"11 વર્ષનો હતો ત્યારે મેં કારકિર્દીની શરૂઆત કરેલી. હું આચરેકર સરને સ્ટેન્ડમાં જોઈને બહુ ખુશ છું."

"હું તેમના સ્કૂટર પર બેસીને દિવસમાં બે મૅચ રમવા જતો હતો. સર મને સ્કૂટર પર લઈને જતા જેથી હું મૅચ મિસ કરું નહીં."

"આજે હવે થોડો સારો માહોલ બન્યો છે તો હું કહીશ કે સરે મને ક્યારેય નથી કીધું વેલ પ્લેય્ડ."

"કારણ કે હું થોડો પણ લાપરવાહ થઈ જવું એવું તેઓ ઇચ્છતા નહોતા. પણ સર, હવે તમે એવું કહી શકો છો, કારણ કે હવે હું ક્રિકેટ નથી રમતો."

200 ટેસ્ટ અને 463 વન ડેમાં લગભગ 35 હજાર રન અને 100 સદી કરનાર આ ખેલાડીની આ વાતથી તમે કલ્પના કરી શકો છો કે રમાકાંત આચરેકર કેવી વ્યક્તિ હશે.

આ કલ્પના કરતાં પહેલાં રમાકાંત આચરેકર ત્યારે શું કરતા હતા એ પણ જાણી લેવું જોઈએ.

ત્યારે રમાકાંત આચરેકર બીમાર હતા અને કેટલાંક વર્ષોથી ટીવી પર પણ મૅચ જોઈ શકતા નહોતા. એ ટીવી સેટ સામે બેસી શકતા નહોતા.

બોલવામાં તકલીફ થતી હતી. તેમના પરિવારના લોકોને ખ્યાલ હતો કે જ્યારે સચિન તેંડુલકર છેલ્લી વખત ટેસ્ટ મૅચ રમવા ઊતરશે એ આચરેકર માટે ભાવુક ક્ષણો હશે.

તેથી તેમના પુત્રી કલ્પના મુરકરને ખ્યાલ હતો કે પિતાને સ્ટેડિયમ લઈ જવા જરૂરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સચિન તેંડુલકરને ક્રિકેટના મેદાન પર રમતા જોવા માટે આચરેકર પહેલી વખત સ્ટેડિયમમાં આવ્યા હતા.

એ પણ તેઓ જ્યારે સચિનના નિવૃત્તિના નિર્ણયથી નારાજ હતા ત્યારે.

ત્યારે તેમણે મારી સાથે ફોન પર થયેલી વાતચીતમાં કહ્યું, ધક્કો પહોંચ્યો.

આચરેકરના પુત્રીના મતે પિતાજીને લાગતું હતું કે સચિન તેંડુલકર હજી થોડાં વર્ષ રમી શકતા હતા.

વાત એ મુલાકાતની, જેના કારણે ક્રિકેટના આકાશમાં સચિન તેંડુલકર જેવો સિતારો છવાઈ ગયો.

આ મુલાકાત હતી રમાકાંત આચરેકર અને 11 વર્ષના સચિન તેંડુલકરની.

સચિન તેંડુલકરે પોતાની આત્મકથા 'પ્લેઇંગ એટ માય વે'માં આ મુલાકાતનું બહુ સુંદર વર્ણન કર્યું છે.

તેમણે લખ્યું છે કે તેમના ભાઈ અજીત તેંડુલકર તેમને આચરેકર સર પાસે શિવાજી પાર્કમાં લઈ ગયેલા, જ્યાં અંડર-15 સમર કૅમ્પ માટે ટ્રાયલ ચાલુ હતી.

કોઈ પણ બાળક નેટ પર પ્રેક્ટિસ કરી શકતો હતો, તેને જોઈને આચરેકર નક્કી કરતા કે તેને સમર કૅમ્પમાં લેવો કે નહીં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સચિને પોતાના અનુભવ વિશે લખ્યું છે, "મેં આ પહેલાં ક્યારેય નેટમાં બૅટિંગ કર્યું નહોતું. આસપાસ ઘણા લોકો પણ જમા થયેલા."

"જ્યારે મને બૅટિંગ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું ત્યારે હું બિલકુલ કમ્ફર્ટેબલ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કોચ આચરેકરેની એક થપ્પડે સચિન તેંડુલકરને બદલી નાખ્યા


"1931થી લઈને આજ સુધી કાશ્મીરીઓ સરહદ પર શહીદ થઈ રહ્યા છે. જે અંદર રહે છે તે પણ શહીદ થાય છે અને તેઓ માત્ર આઝાદીના હેતુસર બલિદાન આપી રહ્યા છે."

બીબીસી સાથે વાત કરતી વ્યક્તિ જમ્મુ-કાશ્મીરના એવા વિસ્તારમાં રહે છે, જ્યાંથી બહુ વાતો બહાર આવતી નથી. આ કાશ્મીરનો એ ભાગ છે જેનું પ્રશાસન પાકિસ્તાનના હાથમાં છે. એ વિસ્તારમાં સામાન્ય ભારતીયોમાં પાકિસ્તાને પચાવી પાડેલા કાશ્મીર તરીકે ઓળખાય છે.

પરિસ્થિતિ પર અફસોસ કરતી આ વ્યક્તિની વિનંતિ પર અમે તેમનું નામ લખી રહ્યા નથી.

તેઓ વર્ષ 1990માં ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરથી પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જતા રહ્યા હતા.

તેઓ કહે છે કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રહેલાં તેમના સંબંધીઓની સુરક્ષાની ચિંતાને કારણે તેઓ પોતાનું નામ જાહેર કરવા માગતા નથી.

તેઓ ત્યાં 'શાંતિથી રહેતાં હોવાનો' દાવો તો કરે છે પણ તેમની વાતમાં પીડા વર્તાઈ આવે છે.

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાંથી ત્યાં ગયેલા રઝિયાના મનમાં પણ આવો અફસોસ છે. અમે તેમનું મૂળ નામ જાહેર કરી શકતા નથી.

તેઓ કહે છે, "શાંતિ છે પણ મુશ્કેલીઓ પણ વધારે છે. ત્યાં (ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર)માં જવાનું મન તો બહુ થાય છે. પણ કઈ રીતે જવું. જ્યાં સુધી કાશ્મીરનો કોઈ નિર્ણય ન થાય ત્યાં સુધી કઈ રીતે જવું?"

"અહીં અમે સોનું પણ જમતાં હોઈએ (એટલે કે ગમે તેટલી અમીરી હોય) પણ અમારા વતનનું દુઃખ જરૂર છે. અમે વિચારીએ છીએ કે અમારી કબર પણ હોય તો અમારા વતનમાં હોય. વધુ તો હું આપને શું કહું."

જોકે, રઝિયા પણ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની સ્થિતિ વિશે બોલતાં ખચકાય છે.

પણ રુહાના ખાનને આવી કોઈ તકલીફ નથી. તેઓ વિદ્યાર્થી છે. અમે તેમનું પણ અસલ નામ જાહેર કરી રહ્યા.

તેઓ કહે છે, "જીવીએ તો છીએ છીએ પણ બહુ મુશ્કેલ સ્થિતિમાં. પાકિસ્તાન સરકાર અમને જે ઍલાઉન્સ આપે છે તેમાં અમારો ગુજારો બહુ મુશ્કેલથી થાય છે અથવા તો કહો કે થઈ જ નથી શકતો."

જમ્મુ અને કાશ્મીર

ભારતનું વિભાજન થયું અને પાકિસ્તાનના અલગ દેશ બન્યો તે પહેલાં જમ્મુ કાશ્મીરમાં ડોગરા રાજ્ય હતું અને તેના રાજા હરિસિંહ હતા.

ઑગસ્ટ 1947માં પાકિસ્તાન બન્યું અને તેના બે મહિના પછી લગભગ 2.06 લાખ વર્ગ કિલોમિટરમાં ફેલાયેલું જમ્મુ-કાશ્મીરનું રાજ્ય પણ વહેંચાઈ ગયું.

ત્યાર બાદ 72 વર્ષોમાં એટલે કે આજ સુધીમાં દુનિયા ઘણી બદલાઈ ગઈ છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરની સરહદોમાં પણ પરિવર્તન આવ્યું છે. પરંતુ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં કાશ્મીર મુદ્દે ભારત અને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'ભારતને આઝાદી મળી. પાકિસ્તાનને આઝાદી મળી. વચ્ચે અમે કાશ્મીરીઓ ફસાઈ ગયા.'


"અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી. લૉકડાઉન ચાલુ રાખવું જોઈએ. હું માનનીય વડા પ્રધાનને અપીલ કરું છું કે લૉકડાઉન 15 એપ્રિલ પછી પણ ચાલુ રખાય. તેમાં આનાકાનીની કોઈ જરૂર નથી."

"મીડિયામાં છેલ્લા કેટલાક દિવસથી ચાલી રહ્યું છે કે લૉકડાઉન 14 એપ્રિલ પછી વધી શકે છે, તેને લઈને લોકોમાં સંવેદનશીલતા વધી છે. હજુ એ કહી ન શકાય કે 14 એપ્રિલ પછી શું થશે. એક પણ કેસ અમારા પ્રદેશમાં રહી જાય તો લૉકડાઉન ખોલવું યોગ્ય નથી."

"કેન્દ્રે રાજ્યો પાસેથી સૂચનો માગ્યાં છે. રાજ્યોએ પોતાની સ્થિતિને જોઈને તેના પર નિર્ણય લેવો જોઈએ. રાજસ્થાન લૉકડાઉન કરનાર સૌથી પહેલું રાજ્ય હતું."

"મહારાષ્ટ્ર સરકાર તબક્કાવાર લૉકડાઉનને અલગઅલગ વિસ્તારોમાં ખોલવા પર વિચાર કરી રહી છે."

"જો 14 એપ્રિલ કે પછી 20 એપ્રિલે લૉકડાઉન ખૂલે અને આસામની બહાર રહેલા અસમિયા યુવક-યુવતીઓ એકસાથે રાજ્યમાં આવે તો તે બધાંને 14 દિવસ સુધી ક્વૉરેન્ટીનમાં રાખવા શક્ય નથી, કેમ કે સરકાર પાસે એટલી મોટી સંખ્યામાં લોકોને ક્વૉરેન્ટીન કરવાની વ્યવસ્થા હાલમાં નથી."

આ બધાં નિવેદન દેશનાં તમામ મોટાં રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રી અને અધિકારીઓનાં છે. આ બધાં નિવેદનથી સ્પષ્ટ છે કે 14 એપ્રિલ બાદ આખા દેશમાં એકસાથે લૉકડાઉન નહીં ખૂલે.

કેટલીક રાજ્ય સરકારો પોતાની રીતે કેટલાક પ્રતિબંધો લગાવી રાખવાના પક્ષમાં છે.

તો પછી કેવી રીતે આ લૉકડાઉન ખૂલશે? શું છે સરકારની બ્લૂ પ્રિન્ટ? આ અંગે બીબીસીએ વાત કરી એઇમ્સના નિદેશક રણદીપ ગુલેરિયા સાથે. રણદીપ ગુલેરિયા સરકાર તરફથી કોવિડ-19 માટે બનાવેલી 11 સમિતિઓમાંથી એકના પ્રમુખ પણ છે.

ક્યાં ખૂલશે, ક્યાં રહેશે લૉકડાઉન?

ડૉ. ગુલેરિયા અનુસાર જે હૉટસ્પૉટ એરિયામાં કોરોના સંક્રમણ વધવાની ગતિ પ્રતિદિન આજે પણ બમણી છે, એ વિસ્તારમાં હાલમાં લૉકડાઉન ખોલી ન શકાય. આ શક્ય જ નથી, કેમ કે ત્યાં લૉકડાઉન ખોલવાનો મતબલ હશે, કોવિડ-19ના દર્દીઓનું એકદમ વધી જવું.

જે વિસ્તારમાં આજ સુધી કોરોનાનો કોઈ કેસ સામે આવ્યો નથી, ત્યાં આપણે ધીમેધીમે લૉકડાઉન ખોલી શકીએ છીએ.

આખા દેશમાં કુલ 274 એવા જિલ્લા છે જ્યાં કોરોનાના દર્દીઓ મળ્યા છે. દેશભરમાં 700થી વધુ જિલ્લા છે.

આથી લાગે છે કે 14 એપ્રિલ પછી અંદાજે 450 જિલ્લામાં લૉકડાઉનમાં ઢીલ અપાઈ શકે છે.

કયા આધારે સરકાર નિર્ણય કરશે?

દેશભરમાં કોરોના સંક્રમણના અત્યાર સુધીમાં 4000થી વધુ કેસ આવી ચૂક્યા છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર હાલમાં આપણે ત્યાં દર પાંચમા દિવસે દર્દીઓની સંખ્યા ડબલ થઈ રહી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કોરોના વાઇરસ : લૉકડાઉન ક્યારે અને કેવી રીતે ખતમ થશે, કોણે શું કહ્યું?


"આખી જિંદગી જમીનવિહોણા રહેલા અમારા માણસોને મરણ બાદ દફનવિધિ માટે પણ થોડી જમીન નસીબ મેળવવામાં મુશ્કેલી પડે છે."

આ શબ્દો છે મહેસાણાના કડી તાલુકાના મેડા-આદરેજ ગામના રહેવાસી દિલાવરભાઈ ડફેરના.

મૃત્યુ પામેલા પોતાનાં સ્વજનની દફનવિધિ માટે આખરે કેમ વલખાં મારવાં પડે છે?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં તેઓ કહે છે કે, "અમે રહ્યા ડફેર. અમારી પાસે ન પોતાની જમીન હોય છે, ન પોતાનું મકાન. જ્યાં કામ મળે ત્યાં ગામથી દૂર ઝૂંપડાં બાંધીને રહેવા લાગીએ છીએ."

"અન્ય સમાજના લોકો અમને ગુનેગાર કોમ માને છે, તેથી અમે જ્યાં રહીએ છીએ તે ગામમાં અમને અમારા સ્વજનોના મૃતદેહ દફનાવવા દેતા નથી. ઘણી વાર તો જનાજો ખભે લઈને 12 કલાક ચાલવું પડે છે, કબ્રસ્તાને-કબ્રસ્તાને ભટકવું પડે છે. ત્યારે જઈને કોઈ એક કબ્રસ્તાનમાં દફનવિધિ કરવાની મંજૂરી મળે છે."

ગામની બહાર ઝુંપડાં બાંધીને રહેવા મજબૂર

મહેસાણા જિલ્લાના મેડા-આદરેજ ગામ પાસે આવીને વસેલા દિલાવરભાઈ ગામથી બે કિલોમિટર દૂર કાચું ઝૂંપડું બાંધીને રહે છે.

ખેતમજૂર તરીકે કામ કરતા દિલાવરભાઈ આમ તો છેલ્લાં ચાર વર્ષથી આ જગ્યાએ રહી રહ્યા છે.

તેમ છતાં તેમના મનમાં સતત એ બીક તો રહે જ છે કે, જો આસપાસ કોઈ ગુનાહિત કૃત્ય બનશે તો ગામલોકો અને પોલીસ તેમને આ વસવાટ છોડી દેવાની ફરજ પાડશે અને તેમનાં પૌત્ર-પૌત્રીઓનું ભણતર અધૂરું રહી જશે અને તેઓ ફરીથી ઘરવિહોણા બની જશે.

પોલીસ અને ગામલોકોના આ વર્તનનું કારણ પૂછતાં તેઓ જણાવે છે કે, "અમારી જ્ઞાતિની એટલે કે ડફેર લોકોની જૂની છાપને કારણે આવું થાય છે. પહેલાં તો અમને કોઈ પોતાનાં ગામની આસપાસ ઝૂંપડાં નથી બાંધવા દેતા, જો ક્યાંક અમે ઝૂંપડાં બાંધી લઈએ અને રહેવા લાગીએ તો આસપાસ બનેલા ગમે તે ગુનામાં શંકાની સોય પહેલાં ડફેરની વસતિ પર આવે છે. પછી ભલે તે ચોરીનો ગુનો હોય કે કોઈ બીજો ગુનો."

ડફેર સમાજના આગેવાનોનો આક્ષેપ છે કે દેશને સ્વતંત્રતા મળ્યાનાં આટલાં વર્ષો પછી પણ આ સમુદાયના લોકોના પુનર્વસન અને તેમના મુદ્દાઓની સમાજ અને તંત્રએ અવગણના કરી છે.

જોકે, હાલમાં જ સુરેન્દ્રનગર અને પાટણ જિલ્લાનાં કેટલાંક ગામોમાં ડફેર સમુદાયના લોકોને પ્લૉટ ફાળવવામાં આવ્યા છે.

તેમ છતાં ડફેર સમુદાયના લોકો માટે કાયમી વસવાટની કોઈ વ્યવસ્થા નથી થઈ શકી, એ માટે પણ આ સમાજના અગ્રણી લોકો સરકારની ઇચ્છાશક્તિ ઉપર જ પ્રશ્ન ઉઠાવે છે.

ગુજરાતમાં વિચરતું જીવન ગાળવા મજબૂર ડફેરોની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિની પ્રાથમિક માહિતી મેળવ્યા બાદ વાત કરીએ કે આખરે ડફેર લોકો... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'જનાજો ખભે લઈને કલાકો રખડીએ છીએ, ગામલોકો કબ્રસ્તાનમાં દફનવિધિ નથી કરવા દેતા'


"આજે હું સ્થાનિક બૅન્કમાં ગયો અને મને જણાવાયું કે માત્ર બીએસએનએલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી છે. હું નિરાશ છું, સરકાર કહે છે કંઈક અને કંઈક બીજું જ કરે છે."

શ્રીનગરના સીડી હૉસ્પિટલમાં આવેલા ઝફર અહમદના આ શબ્દો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 1 જાન્યુઆરી 2020થી કાશ્મીરમાં તમામ એસએમએસ સેવાઓ શરૂ કરી દેવાશે એવી જાહેરાત તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

ઝફર અહમદ કહે છે, "સરકાર જુઠ્ઠું બોલી. જો એસએમએસની સેવા શરૂ થઈ ગઈ હોત તો મને થોડી રાહત મળી શકી હોત."

