામ ઘણું આગળ ચાલી રહ્યું છે. ભારત સરકાર વિદેશી કંપનીઓ સાથે પણ રસી અંગે સંપર્કમાં છે. કેટલાક લોકો પર રસીની આડઅસર વર્ષો પછી પણ જોવા મળે છે એટલે આ અંગે વૈજ્ઞાનિકો જ નક્કી કરશે."

"દરેક નાગરિકને કોરોનાની રસી મળે એ અમારી રાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતા છે. દરેક રાજ્ય અને અન્ય સંસ્થાઓએ આ મિશનને વ્યવસ્થિત રીતે પાર પાડવા માટે ટીમના રૂપમાં કામ કરવું પડશે."

તેમણે રાજ્યોને કોરોનાની રસીને નીચલા સ્તરે પહોંચાડવા માટે રસીકરણની વિસ્તૃત યોજના તૈયાર કરી લેવાનું કહ્યું.

તેમણે ઉમેર્યું, "ભારત પાસે રસીકરણનો જે અનુભવ છે એ દુનિયાના મોટોમોટા દેશો પાસે પણ નથી. ભારત પાસે રસીકરણ માટે જરૂરી ગતિ અને સુરક્ષાના ઉપાયો પહેલાંથી જ છે."

દેશમાં રસી પહોંચશે કેવી રીતે?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે રસીના વિતરણની વ્યવસ્થા રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકાર સાથે મળીને કરશે.

રાજ્યોને રસીકરણની વ્યવસ્થાની તૈયારી શરૂ કરી દેવાનું કહેતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું, "રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરે રસીકરણ માટેની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ. રસીના સંગ્રહ માટે વધારે કોલ્ડ સ્ટોરેજની જરૂર પડશે જેની વ્યવસ્થા રાજ્ય સરકારોએ જિલ્લા અને તાલુકા સ્તરે કરવી પડશે."

તેમણે સ્થાનિક સ્તરે ટાસ્ક ફોર્સ બનાવવાનું સૂચન પણ કર્યું. તેમણે કહ્યું કે રસીકરણની વ્યવસ્થા લાંબા ગાળા સુધી ટકી રહે તેવી હોવી જોઈએ કારણ કે કોરોના સામેની લડત લાંબી ચાલશે.

રસી આપવા માટે બેઠકમાં શું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

દેશમાં કોરોના વાઇરસના નવા કેસ વધી રહ્યા છે અને સ્થિતિ ખરાબ થઈ રહી છે, ત્યારે વડા પ્રધાને રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે આ મામલે બેઠક કરી હતી.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ માપદંડને ધ્યાને રાખીને સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરનાર રાજ્યોની યાદીમાં પ્રથમ ક્રમે ઉત્તર પ્રદેશ છે. જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ બાદ મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, છત્તીસગઢ અને ગુજરાતનાં નામ આવે છે.

નોંધનીય છે કે સૅમ્પલ રજિસ્ટ્રેશન સિસ્ટમ દ્વારા રજૂ કરાયેલ આંકડાકીય રિપોર્ટ અનુસાર વર્ષ 2018માં ગુજરાતમાં શૂન્યથી એક વર્ષ સુધીનાં કુલ બાળકોનાં વયજૂથનો ASDR 41.3 હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન 0-1 વયજૂથની બાળકીઓ માટેનો ASDR 38.5 હતો, જ્યારે આ જ વયજૂથનાં બાળકોનો ASDR 43.8 હતો.

નોંધનીય છે કે ગુજરાત 0-1 વયજૂથનાં બાળકોનો કુલ ASDR રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 37.5 કરતાં વધુ નોંધાયો છે.

ASDR બાબતે ગુજરાત કરતાં વધુ ખરાબ પ્રદર્શન કરનાર રાજ્યો ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢનો ASDR અનુક્રમે 68, 56, 50 અને 48 હોવાનું સામે આવ્યું છે.

તેમજ આ વયજૂથમાં ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોનો ASDR શહેરી વિસ્તાર કરતાં વધુ નોંધાયો છે. ગુજરાતમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં  0-1 વર્ષનાં બાળકોનો ASDR 52 હતો જ્યારે શહેરી વિસ્તારોનો ASDR 27.2 હોવાનું સામે આવ્યું છે.

નોંધનીય છે કે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 0-1 વર્ષ સુધીનાં બાળકોના ASDR  મામલે ગુજરાતનું નામ સમગ્ર દેશમાં ચોથા સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરનાર રાજ્ય તરીકે નોંધાયું છે.

અહીં એ જાણવું જરૂરી છે કે બાળમૃત્યુદર અને એજ સ્પેસિફિક ડેથ રેટ એટલે કે ASDRમાં પાયાનો તફાવત છે.

અમદાવાદના જાણીતા બાળરોગોના નિષ્ણાત અને અમદાવાદ પીડિયાટ્રિક્સ ઍસોસિયેશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ ડૉ. ચેતન ત્રિવેદી આ તફાવત સમજાવતાં જણાવે છે કે "બાળમૃત્યુદર એટલે સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન જીવિત જન્મેલાં દર હજાર બાળકો પૈકી એક વર્ષ કરતાં ઓછી ઉંમરે મૃત્યુ પામતાં બાળકોની સંખ્યા. "

જ્યારે ASDR એટલે જે તે વયજૂથની અર્ધવાર્ષિક જનસંખ્યાની સરખામણીએ તે વયજૂથમાં દર હજારે નોંધાતાં કુલ મૃત્યુની સંખ્યા.

0-1 વર્ષના વયજૂથમાં આવતાં બાળકોનાં મૃત્યુ મામલે ગુજરાતના આ પ્રદર્શનને નિષ્ણાતો અસંતોષકારક ગણાવે છે.

અંધશ્રદ્ધાને કારણે બાળમરણનું પ્રમાણ વધ્યું?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અંધશ્રદ્ધાને કારણે ગુજરાતમાં બાળમરણનું પ્રમાણ વધ્યું હોવાની વાતને સમર્થન આપતાં એક જિલ્લાઅધિકારીએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીમાં કહ્યું :

"આજે પણ ગુજરાતના અમુક વિસ્તારોમાં અને અમુક જ્ઞાતિઓમાં દવા કરતાં લોકો મંત્ર-તંત્ર અને દોરા-ધાગામાં વધુ શ્રદ્ધા ધરાવે છે. તેથી બીમાર બાળકોની દવા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

'સૅમ્પલ રજિસ્ટ્રેશન સિસ્ટમ' દ્વારા જાહેર એક રિપોર્ટના ડેટા અનુસાર  એક વર્ષ સુધીનાં બાળકોમાં ચોક્ક્સ ઉંમર આધારિત મૃત્યુદર એટલે કે 'ઍજ સ્પેસિફિક ડેથ રેટ' (ASDR) બાબતે ગુજરાત સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરનાર રાજ્યો પૈકી પાંચમા ક્રમનું રાજ્ય હોવાની વાત સામે આવી છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ મામલે પાનના ગલ્લાવાળાએ પોલીસ ફરિયાદ કરી અને પકડાયેલો ચોર કોરોનાગ્રસ્ત નીકળતા એ રહેતો હતો એ સમગ્ર વિસ્તારને ક્વોરૅન્ટીન કરાયો છે.

