શીર્ષક: બાંગ્લાદેશ : શેખ હસીનાએ હિંદુ મંદિરને કેમ જમીન આપી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

શેખ હસીના

તેમણે ઢાકેશ્વરી મંદિરની છ દાયકા પહેલાંથી ચાલી આવતી આ માંગને પૂર્ણ કરી છે.

મંદિરના જૂના સ્વરૂપને જાળવી રાખવા માટે જમીનની માંગ કરવામાં આવી રહી હતી.

આ પહેલાં પણ શેખ હસીના મંદિરોની જાળવણી માટે આશ્વાસન આપી ચૂક્યાં છે.

આ ભેટ સાથે મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા બાંગ્લાદેશમાં અલ્પસંખ્યકોના અધિકારોની જાળવણી બાબતે તેમની છબી વધારે મજબૂત થવાની વાત કહેવામાં આવી રહી છે.

શેખ હસીનાએ 15 ઑક્ટોબરના રોજ ઢાકેશ્વરી મંદિરની મુલાકાત લીધી હતી.

ત્યાં તેમણે 1.5 વીઘા જમીન ભેટમાં આપવાની વાત કરી હતી. આ જમીનની કિંમત 43 કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવી રહી છે.

ઢાકેશ્વરી બાંગ્લાદેશનું સૌથી મોટું મંદિર છે અને તેના નામ પરથી ઢાકાનું નામ પડ્યું છે.

મંદિર છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી જમીન ખરીદવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યું હતું પરંતુ કિંમત ખૂબ જ વધારે હોવાથી મુશ્કેલીઓ પડી રહી હતી.

ઢાકા ટ્રિબ્યૂન પ્રમાણે શેખ હસીનાએ મંદિરમાં કહ્યું, ''આ સમસ્યાને હલ કરવા માટે અમે પહેલાંથી જ કામ કર્યું છે. હવે આગળનું કામ તમારા ઉપર છે.''

જોકે, હવે હસીના સરકારે મધ્યસ્થતા દરમિયાન મંદિરને છૂટ સાથે 10 કરોડ ટકાની કિંમત પર જમીન અપાવી છે.

સાથે જ તેમણે હિંદુ કલ્યાણ ટ્રસ્ટના ફંડને પણ 21 કરોડથી 100 કરોડ સુધી વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

ડિસેમ્બરમાં ચૂંટણી

બાંગ્લાદેશમાં ડિસેમ્બરમાં સામાન્ય ચૂંટણી છે. હિંદુ સમુદાય શેખ હસીનાની પાર્ટી આવામી લીગનો કટ્ટર સમર્થક માનવામાં આવે છે.

બાંગ્લાદેશમાં અલ્પસંખ્યકોનો મુદ્દો રાજકારણના મુદ્દે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

જોકે, વિપક્ષી બાંગ્લાદેશ નેશનલિસ્ટ પાર્ટી અને તેમની સહયોગી જમાત-એ-ઇસ્લામી સરકાર પર અલ્પસંખ્યકોની ઉપેક્ષા કરવાનો આરોપ લગાવતી આવી છે, પરંતુ સત્તાધારી પાર્ટી આ આરોપને સતત નકારતી આવી હતી.

બાંગ્લાદેશ સરકારના એક અધિકારીએ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સને જણાવ્યું, ''તેમાં કોઈ શક નથી કે છેલ્લાં 10 વર્ષમાં આવામી લીગ સરકારના નેતૃત્વમાં બાંગ્લાદેશમાં સતત આર્થિક વિકાસ થયો છે. વિકાસ અને સ્થિરતાના કારણે સુરક્ષાની સ્થિતિ સારી થઈ છે, જેની અસર અલ્પસંખ્યકોની સુરક્ષા પર પણ સકારાત્મક પ્રભાવ પડ્યો છે.''

અધિકારીએ કહ્યું, ''જો આગળ પણ આવું જ થાય તો દેશ એક ધર્મનિરપેક્ષ અને લોકતાંત્રિક ઇસ્લામિક રાષ્ટ્રનું ચમકતું ઉદાહરણ બનશે, જે પાકિસ્તાનથી તદ્દન વિરુદ્ધ હશે.''

હસીના સરકાર પણ અલ્પસંખ્યક મતદાતાઓને લોભાવવાનો પ્રયત્ન કરતી રહેતી હોય છે.

અહીં વર્ષ 2017માં 30 હજારથી વધારે દુર્ગા પૂજા મંડપ...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશ : હજારો શરણાર્થી રોહિંગ્યા બાળકોની માનસિક સ્વસ્થતા ચિંતાજનક\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

શરણાર્થી કેમ્પમાં બાળક મોહમ્મદ નૂર

આ બાંગ્લાદેશના કોક્સ બજારનો બાલૂખલી શરણાર્થી કેમ્પ છે. આ બાળકો અને તેમના પરિવાર મ્યાનમારથી પોતાનો જીવ બચાવીને અહીં ભાગી આવ્યા છે.

પોતાના દેશથી અલગ થઈ ગયેલાં આ બાળકોમાંથી કેટલાકે તેમની નજર સામે જ પોતાના પરિજનોને મરતા જોયા છે.

મહિનાઓ પહેલાં ઘટેલી આ ઘટનાનો આઘાત આજે પણ તેમના મનમાં યથાવત છે.

બાળકોનું મનોબળ વધારવા વર્કશોપનું આયોજન

તેમાં એક બાળક ખૂબ જ શાંત છે અને વારંવાર બારીની બહાર જોતો રહે છે. મોહમ્મદ નૂરની ઉંમર બાર વર્ષ છે અને ગત વર્ષે લાંબી માંદગી બાદ તેમના પિતાનું મૃત્યુ થયું હતું.

વિધવા માતા સિવાય તેમના પરિવારમાં ત્રણ બહેન છે.  રખાઇન પ્રાંતના એક નાના ગામમાં નાબાલિગ નૂરનો પરિવાર શાકભાજી ઉગાડીને ગુજરાન ચલાવતો હતો.

પણ મ્યાનમારમાં થયેલી હિંસા બાદ મોહમ્મદ નૂરની દુનિયા એક જ દિવસમાં બદલાઈ ગઈ.

મોહમ્મદ નૂરે કહ્યું, "એ દિવસે હું શાકભાજી વેચવા માટે બજારમાં બેઠો અને તરત જ બુકાનીધારી લોકો આવ્યા અને તીક્ષ્ણ હથિયારોથી હુમલો કરી દીધો."

"મેં મારા બે પિતરાઈ ભાઈને ત્યાં જ મારી નજર સામે મરતા જોયા હતા."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

"હું ભાગીને પહોંચ્યો અને પરિવારને લઈને સરહદ તરફ જતો રહ્યો."

"આજે પણ જ્યારે આ વાત યાદ કરું  છું, ત્યારે મન ભરાઈ આવે છે અને તેનું દુઃખ છે."

બાલૂખલી શરણાર્થી કેમ્પ

ગત વર્ષે મ્યાનમારમાં ભયંકર હિંસા ભડકી હતી. જેને પગલે સાત લાખ રોહિંગ્યા મુસ્લિમોએ પોતાના જીવ બચાવવા માટે બાગ્લાંદેશમાં શરણું લેવું પડ્યું હતું.

આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના અનુમાન અનુસાર આ આંકડામાં એકંદરે ત્રણ લાખ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.  આથી આ બાબત વધુ ચિંતાજનક છે.

આ સમસ્યા માનસિક સ્થિતિની છે. જેનાથી વયસ્કોની સાથે સાથે બાળકો પણ પરેશાન છે.

બાળકોમાં ડિપ્રેશન (તણાવ)નું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે અને સાથે સાથે મનોચિકિત્સકોની જરૂર પણ વધી રહી છે.

શરણાર્થીઓ બેઘર થવાને કારણે આઘાતમાં

મહમૂદા, મનોચિકિત્સક, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર

મહમૂદા એક મનોચિકિત્સક છે અને તે છેલ્લા ચાર મહિનાથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તરફથી કોક્સ બજારમાં કામ કરી રહ્યાં છે.

તેમના અનુસાર લગભગ બધા જ શરણાર્થી બેઘર થવાને કારણે આઘાતમાં છે. પણ બાળકોની સ્થિતિ સૌથી વધુ ખરાબ છે.

તેમણે જણાવ્યું, " આ બાળકોમાંથી કેટલાકે પોતાના માબાપની હત્યા થતી જોઈ છે. કેટલાકે ગોળીબાર થતો જોયો છે."

"કોઈકે પોતાનું ઘર તબાહ થતું જોયું છે. ઘણા બાળકો આ આઘાતમાંથી હજી બહાર નથી આવ્યા."

"તેમને...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશ: ઘર તોડીને રોહિંગ્યાને મારી રહ્યા છે જંગલી હાથીઓ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પોતાના જ દેશમાંથી ભાગીને જીવ બચાવવા આવેલા રોહિંગ્યા પર મુશ્કેલીઓ હજી પણ ઓછી થતી નથી.

હવે આવનારા વરસાદની સાથે સાથે એક બીજી પણ મુશ્કેલી તેમની સામે આવીને ઊભી છે.

આ મુશ્કેલી એટલે હાથીઓની. જંગલી હાથીઓ કઈ રીતે તેમનો જીવ લઈ રહ્યા છે, જુઓ આ ખાસ વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશના ઢાકામાં ઇમારતમાં આગ લાગતા 78 લોકોનાં મૃત્યુ, આગ અંકુશમાં આવી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ઢાકા મેડિકલ કૉલેજના ફોરેન્સિક વિભાગના વડા ડૉ. સોહેલ મહમુદે પત્રકારોને માહિતી આપતા કહ્યું કે 78 મૃતદેહો મળી આવ્યા છે.

જો કે, ફાયર સર્વિસ અને સિવિલ ડિફેન્સ કંટ્રોલ રુમે બીબીસીને મૃત્યુ પામનારા લોકોની સંખ્યા 70 જણાવી છે.

અગાઉ ઘટના સ્થળની મુલાકાત લેનાર પોલીસ આઇ.જી. જાવેદ પટવાઈએ કહ્યું હતું કે અત્યાર સુધી 70 મૃતદેહો મળી આવ્યા છે, જે હજી વધારે હોઈ શકે છે.

અગાઉ અગ્નિશામક સેવાના મહાનિર્દેશક અવી અહમદ ખાનનું કહેવું છે કે ભોગ બનનાર લોકોની સંખ્યા વધી શકે છે.

આગ સૌથી પહેલાં જૂના શહેર વિસ્તારના ચોક બજારની એક ઇમારતમાં લાગી હતી. આ એક રહેણાંક ઇમારત છે, જેમાં કેમિકલ રાખવાનું ગોડાઉન પણ હતું

જોતજોતામાં આગ આસપાસની ઇમારતોમાં ફેલાઈ ગઈ. આગ પર કાબૂ મેળવવા માટે ફાયરબ્રિગેડની 37 ગાડીઓ કામ કરી રહી છે.

અત્યારસુધીમાં 70 મૃતદેહો ઇમારતમાંથી કાઢવામાં આવ્યા છે અને આગ પર અંકુશ મેળવી લેવાયો હોવાના અહેવાલ છે.

પ્લાસ્ટિક અને કેમિકલને કારણે ઝડપથી ફેલાઈ આગ

અલી અહમદ ખાનનું કહેવું છે કે આગ ઓલવાઈ ગયા પછી શોધખોળ અભિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. એમના કહેવા મુજબ હજી સુધી આગ લાગવાનું કારણ શોધી શકાયું નથી.

પટવાઇએ કહ્યું કે 'કેમિકલને લીધે લીધે આગ લાગવાની શક્યતા હોઈ શકે છે, ત્યાં સીએનજી વાહનો હતા તો એ પણ કારણ હોઈ શકે છે.'

જ્યાં આગ લાગી એ સાંકડી શેરીમાં આસપાસ પાણીનો કોઈ સ્રોત નહોતો એમ પણ જાણવા મળે છે.

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશના સર્જનમાં ઇંદિરા ગાંધીનું પ્રદાન શું હતું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ઇંદિરા ગાંધી

ઇંદિરા ગાંધીએ બાંગ્લાદેશના મુક્તિસંઘર્ષના ટેકામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી, ત્યારે પી.એન. હકસર તેમના મુખ્ય સલાહકારો પૈકીના એક હતા.

પાકિસ્તાનમાંના બંગાળીઓને સ્વદેશ પાછા મોકલવા અને બાંગ્લાદેશમાંથી પાકિસ્તાનમાં પાછા ફરવા ઇચ્છતાં લોકો સંબંધી સમસ્યાઓ તેમજ અસ્કયામતોનાં વિભાજન જેવા મુદ્દાઓના નિરાકરણ માટે ઇંદિરા ગાંધીના ખાસ દૂત તરીકે હકસરને 1973માં બાંગ્લાદેશ મોકલવામાં આવ્યા હતા.

બાંગ્લાદેશનો વિદેશ પ્રધાન હોવાને નાતે પી.એન. હક્સરને મળવાનું સૌભાગ્ય મને સાંપડ્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એ મુદ્દાઓ પૈકીના કેટલાકના નિરાકરણમાં થયેલી હકારાત્મક પ્રગતિ મને યાદ છે.

પી.એન. હકસર અને મારી વચ્ચેની ચર્ચા બાદ સૂચિત ઉકેલો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા.

એ પછી ઇંદિરા ગાંધીએ એ સંબંધે મહત્વના નિર્ણય લીધા હતા.

ઉપરોક્ત સમસ્યાઓના નિરાકરણની દિશામાં મોટી સફળતા એક બહાદુરીભર્યા પગલાને કારણે મળી હતી.

1973નું સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર

શેખ મુજિબુર રહેમાન

એ હતી 1973નું સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર. એ અમારી વચ્ચેની ચર્ચામાંથી ઉદભવ્યું હતું, પણ તેને ઇંદિરા ગાંધીની મંજૂરી મળવી જરૂરી હતી.

પાકિસ્તાન બાંગ્લાદેશના સર્જનને ઔપચારિક માન્યતા ન આપે ત્યાં સુધી બન્ને દેશને અસર કરતી સમસ્યાઓ વિશે વાટાઘાટ કરી શકાશે નહીં એવું વલણ ત્યારે લેવામાં આવ્યું હતું.

તેનો અર્થ એવો થાય કે બાંગ્લાદેશના સર્જનને મંજૂરી ન મળે ત્યાં સુધી ઉપરોક્ત સમસ્યાઓ વિશે પણ વાટાઘાટો કરી ન શકાય.

બાંગ્લાદેશને ઔપચારિક માન્યતા ન આપવામાં આવે ત્યાં સુધી માનવહિત સંબંધી મુદ્દાઓના નિરાકરણની વાટાઘાટને મોકૂફ રાખી શકાય નહીં એવું વલણ અપનાવવાનો નિર્ણય અમારી ચર્ચામાં લેવામાં આવ્યો હતો.

આ બાબત અત્યાર સુધીના સૈદ્ધાંતિક વલણમાં અપવાદરૂપ હતી.

તેથી તેમાં ભારત તરફથી ઇંદિરા ગાંધીની અને બાંગ્લાદેશ તરફથી બંગબંધુ શેખ મુજિબુર રહેમાનની સર્વોચ્ચ સ્તરેથી મંજૂરી જરૂરી હતી.

વિદેશ મંત્રાલયનું વલણ

બાંગ્લાદેશના સર્જનને માન્યતા વાટાઘાટની પહેલી શરત હશે એવું ઔપચારિક વલણ વિદેશ મંત્રાલયે લીધું હતું.

તેથી ઇંદિરા ગાંધીની મંજૂરી મેળવવા માટે મારે પ્લેનમાં નવી દિલ્હી જવું જોઈએ એવું સૂચન પી.એન. હકસરે કર્યું હતું.

હું નવી દિલ્હી આવ્યો હતો અને મારી તથા પી.એન. હક્સર વચ્ચે થયેલી ચર્ચાની વાત ઇંદિરા ગાંધીને કરી હતી.

મેં ઇંદિરા ગાંધીને જણાવ્યું હતું કે અમારો હેતુ માનવહિતની કટોકટીના નિરાકરણની દિશામાં આગળ વધવાનો છે. તેઓ...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશની સામાન્ય ચૂંટણી વિશે તમે જાણવા માગો છો તે બધું જ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

વર્ષ 1990ના દાયકામાં સૈન્ય શાસનમાંથી મુક્ત થયા બાદ બાંગ્લાદેશની રાજનીતિ મુખ્યત્વે બે પક્ષોથી પ્રભાવિત રહી છે.

એક પક્ષ છે એ.એલ. (આવામી લીગ). હાલમાં તેમની સત્તા છે અને વડાં પ્રધાન તરીકે શેખ હસીનાનો કાર્યકાળ ચાલી રહ્યો છે.

વિરોધ પક્ષમાં છે બીએનપી (બાંગ્લાદેશ નેશનાલીસ્ટ પાર્ટી).

એક દાયકા પહેલાં બાંગ્લાદેશમાં બીએનપીની સરકાર હતી અને તેમનાં વડાં પ્રધાન હતાં ખાલીદા ઝીઆ, પરંતુ ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં તેમને જેલવાસ ભોગવવો પડ્યો હતો.

બાંગ્લાદેશની ચૂંટણીમાં સીધો જંગ આ બન્ને મહિલા નેતાઓ વચ્ચે છે, જેમને 'બેટલિંગ બેગમ્સ' નામ અપાયું છે.

ચૂંટણીની આ મોસમમાં અવારનવાર હિંસાઓના કિસ્સા પણ સામે આવ્યા છે, જેમાં અનેક લોકોની ધરપકડ પણ થઈ છે.

ચૂંટણીનું મહત્ત્વ

બાંગ્લાદેશની આ ચૂંટણી આવનારા પાંચ વર્ષ માટે નવી સરકારનું ગઠન કરશે, જે દેશના રાષ્ટ્રિય અને આંતરરાષ્ટ્રિય મુદ્દાઓ પર કામ કરશે.

એએલ વર્ષ 2008થી સત્તા પર છે. સમાયાંતરે વિરોધ પક્ષ ગઠબંધ સાથે તેમની નીતિઓ અને શાસનનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે.

વર્ષ 2014માં બીએનપીએ ચૂંટણી પોલ પર દેખરેખ રાખતા વહીવટ વિભાગને ફરીથી લાગુ કરવાની વાતને નકારી કાઢી હતી, જેના કારણે બીએનપીએ સામાન્ય ચૂંટણીમાં ભાગ ન લેવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

બીએનપીના આ નિર્ણયને પગલે એએલ જંગી બહુમતી સાથે જીતી અને સરકાર બનાવી.

આ વખતે પણ સરકાર બીએનપીની માગણીઓને પૂરી ના કરવાના નિર્ણય પર ટકેલી છે, છતાં બીએનપીએ આ ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાનું નક્કી કર્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કેવી હશે ચૂંટણી?

બાંગ્લાદેશના મતદાતાઓ આજે સંસદ સભ્યો માટે મતદાન કરશે.

350 બેઠકો ધરાવતી સંસદમાં 300 સભ્યોની પસંદગી સીધી કરાય છે, જ્યારે 50 બેઠકો મહિલા માટે અનામત છે.

જે પણ પક્ષ સંસદની વધુ બેઠકો જીતશે તે નવા વડા પ્રધાનની નિયુક્તિ કરશે. ત્યારબાદ વડા પ્રધાન દ્વારા કૅબિનેટ સભ્યોની પસંદગી કરાશે.

બાંગ્લાદેશની આ ચૂંટણીનું પરિણામ 2 જાન્યુઆરીના રોજ આવે તેવી શક્યતા છે.

જ્યારે નવી સરકારનું ગઠન 28મી જાન્યુઆરી 2019 સુધીમાં થઈ જશે.

ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણી પંચે સૈન્ય વ્યવસ્થા ગોઠવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

પંચના આ નિર્ણયને વિરોધ પક્ષે આવકાર્યો છે અને કહ્યું છે કે આ પગલાંને કારણે ચોક્ક્સ અને નિષ્પક્ષ વાતાવરણ ઊભું થશે.

મુખ્ય ચેહેરાં

આ ચૂંટણીમાં મુખ્યત્વે ત્રણ ગઠબંધન હરિફાઈમાં છે.

બાંગ્લાદેશના રાજકીય ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો ખૂબ જ જૂનું અને સફળ ગઠબંધન 'ગ્રાન્ડ...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશની સ્વતંત્રતાનાં 50 વર્ષ : દુષ્કાળથી આત્મનિર્ભર બનવા સુધીની યાત્રા કેવી રીતે પૂરી થઈ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

50 વર્ષના ગાળામાં બાંગ્લાદેશ કેવી રીતે પ્રગતિના પંથે અગ્રેસર બની શક્યું?

તેનાં અમુક કારણો પણ હતાં. તેની સામે વધુ વસતિ, ઓછો સાક્ષરતા દર, અત્યંત ગરીબી, સીમિત પ્રાકૃતિક સંસાધન અને ઉદ્યોગોની ઓછી સંખ્યા જેવા પડકારો હતા.

ઘણા લોકોનાં મનમાં એ પ્રશ્ન થતો હતો  કે બાંગ્લાદેશ એક સ્વતંત્ર રાજ્ય સ્વરૂપે જીવિત રહી પણ શકશે કે નહીં?

એક સમય હતો કે અમેરિકાના વિદેશમંત્રી રહી ચૂકેલા હૅનરી કિસિંજરે ભવિષ્યવાણી કરી હતી કે બાંગ્લાદેશ એક એવો દેશ બનીને રહી જશે જે પોતાની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ જાતે નહીં કરી શકે અને અન્ય કોઈની સહાય પર નિર્ભર રહેશે.

પરંતુ આ જ બાંગ્લાદેશ આ વર્ષે પોતાની સ્વતંત્રતાનાં 50 વર્ષની ઉજવણી કરી રહ્યું છે.

તેની આર્થિક સફળતાનાં ઉદાહરણો અપાઈ રહ્યાં છે. પાછલાં 50 વર્ષોમાં આ દેશમાં  શુંશું બદલાયું અને આ પરિવર્તન કેવી રીતે શક્ય બન્યું?

એહસાનુલ્લાહની કહાણી

1971માં સ્વતંત્રતા બાદ બાંગ્લાદેશના અસ્તિત્વને લઈને વિશ્વના અન્ય દેશોના મનમાં હતી ઘણી શંકાઓ

આ વાતને સમજવા માટે આપણે બાંગ્લાદેશના નાગરિક એહસાનુલ્લાહની કહાણી વિશે જાણીશું અને તેની કહાણી જ આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવામા આપણી મદદ કરશે.

જ્યારે બાંગ્લાદેશ આઝાદ થયો ત્યારે મુંશીગંજ જિલ્લાના એહસાનુલ્લાહ 16 વર્ષના હતા. તેમના પિતાનું મૃત્યુ થઈ ચુક્યું હતું અને તેમની પાસે કોઈ જમીને કે પૈસા નહોતાં.

એહસાનુલ્લાહ બીજા લોકોનાં ખેતરોમાં કામ કરીને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. પરંતુ આજે તેઓ પોતાના ક્ષેત્રમાં એક ધનિક વ્યક્તિ તરીકેની ઓળખ ધરાવે છે.

આજે 18 એકરમાં બટેટાંની ખેતી સિવાય, તેઓ અલગથી બટેટાંના બિયારણનો વ્યવસાય પણ કરે છે. બાંગ્લાદેશના ઘણા જિલ્લામાં તેમના બિયારણની સપ્લાય થાય છે.

અહેસાનુલ્લાહ જણાવે છે કે, "મેં ખેતી માટે અમુક પ્લૉટ ભાડે લીધા. અહીંથી જ મારી કહાણી શરૂ થાય છે. એ સમયે લોકો માત્ર ચોખા, સરસવ અને ઘઉં ઉગાડતા હતા પરંતુ 80ના દાયકામાં મેં બટેટાંની ખેતી શરૂ કરી. મેં બટેટાંની નવી જાતોની શરૂઆત કરી. મારી ઉત્પાદકતા અન્યોની સરખામણીએ વધુ હતી અને ફાયદો વધી રહ્યો હતો. મારી આર્થિક સ્થિતિ પણ દિવસેને દિવસે સુધરવા લાગી."