"એસએમએસ પણ બંધ છે એટલે અમે માનિસક રીતે રોગી થઈ ચૂક્યા છીએ. મને આશા હતી કે એસએમએસ શરૂ થઈ જશે પણ હકીકતમાં કંઈ જ નથી થયું."

ઇન્ટરનેટ સેવા પણ શરૂ નથી થઈ?

ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે તેમના વિભાગમાં હજી ઇન્ટરનેટ શરૂ થયું નથી.

સરકારના પ્રવક્તા રોહિત કંસલે કહ્યું હતું કે મોબાઇલ એસએમએસ સાથેસાથે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં ઇન્ટરનેટ પણ શરૂ કરવામાં આવશે.

આ સેવાઓ 5 ઑગસ્ટ, 2019થી એટલે કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી આર્ટિકલ 370ના વિશેષાધિકાર હઠાવ્યા એ પછીથી બંધ છે.

આ પછી સરકારે સૌથી પહેલાં લૅન્ડલાઇન ફોન સેવા શરૂ કરી હતી અને એ પછી પોસ્ટપેડ મોબાઇલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી.

સીડી હૉસ્પિટલના ચેસ્ટ વિભાગના અધ્યક્ષ ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે ઇન્ટરનેટ બંધ હોવાથી ઘણી બધી એકૅડેમિક અને પ્રશાસનિક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "એમાં કોઈ શંકા નથી કે 5 ઑગસ્ટથી અમે કોઈને કોઈ રીતે હૉસ્પિટલનું સામાન્ય કામકાજ ચાલુ રાખ્યું છે."

"જોકે ઇન્ટરનેટ ઘણી મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરે છે. ઇન્ટરનેટ ન હોવાથી એકૅડમિક અને પ્રશાસનિક કામકાજ પર અસર થાય છે. ઇન્ટરનેટ થકી આપણે ઑનલાઇન દવાઓ ખરીદીએ છીએ."

તેઓ કહે છે, "હવે સરકારે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં બ્રૉડબૅન્ડ ઇન્ટરનેટ ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે હજી મારી ફૅકલ્ટીમાં શરૂ થયું નથી."

"ઇન્ટરનેટ પૂર્વવત્ કરવા માટે અમે અમારી સંખ્યા જણાવી હતી. હજી સુધી અમારી હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ નથી. મને આશા છે કે તે પૂર્વવત્ થઈ જશે."

અન્ય એક જિયોના ગ્રાહક પરવેઝ અહમદ કહે છે કે તેમને એસએમએસ મળી પણ નથી રહ્યા અને જઈ પણ નથી રહ્યા અને તેમણે સરકારની જાહેરાતને મજાક ગણાવી હતી.

તેઓ કહે છે, "આ કેવી સરકાર છે? સરકાર માત્ર જુઠ્ઠું બોલે છે, જો તેમણે દરેક માટે એસએમએસ શરૂ કર્યા હોત તો દરેકને ખબર પડી ગઈ હોત કે એસએમએસ પૂર્વવત્ થઈ ગયા છે."

"સરકારે કહ્યું હતું કે હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ શરૂ કરાશે પણ ક્યાં છે ઇન્ટરનેટ. હું સરકારી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કાશ્મીર : SMS સેવા શરૂ થઈ ખરી?


"આતંકવાદીઓને બિરયાની પિરસવાની જગ્યાએ બુલેટ (બંદૂકની ગોળી) ખવડાવવી જોઈએ."

"શાહીનબાગના લોકો ઘરમાં ઘૂસીને તમારી વહુઓ-દીકરીઓ પર બળાત્કાર કરશે."

"અરવિંદ કેજરીવાલ આતંકવાદી છે."

આ સામાન્ય વાક્યો નથી પરંતુ દિલ્હીની ચૂંટણીમાં સાંપ્રદાયિક ધ્રુવીકરણ માટે કરાયેલાં અનેક પ્રયત્નોનાં ઉદાહરણ હતાં.

આમ તો દેશમાં સ્મશાન-કબ્રસ્તાન જેવો ચૂંટણીપ્રચાર યુપીમાં જોઈ ચૂક્યા છે, પરંતુ દિલ્હી ચૂંટણીમાં ધ્રુવીકરણના પ્રયત્નો કરવા માટે યાદગાર ચૂંટણીમાંથી એક ચૂંટણી માનવામાં આવશે.

ભડકાઉ ભાષણો એવાં રહ્યાં કે પાર્ટીના સ્ટાર પ્રચારકોને ચૂંટણીપંચે કૅમ્પેન કરવાથી રોકી દીધા.

શું દિલ્હી ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીની પાસે બીજા મુદ્દા ન હતા?

આ કહેવું પણ ખોટું છે. વડા પ્રધાન મોદીએ દેશના વિકાસની વાતો દોહરાવી અને કેજરીવાલ સરકારને "કેન્દ્ર સરકારની સારી સ્કીમને લાગુ કરવામાં અડચણ ઊભી કરવા" માટે જવાબદાર ઠેરવી.

તેમણે કેજરીવાલને મોહલ્લા ક્લિનિકના પ્રભાવને ઓછો કરવા વારંવાર કહ્યું કે દિલ્હી સરકારે આયુષ્યમાન ભારત સ્કીમને લાગુ નથી કરી.

પરંતુ મોટા પ્રમાણમાં નાની-નાની સભાઓનું આયોજન કરીને પ્રવેશ વર્મા અને અનુરાગ ઠાકુર જેવા નેતાઓએ શાહીનબાગ, દેશદ્રોહ, પાકિસ્તાન અને આતંકવાદની વાત કરતા રહ્યા.

અમિત શાહ અને અનેક મોટા નેતાઓએ ભારતની સરહદોને મજબૂત અને દેશને 'દુશ્મનોની પહોંચથી બહાર' બતાવી.

તેમણે વારંવાર યાદ અપાવ્યું કે ભારતે કેવી રીતે પાકિસ્તાનની ખરાબ હાલત કરી લીધી છે અને હવે તે ડરથી કાંપી રહ્યું છે.

નિષ્ફળ રહ્યા ધ્રુવીકરણના પ્રયત્ન

વાત રોજગારી, પીવાનું સાફ પાણી, સારા રસ્તાઓ અને મૂળભૂત સુવિધાઓમાં પ્રાથમિક પરિવર્તન લાવવાની પણ થઈ. વધારે વિદેશી રોકાણ, ગરીબો માટે ઘર અને તેમના બાળકોને સારું શિક્ષણ આપવાની પણ વાત થઈ.

પરંતુ આ બધાની વચ્ચે કેટલાક મુદ્દે સવાર-સાંજની ચાની જેમ લગભગ દરેક ચૂંટણીસભાનાં ભાષણોમાં તરી રહેલા તે તમામ મામલા ધ્રુવીકરણને ઊંડા કરવાના પ્રયત્નથી જ કરવામાં આવી રહ્યા હતા.

કોણ કેટલું ભારતીય છે, કોની અંદર રાષ્ટ્રવાદની ભાવના વધારે છે અને કોનામાં કેટલો દમ છે, જે નાગરિક્તા કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા તે ઇચ્છતા ન હતા કે પડોશી દેશોમાં યાતનાઓ ભોગવી રહેલાં અલ્પસંખ્યકોને નાગરિકતા મળે.

વારંવાર બાંગ્લાદેશના ઘૂસણખોર અને રોહિંગ્યા મુસ્લિમોની વાત થઈ અને ભાજપ સાથે જોડાયેલા નેતા સતત કહી રહ્યા છે કે ભારતમાં કેવી રીતે બાંગ્લાદેશી ઘૂસણખોરો ઘૂસી આવ્યા છે અને કેન્દ્ર સરકાર... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'દેશ કે ગદ્દારો કો, ગોળી મારો...' જેવા નારા ભાજપને કેટલા કામ લાગ્યા?


"એ મહોબ્બત તેરે અંજામ પે રોના આયા..." જેવી મશહૂર ગઝલો સિવાય પણ બેગમ અખ્તરના સંગીતમય વારસાનાં બીજાં અનેક પાસાં છે.

આ પરીકથાની શરૂઆત બેગમ અખ્તરે ત્રીસના દાયકામાં કોલકાતામાં સ્ટેજ પર પહેલીવાર પોતાનું ગાયન પ્રસ્તુત કર્યું ત્યારે થઈ હતી.

એ કાર્યક્રમનું આયોજન બિહારના ધરતીકંપગ્રસ્તોની મદદ માટે કરવામાં આવ્યું હતું. એ દિવસોમાં બેગમ અખ્તરને જેમણે સાંભળ્યાં હતાં એ શ્રોતાઓમાં ભારતનાં કોકિલા સરોજિની નાયડુ પણ હતાં.

સરોજિની ગાયનથી એટલાં તો પ્રભાવિત થયાં કે તેમણે બેકસ્ટેજમાં જઈને બેગમ અખ્તરને અભિનંદન આપ્યાં અને પછી તેમને ખાદીની એક સાડી ભેટસ્વરૂપે મોકલાવી હતી.

પાંચ ફૂટ, ત્રણ ઈંચ ઊંચાં બેગમ અખ્તર હાઈ હીલનાં ચપ્પલ પહેરવાનાં એટલાં શોખીન હતાં કે ઘરમાં પણ ઊંચી એડીનાં ચપ્પલ પહેરતાં હતાં.

ઘરમાં તેઓ પુરુષોની માફક લુંગી, કુર્તા અને મૅચિંગ દુપટ્ટો પહેરતાં હતાં.

બેગમનાં શિષ્યા શાંતિ હીરાનંદ કહે છે કે રમઝાનમાં બેગમ આઠ-નવ રોજા જ પાળી શકતાં હતાં, કારણ કે તેઓ સિગારેટ વિના રહી શકતાં ન હતાં.

ઈફતારનો સમય થતાંની સાથે જ તેઓ ઊભાં-ઊભાં નમાજ પઢતાં હતાં. એક કપ ચા પીને તરત જ સિગારેટ સળગાવતાં હતાં. બે સિગારેટ પીધા પછી આરામથી બેસીને તેઓ નમાજ અદા કરતાં હતાં.

બેગમ અખ્તરને નજીકથી ઓળખતા પ્રોફેસર સલીમ કિદવઈના જણાવ્યા મુજબ, એકવાર બેગમે તેમને પૂછ્યું હતું કે 'તમે સિગારેટ પીઓ છો? ' તેના જવાબમાં પ્રોફેસર સલીમે કહ્યું હતું કે 'જી હા, પણ તમારી સામે નહીં પીઉં.'

પ્રોફેસર સલીમે કહ્યું હતું કે એકવાર તેઓ મારા પિતાની ખબર કાઢવા માટે હૉસ્પિટલમાં આવ્યાં હતાં. મારા પિતા ઇન્ટેન્સિવ કૅર યુનિટમાં હતા. બેગમ મારા પિતા માટે ફળોનું એક મોટું બાસ્કેટ લાવ્યાં હતાં અને તેમાં ફળોની વચ્ચે સિગારેટના ચાર પૅકેટ પણ રાખવામાં આવ્યાં હતાં.'

'તેમણે મને ધીમેથી કહ્યું, ફળ તમારા પિતા માટે અને સિગારેટ તમારા માટે. હૉસ્પિટલમાં તમને સિગારેટ પીવા નહીં મળતી હોય.'

અલ્લાહ મિયાં સાથે લડાઈ

બેગમ અખ્તરને ભોજન બનાવવાનો જબરદસ્ત શોખ હતો. બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે બેગમ અખ્તર નમૂનેદાર રજાઈ બનાવતાં હતાં. લખનૌથી સંખ્યાબંધ લોકો બાંધણી માટે રજાઈ બેગમ અખ્તરને મોકલતા હતા.

બેગમ વારંવાર કહેતાં હતાં કે ભગવાન સાથે તેમને અંગત સંબંધ છે. તેમના દિમાગમાં સનક આવતી ત્યારે તેઓ સતત અનેક દિવસો સુધી કુરાન વાંચતાં, પણ ઘણી વખત એવું બનતું કે તેઓ કુરાન શરીફને બાજુ પર રાખી દેતાં હતાં.

'અમ્મી શું થયું?' એવો સવાલ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

બેગમ અખ્તર : એ ભારતીય ગાયિકા જેમને સાંભળવા માટે મદીનામાં લોકોની લાઇન લાગી ગઈ


"એક બાજું વરસાદ વરસી રહ્યો હતો. ઘરમાં વીજળી નહોતી. બહાર કોરોના વાઇરસનો ભય છે ને એવામાં ભૂકંપ આવ્યો. અડધો કલાક થઈ ગયો તો પણ હજુ બધા જ બહાર જ ઊભા છે. માહોલ એટલો બિહામણો છે કે હજુ પણ ઘરની અંદર જવા માટે કોઈ તૈયાર નથી."

ઉપરના શબ્દો જાહ્વવીબહેન જાડેજાના છે. ગાંધીધામમાં રહેતાં જાહ્નવીબહેને બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી પ્રશાંત ગુપ્તા સાથેની વાતચીતમાં કચ્છમાં આવેલા ભૂકંપે કઈ રીતે વર્ષ 2001ના ભૂકંપની યાદ અપાવી દીધી એની વાત કરી હતી.

જાહ્વવીબહેન જેવો જ અનુભવ ગાંધીધામમાં રહેતા અનિલ વર્માએ પણ કર્યો.

'બાળકોને હાક પાડવાનું પણ ભૂલી ગયા'

વર્માએ પ્રશાંત ગુપ્તાને જણાવ્યું, "અમે બહુ જ ગભરાઈ ગયા હતા. ભયના માર્યા એવા બહાર નીકળ્યા હતા કે બાળકોને હાક પાડવાનું પણ ભૂલી ગયા હતા. બસ એક જ અવાજ નીકળ્યો હતો કે બચો…બચો…ભૂકંપનો જૂનો ઝટકો અમને યાદ છે."

"2001નો ભૂકંપ અમે જોયો છે. અમારી અંદર હજુ પણ ગભરાટ છે. કારણ કે અમે એ દુ:ખ જોયું છે."

ગુજરાતમાં રવિવારે સાંજે 8.13 વાગ્યે ભૂકંપના આંચકા નોધાયા છે.  કચ્છ, ભાવનગર, રાજકોટ, સુરેન્દ્રનગર, પોરબંદર સહિતના વિસ્તારોમાં લોકોએ આંચકા અનુભવ્યા છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈ અનુસાર રાજ્યમાં 5.5 મૅગ્નિટ્યુડનો ભૂકંપ નોંધાયો છે અને કચ્છના ભચાઉ નજીક ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ નોંધાયું છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાના અધિકારીઓએ સાથે વાત કરીને પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવ્યો છે. તો ઉપ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે હજુ સુધી જાનમાલનું કોઈ નુકસાન ન થયું હોવાની જાણકારી આપી છે.

પ્રશાંત ગુપ્તા જણાવે છે, "કચ્છમાં અત્યારે વરસાદ ચાલુ છે. ભારે પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે અને કેટલાય વિસ્તારોમાં વીજળી ડૂલ થઈ ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં આવેલા ભૂકંપે પગલે લોકો ભહુ ડરી ગયા હતા અને ઘરોની બહાર નીકળી ગયા હતા."

ગુપ્તાએ આ મામલે સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે વાત કરવા પ્રયાસ કર્યો પણ સંપર્ક સાધી શકાયો નહોતો.  જોકે, જાનમાલનના નુકસાનના કોઈ સમાચાર ન હોવાનું તેમણે જણાવ્યું છે.

2001નો ભૂકંપ

કચ્છમાં 26 જાન્યુઆરી 2001ના રોજ રિક્ટર સ્કેલ પર 7.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો અને ભચાઉમાં એનું કેન્દ્રબિંદુ હતું.

કચ્છનો ભૂકંપ ભારતની તાજેતરની સ્મૃતિનો સૌથી ભયાનક ભૂકંપ હતો, જેમાં 20 હજારથી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા અને લગભગ દસ લાખ લોકો બેઘર બની ગયા હતા.

આ ભૂકંપમાં ભૂજ સહિત કચ્છનાં કેટલાંય શહેરોમાં ભારે વિશાન વેરાયો હતો. તો 8000થી વધુ ગામડાંમાં મોટા પાયે નકુસાન... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કચ્છમાં ભૂકંપ : 'એટલા ડર્યા કે 2001ની યાદ આવી ગઈ'


"એક સ્થાનિક હૉસ્પિટલમાં પર્વતો પરથી લવાયેલા સૈનિકો માટે રક્તદાન કરવા આવેલા ડઝનબંધ લોકોને પણ મેં જોયા."

ગુલ શેર (બદલાવાયેલું નામ)ની ઉંમર આશરે પચાસેક વર્ષ હશે પરંતુ એમનું મન આજે પણ કારગિલ યુદ્ધની યાદોથી ભરેલું છે.

21 વર્ષ પહેલાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લડાયેલા એ યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા અને મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોને યાદ કરતા ગુલ શેર આજે પણ અફસોસ અને દુઃખમાં સરી પડે છે.

બીબીસીએ આ તથ્યોની પુષ્ટિ નથી કરી.

એપ્રિલ 1999માં કારગિલ પાસે નિયંત્રણ રેખા નજીક પહેરો ભરી રહેલા ભારતીય સૈનિકો પર ઊંચાઈ પરથી ગોળીબાર કરાયો હતો.

થોડા દિવસો બાદ ભારતીય સૈન્યને માલુમ પડ્યું કે કપરા હવામાનને લીધે નિયંત્રણ રેખા પર આવેલી જે ચોકીઓ તેમણે ખાલી કરી હતી એ હવે પાકિસ્તાની હથિયારબંધ લોકોના કબજા હેઠળ છે.

ભારતીય સૈન્યના અધિકારીઓને બાદમાં એવી પણ જાણ થઈ કે એ ચોકીઓ પર કબજો જમાવનારા મોટા ભાગના લોકો પાકિસ્તાની સૈન્યની નૉર્ધન લાઇટ ઇન્ફન્ટ્રીના તાલીમબદ્ધ સૈનિકો હતા.

વળતા જવાબમાં ભારતની સરકારે તેમને ત્યાંથી હઠાવવા માટે સૈન્ય અભિયાન આરંભ્યું, જે આશરે ત્રણ મહિના સુધી ચાલ્યું.