એટલું જ નહીં ગુટકાચોરને પકડનારા પોલીસની પણ હવે કોરોનાની તપાસ થઈ રહી છે.

ગુટકાચોરને કારણે તેના વિસ્તારનાં 150 ઘરના 600 લોકો ક્વોરૅન્ટીન થઈ ગયા છે.

વડોદરા પાસેના ડભોઈમાં લૉકડાઉન દરમિયાન ગુટકા અને પાનમસાલા નહીં મળતાં અહીંના રામટેકરી વિસ્તારના ગુટકાના બંધાણી અયૂબ તાઈ અને કુલદીપ શર્માએ ગુટકાની શોધખોળ શરૂ કરી હતી.

ડભોઈના માથાભારે ગણાતા અયુબ તાઈ આમ તો ગુટકા આજુબાજુના ગામમાંથી લઈ આવતા હતા પણ 11 એપ્રિલે એનો ગુટકાનો સ્ટૉક ખતમ થઈ ગયો.

તપાસ કરી તો ગામમાં એક દુકાનવાળા મહેશ બારિયા 125 રૂપિયામાં ગુટકા વેચતા હોવાની ખબર પડી એટલે અયૂબ અને એના સાથી  કુલદીપ શર્માએ મહેશ બારિયાને રસ્તામાં આંતર્યો અને ગુટકા માગ્યા પણ બારિયાએ મફતમાં આપવાની ના પાડી હતી.

આથી એને ઢોરમાર મારીને ગુટકાનો સમાન, ઘરવખરીની ચીજવસ્તુઓ તથા સોનાની વીંટી ચોરી લીધી હતી.

મહેશ બારિયાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે “હું ઘરવખરીના સમાનની નીચે ગુટકા રાખીને વેચતો હતો. આસપાસનાં ગામમાં પણ જઈને ગુટકા વેચતો હતો. 11 તારીખે અયૂબનો મારા મોબાઇલ પર ફોન આવ્યો કે એને ગુટકા જોઈએ છે મેં ના પડી."

"પછી હું 12 તારીખે સવારે મારી મોટરસાઇકલ પર ઘરવખરીના સમાન નીચે ગુટકાનાં 37 પૅકેટ લઈને જતો હતો. ત્યારે રસ્તામાં મને આંતરીને લૂંટી લીધો.”

“એટલું જ નહીં ગુટકા ઉપરાંત મારી સોનાની વીંટી પણ ચોરી લીધી હતી. મેં પોલીસ ફરિયાદ કરી તો એની પત્નીએ મને માર્યો, પણ મેં પોલીસ ફરિયાદ પછી નહીં ખેંચતા એની ધરપકડ થઈ. હવે એ કોરોનાગ્રસ્ત હોવાની ખબર પડતા મારું પણ મેડિકલ ચેકઅપ થશે.”

રામટેકરીના 600 લોકો ક્વોરૅન્ટીન

આ અંગે ડભોઈના એસ.પી. કલ્પેશ સોલંકીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે “ગુટકાચોરી અને સોનાની વીંટીની લૂંટનો કેસ ડભોઈ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયો હતો. સરકારની ગાઇડલાઇન પ્રમાણે કોઈ પણ કેદીની ધરપકડ થાય તો એનો કોરોના ટેસ્ટ કરાવવો ફરજિયાત છે.”

 “આથી અમે આ બે ચોરનો કોરોના ટેસ્ટ કરાવ્યો તો એમાંથી એક કોરોનાગ્રસ્ત નીકળ્યો છે, જ્યારે બીજાનો ટેસ્ટ નૅગેટિવ આવ્યો છે. પણ આ ટેસ્ટ પૉઝિટિવ આવતાં તકેદારીના પગલારૂપે આ કેસ સાથે જોડાયેલા તમામ લોકોના કોરોના ટેસ્ટ કરાવીશું.”

તાલુકા હેડ ઑફિસર ડૉ. ગુડિયા રાનીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે અમારી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

વડોદરાના ડભોઈમાં એક ગુટકાચોરને કારણે વિસ્તારના 600થી વધુ લોકોને ક્વોરૅન્ટીન કરવાની ફરજ પડી છે. ગુટકાની તલબને કારણે ડભોઈમાં બે ગુટકાશોખીનોએ પાનના ગલ્લાવાળાને લૂંટી લીધો હતો.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ મુદ્દે શાસક અને વિપક્ષ આમનેસામને જ રહેતા હોય છે. ઘણી વખત મીડિયામાં પણ બેરોજગારીના દર અથવા આંકડાઓ જાહેર થાય ત્યારે હૅડલાઇન્સ બને છે.

જોકે તેમ છતાં આ મુદ્દાનો નિવેડો નથી આવતો. આવું કેમ છે?

સૌપ્રથમ તો રાજ્યમાં બેરોજગારી વિશે વાત કરીએ તો નિષ્ણાતોના મતે નોટબંધી, જીએસટીના અવ્યવસ્થિત અમલીકરણ ઉપરાંત કોરોના વાઇરસની મહામારીથી સર્જાયેલી આર્થિક સમસ્યાઓને પગલે વેપાર-ધંધા, કંપનીઓને માઠી અસર થઈ છે.

સેન્ટર ફૉર મૉનિટરિંગ ધ ઇન્ડિયન ઇકૉનૉમી (પ્રાઇવેટ એજન્સી)ના ડેટા અનુસાર ભારતમાં લૉકડાઉન દરમિયાન બેરોજગારીનો દર 27.1 હતો. કોરોનાને કારણે ભારતમાં અંદાજે 12.2 કરોડ લોકોએ રોજગારી ગુમાવી છે.

મીડિયા, ઍવિએશન, રિટેલ, હૉસ્પિટલિટી, ઑટોમોબાઇલ્સ સહિતના ક્ષેત્રોમાં સામૂહિક છટણીઓ થયાના અહેવાલ પણ નોંધાયા છે.

ઉપરાંત ઘણા મીડિયમ અને સ્મૉલ સ્કૅલ બિઝનેસને પણ મોટો ફટકો પડ્યો છે.

ગુજરાત સરકારે વિધાનસભામાં રજૂ કરેલા આંકડાની વાત કરીએ તો રાજ્યમાં 4.58 લાખ લોકો બેરોજગાર છે. જેમાં શિક્ષિત-અર્ધશિક્ષિત બેરોજગારો પણ સામેલ છે.

બેરોજગારીના આંકડા અને વિવાદ

વળી 2017-18ના NSSO(નેશનલ સૅમ્પલ સર્વે ઑફ ઇન્ડિયા)ના આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં બેરોજગારીની ટકાવારી વધી હતી.

વર્ષ 2011-12માં ગુજરાતમાં બેરોજગારી 0.5 ટકા હતી જે વધીને 2017-18માં 4.8 ટકા થઈ હતી.

ઉપરાંત વર્ષ 2017-18ના આંકડા પ્રમાણે શહેરી વિસ્તારમાં બેકારીનું પ્રમાણ 5.2 ટકા અને ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં બેકારીનું પ્રમાણ 4.3 ટકા હતું. બીજી તરફ ગુજરાતના યુવાવર્ગમાં બેકારીનું પ્રમાણ પણ વધ્યું હતું.