પાછલાં 50 વર્ષોમાં એહસાનુલ્લાહે પોતાની આર્થિક સ્થિતિ બદલી નાખી. પરંતુ આ માત્ર એહસાનુલ્લાહની કહાણી નથી, દેશના સમગ્ર કૃષિક્ષેત્રની પણ આ જ કહાણી છે.

પાછલા ઘણા દાયકામાં બાંગ્લાદેશના કૃષિ ક્ષેત્રમાં  અભૂતપૂર્વ ફેરફારો થયા છે.

ક્યારેક પરંપરાગત રીતે ચોખા, ઘઉં, મકાઈ અને...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશમાં નરેન્દ્ર મોદીનો વિરોધ : 2002નાં ગુજરાતનાં રમખાણોને યાદ કેમ કરાયાં?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકામાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિરોધમાં પ્રદર્શન

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 26 માર્ચે બાંગ્લાદેશના પ્રવાસે જઈ રહ્યા છે, કોરોના વાઇરસના સંક્રમણ બાદ આ પ્રથમ વિદેશપ્રવાસ હોવાથી આની પર સૌની નજર છે.

જોકે બાંગ્લાદેશના એક વર્ગ દ્વારા નરેન્દ્ર મોદીની મુલાકાત પહેલાં વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે, શુક્રવારે અને શનિવારે બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકામાં પ્રદર્શનો પણ યોજવામાં આવ્યાં હતાં.

બાંગ્લાદેશના વિદેશમંત્રી અબ્દુલ મોમેને શનિવારે કહ્યું કે એક સમૂહ દ્વારા વિરોધ કરાઈ રહ્યો છે, એનાથી ચિંતિત થવાને કારણ નથી.

તેમણે કહ્યું, "કેટલાક લોકો ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઢાકાની મુલાકાતના વિરુદ્ધ અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે પણ ચિંતાની કોઈ વાત નથી. બાંગ્લાદેશ લોકશાહીમાં માનનારો દેશ છે, જ્યાં નાગરિકોને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છે."

ઍસોસિયેટ પ્રેસ તેમના અહેવાલમાં લખે છે કે બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકામાં શુક્રવારે કેટલાક મુસ્લિમ સંગઠનો અને કર્મશીલ વિદ્યાર્થીઓએ નરેન્દ્ર મોદીના પ્રવાસનો વિરોધ કરવા પ્રદર્શનો યોજ્યાં હતાં.

આવાં જ કેટલાંક પ્રદર્શનો શનિવારે પણ યોજાયાં હોવાના મીડિયા અહેવાલો પ્રકાશિત થયા છે.

નરેન્દ્ર મોદીના વિરોધમાં ઢાકામાં પ્રદર્શનો

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 26 માર્ચે બાંગ્લાદેશની મુલાકાતે જવાના છે, એ અગાઉ શુક્રવારે ઢાકામાં પ્રદર્શનો યોજાયાં હતાં.

ઍસોસિયેટ પ્રેસ લખે છે કે શુક્રવારની નમાઝ પછી 500 જેટલા લોકોએ દેશની મુખ્ય ગણાતી બૈતુલ મોકર્રમ મસ્જિદ બહાર સુરક્ષાના કડક બંદોબસ્ત વચ્ચે પણ કૂચ કરી હતી.

એજન્સી એવું પણ નોંધે છે કે પ્રદર્શનકારીઓ કોઈ રાજકીય પક્ષ સાથે સંબંધ ધરાવે છે કે કેમ, એ અંગે તેમને કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નથી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિરોધમાં પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા સૂત્રોચ્ચાર પણ કરાયા હતા.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ નોંધે છે કે બાંગ્લાદેશ છાત્ર લીગના પ્રમુખ અલ નહીન ખાન જોયે આક્ષેપ કર્યો છે કે આ પ્રદર્શનો પાછળે પાકિસ્તાનનો હાથ છે.

તેમણે આક્ષેપ કરતાં કહ્યું, "ઢાકાસ્થિત પાકિસ્તાની હાઈકમિશન ઇસ્લામિક સંગઠન હિફાઝત-એ-ઇસ્લામને ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ પ્રદર્શનો યોજવા ભંડોળ આપી રહ્યું છે."

ગુજરાતનાં 2002નાં રમખાણોની ચર્ચા કેમ?

ઍસોસિયેટ પ્રેસ નોંધે છે કે અન્ય એક પ્રદર્શન ઢાકા યુનિવર્સિટીના પરિસરમાં 200 જેટલા ડાબેરી વિચારધારા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા યોજવામાં આવ્યું હતું.

એજન્સી લખે છે કે...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશમાં પાણી પીને દર વર્ષે હજારો લોકો મુત્યુ પામે છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ પાણી લોકો માટે ખતરારૂપ છે. એક કંપનીએ આ વાતની નોંધ લીધી અને પાણીને શુદ્ધ કરવાનું કામ શરૂ કર્યું.  હવે અહીના લોકોને શુદ્ધ પાણી મળવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશમાં પાણીમાં તરતાં ખેતરો દ્વારા ખેડૂતો કરી રહ્યા છે કમાણી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હાં, બાંગ્લાદેશમાં ઘણા ખેડૂતો આવાં પાણી પર તરતાં ખેતરો પર નભી રહ્યા છે.

બાંગ્લાદેશમાં સૌથી મોટી ડેલ્ટા નદીને કારણે અનેક વખત પૂર આવે છે.

જેના કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં પાણી ફરી વળી છે. આ સમયે રોજી-રોટીના એક સાધન તરીકે આ તરતાં ખેતરો કામ આવે છે.

આ ખેતરો પાણી પર તરતાં રહે છે એટલે તેને પૂરની લાંબી અસર થતી નથી.

ઘણાં એવાં વર્ષો છે જેમાં બાંગ્લાદેશનો કુલ ત્રીજા ભાગનો વિસ્તાર પૂરની અસરમાં આવી જાય છે.

કઈ રીતે બને છે તરતાં ખેતરો?

બાંગ્લાદેશમાં રહેતા હરિપોદો નામના ખેડૂત કહે છે કે દર વર્ષે ચોમાસામાં ભારે વરસાદને કારણે તેમણે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે.

તેઓ કહે છે, "પૂરના પાણીને લીધે અમારે ઘણું વેઠવું પડ્યું હતું અને હવે તેમાંથી જીવતા શીખી લીધું છે."

આ ખેતરોને નદીમાં રહેલા પાણીના છોડમાંથી જ બનાવવામાં આવે છે.

આવા છોડને એકબીજા પર ઉપરા-છાપરીવાળીને તેને એક લાંબા ખેતરનો આકાર આપવામાં આવે છે.

પછી તેના પર શાકભાજી જેવા વિવિધ પાકો લેવામાં આવે છે.

જેના કારણે અહીંના ખેડૂતો હવે કેમિકલ કે જંતુનાશક દવા વિનાનાં શાકભાજી ઉગાડે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશમાં પીએમ મોદીની મુલાકાતનો વિરોધ, હિંસક પ્રદર્શનમાં 5 લોકોનાં મોત - BBC Top News\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હિંસક પ્રદર્શન

પીએમ મોદી આજે જ બાંગ્લાદેશ પહોંચ્યા હતા. બાંગ્લાદેશ પોતાની આઝાદીની 50મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યું છે અને આ તબક્કે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પણ ત્યાં હાજરી આપી રહ્યા છે.

દરમિયાન બાંગ્લાદેશમાં આજે ચટગાંવમાં પ્રદર્શન વેળા પોલીસ સાથેના ઘર્ષણમાં એકંદરે ચાર લોકોનાં મોત થયા હતા.

બીબીસી બાંગ્લા અનુસાર એક પોલીસકર્મીએ પુષ્ટિ કરી કે ચાર ઈજાગ્રસ્તોને હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા હતા પણ ત્યાં તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું. જોકે બાદમાં વધુ એકનું મોત થયું હોવાના અહેવાલ પણ નોંધાયા છે.

આ પૂર્વે ઢાકા યુનિવર્સિટીમાં પીએમ મોદીના વિરોધમાં થયેલા હિંસક દેખાવોમાં 20 લોકો ઘાયલ થયા હતા. જેમાં 200 જેટલા વિદ્યાર્થીઓ પીએમ મોદીના વિરોધમાં રસ્તાઓ પર પ્રદર્શન કરવા ઉતર્યાં હતા.

શુક્રવારે ઢાકામાં નમાઝ પછી બૈતુલ મુકર્રમ વિસ્તારમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયા હતા.

હિંસક પ્રદર્શન

આ વચ્ચે પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી જમાં પત્રકારો પણ ઘાયલ થયા હતા.

ચટગાંવ ઘટનાની વાત કરીએ તો ચટગાંવ મેડિકલ કૉલેજના એક અધિકારીએ નામ ન જણાવવાની શરતે બીબીસી બાંગ્લા સર્વિસને જણાવ્યું કે હૉસ્પિટલમાં લાવવામાં આવેલા ઓછામાં ઓછા 4 ઘાયલોના મોત થઈ ગયા છે.

હિફાજત-એ-ઇસ્લામ સંગઠનના નેતા મુજિબુર રહમાન હામિદે પુષ્ટી કરી છે કે તેમના કેટલાક પ્રદર્શકારીઓના મોત થયા છે.

તેમનો દાવો છે કે પોલીસે ગોળીબાર કર્યો છે. જોકે તેની સ્વતંત્રરૂપે પુષ્ટિ નથી થઈ શકી.

બીજી તરફ પોલીસકર્મીઓને ટાંકીને ઢાકાના અખબારોએ રિપોર્ટ કર્યું છે કે પ્રદર્શન દરમિયાન કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસ સ્ટેશન પર પથ્થરમારો કર્યો હતો.

અત્રે ઉલ્લેખનિય છે કે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી મિસ્લિમ નેતાઓ અને વામપંથી સંગઠનો પીએમ મોદીના બાંગ્લાદેશ પ્રવાસનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.

તેમનો વિરોધ મામલે દાવો છે કે શેખ મુજીબુર રહમાને એક ધર્મનિરપેક્ષ રાષ્ટ્ર માટે સંઘર્ય કર્યો જ્યારે મોદી તો એક સાંપ્રદાયિક વ્યક્તિ છે.

અત્રે એ પણ નોંધવું કે મોદી બાંગ્લાદેશના વડાં પ્રધાન શેખ હસીનાના નિમંત્રણ પર ઢાકા પહોંચ્યા છે.

છાતીમાં દુખાવા બાદ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા

દિલ્હીસ્થિત આર્મ રિસર્ચ ઍન્ડ રેફરલ હૉસ્પિટલે જણાવ્યું છે કે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને શુક્રવારે સવારે છાતીમાં દુખાવાની ફરિયાદ બાદ હૉસ્પિટલમાં ચૅકઅપ કરાવાયું.

હૉસ્પિટલ અનુસાર તેમની તબિયત હવે સ્થિર છે. ડૉક્ટરોએ તેમને થોડા સમય માટે પોતાની દેખરેખ હેઠળ રાખ્યા...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશમાં મોહમ્મદ પેગંબરના કાર્ટૂન અને ફ્રાન્સ સામે ઊમટી પડ્યાં લોકો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બાંગ્લાદેશમાં વિરોધમાં નીકળેલી રેલી

ફ્રાન્સના ઇસ્લામિક અતિવાદની સામે આકરા વલણને કારણે વિવાદ વધી રહ્યો છે. તેને લઈને ઇસ્લામિક દેશોમાંથી આકરી પ્રતિક્રિયા આવી રહી છે. ઢાકામાં પ્રદર્શનકારીઓએ ફ્રાન્સના રાષ્ટ્ર પ્રમુખ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંનું પુતળું સળગાવી નાખ્યું.

ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંએ ફ્રાન્સની પત્રિકા ચાર્લી હેબ્દોમાં પેયગંબર મોહમ્મદ પર છપાયેલા કાર્ટૂનનું સમર્થન કર્યું હતું. પ્રદર્શનકારીઓએ ઢાકા સ્થિત ફ્રાન્સના દૂતાવાસ તરફથી વધી રહ્યા હતા. પરંતુ પોલીસે તેમને રોકી દીધા.

ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંએ ફ્રાન્સિસ સેક્યુલરિઝમનો બચાવ કર્યો હતો અને તેના પછી તે અનેક મુસ્લિમ દેશોના નિશાના પર છે.

આ મહિનાની શરૂઆતમાં પેગંબર મોહમ્મદ પર છપાયેલા કાર્ટૂનને લઈને ફ્રાન્સમાં એક શિક્ષકની હત્યા કરી નાખવામાં આવી હતી. તે શિક્ષકને શ્રદ્ધાંજલિ આપતા મેક્રોંએ કહ્યું હતું કે તે કાર્ટૂનની બાબતમાં જુકશે નહીં. સોમવારે તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેચેપ તૈય્યપ અર્દોઆને પણ ફ્રાન્સના સામાનના બિહાષ્કારની અપીલ કરી હતી.

અમેરિકાની ચૂંટણીમાં ગેરકાયદે પ્રવાસીઓનો મુદ્દો કેટલો મહત્ત્વનો છે?

ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત પોતાના ભાષણમાં અર્દોઆને કહ્યું હતું, "જે પ્રકારે બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી યહૂદીઓને નિશાને બનાવવામાં આવ્યા હતા તે જ પ્રકારે મુસ્લિમોની સામે અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. યુરોપના નેતાઓએ ઇચ્છવું જોઈએ કે તે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિના નફરતપૂર્ણ અભિયાનને રોકવા માટે કહે"

જોકે યુરોપના દેશોની તમામ સરકારે ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંનું સમર્થન કર્યું છે અને અર્દોઆનની પ્રતિક્રિયાની નિંદા કરી છે. અર્દોઆને શનિવારે ઇસ્લામિક અતિવાદ પર ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપ્રમુખના વલણને લઈને કહ્યું હતું કે મેક્રોંએ માનસિકતાનો ઇલાજ કરાવવાની જરૂરિયાત છે. પ્રતિક્રિયામાં અર્દોઆને ફ્રાન્સથી પોતાના રાજદૂતને પરત બોલાવવાની જાહેરાત કરી હતી.

ઢાકામાં શું થયું?

વિરોધ કરતા લોકો

પોલીસના અંદાજ પ્રમાણે ફ્રાન્સની સામેની રેલીમાં અંદાજે 40 હજાર લોકો સામેલ થયા હતા. આ રેલનું આયોજન ઇસ્લામી આંદોલન બાંગ્લાદેશ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ બાંગ્લાદેશની સૌથી મોટી ઇસ્લામિક પાર્ટીમાંથી એક છે. પ્રદર્શનકારી ફ્રાન્સના સામાનના બહિષ્કારના નારા લગાવી રહ્યા હતા અને રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોંને સજા આપવાની માગ કરી રહ્યા હતા.

ઇસ્લામી આંદોલનના નેતા અતાઉર રહમાને પ્રદર્શનકારીઓને કહ્યું કે મેક્રોં એ પસંદગીના નેતાઓમાંથી એક છે જે શૈતાનની પૂજા કરે છે. રહમાને...


શીર્ષક: બાંગ્લાદેશમાં સામાન્ય ચૂંટણીની તૈયારીઓ ચરમ પર, લોકો શું ઇચ્છે છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અબ્દુર રજ્જાક, ચૈતી રૉય અને નૂર ઇસ્લામ (ડાબેથી)

પાડોશી હોવાના કારણે ભારતની પણ આ ચૂંટણી પર નજર છે.

બાંગ્લાદેશના લોકોમાં ચૂંટણી વિશે હાલ જિજ્ઞાસા વધારે જોવા મળી રહી છે.

ઢાકાના ધનમોડી વિસ્તારના ફ્લેટમાં પ્રવેશતા જ એક ડઝન કાર્ડબોર્ડ જમીન પર પથરાયેલાં દેખાયાં.

બાજુના રૂમમાં, બે લોકો ખોખામાં નાના પૅકેટો ભરીને પૅકિંગ કરી રહ્યા છે.

વિઝા માટે લાઇન

નિત્યાનંદ અને ચૈતિ રૉયએ આ મકાન ભાડે લીધું છે અને તેઓ ઢાકાથી 200 કિમી દૂર જેશોરના રહેવાસી છે.

બંનેના સાત વર્ષ પહેલાં લગ્ન થયાં હતાં અને હવે તેઓ ઘરેથી વ્યાપાર કરી રહ્યા છે.

તેઓ જાણે છે કે એની માગ બધે વધી રહી છે.  કારણ કે ગયા વર્ષે તે બંને એક સાથીને મળવા માટે ભારત આવ્યા હતા અને દરેક જગ્યાએ લાકડાના ચમચાનો ઉપયોગ જોયો હતો.

પરંતુ ચૈતિ રોય વર્તમાન નિયમોથી ખુશ નથી.

તેઓએ કહ્યું, "અમારો વુડન સ્પૂનનો વ્યવસાય ખૂબ જ નાનો છે. તેથી અમારી પાસે વેપારનું લાયસન્સ પણ નથી."

"આ માટે સમસ્યા એ છે કે અમે ભારતમાં વેપાર કરવા માટે વધારે ઉત્પાદનો લઈ જઈ શકતા નથી. જો બન્ને દેશો થોડા ઉદાર બને તો ભારતમાં વ્યાપાર કરવો સરળ બને."

ભારતીય વીઝા એપ્લિકેશન સેન્ટરની બહારની લાઇન

ચૈતી અને તેમના પતિ

છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં, બન્ને દેશો વચ્ચે વેપાર વધારવા માટે પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા છે અને ઘણા કરાર થયા પણ છે.

વીઝાના નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. આંકડા જણાવે છે કે બાંગ્લાદેશમાંથી ભારત માટે રેકોર્ડ વીઝા આપવામાં આવ્યા છે.

જોકે, જ્યારે હું ઢાકામાં ઇન્ડિયન વીઝા ઍપ્લિકેશન સેન્ટરમાં પહોંચ્યો તો ત્યાં દ્રશ્ય બીજું જ હતું.

સવારના 5 વાગ્યાથી જ વીઝા માટે અરજદારોની લાંબી લાઇન લાગી જાય છે.

ધોમધખતા તડકામાં બાળકો, વૃદ્ધો, પુરુષો અને મહિલાઓ કલાકો સુધી ઊભાં રહે છે અને બાજુના રોડ પરથી કાળો ધૂમાડો છોડતાં વાહનોનાં પ્રદૂષણની ફરિયાદ કરે છે.

એ જ લાઇનમાં બાંગ્લાદેશની રાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ ટીમના કોચ અબ્દુર રઝાકને મળ્યો.

તેમણે કહ્યું, "અમે ભારતને ખૂબ જ પ્રેમ કરીએ છીએ. બન્ને દેશોમાં મિત્રતા છે. પરંતુ વીઝા મેળવવાનું મુશ્કેલ છે."

"બન્ને સરકારોએ જાણવાની જરૂર છે કે આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવે. અમને વીઝાથી છૂટકારો જોઇએ છે."

1971 માં બાંગ્લાદેશની રચનામાં ભારતે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

પરંતુ ત્યારથી ત્યાંનું રાજકારણ બે મોટી પાર્ટીઓ અને અને લશ્કર વચ્ચે વળાંક લઈ રહ્યું છે.

સત્તા કાં તો અવામી લીગ પાસે રહે છે અથવા બાંગ્લાદેશ...


શીર્ષક: બાઇડન-હૅરિસે ટ્રમ્પ પર પ્રહાર કરતાં કહ્યું, 'અમેરિકાને ચીંથરે હાલ કરી નાખ્યું'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

મંગળવારે ડેમૉક્રિટક પક્ષ તરફથી ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં ઉમેદવાર બનાવાયાં બાદ પછીના જ દિવસે કમલા હૅરિસે જૉ બાઇડન સાથે સંયુક્ત ચૂંટણીપ્રચાર શરૂ કરી દીધો.

બન્નેએ ચૂંટણીપ્રચાર બાઇડનના ગૃહ રાજ્ય ડૅલવેયરની એક હાઈસ્કૂલમાંથી શરૂ કર્યો.

ત્રણ નવેમ્બરે યોજાનારી ચૂંટણીમાં બાઇડનનો મુકાબલો રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે થશે.

કૅલિફોર્નિયાનાં સાંસદ કમલા હૅરિસ પ્રથમ કાળાં અને દક્ષિણ એશિયન મૂળનાં અમેરિકન મહિલા છે, જે આ પદ માટે ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે.

કોરોનાની મહામારીને પગલે આ કાર્યક્રમમાં સામાન્ય લોકોને આવવાની મંજૂરી નહોતી અપાઈ. માત્ર કેટલાક પત્રકારોને બોલાવાયા હતા અને તેમને પણ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરવાનું હતું.

બાઇડન અને હૅરિસ બન્ને કાળા રંગના માસ્ક પહેરીને સ્ટેજ પર પહોંચ્યાં હતાં.

બાઇડને કહ્યું, "આ નવેમ્બરમાં આપણે જે ચૂંટણી યોજી રહ્યા છીએ તે બહુ લાંબા સમય સુધી અમેરિકાના ભવિષ્યનો નિર્ણય લેશે."

બાઇડને કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે કમલા હૅરિસ પર હુમલો શરૂ કર્યો છે અને તેઓ તેમના અંગે ભારે ઘૃણાસ્પદ વાતો કરે છે.

તેમણે ઉમેર્યું, "આ કોઈ ચોંકાવનારી વાત નથી. કેમ કે ટ્રમ્પેને ફરિયાદ કરવી સૌથી સારી રીતે આવડે છે, અમેરિકન ઇતિહાસમાં કોઈ પણ રાષ્ટ્રપતિ કરતાં વધુ સારી રીતે."

બાઇડને ઉમેર્યું, "શું આપમાંથી કોઈ પણ એ જાણીને ચોંક્યું કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને એક મજબૂત મહિલાથી મુશ્કેલી થઈ રહી છે, કે કોઈ પણ મજબૂત મહિલાથી?"

બાઇડને કોરોના મહામારી, જળવાયુપરિવર્તન, બેરોજગારીના મુદ્દે ટ્રમ્પના 'વિભાજનકારી વંશીય રાજકારણ' પર ભારે પ્રહારો કર્યા.

હૅરિસે પત્રકારોને સંબોધિત કરતાં કહ્યું, "અમેરિકા માટે આ બહુ જ મહત્ત્વપૂર્ણ ક્ષણ છે. આપણે લોકો જે પણ વસ્તુની ચિંતા કરીએ છીએ, અર્થતંત્ર, આરોગ્ય, બાળકો, દેશમાં આપણે કઈ રીતે રહીએ છીએ, એ તમામ દાવ પર છે."

હૅરિસે આગળ ઉમેર્યું, "અમેરિકા નેતૃત્વ માટે બૂમો પાડી રહ્યું છે પણ આપણા રાષ્ટ્રપતિને પોતાની ચિંતા વધારે કરે છે, એ લોકોની સરખામણીએ, જેમણે તેમને રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટ્યા હતા."

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે બરાક ઓબામા અને જૉ બાઇડન થકી ઇતિહાસમાં સૌથી વધારે વિકસતું અર્થતંત્ર મળ્યું હતું પણ ટ્રમ્પે એને જમીન પર લાવી દીધું.

કોણ છે કમલા હૅરિસ

55 વર્ષનાં કમલા હૅરિસ ડિસેમ્બરમાં રાષ્ટ્રપતિપદના ઉમેદવારની રેસમાંથી બહાર થઈ ગયાં હતાં.

તેમનો જન્મ કૅલિફોર્નિયાના ઑકલૅન્ડમાં થયો હતો. તેમનાં માતાપિતા પ્રવાસી હતાં.

તેમનાં માતાનો જન્મ...


શીર્ષક: બાઇડનના એક નિર્ણયથી અમેરિકા અબજો ડૉલરનું દેવાદાર કેવી રીતે બની જશે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના સમર્થકોના હુમલાના ડરના કારણે પાટનગર વોશિંગટન ડીસીમાં સુરક્ષા બંદોબસ્ત વધુ હશે. કહેવાઈ રહ્યું છે કે ઇરાક કે અફઘાનિસ્તાનમાં પણ અમેરિકન સૈનિકોની સંખ્યા એટલી નહીં હોય જેટલી આ અવસરે વોશિંગટન ડીસીમાં હશે.