કારગિલનું યુદ્ધ લડાયું એ વખતે ગુલ શેર પાકિસ્તાની સેનામાં એક સક્રિય કાર્યકર તરીકે સામેલ હતા.

તેમના પૂર્વજો સદીઓ પહેલાં શ્રીનગરથી ગિલગિટ જતા રહ્યા હતા પરંતુ તેમના મતે કાશ્મીરની ખીણ સાથે હજુ પણ તેમને ગાઢ સંબંધ છે.

ગુલ શેર કહે છે, "એ દિવસે મેં નિર્ણય કર્યો કે હું લોકોને અમારી સાથે જોડવા અને ભારત વિરુદ્ધ સૈન્યની મદદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરીશ."

ગુલ શેરે વર્ષ 1987-88 દરમિયાન પાકિસ્તાની આર્મી પાસેથી સૈન્યતાલીમ મેળવી હતી.

બાદમાં તેઓ પાકિસ્તાની સૈન્યની 'સેકન્ડ લાઇન ઑફ ડિફેન્સ' ગણાતી 'મુજાહિદ રેજિમૅન્ટ'માં જોડાયા.

આ રેજિમૅન્ટને યુદ્ધ દરમિયાન સૈન્યની મદદ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

જોકે, પાંચ વર્ષ બાદ સ્વાસ્થ્યનું કારણ આગળ ધરી તેમણે સૈન્યમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી હતી.

ગુલ શેરે નિવૃત્તિ તો લઈ લીધી પણ એમના જણાવ્યા અનુસાર સૈન્યમાં જોડાવાનો તેમનો ઉદ્દેશ કંઈક અલગ જ હતો.

ગુલ શેર કહે છે કે જ્યારે કારગિલ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું તો તેમણે એ આશાએ પાકિસ્તાની સૈન્યનો સાથ આપ્યો હતો કે જો પાકિસ્તાન યુદ્ધ જીતી જશે તો શ્રીનગરને ભારતના કબજામાં મુક્ત કરાવી શકાશે.

તેઓ જણાવે છે, "યુદ્ધ વખતે હું સ્કર્દુથી સો કિલોમિટર દૂર ખપલુના એક બૅસકૅમ્પમાં જતો હતો. તાલીમ પ્રાપ્ત સામાન્ય લોકો પણ મોટી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કારગિલ : એ વ્યક્તિ જેણે કારગિલના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાની સૈનિકોને જમાડ્યા


"ઑક્ટોબરના આખરી સપ્તાહમાં સિસ્ટર્સે દાર્જિલિંગ છોડી દીધું. તેઓ મોપૂના જનરલના મહેલમાં રહેવાં માટે આવ્યાં હતાં જેમને કૉન્વેટ ઑફ સેન્ટ ફેઇથ નામથી ઓળખવામાં આવતા હતા."

રુમર ગૉડેનની નવલકથા 'બ્લૅક નાર્સિસસ'ની શરૂઆતમાં એવું કંઈ જ નથી જેનાથી લાગે કે આના પર બનેલી ફિલ્મને સેન્સર કરવામાં આવી હશે અથવા પ્રતિબંધ લગાવાયો હશે અને વિશ્વના મહાન ડાયરેક્ટરમાંથી એક માર્ટિન સ્કૉર્સેસે તેને 'એક કામુક ફિલ્મ' માની હશે.

એ ફિલ્મને અંગ્રેજ ડાયરેક્ટર માઇકલ પૉવેલ અને હંગેરીમાં જન્મેલા લેખક-નિર્માતા એમરિક પ્રેસબર્ગરે બનાવી હતી.

આ જોડીએ ઘણી સફળ અને પ્રભાવી ફિલ્મ બનાવી છે જેમાં 'બ્લૅક નાર્સિસસ'ને સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવી છે. એ જ કહાણી હવે ટીવી પર બતાવવામાં આવી રહી છે જેને બીબીસી અને એફએક્સ પ્રોડક્શન મળીને બનાવી રહ્યા છે. તેમાં જેમા આર્ટર્ટન અને આઇસ્લિંગ ફ્રેંકોસીએ કામ કર્યું છે.

'બ્લૅક નાર્સિસસ' એ ગૉડેનનું ત્રીજી પુસ્તક હતું અને પહેલી વાર બેસ્ટસેલર બન્યું હતું. વિવેચકો તેને સુંદર, સૂક્ષ્મ અને તાજગીસભર ગણાવ્યું હતું. હવે ત્રણ ભાગોમાં બનેલા ટીવી સંસ્કરણનાં લેખિકા અમાંડા કોએનું કહેવું છે કે તેઓ તેને 'ધ શાઇનિંગ વિથ નન્સ' સમજે છે.

90 વર્ષની વયે ગૉડેનનું 1998માં નિધન થઈ ગયું હતું. તેઓ ઇંગ્લેન્ડમાં જન્મ્યા હતા પરંતુ બાળપણનો મોટો ભાગ તેમણે ભારતમાં વિતાવ્યો હતો. તેમના પિતા અહીં એક સ્ટીમર કંપનીમાં વ્યવસ્થાપન કરતા હતા. ગૉડેને 60થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે જેમાંથી ઘણા પુસ્તકો પર ફિલ્મો બની છે.

'બ્લૅક નાર્સિસસ' ગૉડેનનું સૌથી પ્રખ્યાત પુસ્તક છે. તેનું એક કારણ તેના પર 1947માં બનેલી ફિલ્મની લોકપ્રિયતા છે.

પહાડી મહેલમાં કૅથલિક નનો

આ એંગ્લો-કૅથલિક નનોની કહાણી છે જેમને દૂર હિમાલય પર 8 હજાર ફૂટની ઊંચાઈ પર બનેલા મહેલમાં મોકલવામાં આવ્યાં હતાં.

તેમને સ્થાનિક દેશી લોકો માટે એક સ્કૂલ અને દવાખાનું ખોલવા માટે કહેવાયું હતું પછી ભલે સ્થાનિકો ઇચ્છતા હોય કે ન ઇચ્છતા હોય.

યુવા પરંતુ ઓછા અનુભવી સિસ્ટર ક્લોડગને આ મિશનના પ્રમુખ બનાવાયાં હતાં. તમામ નનોમાં સિસ્ટર રૂથને સંભાળવાં સૌથી મુશ્કેલ હતું.

આ મહેલ એક ઊંડી ખીણના કિનારે બનેલો હતો. ત્યાં ઝડપી પવનો પણ ફૂંકાતા હતા. સ્થાનિક લોકો આ મહેલને મહિલાઓનાં ઘર તરીકે ઓળખતા હતા, કેમ કે ત્યાં એ પહેલાંના ત્યાંના રાજાએ પોતાનું હરમ રાખ્યું હતું. ત્યાં કેટલીક આત્માઓ ભટકતી હતી.

આ મહેલમાં રહેતાં રહેતાં નનો સાંસારિક ઇચ્છાઓથી ઘેરાઈ જાય છે.... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

સેક્સને કારણે સેન્સર થયેલી એ ‘ક્લાસિક ફિલ્મ’ જેમાં સેક્સ બતાવાયું જ નહોતું


"કચ્છ અત્યારે હજારો પવનચક્કીઓથી ઘેરાઈ ગયું છે, જેમાં પર્યાવરણને લગતા નિયમોનો ભંગ થતો હોવાથી અમારે કાયમી નુકસાન વેઠવું પડશે."

કચ્છના નખત્રાણા તાલુકાના મોરઝર ગામના યુવાન મેહુલદાન સુરતાણિયા આ શબ્દોમાં પીડા વ્યક્ત કરે છે.

આવી જ પીડા ઘણા પર્યાવરણપ્રેમીઓ અને પક્ષીવિદોની પણ છે. એક સમયે કચ્છના રણપ્રદેશ અને સમુદ્રકિનારા સુધી સીમિત પવનચક્કીઓ હવે ધીમે-ધીમે જિલ્લાના દરેક ગામની સીમા સુધી પહોંચી ગઈ છે.

સરકારી જમીનની સાથે ખાનગી જમીનો પર પણ તોતિંગ પવનચક્કીઓ સ્થપાઈ રહી છે, જેના હાઈટૅન્શન કૅબલની જાળ અહીંનો વિકાસ દર્શાવવાની સાથે પર્યાવરણીય જોખમ પણ પેદા કરે છે.

પવનચક્કીઓની સંખ્યા જેમ વધતી જાય છે, તેમ રાષ્ટ્રીય પ્રાણી મોર અને ઢેલનાં મૃત્યુમાં વધારો થયો છે. સત્તાવાર આંકડા પ્રમાણે એક વર્ષમાં લગભગ 18 મોર વીજલાઇનને કારણે માર્યા ગયા છે.

કચ્છમાં 18 જેટલા મોરનાં મૃત્યુ થયા હોવાનો અહેવાલ

પવનચક્કીના વાયર, થાંભલા સાથે અથડાવાથી અને કરંટ લાગવાથી પક્ષીઓ મરી રહ્યાં છે અને છેલ્લાં ચારેક વર્ષથી કચ્છમાં મોરનાં મૃત્યુનું પ્રમાણ વધ્યું છે.

ઑગસ્ટના છેલ્લા સપ્તાહમાં નખત્રાણાના મોરઝર ગામે 'મોર બચાવો અભિયાન'ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

આ ગામની આસપાસ એક સમયે મોટી સંખ્યામાં મોર વસવાટ કરતા હતા અને તેના કારણે ગામનું નામ મોરઝર પાડવામાં આવ્યું હોવાનું ગામવાસીઓ કહે છે.

2001ના ભૂકંપ વખતે ખેદાનમેદાન થઈ ગયેલા કચ્છને બેઠું કરવા ગુજરાતના આ જિલ્લામાં મોટા પાયે ઔદ્યોગિકીકરણ શરૂ થયું. જેનો ફાયદો પણ દેખાયો અને હવે તેના પર્યાવરણીય ગેરફાયદા જોવા મળી રહ્યા છે.

જીવંત વીજલાઇનોના કારણે ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ, ગીધ અને ઘુવડ પણ મૃત્યુ પામે છે.

કચ્છમાં છેલ્લે 2015માં મોરની સંખ્યાની ગણતરી થઈ હતી. જે મુજબ કચ્છમાં 11,500 જેટલા મોર હતા. એકલા નખત્રાણા વિસ્તારમાં 1,200થી 1,300 મોર હોવાની ધારણા છે.

માનદ્ વાઇલ્ડલાઇફ વૉર્ડન અખિલેશ અંતાણીએ જણાવ્યું કે "વિન્ડમિલ (પવનચક્કી) કંપની સાથે સરકારનો કરાર થાય ત્યારે તેમાં ઘણી શરતો હોય છે, જેમ કે વીજવાયરનું ઇન્સ્યુલેશન કરવું, બર્ડગાર્ડ મૂકવા જેથી પક્ષી તેનાથી ટકરાય નહીં."

"બર્ડગાર્ડ એ એક અરીસા જેવું સાધન છે, જેને પવનચક્કીના થાંભલા પર મૂકવામાં આવે છે. તેનાથી પ્રકાશનું પરાવર્તન થાય છે અને પક્ષી તેનાથી દૂર રહે છે. ઘણી જગ્યાએ આ નિયમનું પાલન થતું નથી."

નખત્રાણા તાલુકામાં રોહા સુમરી વિસ્તારમાં મોર અને ઢેલનાં મૃત્યુ સામાન્ય થઈ ગયાં છે. રોહાની... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કચ્છમાં મોર માટે પવનચક્કી 'મોતનું કારણ' કેમ બની રહી છે?


"કોંગ્રેસમાં એવું નથી કે બધાને રાહુલ ગાંધી અને સોનિયા ગાંધી માટે પ્રેમ છે."

જો ચૂંટણી થશે તો પણ તેઓ બહુમતીથી કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાઈ આવશે.

પક્ષના અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાહુલ ગાંધી નહેરુ-ગાંધી પરિવારની પાંચમી પેઢીના સભ્ય હશે, જે ભારતનાં સૌથી જૂના રાજકીય પક્ષનું સુકાન સંભાળશે.

કોંગ્રેસનું પરિવારવાદનું આ માળખું માત્ર રાષ્ટ્રીય સ્તરે જ નહીં, રાજ્ય સ્તરે પણ છે.  ગુજરાતમાં પણ કોંગ્રેસના ત્રણ મુખ્યમંત્રીઓના પુત્રો હાલ પક્ષના રાજ્ય એકમના મુખ્ય નેતાઓ છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

માધવસિંહ સોલંકીના પુત્ર ભરતસિંહ સોલંકી હાલ ગુજરાતના કોંગ્રેસ એકમના પ્રમુખ છે. ચીમનભાઈ પટેલના પુત્ર સિદ્ધાર્થ પટેલ પણ ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ રહી ચૂક્યા છે.

અમરસિંહ ચૌધરીના પુત્ર ડૉ. તુષાર ચૌધરી પણ કોંગ્રેસના વડપણ હેઠળની યુપીએ સરકારમાં કેંદ્રીય મંત્રી હતા.

પરિવારવાદ કોંગ્રેસની ટીકાનું કારણ?

કોંગ્રેસના વિરોધી પક્ષો માટે પરિવારવાદ એ મહત્ત્વનો મુદ્દો રહે છે. કોંગ્રેસને પણ તેની ટીકાનો સામનો કરવો પડે છે.

આમ છતાં કોંગ્રેસ પક્ષ આ માળખામાંથી બહાર કેમ નથી નીકળી શકતો, તે વિશે વાત કરતા સામાજિક રાજકીય બાબતોના વિશ્લેષક પ્રો. ઘનશ્યામ શાહે કહ્યું, "કોંગ્રેસમાં એવું નથી કે બધાંને રાહુલ ગાંધી અને સોનિયા ગાંધી માટે પ્રેમ છે."

એમણે વધુમાં કહ્યું, "પક્ષમાં પણ બધા એવું નથી માનતા કે એમનામાં દૃષ્ટી છે. પણ બધા એવું ચોક્કસ માને છે કે એ નહીં હોય તો બધા અંદરોઅંદર લડીને પક્ષમાં અનેક ટુકડા કરી નાખશે.”

“મને તો આ જ એકમાત્ર કારણ લાગે છે કે, કોંગ્રેસમાં પરિવારવાદ ચાલે છે."

તેમણે જણાવ્યું "એ પણ શક્ય છે, જ્યારે રાહુલ ગાંધી કે સોનિયા ગાંધી ન હોય તો પક્ષમાં નેતા કોણ બને એ વાત પર લડાઈ થાય.”

‘પરિવાર વિના કોંગ્રેસ તૂટી જાય’

જો આ પરિવારને ત્યાગી દેવામાં આવે તો, કદાચ કોંગ્રેસ જરા તૂટી પણ જાય તો પણ એ કોંગ્રેસ માટે સારું છે

પ્રો. શાહે કહ્યું, “હું વ્યક્તિગત રીતે એવું માનું છું કે, જો આ પરિવારને ત્યાગી દેવામાં આવે તો, કદાચ કોંગ્રેસ જરા તૂટી પણ જાય. છતાંય એ કોંગ્રેસ માટે સારું છે."

"કોંગ્રેસ માટે કે સમાજની કોઈપણ સંસ્થામાં આવી મુશ્કેલીઓ આવે અને તેનાથી ડરીને તમે ભાગો તો તમારો વિકાસ નથી થઈ શકતો.

“હાલ કોંગ્રેસમાં બધા અત્યારે જે થઈ રહ્યું છે, તે કોંગ્રેસને માત્ર જાળવી રાખવા માટે છે, તેના વિકાસ માટે નથી.”

પ્રો. શાહે કહ્યું, "હાલમાં રાહુલને પક્ષનું સૂકાન... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કોંગ્રેસમાં પરિવારવાદ પરંપરા છે કે મજબૂરી?


"કૌરવોની જેમ ભાજપ અને આરએસએસનું કામ પણ સત્તા માટે લડવાનું છે, પાંડવોની જેમ કોંગ્રેસ સત્ય માટે લડી રહી છે."

કોંગ્રેસનાં 84માં મહાઅઘિવેશનમાં રાહુલ ગાંધીએ રાજનૈતિક જંગને મહાભારત કાળ સાથે કંઈક આ રીતે જોડ્યો હતો.

પછી શું, ભાજપ તરફથી પલટવાર થવાનો જ હતો. નિર્મલા સીતારમણે વળતો પ્રહાર કરતાં કહ્યું કે જે લોકો રામનું અસ્તિત્વ સ્વીકાર નથી કરતા, તેઓ ખુદને પાંડવોનાં રૂપમાં રજૂ કરી રહ્યા છે.

રાહુલને કેમ મહાભારત યાદ આવ્યું?

પરંતુ સવાલ એ છે કે રાહુલ ગાંધીએ મહાભારતનો ઉલ્લેખ કેમ કર્યો? શું તેનું કોઈ ખાસ કારણ છે કે પછી તે પોતાના માટે સકારાત્મક અને ભાજપ માટે નકારાત્મક જુમલો શોધતા હતા.

વરિષ્ઠ પત્રકાર નીરજા ચૌધરીએ બીબીસીને કહ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ જે ઉદાહરણ આપ્યું તે પણ હિંદુ પૌરાણિક કથાનું જ છે. તેમણે મંદિરનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો. એમ પણ કહ્યું કે તેમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભગવાન દરેક જગ્યાએ છે.

તેમણે કહ્યું, "સોનિયા ગાંધીએ પણ કહ્યું કે અમને મુસ્લિમ પાર્ટીના રૂપમાં રજૂ કરવામાં આવે છે. મને લાગે છે કે કૌરવો-પાંડવોવાળો કિસ્સો પણ આ રણનીતિનો જ એક ભાગ છે."

બંને રાજકીય પક્ષોની પોતપોતાની દલીલો છે. પરંતુ મહાભારતનો ઉલ્લેખ થતાંની સાથે જ બધાના મનમાં એક સવાલ આવ્યો કે રાહુલ ગાંધી વર્તમાન રાજકીય મહાભારતમાં પાંડવ દેખાવા માગે છે તો શું તે શક્ય છે ખરું?