રિપોર્ટ મુજબ ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં યુવાવર્ગની બેરોજગારીની ટકાવારી 2011-12માં 0.8 ટકા હતી જે વધીને 2017-18માં 14.9 ટકા થઈ ગઈ હતી.

જ્યારે શહેરી વિસ્તારમાં યુવાવર્ગની બેરોજગારી 2011-12માં 2.1 ટકા હતી જે વધીને 2017-18માં 10.7 ટકા થઈ હતી.

અહેવાલ મુજબ ગુજરાતમાં સ્નાતક સુધીનો અભ્યાસ ધરાવતા 9.1 ટકા, અનુસ્નાસ્તક સુધીનો અભ્યાસ ધરાવતા 12.8 ટકા લોકો બેરોજગાર હતા.

ઉલ્લેખનીય છે કે NSSOના આ રિપોર્ટને નીતિ આયોગના ઉપાધ્યક્ષ રાજીવ કુમારે ફગાવી દીધો હતો.

આ રિપોર્ટ પ્રમાણે દાવો કરાયો હતો કે 2017-18માં બેરોજગારીનો દર છેલ્લાં 45 વર્ષોની તુલનામાં સૌથી વધારે રહ્યો હતો.

જે પછી જાન્યુઆરી 2019માં નીતિ આયોગના વાઇસ ચૅરમૅન રાજીવ કુમારે આ રિપોર્ટ વિશે કહ્યું હતું કે 'રિપોર્ટની ખરાઈ થઈ નથી અને આ રિપોર્ટ માટે ઉપયોગમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

ગુજરાતમાં ચૂંટણીઓ હોય કે ભારતના અન્ય રાજ્યમાં ચૂંટણીઓ હોય કે પછી લોકસભાની ચૂંટણી હોય, બેરોજગારીનો મુદ્દો હંમેશાં ચર્ચામાં રહેતો હોય છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ રિપોર્ટ પ્રમાણે ગુજરાતમાં માનવીય અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃતિઓને કારણે દર વર્ષે લગભગ 1038 મેટ્રિક ટન સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ, 629.5 નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ 403.1 મેટ્રિક ટન એમોનિયા અને 332.8 મેટ્રિક ટન ઘાતક PM 2.5ના ઘાતક પ્રદૂષણના કણો હવામાં ભળી રહ્યા છે.

અહેવાલમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે ગુજરાતમાં વાયુપ્રદૂષણની સ્થિતિ ગંભીર છે અને 'લૅન્સેટ 2018'ના રિપોર્ટ અનુસાર વર્ષ 2017માં રાજ્યમાં પ્રદૂષણને કારણે 29,791 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. જ્યારે પુરૂષોના સરેરાશ આયુષ્યમાં 1.8 વર્ષ અને મહિલાઓના સરેરાશ આયુષ્યમાં 1.5 વર્ષનો ઘટાડો થયો હતો.

અહેવાલ અનુસાર દેશનાં મોટાં શહેરોમાં વધી રહેલા પ્રદૂષણના સ્તરને જોતાં આ રિપોર્ટના કારણે ગુજરાત સરકારની ચિંતામાં વધારો થઈ શકે છે.

ચાર દાયકામાં પ્રથમ વાર ગ્રાહકખર્ચમાં ઘટાડો નોંધાયો : NSO ડેટા

બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ પ્રમાણે વર્ષ 2017-18માં ચાર દાયકામાં પહેલી વાર ગ્રાહકખર્ચમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિકલ ઑફિસ (NSO) દ્વારા તાજેતરમાં કરાયેલા કન્ઝમ્પ્શન એક્સપેન્ડીચર સર્વે પ્રમાણે ગ્રામીણ માગમાં સુસ્તીને આ ઘટાડાનું પ્રાથમિક કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

આ સર્વેના મહત્ત્વપૂર્ણ સૂચકાંક,  ભારતમાં ઘરગથ્થુ ગ્રાહકખર્ચ પ્રમાણે 2011-12ની સરખામણીએ ભારતમાં એક વ્યક્તિ દ્વારા કરાતા સરેરાશ ખર્ચમાં 2017-18માં 3.7%નો ઘટાડો જોવા મળે છે. 2011-12માં આ ખર્ચ  1501 રૂ. પ્રતિ વ્યક્તિ હતો, જ્યારે 2017-18માં આ ખર્ચ 1446 રૂ. થઈ જવા પામ્યો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ટૂંક સમયમાં ચૂંટણી યોજાશે : ઉપરાજ્યપાલ મુર્મુ

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના એક અહેવાલ પ્રમાણે જમ્મુ-કાશ્મીરના ઉપરાજ્યપાલ મુર્મુએ નવનિર્મિત કેન્દ્રશાસિતપ્રદેશમાં ટૂંક સમયમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાશે એવી જાહેરાત કરી છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરના તલવારા ખાતે આવેલા પોલીસ ટ્રેનિંગ સેન્ટરની પાસિંગ આઉટ પરેડને સંબોધિત કરતાં ઉપરાજ્યપાલ મુર્મુએ કહ્યું હતું, "ભલે આ વિસ્તાર કેન્દ્રશાસિત હોય, તેમ છતાં અહીં એક ધારાસભા પણ છે. ટૂંક સમયમાં પ્રદેશમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાશે."

કુલભૂષણ જાધવ કેસમાં ભારત સાથે કોઈ સોદો નહીં : પાકિસ્તાન

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના એક અહેવાલ પ્રમાણે પાકિસ્તાને કુલભૂષણ જાધવના મામલે ભારત સાથે કોઈ પણ જાતની વાતચીતનો ઇનકાર કરી દીધો છે.

પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તા મોહમ્મદ ફૈઝલે સાપ્તાહિક પ્રેસ બ્રિફ્રિંગ દરમિયાન આ વિશે કહ્યું હતું કે, "આ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ પ્રમાણે એક આંતરરાષ્ટ્રીય રિપોર્ટના મુજબ ગુજરાત દર વર્ષે લગભગ 2500 મેટ્રિક ટન પ્રદૂષણના ઘાતક કણો હવામાં છોડી પ્રદૂષણમાં ઉમેરો કરે છે. ઑસ્ટ્રેલિયા બેઝ્ડ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ એપ્લાઇડ સિસ્ટમ ઍનાલિસિસના રિપોર્ટમાં આ ખુલાસો થવા પામ્યો છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ રીતે ડૉલર પોતે જ એક વૈશ્વિક નાણું બની જાય છે. ડૉલર વૈશ્વિક નાણું છે એ વાત તેની મજબૂતી અને અર્થવ્યવસ્થાની તાકાતનું પ્રતીક છે.

ઇન્ટરનેશનલ સ્ટૅન્ડર્ડ ઑર્ગેનાઇઝેશનના લિસ્ટ મુજબ દુનિયા આખીમાં કુલ 185 કરન્સી છે.

જોકે, એમાંથી મોટા ભાગે ચલણી નાણાનો ઉપયોગ પોતાના દેશની અંદર જ થતો હોય છે.

કોઈ પણ મુદ્રા દુનિયામાં કેટલી હદ સુધી પ્રચિલત હોય તે દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને તાકાત પર નિર્ભર કરે છે.

દુનિયાનું બીજું તાકાતવર ચલણ યુરો છે. જે દુનિયા આખીની કેન્દ્રિય બૅન્કોની વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં 19.9 ટકા છે.