જોકે, આ વખત શપથસમારોહ સુરક્ષા અને મહામારીના કારણે ફીક્કો રહેશે, પરંતુ તે છતાં આ વખતે પણ 20 જાન્યુઆરીના રોજ દુનિયા અમેરિકાની પરંપરાગત ઝાકઝમાળ અને રોનક જોશે. આ સમરોહ અમેરિકાની સફળતા અને ખુશાલીને દુનિયા સમક્ષ મૂકવાની પણ એક તક હોય છે.

પરંતુ આ સમારોહને જોઈને કોણ એ કહેશે કે અમેરિકા પગથી માથા સુધી દેવામાં ડૂબેલું છે અને તેની આવનારી બે પેઢીઓ આ દેવું ઉતારવામાં લાગેલી રહેશે.

આવી પરિસ્થિતિમાં બાઇડને પોતાના કાર્યકાળની શરૂઆત પહેલાં એવું પગલું ઉઠાવવાની વાત કરી છે જેનાથી અમેરિકા પર કરજ હજુ વધશે.

ગુરુવારે બાઇડને લગભગ 2 ખર્વ ડૉલરના એક આર્થિક પૅકેજની જાહેરાત કરી. જેનો ઉદ્દેશ મહામારી સાથે લડવાનો, નાગરિકોને રસી પૂરી પાડવાનો, ઓછી આવકવાળાને રોકડ સહાય કરવાનો, નાના વેપારીઓની મદદ કરવાનો અને સમગ્ર અર્થતંત્રને ગતિમાન કરવાનો છે. તેને ફેડરલ બૅંક ફાઇનાન્સ કરશે.

દેવામાં ડૂબેલું અમેરિકા

અમેરિકાના નવનિયુક્ત રાષ્ટ્રપતિ જો બાઇડન

ગુરુવારે પૅકેજની જાહેરાત કરાઈ એ પહેલાં, પાછલા નવ મહિનામાં અપાયેલા આર્થિક પૅકેજમાંથી સરકાર 3.5 ખર્વ ડૉલર ખર્ચ કરી ચૂકી છે.

મહામારીની રોકથામ અને મોટા પૅકેજ રોલ આઉટ છતાં વિકાસ દર ધીમો છે અને મહામારી ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે.

ગુરુવાર સુધી 3,75,000 અમેરિકન આ બીમારીથી જીવ ગુમાવી ચૂક્યા છે અને દરરોજ સરેરાશ 4000 લોકો તેનો શિકાર થઈ રહ્યા છે.

ગરીબ જનતા પરેશાન છે, નાના વેપારીઓ નિરાશ છે, બેરોજગારી ફરી એક વાર વધી રહી છે.

આ પરિસ્થિતિમાં આ પૅકેજની લોકોને તાતી જરૂરિયાત છે. આ એક એવી કડવી દવા છે જે પીવી દેશ માટે જરૂરી છે, એ આશામાં કે દેશનું સ્વાસ્થ્ય ફરી પહેલાં જેવું થઈ જશે. પરંતુ તેની અવળી અસર પણ પડી શકે છે.

પ્રોફેસર સ્ટીવલ હૈંકી જૉન્સ હૉપકિન્સ વિશ્વવિદ્યાલયમાં એપ્લાઇડ અર્થશાસ્ત્રના એક પ્રસિદ્ધ શિક્ષક છે અને રાષ્ટ્રપતિ રોનાલ્ડ રીગનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય રહી ચૂક્યા છે.

તેમણે જો બાઇડનના નવા આર્થિક પૅકેજ પર અમેરિકાથી બીબીસીને ઇમેઇલ થકી જણાવ્યું કે આ પગલાથી સરકાર પરનું દેવું વધશે.

તેઓ જણાવે છે, “અમેરિકન સરકારને ખર્ચમાં વૃદ્ધિની કિંમત ચૂકવવી પડશે. રાષ્ટ્રીય ઋણમાં વૃદ્ધિ કરીને ખર્ચને ફાઇનાન્સ કરવામાં...


શીર્ષક: બાઇડનના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી ભારત-અમેરિકા સંબંધો કેટલા ઉષ્માપૂર્ણ રહેશે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જોકે ટ્રમ્પ હજુ હાર માનવા તૈયાર નથી અને ચૂંટણી પરિણામોમાં ગોટાળો થયો છે તેનું રટણ કર્યા કરે છે.

તેમના સમર્થકો પણ હથિયારો લઈ રસ્તે ઊતરી આવ્યા છે. બાઇડનની જીતથી દુનિયાની નજર અમેરિકાની રાજનીતિમાં થનારા બદલાવ પર છે. ઈરાને આશા વ્યક્ત કરી છે કે બાઇડનના આવવાથી નવેસરથી વાટાઘાટોના દ્વાર ખૂલશે.

એ જ રીતે બાઇડનના આવવાથી વિશ્વની રાજનીતિ તેમજ વ્યાપાર નીતિ અને પર્યાવરણ સમજૂતીઓ તેમજ અન્ય સમજૂતીઓ ઉપર બાઇડનનો નિર્ણય અસર કરશે.

દુનિયાના બીજા દેશોએ બાઇડનને અભિનંદન આપ્યાં છે. જ્યારે ચીન, રશિયા અને મેક્સિકોએ અભિનંદન આપ્યાં નથી.

વળી રશિયાના ઇલેક્શન ચીફ દ્વારા આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે જે રીતે લોકોએ મોટા પાયે મેઇલ થકી મતદાન કર્યું છે, તેમાં ગોટાળાની આશંકા છે.

હવે ભારત સંબંધે બાઇડનનું વલણ અત્યાર સુધી કેવું રહેવા પામ્યું છે અને તેમના રાષ્ટ્રપતિ બનવાથી ભારતને શું અસર થશે તેની ચર્ચા આજે કરીશું.

અત્યાર સુધી બાઇડનની નીતિ ભારત તરફ કેવી રહી?

પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ઓબામાના સમય ગાળામાં એશિયા-પૅસિફિક પર એક વિઝન ડૉક્યુમેન્ટ તૈયાર થયું હતું, જે આ ક્ષેત્રે ચીન સામેના પડકારનો સામનો કરવા માટે હતું.

જોકે પછી 2015માં ભારત અને અમેરિકાએ એશિયાઈ પ્રશાંત અને હિન્દ મહાસાગર ક્ષેત્ર માટે સંયુક્ત રણનીતિ તૈયાર કરી હતી જેનો ઉદ્દેશ દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં ચીન પર અમેરિકાનું દબાણ રાખવાનો હતો.

જોકે હવે બાઇડન આ સંદર્ભે આખી નીતિને બદલી હોઈ ચીન સામે મધ્યમવર્તી ઉકેલ લાવે તો નવાઈ પામવા જેવું નહીં હોય.

બાઇડન જ્યારે બન્ને સેનેટની વિદેશ બાબતોની સમિતિના અધ્યક્ષ અને ત્યાર બાદ ઉપરાષ્ટ્રપતિ બન્યા ત્યારે બાઇડને અમેરિકા-ભારત સબંધોના ભવિષ્ય માટે પોતાનો વિચાર જાહેર કર્યો હતો.

એક વખતે સેનેટર ઓબામા જ્યારે ભારત-અમેરિકા પરમાણુ સમજૂતીના સમર્થનમાં ખચકાટ અનુભવતા હતા.

તે સમયે બાઇડને તેનું નેતૃત્વ લીધું અને 2008માં અમેરિકાની કૉંગ્રેસમાં પરમાણુ સમજૂતીને મંજૂરી આપવા માટે ડેમૉક્રેટ અને રિપબ્લિકન બંનેને સાથે લઈને મંજૂરી અપાવી હતી, જેમાં બાઇડનને મુખ્ય ભાગ ભજવ્યો હતો.

જો બાઇડન અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ હતા ત્યારે અમેરિકાએ સત્તાવાર રીતે ભારતને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સદસ્યતા માટે સમર્થન આપ્યું હતું.

ઓબામા-બાઇડને ભારતને એક સમયે મોટું સંરક્ષણ પાર્ટનર દેશ ગણાવ્યું હતું.

બરાક ઓબામા સરકાર તેઓ વખતે ઉપરાષ્ટ્રપતિ હતા ત્યારે વેપારથી માંડી વિદેશનીતિમાં પણ તેમનું વલણ ભારતતરફી રહ્યું...


શીર્ષક: બાઇડનની સરકારમાં આ ભારતીય મૂળના અમેરિકનો છવાશે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ કાર્યક્રમને આયોજકોએ 'હાઉડી મોદી'નું નામ આપ્યું હતું. આ રેલીમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એવું અનુમાન કર્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ નવેમ્બર 2020માં થનારી ચૂંટણી જીતી રહ્યા છે.

મોદીએ ફેબ્રુઆરી 2020માં અમદાવાદમાં હ્યુસ્ટનથી પણ મોટી રેલી કરીને ટ્રમ્પનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું હતું.

મોદી-ટ્રમ્પની ગાઢ દોસ્તીથી એવું લાગતું હતું  ભારતીય મૂળનો અમેરિકન સમુદાયનો પરંપરાગત ઝુકાવ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીથી હઠીને રિપબ્લિકન પાર્ટી તરફ થઈ રહ્યો છે.

ચૂંટણી પહેલાં થયેલા એક સર્વે અનુસાર રિપબ્લિકન પાર્ટી તરફનો આ ઝુકાવ સંપૂર્ણ સમર્થનમાં બદલાયો નથી.

ચૂંટણી બાદ કરાયેલા સર્વેમાં સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે રિપબ્લિકન પાર્ટીને 2016ની તુલનામાં ભારતીય મૂળના થોડા લોકોના મત પડ્યા છે, પણ 72 ટકા ભારતીય મૂળના અમેરિકનોએ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના રાષ્ટ્રપતિપદના ઉમેદવાર જો બાઇડન અને ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં ઉમેદવાર કમલા હેરિસને પોતાનો મત આપ્યો બતો.

'હાઉડી મોદી' રેલી કામ ન લાગી

'હાઉડી મોદી' રેલીમાં સામેલ થનારાઓમાં એમ.આર. રંગાસ્વામી પણ હતા, જે 'ઇન્ડિયાસ્પોરા' સંસ્થાના સંસ્થાપક છે.

તેઓએ ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સ અખબારને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે રેલીમાં સામેલ થનારાઓનો બહુમત પહેલી પેઢીના ભારતીય-અમેરિકનોથી હતો, જેમણે 2006માં ટ્રમ્પને પોતાનું સમર્થન આપ્યું હતું.

ભારતીય મૂળના અમેરિકન નાગરિક દેશની 32 કરોડ વસતીના 1.5 ટકાથી પણ ઓછા છે, પણ તેમની ગણતરી અમેરિકાના સફળ સમુદાયોમાં થાય છે.

વર્ષ 2015માં સરેરાશ આવક એક લાખ ડૉલર પ્રતિવ્યક્તિ હતી, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશથી બમણાથી થોડી ઓછી છે.

આ સમુદાય રિપબ્લિકન પાર્ટી અને ડેમૉક્રેટિક પાર્ટી બંનેને દિલી ખોલીને ચૂંટણીફંડ આપે છે, એટલા માટે નેતાઓ તેમનું મહત્ત્વ સમજે છે.

લગભગ 20-25 વર્ષ પહેલાં આ સમુદાયે સિલિકોન વેલીના ઉદયમાં ભારે યોગદાન આપીને નામ કમાવ્યું હતું.

એ અગાઉ સ્થાનિક અમેરિકનોએ આ સમુદાયને અભ્યાસમાં સફળતા, પરિશ્રમ અને વ્યવસાયમાં વિકાસનું મજબૂત હથિયાર ગણાવ્યો હતો.

આ વખતે ચૂંટણીમાં પણ ભારતીય મૂળના અમેરિકન મતદારોએ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીનો સાથ નહોતો છોડ્યો.

તેનું એક મોટું કારણ કમલા હેરિસ બન્યાં, જેમનાં સ્વર્ગીય માતા તામિલનાડુનાં હતાં અને પિતાનો સંબંધ કેરેબિયન દેશ જમૈકાથી છે.

પરિણામ એ આવ્યું કે જો બાઇડન-કમલા હેરિસની ટીમે પોતાના પ્રશાસન માટે ભારતીય મૂળના 20 અમેરિકન સભ્યોની જાહેરાત કરી અથવા તેમને નિયુક્ત કર્યા છે.

અમેરિકન સિસ્ટમ અનુસાર,...


શીર્ષક: બાઇડનનું પહેલું મિલિટરી ઍક્શન : સીરિયામાં ઈરાન સમર્થિત વિદ્રોહી દળો પર હવાઈ હુમલા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હુમલામાં 'બૉર્ડર કંટ્રોલ પૉઇન્ટ પર સ્થિત ઈરાન-સમર્થિત જૂથોના કેટલાય ઠેકાણાં' નષ્ટ થઈ ગયા છે. બાઇડન પ્રશાસને પહેલી વખત સૈન્ય કાર્યવાહીનો આદેશ આપ્યો છે.

પૅન્ટાગનનું કહેવું છે કે ઈરાકમાં અમેરિકાના ગઠબંધનવાળી સેના પર હુમલાના જવાબમાં આ હુમલો કરવામાં આવ્યો છે.

આ મહિને અમેરિકી ઠેકાણાં પર થયેલા રોકેટ હુમલામાં એક સિવિલ કૉન્ટ્રૅક્ટરની મોત થઈ હતી. 15 ફેબ્રુઆરીએ ઇરબિલમાં આ હુમલો એક સૈન્ય ઠેકાણે થયો જેનો ઉપયોગ અમેરિકી નેતૃત્વવાળી ગંઠબંધન સેના કરતી હતી.

આ ઉપરાંત અમેરિકી સર્વિસના એક અધિકારી અને પાંચ કૉન્ટ્રાક્ટર ઘાયલ થઈ ગયા હતા. બગદાદમાં એક પણ અમેરિકી બૅઝ પર રોકેટથી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં એક ગ્રીન ઝોન પણ સામેલ છે જ્યાં અમેરિકી દૂતાવસ અને બીજા રાજદ્વારી મિશન છે.

ટ્રમ્પ પછી ઈરાન મામલે બાઇડનનું વલણ કેવું હશે?

પૅન્ટાગન અનુસાર ગુરુવારે ઇરાક-સીરિયા સરહદે કૈતેબ હિઝબુલ્લાહ અને કતૈબ સઈદ-અલ-શુહાદા નામના બે ઈરાન સમર્થિત જૂથોને નિશાન બનાવાયા હતા.

એજન્સીએ કહ્યું કે આ પ્રતિક્રિયારૂપી હુમલો છે. અને ગઠબંધનના સભ્યો સાથે ચર્ચા બાદ જ હુમલો કરાયો હતો.

એક નિવેદનમાં પૅન્ટગને કહ્યું કે આ હુમલો એક 'સંદેશ' આપવા માટે કરાયો હતો.

નિવેદનમાં કહેવાયું હતું કે, "રાષ્ટ્રપતિ બાઇડન અમેરિકા અને ગઠબંધન દેશોના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે સૈન્ય પગલા ભરતા રહેશે. જેથી ઇરાક અને સીરિયાની સરહદ પર તણાવ ઓછો થઈ શકે."

'અમને ખબર છે અમે ક્યાં હુમલો કર્યો'

અમેરિકાએ કોઈ પણ નુકસાનની પુષ્ટિ નથી કરી. પરંતુ માનવાધિકાર માટે કામ કરતી બ્રિટનની સંસ્થા સીરિયન ઑબ્ઝર્વેટરી ફૉર હ્યુમન રાઇટ્સ અનુસાર હુમલામાં 22 લોકોનાં મોત થયા છે. તેમાં મોટાભાગના શિયા ચરમપંથ સંગઠનોના હતા જેમાં કતૈબ હિઝબુલ્લાહ સામેલ છે.

સંસ્થા અનુસાર રમી અબ્દુલ રહમાને સમાચાર એજન્સી એએફપીને જણાવ્યું કે હુમલામાં વિસ્ફોટક અને હથિયાર લઈ જઈ રહેલી ત્રણ કારને તબાહ કરી દેવાઈ હતી.

કતૈબ હિઝબુલ્લાહે 15 ફેબ્રુઆરીએ ઇરબિલમાં અમેરિકન ઠેકાણાંઓ પર થયેલા રોકેટ હુમલામાં સંડોવણી મામલે ઇન્કાર કર્યો છે. પરંતુ અમેરિકાના રક્ષા સચિવ લૉયડ ઑટિને પત્રકારોને કહ્યું કે, 'અમને ખબર છે કે અમે ક્યાં હુમલો કર્યો છે.'

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાદશાહ ઔરંગઝેબે હિંદુઓની કત્લેઆમ કરાવી હોવાની વાત કેટલી સાચી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

તેમણે એક ટ્વીટનો જવાબ આપતાં લખ્યું છે, "ઔરંગઝેબ ન તો સરમુખત્યાર હતા કે ન તો સર્વસત્તાવાદી. ના ફાસીવાદી કે ના આજના આધુનિક રાજનેતાઓ જેવા. તેઓ એક પ્રી મૉર્ડન મુઘલ બાદશાહ હતા."

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

એ બાદ ટ્વિટર પર ઔરંગઝેબના વ્યક્તિત્વ અને છબિને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ.

આ અવસરે બીબીસી ગુજરાતી પર ત્રણ વર્ષ પહેલાં ઔરંગઝેબના જન્મદિને (3 નવેમ્બરે) છપાયેલો એક લેખ

મુઘલ બાદશાહોમાંથી માત્ર આલમગીર ઔરંબઝેબ જ લોકોના માનસમાં સ્થાન જમાવી શક્યા નથી.

જનતામાં ઔરંગઝેબની છાપ હિંદુઓ સામે નફરત ફેલાવનારા, ધાર્મિક ઝનૂનથી ભરેલા કટ્ટરવાદી બાદશાહની રહી છે.

પોતાના રાજકીય ઉદ્દેશ માટે પોતાના મોટાભાઈ દારા શિકોહની હત્યા કરનાર તરીકે તેમને યાદ કરાય છે.

એટલું જ નહીં, પોતાના વૃદ્ધ પિતાને પણ તેમનાં જીવનનાં છેલ્લાં સાત વર્ષો આગ્રાના કિલ્લામાં કેદ કરીને રાખ્યા હતા.

હાલમાં એક પાકિસ્તાની નાટ્યકાર શાહિદ નદીમે લખ્યું છે કે ભારતમાં વિભાજનના બીજ તે વખતે જ વાવી દેવાયાં હતાં, જ્યારે તેમણે પોતાના મોટાભાઈ દારાને હરાવી દીધા.

જવાહરલાલ નહેરુએ પણ 1946માં પ્રગટ થયેલા પોતાના પુસ્તક 'ડિસ્કવરી ઑફ ઇન્ડિયા'માં ઔરંગઝેબને ધર્માંધ અને રૂઢિચૂસ્ત વ્યક્તિ ગણાવી હતી.

એ માન્યતા ખોટી ઔરંગઝેબ હિંદુઓને નફરત કરતા હતા

કેટલાક મહિના પહેલાં એક અમેરિકન ઇતિહાસકાર ઑડરી ટ્રસ્ચકેનું પુસ્તક 'ઔરંગઝેબ - ધ મૅન ઍન્ડ ધ મિથ' પ્રકાશિત થયું.

પુસ્તકમાં તેમણે લખ્યું છે કે ઔરંગઝેબ હિંદુઓને નફરત કરતા હતા એટલે મંદિરોને તોડ્યાં તેવી વાત ખોટી છે.

ટ્રસ્ચકે નૅવાર્કની રૂટજર્સ વિશ્વવિદ્યાલયમાં દક્ષિણ એશિયાનો ઇતિહાસ ભણાવે છે.

તેઓ લખે છે કે ઔરંગઝેબની ઇમેજ બગાડવા પાછળ અંગ્રેજોના જમાનાના ઇતિહાસકાર જવાબદાર છે.

તેઓ હિંદુ અને મુસ્લિમ વચ્ચે વેર ઊભું કરીને ભાગલા કરો અને રાજ કરોની નીતિ અપનાવતા હતા.

આ પુસ્તકમાં એવું પણ લખાયું છે કે જો ઔરંગઝેબનું શાસન 20 વર્ષ ઓછું ચાલ્યું હોત તો આધુનિક ઇતિહાસકારોએ તેમનું અલગ રીતે મૂલ્યાંકન કર્યું હોત.

ભારત પર 49 વર્ષ રાજ

'ઔરંગઝેબ-ધ મૅન ૅન્ડ ધ મિથ'નાં લેખિકા અમેરિકન ઇતિહાસકાર ઑડરી ટ્રસ્ચકે

ઔરંગઝેબે 15 કરોડ લોકો પર 49 વર્ષો સુધી રાજ કર્યું હતું. તેમના શાસન દરમિયાન મુઘલ સામ્રાજ્ય એટલું ફેલાયું હતું કે પ્રથમવાર લગભગ સમગ્ર ઉપખંડ તેના કબજામાં આવી ગયો હતો.

ટ્રસ્ચકે લખે છે કે ઔરંગઝેબને મહારાષ્ટ્રના ખુલદાબાદમાં એક સાદી કબરમાં દફનાવાયા હતા.

તેનાથી વિપરિત હુમાયુને...


શીર્ષક: બાપ-દાદાની મિલકતમાં દીકરી અને દીકરો, કોનો કેટલો અધિકાર?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બાપ-દાદાની મિલકતની વહેંચણી માટે ઘણા નિયમ-કાયદા છે અને આ મુદ્દો આટલો સરળ નથી.

હાલમાં જ દિલ્હી હાઈ કોર્ટે મિલકતની વહેંચણીના એક કેસમાં આપેલા ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે પિતાની સંપૂર્ણ સંપત્તિ દીકરાને મળી શકે નહીં, કારણ કે મા હજુ હયાત છે અને પિતાની મિલકતમાં બહેનનો પણ અધિકાર હોય છે.

શું હતો સમગ્ર કિસ્સો?

દિલ્હીમાં રહેતી એક વ્યક્તિનાં મૃત્યુ બાદ એમની મિલકતની વહેંચણી થઈ હતી.

મૃતકની સંપત્તિનો અડધો ભાગ કાયદાકીય રીતે એમનાં પત્નીને તથા અડધો ભાગ એમનાં બે બાળકોને (એક દીકરો અને એક દીકરી) મળવાનો હતો.

જોકે, દીકરીએ સંપત્તિમાંથી ભાગ માંગ્યો, ત્યારે દીકરાએ તેને એ આપવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એ પછી દીકરીએ અદાલતમાં ધા નાખી હતી. કોર્ટમાં માતાએ પણ દીકરીનો પક્ષ લીધો.

તેનો વિરોધ કરતાં દીકરાએ દલીલ કરી હતી કે સમગ્ર મિલકત એને જ મળવી જોઈએ.

તેના અનુસંધાને દિલ્હી હાઈકોર્ટે હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા હેઠળ ચુકાદો આપ્યો હતો.

કોર્ટે કહ્યું કે અત્યારે મૃતકનાં પત્ની હયાત છે. તેથી તેમનો અને મૃતકનાં દીકરીનો પણ મિલકતમાં સમાન હક છે.

એ ઉપરાંત કોર્ટે એક લાખ રૂપિયા નુકસાનના વળતર પેટે ચૂકવવાનો આદેશ પણ દીકરાને આપ્યો હતો.

તેનું કારણ એ કે આ કેસને કારણે માતાએ આર્થિક અને માનસિક નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું.

કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે દીકરાનો દાવો જ ખોટો છે. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, આજના સમયમાં આવું બનવું એ કોઈ નવાઈની વાત નથી.

પિતાની મિલકતમાં દીકરીનો હક નથી?

આપણા સમાજમાં મોટે ભાગે દીકરાને જ પિતાની સંપત્તિનો વારસદાર ગણવામાં આવે છે, પણ 2005માં કાયદામાં સુધારા બાદ દીકરા-દીકરી બન્નેને પિતાની સંપત્તિમાં સમાન હક આપવામાં આવ્યો છે.

2005 પહેલાંની સ્થિતિ અલગ હતી અને હિંદુ પરિવારોમાં દીકરો જ ઘરનો કર્તાહર્તા ગણાતો હતો. પૈતૃક સંપત્તિમાં દીકરા-દીકરીને સમાન હક નહોતો.

દિલ્હીમાં વકીલ તરીકે કાર્યરત જયતિ ઓઝાનાં જણાવ્યા અનુસાર, કોઈ પૈતૃક સંપત્તિની વહેંચણી 20 ડિસેમ્બર-2004 પહેલાં કરવામાં આવી હોય તો એમાં દીકરીનો હક માન્ય નહીં ગણાય.