એવી કઈ ચીજ છે જે રાહુલ ગાંધીને પાંડવો, કૌરવો કે મહાભારત કાળનાં બીજાં પાત્રો શીખવી શકે છે.

સકારાત્મક રાજનીતિ

મહાભારતે શીખવાડ્યું છે કે કોઈને જળમૂળથી ઉખેડી નાખવાની ઇચ્છા જ પોતાના માટે ખતરો બની શકે છે. કૌરવોએ આવું જ ઇચ્છ્યું અને તેમના હાલ શું થયા. રાહુલ ગાંધી અને કોંગ્રેસે જલદી જ આમાંથી શીખી લેવું જોઈએ. ભૂતકાળમાં પણ તેઓ આનું નુકસાન ઉઠાવી ચૂક્યા છે.

પહેલાં ગુજરાત અને પછી લોકસભાની ચૂંટણીમાં સોનિયા ગાંધી અને કોંગ્રેસના બીજા નેતાઓએ નરેન્દ્ર મોદી પર વ્યક્તિગત હુમલાઓ કર્યા હતા. તેનો ફાયદો થવાને બદલે તેમને નુકસાન થયું.

એવામાં વ્યક્તિ આધારિત નકારાત્મક રાજનીતિથી વધારે સારું એ હશે કે રાહુલ ગાંધી ભાજપ સરકારની નિષ્ફળતાઓને રેખાંકિત કરે, પરંતુ સાથે એ પણ બતાવે કે તેમની પાસે પરિસ્થિતિ બદલવા માટે અન્ય કયા વિકલ્પો છે.

યે દોસ્તી હમ નહીં તોડેંગે

મહાભારતમાં કૃષ્ણ-અર્જુન હોય કે પછી દુર્યોધન-કર્ણ, મિત્રતાનાં ઉત્તમ ઉદાહરણો મળતાં રહ્યાં છે.

આવી જ રીતે કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધીએ પણ મિત્રતાનું મહત્ત્વ સમજવું... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'પાંડવ' બનેલા રાહુલ ગાંધી મહાભારતમાંથી શું શીખી શકે છે?


"ગરબામાં ભાગ લેવાનો મને ખૂબ જ શોખ છે. મને પણ મન થાય છે કે હું સુંદર ચણિયા-ચોળી પહેરીને મારી બહેનપણીઓ સાથે દાંડિયા રમવા જઉં, પણ હું જઈ શકતી નથી."

"સમસ્યા એ છે મારા પિતા ધર્મના નામે મને નવરાત્રીમાં ભાગ લેવા દેતા નથી. આ માત્ર મારી જ નહીં સમાજની અનેક છોકરીઓની પીડા છે અને સમાજ અમારા જેવી છોકરીઓને પોતાના માટે અવાજ ઉઠાવવા દેતો નથી. એટલે અમારે ચૂપચાપ ઘરે બેસીને લોકોની વાત માની લેવી પડે છે."

આ શબ્દો છે ગુજરાતના જસદણ ગામમાં રહેતાં રેશ્મા કથિરીના,  અને મુદ્દો છે ગરબામાં ભાગ લેવાનો.

આજે ગુજરાત સહિત દેશ જ નહીં, દુનિયાના કેટલાક ખૂણામાં પણ નવરાત્રીની ધૂમ જોવા મળી રહી છે.

હિંદુઓ દ્વારા દેવીઓની આરાધના માટે નવરાત્રી ઉજવવામાં આવે છે. અનેક મુસ્લિમ પરિવારો તેમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લે છે, પરંતુ કેટલાક પરિવારો આ તહેવારમાં ભાગ લેવાથી દૂર રહે છે.

બીજી તરફ, પોતાની બહેનપણીઓને ગરબા ગાતા જોઈને ઘણી મુસ્લિમ છોકરીઓને પણ ગરબામાં ભાગ લેવાનું મન થાય છે, પણ પરિવાર અને સમાજના દબાણના કારણે તેમણે પોતાનું મન મારી બેસી રહેવું પડે છે.

આવી જ કેટલીક છોકરીઓ સાથે બીબીસી ગુજરાતીએ વાતચીત કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પોતાની વાત સમજાવતાં રેશ્મા કહે છે, "અમારા સમાજમાં ઘણી એવી છોકરીઓ છે કે જેઓ અસહાય છે. પોતાને ધર્મના આગેવાન ગણાવતા લોકો અમારાં જેવી છોકરીઓની નાની એવી ખુશી માટે પણ કોઈ પગલાં લેતાં નથી."

"તેઓ માત્ર સારા અને ખરાબ વચ્ચેનો ખોટો તફાવત સમજાવે છે. જો તેમની વાત માનવામાં ન આવે તો, માત્ર એક કામ કરે છે. ફતવો કાઢી દે છે. હું જાણવા માગું છું કે સમસ્યા શું છે? શું હું ગરબા ગાવા જઉં તે  ખરાબ વસ્તુ છે?"

"સમય બદલાઈ રહ્યો છે. સમાજનો પણ શિક્ષણ સહિત દરેક ક્ષેત્રે વિકાસ થઈ રહ્યો છે. પણ સમાજમાં હજુ પણ કેટલાક લોકો છે જેઓ જૂના જમાનાની રૂઢિચુસ્ત વિચારધારા સાથે જ ચાલી રહ્યા છે. જેના કારણે અમારા જેવી છોકરીઓ પીડાઈ રહી છે."

"મારા જેવી જ ઘણી મારી બહેનપણીઓ પણ છે કે જે વર્ષોથી આ પ્રકારની નાની-નાની ખુશીઓ માટે સવાલ કરી રહી છે, પણ હજુ સુધી તેમને કોઈ જવાબ મળ્યો નથી કે જેની મદદથી તેઓ પોતાના જીવનમાં પોતાની મરજીથી કંઈ કરી શકે."

'મુસ્લિમના ઇમાન પર ખતરો'

જ્યારે આ મામલે મુસ્લિમ સમાજના મૌલાના (ધાર્મિક ગુરૂ) સાજીદ મેમણ સાથે વાત કરવામાં આવી તો તેમણે જણાવ્યું કે ગરબામાં જવું એ ઇસ્લામની ધર્મ વિરુદ્ધ છે.

સાજીદ મેમણ જણાવે છે, "ગરબા ગાવા એ હિંદુ દેવીની પૂજા કરવા સમાન છે અને તેનાથી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'નિકાહમાં ગરબે ઘૂમવું ધર્મ વિરુદ્ધ નહીં, તો નવરાત્રી દરમિયાન કેમ?'


"ઘરેથી કામ કરવાનું મુશ્કેલ હોય છે, પરંતુ મને લાગે છે કે હવે હું ટેવાઈ ગઈ છું."

શાહે પોતાના ઘરના એક ખૂણામાં નાનકડી ઑફિસ બનાવી લીધી છે, જ્યાં અલાયદું ડેસ્ક, પ્રિન્ટર અને ઇન્ટરનેટ કનૅક્શન છે.

પૂર્વી કહે છે કે સ્થિતિ થોડી વધુ સામાન્ય થશે એટલે તેઓ કૉ-વર્કિંગ સ્પેસમાંથી કામ કરવાનું શરૂ કરી દેશે.

"ખૂબ જ દૂર હોવાથી હું ફરી ઑફિસે નહીં જઉં, સાથે જ હું ઘરેથી પણ કામ કરવા નથી માગતી. વધુ સારી રીતે કામકાજ કરવા જગ્યા બદલવાની જરૂર છે."

કોરોના વાઇરસ બાદ હવે આપણા કામ કરવાની રીત કેટલી બદલાઈ જશે?

ઘરેથી કામકાજ

બ્રાન્ડ કન્સલ્ટન્ટ તરીકે કામ કરતા હરીશ બીજુરના કહે છે, "મોટી ઑફિસો નાની થવા લાગી છે. લોકો પ્યૂન જેવા લોકોની મદદ વિના ચલાવતા શીખી રહ્યા છે, જે અનેક લોકોના ઇગોમાં મોટું પરિવર્તન લાવશે."

લૉકડાઉનને કારણે લોકો ઘરમાં રહેવા મજબૂર બની ગયા છે.

હરીશ કહે છે, "હવે લોકોએ વ્યક્તિગત વપરાશ માટે અને કામકાજ માટે એમ બે મોબાઇલ રાખવા પડશે. લોકોને મોટાં ઘરની જરૂર પડશે, જેમાં ઑફિસકામ માટેની અલગ જગ્યા હશે. પ્રિન્ટર તથા અન્ય ઑફિસ સામગ્રીની માગ વધશે અને આ જ આપણું નવું રાબેતા મુજબનું જીવન બની રહેશે."

ગોદરેજ ઇન્ટિરિયોના સમીર જોશીના કહેવા પ્રમાણે, ભારતીય ઘરો નાના હોય છે અને તેમાં ઑફિસ માટેની અલગ જગ્યા જેટલી મોકળાશ નથી હોતી.

તેઓ કહે છે, "અમારી વેબસાઇટ ઉપર ખુરશીને લગતા સર્ચમાં 140 ટકાનો ઉછાળ જોવાયો છે. આ સિવાય વર્કટેબલની માગ પણ વધી છે."

આથી ગોદરેજે તેના હોમ ફર્નિચરની સાથે ફૉલ્ડેબલ ચેર, ફૉલ્ડેબલ ડેસ્ક, કમ્પ્યૂટર ટેબલ તથા સ્ટડી ટેબલનો પ્રચાર વધારી દીધો છે.

નિષ્ણાતોના કહેવા પ્રમાણે, ઘરેથી કામ કરવાની વ્યવસ્થા માત્ર કર્મચારી માટે જ નહીં, પરંતુ ઍમ્પ્યલૉયર માટે પણ પડકારજનક સ્થિતિ ઊભી કરે છે.

સિક્યૉરિટી સર્વિસ કંપની 'સિક્યુરટૅક' ના સહ-સંસ્થાપક પંકિત દેસાઈના કહેવા પ્રમાણે :

"સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે કર્મચારી કોઈપણ જાતની દખલની ચિંતા કર્યા વગર સૅન્સિટિવ કામગીરી કરી શકે છે. કોઈનું નિર્દોષ ડોકિયું કે એક જ સિસ્ટમમાંથી ઇન્ટરનેટનું બ્રાઉઝિંગ પણ થતું હોય. જ્યારે તમે બીજા કોઈના ડેટા સાથે કામ કરી રહ્યા હો, ત્યારે તમારે વિશેષ સતર્કતા રાખવી પડે."

ફેસબુક તથા ટી.સી.એસ. (ટાટા કન્સલ્ટન્ટસી સર્વિસ)એ પોતાની ઑફિસમાં 30-50 ટકા કરતાં વધુ સ્ટાફની જરૂર ન પડે તે પ્રકારની યોજના ઉપર કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. એક વખત માળખાકીય સુવિધા ઊભી થઈ જશે એટલે આગામી ત્રણથી પાંચ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કોરોના વાઇરસ : કેટલી બદલાશે ઑફિસ અને કામકાજની પદ્ધતિ?


"ચૂંટણીનું પરિણામ આવે એ પહેલાં ગઈકાલે એનું અવસાન થયું અને એની લોકોની સેવા કરવાની ઈચ્છા અધૂરી રહી ગઈ."

આ શબ્દો છે અપક્ષ ચૂંટણી લડીને વિજય મેળવનારાં લીલાબહેન ઠાકોરના પતિ વિક્રમભાઈ ઠાકોરના. લીલાબહેને સાણંદ તાલુકા પંચાયતની પીંપણ બેઠક અપક્ષ ઉમેદવાદર તરીકે જીતી લીધી છે. પીંપણ બેઠક પર લીલાબહેનને 2163 મતો મળ્યા છે.

જોકે, વિજયની જાણ થાય એ પહેલાં જ તેમનું મૃત્યુ થયું છે.

સામાજિક કાર્યકર લીલાબહેન

સાણંદના સોયલા ગામનાં લીલાબહેન છેલ્લાં 12 વર્ષથી સામાજિક કાર્યો કરતાં હતાં. જાહેર જીવન ઉપરાંત તેઓ ઘરે પતિને ખેતી અને પશુપાલનમાં પણ મદદ કરતાં હતાં.

લીલાબહેન અને વિક્રમભાઈ દ્વારા કરાતાં સામાજિક કાર્યો થકી આસાપાસના પંથકમાં બન્નેનું નામ પણ થઈ ગયું હતું. સમય જતા લીલાબહેન ભાજપમાં જોડાયાં હતાં. સાણંદ તાલુકા પંયાયતની પીંપળ બેઠક પર તેમણે બે વખતે ભાજપમાંથી ટિકિટ મેળવવા પ્રયાસ કર્યો હતો પણ તેમને ટિકિટ મળી નહોતી. જેને પગલે તેઓએ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે આ વખતની ચૂંટણીમાં ઝંપલાવ્યું હતું.

વિક્રમભાઈ ઠાકોર જણાવે છે, "નાનીનાની સમસ્યા માટે અમારે ગાંધીનગર કે અમદાવાદ જવું પડતું હતું. એટલે ગામના લોકો અમને આગ્રહ કરતા હતા કે બહેનને ચૂંટણીમાં ઊભા રાખો. સત્તામાં હશે તો ગામનાં સેવાકાર્યો સારી રીતે થશે."

"અમારા ગામમાં ઠાકોર, દરબાર, પટેલ, દલિત, કોળી, દેવીપૂજક સહતિ તમામ સમાજના આગેવાનોએ અમારી ઘરે આવીને મારી પત્નીને ચૂંટણી લડવા માટે કહ્યું હતું. મારી ઇચ્છા નહોતી પણ ગામના લોકોનો આગ્રહ જોઈને એણે અપક્ષ તરીકે ચૂંટણી લડી."

ગામના લોકો શું કહે છે?

પીંપણ ગામ વિક્રમભાઈના ગામ સોયલાથી 17 કિલોમિટરના અંતરે આવેલું છે. વિક્રમભાઈ જણાવે છે, "અમે પ્રચાર કરવા નીકળતાં ત્યારે લોકો અમને કહેતા કે તમારે પ્રચાર કરવાની જરૂર નથી. તમે ઘેર જતા રહો. લોકો અમારી સાથે જોડાતા હતા."

"ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન મારાં પત્નીને સામાન્ય ઉધરસ થઈ હતી. રવિવારે રાત્રે અમે સાથે જમ્યાં હતાં. ગઈ કાલે સવારે ઊઠીને તેમણે નાસ્તો બનાવ્યો અને થોડી વાર બાદ તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું. હું ઘરે જ છું. પીંપણ બેઠક પરથી તેઓ જીતી ગયા હોવાની મને જાણ થઈ છે."

લીલાબહેનના મૃત્યુના પગલે સોયલા ગામના લોકો આઘાતમાં છે. ગામમાં રહેતા જશાજી ઠાકોર જણાવે છે, "લીલાબહેનને બાળકો અને બહેનો માટે વિશેષ પ્રેમ હતો. કોઈ પણ જાતના ભેદભાવ વગર તેઓ બાળકોને પ્રેમ કરતાં હતાં. સમગ્ર પંથકમાં તેઓ લોકપ્રિય હતાં. એટલે જ અમે તેમને આગ્રહ કરીને ચૂંટણી લડાવી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

સાણંદ : એ બદનસીબ ઉમેદવાર જેઓ પોતાની જીત ન જોઈ શક્યાં


"જમીનનું સોઇલ ટેસ્ટિંગ કરાવ્યું તો નિષ્ણાતોએ સલાહ આપી કે તમે ખારેક કે દાડમના પાક તરફ વળો."

"10 વર્ષ અગાઉ અમે જોખમ લીધું. શરૂઆતમાં પાંચ એકરમાં ઇઝરાયલી ટેકનૉલૉજીની મદદથી ખારેક વાવી અને પાંચ વર્ષમાં જ અમને સફળતા મળી ગઈ. આજે અમારા વિસ્તારમાં લગભગ 500 હેક્ટરમાં ખારેકનું વાવેતર હશે."

માંડવી તાલુકાના જનકપુર ગામના યુવાન ખેડૂત વિવેક ધોળુ આ શબ્દોમાં અહીંની બાગાયતી ખેતીનું ચિત્ર રજૂ કરે છે.

ઍગ્રિકલ્ચર એન્જિનિયરિંગમાં ડિપ્લોમા કર્યા પછી ખેતીમાં પ્રયોગ કરનારા વિવેકને ત્રણ વર્ષ પહેલાં ખારેકનો પહેલો ફાલ મળ્યો.

તેમના જેવા બીજા સેંકડો ખેડૂતો કચ્છના જુદાજુદા વિસ્તારોમાં પોતાની ક્ષમતા અને આવડત પ્રમાણે બાગાયતી ખેતી કરી રહ્યા છે.

સૂકાભટ કચ્છમાં આજે 58,000 હેક્ટરમાં ખારેક, કેરી, દાડમ, ડ્રેગન ફ્રૂટ, લીંબુ, ચીકુ, નાળિયર, જામફળ, જાંબુ, બોર સહિતના પાક લેવાય છે અને લાખો રૂપિયા રળાય છે.

અમુક ખેડૂતો લિચી, સ્ટ્રોબૅરી અને કૅલિફોર્નિયન બદામમાં પણ પ્રયોગ કરી રહ્યા છે.

ચોક્કસ પાકને માફક આવતા કચ્છના હવામાન, પાણી ઉપરાંત જોખમ લેવાની તૈયારી, યોગ્ય માર્ગદર્શન અને તાલીમ દ્વારા આ સિદ્ધિ મેળવી શકાઈ છે.

વિવેક કહે છે કે વાવેતરની શરૂઆત કરતી વખતે રોપા માટે 50 ટકા સુધી સરકારી સબસિડી મળી હતી, પરંતુ માર્ગ આસાન ન હતો.

તેઓ કહે છે, "તે સમયે ખારેકના રોપાનો ભાવ 2,500 રૂપિયા ચાલતો હતો જે આજે 3,800ની આસપાસ ચાલે છે. અમારે જોખમ લેવું પડે તેમ હતું કારણ કે રોકડિયા પાકનું વાવેતર બંધ કરીને અમે ઇન્વેસ્ટમૅન્ટ કરી રહ્યા હતા અને ત્યાર પછી ત્રણ વર્ષ સુધી બેસી રહેવું પડ્યું. તાજેતરમાં અમે છઠ્ઠો ફાલ ઉતાર્યો છે."