સ્પષ્ટ છે ડૉલરની મજબૂતી અને તેની સ્વીકૃતિ અમેરિકન અર્થતંત્રની તાકાતને દર્શાવે છે. કુલ ડૉલરના 65 ટકા ડૉલરનો ઉપયોગ અમેરિકાની બહારથી થાય છે.

દુનિયામાં થતાં કુલ વેપારનો 85 ટકા વેપાર ડૉલર દ્વારા થાય છે.

દુનિયાભરમાં 39 ટકા દેવું ડૉલરમાં આપવામાં આવે છે. એટલા માટે વિદેશી બૅન્કોને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં ડૉલરની જરૂરિયાત હોય છે.

ડૉલર પર પોતાની નિર્ભરતા ઓછી કરવા માટે રશિયા અને ચીન સાથે આવી રહ્યા છે. કેટલાંક નિષ્ણાતોનું કહેવુ છે કે આનાથી બંને દેશો વચ્ચે 'નાણાકીય ગઠબંધન થઈ શકે છે.'

ડૉલર વૈશ્વિક ચલણ કેમ?

1944માં બ્રેટન વુડ્સ કરાર પછી ડૉલરની વર્તમાન મજબૂતીની શરૂઆત થઈ હતી.

આ પહેલાં વધારે દેશો માત્ર સોનાંને ઊંચો માપદંડ માનતા હતા. તે દેશોની સરકાર વાયદો કરતી હતી કે તે તેમની મુદ્રાને સોનાંની માગના મૂલ્યને આધારે નક્કી કરશે.

ન્યૂ હેમ્પશૅરના બ્રેટન વુડ્સમાં દુનિયાના વિક્સિત દેશ મળ્યા અને તેમણે અમેરિકન ડૉલરની સરખામણીએ તમામ મુદ્રાઓના વિનિમય દર નક્કી કર્યા.

એ સમયે અમેરિકાની પાસે દુનિયાનો સૌથી વધારે સોનાંનો ભંડાર હતો.

આ કરારે બીજા દેશોને પણ સોનાંની જગ્યાએ પોતાના ચલણને ડૉલરનું સમર્થન કરવાની પરવાનગી આપી.

1970ની શરૂઆતમાં અનેક દેશોએ ડૉલરની જગ્યાએ સોનાંની માગ શરૂ કરી હતી, કારણ કે તેમને નાણાંકીય મોંઘવારી સામે લડવાની જરૂરિયાત હતી.

આ સમયે રાષ્ટ્રપતિ નિક્સને ફોર્ટ નોક્સને પોતાના તમામ ભંડારોને સમાપ્ત કરવાની પરવાનગી આપવાની જગ્યાએ ડૉલરને સોનાંથી અલગ કરી દીધો.

ત્યાં સુધી ડૉલર દુનિયાનું સૌથી ખાસ સુરક્ષિત ચલણ બની ગયું હતું.

ચીન અને રશિયાની રણનીતિ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

એશિયા નિક્કેઈ રિવ્યૂનાં અહેવાલ અનુસાર કેન્દ્રિય બૅન્ક અને ફેડરલ કસ્ટમ સેવા દ્વારા જાહેર કરાયેલા હાલના આંકડા અનુસાર નાણાંકીય વર્ષ 2020ના પહેલા ત્રૈમાસિકમાં રશિયા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

અમેરિકાના ચલણ ડૉલરની ઓળખ એક વૈશ્વિક ચલણની છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં ડૉલર અને યુરો ઘણાં લોકપ્રિય અને સ્વીકાર્ય છે. દુનિયામાં કેન્દ્રિય બૅન્કોમાં જે વિદેશી નાણાંકીય ભંડોળ હોય છે તેમાં 64 ટકા અમેરિકન ડૉલર હોય છે.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ લડાઈમાં સ્પષ્ટ રીતે અઝરબૈજાનને આર્મેનિયા પર બઢત મળતી જોવા મળી રહી હતી.

હાલમાં જ અઝરબૈજાનના સૈન્યએ નાગોર્નો-કારાબાખના શુશા (આર્મેનિયામાં શુશી) શહેર પર કબજો જમાવ્યો હતો. આને કૂટનીતિની દૃષ્ટિએ એક મોટી જીત કહેવામાં આવી રહી હતી.

આ પછી અઝરબૈજાનની નજર કારાબાખની રાજધાની સ્તેપ્નાકિયર્ત પર હતી.

આ લડાઈમાં અનેક લોકોના જીવ ગયા અને અનેક વિસ્તારોને ભીષણ નુકસાન થયું છે પરંતુ, શુશા પર નિયંત્રણ પછી અઝરબૈજાનને રાજાધાની પર કબજો જમાવવાની લડાઈમાં પણ બઢત મળી હતી.

આ વિસ્તાર ઊંચાઈએ છે, તેથી કારાબાખસ્થિત આર્મેનિયાની સેના સરળતાથી અઝરબૈજાનને બૉમ્બગોળાના નિશાને લઈ શકતી હતી.

પરંતુ, આ વચ્ચે રશિયાએ દખલગીરી કરી અને બંને દેશો વચ્ચે શાંતિસમજૂતી કરાવી અને સ્તેપ્નાકિયર્તમાં શાંતિસેના મોકલી.

તુર્કી નહીં રશિયાનું નિયંત્રણ

આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન વચ્ચે હાલમાં સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે.

આ પહેલાં તમામને લાગતું હતું કે તુર્કી અઝરબૈજાનને ખુલ્લું સમર્થન આપીને આ રમતને નિયંત્રિત કરી રહ્યું છે.

રશિયાની આ પહેલની શરૂઆત સોમવારે થઈ, જ્યારે આર્મેનિયા, અઝરબૈજાન અને રશિયાના નેતાઓની ઑનલાઇન મુલાકાત થઈ અને તેમણે નાગોર્નો-કારાબાખમાં સંઘર્ષ પૂર્ણ કરવા માટે એક નવ સૂત્રોની સમજૂતીની વાત કરી.

આ લડાઈમાં અઝરબૈજાનની જીત દેખાતી હતી, કારણ કે તેમણે 1994થી આર્મેનિયાના નિયંત્રણવાળા અનેક અઝેરી પ્રાંત પરત લીધા હતા.

ત્રણેય નેતાઓએ સહમતિ સાધી કે આર્મેનિયાનું સૈન્ય નાગોર્નો-કારાબાખની આસપાસના કબજાવાળા વિસ્તારોમાંથી પીછેહઠ કરશે. આના પર અઝરબૈજાનનું નિયંત્રણ થઈ જશે.

શું કરશે શાંતિસેના?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

રશિયાની શાંતિસેના બંને પક્ષોના સૈન્યને અલગ-અલગ કરશે અને એ સુનિશ્ચિત કરશે કે બીજી લડાઈ શરૂ ન થાય.

રશિયન સેના નાગોર્નો-કારાબાખના આર્મેનિયાઈ લોકોને મુખ્ય આર્મેનિયાથી જોડનારા પાંચ કિલોમિટર લાંબા વિસ્તારને સુરક્ષા આપશે.

પરંતુ એ સ્પષ્ટ નથી કે આર્મેનિયાના નિયંત્રણવાળા કારાબાખનું શાસન ભવિષ્યમાં કેવી રીતે ચાલશે.