તેનું કારણ એ છે કે એવા કિસ્સામાં જૂનો હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદો લાગુ પડશે. તેવા કિસ્સામાં વહેંચણીને પણ રદ કરવામાં નહીં આવે.

આ કાયદો હિંદુ ધર્મ સાથે સંબંધ ધરાવતા લોકો એ ઉપરાંત બૌદ્ધ, શીખ અને જૈન સમુદાયનાં લોકોને પણ લાગુ પડે છે.

પૈતૃક સંપત્તિનો અર્થ?

મિલકતમાં હક કોનો હશે અને કોનો નહીં એ સમજવા માટે 'પૈતૃક સંપત્તિ' કોને...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો : શું દક્ષિણ આફ્રિકામાં ગાંધીજી 'રેસિસ્ટ'- કાળાંધોળાંના ભેદભાવમાં માનનારા હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કારણ? યુનિવર્સિટીના અધ્યાપકો અને ઘણા વિદ્યાર્થી માને છે કે ગાંધીજી રેસિસ્ટ હતા-કાળાંધોળાંના વંશીય ભેદભાવમાં માનનારા હતા.

એવા જણનું પૂતળું યુનિવર્સિટીમાં શી રીતે રાખી શકાય? સરકારે એ પૂતળું બીજે રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

(તેમાં જોકે ગાંધીજી વિશેના અભિપ્રાય કરતાં ભારત સાથેના સંબંધની ભૂમિકા વધારે લાગે છે.)

વંશવાદનો આરોપ

ગાંધીજી પર વંશવાદી-રેસિસ્ટ હોવાનો આરોપ પહેલી વારનો નથી.

આફ્રિકાના બીજા દેશ માલાવીમાં  ભારતની વર્તમાન સરકારે કન્વેન્શન સૅન્ટર બાંધવા માટે એક કરોડ ડૉલર આપ્યા. તેના બદલામાં માલાવીની સરકાર ગાંધીજીનું પૂતળું ઊભું કરવાની હતી.

પણ કેટલાક સ્થાનિકો દ્વારા તેનો વિરોધ થતાં, એ પૂતળાનું કામકાજ હાલ અટકી ગયું છે. ગાંધીજીને રેસિસ્ટ જાહેર કરતાં લખાણો અને પુસ્તકો પણ છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં આવતાં રહ્યાં છે.

ગાંધીજીના ફેરમૂલ્યાંકન કે વાસ્તવિક મૂલ્યાંકનનો દાવો કરતાં એવાં લખાણમાં તેમની પર થતા મુખ્ય આરોપઃ

(1) ગાંધીજીએ આફ્રિકાના સ્થાનિક લોકો વિશે અનેક વાર અપમાનજનક શબ્દો વાપર્યા હતા-તેમને ઉતરતા-અસભ્ય-અસંસ્કૃત ગણાવતાં વિધાન કર્યાં હતાં.

(2) ભારતીયોની અધિકારો માટેની લડાઈમાં તેમણે આફ્રિકાના સ્થાનિક કાળા લોકોને કદી સામેલ ન કર્યા. બલ્કે, ભારતીયોને તેમનાથી અળગા જ રાખ્યા. કાળા લોકોને થતા અન્યાયનો સવાલ ઉપાડવાની તો વાત જ ક્યાં?

(3) તેમની ભૂમિકા અંગ્રેજી સામ્રાજ્યને મદદરૂપ થવાની-તેના વફાદાર તરીકેની જ રહી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોહાનિસબર્ગનો ગાંધી ચૉક જ્યાં ગાંધીજીની ઓફિસ હતી

આ પ્રકારના આરોપો ધરાવતું એક જાણીતું પુસ્તક છે 'ધ સાઉથ આફ્રિકન ગાંધી : સ્ટ્રેચર-બૅરર ઑફ ઍમ્પાયર' (લેખકોઃ અશ્વિન દેસાઈ, ગુલામ વાહેદ).

બીજાં કેટલાંક લેખકો ગાંધીજીને જ્ઞાતિવાદી અને વંશવાદી--ટૂંકમાં, તમામ પ્રકારના ભેદભાવથી ખદબદતા જણ તરીકે રજૂ કરે છે.

ઓળખના રાજકારણની અણી બરાબર નીકળી હોય, ત્યારે ઇતિહાસના મુલ્યાંકનોમાં 'વિલન કે હીરો?'

એવા જ વિકલ્પ અપાતા હોય છે અને બેમાંથી એક જ જવાબની અપેક્ષા રખાય છે.

પરંતુ હકીકતો એટલી સપાટ હોય એવું જરૂરી નથી.

અપમાનજનક શબ્દપ્રયોગો

'ધ હિંદુ'માં પ્રગટ થયેલા ત્રણ અભ્યાસીઓના એક લેખમાં, ગાંધીજીએ કાળા લોકો માટે વાપરેલા શબ્દ Kaffir (કાફિર) વિશે વિગતે વાત કરવામાં આવી છે.

(વૉઝ ગાંધી અ રેસિસ્ટ? ડિસેમ્બર 3,2016) 'કાફિર' કે 'કાફર' ઇસ્લામના સંદર્ભે અલ્લાહમાં ન માનનાર માટે છે, પરંતુ એક સમયે તે ધાર્મિક સિવાયના સંદર્ભે...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો... : ગાંધીજીના હત્યારાઓને તેમના પરિવારજનોએ માફ કરી દીધા હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

એ માટે અર્ધસત્યો અને જૂઠાણાંની ભેળસેળ કુટિલતાથી વહેતી મૂકવામાં આવે છે.

લોકોને ગુંચવાડામાં નાખીને હત્યારાઓ પ્રત્યેનો અભાવ ઓછો કરી શકાય-તેમના પ્રત્યે સહાનુભૂતિની લાગણી પેદા કરી શકાય, એવો પ્રચારકોનો આશય હોય છે.

આવા પ્રચારમાં ક્યારેક એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે હત્યારાઓને તો ગાંધીજીનાં પરિવારજનોએ માફ કરી દીધા હતા.

આમ કહેવા પાછળનો ઇશારો એ હોય છે કે હવે તમારે હત્યારાઓની અને એમની વિચારસરણીની ટીકા ન કરવી જોઈએ.

માફીના પ્રયાસ

ગાંધીજીના ખૂનીઓ અને તેમની વિચારધારા માટે હિંદુ ધર્મનો આદર્શ ગુરુજનોને મારી નાખતો અર્જુન છે. (ધર્મગ્રંથોમાંથી છેવટે તો પોતાની વૃત્તિ પ્રમાણેનો જ બોધ મળે છે.)

આ લોકો પાછા પોતાની જાતને હિંદુ ધર્મ અને ધર્મીઓના રક્ષક તરીકે ખપાવે.

બીજી તરફ, પોતાને ગૌરવપૂર્વક હિંદુ ગણાવનારા ગાંધીજી તેમની પર ખૂની હુમલા કરનારને પણ માફી આપતા હતા.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં અને ભારતમાં તેમનું આવું વલણ જાહેર હતું.

હિંદુ ધર્મની તેમની આવી ઉદાર સમજ ભલે તેમની અપેક્ષા જેટલી પ્રસરી નહીં, પરંતુ તે લોકો માને છે એટલી હદે નિષ્ફળ પણ ગઈ ન હતી.

તેના ઉત્તમ પુરાવા સૌથી ખરાબ પ્રસંગે મળ્યા. એ પ્રસંગ એટલે ગાંધીજીની હત્યા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગાંધી-પ્રેમીઓએ પણ માફીની તરફેણમાં

આપ્ટે ( ડાબી બાજુ) અને નાથુરામ ગોડસે (જમણી બાજુ)

અદાલતી કાર્યવાહી પછી હત્યારા ગોડસે અને કાવતરાના એક સાથી આપ્ટેને ફાંસીની સજા થઈ.

ત્યારે દેશવિદેશમાંથી એવા અનેક પત્રો આવ્યા, જેમાં હત્યારાઓને ફાંસીની સજા ન કરવાની વિનંતી હતી.

આવી રજૂઆતો કરનારા ગોડસેપ્રેમીઓ નહીં, ગાંધીપ્રેમી-ગાંધીના અનુયાયી હતા.

જાણીતાઅજાણ્યા, દેશીવિદેશી એવા ઘણા લોકોએ ત્યારના ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારીને વિનંતીપત્રો મોકલ્યા.

તેમાં લખ્યું પણ ખરું કે આજીવન અહિંસાના ઉપાસક રહેલા અને ફાંસીની સજા નાબૂદ થવી જોઈએ, એવો મત ધરાવતા ગાંધીજીના હત્યારાઓને ફાંસીની સજા ન આપવી જોઈએ.

ગાંધીની હત્યા સમયે નાથૂરામ ગોડસેએ આ વસ્ત્રો પહેરેલાં

આ વિનંતીપત્રોમાં ગોડસેમંડળીની ધિક્કારપ્રેરિત સમજણ નહીં, ગાંધીજીએ રોપવા ધારેલી ધર્મની ઉદાર સમજણ દેખાતી હતી.

'જીવ આપનાર જ જીવ લઈ શકે' એવો સીધોસાદો છતાં પાયાનો, કોઈ પણ ધર્મથી ઉપર એવો માનવતાનો સિદ્ધાંત દેખાતો હતો.

નારાયણભાઈ દેસાઇએ નોંધ્યું છે કે ગાંધીજીના અસ્થિ-વિસર્જન પછી 'જુગતરામભાઈ (દવે)ની પ્રેરણાથી આસપાસનાં 28 ગામોમાંથી એકઠી થયેલી મેદનીએ ઠરાવ કર્યો કે આઝાદ...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો... ગાંધીજીની અહિંસા સિદ્ધાંત હતી કે સગવડ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

એવું કહેનારા પણ છે કે તેમની જે કંઈ અહિંસા ચાલી, તે અંગ્રેજોની સજ્જનતાને લીધે ચાલી.

બાકી, જાપાન-જર્મની જેવી સરકાર હોત તો એ ન ચાલત. પરમાણુશસ્ત્રો સામે અહિંસા શા કામની? એવો પણ સવાલ ઉઠાવાતો રહ્યો છે.

ગાંધીજીની અહિંસા વેવલાઈપૂર્ણ, અવાસ્તવિક આદર્શ હતી, એવી પણ ટીકા થતી રહી છે. શું છે તેમની અહિંસાની વાસ્તવિકતા?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સત્ય, અભય, અહિંસાઃ વ્યાપક અર્થો

ગાંધીજીની અહિંસા ફક્ત હથિયારો ન ઉપાડવાની કે ખૂનામરકીથી દૂર રહેવાની વાતમાં સમાઈ જતી ન હતી.

શોષણયુક્ત સમાજરચના, સરકારી તંત્ર અને સંસ્થાઓથી માંડીને વ્યક્તિગત સંબંધોમાં સમાયેલી તમામ પ્રકારની હિંસાનો તે વિરોધ કરતા હતા અને હિંસાના વિરોધમાં કોઈ રીતે હિંસા ભળી ન જાય, તેની શક્ય એટલી ચીવટ રાખતા હતા.

તેમની અહિંસામાં વેવલાઈ કે કાયરતા ન ભળી જાય એ વિશે પણ તે બહુ સભાન રહેતા હતા.

પોતાના પ્રામાણિક અભિપ્રાયો ગમે તેટલા વિવાદાસ્પદ લાગે તો પણ જાહેર કરવાની હિંમત તેમનામાં હતી.

હિંસા-અહિંસા વિશેના તેમના ઘણા અભિપ્રાય એવા છે કે જે થોડા તોડીમરોડીને રજૂ કરવામાં આવે, તો ગાંધીજીને હિંસાના સમર્થક તરીકે ખપાવી શકાય.

પરંતુ ગાંધીજીના જીવનમાં એવી અનેક ચર્ચાઓ અને એવા અનેક પ્રસંગો નોંધાયેલા છે, જેની પરથી તેમની બહુઆયામી અહિંસાનો સાચો ખ્યાલ આવે.

'હિંદ સ્વરાજ' (૧૯૦૯)માં તેમણે લખ્યું હતું કે અંગ્રેજોએ સ્થાપેલી શાંતિને લીધે આપણે 'નાર્મદ, બાયલા અને ભીરુ બની ગયા છીએ.' તે માનતા હતા કે 'બળ તે નિર્ભયતામાં રહ્યું છે, શરીરમાં માંસના લોચા બહુ હોવામાં બળ નથી.'

(હિંદ સ્વરાજ, પુનઃમુદ્રણઃ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૬. પૃ.૨૩) એ જ પુસ્તકમાં તેમણે એવી દલીલ મુકાવી કે 'સત્યાગ્રહ નબળા માણસ માટે ઠીક કામનો છે.

તેઓ જ્યારે સબળો થાય ત્યારે તો તોપ ચલાવે.' અને તેના જવાબમાં લખ્યું, 'સત્યાગ્રહને સારુ જે હિંમત અને મર્દાની ઘટે છે તે તોપબળિયા પાસે હોઈ જ શકે નહીં.

તમે શું એમ માનો છો કે નમાલો માણસ પોતાને નાપસંદ કાયદાનો ભંગ કરી શકશે?... તમે શું માનો છો? તોપ વછોડી સેંકડોને મારવામાં હિંમત જોઈએ કે તોપને મોઢે હસતે ચહેરે બંધાતાં હિંમત જોઈએ?'

(હિંદ સ્વરાજ, પૃ.૫૭)  અહિંસાને અભય સાથે સાંકળીને તેમણે લખ્યું હતું, 'અભયતા છે ત્યાં સત્યતા સહેજે વસે છે. માણસ જ્યારે સત્ય છોડે છે ત્યારે તે કોઈ પણ પ્રકારના ભયને લીધે જ છોડે છે.' (હિંદ સ્વરાજ, પૃ.૬૧)

ભયમુક્તિ માટેના રસ્તા

આ વિચારો ગાંધીજી ભારત આવતાં પહેલાં દૃઢતાપૂર્વક વ્યક્ત કરી...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો... શું ગાંધીજીની સાદગી અત્યંત ખર્ચાળ હતી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

સરોજિની નાયડૂએ એક વખત કહ્યું હતું કે ગાંધીજીને સાદગીમાં રાખવા ખૂબ ખર્ચ કરવો પડે છે

એ વાતને આગળપાછળના કશા સંદર્ભ વિના ટાંકીને,  જેમની તેમ માની લેવામાાં આવે છે અને તેના આધારે ગાંધીજી દંભી હતા એવો ચુકાદો આપી દેવાય છે.

ગાંધીજીની સાદગી અને તેમના ખર્ચની હકીકત શી છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ખાણીપીણી

પ્રોફેસર જીવતરામ કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે ગાંધીજી સૂકો મેવો, મગફળી, બદામ અને પિસ્તાં 'ઉદાર' પ્રમાણમાં અને સ્વાદથી ખાતા

દક્ષિણ આફ્રિકાથી ગાંધીજી ભારત આવ્યા અને શાંતિનિકેતન ગયા ત્યારે પ્રોફેસર જીવતરામ કૃપાલાણી તેમને મળવા ગયા હતા.

કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે તે  સૂકો મેવો, મગફળી, બદામ અને પિસ્તાં 'ઉદાર' પ્રમાણમાં (જથ્થામાં) અને સ્વાદથી ખાતા હતા.

એ વખતે ગાંધીજીએ ભારત જોયું ન હતું અને કૃપાલાણીએ લખ્યું છે તેમ, 'હિંદુસ્તાનમાં ગરીબોનું જીવન કેવું છે એના ખ્યાલ વગર જ પોતાની રીતે ગરીબોની જેમ જીવવા પ્રયત્ન કરતા હતા.' (આચાર્ય કૃપાલાનીની આત્મકથા, અનુવાદઃ નગીનદાસ પારેખ પૃ.5)

ભારત પાછા ફરતી વખતે તેમણે પહેરેલો કાઠિયાવાડી ફેંટા સહિતનો પોશાક પણ તેમના સામાન્ય ભારતીયો વિશેના (ખોટા) ખ્યાલ પર આધારિત હતો.

એ જ વર્ષે કુંભમેળાની મુલાકાત અને ત્યાં ધર્મને બદલે ઘણું પાપ થતું જોઈને ધાર્મિક પ્રકૃતિના ગાંધીજીએ વ્રત લેવાનું નક્કી કર્યું.

તેમાં એક વ્રત આખા દિવસમાં પાંચ વસ્તુઓ ખાવાનું અને એક રાતના ભોજનનો ત્યાગ કરવાનું હતું. (આત્મકથા, પૃ, 389) તેમ છતાં, યોગ્ય સંદર્ભ વિના તેમના ખોરાક વિશે લખવામાં આવે તો એવી છાપ ઊભી કરી શકાય કે તે સાદા ખોરાકને નામે વૈભવી ખોરાક લેતા હતા.

જીવનના અંતિમ સમયગાળામાં 78 વર્ષની વયે તેઓ દૂધ, ખાખરા, રાબ, શાકનો સુપ જેવી ચીજો અને મોસંબી, દ્રાક્ષ જેવાં ફળ લેતા.

કેટલાંક ઉદાહરણઃ 10 સપ્ટેમ્બર, 1947 સવારનો તેમનો ખોરાકઃ બે ખાખરા, આઠ ઔંસ (લગભગ સવા બસો ગ્રામ) દૂધ, આઠ ઔંસ મોસંબીનો રસ. (દિલ્હી ડાયરી, પૃ.5),  8 ઑક્ટોબર, 1947નો આખા દિવસનો ખોરાકઃ 24 ઔંસ (આશરે સાતસો ગ્રામ) દૂધ, શાક, સૂપ અને સંતરાં. (દિલ્હી ડાયરી. પૃ.88)

દાંડીકૂચ પછી ગાંધીજી જેલમાં ગયા ત્યારે સરકારે તેમના ખર્ચ માટે મહિનાના રૂ. દોઢસો મંજૂર કર્યા હતા

પરંતુ ખોરાક માટે, માલિસ કરાવવાની બાબતમાં, ખુલ્લી હવામાં ફરવામાં કે બીજા અવનવા પ્રયોગો માટેના તેમના આગ્રહમાં કેન્દ્રસ્થાને સાદગી ઉપરાંત આરોગ્ય માટેની ચુસ્ત કાળજી રહેલી હતી.

જાહેર સેવક શારીરિક રીતે સ્વસ્થ હોય તો જ બરાબર...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો.... 'ગાંધીજી પ્રસ્તુત છે?' એ સવાલ કેટલો પ્રસ્તુત છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

મહાત્મા ગાંધીએ સત્ય અને અહિંસાની પ્રતિષ્ઠા માટે ભરપૂર પ્રયાસ કર્યા, જે મોટા સ્તરે નિષ્ફળ નીવડ્યા

તેનાથી ઠાલા માનસિક સંતોષ કે દંભ સિવાય બીજું કશું નીપજે ખરું? આવા સવાલ વર્ષોથી થતા રહ્યા છે અને ગોડસેની વકીલાતની પરંપરા હવે વધારે મજબૂત બની છે ત્યારે, આવા સવાલ પ્રકારાંતરે થતા પણ રહેશે. શો હોઈ શકે તેનો જવાબ?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વિશાળ પટ, વિવિધ પ્રવાહો

મહાત્મા ગાંધીએ જીવનનાં છેલ્લાં વર્ષોમાં માનસિક ઉપરાંત અનેક શારીરિક તકલીફો વેઠી

ગાંધીજીનું જીવન અનેક પ્રવાહોમાં વહેંચાયેલું હતું. તેમના સમયનો ભાગ્યે જ એવો કોઈ વિષય હશે, જેની પર તેમણે કશું કહ્યું ન હોય.

સંઘર્ષ અને રચનાત્મક પ્રવૃત્તિ તેમના જીવનમાં સમાંતરે ચાલ્યાં.

આઝાદીની લડાઈની સાથે અસ્પૃશ્યતાનિવારણ, હિંદુ-મુસ્લિમ એકતા, ચરખો-ખાદી, ગ્રામસ્વરાજ, બુનિયાદી તાલીમ, કુદરતી ઉપચાર જેવાં ઘણાં ક્ષેત્રોમાં તેમણે નોંધપાત્ર કામ કર્યું. ભારતભરમાં તે ઘૂમી વળ્યા.

જાહેર જીવનમાં લોકપ્રિયતાને સર્વસ્વ ગણીને તેમાં રાચવાને બદલે, અળખામણા થઈને લોકોને કહેવા જેવું કહેવાની ફરજ તેમણે અનેક વાર નિભાવી.

સત્ય અને અહિંસાની પ્રતિષ્ઠા માટે તેમણે ભરપૂર પ્રયાસ કર્યા, જે મોટા સ્તરે નિષ્ફળ નીવડ્યા પણ વ્યક્તિગત સ્તરે ઘણા લોકોને તે સ્પર્શ્યા.

ગાંધીજીને એક વાર મળીને કે ફક્ત તેમના વિશે જાણીને પોતાનું આખું જીવન ગાંધીજીએ ચીંધેલી કોઈ પ્રવૃત્તિમાં વીતાવી દેનારા ઘણા નીકળ્યા.

માણસ તો દરેક કાળમાં માણસ જ હોય છે, મર્યાદાઓથી ભરેલો ને નબળાઈઓ ધરાવતો. પણ ગાંધીજીના સમયમાં, તેમના એકંદર પ્રભાવને લીધે લોકોમાં રહેલાં બંને પ્રકારનાં તત્ત્વોમાંથી સારા તત્ત્વોને બહાર આવવા માટે વધુ અનુકૂળતા મળી.

પછી કોમી વિખવાદ સારપને ભરખી ગયો અને અભૂતપૂર્વ હિંસા ફાટી નીકળી, ત્યારે ગાંધીજી કેવળ આંસુ સારીને બેસી રહેવાને બદલે, જતી જિંદગીએ આંસુ લૂછવા નીકળ્યા.

જીવનનાં છેલ્લાં વર્ષોમાં માનસિક ઉપરાંત અનેક શારીરિક તકલીફો વેઠી અને પોતે સેવેલું સ્વપ્ન વેરવિખેર થઈ જાય ત્યારે શું થઈ શકે તેનો ઉત્તમ દાખલો પૂરો પાડ્યો. આઝાદીનો ઉત્સવ ઉજવવા દિલ્હીમાં હાજર રહીને સન્માનવર્ષામાં નહાવાને બદલે, તે કલકત્તામાં કોમી હિંસા ઠારવા રહ્યા.

આટલા વિશાળ પટ અને વિવિધ પ્રવાહોમાં અસંમતિનાં ઠેકાણાં હોય જ. તેને આગળ કરીને આખેઆખા ગાંધીને ફેંકી દેવામાં-ભૂલાવી દેવામાં કે સરકારી અભિયાનો પૂરતા વાપરી લેવામાં કે ગાંધીહત્યારાને દેશપ્રેમનાં પ્રમાણપત્રો આપવામાં કેટલું...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો.... ગાંધીજીનો બ્રહ્મચર્યનો આગ્રહ જડ, તરંગી અને બિનજરૂરી હતો?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર સાથેના સંબંધ અને આધ્યાત્મિક જિજ્ઞાસા મહાત્મા ગાંધીને બ્રહ્મચર્ય તરફ દોરી ગઈ

શું માનતા હતા ગાંધીજી બ્રહ્મચર્ય વિશે? અને શા માટે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અંગત જીવન

જુલાઈ 20, 1906ના રોજ તેમણે બ્રહ્મચર્યનું વ્રત લીધું, ત્યારે ગાંધીજી-કસ્તુરબા બંનેની ઉંમર લગભગ 37 વર્ષ હતી

ગાંધીજીએ તેમની આત્મકથા 'સત્યના પ્રયોગો'માં લખ્યું તેથી આપણે જાણીએ છીએ કે તેમની કામવૃત્તિ તેજ હતી. પરંતુ શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર સાથેના સંબંધ અને આધ્યાત્મિક જિજ્ઞાસા તેમને બ્રહ્મચર્ય ભણી દોરી ગઈ. એ વિચારની પાછળ 'રાયચંદભાઈની અસરનું પ્રાધાન્ય હતું.' ('સત્યના પ્રયોગો', સમીક્ષિત આવૃત્તિ, પૃ.૨૫૪) તેમણે આખરી નિર્ણય લીધો તે પહેલાં ઘણા સમય સુધી નિષ્ફળ પ્રયોગ ચાલ્યા.