વિયેતનામનું ડ્રેગન કચ્છમાં ખિલ્યું

ગાંધીધામ નજીક મીઠી રોહરમાં યુવા ખેડૂત  મયંક સંઘવીએ ડ્રૅગન ફ્રૂટના વાવેતરમાં જ્વલંત સફળતા મેળવી છે.

તેઓ કહે છે, "ડ્રેગન ફ્રૂટ ભારતમાં આયાત કરવું પડતું હતું અને તેના ભાવ ઘણા ઊંચા હતા તેથી અમને કચ્છમાં જ આ ફ્રૂટની ખેતી કરવાનો વિચાર આવ્યો. 2014માં અમે તેની શરૂઆત કરી ત્યારે ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 25,000 ટન ડ્રેગન ફ્રૂટની આયાત થતી હતી."

ડ્રેગન ફ્રૂટ મુખ્યત્વે શ્રીલંકા અને વિયેતનામમાં થાય છે.

દુબઈથી માર્કેટિંગમાં એમબીએની ડિગ્રી મેળવ્યા બાદ સ્વદેશ આવેલા મયંક સંઘવીને ડ્રેગન ફ્રૂટ ઉગાડવામાં 14 મહિનામાં સફળતા મળી અને 2015માં તેઓ પ્રથમ પાક લઈ શક્યા.

આ માટે તેમણે મોટા ભાગની માહિતી ગૂગલ પરથી સર્ચ કરીને અને વિયેતનામ સ્થિત... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

સૂકાભટ કચ્છમાં ખેડૂતો લાખો રૂપિયાની કમાણી કેવી રીતે કરી રહ્યા છે?


"જયા જેટલીને હિંમત મળે-જે તેમને પ્રેમ કરતાં હતાં અને જેમણે તેમનો ખ્યાલ રાખ્યો જયારે તેમના પરિવાર સહિત બાકીના તેમને છોડીને જતા રહ્યાં."

"જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ, જેમના બંધના એક આહ્વાનથી આખી ભારતીય રેલવેનું કામ ઠપ્પ થઈ જતું હતું, એ નથી રહ્યા. આ સમયમાં હું, લાંબા સમય સુધી તેમના મિત્ર રહેલાં જયા જેટલી વિશે વિચારી રહી છું."

ભૂતપૂર્વ રક્ષા મંત્રી જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના અવસાન ઉપર ટ્વીટર ઉપર આ શોક સંદેશ જયા જેટલીને લખવામાં આવી રહ્યા છે.

પત્રકાર પણ જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના અંતિમ સંસ્કારની જાણકારી સમતા પાર્ટીના પૂર્વ અધ્યક્ષ જયા જેટલી પાસેથી જ માંગતા હતા.

જયા જેટલી, જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ સાથેના પોતાના સંબંધને દોસ્તીનું નામ જ આપતા આવ્યા છે. એ અલગ વાત છે કે તેઓ ઘણાં વર્ષો તેમની સાથે તેમના ઘરમાં જ રહ્યાં, જેને સાદી ભાષામાં 'લિવ-ઇન રિલેશનશિપ' એવું નામ આપવામાં આવ્યું છે.

પરંતુ સામાન્ય જનતાએ આ નેતાઓને 'લિવ-ઇન રિલેશનશિપ'માં હોવાને લીધે નકાર્યા નહોતા, ના તો આ નેતાઓએ આ સચ્ચાઈને ક્યારેય છુપાવી.

'સંબંધમાં રોમાન્સનું તત્ત્વ બિલકુલ નહોતું'

બીબીસી સંવાદદાતા રેહાન ફઝલ સાથે વાતચીતમાં એક વાર જયા જેટલીએ આ સંબંધને કંઈક આવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કર્યો હતો :

"ઘણા પ્રકારના મિત્રો હોય છે અને દોસ્તીના પણ ઘણા સ્તર હોય છે."

"મહિલાઓને એક પ્રકારના બૌદ્ધિક સન્માનની બહુ જ જરૂર હોય છે. આપણા પુરુષ પ્રધાન સમાજના મોટા ભાગના લોકો વિચારે છે કે મહિલાઓ નબળા દિમાગ અને શરીરની હોય છે."

"જ્યોર્જ અતુલ્ય વ્યક્તિ હતી, જેમણે મને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે મહિલાઓની પણ રાજકીય વિચારધારા હોઈ શકે છે."

રાજકીય કામકાજને લીધે શરૂ થયેલી આ મિત્રતા સમયની સાથે ગાઢ બની.

જ્યારે જયા અને તેમના પતિ અશોક જેટલી અલગ થઈ ગયા અને જ્યોર્જ તેમનાં પત્ની લૈલા કબીરથી અલગ થઈ ગયા, ત્યારે 1980ના દશકામાં જયા જ્યોર્જની સાથે રહેવા લાગ્યાં.

જયાએ કહ્યું તેમના સંબંધમાં 'રોમાન્સનું તત્ત્વ બિલકુલ નહોતું' પરંતુ લોકો ઘણી વાતો કરતા હતા.

ત્યારે જ્યોર્જ તેમને કહેતા હતા કે રાજનીતિ ફૂલોની પથારી નથી, એટલે રાહ ના જુઓ કે કોઈ તમારી પથારી સરખી કરશે.

જ્યોર્જની સાથે રહેવાનો તેમનો પોતાનો નિર્ણય હતો. જયા કહે છે કે જ્યોર્જે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે બહુ મુશ્કેલ લાગવા લાગે, તો છોડીને જવા માટે આઝાદ છે. ત્યારનું વાતાવરણ આજ જેવું નહોતું

આજથી 30 વર્ષ પહેલાં, જ્યારે 'લિવ-ઇન રિલેશનશિપ' વિશે ના તો ખુલ્લી ચર્ચા હતી, ના ખુલ્લા વિચારો અને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝનું અવસાન, જયા જેટલીને લોકોએ મોકલ્યા શોક સંદેશ : બ્લૉગ


"જયારે અહીં આવીને તેણે બૅન્કમાં પાસબુક આપી ત્યારે ખબર પડી કે તેના ખાતામાં મનરેગાના પૈસા જમા થયા છે અને ઉપડી પણ ગયા છે."

આ શબ્દો છે બોટાદના લખણા ગામના જેસંગભાઈ ડાભીના. જેસંગભાઈ ડાભીએ આ અંગે ઍન્ટિ-કરપ્શન બ્યૂરોમાં ફરિયાદ પણ કરી છે.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મારી દીકરી ધર્મિષ્ઠાનાં લગ્ન થઈ ગયાં છે અને તે ઉજાળવાવ ગામમાં રહે છે."

"તેનાં લગ્ન થયા પછી અમે તેનું નામ રાશન કાર્ડ અને ચૂંટણી કાર્ડમાંથી કઢાવી દીધું હતું અને મારો દીકરો દસમાની પરીક્ષા માટે એના ઘરે ગયો હતો."

"જયારે એ ગામ પાછો આવ્યો ત્યારે એની પાસે એને મુસાફરી પૂરતા પૈસા રાખ્યા હતા અને બાકીના પૈસા બૅન્કમાં જમા કરાવ્યા હતા."

"લખણા આવીને તેણે બૅન્કમાં પાસબુક ભરાવી ત્યારે ખબર પડી કે એના ખાતામાં મનરેગાના પૈસા જમા થયા હતા અને પછી તે ઊપડી પણ ગયા છે. તેમે જીવનમાં કોઈ દિવસ મનરેગામાં કામ નથી કર્યું"

કામ નથી કર્યું અને બૅન્કખાતામાં પૈસા જમા થયા

આવું જ બન્યું છે બનાસકાંઠાના બાલુન્દ્રા ગામમાં રહેતા રામભાઈ રબારી નામના 11 વર્ષના છોકરા સાથે.

બનાસકાંઠાના એસ.પી. તરુણ દુગ્ગલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે અહીંથી અમને ખોટા ફોટા સાથેનાં 16 નકલી જોબકાર્ડ મળ્યાં છે એમાં એક 11 વર્ષના છોકરા રામા રબારીનું જોબકાર્ડ મળ્યું છે.

દુગ્ગલ કહે છે, "છોકરો સગીર છે અને એને મનરેગામાં કામ નથી કર્યું છતાં એના ખાતામાં પૈસા જમા થઈને ઉપડી ગયા છે."

"અમારી તપાસમાં આ બહાર આવ્યું છે અને હજુ રદ થયેલાં 226 જોબકાર્ડમાં કેવી ગેરરીતિ થઈ છે એની તપાસ ચાલુ છે."

પાછલા અમુક દિવસોમાં ગુજરાતનો બનાસકાંઠા જિલ્લો મનરેગા એટલે કે મહાત્મા ગાંધી નેશનલ રૂરલ ઍમ્પ્લૉયમૅન્ટ ઍક્ટના અમલીકરણમાં થઈ રહેલા કથિત ભ્રષ્ટાચારને લઈને સતત ચર્ચામાં રહ્યો.

ગરીબોના કલ્યાણાર્થે રચાયેલ આ યોજનાનો લાભ જરૂરિયાતમંદોને ન મળી રહ્યો હોવાની રાવ ઊઠી છે.

સંપૂર્ણ પારદર્શક અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટેના તંત્રના પ્રયત્નો હાલ તેના પર લગાવાઈ રહેલા આરોપોને કારણે માત્ર પોકળ વાતો સાબિત થઈ રહ્યા હોવાનું સ્થાનિકો જણાવે છે.

હવે અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે આખરે બધી માહિતી ઑનલાઇન પ્રાપ્ત હોવા છતાં આ યોજનામાં ભ્રષ્ટાચાર કઈ રીતે આચરાતો હશે?

ગ્રામીણ ગરીબોને રોજગારી આપતી યોજના મનરેગા

મનરેગાએ બંધારણમાં આલેખાયેલ 'કામ કરવાના અધિકાર'નું મૂર્ત સ્વરૂપ કહી શકાય.

કૉંગ્રેસના વડપણવાળી UPA સરકારમાં વર્ષ 2005માં આ બિલ પાસ કરાયું હતું. જેનો... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ગુજરાતમાં મનરેગાનું એવું કથિત કૌભાંડ જેમાં મૃતકોના નામે પૈસા જમા થયા


"જે બેડરૂમને નાનપણથી તમે માતાપિતાના બેડરૂમ તરીકે ઓળખતા હોવ તેમાં રહેનાર વ્યક્તિમાંથી કોઈ એક બદલી જાય તો કેટલું ખરાબ લાગે."

"ધીરે ધીરે તમે આનાથી ટેવાઈ જાવ છો. પછી કંઈ પણ નવું લાગતું નથી."

અકાંક્ષાએ કોઈ બીજા મહિલાને તેમની માતા તરીકે પસંદ કર્યાં છે, તેઓ હવે આ મહિલા સાથે ખુશ પણ છે. જોકે, આ નવા સંબંધનો સ્વીકાર તેમના માટે ખૂબ પડકારજનક હતો. "

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, બધાનો અનુભવ એક સરખો ન હોઈ શકે. કૉફી વિથ કરનમાં તાજેતરમાં જ આવેલાં સૈફ અલી ખાન અને પ્રથમ પત્ની અમૃતા સિંહનાં દીકરી સારા અલી ખાનની વાતો અને યાદો અકાંક્ષાથી થોડી જુદી છે.

સૈફને અબ્બા કહીને સંબોધતી સારા, કરીનાને નાની મા કહીને સંબોધતી નથી.

તેમના મતે જે દિવસે તેઓ કરીનાને નાની મા કહીને બોલાવશે તેમની મુશ્કેલી દૂર થઈ જશે.

તેમનું સ્વપ્ન છે એક દિવસ તેઓ કરીના સાથે શૉપિંગ કરવા જાય, પરંતુ શું સાવકા સંબંધો આટલા સુમેળભર્યા હોઈ શકે?

આના વિશે સારાએ કહ્યું, "અબ્બા અને કરીનાનું લગ્ન હતું. મારા માતાએ જાતે મને તૈયાર કરી હતી અને અમે લગ્નમાં ગયાં હતાં."

તેમનાં માતાપિતાના છૂટાછેડા હોય કે પછી તેમના પિતાનું કરીના સાથે લગ્ન. સારાના મતે જે કંઈ પણ થયું તે સારું થયું છે.

"જે જ્યાં છે ત્યાં અમે સૌ ખુશ છીએ."

વાતચીતના આ કાર્યક્રમમાં સારાએ જે પ્રકારની વાતો કરી આ પ્રકારની જ વાતો ફરહાન અખ્તર અને ઝોયા અખ્તરે પણ અગાઉ કરી હતી.

ઝોયા-ફરહાન અને શબાના આઝમીના સંબંધો પણ કંઈક આવા જ છે.

શબાના, જાવેદ અખ્તરનાં બીજા પત્ની છે. ફરહાન-ઝોયા આગલાં પત્ની હની ઈરાનીના સંતાનો છે.

ફરહાને આ કાર્યક્રમમાં કહ્યું હતું કે શરૂઆતમાં તેમને પોતાના પિતાથી ખૂબ જ ફરિયાદો હતી.

જોકે, આગળ જતા શબાના સાથે તેમના સંબંધો ખૂબ જ સુમેળભર્યા થઈ ગયા.

ફરહાન આ તમામ વાતનો વધારે શ્રેય શબાનાને આપે છે. કારણ કે તેમણે ક્યારેય અસહજ અનુભવ થવા દીધો નહોતો.

આ પ્રકારના સંબંધોનો સ્વીકાર સરળ હોય છે?

રિલેશનશિપ ઍક્સપર્ટ નિશા ખન્નાના મતે આ પ્રકારના સંબંધોનો સહેલાઈથી સ્વીકાર થઈ શકતો નથી.

કોઈ પણ બાળક માટે પોતાની જૂની યાદો અને લાગણીઓને કોરાણે મૂકીને નવા સંબંધોમાં જોડાવું મુશ્કેલ હોય છે.

દિલ્હીમાં અભ્યાસ કરી રહેલા અનુરાગ આ પ્રકારના અનુભવમાંથી પસાર થઈ ગયા છે. તેમના મતે નવા સંબંધોનો સ્વીકાર સરળ હોતો નથી.

અનુરાગ સાતમાં ધોરણમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમનાં માતાનું મૃત્યુ થયું હતું.

ત્રણ ભાઈઓમાં સૌથી મોટા અનુરાગ કહે છે કે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

માતાપિતા બીજાં લગ્ન કરે તો બાળકો પર શું અસર થાય?


"જ્યારે સિવિલ સર્વિસની તૈયારી કરતો હતો, ત્યારે ટૉપ કરનારાઓ વિશે અખબારમાં વાંચતો હતો, અને ઇચ્છા થતી કે હું પણ ટૉપ કરી શકીશ. અને આજે સફળતા મળી ગઈ. પૅશન હોય તો સક્સેસ જરૂર મળે છે."

ડાયમંડ સિટી તરીકે જાણીતા સુરત શહેરના કાર્તિક જીવાણીએ  યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC)ની પરીક્ષામાં ગુજરાતમાં અવ્વલ આવ્યા બાદ આ પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

કાર્તિક જીવાણીએ યૂપીએસસી-2018માં સમગ્ર દેશમાં ટૉપ-100 વિદ્યાર્થીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું છે.

તેમણે યૂપીએસસી-2018માં ઑલ ઇન્ડિયામાં 94મો રૅન્ક મેળવ્યો છે. જે ગુજરાતમાં સૌથી મોખરે છે.

તાજેતરમાં જ યૂપીએસસીનાં પરિણામો જાહેર થયાં છે. આ પરીક્ષામાં સફળ વિદ્યાર્થીઓને આઈએએસ, આઈપીએસ અને અનેક કેન્દ્રીય સેવાઓ માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. જેમાં તેઓ આઈએએસ, આઈપીએસ સહિતનાં ક્ષેત્રોમાં સેવા આપી શકે છે.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર આ વખતે ગુજરાતમાંથી 18 કૅન્ડિડેટ યૂપીએસસીમાં પાસ થયા છે.

કોણ છે કાર્તિક જીવાણી?

કાર્તિક નાગજીભાઈ જીવાણી મિકૅનિકલ એન્જિનિયર છે અને આઈઆઈટી-બૉમ્બેમાંથી ગ્રૅજ્યુએટ થયા છે.

આ અગાઉ તેમણે એક જ વર્ષમાં ઇન્ડિયન એંજિનિયરિંગ સર્વિસમાં ઑલ ઇન્ડિયા રૅન્ક-101 અને ઇન્ડિયન ફૉરેસ્ટ સર્વિસમાં ઑલ ઇન્ડિયા રૅન્ક-3 મેળવ્યો હતો.

તેમના પિતા ડૉ. નાગજીભાઈ જીવાણી સુરતમાં પૅથૉલૉજી લૅબોરેટરી ધરાવે છે. જ્યારે માતા હંસાબહેન જીવાણી ગૃહિણી છે.

તેમનું શાળાકીય શિક્ષણ સુરતમાં જ થયું છે અને વળી સિવિલ સર્વન્ટ બનવાની પ્રેરણા પણ તેમને સુરત શહેરમાં ફરજ બજાવતા એક આઈએએસ અધિકારી તરફથી જ મળી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'સેલ્ફ સ્ટડી અને ઇન્ટરનલ મોટિવેશન'

બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં કાર્તિક જીવાણીએ કહ્યું, "સફળતામાં મારું ઇન્ટરનલ મોટિવેશન ઘણું નિર્ણાયક રહ્યું. હું મારી સફળતાનો શ્રેય મારાં માતાપિતા અને ઈશ્વરને આપું છું."

મિકૅનિકલ એંજિનિયરિંગ કર્યા બાદ કોઈ કંપનીમાં નોકરીની જગ્યાએ સિવિલ સેવામાં કેમ ઝંપલાવ્યું એ વિશે પૂછતાં તેમણે કહ્યું કે 1995ની આસપાસ સુરતમાં મ્યુનિસિપલ કમિશનર તરીકે આઈએએસ અધિકારી એસ. આર. રાવની નિમણૂક થઈ હતી અને તેમની કામગીરીથી તેઓ ઘણા પ્રેરાયા છે.