સોવિયત સંઘના વિઘટન પછી બંને દેશોની વધતી રાષ્ટ્રીય ઓળખ જ નાગોર્નો-કારાબાખની લડાઈનું કારણ બની.

અઝરબૈજાન અને આર્મેનિયા, બંને સ્વતંત્ર દેશોએ ત્યારે લડવા માટે સોવિયત સેનાએ છોડેલાં હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો.

આ લડાઈમાં આર્મેનિયા સફળ રહ્યું હતું. 1994ના અંત સુધી તેમણે નાગોર્નો-કારાબાખ અને તેની આસપાસના અઝરબૈજાનના સાત વિસ્તારો પર નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું.

જ્યારે બંને તરફથી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાનની વચ્ચે વિવાદિત નાગોર્નો-કારાબાખ વિસ્તારમાં સપ્ટેમ્બરના અંતમાં લડાઈની શરૂઆત થઈ હતી.


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ શબ્દો છે 25 વર્ષીય રહીમા (નામ બદલેલ છે)ના.

એમ.એ. થયાં પછી એમ.ઍડ. કરીને શિક્ષિકા તરીકે નોકરી કરતાં મધ્યમ વર્ગીય અને સુંદર તથા સમાજમાં સંસ્કારી ગણાતાં રહીમા સાથે લગ્ન માટે અનેક માગાં આવતાં હતાં.

એમના પિતા ભણીને નોકરી કરતી છોકરીના નિકાહ માટે મુરતિયો શોધતા હતા.

પિતાની ઇચ્છા હતી કે દીકરીના ભણતર પ્રમાણે છોકરો મળે તો વધુ સારું.

પિતાની ઇચ્છા પ્રમાણેનો છોકરો મળ્યો પણ ખરો પણ એ લગ્ન જિંદગીની મોટી ઘટના બની ગઈ.

દીકરીનાં લગ્ન માટેની શોધ

રહીમાનો પરિચય લગ્ન લંડનમાં સોફ્ટવૅરનું કામ કરતા એક ખાનદાન છોકરા સાથે કરાવવામાં આવ્યો.

વાત આગળ વધી અને જાન્યુઆરી 2019માં છોકરી-છોકરો એકબીજાને મળ્યાં.

રહીમાના પિતા અમદાવાદના જમાલપુરમાં જિન્સ પૅન્ટ બનાવતી ફેકટરી ધરાવે છે અને લંડનમાં નોકરી કરનાર યુવકના ખાનદાન સાથેનો પરિચય પણ તેમણે શોધી કાઢ્યો.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં રહીમાના પિતા કહે છે, "અમારાં સગાંમાં ત્રણચાર જણ એમને ઓળખતા હતા અને અમારે પણ સંબંધ નીકળ્યો. ખાનદાન સારું હતું. છોકરો લંડનમાં નોકરી કરતો હતો."

"અમને કહ્યું કે લગ્ન છે એટલે નવું મકાન બનાવીએ છીએ. અમે ખુશ હતા અને અમારી દીકરી રહીમાના નિકાહ એમની સાથે કરવાનું નક્કી કર્યું. છોકરાએ શરત મૂકી કે મારી દીકરીએ નોકરી છોડી દેવી પડશે. અમે તૈયાર થઈ ગયા."

રહીમાના પિતા વધુમાં જણાવે છે, "અમે દીકરીને વાત કરી તો તેણે મને કહ્યું કે અબ્બુ જેમ કહો તેમ, તમારી પસંદગી એ મારી પસંદગી હશે અને તેણે હા પાડતાં અમે નિકાહની વાત આગળ ચલાવી. અને છોકરો અને છોકરી મળ્યાં."

છોકરી-છોકરાની મુલાકાત

આખીય ઘટનાની માંડીને વાત કરતાં રહીમાએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું, "મારા પિતાએ કહ્યું એટલે એમણે સમજીવિચારીને નક્કી કર્યું હશે એમ માનીને મેં હા પાડી. લગ્ન પહેલાં હું અને શાહીદ (નામ બદલેલ છે) મળ્યાં. ત્યારે એણે મને લંડનનાં અનેક સપનાં દેખાડ્યાં."

"મને કહ્યું કે એ લંડનમાં સોફ્ટવૅરનું કામ કરે છે. પૂરતું કમાય છે એટલે એને ભણેલી અને ઘર સાચવે એવી પત્ની જોઈએ છે."

તેણે કહે છે, "લગ્ન પહેલાં એણે શરત મૂકી કે મારે ટીચરની જોબ છોડી દેવી. એને લંડનમાં કામ હોવાથી લંડન પરત જશે અને છથી સાત મહિને પરત આવીને લગ્ન કરશે."

"અમારી મુલાકાતમાં એણે એમ પણ કીધું હતું કે એ પોતાનું નવું ઘર બનાવી રહ્યો છે એટલે લગ્ન પછી નવા ઘરમાં શિફ્ટ થઈશું. મને પણ ઘણા અરમાન હતા એટલે મેં એની તમામ શરતો માની લીધી અને નોકરી છોડી દીધી."

"અમારી સગાઈ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"અલ્લાહના કરમથી જો મારો પતિ લગ્ન પછી તરત બીમાર ન પડ્યો હોત તો હું પણ આજે ઍઇડ્સની શિકાર બની ગઈ હોત, અને મારા સમલૈંગિક પતિને કારણે હું નર્કની જિંદગી જીવતી હોત."


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ શબ્દો છે ગુજરાતમાં સજાતીય લગ્ન કરનારાં બે મહિલા પોલીસ કૉન્સ્ટેબલના.

ગુજરાતના મહીસાગર જિલ્લાના એક નાનકડા પોલીસ સ્ટેશનમાં કામ કરતાં આ બન્ને મહિલા પોલીસ કૉન્સ્ટેબલોની જિંદગી અજબની છે.

આ બંને સૌરાષ્ટ્ર અને મધ્ય ગુજરાતનાં ગામોમાંથી આવે છે. ગામમાં એમણે પુરુષોનું વર્ચસ્વ જ જોયું હતું. ત્યારથી એમણે વિચાર્યું કે પુરુષો કરે એવું કામ મહિલા કેમ ના કરી શકે? એટલે એમણે નાનપણથી પોલીસવિભાગમાં જવાનું નક્કી કર્યું. બન્નેએ ખૂબ મહેનત કરી અને પોલીસકર્મી બન્યાં પણ ખરાં.

સંતરામપુરનાં છેવાડાનાં ગામથી આવતાં પાયલ અને સૌરાષ્ટ્રનાં છેવાડાનાં ગામમાંથી આવતાં કંચન પોલીસની નોકરીમાં જોડાયાં સુધી એકબીજાથી અજાણ હતાં.

તાલીમમાં થઈ મુલાકાત

પ્રતીકાત્મક તસવીર

એમની તાલીમ વર્ષ  2017માં સુરતમાં હતી ત્યારે બીજી મહિલાઓની સાથે તેઓ બંને પણ ટ્રેનિંગમાં આવ્યાં હતાં. શરૂઆતમાં બંનેને ગામડાંનાં ગણી બીજાં કર્મીઓ તેમની નજીક આવતાં અચકાતાં.