'નોખા ખાટલા રાખ્યા. રાત્રે થાકીને જ સૂવાનો પ્રયત્ન કર્યો. આ બધા પ્રયત્નનું બહુ પરિણામ હું તુરત ન જોઈ શક્યો. પણ આજે ભૂતકાળની ઉપર આંખ ફેરવતાં જોઉં છું કે એ બધા પ્રયત્નોએ મને છેવટનું બળ આપ્યું.' ('સત્યના પ્રયોગો', સમીક્ષિત આવૃત્તિ, પૃ.૨૫૫)

આ દિશામાં તેમના પ્રયોગો માટે કેમ અનુકૂળતા હતી, તેની અંગતતમ વાત પણ તેમણે આત્મકથામાં લખી, જે 'ગાંધીજીના પ્રયોગોમાં કસ્તુરબાનું શું?' એવા સવાલનો એક જવાબ આપે છેઃ 'અમારી વચ્ચેના સંબંધમાં કોઈ દિવસ મને પત્ની તરફથી આક્રમણ થયું જ નથી. એ દૃષ્ટિએ હું જ્યારે ઇચ્છું ત્યારે મારે સારુ બ્રહ્મચર્યનું પાલન સુલભ હતું. મારી અશક્તિ અથવા આસક્તિ જ મને રોકી રહી હતી.' ('સત્યના પ્રયોગો', સમીક્ષિત આવૃત્તિ, પૃ.૨૫૫)

બ્રહ્મચર્યની દિશામાં તેમની ગતિ માટે આધ્યાત્મિક વૃત્તિની સાથે જાહેર સેવાની ભાવના પણ કારણભૂત હતી. દક્ષિણ આફ્રિકામાં ૧૯૦૬માં 'ઝૂલૂ બળવો' થયો ત્યારે ગાંધીજી તેમાં સ્થાનિક સરકારને સેવા આપવા ઇચ્છતા હતા. એ વખતે તેમને લાગ્યું કે 'પ્રજોત્પત્તિ અને પ્રજાઉછેર જાહેર સેવાના વિરોધી છે...જો મારે લોકસેવામાં જ તન્મય થઈ જવું હોય તો પુત્રૈષણા તેમ જ વિત્તૈષણાનો ત્યાગ કરવો જોઈએ અને વાનપ્રસ્થધર્મનું પાલન કરવું જોઈએ.' ('સત્યના પ્રયોગો', સમીક્ષિત આવૃત્તિ, પૃ.૨૫૬)

દક્ષિણ આફ્રિકામાં 1906માં 'ઝૂલૂ બળવો' થયો ત્યારે ગાંધીજી તેમાં સ્થાનિક સરકારને સેવા આપવા ઇચ્છતા હતા

જુલાઈ ૨૦, ૧૯૦૬ના રોજ તેમણે બ્રહ્મચર્યનું વ્રત લીધું, ત્યારે ગાંધીજી-કસ્તુરબા બંનેની ઉંમર લગભગ ૩૭ વર્ષ હતી. (છ મહિને મોટાં કસ્તુરબા સાથે ગાંધીજીનું લગ્ન તેર વર્ષની વયે થયું હતું)

'વ્રત લેતા લગી મેં ધર્મપત્ની સાથે મસલત...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો...: ગાંધીજી ફિલ્મ-સંગીત-ગાયકીના વિરોધી હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પહેલી બોલતી ફિલ્મ 'આલમઆરા' માર્ચ 14, 1931ના રોજ રજૂ થઈ, તેના થોડાક જ દિવસ પહેલાં, 5 માર્ચના રોજ ગાંધી-ઇર્વિન વચ્ચે કરાર થયા હતા અને સત્યાગ્રહનું આંદોલન કામચલાઉ પાછું ખેંચાયું હતું.

ગાંધીજીની લડતથી ઊભા થયેલા વાતાવરણમાં ફિલ્મકારોને ફિલ્મના વિષયો તેમ જ જાહેરખબરોમાં ગાંધીજીના નામનો-કામનો ઉપયોગ કરવાના અવનવા નુસખા સૂઝતા રહ્યા, પણ ગાંધીજીને ફિલ્મોમાં જરાય રસ ન હતો.

પોતાના વિશે ઊભી કરાતી ગેરમાન્યતાઓનું ખંડન કરતાં ૧૯૨૬માં તેમણે લખ્યું હતું, 'એક જર્મન છાપું મેં એક ફિલ્મકંપની ઊભી કર્યાનો આક્ષેપ કરે છે...ભોળા લેખકને ખબર નથી કે હું એક વાર પણ સિનેમા જોવા ગયો નથી અને ક્યારેક થતાં માયાળુ મિત્રોના દબાણ છતાં મને એ વિશે ઉત્સાહ જાગતો નથી અને પ્રભુદીધો સમય બગાડવાનું દિલ થતું નથી.'

એ જ લેખમાં તેમણે નોંધ્યું હતું કે સિનેમાનું શૈક્ષણિક મૂલ્ય હોઈ શકે, પણ 'એની બૂરી અસર જ દરરોજ મારી આગળ આવીને ઊભી રહે છે. એથી શિક્ષણ તો હું બીજાં સ્થળોમાંથી જ શોધું છું.' (ગાંધીજીનો અક્ષરદેહ-૩૨, પૃ.૭૭)

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ફિલ્મના ભાગ કાપ્યા'

એક વાર તેમને મરાઠી ફિલ્મ 'તુકારામ' બતાવવા તજવીજ થઈ હતી.

ગાંધીજીના સાથી-સચિવ મહાદેવ દેસાઈએ તેમના પુત્ર 'ચિ. બાબલા' (નારાયણ દેસાઈ) પરના એક પત્રમાં પોતે એ ફિલ્મ જોઈ તેનો અનુભવ વર્ણવીને લખ્યું હતું કે ''તુકારામનો પાર્ટ જે માણસ લે છે તેનું નામ પાગનીસ છે. એ માણસ બાપુની પાસે ગાવા આવ્યો હતો. ''

''બહુ ભાવથી ગાયું. હવે એ માણસની ઇચ્છા છે કે અહીં અમે રહીએ છીએ ત્યાં 'તુકારામ'ની ફિલ્મ બાપુને બતાવવી. બાપુ એટલો વખત જોવાને માટે બેસી ન શકે એટલે મારે કેટલાક ભાગ અંદરતી કાપી નાખવા જોઈએ. ''

''બોલ તું કહેશે મેં કયા કયા ભાગો કાપી નાખવાનો વિચાર કર્યો હશે?'' (૩૦-૧૨-૩૭, અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ, નારાયણ દેસાઈ)

એ તો શક્ય બન્યું હોય એમ જણાતું નથી. પણ પછી બે પ્રસંગ એવા આવ્યા જ્યારે ગાંધીજી માયાળુ મિત્રોનું દબાણ ખાળી શક્યા નહીં.

ફિલ્મોના પ્રયોગો

આગાખાન જેલમાંથી છૂટ્યા પછી તે મુંબઈમાં જૂહુના દરિયાકિનારે એક કુટિરમાં રહેતા હતા.

પાસે જ શેઠ નરોત્તમ મોરારજીનો બંગલો.

તેમના પુત્ર અને ગાંધીજીના પ્રેમી શાંતિકુમારે નોંધ્યું છે કે એક વાર તેમના બંગલામાં વીજળીના તાર નખાતા જોયા.

તપાસ કરતાં ખબર પડી કે ગાંધીજીને ફિલ્મ બતાવવા માટેની વ્યવસ્થા થઈ રહી છે.

મે ૨૧, ૧૯૪૪ની સાંજે ગાંધીજીને ફિલ્મ બતાવાઈ. તેનું નામ હતું 'મિશન ટુ મૉસ્કો'...


શીર્ષક: બાપુ બોલે તો...: શું ગાંધીજી દલિતવિરોધી હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ગાંધીજીના દલિતો પ્રત્યેના પ્રેમમાં કેવળ રાજકારણ હતું. ગાંધીજીએ દલિતોને 'હરિજન' જેવું રૂપાળું નામ આપવાથી વધારે કંઈ કર્યું નથી.

ગાંધીજી અને દલિતો : આરંભ

ગાંધીજીના સમયમાં દલિતો માટે અનેક અપમાનજનક શબ્દો વપરાતા હતા. તેમાં સૌથી 'સભ્ય' ગણાય એવા શબ્દ હતા : અંત્યજ, અસ્પૃશ્ય.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં વકીલાત અને જાહેર જીવનની સાથે ગાંધીજીએ ધર્મો વિશે પણ વિચાર કર્યો. ત્યારે તેમને 'અસ્પૃશ્યતા જો હિંદુ ધર્મનું અંગ હોય તો તે સડેલું ને વધારાનું અંગ જણાયું'. (આત્મકથા)

ભારત પાછા ફર્યા પછી સપ્ટેમ્બર, 1919થી તેમણે 'નવજીવન' સાપ્તાહિક સંભાળ્યું.

તેના પહેલા અંકમાં 'અમારો ઉદ્દેશ'માં તેમણે લખ્યું હતું કે બીજા સુધારાની સાથે 'અંત્યજને લગતી અડચણો'ની ચર્ચા થશે.

જલિયાંવાલા બાગમાં જનરલ ડાયરે આચરેલા હત્યાકાંડની યાદ તાજી હતી, ત્યારે ગાંધીજીએ અસ્પૃશ્યતા વિશે લખ્યું હતું, 'આ હિંદુ ધર્મ નથી, આ તો ડાયરશાહી છે. જ્યાં સુધી આપણે આ ડાયરશાહીમાંથી મુક્ત થયા નથી, ત્યાં સુધી અંગ્રેજી ડાયરશાહીમાંથી મુક્ત થવાનો આપણને અધિકાર નથી.' (6-2-21, 'નવજીવન')

'નવજીવન'માં તે દલિતોને લગતા મુદ્દા, સમાચાર અને ચર્ચાઓને મોકળાશથી સમાવતા હતા અને તેની પર પોતાનું વજન મૂકતા હતા.

16 જુલાઈ, 1922નો નવજીવનનો આખો અંક 'અંત્યજ અંક' તરીકે પ્રગટ થયો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આકરી કસોટીઓ

દેશમાં પાછા ફર્યા પછી ગાંધીજીએ અમદાવાદના કોચરબ પરામાં આશ્રમ સ્થાપ્યો.

તેમાં તેમણે દુદાભાઈ દાફડા, તેમનાં પત્ની દાનીબહેન અને દીકરી લક્ષ્મીને આશ્રમમાં સમાવવાનું નક્કી કર્યું.(લક્ષ્મીને તો પોતાની દીકરી જ ગણાવી)

ગાંધીજીના આ નિર્ણયથી આશ્રમને આર્થિક મદદ કરનાર શેઠોથી માંડીને આશ્રમના કેટલાક સૌથી નિકટના સાથીદારો પણ ખળભળી ઉઠ્યા.

ગાંધીજીના ભત્રીજા અને તેમના ઉત્તમ સાથીદાર મગનલાલ ગાંધી આશ્રમ છોડવા તૈયાર થયા.

આર્થિક મદદ બંધ થઈ, એટલે આશ્રમને તાળું મારવું પડે, એવા સંજોગો ઊભા થયા. છતાં, ગાંધીજી વિરોધને તાબે થવાને બદલે, દલિત પરિવારને સાથે રાખવાના મુદ્દે અડીખમ રહ્યા.

1920માં ગુજરાત વિદ્યાપીઠની સ્થાપના પછી તેમાં દલિત વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ આપવાના નિર્ણયનો પણ વ્યાપક વિરોધ થયો. ત્યારે પણ ગાંધીજી પોતાના વલણને મક્કમતાથી વળગી રહ્યા.

રૂઢિચુસ્તોમાંથી કેટલાક શાસ્ત્રીઓ અને વિદ્વાનો અસ્પૃશ્યતાના મુદ્દે ગાંધીજી સાથે શાસ્ત્રાર્થ કરીને તેમને હંફાવવા મથ્યા.

ત્યારે અસહકારનું આંદોલન શરૂ થયું ન હતું અને ભારતમાં...


શીર્ષક: બાપુ, બોલે તો...: ગાંધીજી શા માટે મશીનનો વિરોધ કરતા હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ અને યંત્રો

અઢારમી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં બ્રિટનમાં ઔદ્યોગિક ક્રાંતિની શરૂઆત થઈ. તેના પગલે મોટાં યંત્રો વડે, જથ્થાબંધ કામ ઝડપથી થવા લાગ્યું.

માલનું ઉત્પાદન વધ્યું તેમ તેના માટે બજાર શોધવાનો સવાલ આવ્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

દેશબહારનાં બજાર પર કબજો જમાવવા માટે હુંસાતુંસી શરૂ થઈ, મોટાં કારખાનાં થકી અઢળક સંપત્તિ ધરાવતા ધનિકોનો નવો વર્ગ ઊભો થયો.

યંત્રોથી શ્રમ ઘટવાની સાથોસાથ કામદારોનું શોષણ વધવાનો સિલસિલો પણ શરૂ થયો, અસમાનતામાં તીવ્ર વધારો થયો, શહેરીકરણ પણ વધ્યું.

'હિંદ સ્વરાજ'માં ગાંધીજીના વિચાર

'હિંદ સ્વરાજ'ની પ્રથમ અંગ્રેજી આવૃતિ

પોતીકા અભ્યાસ અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં જાહેર જીવનના અનુભવો પછી ગાંધીજીએ તેમના વિચારો 'હિંદ સ્વરાજ'(૧૯૦૯)માં મૂક્યા.

તેમાં મશીન માટે તેમણે વાપરેલો શબ્દ હતોઃ સંચાકામ.

એ નામના પ્રકરણમાં તેમણે લખ્યું હતું, 'સંચાકામનો સપાટો લાગ્યો ત્યારે તો હિંદુસ્તાન પાયમાલ થયું...સંચો એ આધુનિક સુધારાની મુખ્ય નિશાની છે ને તે મહાપાપ છે એમ હું તો ચોખ્ખું જોઈ શકું છું...'

આ લેખમાં તેમણે બે મુદ્દા મૂક્યા હતાઃ સંચાકામને લીધે પરંપરાગત કારીગરીનો લોપ અને મિલોને કારણે પૈસાદાર થનારાની નીતિનો પ્રશ્ન.

ગાંધીજીએ લખ્યું હતું, 'આપણે કબૂલ કરવું પડશે કે અંગ્રેજી રાજ્યને નિભાવી રાખનાર તે પૈસાદાર માણસો છે. તેઓનો સ્વાર્થ તેવી સ્થિતિમાં રહેલ છે...'

યંત્રોના વિરોધનું અર્થકારણ

ભારત આવીને જાહેર જીવનમાં સક્રિય થયા પછી યંત્રોના વિરોધની સાથે તેના વિકલ્પ વિશે ગાંધીજીના વિચાર વધારે દૃઢ થયા.

તેમણે લખ્યું હતું કે કરોડો ખેડૂતોની વસ્તી ધરાવતા ભારતમાં ખેતીની આવક પૂરતી ન થાય.

તેમાં ટેકો કરવા માટે તેમને કોઈ સાદો ઉદ્યોગ આપવો જોઈએ.

ગાંધીજીના મતે, વર્ષો પહેલાં કાંતણ એવો ઉદ્યોગ હતો. એટલે તેમણે 'કરોડોને ભૂખમરામાંથી બચાવવા' માટે ફરીથી રેંટિયો દાખલ કરવાનું સૂચવ્યું.

બ્રિટની ઔદ્યોગિક ક્રાંતિએ ભારતની પરંપરાગત કારીગરી ખતમ કરી નાખી. તેની સામે પણ ગાંધીજીએ કાંતણનો વિકલ્પ આપ્યો.

કરોડોની વસ્તી ધરાવતા ભારતમાં યંત્રોથી બેકારી વધે અને થોડા લોકો પાસે જ સમૃદ્ધિ જમા થતાં અસમાનતા વધે.

તે પણ ગાંધીજીના યંત્રોના વિરોધ પાછળનું મોટું કારણ હતું.

રેંટિયાના લીધે તેની સાથે સંકળાયેલી બીજી ક્રિયાઓ (લોઢાઈ, પીંજણ, તાણીવાણી, પવાયત, રંગકામ, વણાટ વગેરે) અને તેની સાથે સંકળાયેલા કારીગરો પણ પોસાય. (મારા સ્વપ્નનું ભારત, પૃ.૧૧૨)

યંત્રો અને...


શીર્ષક: બાપુ, બોલે તો...: ગાંધીજીએ મુસ્લિમોનું તુષ્ટીકરણ કર્યું હતું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

તુષ્ટીકરણ એટલે શું?

શબ્દકોશમાં આ શબ્દનો અર્થ છે : સંતોષ આપવો કે રાજી રાખવું.

પરંતુ રાજકીય શબ્દકોશમાં તેનો અર્થ થાય છે : (કોઈ સમુદાયને) સતત થાબડતા રહેવું.

તેની ગેરવાજબી માગણીઓને તાબે થતાં રહેવું, તે નારાજ ન થઈ જાય તેની સતત ચિંતા કરવી અને તેના દોષને જોયા-ન જોયા કરવા.

ગાંધીજી અને મુસ્લિમો

મુસ્લિમો સાથે ગાંધીજીને બાળપણથી જ પ્રસંગ પડ્યો.

વિદ્યાર્થી અવસ્થામાં તેમને આડા રવાડે ચડાવનાર મિત્ર મુસ્લિમ હતો અને તેમને દક્ષિણ આફ્રિકા બોલાવનાર વેપારી પણ મુસ્લિમ.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં જ તેમણે પહેલી વાર કુરાનનો અભ્યાસ કર્યો.

ગાંધીજી પર પહેલો ખૂની હુમલો દક્ષિણ આફ્રિકામાં એક મુસ્લિમે કર્યો હતો અને એ જ મુસ્લિમ (મીર આલમ) ગાંધીજીનો સાથી પણ બન્યો હતો.

હિંદુ-મુસ્લિમ એકતા વિશે ગાંધીજીનો ખ્યાલ આદર્શ કરતાં વધારે વ્યવહારના રંગે રંગાયેલો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'હિંદ સ્વરાજ' (1909)માં તેમણે લખ્યું હતું કે હિંદુ-મુસ્લિમોએ એકબીજાના સ્વાર્થને ખાતર પણ એક થઈ રહેવું પડશે.

હિંદુ-મુસ્લિમ સંબંધોમાં અંગ્રેજો વચ્ચે આવે એનો ગાંધીજીને ભારે વાંધો હતો.

અંગ્રેજી રાજને કારણે હિંદુ-મુસ્લિમો ડાહ્યા થઈને રહે છે, એવા સરકારી પ્રચારનો ગાંધીજી વિરોધ કરતા હતા.

તે માનતા હતા કે હિંદુ-મુસ્લિમો વચ્ચે તકરાર થાય તો તેમણે અંગ્રેજોને વચ્ચે રાખ્યા વિના તેનો ઉકેલ કાઢવો જોઈએ.

ગાંધીજી માનતા હતા કે ''(હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાનું) આ કામ હિંદુથી સહેલમાં બની શકે તેમ છે. તેમની સંખ્યા મોટી છે. તેઓ વધારે ભણેલા છે એમ તેઓ માને છે. તો પછી તેઓ પાકું હૈયું રાખી શકે છે.''

વખતોવખત જુદા-જુદા શબ્દોમાં પ્રગટ થતાં રહેલા તેમના આ વલણને આખા સંદર્ભ વગર મૂકીએ, તો તેને 'તુષ્ટીકરણ' તરીકે ખપાવી શકાય.

ગાંધીજી અને મુસ્લિમ લાગણી

ભારત આવ્યા પછી અસ્પૃશ્યતા નિવારણ અને સ્વરાજની સાથે હિંદુ-મુસ્લિમ એકતા પણ ગાંધીજીનું મુખ્ય ધ્યેય બન્યું.

ખિલાફતનો પ્રશ્ન મુસ્લિમો માટે ધાર્મિક મહત્ત્વ ધરાવતો હતો.  તેમાં અંગ્રેજોએ મુસ્લિમો સાથે વચનભંગ કર્યો.

એ મુદ્દે ગાંધીજીએ મુસ્લિમોને સાથ આપ્યો. ખિલાફતના સવાલને તેમણે રાષ્ટ્રીય આંદોલન સાથે જોડી દીધો.

તે વખતના બિનસાંપ્રદાયિક નેતા ઝીણાને લાગ્યું કે ખિલાફત ચળવળથી મુસ્લિમ રૂઢિચુસ્તોનું જોર વધશે.

ખિલાફતના મુદ્દે થોડા સમય સુધી એવી અભૂતપૂર્વ કોમી એકતા સર્જાઈ કે આર્યસમાજી સ્વામી શ્રદ્ધાનંદે દિલ્હીની જામા મસ્જિદમાં પ્રવચન આપ્યું.

સ્વતંત્રતાના આંદોલનની...


શીર્ષક: બાપુ, બોલે તો...: ગાંધીજીના રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ સાથે ખરેખર કેવા સંબંધ હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના એક હોદ્દેદારે થોડા સમય પહેલાં એવું સાબિત કરવાની કોશિશ કરી કે 'ગાંધીજી મુસ્લિમ સમુદાયમાંથી અંતિમવાદી અને જેહાદી તત્ત્વોને શરણે થઈ ગયા, એ બાબતે અસંમતિ છતાં'  RSSને તેમના પ્રત્યે આદરભાવ હતો.

આ લેખનો તથ્યો આધારિત વિરોધ પ્રતિવાદ થયા પછી, બીજા ભાઈએ લખ્યું કે ગાંધીજીના RSS સાથેના સંબંધને શંકાથી નહીં, મોકળાશથી સ્વીકારવા જોઈએ.

તેમણે દાવો કર્યો કે 'ગાંધીહત્યામાં RSSની સંડોવણી નથી એવી સરદારની ખાતરીને કારણે RSS પરનો પ્રતિબંધ હટાવી લેવાયો અને એ પણ બિનશરતી રીતે.'

તો સવાલ થાય કે ગાંધીજી અને RSS વચ્ચેના સંબંધોની અસલિયત શી છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બંનેની ભારતમાતા જુદી

1946માં ગાંધીજી અને જવાહરલાલ નહેરુ દિલ્હીની ભંગી કૉલોનીમાં

1947માં કોમી અશાંતિને ઠારવા માટે લડી રહેલા ગાંધીજી દિલ્હી આવ્યા ત્યારે ભંગી કૉલોની તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં રહ્યા.

ત્યારે નજીકમાં જ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની શાખા હતી.

ત્યાં હિંદુ જુવાનોનું એક જૂથ રોજ કવાયત-પરેડ-લાઠીના દાવ અને ભારતમાતાના ભગવા ઝંડાને વંદન કરતું.

ગાંધીજીના સચિવ પ્યારેલાલે નોંધ્યું છે કે 'ન્યાતજાત, કોમ, ધર્મ કે વર્ણના કશા પણ ભેદભાવ વિના આ ધરતી પર જન્મેલાં સૌ કોઈ જેનાં બાળકો હતાં એવી ગાંધીજીની 'હિંદમાતા'થી તેમની એ 'હિંદમાતા' જુદી હતી.'

' તેમની માતા તો, પોતાની અવજ્ઞા કરનારા વિધર્મીઓને, એટલે કે મુસલમાનોને શિક્ષા કરવાનો આદેશ આપનારી મહાકાલી માતા હતી...'

'એ સ્વયંસેવક સંઘ કોમવાદી હિંદુઓની મુસ્લિમ નેશનલ ગાર્ડ્ઝને મળતી લશ્કરી ઢબની સંસ્થા હતી.'