"મારાં માતાપિતા મને આઈએએસ અધિકારી એસ. રાવની કામગીરી વિશે કહેતા અને તેમણે શહેરમાં જે કામગીરી કરી તેનાથી હું પ્રભાવિત થયો હતો. અહીંથી મારા મનમાં આઈએએસ બનવાની ઇચ્છા જન્મી."

"ઉપરાંત હું પોતે મિકૅનિકલ એંજિનિયર છું એટલે ભારત સરકારમાં ઘણા એવા ટેકનૉલૉજિકલ વિભાગો છે, જેમાં હું... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

UPSC માટે ગુજરાતીઓએ કેવી રીતે તૈયારી કરવી? ગુજરાતના ટૉપર કાર્તિક પાસેથી જાણો


"ટ્રેન સળગી એના અડધા કલાકમાં તેઓ ત્યાં પહોંચી પણ ગયાં હતાં. રાજ્યમાં જ્યારે ઊંચા ઊંચા અધિકારીઓ પણ મામલો સંભાળતાં ડરતા હતા ત્યારે પંચમહાલ - ગોધરામાં જયંતી રવિએ મામલો સારી રીતે સંભાળ્યો હતો. તેમની કામગીરીની સકારાત્મક નોંધ લેવાઈ હતી. એવું કહેવામાં આવે છે કે ત્યારથી તેઓ નરેન્દ્ર મોદીના ધ્યાનમાં આવ્યાં હતાં."

કોરોના વાઇરસના કપરા કાળ વચ્ચે રાજ્ય સહિત સમગ્ર દેશ લૉકડાઉન છે ત્યારે તમે આજકાલ સ્થાનિક ગુજરાતી સમાચાર ચેનલોમાં આરોગ્ય અને કુટુંબ-કલ્યાણ વિભાગનાં અગ્રસચિવ જયંતી રવિનો ચહેરો વારંવાર નિહાળતા હશો.

રાજ્યમાં કોરોના પૉઝિટિવ કેસની સંખ્યા કેટલી વધી, કોરોના સંક્રમિત કેટલા દર્દીઓ સાજાનરવા થઈને ઘરે પહોંચ્યા, સરકાર કોરોનાને નાથવા કયાં પગલાં લઈ રહી છે, રાજ્યમાં હૉસ્પિટલોમાં શું સુવિધા અને તૈયારી છે, આઇસોલેશન વૉર્ડ્સ અને વૅન્ટિલેટરની શું વ્યવસ્થા છે- આવી અનેક વિગતો તેઓ જણાવતાં હોય છે.

કોણ છે જયંતી રવિ?

રાજ્ય સરકારના જનરલ ઍડમિનિસ્ટ્રેશન ડિપાર્ટમેન્ટની વેબસાઇટમાં તેમના અંગે કેટલીક વિગતો આપવામાં આવી છે.

એમાં દર્શાવ્યા મુજબ જયંતી રવિ મૂળ ચેન્નાઈ, તામિલનાડુનાં છે.

17 ઑગસ્ટ, 1967ના રોજ જન્મેલા જયંતી રવિ 1991ની બેચના આઈએએસ (ઇન્ડિયન ઍડમિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસ) અધિકારી છે.

15 સપ્ટેમ્બર, 1991ના રોજ તેમણે આઇએએસ તરીકેની પોતાનો પદભાર સંભાળ્યો હતો.

જયંતી રવિએ ઈ-ગવર્નન્સમાં પીએચ.ડી. (ડૉક્ટર ઑફ ફિલોસોફી) કર્યું છે. ન્યુક્લિયર ફિઝિક્સમાં તેઓ એમ.એસ.સી (માસ્ટર ઑફ સાયન્સ) થયાં છે.

માસ્ટર ઑફ પબ્લિક ઍડમિનિસ્ટ્રેશન (એમ.પી.એ)નો કોર્સ તેમણે હાવર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી કર્યો છે.

લંડન સ્કૂલ ઑફ ઇકનૉમિક્સમાંથી તેમણે લીડરશિપ પ્રોગ્રામ કર્યો છે. ન્યુક્લિયર ફિઝિક્સમાં માસ્ટર્સ કરનારા જયંતી રવિએ સાયન્ટિસ્ટ તરીકે દિલ્હીમાં બે વર્ષ કામ કર્યું છે.

જયંતી રવિ સાબરકાંઠામાં તાલુકા વિકાસ અધિકારી રહી ચૂક્યાં છે. પંચમહાલનાં કલેક્ટર પણ હતાં.

તેઓ લેબર કમિશનર તેમજ હાયર ઍજ્યુકેશન કમિશનર પણ રહી ચૂક્યાં છે.

આમ રાજ્યમાં તેમણે સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં કામ કર્યું છે. 3 સપ્ટેમ્બર, 2019ના રોજ તેમણે આરોગ્ય અને કુટુંબ-કલ્યાણ વિભાગનો હવાલો સંભાળ્યો હતો.

વહીવટની સાથે લેખનકાર્ય

જયંતી રવિ લિખિત પુસ્તકનું કવર

વહીવટી અધિકારી જયંતી રવિએ પુસ્તકો પણ લખ્યાં છે.

તેમનાં બે અંગ્રેજી પુસ્તકોની વાત કરીએ તો 'સેનિટી ઇન સૅનિટાઇઝેશન : જાજરૂની ઝુંબેશ' તેમજ 'સિલ્વર લાઇનિંગ : ઇનસાઇટ્સ ઇનટુ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસ સામેની લડાઈનું નેતૃત્વ કરનારાં જયંતી રવિ કોણ છે?


"તમે ગામના લોકોને પૂછીને તેની ખાતરી કરી શકો છો. તમે મારા ભાઈના પોલીસ રેકર્ડ્ઝ જોઈ શકો છો. આજ સુધી મારા ભાઈની વિરુદ્ધમાં કોઈ ફરિયાદ નથી થઈ. આ બધાં જ આરોપ બિલકુલ પાયા વિહોણા છે."

આ વાતો શાહનવાઝ અહમદ તેલીના મોટા ભાઈ વકાર અહમદ તેલીએ કહી.

શાહનવાઝ અને એક અન્ય કાશ્મીરી અકીબ હમદ મલિકની ઉત્તર પ્રદેશ એટીએસએ (ઍન્ટિ-ટૅરરિસ્ટ સ્ક્વૉડ) શુક્રવારે દેવબંધ વિસ્તારમાંથી પુલવામા સીઆરપીએફના (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ) કાફલા પર હુમલા સંદર્ભે ધરપકડ કરી છે.

શાહનવાઝ કુલગામના યારીપોડાના વતની છે, જ્યારે અકીબ પુલવામા જિલ્લાના ચંદીગામ ગામના વતની છે.

ટીવી પર શાહનવાઝના ધરપકડના સમાચાર જોયા બાદ આસપાસના લોકો કુલગામના નુનવઈ ગામમાં શાહનવાઝના ઘરે એકઠા થવા લાગ્યા.

પોલીસનો દાવો છે કે શાહનવાઝ ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદના સક્રિય સભ્ય છે અને દેવબંધમાં ઉગ્રપંથી સંગઠન માટે કામ કરી રહ્યા હતા.

એટીએસએ પોતાની પ્રેસ રિલીઝમાં કહ્યું છે કે પકડાયેલા બંને વ્યક્તિ પાસેથી કેટલીક ગેરકાયદેસર સામગ્રી, હથિયાર અને ગોળા બારૂદ મળી આવ્યા છે.

પોલીસે એવું પણ કહ્યું કે, પકડાયેલા બંને કટ્ટરપંથીઓ કાશ્મીરના છે. તેઓ દેવબંધમાં વિદ્યાર્થી બનીને રહેતા હતા અને તેમણે કોઈ જ કૉલેજ કે મદરેસામા પ્રવેશ મેળવ્યો નહોતો.

પ્રવેશ મેળવ્યા વિના જ બંને દેવબંધમાં અભ્યાસ કરતા હતા

શાહનવાઝના મોટા ભાઈ વકાર

વકારે પોલીસના આ દાવાનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે ત્યાં મદરેસામાં બે પ્રકારના વિદ્યાર્થીઓ છે.

વકારે કહ્યું, "તે સમત કોર્સ (મદરેસાનો એવો કોર્સ જેમાં અનૌપચારિક રીતે ભણી શકો છો, તમારે કાયદેસર પ્રવેશ મેળવવાની જરૂરિયાત નથી રહેતી.)"

"તેને પ્રવેશ નહોતો મળ્યો, તેના માટે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પ્રયત્ન કરતો હતો. તે મદરેસનાની નજીક જ એક રૂમમાં ભાડે રહેતો હતો."

વકારે પોલીસના વધુ એક દાવાને નકાર્યો છે કે શાહનવાઝે નકલી આધારકાર્ડ બનાવ્યા હતા અને નવાઝ અહમદ તેલીના નામથી રહેતો હતો.

પોલીસે શુક્રવારે જાહેર કરેલી પ્રેસ રિલીઝમાં પકડાયેલા બે વ્યકતિઓની ઓળખ શાહનવાઝ અહમદ તેલી અને અકીબ અહેમદ મલિક રૂપે આપી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેનું નામ 'શાહનવાઝ' નહીં 'નવાઝ' છે..

શાહનવાઝના પડોશી મુદાસિર અહમદ

વકાર કહે છે, "મારા ભાઈનું નામ શાહનવાઝ અહમદ તેલી નથી, તેનું નામ નવાઝ અહમદ તેલી છે. તમે તેના દસ્તાવેજોની તપાસ કરી શકો છો."

મીડિયામાં આવેલાં અહેવાલોમાં પોલીસે કહ્યું છે કે શાહનવાઝે નકલી આધાર કાર્ડ બનાવ્યા હતા અને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

પુલવામા હુમલો: દેવબંધમાં બે કાશ્મીરી યુવાનોની ધરપકડ અંગે પરિવારો શું કહે છે


"તે અફીણના ડોડવા સામે એવી રીતે જોતી રહી કે જાણે ક્યારેય જોયા જ ના હોય, અને અચાનક તેને લાગ્યું કે તેના જીવનનું નિયંત્રણ ઉપરના ગ્રહથી નહીં પણ આ નાનકડી ચીજથી થઈ રહ્યું છે - ખૂબસૂરત પણ સાથોસાથ જ બધું જ ઓગાળી નાખનારી, દયાળુ અને વિધ્વંસક, ટેકો દેનારી અને બદલો લેનારી."

નવલકથામાં વર્ણવાયેલા કાળખંડમાં ઉત્તર ભારતમાં 13 લાખ ખેડૂતો અફીણ વાવતા હતા.

ખેડૂતોના ઉત્પાદનમાં અફીણનો હિસ્સો અડધો કે ચોથા ભાગના રહેતો હતો.

19 સદીના અંત સુધીમાં હાલમાં જ્યાં ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર છે, તે વિસ્તારમાં એક કરોડ લોકોને અફીણની ખેતી સીધી સ્પર્શી રહી હતી.

ગંગા નદીના કિનારે બે અફીણ ઉત્પાદક કારખાનાં ધમધમતાં હતાં. તેમાં અફીણને સૂકવવામાં આવતું હતું અને તેની કેક બનાવીને લાકડાની પેટીઓમાં પૅક કરવામાં આવતું હતું. હજારો કારિગરો આ કામમાં લાગેલા હતા.

અફીણનો વેપાર ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના હાથમાં હતો. રૉયલ ચાર્ટરથી રચવામાં આવેલી આ શક્તિશાળી બહુરાષ્ટ્રીય વેપારી કંપનીને એશિયામાં વેપારનો વિશેષાધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો.

બે યુદ્ધ લડીને અફીણના વેપારનો એકાધિકાર કરી લેવાયો હતો. યુદ્ધમાં હારને કારણે ચીને બ્રિટિશ ઇન્ડિયન અફીણ માટે માર્ગ મોકળો કરી આપવો પડ્યો હતો.

ઇતિહાસકાર વિલિયમ ડેલરિમ્પલે હાલમાં જ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વિશે નવું પુસ્તક લખ્યું છે, જેનું નામ છે ધ એનાર્કી.

ડેલરિમ્પલ કહે છે કે કંપની ચીન સુધી અફીણ પહોંચાડતી હતી. હોંગકોંગના થાણા તેણે કબજે કરે લીધા હતા, જેથી નશીલા પદાર્થોના વેપારની નફો આપતી મોનોપોલી જળવાઈ રહે.

કેટલાક ઇતિહાસકારો એવું કહે છે કે અફીણના વેપારના કારણે ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારનું અર્થતંત્ર સુધર્યું હતું અને ખેડૂતો ખુશ હતા.

જોકે, નવા સંશોધનથી એ સાબિત થાય છે કે આ વાત ખોટી હતી.

વિએના યુનિવર્સિટીના આર્થિક અને સામાજિક ઇતિહાસના પ્રોફેસર રોલ્ફ બોઅરે હાલમાં જ કરેલા અભ્યાસમાં આ વાત સ્પષ્ટ થઈ છે.

વર્ષો સુધી ડૉ. બોઅરે દસ્તાવેજો ચકાસ્યા અને જાણવાની કોશિશ કરી કે અફીણની ખેતી પાછળ થતો ખર્ચ કેટલો હતો અને ખેડૂતોને ચૂકવવામાં આવતી રકમ કેટલી હતી.

અફીણના વેપારનો સુદીર્ઘ ઇતિહાસ પણ તેમણે તપાસ્યો. 1895નો રૉયલ કમિશન ઑફ ઓપિયમનો અહેવાલ સાત ભાગમાં છે અને 2500 જેટલાં પાનાં છે.

અહેવાલમાં 28,000 સવાલો સમાવી લેવાયા હતા. ભારતમાં અફીણના ઉપયોગ વિશે સેંકડો સાક્ષીઓને પણ તેમાં તપાસવામાં આવ્યા હતા.

સાથે જ સામ્રાજ્યવાદી સરકારે કેવી રીતે અફીણના ઉત્પાદન અને ઉપયોગને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

અંગ્રેજોનો અફીણનો એ વેપાર જેણે ભારતીયોને કંગાળ કરી નાખ્યા


"તેણે કોરોનામા દીકરાને જન્મ આપ્યો ત્યાં સુધી તે સ્વસ્થ હતી. દીકરાના માથે હાથ મૂકી હેત કરતી હતી અને ભગવાને તેમનો શ્વાસ છીનવી લીધો."

આ શબ્દો છે ડીસાના હરપાલસિંહના જેમનાં બહેન પુત્રને જન્મ આપતાની સાથે જ કોરોનાને કારણે મૃત્યુ પામ્યાં છે.

કોરોના વાઇરસે હાલ સમગ્ર રાજ્યમાં હાહાકાર મચાવ્યો છે અને અનેક જિંદગોઓ દરરોજ છીનવી રહ્યો છે.

ક્યાંય કમાનાર પુત્ર, ક્યાંક ઘરના મોભી તો ક્યાંક પરિવારજનોને એકલા છોડીને વડીલો આ દુનિયા છોડી રહ્યા છે.

આ આવી જ એક કરુણ કહાણી છે, જેમાં પુત્રને જન્મ આપતાની સાથે જ માતાએ પોતાનો દેહ છોડી દીધો.

ખુશખુશાલ લગ્ન જીવન અને બાળક આવવાની ખુશી

હરપાલસિંહનાં બહેન સરોજકુંવરનાં લગ્ન મૂળ રાજસ્થાનના કૃપાલસિંહલ દેવડા સાથે થયાં હતાં.

કૃપાલસિંહ હાલ મુંબઈમાં કોન્ટ્રાક્ટર છે. બંનેનું લગ્નજીવન ખુશીઓથી ભરેલું હતું.

મુંબઈમાં કોરોનાની વકરેલી સ્થિતને કારણે કૃપાલસિંહ થોડો સમય મુંબઈ અને થોડો સમય રાજસ્થાનમાં રહેતા હતા. સરોજબાનું પિયર ડીસાની પાસે આવેલું ધાનિયાડ ગામ.

ગયા વર્ષે એમને ખબર પડી કે એમના ઘરે પારણું બંધાવાનું છે અને સરોજકુંવર માતા બનવાનાં છે.

એટલે મુંબઈ છોડીને તેઓ પોતાના ગામ રાજસ્થાનમાં આવી ગયા. જે બાદ ખોળો ભરાયાની વિધિ થઈ.

જે બાદ તેઓ સરોજકુંવરબાની સાથે જ ધાનિયાડમાં રહેવા માટે આવી ગયા. તેમને ત્યાં પ્રથમ સંતાનની ખુશી હતી.

હરપાલસિંહે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે મારા બનેવી મારાં બહેન સાથે અહીં આવીને અમારા જ ઘરે રહેતા હતા.

તેમણે કહ્યું, "મારા બહેનની પાટણના ડૉક્ટરની હેઠળ ગર્ભાવસ્થાને લઈને સારવાર ચાલતી હતી. બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું."

"બહેનને નવમો મહિનો ચાલતો હતો અને અચાનક તેમને તાવ આવવાનો શરૂ થયો. તાવ ઊતરતો ન હતો તો અમે તેમને પાટણ હૉસ્પિટલમાં લઈ ગયા."

તેઓ કહે છે, "ડૉક્ટરે તાવની સ્થિતિ જોઈને કહ્યું કે સરોજકુંવરનો કોરોના ટેસ્ટ કરાવવો પડશે. અમે તેમનો ટેસ્ટ કરાવ્યો ત્યારે ખબર પડી કે ઘરની બહાર પગ ન મુકનારી મારી બહેને કોરોનાનું સંક્રમણ લાગ્યું છે."

કોરોના બાદ પ્રસૂતિના દિવસોનો સંઘર્ષ

હરપાલસિંહના કહેવા પ્રમાણે તેમને પ્રસૂતિના માંડ ગણતરીના દિવસો બાકી હતા. જેથી ડૉક્ટરની સલાહ અનુસાર અમે તેમને ધારપુર સિવિલ હૉસ્પિટલમાં લઈ ગયા.