બન્નેને તાલીમ દરમિયાન એક જ ઓરડો મળ્યો હતો. દિવસભરની તાલીમ બાદ બન્ને રૂમમાં ભેગાં થતાં અને એ રીતે ધીમેધીમે બંનેની દોસ્તી થઈ.

એકબીજાનાં પરિચય અંગે વાત કરતાં પાયલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું,

"તાલીમ દરમિયાન રાત્રે અમે ભેગાં થતાં ત્યારે એકબીજાનાં શોખની, પસંદ- નાપસંદની વાતો કરતાં.  એમાં અમે બંને સારા મિત્રો બની ગયાં. કંચન મારી કાળજી રાખતી અને હું એની કાળજી રાખતી. એ વખતે અમને એકબીજા માટે કોઈ આકર્ષણ નહોતું, માત્ર દોસ્તી હતી."

"એ મારાં કપડાં ધોઈ આપે તો હું રસોઈ કરી નાખું. એમ દોસ્તી ગાઢ બનતી ગઈ. તાલીમ પછી અમે એકબીજાને મળતાં રહેવાનું નક્કી કર્યું. અને એકબીજાને ફોનનંબરની આપ-લે કરી.  તાલીમ પૂરી થઈ અને પોસ્ટિંગ થવાનું હતું, અમે બંને પ્રાર્થના કરતાં હતાં કે અમારું પોસ્ટિંગ એક જ ગામમાં થાય તો સારું અને બન્નેનું સુરતમાં પોસ્ટિંગ થયું."

સુરતમાં થયો પ્રેમ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

વાતમાં વચ્ચેથી જ જોડાઈને કંચને ઉમેર્યું, "અમે બંનેએ એક જ કવાર્ટરમાં રહેવાનું નક્કી કર્યું. જો એની નાઇટ ડ્યૂટી હોય તો હું ઘરનું બધું કામ સાંભળું અને મારી નાઈટ ડ્યૂટી હોય તો એ ઘરનું બધું કામ સાંભળી લેતી."

"એક દિવસ અમે વાત-વાતમાં પુરુષો વિષે વાત કરતાં હતાં ત્યારે પાયલે કહ્યું કે આપણને નાનપણથી શિખવાડવામાં આવ્યું છે કે પુરુષ વગર ન જિવાય. પણ આપણે તો પુરુષ વગર જીવી શકીએ છીએ. આપણે બંને સ્ત્રી હોવા છતાં એકબીજાનો સહારો બની શકીએ છીએ. મને પણ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"હું અને કંચન પહેલીવાર પોલીસતાલીમમાં મળ્યાં ત્યારે અમને ખબર પણ નહોતી કે અમે પ્રેમમાં પડીશું અને લગ્ન પણ કરી લઈશું. સમય જતાં અમે એકબીજાના પ્રેમમાં પડી ગયાં અને જીવનભર સાથે રહેવાના કોલ લીધા. ત્રણ વર્ષ સુધી એકબીજાને સમજ્યાં અને લગ્ન કર્યાં પણ અમે બંને છોકરીઓ છીએ એટલે અમારાં ઘરના લોકો નારાજ હતા. અમને ધમકીઓ આપતા. અમે છેવટે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી કે અમને પોલીસરક્ષણ આપો."


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ શબ્દો છે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના શ્રીનગરની શ્રી મહારાજા હરિસિંહ હૉસ્પિટલના નશામુક્તિ કેન્દ્રમાં દાખલ નશાના વ્યસની 25 વર્ષીય મુસ્તાક અહમદ (નામ બદલ્યું છે)ના.

રિપોર્ટ પ્રમાણે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં ડ્રગ્સની લતના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.

મુસ્તાકે કહ્યું, "પહેલા દિવસે મેં ગાંજો પીધો, થોડા દિવસો પછી મારા મિત્રોએ મને હેરોઇન આપ્યું. બીજા દિવસે મને હેરોઇનની લત લાગી ગઈ."

"બાદમાં રોજ મને હેરોઇન લેવાની ટેવ પડી ગઈ."

મુસ્તાક છેલ્લા ચાર દિવસથી હૉસ્પિટલમાં ઇલાજ કરાવી રહ્યા છે. તેઓ કહે છે કે તેમના કેટલાક મિત્રોએ નશાનો બંધાણી બનાવી દીધો.

તેઓ કહે છે, "હું જ્યારે પણ ડ્રગ્સ લઉં છું ત્યારે સીધો પોતાના રૂમમાં ચાલ્યો જાઉં છું."

"મેં છેલ્લા આઠ મહિનામાં ડ્રગ્સ પાછળ ત્રણ લાખથી વધુ રૂપિયા ગુમાવ્યા છે."

"હું જ્યારે ડ્રગ્સ નહોતો લેતો ત્યારે મારા પેટ અને શરીરમાં દર્દ થતું હતું."

"જ્યારે મારા પરિવારને ખબર પડી તો તેમણે મારી સાથે વાત કરવાનું બંધ કરી દીધું."

"પરિવારનો કોઈ સભ્ય મારી સાથે વાત કરતો તો એવું લાગતું કે એ મારી સાથે ઝઘડી રહ્યો છે."

"બાદમાં મેં પરિવારને કહ્યું કે મને ઇલાજ માટે નશામુક્તિ કેન્દ્રમાં લઈ જાવ, ત્યારથી હું અહીં છું."

ડ્રગ્સ મગજનો વિકાસ રોકી દે છે

શું ડ્રગ્સ સરળતાથી મળી રહે છે? આ સવાલ જ્યારે મુસ્તાકને પૂછવામાં આવ્યો તો તેણે કહ્યું, "અમે દક્ષિણ કાશ્મીરના સંગમ વિસ્તારમાં જતા હતા."

"ત્યાં હેરોઇન સરળતાથી મળી રહેતું. ત્યાં કેટલાક શખ્સ છે જે હેરોઇન વેચે છે."

તેઓ કહે છે કે જ્યારે તેઓ નશામુક્તિ કેન્દ્રમાં આવ્યા ત્યારે લતથી મુક્તિ મળતી હોય એવું લાગી રહ્યું છે.

તેઓ કહે છે, "હવે હું ઠીક છું. હું અહીં નહોતો આવ્યો ત્યારે ડ્રગ્સ વિના ઊંઘી નહોતો શકતો, પરંતુ બધું બદલાઈ ગયું છે અને હું ઊંઘી શકું છું."

"હું નશો કરનાર દરેક વ્યક્તિને કહું છું કે આને છોડી દો, કેમ કે આ બરબાદ કરી નાખે છે. આ ઘર-પરિવાર, પૈસા અને જિંદગી બરબાદ કરી નાખે છે."

આ નશામુક્તિ કેન્દ્રમાં દાખલ અન્ય એક યુવા પોતાની કહાણી જણાવે છે.

તેઓ કહે છે કે કેવી રીતે તેના મિત્રોએ તેને નશાનો બંધાણી બનાવી દીધો અને પછી તેની જિંદગી બરબાદ થઈ ગઈ.

એ યુવાએ જણાવ્યું, "ગત બે વર્ષમાં હું એસપી ગોળીઓ અને હેરોઇન લેતો હતો. પહેલાં આનંદ આવતો હતો પણ હવે આદત પડી ગઈ છે."