'તેનો ધર્મઝનૂની સિદ્ધાંત આખરે રાષ્ટ્રપિતાનો જાન લેવામાં પરિણમ્યો.' ('પૂર્ણાહુતિ-૧', પૃ.૨૩૪, ગુજરાતી અનુવાદઃ મણિભાઈ ભ. દેસાઈ)

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તે સમયના બીજા સાથી બ્રજકૃષ્ણ ચાંદીવાલા સાથેની વાતચીતમાં ગાંધીજીએ તેમને સંઘનો ઇતિહાસ જણાવીને કહ્યું હતુંઃ

'એના આદિ સંચાલક એક શુભ ભાવનાવાળા માણસ હતા, પણ હવે એ સંઘ છૂપી રીતે કામ કરવા લાગ્યો છે અને એની પદ્ધતિ બદલાઈ ગઈ છે. સંઘવાળા હવે હિંસાને માને છે.' ('બાપુની સેવામાં', બ્રજકૃષ્ણ ચાંદીવાલા, પૃ.૭૪)

સંઘની શાખાની ગાંધીજીએ લીધેલી મુલાકાતને અને ખાસ કરીને જમનાલાલ બજાજ સાથે ૧૯૩૪માં લીધેલી મુલાકાતને ટાંકીને એવું દર્શાવવામાં આવે છે કે ગાંધીજીને સંઘ માટે દુર્ભાવ ન હતો અને તેના કેટલાક ગુણો માટે ભાવ હતો.

આવું સિદ્ધ કરતી વખતે એ યાદ રાખવું જોઈએ કે ગાંધીહત્યાની સીધી કે આડકતરી...


શીર્ષક: બાપુ, બોલે તો...: પુના કરાર ગાંધીજીનું રાજકારણ હતું કે દલિતપ્રેમ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

શું આ ઘટનાક્રમમાં ગાંધીજી રાજકારણી પુરવાર થયા? શું તેમણે દલિતોનું મોટું અહિત કર્યું?

શું પુના કરારનાં માઠાં પરિણામો હજુ સુધી ચાલુ છે?  આવા સવાલના જવાબ મોટે ભાગે હકીકતોને બદલે સૂત્રોચ્ચારથી અપાતા રહ્યા છે.

પ્રતિનિધિત્વનો પ્રશ્ન

ગાંધીજીની આગેવાની હેઠળ 1920ના દાયકામાં સ્વરાજ માટેની લડત આગળ ચાલી, તેમ અંગ્રેજો તરફથી થોડી છૂટછાટો મળી અને ભારતના ભાવિ બંધારણ વિશે વાત થવા લાગી. મુસ્લિમ, શીખ, ખ્રિસ્તી, ઍન્ગ્લો ઇન્ડિયન જેવા સમુદાયોને અંગ્રેજ સરકાર અલગ લઘુમતી ગણતી હતી. એટલે તેમના હિતરક્ષણનો તો ખ્યાલ કરવામાં આવે, પરંતુ 'અસ્પૃશ્ય'ની (અંગ્રેજીમાં 'ડીપ્રેસ્ડ ક્લાસ'ની) ઓળખ ધરાવતા દલિતોનું શું?

ભારતના ભાવિ બંધારણની ચર્ચા કરવા માટે આવેલા સાયમન કમિશન સમક્ષ જુદી જુદી 18 દલિત સંસ્થાઓએ દલિતોના હિતની જાળવણી માટે રજૂઆતો કરી.

તેમાંથી 16 સંસ્થાઓએ દલિતોને ધારાસભાઓમાં પ્રતિનિધિત્વ માટે અલગ મતદાર મંડળની માગણી કરી હતી.

(દલિત ઉમેદવારો ફક્ત દલિતોના મતથી જ ચૂંટાય) ત્યારે 'બહિષ્કૃત હિતકારણી સભા' વતી રજૂઆત કરનાર ડૉ. આંબેડકરે અલગને બદલે સંયુક્ત મતદાર મંડળ અને દલિતો માટે અનામત બેઠકોની માગણી કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

(ડૉ. આંબેડકરઃ જીવન અને કાર્ય, લે. ધનંજય કીર, અનુ. દેવેન્દ્ર કર્ણિક, મૂળજીભાઈ ખુમાણ, પૃ. 135) દલિતોને 'હિંદુ સમાજથી અલગ એવી સ્વતંત્ર લઘુમતી જાતિ' તરીકે ગણવાનો આગ્રહ રાખીને (પૃ.137) અને મુસ્લિમો માટેના અલગ મતદાર મંડળનો વિરોધ કરીને ડૉ. આંબેડકરે સૂચવ્યું હતું કે મુંબઈ પ્રાંતની 140 બેઠકોમાંથી મુસ્લિમો માટે ૩૩ ટકા અને દલિતો માટે 15 ટકા બેઠકો અનામત હોવી જોઈએ. (કીર, પૃ.145)

1919માં પહેલી વાર અંગ્રેજ સરકારે દલિતોને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ આપ્યું, પણ તે પ્રતિનિધિત્વ ખરું જોતાં દલિત સમાજનું ન હતું.

સરકાર પોતે જ કેન્દ્રની અને પ્રાંતોની ધારાસભામાં તેની પસંદગીનો દલિત પ્રતિનિધિ નીમવાની હતી. ડૉ. આંબેડકર સ્પષ્ટપણે માનતા હતા અને બ્રિટનમાં યોજાયેલી પહેલી ગોળમેજી પરિષદ(1931માં તેમણે કહ્યું પણ ખરું કે 'ઉપલા વર્ગમાંથી આવતા નેતાઓએ તેમની સંકુચિતતાઓ છોડી નથી.

દલિતોનાં દુઃખ દલિતો સિવાય કોઈ નિવારી શકશે નહીં અને એ રાજસત્તા ન આવે ત્યાં સુધી શક્ય નથી.' (કીર, પૃ.178-179)

ગાંધીજી સાથે પહેલો મતભેદ

બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં કૉંગ્રેસના પ્રતિનિધિ તરીકે ગાંધીજી હાજર રહ્યા. ત્યાર પહેલાં તેમણે ડૉ. આંબેડકરને મળવાનું કહેણ મોકલ્યું.

14 ઑગસ્ટ, 1931ના રોજ...


શીર્ષક: બાપુ, બોલે તો...ગાંધીજીના ગુરુ કોણ હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ખુદ ગાંધીજીએ 'સત્યના પ્રયોગો' આ પ્રક્રિયા વિશે લખ્યું હોવા છતાં લોકોને તેનાથી સંતોષ થતો નથી.

એટલે ગાંધીજીની લાગણીનાં બઢાવીચઢાવીને અર્થઘટનો કરવામાં આવે છે અને પોતપોતાની સુવિધા કે શ્રદ્ધા પ્રમાણે કદીક શ્રીમદ્ રાજચંદ્રને તો કદીક ટોલ્સ્ટૉયને, ક્યારેક રસ્કિનને તો ક્યારેક થૉરોને અને ક્યારેક આ બધાને ગાંધીજીના ગુરુ જાહેર કરી દેવામાં આવે છે.

છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં નાટક જેવા લોકપ્રિય માધ્યમ અને ચોક્કસ ધાર્મિક વલણને આધીન રહીને, શ્રીમદ્ રાજચંદ્રને ગાંધીજીના ગુરુપદે સ્થાપી દેવાનું પણ ઠીક ઠીક ચાલ્યું છે.

શું છે ગાંધીજીના 'ગુરુ'ઓની હકીકત?

સાવ બાળપણમાં બીક લાગે ત્યારે રામનામ લેવાનો મંત્ર આપનાર દાઈ રંભાથી માંડીને શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર, ટોલ્સ્ટૉય, રસ્કિન જેવા નામી વિચારકો તથા ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલે જેવા રાજપુરુષો પાસેથી ગાંધીજીએ માર્ગદર્શન મેળવ્યું.

એ બધા પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા ગાંધીજીએ અનેક ઠેકાણે વ્યક્ત કરી છે.

શિષ્યત્વને 'એક પવિત્ર અને અંગત વિષય' ગણાવીને ગાંધીજીએ લખ્યું હતું કે તે દાદાભાઈ નવરોજીના ચરણે બેઠા, પણ દાદાભાઈ તેમનાથી ઘણા દૂર હતા.

'હું એમનો પુત્ર થઈ શકત, શિષ્ય નહીં.' એવી ટીપ્પણી સાથે ગાંધીજીએ લખ્યું હતું, 'શિષ્ય એ પુત્રથી અધિક નિકટનો નાતો છે. શિષ્ય થવું એ નવો જન્મ લેવા જેવું છે. એ સ્વેચ્છાથી કરેલું આત્મસમર્પણ છે.' (જુલાઈ, 1921, નવજીવન અંક 47નો વધારો, પૃ.4)

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાજકીય ગુરુ : ગોખલે

ગાંધીજી અને ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે ( પ્રથમ પંક્તિમાં)

ગાંધીજી વર્ષ 1896માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત આવ્યા ત્યારે બીજા આગેવાનો ઉપરાંત ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલેને પણ મળ્યા હતા.

ત્યારની ગોખલેની છાપ તેમણે આ શબ્દોમાં આપી, 'ગંભીર મુખમુદ્રાવાળા આ જ્ઞાનવૃદ્ધ વિદ્વદ્વર્યની મનમાં ને મનમાં મેં પૂજા કરી. પણ મારા હૃદયસિંહાસન ઉપર તેમને હું ન સ્થાપી શક્યો.' (જુલાઈ, 1921, નવજીવન અંક 47નો વધારો, પૃ.5)

ત્યાર પછી ગોખલે દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા ત્યારે ગાંધીજી તેમની વધુ નિકટ પહોંચ્યા.

તેમના જ શબ્દોમાં, "તેમણે (ગોખલેએ) મારું હૃદયમંદિર સર કર્યું અને જ્યારે મેં તેમની વિદાય લીધી ત્યારે મારા મનમાં એક જ ધ્વનિ ઉઠ્યો : આ જ મારો મુરશીદ (ગુરુ)." (જુલાઈ, 1921, નવજીવન અંક 47નો વધારો, પૃ.5)

ટોલ્સ્ટૉયની જન્મશતાબ્દિ પ્રસંગે બોલતા પણ તેમણે કહ્યું હતું, "ગોખલેને મેં રાજ્યપ્રકરણી ગુરુ કહ્યા છે. તેમણે મને એ ક્ષેત્ર પરત્વે પૂરો સંતોષ આપ્યો હતો. એમના કહેવાને વિશે કે એમની...


શીર્ષક: બાબરથી પ્રભાવિત કર્નલ કિરોડીસિંહ બૈંસલા ભાજપમાં જોડાયા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કર્નલ કિરોડીસિંહ બૈંસલા

બૈસલાના કહેવા પ્રમાણે, તેમને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં વિશ્વાસ છે એટલે તેઓ ભાજપમાં જોડાયા છે.

રાજસ્થાનની ગત વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપના હાથમાંથી સત્તા સરકી ગઈ હતી. આથી બૈંસલાના આગમનથી ગુર્જર મતોને પ્રભાવિત કરવામાં ભાજપને સફળતા મળશે.

2006થી ગુર્જર સમાજ શૈક્ષણિક સંસ્થાનોમાં અને નોકરીઓમાં ગુર્જર સમાજ માટે પાંચ ટકા અનામતની માગ કરી રહ્યો છે. આ આંદોલનનું નેતૃત્વ કર્નલ કિરોડીસિંહ બૈંસલાએ લીધું હતું.

કોણ છે કર્નલ કિરોડીસિંહ?

કર્નલ કિરોડીસિંહ બૈંસલા અને તેમના પુત્ર વિજય ભાજપમાં જોડાયા

ગુર્જર નેતા કર્નલ કિરોડીસિંહ બૈંસલા પોતાના સમાજ માટે વિરોધ કરવા નીકળે છે ત્યારે ટ્રેનો પણ થંભી જાય છે.

બૈંસલા રાજસ્થાનમાં આવતી-જતી સરકારો માટે એક એવો કોયડો બની ગયા છે કે તેને ન તો સરકાર ઉકેલી શકે છે કે ન તો તેને નજરઅંદાજ કરી શકે છે.

ખુદ કિરોડીસિંહ બૈંસલા પોતે મુગલ શાસક બાબરથી પ્રભાવિત છે અને અબ્રાહમ લિંકનને પોતાના આદર્શ માને છે.

બૈંસલા ફરી રાજસ્થાનમાં પોતાના લોકો સાથે રસ્તા પર ઊતર્યા છે અને આ વખતે ફરી તેમની સામે અશોક ગેહલોતની સરકાર છે.

આ વિશે વધુ વાંચો

નાનપણમાં જ લગ્ન

છેલ્લે બૈંસલાએ ગુર્જર સહિત ગાડિયા લુહાર, વણઝારા, રાયકા-રબારી અને ગડરિયા જાતિઓ માટે પાંચ ટકા અનામતની માગ સાથે આંદોલન કર્યું હતું.

એ પહેલાં પણ અનેક વખત રાજસ્થાનમાં આ આંદોલન હિંસક બન્યું હતું અને અનેક લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.

ગુર્જરોના આંદોલનને કારણે રેલવ્યવહાર સૌથી વધારે પ્રભાવિત થયો હતો.

માથા પર ઘેરા લાલ રંગની પાઘડી, પહેરણ અને ગવઈ ધોતી પહેરતા બૈંસલા અંગ્રેજી પત્રકારો સાથે અંગ્રેજી અને હિંદી પત્રકારો સાથે હિંદીમાં વાતચીત કરે છે.

જ્યારે પોતાના લોકો કે સમર્થકો સાથે વાત કરે ત્યારે તે તેમની બોલીમાં બોલે છે.

બૈંસલા જણાવે છે કે એક વિચારકના રૂપમાં અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને ગુલામીપ્રથા નાબૂદ કરનારા અબ્રાહમ લિંકનથી તેઓ પ્રભાવિત છે.

બૈંસલા બાળપણમાં જ લગ્નના તાંતણે બંધાયા હતા.

પાકિસ્તાન-ચીન સામેનાં યુદ્ધો લડ્યાં

જોકે, લગ્નના ભારણમાં રહ્યા વિના પોતાની તાલીમ માટે તેમનો દૃઢસંકલ્પ હતો.

ભણી-ગણીને તેઓ પહેલાં શિક્ષક બન્યા અને પછી પોતાના પિતાની જેમ ફોજી બની ગયા.

ભારતીય સેનામાં જોડાયા બાદ બૈંસલા ચીન સામે થયેલા 1962ના યુદ્ધમાં લડ્યા હતા.

જે બાદ પાકિસ્તાન સામે થયેલા 1965ના યુદ્ધમાં પણ તેઓ યુદ્ધના મેદાનમાં લડ્યા હતા....


શીર્ષક: બાબરી ધ્વંસ અને નરેન્દ્ર મોદીના 2014ના વિજય વચ્ચે સંબંધ છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અયોધ્યામાંની બાબરી મસ્જિદ

એ મસ્જિદને ભગવાન રામનું જન્મસ્થળ માનવામાં આવે છે.

રાષ્ટ્રવાદી પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (બીજેપી) મસ્જિદને તોડીને ત્યાં રામ મંદિર બનાવવાનું અભિયાન છ વર્ષથી ચલાવતી હતી.

એ અભિયાનના પરિણાસ્વરૂપે મસ્જિદને ધરાશયી કરવામાં આવી હતી. અંદાજે 15,000 લોકો એકસાથે અચાનક આગળ વધ્યા હતા.

મસ્જિદને બચાવવા માટેની પોલીસ કોર્ડનને તોડીને એ લોકોએ મસ્જિદના બુરજ પર ચડાઈ કરી હતી અને ક્ષણભરમાં તેને તોડવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

મેં જોયું હતું કે, છેલ્લી કોર્ડન વિખેરાઈ ગઈ હતી. ઉપરથી ફેંકવામાં આવતા પથ્થરો સામે રક્ષણ મેળવવા પોલીસ કર્મચારીઓ તેમની લાકડીને ઢાલ બનાવીને પોતાનું મસ્તક બચાવતા પાછા હટી રહ્યા હતા.

એક પોલીસ અધિકારી બાકીના પોલીસ કર્મચારીઓને બાજુ પર ધકેલીને પોતે પહેલા બહાર નિકળવાના પ્રયાસ કરતા જોયા હતા.

એ સમયે મને સમજાયું હતું કે, હું એક ઐતિહાસિક ઘટનાનો સાક્ષી બની ગયો છું. એ ઘટના હતી આઝાદી પછી હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદીઓના મહત્વના વિજય અને ધર્મનિરપેક્ષતાને જોરદાર આંચકાની.

ઐતિહાસિક વળાંક

અટલ બિહારી વાજપેયી અને નરેન્દ્ર મોદી

રાજકીય વિશ્લેષક ઝોયા હસને 'બાબરી ધ્વંસ'ને 'આધુનિક ભારતમાં કાયદાનું ચરમ બેધડક ઉલ્લંઘન' ગણાવ્યું હતું. તેઓ એ ઘટનાને 'ભારતીય રાષ્ટ્રીયતાનો ઐતિહાસિક વળાંક' ગણતા હતા.

જોકે, ઉત્તર પ્રદેશના બીબીસીના તત્કાલીન સંવાદદાતા રામદત્ત ત્રિપાઠી બાબરી ધ્વંસની સાંજે બહુ ઉત્સાહમાં જોવા મળ્યા હતા.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે હિંદુ રાષ્ટ્રવાદીઓએ મસ્જિદને તોડી પાડીને 'સોનાના ઇંડાં આપતી મરઘીને હલાલ કરી નાખી.'

તેમની દલીલ એવી હતી કે હિંદુ રાષ્ટ્રવાદીઓ માટે મસ્જિદનું અસ્તિત્વ એક ભાવનાત્મક મુદ્દો હતું અને ત્યાં મંદિરના નિર્માણની તેમની કોઈ ઈચ્છા ન હતી.

પહેલી નજરે એવું લાગે છે કે રામદત્ત ખોટું સમજ્યા હતા, કારણ કે એ પછી દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં થયેલા કોમી હુલ્લડોમાં પારાવાર લોહી વહ્યું હતું.

કોંગ્રેસમાં ઉથલપાથલ

અયોધ્યામાં પોલીસનો લાઠીચાર્જ

સૌથી વધારે લોહિયાળ કોમી હુલ્લડ મુંબઈમાં થયાં હતાં, જેમાં આશરે 900 લોકોનાં મોત થયાં હતાં અને પોલીસ પર હિંદુઓની તરફેણનો આક્ષેપ પણ થયો હતો.

સમય જતાં કોમી રમખાણો થંભી ગયાં અને અયોધ્યામાં મસ્જિદના સ્થાને મંદિરના નિર્માણનું અભિયાન પણ ધીમું પડી ગયું.

બીજેપીને આશા હતી કે બાબરી ધ્વંસને કારણે હિંદુ મતદાતાઓ તેની જ પડખે રહેશે.

1993માં ત્રણ રાજ્યોમાં યોજાયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ કેસ પહેલાં જ્યારે-જ્યારે CBIની તપાસ પર સવાલો થયા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

વિવાદિત બાબરી મસ્જિદ

તો અગાઉ પણ દેશમાં કેટલીક ઘટનાઓ, હત્યાકાંડ મામલે તપાસ કરતી એજન્સી સીબીઆઈ માટે અનેક સવાલ કરવામાં આવ્યા છે.

હાલમાં બોલીવૂડ અભિનેતા સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૃત્યુકેસની તપાસ પણ સીબીઆઈ (સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન)ને સોંપી દેવામાં આવી છે.

જોકે સમયાંતરે સીબીઆઈના તપાસ પર સવાલ ઊઠે છે. એક વખતે સીબીઆઈને 'પાંજરામાં બંધ પોપટ' પણ કહેવાઈ હતી, સમયસમયે કેન્દ્ર સરકારોઓ પોતપોતાના હરીફો સામે સીબીઆઈનો ઉપયોગ કર્યાના આક્ષેપો પણ થયા છે.

તો જાણીએ દેશના એવા વિવાદિત કેસ જેમાં સીબીઆઈની તપાસ માટે આંગળી ચીંધવામાં આવી હોય અથવા તો શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હોય.

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસ

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ મામલે લખનૌની સીબીઆઈની વિશેષ કોર્ટે તમામ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કરી દીધા છે.

આ કેસમાં ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા લાલ કૃષ્ણ અડવાણી, મુરલી મનોહર જોશી, ઉમા ભારતી સહિત 32 દોષીઓ હતાં.

ન્યાયાધીશ સુરેન્દ્રકુમાર યાદવે ચુકાદો વાંચતાં કહ્યું કે ઘટના પૂર્વાયોજિત ષડ્યંત્ર નહોતું. આ ઘટના અચાનક ઘટી હતી.

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘે આ ચુકાદાનું સ્વાગત કરીને ટ્વીટ કર્યું, "સીબીઆઈની વિશેષ અદાલત દ્વારા વિવાદાસ્પદ ઢાંચાના વિધ્વંસ મામલે આરોપિત તમામ દોષિતોને સસન્માન નિર્દોષ જાહેર કરવાના નિર્ણયનું રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેકવ સંઘ સ્વાગત કરે છે."

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ મામલે ચુકાદો આવ્યા બાદ એઆઈએમઆઈએમના અધ્યક્ષ અને સાંસદ અસદઉદ્દીન ઔવેસીએ પત્રકારો સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે આ ઇતિહાસનો એક કાળો દિવસ છે અને ગુનેગારોને ક્લિનચીટ આપવામાં આવી રહી છે.

તો કૉંગ્રેસના રણદીપસિંહ સુરજેવાલાએ ભાજપ અને આરએસએસ પર ભાગલાવાદી રાજનીતિ કરવાનો અને સત્તા માટે દેશની એકતાને ખંડિત કરવાનો આરોપ મૂક્યો.

આ મામલો સોશિયલ મીડિયા પર પણ ચર્ચાઈ રહ્યો છે. અયોધ્યાની વિવાદિત જમીનના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા ચુકાદામાંની કેટલીક બાબતો અને સીબીઆઈના ચુકાદામાં વિસંગતી હોવાનો પણ આક્ષેપ થયો છે.

સોહરાબુદ્દીન શેખ ઍન્કાઉન્ટર કેસ

સોહરાબુદ્દીન શેખનો મામલો પણ દેશભરમાં ચર્ચાનું કારણ બન્યો હતો

સોહરાબુદ્દીન શેખ અને તુલસી પ્રજાપતિ અને કૌસરબીની કથિત હત્યાનો મામલો પણ દેશભરમાં ચર્ચાનું કારણ બન્યો હતો.

સ્પેશિયલ સીબીઆઈ કોર્ટે સોહરાબુદ્દીન શેખ અને તુલસી પ્રજાપતિ ઍન્કાઉન્ટર તથા કૌસરબીની કથિત હત્યાના તમામ 22 આરોપીઓને મુક્ત કરી દીધા હતા.

કોર્ટે ચુકાદામાં કહ્યું કે ફરિયાદી પક્ષ આરોપીઓ અને કથિત ગુના વચ્ચેના સંબંધને...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ ચુકાદો : 'કોર્ટે એક દિવસની જેલ કે એક રૂપિયાનો દંડ તો કરવો હતો'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અયોધ્યાના આ મહિલા કહે છે કે "જ્યારે બહુમત એમની સાથે છે, તો ભલા એમને કોણ સજા કરી શકે?"

મંગળવારે રાત સુધી અયોધ્યામાં લોકોને એના વિશે ખાસ જાણકારી નહોતી, પરંતુ બુધવારે સવારે અચાનક વધેલા સુરક્ષા બંદોબસ્ત અને તંત્રની ચોકસાઈને કારણે એ આભાસ થઈ ગયો કે આજે કોઈ ખાસ દિવસ છે.

બુધવારે બપોરે 12 વાગે લખનઉની વિશેષ સીબીઆઈ અદાલતે એ નિર્ણય આપી દીધો કે 6 ડિસેમ્બર, 1992ના રોજ વિધ્વંસ કરવામાં આવેલી બાબરી મસ્જિદને લઈને જે 32 લોકો પર 27 વર્ષથી આરોપ હતો તે તમામ નિર્દોષ છે. આ નિર્ણય પછી પણ અયોધ્યાની સડક પર માહોલ પહેલાં જેવો જ હતો.

આ વિશે હનુમાનગઢીમાં સાધુવેશમાં ફરી રહેલા એક સજ્જન બોલ્યા, "પોલીસવાળા ખોટીખોટી શંકાઓ કરી ફોર્સ વધારી દે છે, અયોધ્યામાં હિન્દુ-મુસલમાન પરસ્પર કદી નથી લડતાં."