ધારપુર સિવિલ હૉસ્પિટલના ગાયનેક વિભાગના વડા ડૉક્ટર ઉદય પટેલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે જ્યારે સરોજકુંવર અમારી પાસે આવ્યાં ત્યારે તેમને શ્વાસની તકલીફ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ગુજરાત : એ માતાની કહાણી, જેમણે કોરોના સામે લડી પુત્રને જન્મ આપ્યો પણ મોત સામે હારી ગયાં


"તેમણે ભાવનગરના રાજાને આ માટે વિનંતી કરી હતી. કેમ કે, ગીર ગાય તેમની દૂધની ઉચ્ચ ગુણવત્તા માટે ખૂબ પ્રખ્યાત રહી છે.

“રાજાએ તેમને પાંચ ગાય અને ત્રણ વાછરડાં આપ્યાં હતાં.”

ભાવનગર-બ્રાઝિલ ગીર ગાય વિશેની કહાણી છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાતમાં ચર્ચાનો વિષય રહી છે.

એક સમયે એવા પણ અહેવાલ હતા કે ગુજરાત સરકારે બ્રાઝિલથી ગીર ગાયના શુક્રાણુના દસ હજાર ‘ડોઝ’ આયાત કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

બ્રાઝિલ માટે કામધેનુ પુરવાર થયેલી ગુજરાતની ગીર ગાયના બ્રાઝિલ કનેક્શન અને તેના શુક્રાણુની આયાત વિશે ગુજરાત અને અન્ય રાજ્યોના પશુપાલકોના અભિપ્રાય જાણવા જુઓ આ વિશેષ અહેવાલ.

રિપોર્ટર – અરવિંદ છાબરા

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

 \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ગૌરવ ગણાતી ગીર ગાયનું સંવર્ધન કરવામાં ગુજરાત નિષ્ફળ?


"તેમને મારા શરીરનો વિકાસ વિચિત્ર લાગતો હતો. તેમનો સંકોચ જોઈને મને મારી જાત પર શરમ આવતી હતી. એવું લાગતું હતું કે મારી સાથે કંઈક ખોટું થયું છે જેના કારણે મારા શરીરનો આકાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે."

"જ્યારે તેમને કંઈ સમજ ન પડી તો તેમણે મને તેમની જૂની બ્રા પહેરવા આપી દીધી. ચાર બાળકોની માની બ્રા શું એક 13 વર્ષની બાળકીને ફિટ થતી?"

આ વાતને ત્રીસ વર્ષ વીતી ગયાં છે પરંતુ તે અનુભવની તકલીફ આજે પણ ફરીદાના મનમાં તાજી છે.

42 વર્ષીય ફરીદા આગળ કહે છે, "મારે એ કહેવું ન જોઈએ, પરંતુ આજ દિન સુધી મને એ વાતનો ગુસ્સો છે અને હું મારા શરીરને નફરત કરું છું."

ફરીદાની વાત સામે લાવ્યા છે દીપા નારાયણ જેમના નવા પુસ્તક 'ચુપઃ બ્રેકિંગ ધ સાઇલન્સ અબાઉટ ઇન્ડિયાઝ વૂમન' હાલ જ માર્કેટમાં આવ્યું છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ફરીદાની નફરત માટે ક્યાંક ને ક્યાંક તેમના માતા જવાબદાર છે. આ પુસ્તકમાં 600 મહિલાઓ, પુરુષો અને બાળકોનાં જીવનના અનુભવ છે.

આ લોકો સાથે વાતચીત કરીને દીપા એ તારણ પર પહોંચ્યાં છે કે દેશમાં 90 ટકા મહિલાઓને પોતાના શરીરથી પ્રેમ નહીં, પણ નફરત છે.

રાનીની વાત

રાની પણ તેવી જ મહિલાઓમાંથી એક છે.

25 વર્ષીય રાનીએ દીપાને જણાવ્યું, "ત્યારે હું 13 વર્ષની હતી. મારા બર્થ ડેના અવર પર મિત્રોને નિમંત્રણ આપીને પરત ફરી રહી હતી. મેં શરારા પહેર્યો હતો.

"હું ઘરની સીડીઓ ચઢી રહી હતી. ત્યાં અચાનક મેં એક વ્યક્તિને નીચે ઉતરતા જોયા.

"મેં બાજુ પર ખસીને તેમને જવાની જગ્યા આપી, પરંતુ તેમણે મને એવો ધક્કો માર્યો કે મારું માથું દિવાલ સાથે ભટકાયું અને હું બેભાન થઈ ગઈ. ત્યારબાદ શું થયું મને કંઈ યાદ નથી."

#BBCShe : દિલ્હી, પટણા, વિશાખાપટ્ટનમ, કોઈમ્બતૂર, નાગપુર. રાજકોટ. જલંધરની લેશે મુલાકાત

રાની આગળ જણાવે છે, "જ્યારે મને ભાન આવ્યું તો બધાની આંખોમાં બસ એક જ સવાલ હતો. શું હું હજુ પણ વર્જિન છું? એ વ્યક્તિએ મારી સાથે કંઈ ખોટું કર્યું છે? મારી ચિંતા કોઈને ન હતી."

રાની સાથે ઘટેલી આ ઘટના અંગે દીપા જણાવે છે, "આ પ્રકારના કેસમાં મહિલાઓ પોતાની જાત સાથે નફરત કરવા લાગે, તે સ્વાભાવિક છે."

દીપાએ પોતાના પુસ્તકમાં દાવો કર્યો છે કે 98 ટકા મહિલાઓનાં જીવનમાં ગમે ત્યારે, કોઈને કોઈ રીતે શારીરિક શોષણ થયું છે. તેમાંથી 95 ટકાએ પોતાના પરિવારને એ ઘટના અંગે જણાવ્યું પણ નથી.

આવી જ વધુ એક ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરતા દીપા કહે છે, "બેંગલુરૂમાં એક વર્કશોપમાં 18થી 35 વર્ષની મહિલાઓ ભાગ લઈ રહી હતી. ત્યાં... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'90% મહિલાઓ પોતાના શરીરને નફરત કરે છે'


"ત્યાં અમારા કપડાં પર મળ અને પેશાબ ફેંક્યો. પછી તેને અમારા મોઢામાં પણ નાંખ્યો. એ લોકોએ અમને કોદાળી આપીને અમારી પાસે જ જમીન ખોદાવડાવી. તેમની સાથે એક વાળંદ પણ હતા. તેમણે અમારૂં મુંડન કર્યું.

"અમારા કપડાં કાઢી નાખ્યાં. ત્યારબાદ અમને પહેરવા માટે એક સફેદ સાડી આપી, પરંતુ બ્લાઉઝ અને પેટીકોટ ન આપ્યા. માત્ર સાડીથી અમે અમારૂં શરીર ઢાંક્યું.

"એ જ કપડાંમાં અમને આખા ગામમાં ફેરવ્યાં, ત્યાં સુધી ઘણાં લોકો એકત્ર થઈ ગયા હતા, પરંતુ અમને બચાવવા કોઈ આગળ ન આવ્યું. ત્યારબાદ તે લોકો અમને ઘરે મૂકી ગયા."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એતવરિયા દેવી (બદલાયેલું નામ) આ કહેતાં કહેતાં પરસેવે રેબઝેબ થઈ જાય છે.

તેઓ રાંચીથી લગભગ 60 કિલોમીટરના અંતરે આવેલા સોનાહાતૂ પોલીસ સ્ટેશનની હદમાં આવેલા બોંગાદાર દુલમી ગામમાં રહે છે.

'અમે ખૂબ ડરી ગયા હતા'

ઘટનામાં સામેલ 11 લોકોની પોલીસે ધરપકડ કરી છે

એતવરિયા દેવીએ બીબીસીને જણાવ્યું, "અમે લોકો આ ઘટના બાદ ખૂબ ડરી ગયાં હતાં. કોઈ પણ ગ્રામજન અમારી મદદ કરવા તૈયાર ન હતા. અમે ડરમાં રાત વિતાવી.

"બીજી સવારે એટલે કે 16 ફેબ્રુઆરીના રોજ હું મારી દીકરી સાથે મારા પિયર પીલિત (ઈચાગઢ) જતી રહી. ત્યાં ભાઈના દીકરાને બધી વાત જણાવી. તેમણે અમને હિંમત આપી.

"તેઓ અમારી સાથે પોલીસ સ્ટેશન આવ્યા. અમે સોનાહાતૂ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી."

તેઓ કહે છે, "હવે પોલીસે દરેકની ધરપકડ કરી લીધી છે, પરંતુ હજુ પણ ડર લાગે છે. મારી દીકરી પરિણીત છે. થોડા વર્ષો પહેલા નજીકના ટાંગટાંગ ગામમાં તેનાં લગ્ન કરાવ્યાં હતાં.

"હવે તેના સાસરીમાં લોકો શું કહેશે, એ વિચારીને ડર લાગે છે. જે ભૂવાએ અમને ડાકણ કહી, તે એ જ ગામમાં રહે છે."

આમ શા માટે કરવામાં આવ્યું?

મા-દીકરી પર કરવામાં આવેલા અત્યાચારમાં મહિલાઓએ પણ સાથ આપ્યો હતો જેમની ધરપકડ કરવામાં આવી છે

એતવરિયા દેવીનાં દીકરી ફૂલમતી (બદલવામાં આવેલું નામ)એ બીબીસીને જણાવ્યું, "મારા સંબંધી અક્ષયના ઘરે 3 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઝરી દેવીનું મૃત્યુ થયું હતું. તેઓ લાંબા સમયથી બીમાર હતાં.

"ત્યારબાદ 14 ફેબ્રુઆરીની રાત્રે અક્ષય, તેમના ભાઈ વિજય અને મા માલતી દેવીની તબિયત પણ ખરાબ થઈ ગઈ હતી. લોકોએ ડૉક્ટર પાસે તપાસ ન કરાવી. મારા સાસરીયાના ગામથી એક ભૂવાનો બોલાવવામાં આવ્યો.

"તેમણે મને અને મારા માને ડાકણ ઠેરવ્યાં. ભૂવાએ તેમની બીમારી તેમજ ઝરી દેવીનાં મૃત્યુ માટે અમને જવાબદાર ઠેરવ્યાં. ત્યારબાદ 15 ફેબ્રુઆરીની સવારે અમારી સાથે આ ઘટના... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ઝારખંડ: ડાકણ ઠેરવી મા-દીકરીને કર્યાં નિર્વસ્ત્ર, પેશાબ પણ પીવડાવ્યો


"થોડા દિવસ આવું ચાલતું રહ્યું એટલે મેં લિપસ્ટિક વાપરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. લોકો મને રોજ અસહજતાનો અનુભવ કરાવે એવું કરવાનો શું ફાયદો?"

દિલ્હીમાં કન્ટેન્ટ ક્યૂરેટર તરીકે કામ કરતાં પ્રતિભા મિશ્રાએ એકશ્વાસે આ વાત જણાવી હતી.

રોજ મેક અપ કરીને ઓફિસે આવતી મહિલાઓ તેમના પ્રત્યેના લોકોનાં વલણમાં કોઈ ફરક અનુભવતી હોય છે?

આ સવાલ સ્કોટલૅન્ડમાં થયેલાં એક સંશોધન પછી સર્જાયો છે. એ સંશોધન મુજબ, મેક અપ કરતી મહિલાઓની નેતૃત્વ ક્ષમતા વિશેની સમજ પર નકારાત્મક અસર ઊભી કરે છે.

એટલે કે મેક અપ કરનારી મહિલાઓ વિશે એવી માન્યતા ઊભી થાય છે કે, તે નેતૃત્વ માટે સજ્જ નથી હોતી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

આ સંશોધનમાં 168 લોકોને મહિલાઓના મેક અપ કરેલા અને મેક અપ વગરના ચહેરા દેખાડવામાં આવ્યા હતા અને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે ક્યો ચહેરો બહેતર મેનેજરનો હોય એવું લાગે છે.

સંશોધનના તારણ અનુસાર, "મોટાભાગના લોકોએ મેક અપ વગરના ચહેરામાં વધારે ભરોસો દેખાડ્યો હતો."

સ્ત્રીઓની કાબેલિયતની ઓળખ મેકઅપ કેમ?

સ્કોટલૅન્ડની એબરટે યુનિવર્સિટીમાં ઉપરોક્ત સંશોધન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

સંશોધનમાં સામેલ લોકોએ જણાવ્યું હતું કે "મેક અપ કરતી સ્ત્રીઓ તેમના કામ પ્રત્યે ઓછી ગંભીર હોય છે. તેથી તેઓ સારી ટીમ લીડર બની શકતી નથી એવું અમે માનીએ છીએ."

દિલ્હી નજીકના નોઇડામાં પત્રકાર તરીકે કાર્યરત એક મહિલાએ જણાવ્યું હતું, "લોકોના આવા અભિપ્રાયનો સામનો હું રોજ કરું છું."

"હું મીડિયા ઇન્ડસ્ટ્રીમાં છું અને અહીં તમે એક ખાસ રીતે તૈયાર થતા હો તો લોકો પહેલાં તો એવું જ માને છે કે તમે ગંભીર સ્ટોરી પર કામ નહીં કરી શકો. એન્ટરટેઇનમેન્ટની સ્ટોરી કરવા મોકલી દો."

"મહિલાઓને બધું આસાનીથી કે શોર્ટ કટથી મળી જતું હોય છે એવું લોકો પહેલાંથી જ માને છે ત્યારે મેક અપ કરતી કે ચોક્કસ પ્રકારનાં ડ્રેસ પહેરતી મહિલાને ઇઝીલી અવેલેબલ માનવામાં આવે છે."

પોતાની ઓળખ ગુપ્ત રાખવાની શરતે એ પત્રકાર મહિલાએ કહ્યું હતું, "મોંઘા ડ્રેસ પહેરતી અને મેક અપ કરતી મહિલાઓ હાઈ મેઇન્ટેનન્સ હોય છે. એ મહિલાઓ ઘર વસાવી શકતી નથી, એવો ટોણો મારા એક સાથીએ માર્યો હતો."

"આવું માત્ર પુરુષો જ નથી કરતા. મહિલાઓ પણ તમને નાનપનો અનુભવ કરાવે છે."

"મારી એક મહિલા બોસ પોતે ક્યારેય યોગ્ય રીતે તૈયાર થતી ન હતી, પણ તેમને એ વાતનું આશ્ચર્ય થતું હતું કે મને ખુદની સંભાળ રાખવાનો ટાઇમ કઈ રીતે મળી જાય છે?"

મહિલાઓબધાનું ધ્યાન આકર્ષવા માટે મેકઅપ કરે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

'ઓફિસે રેડ લિપસ્ટિક કરીને ગઈ તો પુરુષો તો ઠીક...'


"ધારાસભ્ય આ બધું જેલમાંથી કરાવી રહ્યા છે. ધારાસભ્ય પોતે ભલે જેલમાં હોય પણ એમના માણસો બહાર છે. અમને ન્યાય જોઈએ છે."

ઉન્નાવ રેપ કેસનાં પીડિતાનાં માતા લખનૌની કેજીએમયૂ હૉસ્પિટલના ટ્રોમા સેન્ટરની બહાર હોંશ વગર ફરી રહ્યાં છે. તેઓ મીડિયાના સવાલોનો જવાબ એ રીતે આપે છે કે જાણે ઘડીકવારમાં ઘણું બધું કહી દેવા માગતાં હોય.

એમનું કહેવું હતું કે એકાંતરે એમના ઘરના લોકોને જેલમાં નાખી દેવાની કે મારી નાખવાની ધમકી આપવામાં આવે છે.

બળાત્કાર પીડિતાના પરિવાર પર ફરી એકવાર દુ:ખનો પહાડ તૂટી પડ્યો છે.

જ્યારે તેઓ જેલમાં બંધ કાકાને મળવા ઉન્નાવથી રાયબરેલી જઈ રહ્યાં હતાં ત્યારે રસ્તામાં એક ટ્રક સાથે ટક્કર થતા એમનાં કાકી અને માસીનું મૃત્યુ થયું.

આ લોકો બળાત્કાર પીડિતા અને એમના વકીલ સાથે એક જ ગાડીમાં સવાર હતાં.

આ દુર્ઘટનામાં પીડિતા અને વકીલ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયાં છે અને એમનો ઇલાજ લખનૌમાં ચાલી રહ્યો છે.

આ મામલે ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસે કલમ 302, 307, 506 અને 120-બી મુજબ ફરિયાદ નોંધી છે.

આ ફરિયાદમાં ધારાસભ્ય કુલદીપ સેંગર સહિત 10 લોકોને આરોપી ઠેરવવામાં આવ્યા છે.

પોલીસના મતે અકસ્માત

બળાત્કાર પીડિતાનાં માતા જે વખતે મીડિયા સાથે વાત કરી રહ્યાં હતાં તે વખતે યૂપી પોલીસ મહાનિદેશક ઓપી સિંહનું નિવેદન આવ્યું કે 'પ્રથમ દ્ષ્ટિએ આ અકસ્માત લાગે છે અને આમાં કોઈ કાવતરું દેખાતું નથી.'

આ નિવેદન રાયબરેલી પોલીસ અધિક્ષક સુનીલ કુમાર સિંહના નિવેદન જેવું જ છે જે એમણે ઘટના બન્યાને દિવસે પ્રથમ જાણકારી તરીકે આપ્યું હતું.

સોમવારે આ મામલો સોશિયલ મીડિયાથી લઈને રાજકારણમાં ગરમાવા લાગ્યો ત્યારે લખનૌ ઝોનના એડિશનલ ડીજી રાજીવ કૃષ્ણે પત્રકારપરિષદ કરીને કેટલીક જાણકારી આપી.

એમણે કહ્યું કે 'ઘટનાસ્થળ પરથી તમામ નમૂના એકત્ર કરીને તપાસ માટે મોકલી આપવામાં આવ્યા છે.'

'તપાસનો અહેવાલ આવે તે પછી ઘટનાની સીબીઆઈ તપાસ કરાવવામાં આવશે. જે ટ્રક સાથે અકસ્માત થયો છે તેના ડ્રાઇવર, માલિક અને ક્લિનરની ધરપકડ થઈ ગઈ છે.'

જે ટ્રક સાથે અકસ્માત થયો છે તેની નંબર પ્લેટ પર મેશ ચોપડવામાં આવી હતી.