"ડ્રગ્સને કારણે મેં બધું જ ગુમાવી દીધું. કુટુંબ મારું સન્માન નહોતું કરતું."

"મેં ડ્રગ્સ માટે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"લગભગ આઠ મહિના પહેલાં મારી જિંદગી બદલાઈ હતી હતી. એ સમયે મેં પહેલી વાર ડ્રગ્સ લીધું હતું. મારા મિત્રોએ કહ્યું કે ડ્રગ્સ લેવાથી હું સાવ બદલાઈ જઈશ અને ઉત્સાહનો સંચાર થશે, આથી મેં ડ્રગ્સ લીધું હતું, પરંતુ મેં જ્યારે ડ્રગ્સ લેવાનું શરૂ કર્યું તો તેનાથી મારી ખુશીઓ છીનવાઈ ગઈ, મારો તણાવ ઘટવાની જગ્યાએ વધી ગયો."


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ શબ્દો છે રાજકોટના રોહિત શિંગાળાના, જેમની 12 વર્ષની દીકરી ખુશીએ, કથિત રીતે ઑનલાઇન ક્લાસનું દબાણ સહન ન થતા આપઘાત કરી લીધો.

ઑનલાઇન શિક્ષણ ત્યારે સફળ છે જ્યારે બાળકો પાસે મોબાઇલ અને ઇન્ટરનેટની સુવિધા હોય. ગુજરાત જેવા સમૃદ્ધ રાજ્યમાં પણ સેંકડો બાળકો છે, જેમની પાસે આ બંને સવલત નથી.

ઑનલાઇન શિક્ષણ માટે અલાયદી શાંત જગ્યા પણ જોઈએ જે ઘણાં વિદ્યાર્થીઓ પાસે નથી.

બીજી બાજુ, સી.બી.એસ.ઈ.એ તેના શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમમાં 30 ટકા ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ તર્જ ઉપર ગુજરાતના ઍજ્યુકેશન બોર્ડે પણ તેના સિલેબસમાં ઘટાડો કરવો જોઈએ, તેવી માગ ઉઠી રહી છે.

ભણતરમાં ભાર

રાજકોટના માવડી વિસ્તારમાં ઑટો ગૅરેજ ચલાવતા શિંગાળા મુજબ તેમને સ્વપ્નમાં ખ્યાલ ન હતો કે ખુશી આવું પગલું ભરશે.

'અમદાવાદ મિરર' તેના અહેવાલમાં લખે છે કે, 'ઑનલાઇન અભ્યાસ અને હોમવર્ક સમયસર પૂર્ણ ન કરી શકવાથી ખુશી કંટાળી ગઈ હતી. તે પોતાના મિત્રોને મળી ન શકવાના કારણે નિરાશ પણ હતી. ક્લાસના બીજા વિદ્યાર્થીઓની સરખામણીમાં અભ્યાસમાં પાછળ રહેવાના કારણે ખુશી માનસિક તાણમાં હતી.

જેની ખત્રી વાપીની શાળામાં પાંચમા ધોરણમાં અભ્યાસ કરે છે. તેમને ઑનલાઇન ભણવામાં રસ નથી પડતો અને તે શાળા શરૂ થવાની રાહ જોઈ રહી છે.

વાપીમાં રહેતા પિતા પ્રભુદયાલ ખત્રી જણાવે છે, "મારી દીકરી જેની મને કાયમ પૂછે છે કે શાળા ક્યારથી શરૂ થશે? ક્યારેક જેની ઑનલાઇન ક્લાસમાં જોડાવાની ના પડે છે અને ઘણું સમજાવ્યા બાદ તે રાજી થાય છે. શાળાએ જવા માટે જેનીને ક્યારે પણ કહેવું પડ્યું નથી.

આ સિવાય ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટીની સમસ્યા, પાઠ્યક્રમના પુસ્તકનો અભાવ તથા તમામ પુસ્તક પી.ડી.એફ. ઉપલબ્ધ ન હોવાની સમસ્યા પણ વિદ્યાર્થીઓને નડી રહી છે.

નવી પદ્ધતિ, નવીન સમસ્યાઓ

જેની ખત્રી

ઑનલાઇન શિક્ષણના કારણે શું ખરેખર વિધાર્થીઓ દબાણમાં છે? પોતાના શિક્ષક પાસે ભણવામાં વિદ્યાર્થીઓ કેમ મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યા છે?

સમાજશાસ્ત્રી ગૌરાંગ જાની કહે છે, "ઑનલાઇન શિક્ષણ પદ્ધતિ ભારતમાં નવું-નવું છે અને એટલા માટે વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો અનેક મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. વર્ગમાં હોય અને ભણતી વખતે વિદ્યાર્થીને કોઈ મુંઝવણ હોય તો બીજા વિદ્યાર્થી પાસેથી તેને મદદ મળી જાય છે, જે ઑનલાઇન શિક્ષણમાં મળવું મુશ્કેલ છે. શાળાઓ બંધ છે અને કોવિડ-19ના કારણે વિદ્યાર્થીઓ પોતાના મિત્રના ઘરે પણ જઈ શકતા નથી, જેના કારણે તેઓ ઘણીવાર માનસિક એકલતા અનુભવે...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"ખુશી એકદમ સામાન્ય વર્તન કરતી હતી અને એ દિવસે સવારે આખા પરિવારે સાથે નાસ્તો કર્યો. એનું ઑનલાઇન શિક્ષણ પણ સારી રીતે ચાલી રહ્યું હતું. શાળામાંથી જે પણ ભણવામાં આવતું હતું તેમાં રસ લેતી અને હોમવર્ક પણ સમયસર પૂર્ણ કરી નાખતી હતી."


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ શબ્દો છે સુરત મ્યુનિસપલ કૉર્પોરેશનની ડ્રૅનેજ કમિટીના સભ્ય અને મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલર દિનેશ કાછડિયાના.

દિનેશ કાછડિયા સુરત મ્યુનિસપલ કૉર્પોરેશનના કૉંગ્રેસના કૉર્પોરેટર છે. બે દિવસ પહેલાં એમના પિતાનું કુદરતી નિધન થયું.

અંતિમવિધિ માટે બહુ જ ઓછા લોકોને લઈને એ સુરતના સ્મશાનગૃહ પર પહોંચ્યા હતા. ત્યાં તેમના પિતાની અંતિમવિધિ કરવામાં લાંબો સમય રાહ જોવી પડે એમ લાગતું હતું, કારણ કે કોરોનાથી મૃત્યુ પામેલા દર્દીઓની ડેડબૉડી આવી રહી હતી.

છેવટે એ એમના પિતાને લઈને બીજા સ્મશાનગૃહ પર ગયા અને પિતાની અંતિમવિધિ કરી.

અંતિમવિધિ માટે રખડવું પડ્યું

પ્રતીકાત્મક તસવીર

દિનેશ કાછડિયાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "સુરતમાં અત્યારે માત્ર 3 સ્મશાનગૃહ છે. જે પ્રકારે કોરોનાથી લોકોનાં મૃત્યુ થઈ રહ્યાં છે એના લીધે સ્મશાનમાં મૃતદેહો ઉભરાઈ રહ્યા છે. એક-એક મૃતદેહની અંતિમવિધિ કરવા માટે લોકોને કલાકો સુધી લાઇનમાં ઊભા રહેવું પડે છે."