અદાલતના નિર્ણય અગાઉ જ અધિગ્રહીત સ્થળ (જ્યાં રામમંદિરનું નિર્માણકાર્ય ચાલી રહ્યું છે) પાસે ટેઢી બજાર વિસ્તારમાં બાબરી મસ્જિદના પક્ષકાર રહેલા ઇકબાલ અંસારીના ઘરે મીડિયાકર્મીઓનો જમાવડો થઈ ચૂક્યો હતો.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં ઇકલાબ અંસારીએ કહ્યું કે, "નિર્ણય તો નવ નવેમ્બરે આવી જ ગયો હતો. અમે તો ઇચ્છીએ છીએ કે બધા અમનથી રહે. જ્યારે કોર્ટને લાગે છે કે મસ્જિદ તોડવામાં કોઈ દોષી નથી તો અમે શું કરી શકીએ. જોકે એ વાત અલગ છે કે ફક્ત અયોધ્યાના જ નહીં આખી દુનિયાના લોકોએ એ દિવસે શું થયું એ જોયું છે."

"આવા ચુકાદાની આશા નહોતી"

જોકે ઇકબાલ અંસારી એમના આવા જ નિર્ણયની આશા હતી કે નહીં એ વિશે કંઈ સ્પષ્ટ કહી નથી રહ્યા.

ટેઢી બજાર પાસેની મસ્જિદમાં નમાઝ પઢીને આવેલા મોહમ્મદ આઝમ કહે છે "અમે તો શું, જે લોકો દોષી છે એ લોકો પોતે પણ આવા ચુકાદાની આશા નહીં રાખતા હોય. એ લોકો પોતે એલાન કરી રહ્યા હતા કે અમે જેલ જવા માટે તૈયાર છીએ. મતલબ, એમને પણ સજા થશે અને જેલ જવું પડશે એવી આશંકા તો હશે જ. ઠીક છે ન્યાયપાલિકાનો ખૂબ ખૂબ આભાર."

મોહમ્મદ આઝમની વાતચીતની રીત એ દર્શાવી રહી છે કે તેઓ સીબીઆઈની વિશેષ અદાલતે આપેલા ચુકાદાને કેવી રીતે જોઈ રહ્યા છે. જોકે એમની પાસે ઊભેલા વાહિદ કુરૈશી પોતાની નિરાશા સીધી વ્યક્ત કરે છે.

વાહિદ કુરૈશીએ કહ્યું, "અદાલત ફક્ત એક દિવસની સજા આપી દેત, એક રૂપિયો દંડ કરી તો પણ અમને લાગત કે હા કંઈક તો ન્યાય થયો. નિરાશ તો અમે નવ નવેમ્બરે સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા નિર્ણયથી જ થઈ ગચા હતા પણ હવે તો કંઈ કહેવાનું જ રહ્યું નથી."

ટેઢી બજારમાં આવેલી આ મસ્જિદ નાની ચોક્કસ છે પણ અહીં અનેક લોકો...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ તોડી પડાયાનાં 28 વર્ષઃ ક્યાંથી ક્યાં પહોંચ્યા છીએ? - દૃષ્ટિકોણ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

રામમંદિરના આંદોલનના નામે કોમી ધ્રુવીકરણ પેદા કરવાની પ્રવૃત્તિ ત્યારે પૂરબહારમાં હતી. રામશિલાયાત્રા નિમિત્તે ઠેરઠેર કોમી તોફાનો થયાં હતાં. ભાજપી નેતાઓની રાજકીય ગણતરી સ્પષ્ટ અને ઉઘાડી હતી. પરિણામે, ધ્રુવીકરણનું વલોણું વેગથી ફરવા લાગ્યું. છતાં, બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાની ઘટનાની છાયા દેશની દરેક સમસ્યા કે તેની ચર્ચા પર પડી નહીં.

કોમવાદી રાજકારણની તવારીખમાં તે સંદર્ભબિંદુ ચોક્કસ બની, પણ રોજેરોજની ચર્ચામાં સામાન્ય લોકોને વહેંચી દેનાર પરિબળ બનવા જેટલી હદે તેનો પ્રભાવ લાંબા સમય સુધી રહ્યો નહીં. થોડાં વર્ષોમાં તે ઓસરવા લાગ્યો.

રાજકીય હિંદુત્વની અંતિમવાદી વિચારધારાના લોકોએ ગાંધીજીની હત્યા કરી અને તેને 'ગાંધીવધ' તરીકે ઓળખાવી—કેમ જાણે, ગાંધીજી કોઈ અસુર હોય અને તેમનો વધ એ ધર્મકાર્ય હોય. એ જ રીત પ્રમાણે, ભાજપ અને તેનાં સાથી સંગઠનો દ્વારા સીધી અને આડકતરી રીતે ઉશ્કેરવામાં આવેલા લોકોએ બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડી, ત્યાર પછી તેને 'બાબરીધ્વંસ' જેવું સાફસૂથરું લેબલ આપવામાં આવ્યું. ત્યાર પહેલાં વાતાવરણ જમાવવા માટે તો ભાજપ સમર્થકોમાં 'બાબરી મસ્જિદ' પણ નહીં, 'વિવાદી ઢાંચા' બોલવાનો રિવાજ હતો.

બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવામાં આવી, એ રાજકીય ઝુંબેશનું પરિણામ હતું. પરંતુ તેને ધાર્મિક ઘટના તરીકે રજૂ કરવામાં આવી. રામમંદિરનાં દ્વાર ખોલવાની પરવાનગી આપીને તત્કાલીન વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીએ આફતોનો કરંડિયો ખોલી નાખ્યો. તેમણે પણ રાજકીય દાવ ખેલ્યો હતો. પરંતુ કોમવાદના રાજકીય દાવમાં ભાજપની ફાવટ વધારે હતી.

કૉંગ્રેસી નેતાગીરીની ઘણી નીતિઓ કોમવાદી હોવા છતાં અને તેનાથી થયેલું નુકસાન પણ નોંધપાત્ર હોવા છતાં, કૉંગ્રેસની મુખ્ય ધરી કોમવાદ નથી. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, કૉંગ્રેસના નેતાઓનો કોમવાદ રાજકીય તકવાદનું પરિણામ રહ્યો છે, જ્યારે ભાજપી નેતાઓ માટે કોમવાદ એ મૂળભૂત-આધારરૂપ વિચારસરણી છે. અલબત્ત, બંને પક્ષે નેતાઓના વલણમાં અપવાદ હોઈ શકે.

રામજન્મભૂમિ આંદોલનના પગલે કોમી ધ્રુવીકરણ થયું, પરંતુ તે એટલું મોટું ન હતું કે ભાજપને એકલપંડે કેન્દ્રમાં સત્તા અપાવી શકે. તે માટે બીજા લગભગ અઢી દાયકા સુધી રાહ જોવી પડી. દરમિયાન, બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાની ઘટના અંગે તપાસપંચોનો ટાઇમપાસ ખેલ ખેલાતો રહ્યો.

અટલબિહારી વાજપેયીની આગેવાની હેઠળ એનડીએની પહેલી સરકાર બની ત્યારે તેની પાયાની ઇંટોમાં બાબરી મસ્જિદનો કાટમાળ પણ હતો. છતાં, કોમી ધ્રુવીકરણ એ તેનો મુખ્ય એજેન્ડા ન રહ્યો. ઉલટું, પાંચ વર્ષની પૂરી...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસ ચુકાદો : ન્યાયનો ભ્રમ અને તપાસ પર સવાલ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જજ સુરેન્દ્ર કુમાર યાદવે ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણી, મુરલી મનોહર જોશી, ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી કલ્યાણસિંહ, ભાજપનાં રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ ઉમા ભારતી, વિશ્વ હિંદુ પરિષદનાં સાધઅવી ઋતુંભરા સમેત 32 આરોપીઓની ભૂમિકા પર ચુકાદો આપતા કહ્યું કે આ ઘટના પૂર્વાયોજિત નહોતી.

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસની 28 વર્ષ ચાલેલી કાર્યવાહી દરમિયાન 17 આરોપીઓ મૃત્યુ પામ્યા હતા.

હૈદરાબાદસ્થિત નૈલસાર લૉ યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર ફૈઝાન મુસ્તફાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે આ ચુકાદો નિરાશાજનક છે અને ભારતની ક્રિમિનલ ન્યાયપ્રણાલિ માટે ધક્કા સમાન છે.

એમણે કહ્યું કે "ભાજપ, શિવ સેનાના નેતાઓનાં એ વખતના ભાષણો ઉપલબ્ધ છે. એ વખતે જે ધર્મસંસદ આયોજિત થઈ રહી હતી, એમાં નારાઓ જોવા મળે છે, જે કારસેવકો એ દિવસે આવ્યા હતા તેઓ કુહાડી, પાવડો અને દોરડાંઓથી સજ્જ હતાં. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ષડ્યંત્ર હતું."

રામજન્મભૂમિ આંદોલન ચરમ પર હતું ત્યારે 6 ડિસેમ્બર 1992ના રોજ અયોધ્યામાં કારસેવકોની એક ભીડે બાબરી મસ્જિદને તોડી પાડી હતી અને એ પછી ગુનાહિત ષડ્યંત્રની તપાસ માટે કેસ દાખલ કરાયો હતો.

આ ઘટના પછી આખા ભારતમાં કોમી હિંસા થઈ જેમાં 2 હજાર જેટલા લોકોનાં મોત થયાં અને હજારો ઘાયલ થયાં.

રામજન્મભૂમિ-બાબરી મસ્જિદ ભૂમિવિવાદના કેસમાં સુન્ની વક્ફ બોર્ડની વકીલાત કરનાર એડવોકેટ ઝફર જિલાનીએ બીબીસી સંવાદદાતા સલમાન રાવી સાથે વાત કરતા આ નિર્ણયને ખોટો અને કાયદાની વિરુદ્ધ ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે આની સામે સમયસીમામાં હાઈકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરવામાં આવશે.

જિલાનીએ કહ્યું, "આઈપીએસ ઑફિસર, સરકારી અધિકારી અને વરિષ્ઠ પત્રકારોએ અદાલતમાં જુબાની આપી હતી, શું એમની જુબાની ખોટી છે અને જો એમ છે તો એમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી થવી જોઈએ."

સીબીઆઈ પર સવાલ

ઝફર જિલાની

પ્રોફેસર મુસ્તફાએ કહ્યું કે એક લોકશાહી દેશમાં એક ધાર્મિક સ્થળને આ રીતે તોડી પાડવાના કેસમાં કોઈ દોષિત ન મળવો એ દેશની કાનૂન વ્યવસ્થા માટે સારી વાત નથી.

એમણે કહ્યું કે "આનાથી તો એમ જ લાગે છે કે સીબીઆઈએ પોતાનું કામ યોગ્ય રીતે નથી કર્યું કારણે કે આપણે સરેઆમ ટેલિવિઝન પર આ થતું જોયું, આટલાં ઓડિયો-વીડિયો પુરાવા અને 350થી વધારે પ્રત્યક્ષદર્શી સાક્ષીઓના નિવેદનો પછી પણ ઠોસ પુરાવો ન મળવાની વાત સમજમાં નથી આવતી."

દેશની સર્વોચ્ચ તપાસસંસ્થા સીબીઆઈ ગૃહ મંત્રાલય, ભારત સરકારને હસ્તક આવે છે અને સીબીઆઈ તરફથી હજી કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી આવી.

જોકે,...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ ચુકાદો : કારસેવકોની જુબાની\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

એ દિવસે અયોધ્યામાં કારસેવકોએ બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડી હતી અને ત્રણ દાયકા પછી એ કેસમાં તમામ આરોપીઓ નિર્દોષ સાબિત થયાં છે.

અગાઉ આ જમીનવિવાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટ હિંદુ પક્ષની તરફેણમાં ચુકાદો આપી ચૂકી છે.

અયોધ્યામાં થયેલી એ કારસેવામાં અનેક લોકોએ ભાગ લીધો હતો. આજે સીબીઆઈની વિશેષ અદાલતે ચુકાદો આપ્યો છે ત્યારે એ દિવસે કારસેવામાં ભાગ લેનારા બે લોકોની કહાણી જુઓ વીડિયોમાં.

એક સમયે આરએસએસ સાથે સંકળાયેલા આ બે લોકો હવે અયોધ્યા અને રામમંદિર વિશે શું કહે છે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ ચુકાદો: અડવાણીના નિર્દોષ જાહેર થવા પર શંકરસિંહ વાઘેલાએ શું કહ્યું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

લખનઉમાં સીબીઆઈની વિશેષ કોર્ટે ત્રણ દાયકા બાદ કેસમાં આ કેસમાં લાલ કૃષ્ણ અડવાણી, ઉમા ભારતી, મુરલી મનોહર જોશી, સાધ્વી ઋતુંભરા સહિત 32 આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે.

ન્યાયાધીશ સુરેન્દ્રકુમાર યાદવે ચુકાદો વાંચતાં કહ્યું કે આ ઘટના પૂર્વાયોજિત ષડ્યંત્ર નહોતું અને આ ઘટના અચાનક ઘટી હતી.

આ અંગે શંકરસિંહ વાઘેલા સાથે બીબીસી સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારાએ વાતચીત કરી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ ચુકાદો: અડવાણીને નિર્દોષ જાહેર કરનાર જ સુરેન્દ્ર કુમાર યાદવ કોણ છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

સુરેન્દ્ર કુમાર યાદવ

એવું લાગે છે કે 28 વર્ષ જૂના આ ગુનાહિત કેસમાં સુનાવણી કરી રહેલા સ્પેશિયલ જજ સુરેન્દ્ર કુમાર યાદવની જિંદગીમાં રહી રહીને ફૈઝાબાદ એમની પાસે પાછું ફરતું રહ્યું છે.

લખનઉસ્થિત વિશેષ અદાલત (અયોધ્યા પ્રકરણ)ના પીઠાસીન જજ હોવાને નાતે તેમણે બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાના કેસમાં ચુકાદો આપ્યો છે અને અડવાણી, ઉમા ભારતી, મુરલી મનોહર જોશી, સાધ્વી ઋતુંભરા સહિત 32 આરોપીને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે.

પાંચ વર્ષ અગાઉ 5 ઑગસ્ટે એમની આ કેસમાં સ્પેશિયલ જજ તરીકે નિમણૂક થઈ હતી.

19 એપ્રિલ 2017ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે એમને દરરોજ ટ્રાયલ ચલાવી આ કેસની સુનાવણી બે વર્ષમાં પૂર્ણ કરવાનો નિદેશ આપ્યો હતો.

કોણ છે જજ સુરેન્દ્ર કુમાર યાદવ

પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશના જૌનપુર જિલ્લાના પખાનપુર ગામમાં રામકૃષ્ણ યાદવને ઘરે જન્મેલા સુરેન્દ્ર કુમાર યાદવ 31 વર્ષની વયે રાજ્ય ન્યાયિક સેવામાં પસંદગી પામ્યા હતા.

ફૈઝાબાદમાં એડિશનલ જજની પૉસ્ટિંગ સાથે શરૂ થયેલી એમની ન્યાયિક સફર ગાઝીપુર, હરદોઈ, સુલતાનપુર, ઇટાવા, ગોરખપુરના રસ્તે થઈને રાજધાની લખનઉના જિલ્લા જજના હોદ્દા સુધી પહોંચી.

જો તેમને અયોધ્યા પ્રકરણની સ્પેશિયલ કોર્ટની જવાબદારી ન સોંપાઈ હોત તો તેઓ ગત વર્ષે ડિસેમ્બરમાં નિવૃત્ત થઈ ગયા હોત.

એમના વિશે લોકો શું વિચારે છે?

સેન્ટ્રલ બાર એસોસિએશન, લખનઉના મહાસચિવ એડવોકેટ સંજીવ પાંડેય આ વિશે કહે છે "તેઓ ખૂબ નરમ મિજાજના સમજદાર શખ્સ છે. તેઓ ક્યારેય પોતાના પર કોઈ દબાણને ઊભું થવા દેતા નથી. એમની ગણના એક સારા અને ઇમાનદાર જજોમાં થાય છે."

ગત વર્ષે લખનઉ જિલ્લા જજના પદેથી તેઓ સેવામુક્ત થયા ત્યારે બાર એસોસિયેશને એમનો વિદાય સમારોહ યોજ્યો હતો.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ અગાઉ જ એમની નિવૃત્તિની તારીખ લંબાવી દીધી હતી અને એમને સ્પેશિયલ કોર્ટ અયોધ્યા પ્રકરણના પીઠાસીન જજ તરીકે કાર્યભાર જાળવી રાખી બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસની સુનાવણી પૂરી કરવાનું કહ્યું હતું.

મતલબ તેઓ જિલ્લા જજ તરીકે નિવૃત્ત થયા પરંતુ વિશેષ ન્યાયાધીશ તરીકે જળવાઈ રહ્યા.

એડવોકેટ સંજીવ પાંડેય કહે છે કે "અમે એમને એ આશાએ વિદાય આપી હતી કે તેઓ ઐતિહાસિક નિર્ણય આપશે. એમની પાસે આશા રાખવામાં આવે છે કે તેઓ કોઈ દબાણ વિના નિર્ણય આપશે."

બંધારણનો અનુચ્છેદ 142

નિવૃત્ત થઈ રહેલા કોઈ એક જજનો કાર્યકાળ કોઈ એક કેસ માટે વધારવામાં આવે તે પોતે એક ઐતિહાસિક બાબત હતી કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાને મળેલા બંધારણનો અનુચ્છેદ 142નો ઉપયોગ કરી તેનો...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદ-રામજન્મભૂમિ : અયોધ્યાના ચુકાદા પર પાકિસ્તાની મીડિયામાં આકરી પ્રતિક્રિયા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પાકિસ્તાની મીડિયામાં પણ ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટનાચુકાદાને ઘણું સ્થાન મળ્યું છે.

શનિવારે સુપ્રીમ કોર્ટે વિવાદિત બાબરી મસ્જિદની જમીન હિંદુ પક્ષકારને આપવાનો અને મુસ્લિમ પક્ષને અયોધ્યામાં અન્ય સ્થળે 5 એકર જમીન આપવાનો નિર્ણય આપ્યો.

ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટના આ ચુકાદા પર પાકિસ્તાનમાં સેનાથી લઈને વિદેશમંત્રાલય સુધીની પ્રતિક્રિયાઓ આવી.

પાકિસ્તાનના જાણીતા અંગ્રેજી અખબાર ડૉનમાં આ વિષય પર તંત્રીલેખ લખાયો છે.

ડૉને તંત્રીલેખની ટિપ્પણીમાં લખ્યું કે ''ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે અયોધ્યામાં તોડી પડાયેલી મસ્જિદના સ્થળે મંદિર બનાવવાની પરવાનગી આપી દીધી છે."

"જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાની ઘટનાને ગેરકાયદે બતાવી પણ સામે મંદિર બાંધવાની પરવાનગી આપીને અપ્રત્યક્ષરીતે ભીડની તોડફોડનું સમર્થન પણ કર્યું છે."

"એ પણ દિલચસ્પ છે કે આ નિર્ણય શીખ શ્રદ્ધાળુઓ માટે કરતારપુર કૉરિડૉર ખોલવાને દિવસે આવ્યો છે.''

પ્રતીકાત્મક

ડૉને લખ્યું છે કે ''આ મુદ્દો ભારતમાં ખૂબ સંવેદનશીલ હતો અને તેનો સંબંધ સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દ સાથે પણ છે ત્યારે કોર્ટે કોઈ પક્ષની તરફદારી ન કરી હોત તો કદાચ સારું થાત."

"આસ્થા અને ધાર્મિક નિષ્ઠાની બાબતોમાં રાજ્ય કોઈ એકની તરફ ન ઝૂકે અને તમામ નાગરિકોને ન્યાય આપે એ જ સૌથી યોગ્ય ગણાય.''

ડૉને તંત્રીલેખમાં લખ્યું કે ''1992માં બાબરી મસ્જિદના વિધ્વંસ પછી એવું કહી શકાય છે કે ભારતમાં નહેરૂના 'સેક્યુલર ઇન્ડિયા'ના અંતની શરૂઆત થઈ ગઈ હતી અને સંઘ પરિવારે રાષ્ટ્રીય સ્તરે દસ્તક દીધી હતી."

"જેમણે અયોધ્યામાં ભીડને ઉશ્કેરી બાબરી મસ્જિદ તોડાવી હતી, એમનામાંથી અનેક સત્તાનું સુખ ભોગવી રહ્યા છે.''

ડૉનના રવિવારના તંત્રીલેખમાં લખાયું છે કે ''બેશક આ નિર્ણયથી કટ્ટર હિંદુવાદને પ્રોત્સાહન મળશે અને લઘુમતીઓમાં, ખાસ કરીને મુસલમાનોમાં એ સંદેશ જશે કે આધુનિક ભારતમાં ધાર્મિક આઝાદી સામેની બહુમતીઓની હિંસા માફ કરી દેવાય છે.''

ડૉને લખ્યું છે કે ''આ સાથે જ હવે ભારત એ દાવો નહીં કરી શકે કે તે દુનિયાનું સૌથી મોટું લોકતંત્ર છે. બાબરી મસ્જિદના ઘટનાક્રમ પછી નેશનલ નૅરેટિવ હવે નહેરૂ અને ગાંધીને છોડીને સાવરકર અને ગોલવલકરની વિચારધારા તરફ ફંટાઈ ગયો છે.

"હવે ભારતના લોકોએ નક્કી કરવાનું છે કે તેઓ લોકશાહીની વિચારધારા તરફ વળશે કે લઘુમતીઓને કાયમ બીજા દરજ્જાના નાગરિક તરીકે જોવામાં આવે એવા હિંદુરાષ્ટ્ર તરફ જશે."

પ્રતીકાત્મક

પાકિસ્તાની અખબાર ધ નેશને પણ અયોધ્યા મામલે સુપ્રીમ...


શીર્ષક: બાબરી મસ્જિદનું તાળું રાજીવ ગાંધીએ કોઈ ડીલ હેઠળ ખોલાવ્યું હતું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ વાત રાજીવ ગાંધીના વડા પ્રધાન કાર્યાલય (પીએમઓ)માં તે સમયના સંયુક્ત સચિવ અને દૂન સ્કૂલમાં એમના જુનિયર રહેલા ભૂતપૂર્વ આઈએએસ અધિકારી વજાહત હબીબુલ્લાહે બીબીસી સાથેની એક ખાસ વાતચીતમાં કહી.

તારીખ એક ફેબ્રુઆરી 1986ના દિવસે જિલ્લા ન્યાયાધીશ કે. એમ. પાંડેયે હજુ એક દિવસ પહેલાં એટલે કે 31 જાન્યુઆરી 1986એ દાખલ કરાયેલી એક અપીલ પર સુનાવણી કરતાં લગભગ 37 વર્ષથી બંધ પડેલી બાબરી મસ્જિદના દરવાજા ખોલાવી દીધા હતા.

ધારણા છે કે રાજીવ ગાંધીની સરકારે (ત્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ કૉંગ્રેસની સરકાર હતી) બાબરી મસ્જિદનું તાળું એટલા માટે ખોલાવ્યું હતું કારણકે એણે મુસ્લિમ તલાક મેળવેલ મહિલા શાહબાનોના કેસને સંસદમાં કાયદો લાવી સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાન ભથ્થાના મામલે આપવામાં આવેલા નિર્ણયને પલટાવી નાખ્યો હતો.

આ સમગ્ર મામલાને કૉંગ્રેસની રાજકીય સોદેબાજી ગણાવાય છે.

જોકે વજાહત હબીબુલ્લાહ કહે છે કે શાહબાનો કેસમાં કાયદા (મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ)ના બદલામાં હિંદુઓને ખુશ કરવા માટે વિવાદિત બાબરી મસ્જિદનું તાળું ખોલાવ્યાની વાત બિલકુલ ખોટી છે.

તેઓ કહે છે, "પહેલી ફેબ્રુઆરી 1986એ અરુણ નહેરુ ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી વીર બહાદુર સિંહ સાથે લખનૌમાં હાજર હતા."

એમ. જે. અકબરની ભૂમિકા?

રાજીવ ગાંધી સરકારે મે 1986માં મુસ્લિમ મહિલા (વિવાહ વિચ્છેદ પર અધિકાર સંરક્ષણ) કાયદો લાગુ કર્યો હતો.