"કારણ કે કોરોનાથી અવસાન પામેલા લોકોના મૃતદેહની અંતિમવિધિ પહેલા કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ કુદરતી રીતે અવસાન પામેલાની . હું કૉર્પોરેટર હોવા છતાં મારે મારા પિતાની અંતિમવિધિ માટે અલગઅલગ જગ્યાએ રખડવું પડ્યું છે. આ ખરેખર દુઃખદ છે."

આ વાતને સમર્થન આપતા કોરોનાના મૃતદેહોની અંતિમવિધિ કરનાર એકતા ટ્રસ્ટના અબ્દુલ મલબારીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, "સુરતમાં કોરોનાનો કેર થયો ત્યારથી અમારા એકતા ટ્રસ્ટના લોકો હિન્દુ હોય કે, મુસ્લિમ- એ જોયા વિના એમની અંતિમવિધિ કરે છે."

"અંતિમવિધિ માટે અમને પીપીઈ કીટ અપાય છે. કોરોનામાં અવસાન પામેલા દર્દીઓને તેમના ઘરે લઈ જવા દેવાતા નથી. ત્યાં જ એમના પરિવારજનોને એમના ચહેરાનાં અંતિમ દર્શન કરાવી અંતિમવિધિ માટે લઈ જવામાં આવે છે."

તેઓ કહે છે કે સુરતમાં પહેલા લૉકડાઉનમાં આટલી તકલીફ ન હતી, પરંતુ લૉકડાઉન પછી અનલૉકમાં કોરોનાના કારણે મૃત્યુઆંક વધ્યો છે.

અંતિમવિધિનો આત્મસંતોષ

તેઓ કહે છે, "અમે દરેક અંતિમસંસ્કાર માટે સતત ખડે પગે રહીએ છીએ. સુરતમાં 3 જ સ્મશાનગૃહ છે એટલે આ ત્રણેય સ્મશાનગૃહમાં અંતિમવિધિ માટે ઘણી વાર ટોકન નંબર આપવા પડે છે."

"અમે સરકારી નિયમ મુજબ એમનાં સગાંઓને અંતિમ દર્શન કરાવી સીધા સ્મશાને કે કબ્રસ્તાન પર અંતિમવિધિ કરવા લઈ જઈએ છીએ. એવું નથી કે આ સ્થિતિ માત્ર સ્મશાનગૃહોની છે. કબ્રસ્તાનમાં પણ આ જ હાલત છે. વરસાદના કારણે કબ્રસ્તાનમાં કબર ખોદી અંતિમવિધિ કરવી એ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"કોરોનાના કારણે સુરતમાં અંતિમવિધિ કરવાની મોટી સમસ્યા ઊભી થઈ છે. મારા પિતાનું કુદરતી મૃત્યુ થયા પછી બૉડીઝના કારણે એમની અંતિમવિધિ માટે મારે દોઢ કલાક સુધી એક સ્મશાનથી બીજા સ્મશાન જવું પડ્યું હતું. છેવટે દોઢ કલાકના અંતે હું એમની અંતિમવિધિ કરી શક્યો."


સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ શબ્દો જામનગરની 15 વર્ષીય કિશોરીના એક સ્વજનના છે. આ કિશોરીએ પોલીસને ફરિયાદમાં જણાવ્યું છે કે તેમની સાથે ચાર વ્યક્તિઓએ દુષ્કર્મ કર્યું હતું.

ખૂબ જ ગરીબ પરિવારમાં રહેતી આ છોકરીએ પોતાના પરિવારજનોને તેમની આપવીતી જણાવી ત્યારે આ મજૂર પરિવાર સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં પીડિતાના પરિવારના એક સભ્યે જણાવ્યું કે તેઓ સરકાર પાસેથી એક જ આશા રાખે છે કે આ ગરીબ દીકરીને સરકાર ઝડપી ન્યાય આપે અને સમાજમાં એવો દાખલો બેસાડે કે હવે પછી કોઈ વ્યક્તિ આવું કામ કરવાની હિંમત ન કરે.

આ વ્યક્તિએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે હાલમાં તો પરિવારને પોલીસ તરફથી તમામ મદદ મળી રહી છે અને તમામ આરોપીઓને પકડી લેવાયા છે.

કથિત રીતે બળાત્કારનો ભોગ બનેલાં 15 વર્ષનાં કિશોરી હજી સુધી સ્તબ્ધ છે અને હજી પણ કોઈની સાથે વાત કરતાં નથી. તેઓ એકલાં જ રહેવાનું પસંદ કરે છે.

બીજી ઑક્ટોબરે જામનગરના સી ડિવિઝન પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવ્યા બાદ આ છોકરીને એક સરકારી દવાખાનામાં મેડિકલ તપાસ માટે દાખલ કરવામાં આવ્યાં હતાં.

આ દરમિયાન તેમણે પોલીસને જણાવ્યું હતું ચાર વ્યક્તિઓએ તેમને બેભાન કર્યા બાદ દુષ્કર્મ કર્યું હતું.

આ છોકરીને બે દિવસ સુધી દવાખાનામાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં અને ત્યારબાદ તેઓ પોતાના ઘરે તેમનાં માતા અને ભાઈ-બહેનો સાથે રહે છે.

પરિવારજનો પાસેથી જાણવા મળ્યું કે એક લાંબી બીમારી બાદ આશરે પાંચ મહિના પહેલાં તેમના પિતાનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું અને હાલમાં આ કિશોરી જ ઘરનો મોટા ભાગનો ખર્ચ આસપાસના વિસ્તારોમાં મજૂરી કરીને ચલાવે છે.

કેવું છે પીડિતાનું જીવન?

પરિવારજનો કહે છે કે તેમના માટે આફત આવી પડી છે, પીડિતાનાં માતા સતત બીમાર રહે છે અને તેમને સાર-સંભાળની ખૂબ જરૂર છે.

તેઓ જ્યારે કામે જાય ત્યારે આ પીડિતા તેમની સાથે કામે જાય છે અને પીડિતા પોતે પણ આસપાસના વિસ્તારોમાં મજૂરીકામ કરે છે.

પીડિતાના પિતાના મૃત્યુ બાદ પરિવાર સાવ નિરાધાર થઈ ગયો છે. તેમના કાકાઓ છે, પરંતુ તેમની આર્થિક પરિસ્થિતિ પણ સારી ન હોવાથી આ પીડિતા જ પોતાનું અને પોતાનાં નાનાં ભાઈ-બહેનનું ગુજરાન ચલાવે છે.

પીડિતાનો તેમજ તેમના કાકાનો પરિવાર પણ એક મજૂર પરિવાર છે અને દિવસે 150થી 200 રૂપિયાની મજૂરી કરીને પોતાનું પેટિયું રળે છે.

પરિવારજનો પ્રમાણે પીડિતા સાથે શું થયું હતું?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

બીબીસી ગુજરાતીએ પરિવારજનો પાસેથી પીડિતાની તબિયત અંગે જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો તો જાણવા મળ્યું...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:

"હવે તો દાખલો બેસાડો, ઝડપી ન્યાય આપાવો અને દોષીઓને એવી સજા ફટકારો કે બીજી કોઈ વ્યક્તિ આવું કંઈ કરવાની હિમ્મત ન કરે."