માનવામાં આવ્યું હતું કે કાયદો 30 એપ્રિલ 1985એ શાહબાનો કેસમા આપવામાં આવેલા સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને નિરસ્ત કરવા માટે લાવવામાં આવ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે ભારતીય દંડ સંહિતાની ધારા-125 હેઠળ તલાક મળ્યો હોય એવી પત્ની પતિ પાસે ભરણપોષણ માટે પૈસા માગી શકે છે, જે મુસલમાનો પર પણ લાગુ થાય છે.

કોર્ટે કહ્યું હતું કે સૅક્શન-125 અને મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ વચ્ચે કોઈ પણ પ્રકારનો ટકરાવ નથી.

વજાહત હબીબુલ્લાહે બીબીસી સમક્ષ પોતાની એ વાતને પણ દોહરાવી જેમાં તેમણે દાવો કર્યો હતો કે શાહબાનો કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને કાયદો લાવીને બદલવાની સલાહ તે સમયના વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધીને નરેન્દ્ર મોદી સરકારમાં પૂર્વ વિદેશ રાજ્યમંત્રી અને વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદ એમ. જે. અકબરે આપી હતી.

એમ. જે. અકબર ત્યારે બિહારના કિસનગંજથી કૉંગ્રેસ પાર્ટીના સાંસદ હતા.

ભારતમાં અનેક મોટા સમાચારપત્રોમાં છપાયેલા વજાહત હબીબુલ્લાહના આ દાવાનું પૂર્વ વિદેશ રાજ્યમંત્રીએ આજ સુધી ખંડન નથી કર્યું.

નહેરુ-ગાંધી પરિવારના અન્ય સભ્યોને નજીકથી...


શીર્ષક: બાબરી વિધ્વંસ કેસ ચુકાદો: અયોધ્યામાં શું બીજી મસ્જિદો પણ તોડવામાં આવી હતી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અમે પરિચય આપ્યો અને આવવાનું કારણ કહ્યું, તો ખૂબ જ નિરાશ અને થોડા ગુસ્સે થઈને બોલ્યા, "હવે શું વાત કરીશું? શું રહી ગયું છે? મહેરબાની કરીને અમને માફ કરી દો, અમે કોઈ વાત કરવા માગતા નથી."

તે નમાઝ પઢીને આવ્યા, અમે આગ્રહ કર્યો અને તે વાત કરવા માટે તૈયાર થયા. સૈયદ અખલાક અહમદની વર્ષ 1993માં ફૈઝાબાદ જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા મસ્જિદો અને ઘરને રિપેર કરવાની કામગીરીની દેખરેખ માટે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, તે મસ્જિદોને છ ડિસેમ્બર 1992એ અયોધ્યામાં બાબરી મસ્જિદ તોડ્યા પછી થયેલાં તોફાનો દરમિયાન તોડી નાખવામાં આવી અથવા સળગાવી દેવામાં આવી.

"મસ્જિદ તોડી નાખવામાં આવી ઘર સળગાવી દેવામાં આવ્યા"

સૈયદ અખલાક અહમદ કહેવા લાગ્યા, "છ ડિસેમ્બર 1992એ બાબરી મસ્જિદ તોડ્યા પછી અયોધ્યા શહેરમાં અંદાજે 18થી 20 મસ્જિદ તોડી નાખવામાં આવી હતી. એક મસ્જિદને તો તોડ્યા પછી તેમાં મૂર્તિ પણ મૂકવામાં આવી હતી. તૂટ્યા પછી લગભગ તમામ મસ્જિદનું સમારકામ તે સમયના ડીએમ દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું. મને તેમણે રિપેરિંગની કામગીરીનું ધ્યાન રાખવાની જવાબદારી સોંપી હતી. એડીએમની દેખરેખમાં રિપેરિંગનું કામ પીડબ્લ્યૂના કર્મચારીઓ કરતા હતા. રિપેરિંગનું તમામ કામ વર્ષની અંદર જ થઈ ગયુ હતું."

સૈયદ અખલાક અહમદના ત્યાં પણ એક મોટી મસ્જિદ હતી અને પાસે જ એક મદરેસા પણ હતી. તેમની મસ્જિદ સંપૂર્ણ રીતે તોડવામાં આવી હતી અને ઘર પણ સળગાવી નાખવામાં આવ્યું હતું. અખલાક અહમદે પોતાના નવા બનેલા ઘરમાં મસ્જિદના કેટલાંક તૂટેલા ગુંબજોને સાચવીને રાખ્યા છે. પોતાના આ ઘરમાં તે એક મદરેસા પણ ચલાવે છે અને નજીકમાં તેમણે અન્ય લોકોની મદદથી મસ્જિદ બનાવી છે.

તેમના કહેવા પ્રમાણે મોટાભાગની મસ્જિદનું નિર્માણ થઈ ગયું છે, પરંતુ કેટલીક મસ્જિદ રહી ગઈ હતી અને તે હાલ પણ એમ જ પડેલી છે. આમાંથી એક મસ્જિદ દોરાહી કૂવા પર છે અને બીજી મસ્જિદ રાજઘાટની પાસે જહાંગીરબખ્શ મહોલ્લામાં છે.

તે કહે છે કે દોરાહી કૂવાવાળી મસ્જિદ બેથી અઢીસો વર્ષ જૂની છે અને તેની દિવાલ લખૌરી ઇંટોથી બનેલી છે. આ મસ્જિદની સામેવાળા બે મિનારા એ જ હાલતમાં છે, જ્યારે તૂટેલી દીવાલનું પુન:નિર્માણ થઈ ગયું છે પરંતુ તેની પર છત હાલ સુધી નથી પડી. આ મસ્જિદ અધિગ્રહિત રામજન્મભૂમિ પરિસરની ઠીક પાછળ છે.

છ ડિસેમ્બર, 1992 પછી દેશભરમાં અનેક જગ્યાએ સાંપ્રદાયિક હિંસા થઈ હતી અને અયોધ્યામાં કેટલાંક દિવસ સુધી કર્ફ્યૂ લાગેલો રહ્યો. અયોધ્યાના સ્થાનિક લોકો કહે છે કે છ ડિસેમ્બર અગાઉથી જ...


શીર્ષક: બાબરી વિધ્વંસ કેસના ચુકાદા પર જસ્ટિસ લિબ્રાહને શું કહ્યું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બાબરી મસ્જિદની ઘટનાની તપાસ બાબતે નિમાયેલા જસ્ટિસ લિબ્રાહન પંચે 2009માં પોતાનો તપાસ અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. આ અહેવાલમાં તપાસપંચે બાબરી વિધ્વંસને એક જાણી જોઈને કરવામાં આવેલું કૃત્ય ગણાવ્યું હતું.

હવે જ્યારે વિશેષ અદાલતે તપાસપંચથી વિપરીત મત આપ્યો છે ત્યારે બીબીસી સંવાદદાતા અરવિંદ છાબડાએ આ અંગે પૂર્વ જસ્ટિસ લિબ્રાહન સાથે વાતચીત કરી.

જુઓ વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: બાબરી વિધ્વંસ બાદ પાક.માં તૂટ્યા હતા મંદિર\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ બાદ પાકિસ્તાનમાં પ્રતિક્રિયા જોવા મળી હતી

હિંદુઓની ખૂબ ઓછી વસતી પાકિસ્તાનમાં પણ વસે છે અને અહીં તેમના ધાર્મિક સ્થળ પણ છે જ્યાં તેઓ પોતાના ઇશ્વરની પૂજા કરે છે.

પરંતુ છઠ્ઠી ડિસેમ્બર 1992ના રોજ બાબરી મસ્જિદને તોડી નાખ્યા બાદ પાકિસ્તાનમાં આ ઘટનાની પ્રતિક્રિયા આવવામાં વધુ સમય ન લાગ્યો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

પાકિસ્તાનમાં બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ બાદ 100 મંદિરો તોડી પડાયા હતા

બાબરી મસ્જિદ બાદ પાકિસ્તાનમાં લગભગ 100 જેટલા મંદિર તોડી પાડવામાં આવ્યા અથવા તો તેમને ખૂબ નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું.

જોકે, તેમાં મોટા ભાગના મંદિર પૂર્ણપણે મંદિર ન હતા, એટલે કે નિયમિત રૂપે તેમાં પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવતી ન હતી.

તેમાંથી કેટલાક મંદિરમાં 1947માં થયેલા વિભાજન બાદ પાકિસ્તાન આવેલા લોકોએ શરણું લીધું હતું.

આઠ ડિસેમ્બર 1992ના રોજ લાહોરના એક જૈન મંદિરને કેટલાક લોકોએ તોડી પાડ્યું હતું. અહીં હવે મંદિરની જગ્યાએ માત્ર ખંડેર જોવા મળે છે.

રાવલપિંડી સ્થિત કૃષ્ણ મંદિરના ઘુમ્મટને બાબરી વિધ્વંસ બાદ તોડી પડાયું હતું

મેં આ મંદિરમાં રહેતા કેટલાક લોકો સાથે વાત કરી. એ લોકોએ જણાવ્યું કે વર્ષ 1992ના ડિસેમ્બર મહિનામાં મંદિરોને તોડવા માટે આવેલા લોકો પાસે તેમણે ભલામણ કરી હતી કે મંદિરોને છોડી દે.

એ ઘટનાને યાદ કરતા લોકોએ જણાવ્યું, 'અમે તેમને કહ્યું... આ અમારા ઘર છે, તેના પર હુમલો ન કરો.'

રાવલપિંડીના કૃષ્ણ મંદિરમાં આજે પણ હિંદુ પૂજા-પાઠ કરવા આવે છે. આ મંદિરનો ઘુમ્મટ બાબરી વિધ્વંસ બાદ તોડી દેવાયો હતો.

પાકિસ્તાન સરકાર કે સ્થાનિક વહીવટી તંત્રે ઇચ્છ્યું હોત તો ઘુમ્મટને ફરી સ્થાપિત કરી શકાયો હોત.

રાવલપિંડીના કલ્યાણ દાસ મંદિરમાં 1992માં હુમલો થયો હતો

આ તસવીર રાવલપિંડીના કલ્યાણ દાસ મંદિરની છે. હાલ તો તેમાં નેત્રહીન બાળકો માટે એક સરકારી સ્કૂલ ચાલે છે.

સ્કૂલ અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે 1992માં લોકોએ આ જગ્યા પર હુમલો કર્યો હતો, પરંતુ તેઓ આ ઇમારતને બચાવવામાં સફળ રહ્યા હતા.

ઝેલમના મંદિરને તોડવા આવેલા લોકોમાંથી કેટલાક ઘાયલ થયા હતા તો કેટલાક લોકોનાં મૃત્યુ થયા હતા

સ્થાનિક લોકોનો દાવો છે કે, આ મંદિરને જે કોઈએ નષ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, તેમને જ નુકસાન થયું. ક્યારેક હુમલાખોર ઘાયલ થયા, તો ક્યારેક તેમના મૃત્યુ થયા.

વર્ષ 1992માં કેટલાક લોકોએ મંદિરને તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ તેઓ ઉપરના ભાગેથી નીચે પડી ગયા હતા.

ત્યારબાદ ફરી કોઈએ...


શીર્ષક: બાબા રામદેવે IMAને ઍલૉપથી પર પૂછ્યા 25 સવાલ, તો ડૉક્ટરે પૂછ્યું - "બાલકૃષ્ણને કોરોનિલ કેમ ન આપી?"\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બાબા રામદેવે IMA સમક્ષ 25 સવાલ મૂક્યા છે

બાબા રામદેવે સોમવારના રોજ ઇન્ડિયન મેડિકલ ઍસોસિયેશન અને દવા કંપનીઓને સામે 25 સવાલ મૂક્યા. બાબા રામદેવે ટ્વિટર પર એક ઑપન લેટરના માધ્યમથી IMAને 25 સવાલોના જવાબ આપવા કહ્યું.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

આ પત્રમાં બાબા રામદેવે હેપેટાઇટિસ, લીવર, હાર્ટ એનલાર્જમૅન્ટ, સુગર લેવલ, થાઇરૉઇડ, બ્લૉકેજ, બાયપાસ, માઇગ્રેઇન વગેરે જેવી બીમારીઓના સ્થાયી ઇલાજ મામલે સવાલ કર્યા.

તેમના સૌથી મોટા સવાલોમાં તો મોટો સવાલ એ હતો કે જો એલોપૅથી સર્વશક્તિમાન અને સર્વગુણ સંપન્ન છે તો પછી ઍલૉપથીના ડૉક્ટર તો બીમાર જ ન પડવા જોઈએ?

એક અજબ સવાલમાં એમણે પૂછ્યું કે, આદમી બહુ હિંસક હોય, ક્રૂર હોય અને હેવાનિયત આચરી રહ્યો હોય તો એને માણસ બનાવવાની કોઈ દવા ઍલૉપથીમાં બતાવો.

ડૉક્ટરોની પ્રતિક્રિયા

બાબા રામદેવના સવાલો પર ડૉક્ટરોએ ટ્વિટર પર પોતાની પ્રતિક્રિયાઓ આપી છે

બાબા રામદેવના આ સવાલોની સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચા થઈ રહી છે. સોમવારની રાત્રે આ સવાલો મામલે સમાચાર ચેનલો પર IMAના સભ્યો અને રામદેવ વચ્ચે ઘમાસાણ પણ જોવા મળ્યું હતું.

તો આ તરફ ટ્વિટર પર ડૉક્ટરો પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે અને પોતાની રીતે બાબા રામદેવને જવાબ આપી રહ્યા છે.

મણિપાલ હૉસ્પિટલના ડૉક્ટર હરજીત સિંહ ભટ્ટીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું, "ચેનલનો ધન્યવાદ કે આ ઢોંગીને લોકોની સામે લાવ્યા. ડૉ. લેલેએ તેમને એટલા મૂંઝવણમાં મૂકી દીધા કે તેમની આજે બંને આંખો ખુલી ગઈ. હવે સપનાંમાં પણ ડૉક્ટરની સામે ઊભા રહીને સલામ કરશે."

ડૉ. પ્રશાંત કુમાર બઘેલના અકાઉન્ટ પરથી ટ્વીટ કરવામાં આવ્યું છે કે, "બાબા રામદેવને પૂછવા માટે અમારો પહેલો અને અંતિમ સવાલ એ છે કે તમે છો કોણ ઍલૉપથીક ડૉક્ટરો પર કીચડ ઉછાડનારા? પોતાના નિવેદનોથી ફરી જવું, બીજું કોઈ હોતો તો તેની સાથે શું થાત તે તમે પણ જાણો છો અને દેશ પણ જાણે છે. જે કર્યું તેમાં ભારત સરકાર પણ તમારો સાથ આપી રહી છે."

ડૉ. પ્રશાંત કાત્યાયન પૂછે છે, "હું તમને એક સવાલ પૂછું છું. બાલકૃષ્ણ જીને પ્રાથમિક લક્ષણો આવ્યા બાદ તેમને કોરોનિલ ન આપી. તેઓ આજે AIIMS ઋષિકેશમાં દાખલ છે. દિલ્હીમાં પતંજલિના હેડ આહલુવાલિયાને પણ કોરોનિલ ન આપી? આયુર્વેદ સારું છે પણ આ રીતે ઍલૉપથીને ગાળ આપવી યોગ્ય છે? ખોટું અને ભ્રામક ન બોલવું જોઈએ."

ડૉ. વિશ્ણુ રાજગાડિયાએ કહ્યું, "રામદેવના 25 સવાલથી સ્પષ્ટ છે, માફી ન માગી અને નવો હુમલો કર્યો. કોરોનાકાળમાં ડૉક્ટરો વિરુદ્ધ ભાવના...


શીર્ષક: બારડોલી સત્યાગ્રહ : ગાંધીજી અને સરદાર પટેલનું એ ખેડૂત આંદોલન જેણે અંગ્રેજ સરકારને ઝૂકાવી દીધી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આઝાદીની લડાઈને વેગ આપવા માટે ગાંધીજીએ 1917માં ચંપારણમાં પહેલી વાર ખેડૂતોના સત્યાગ્રહનો પરચો અંગ્રેજ સરકારને બતાવ્યો.

સત્ય, અહિંસા, સ્વમાન જાળવવાની તત્પરતા, ભોગ આપવાની તૈયારી અને મનમાંથી દૂર થયેલો સરકાર અને પોલીસનો ડર આ બાબતોને કારણે ચંપારણમાં લડતનું એક નવું જ વ્યાકરણ ગાંધીજીએ સર્જ્યું. તેનાથી પ્રભાવિત થયેલા લોકોમાં અમદાવાદના સફળ,સમૃદ્ધ બૅરિસ્ટર વલ્લભભાઈ પટેલ પણ હતા.

વલ્લભભાઈ સામાન્ય રીતે તો રાજકારણ અને રાજનેતાઓને હાંસીની નજરે જોનારા હતા. પણ ગાંધીજીમાં તેમને એવા નેતાના દર્શન થયાં જેમની દેશને ખરેખર જરૂર હતી.

એટલે ચંપારણ સત્યાગ્રહના બીજા વર્ષે, 1918માં ખેડા જિલ્લામાં ગાંધીજીએ ખેડૂતોનો સત્યાગ્રહ આદર્યો, ત્યારે વલ્લભભાઈ તેમના સાથીદાર બન્યા.

પહેલી મુલાકાતમાં તો ગાંધીજીને તેઓ અક્કડ લાગ્યા હતા, પણ ખેડા સત્યાગ્રહ દરમિયાન ગાંધીજીએ વલ્લભભાઈનું હીર પારખ્યું અને વલ્લભભાઈએ ગાંધીજીના પ્રતાપનો જાતે અનુભવ કર્યો. ત્યારથી તેમણે ગાંધીજી સાથે-ગાંધીજીની પાછળ પોતાનું જીવન જોડી દીધું.

ગાંધીજીના વ્યક્તિત્વનાં અસંખ્ય પાસાં હતાં. તેમાંથી વલ્લભભાઈએ સાદગી, સત્તાલાલસા વિનાની નિઃસ્વાર્થ દેશસેવા, હિંસા વિનાની વીરતા અને દેશ માટે ભોગ આપવાની તૈયારી જેવા ગુણો અપનાવી લીધા. સમૃદ્ધિને બદલે સાદગી અને ધંધાને બદલે દેશસેવા તેમનાં જીવનમૂ્લ્ય બન્યાં.

ગાંધીજી પાસેથી શીખવાના પાઠ એકાદ દાયકામાં વલ્લભભાઈએ એટલા પાકા કરી લીધા હતા કે 1928માં બારડોલી સત્યાગ્રહની નોબત આવી, ત્યારે બારડોલી સત્યાગ્રહની સંપૂર્ણ જવાબદારી વલ્લભભાઈએ ઉપાડી.

ગાંધીજીએ તેમને કહી રાખ્યું હતું કે “મારી હાજરી તમારા ખિસ્સામાં સમજજો.” પણ એની જરૂર પડી નહીં.

બારડોલી : ચૂકાયેલી પહેલી તક પછીનો મોકો

બાજીપુરામાં નર્મદાશંકરનું ગ્રુપ

1928માં મહેસૂલ વધારાના વિરોધમાં બારડોલી સત્યાગ્રહ શરૂ થયો, તે ખરું જોતાં બારડોલી માટે બીજી વારની તક હતી.

1922માં સવિનય કાનૂનભંગના કાર્યક્રમ માટે ગાંધીજીએ બારડોલી તાલુકો પસંદ કર્યો હતો. બારડોલીમાં લાંબી લડતની સંભાવના ધારીને સ્વરાજ આશ્રમની સ્થાપના પણ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ દેશભરમાંથી આવતા હિંસાના છૂટાછવાયા સમાચારથી ગાંધીજી વ્યગ્ર બનતા જતા હતા.

તેમાં ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુર તાલુકાના ચૌરીચૌરા ગામે રોષે ભરાયેલા ટોળાએ પોલીસો સહિત પોલીસચોકી સળગાવી દીધી, ત્યારે ગાંધીજીની સહનશક્તિની હદ આવી.

તેમણે દેશભરમાં જામેલા અસહકારના વાતાવરણની પરવા કર્યા વિના, આંદોલન મોકૂફ...


શીર્ષક: બાલ ઠાકરે મામલે પીએમ મોદીનો કૉંગ્રેસ પરનો આરોપ ખોટો નીકળ્યો : ફૅક્ટ ચેક\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જનસભામાં વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું, "હું જરા કૉંગ્રેસના લોકોને કહેવા માગું છું કે દર્પણમાં જઈને પોતાનું મોઢું જુઓ. તમારા મોઢામાંથી માનવાધિકારની વાતો શોભતી નથી. તમારે કૉંગ્રેસના લોકોએ ભારતનાં એકેએક બાળકને જવાબ આપવો પડશે. ભારતનાં એકેએક બાળકોને ન્યાય આપવો પડશે. તમે કૉંગ્રેસીઓએ 'બાલા સાહેબ'ની નાગરિકતા છીનવી લીધી હતી. તેમની પાસેથી મતદાન કરવાનો અધિકાર છીનવી લીધો હતો."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

લાતુરની જનસભામાં જે સમયે નરેન્દ્ર મોદીએ આ વાત કહી હતી, તે સમયે બાલ ઠાકરેના પુત્ર અને શિવસેના પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરે મંચ પર જ હાજર હતા.

ભાજપ અને શિવસેના, બન્ને પક્ષો વચ્ચે 18 ફેબ્રુઆરીના રોજ બેઠકો પર પરસ્પર સંમતિ સધાઈ હોવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મહારાષ્ટ્રની 48 બેઠક પૈકી 25 બેઠક પર ભાજપ અને 23 બેઠક પર શિવસેના ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

પરંતુ શિવસેનાના સંસ્થાપક બાલ ઠાકરે વિશે મંગળવારે પીએમ મોદીએ જે કંઈ કહ્યું તેમાં એક હકીકતદોષ છે.

બાલ ઠાકરેના ચૂંટણી લડવા કે મત આપવા પર કૉંગ્રેસ પાર્ટી કે કૉંગ્રેસ સરકારે પ્રતિબંધ લગાવ્યો ન હતો.

પરંતુ દેશના રાષ્ટ્રપતિના રીફર કરવા પર ચૂંટણીપંચે બાલ ઠાકરે માટે આ સજા નક્કી કરી હતી.

બાલ ઠાકરે પાસેથી 1995થી માંડીને 2001 સુધી મતદાનનો અધિકાર છીનવી લેવામાં આવ્યો હતો.

કાયદાના જાણકાર આ સજાને 'કોઈની નાગરિકતા છીનવી લેવી' પણ ગણાવે છે.

જાણો સંપૂર્ણ કહાણી

આ મામલો આશરે 31 વર્ષ જૂનો છે.

મુંબઈમાં આવતી મહારાષ્ટ્રની વિધાનસભા સીટ 'વિલે પાર્લે' પર પેટાચૂંટણી થઈ રહી હતી.

એક તરફ કૉંગ્રેસના નેતા પ્રભાકર કાશીનાથ કુંટે હતા, તો બીજી તરફ અપક્ષીય ઉમેદવાર ડૉક્ટર રમેશ યશવંત પ્રભુ ચૂંટણી મેદાનમાં હતા જેમને બાલ ઠાકરેની પાર્ટી શિવસેનાનું સમર્થન પ્રાપ્ત હતું.

બાલ ઠાકરે પોતે ડૉક્ટર રમેશ પ્રભુ  માટે મત માગવા ચૂંટણી સભાઓમાં જઈ રહ્યા હતા. 13 ડિસેમ્બર 1987ના રોજ મતદાન થવાનું હતું.

14 ડિસેમ્બર 1987ના રોજ આ પેટા-ચૂંટણીનું પરિણામ આવ્યું અને કૉંગ્રેસી નેતા પ્રભાકર કુંટે ડૉક્ટર રમેશ પ્રભુ સામે હારી ગયા.

આ પેટાચૂંટણી પહેલાં વિલે પાર્લે વિધાનસભા સીટ કૉંગ્રેસ પાસે જ હતી.

જ્યારે ઠાકરેને દોષી ગણાવવામાં આવ્યા

પેટાચૂંટણીમાં હાર્યા બાદ કૉંગ્રેસના નેતા પ્રભાકર કાશીનાથ કુંટે પુરાવા સાથે કોર્ટ પહોંચી ગયા અને તેમણે આરોપ લગાવ્યા કે ભડકાઉ ભાષણ આપીને ડૉક્ટર રમેશ આ ચૂંટણી જીત્યા છે.

7 એપ્રિલ 1989ના રોજ બૉમ્બે હાઈકોર્ટે...