એડીજી રાજીવ કૃષ્ણે કહ્યું કે 'ટ્રક માલિકના જણાવ્યા અનુસાર તે સમયસર હપતા ચૂકવી નહોતો શક્યો અને ફાઇનાન્સર વારંવાર હેરાન કરી રહ્યા હતા. આને લીધે તેણે ટ્રકની નંબરપ્લેટ પર ગ્રીસ ચોપડી દીધું હતું.'

રાજનેતાઓ નથી માનતા અકસ્માત

આ કેસમાં તપાસ થશે. તપાસ એ વાતની પણ થશે કે સરકાર તરફથી છ સુરક્ષાકર્મીઓ આપવામાં આવ્યા હોવા... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ઉન્નાવ રેપ કેસ: ''આ અકસ્માત નથી, આ બધું જાણીજોઈને કરાવવામાં આવ્યું છે''


"ન્યાય, સમાનતા અને ભ્રાતૃભાવના સિદ્ધાંત ભારતીય સેના માટે હંમેશાં માર્ગદર્શક બન્યા રહેશે."

આ શબ્દો છે ભારતના નવા સેનાધ્યક્ષ જનરલ મનોજ મુકુંદ નરવણેના. શનિવારે નવી દિલ્હી ખાતે એક પત્રકારપરિષદ દરમિયાન તેમણે આ નિવેદન આપ્યું હતું.

સેનાધ્યક્ષ તરીકે તેમની આ પ્રથમ પત્રકારપરિષદ હતી, તેથી પત્રકાર અને વિશ્લેષક તેમની વાતોની બારીકાઈથી તપાસ કરી રહ્યા છે.

થોડા દિવસ પહેલાં જ પૂર્વ સેનાધ્યક્ષ બિપિન રાવત  નાગરિકતા સંશોધન કાયદા વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરનાર લોકો વિરુદ્ધ નિવેદન આપીને મીડિયામાં છવાઈ ગયા હતા.

તેમણે કહ્યું હતું : "નેતાની ઓળખાણ તેમના નેતૃત્વથી જ થાય છે."

"જો તમે પ્રગતિના પંથે લઈ જશો તો બધા તમારી પાછળ-પાછળ આવવા લાગશે."

"નેતા એ જ હોય છે જે યોગ્ય દિશામાં લઈ જાય છે."

"નેતા એ નથી હોતા જે અનુચિત દિશામાં લઈ જાય છે."

"અમે જોઈ રહ્યા છીએ કે કૉલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં જે વિરોધપ્રદર્શનો થઈ રહ્યાં છે, તેમાં હિંસા અને આગચંપી થઈ રહી છે. આ કોઈ નેતૃત્વ નથી."

બિપિન રાવતના આ નિવેદને વિવાદ સર્જ્યો હતો. ટીકાકારોએ તેમના આ નિવેદનને 'રાજકીય' અને એક સૈન્ય અધિકારી માટે અયોગ્ય ગણાવ્યું હતું.

રાવતના આ નિવેદન બાદ 'સેનાના રાજકીયકરણ'ની પણ વાત થવા લાગી.

હવે આ ઘટનાના થોડા દિવસ બાદ જનરલ મનોજ મુકુંદ નરવણેએ પત્રકારપરિષદ પરથી વિશ્લેષકોને સંજોગો બદલાતા હોય તેવું દેખાઈ રહ્યું છે.

ભારતીય નૌકાદળમાં ફરજ બજાવી ચૂકેલા રક્ષા વિશેષજ્ઞ સી. ઉદય ભાસ્કર જનરલ નરવણેના આ નિવેદનને હકારાત્મક માને છે.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું :

"જનરલ નરવણેએ આમ તો કોઈ નવી વાત નથી કહી, પરંતુ આજકાલની પરિસ્થિતિને જોતાં તેમનું નિવેદન ખૂબ જ અગત્યનું બની જાય છે."

"સેનાધ્યક્ષ તરીકે જો તેમણે બંધારણીય મૂલ્યો અને માનવાધિકારોની વાત કરી હોય તો તે નિશ્ચિતપણે આશાસ્પદ સંકેત છે."

જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો આપનાર કલમ-370નો ખાતમો, પછી નેશનલ સિટિઝન રજિસ્ટર (એનઆરસી) અને નાગરિકતા સંશોધન કાયદા (સીએએ) જેવા મુદ્દાથઈ દેશના વિભિન્ન ભાગોમાં તણાવનો માહોલ છે.

ઉદય ભાસ્કર જણાવે છે કે આ તણાવના કારણે સામાન્ય જનતાનો બંધારણીય સંસ્થાઓ પરનો વિશ્વાસ ઘટતો જઈ રહ્યો હતો.

તેથી સેનાધ્યક્ષના મોઢેથી બંધારણની વાત સાંભળીને લોકોનો સેના પર વિશ્વાસ વધશે.

તેઓ કહે છે કે, "સેનાધ્યક્ષ દેશના નાગરિકોને એક સંદેશ જરૂર જશે કે ભારતીય સેના બંધારણ અને કાયદાની મર્યાદામાં રહીને પોતાનું કામ કરશે."

સેના માટે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

આર્મી ચીફ જનરલ મનોજ મુકુંદ નરવણેનું 'બંધારણ' વિશેનું નિવેદન શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ?


"પણ, ધીરે-ધીરે તેઓ માત્ર મારા માટે જ કોઠા પર આવવા લાગ્યા. ખબર પણ ન પડી કે કેવી રીતે અમારા બંને વચ્ચે એક ખાસ સંબંધ રચાયો."

મેરઠના રૅડ લાઇટ એરિયા કબાડી બજાર સ્થિત એક કોઠા પર વેચી દેવાયેલી અનિતા(બદલાવેલું નામ)ની અંધારી જિંદગીમાં જાણે એ વ્યક્તિ પ્રકાશ બનીને આવી.

સામાન્ય રીતે તો સેક્સ વર્કરની જિંદગીમાં પ્રેમ માટે જગ્યા હોતી નથી, પરંતુ અનિતાની જિંદગીમાં પ્રેમનો રંગ ધીરે-ધીરે ચઢવાં લાગ્યો હતો.

અનિતા ઘણાં અપમાન ભરેલા ભાવનાહીન સંબંધોથી પસાર થઈ હતી એટલે એના માટે વિશ્વાસ કરવો થોડો મુશ્કેલ હતો. તો પણ, તેમના માટે આશાનું એક કિરણ ચોક્કસપણે ઉગ્યું હતું.

આ પ્રેમે અનિતાને સેક્સવર્કરની જિંદગીમાંથી મુક્તિ અપાવી. તેમને સમાજમાં એક સન્માનજનક જીવન મળ્યું.

નોકરીના નામે લાવવામાં આવી

પશ્ચિમ બંગાળના 24 પરગણાથી લાવવામાં આવેલી અનિતાની જિંદગી કેટલાય કાંટાળા રસ્તેથી પસાર થઈ હતી.

તેઓ જણાવે છે, "મારા ઘરમાં માતાપિતા, એક નાની બહેન અને ભાઈ હતા. ઘરમાં હંમેશા પૈસાની તંગી રહેતી. ત્યારે વધુ એક કમાનારની જરૂર હતી.

શું તમે આ વાંચ્યું?

"મે વિચાર્યું કે હું પણ કામ કરું, તો ઘરને થોડી મદદ મળી રહે. ત્યારે ગામની જ એક વ્યક્તિએ મને શહેરમાં નોકરી અપાવવાની વાત કરી.

"તેમણે મારા માતાપિતાને પણ કહ્યું હતું કે તેઓ મને કોઈ કામ અપાવશે. લગભગ પાંચ વર્ષ પહેલાં હું તેમની સાથે આવી હતી.

"પરંતુ થોડા દિવસો બાદ તેમણે મને કોઠા પર વેચી દીધી."

ધમકીઓ પણ મળી

એ સમયે અનિતા માટે તો જાણે દુનિયા જ બદલાઈ ગઈ. થોડા દિવસો સુધી તો તેમને સમજાયું જ નહીં કે તેમની સાથે શું થયું છે.

અનિતા સતત એ લોકો પાસે પોતાને છોડી મૂકવાની વિનંતી કરતી રહી, પરંતુ તે લોકોનું હૃદય ક્યારેય પીગળ્યું નહીં.

નોકરી કરવા આવેલી અનિતા માટે સેક્સ વર્કર બનવું મરવા સમાન હતું. શરૂઆતમાં તેઓ આ કામની વિરુદ્ધમાં હતાં.

તેમની સાથે મારપીટ પણ થઈ. એટલું જ નહીં ચહેરો ખરાબ કરવાની અને મારી નાખવાની ધમકીઓ પણ મળી.

અનિતા જણાવે છે, "મારી પાસે બીજો કોઈ રસ્તો ન હતો. તે જગ્યા મારા માટે નવી હતી અને જેલ જેવી હતી.

"મારી સાથે બળજબરી પણ થઈ કે જેથી હું ગ્રાહકો માટે તૈયાર થઈ જાઉં.

"ત્યારે મરવા કે હા કહેવાં સિવાય મારી પાસે બીજો કોઈ રસ્તો ન હતો. હું તૂટી ગઈ હતી અને મારી જાતને મેં આ ધંધામાં સોંપી દીધી."

નર્કથી છૂટકારો મેળવવો હતો

પરંતુ અનિતાની જિંદગીમાં ત્યારે પરિવર્તન આવ્યું, જ્યારે તેમની મુલાકાત મનીષ(બદલાવેલું નામ) સાથે થઈ.

તેઓ કહે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

મેરઠમાં એક ગ્રાહકને સેક્સવર્કર સાથે પ્રેમ થઈ ગયો અને...


"પરંતુ એ નિશ્વિત છે કે જો ક્રાઇમ થયો હશે તો સજા થશે અને તે જેલમાં જશે."

ઉન્નાવમાં રેપ પીડિતાને આરોપીઓએ જીવતાં સળગાવ્યાંનો પ્રયત્ન કર્યો એ પછીપ્રશ્ન પૂછતાં તેમણે આ નિવેદન આપ્યું હતું.

ઉત્તર પ્રદેશના ઉન્નાવમાં રેપપીડિતાને આરોપીઓએ જીવતાં સળગાવવાની કોશિશ કરી હતી.

ગંભીર હાલતમાં તેમને લખનઉની સિવિલ હૉસ્પિટલમાંથી નવી દિલ્હી શિફ્ટ કરવામાં આવ્યાં છે જ્યાં તેઓ જીવનમરણ વચ્ચે સંઘર્ષ કરી રહ્યાં છે.

પોલીસે આ મામલે 4 આરોપીની ધરપકડ કરી છે, જ્યારે અન્ય એક આરોપી હજુ ફરાર છે.

સુરતના હીરાની અમેરિકામાં 24 ટકા આયાત ઘટી

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર અમેરિકામાં સુરતના હીરાની આયાત 24 ટકા ઘટી ગઈ છે.

અમેરિકાના કૉમર્સ વિભાગે જાહેર કરેલા આંકડા પ્રમાણે અમેરિકામાં થતી સુરતના હીરાની આયાત સપ્ટેમ્બરમાં 24 ટકા એટલે 1.48 અબજ ડૉલર જેટલી ઘટી છે.

આ વર્ષની શરૂઆતથી નવ મહિનામાં એટલે કે જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર સુધી સુરતના હીરાની અમેરિકામાં આયાતમાં 13 ટકા એટલે 15.37 અબજ ડૉલરનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

સુરત હીરા ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ બાબુ કથિરિયા કહે છે, "અમેરિકાનું બજાર ક્રિસમસની રજાઓમાં સારી રીતે પર્ફૉર્મ કરતું નથી. નાના હીરાના નિકાસકારોએ નિકાસમાં ઘટાડા થયાનું અનુભવ્યું છે."

"તે એવું પણ દર્શાવે છે કે અમેરિકામાં લેબગ્રાઉન હીરાની માગ વધી રહી હોવાથી ખરીદારોની પણ માગ બદલાઈ રહી છે."

ડુંગળી જ કેમ, લસણ, મીટ બધું ખાવાનું બંધ કરી દો : આઝમ ખાન

સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા આઝમ ખાને ડુંગળીની વધતી કિંમતો પર નાણામંત્રી નિર્ણલા સિતારમણના નિવેદન પર ટીપ્પણી કરતાં કહ્યું કે ડુંગળી જ કેમ લસણ, મીટ તમામ વસ્તુઓ ખાવાની બંધ કરી દો.

આઝમ ખાને કહ્યું, "ડુંગળી ખાવાની બંધ કરી દો આને ખાવાની શી મજબૂરી છે? આપણા જૈન ભાઈઓ ખાતા નથી. ડુંગળી ખાવાનું બંધ કરો, લસણ ખાવાનું બંધ કરો, માંસ ખાવાનું બંધ કરો, તમામ વસ્તુ બચી જશે."

મહત્ત્વની વાત એમ છે કે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે મંગળવારે સંસદમાં ડુંગળી વિશે એક નિવેદન આપ્યું હતું જેની ઘણી ચર્ચા થઈ હતી.

નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું, "હું આટલું લસણ, ડુંગળી ખાતી નથી. તમે ચિંતા મત કરો. હું એવા પરિવારમાંથી આવું છું, જ્યાં વધારે ડુંગળી-લસણ ખવાતા નથી."

નિર્મલા સિતારમણની ટિપ્પણીને લઈને ગુરુવારે રાહુલ ગાંધીએ પણ મોદી સરકારની ટીકા કરી.

રાહુલ ગાંધીએ કેરળમાં જાહેર સભામાં કહ્યું, "નાણામંત્રીનું કામ ભારતને એ કહેવાનું નથી કે એ શું ખાય છે અને ઘટનાની હકીકત એ છે કે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ઉન્નાવ રેપ કેસ : 'ક્રાઇમ થાય જ નહીં એવી ગૅરંટી તો ભગવાન રામ પણ ન લઈ શકે'


"પરિવારના લોકો ફરિયાદ કરતાં જ ગભરાય છે કે જો પોલીસ પાસે ગયા તો સમાચાર મીડિયામાં ના આવી જાય. દીકરીની બદનામી થશે."

"મીડિયાવાળા અડોશી-પડોશીને જઈને મળે છે. તેમની સાથે પૂછપરછ કરે છે. વાત ઉઘાડી પડી જાય છે અને છોકરીની ઓળખાણ છતી થઈ જાય છે."

પટનાની મગધ મહિલા કૉલેજની છોકરીઓએ જ્યારે તેમના મનની વાત કહી તો લાગ્યું કે જાણે આજે નક્કી કરીને આવી હતી કે તેમના મનનું સમાધાન કરીને જ અહીંથી જશે.

ખૂબ જ સ્પષ્ટ રીતે એક પછી એક વાત નીકળતી ગઈ.  બળાત્કાર પર મીડિયાના રિપોર્ટિંગ પર તેઓ આટલી હદે નારાજ હશે એનો અંદાજ નહોતો.

#BBCShe પ્રોજેક્ટ થકી અમે દેશના છ શહેરોમાં કૉલેજની યુવતીઓને મળવા નીકળ્યા છીએ.

મેં માઇક એમની સામે મુક્યું તો ફટાફટ હાથ ઊંચા થવા લાગ્યા.

એમની વાતો સાંભળીને ગયા વર્ષે બિહારના વૈશાલીમાં સ્કૂલ પાસે હૉસ્ટેલમાં મૃત મળેલી યુવતીનો કિસ્સો યાદ આવી ગયો.

એનો મૃતદેહ શંકાસ્પદ સ્થિતિમાં મળ્યો હતો. તેનાં કપડાં પણ ફાટેલા હતાં.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

રેપ-પીડિતાની ઓળખ છૂપાવવાનો કાયદો હોવા છતાં બધા મીડિયામાં તેનું નામ છપાયું હતું.

મગધ મહિલા કૉલેજમાં બોલનારી છોકરીઓમાં સૌથી આગળ ત્રણ-ચાર સખીઓ હતી જેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે કૉલેજના વિશેષ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો.

એ કાર્યક્રમના શરૂ થતાં પહેલાં જ એમની ઉંમરની એક છોકરી પર પટનામાં એસિડથી હુમલો થયો હતો.

એ દિવસે એ છોકરી સાથે તેમના મામા પણ હતા. એ છોકરીના મામા તેનાથી ઉંમરમાં થોડાક જ મોટા હતાં.

એ દિવસે પણ મીડિયામાં એસિડ હુમલો કરનારા આરોપીથી વધારે એ છોકરીના તેના મામા સાથેના કથિત સંબંધોની ચર્ચા હતી.

કૉલેજની છોકરીઓમાં નારાજગી આવા મામલાઓની રિપોર્ટિંગથી જ આવી રહી હતી.

"સમાચારોમાં મોટાભાગે છોકરીઓ પર જ આંગળી ચિંધવામાં આવે છે. શું પહેર્યું હતું, કેટલા વાગે બહાર નીકળી હતી, કોની સાથે હતી..."

"એવામાં કોઈ છોકરી કેવી રીતે બહાર આવવાનું પસંદ કરશે, ચુપ રહેવું વધારે પસંદ ના કરે? ડ્રેસ પહેરતી છોકરીઓ સાથે પણ તો દરેક પ્રકારની હિંસા થાય છે. કપડાંથી કોઈ જ ફર્ક નથી પડતો."

આ છોકરીઓમાં કોઈએ પંજાબી ડ્રેસ પહેર્યો હતો, કેટલાકે જિન્સ-ટૉપ પહેર્યા હતા. મોટાભાગની છોકરીઓ પટનામાં જ મોટી થઈ હતી.

બિહાર સરકારની યોજનાઓ અને સ્કૉલરશિપની મદદના કારણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં યુનિવર્સિટીમાં છોકરીઓની સંખ્યા વધી છે.

મગધ મહિલા કૉલેજ માત્ર છોકરીઓ માટે છે.

ત્યાં મનોવિજ્ઞાન વિભાગનાં પ્રમુખ કહે છે કે અહીંનું વાતાવરણ છોકરીઓના... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

#BBCShe રેપના રિપોર્ટિંગમાં 'રસ'


"પહેલાં પણ બહુ નફો તો નહોતો, પરંત છ-આઠ મહિનાથી દુકાનનો ખર્ચ પણ નીકળતો નથી. શું કરું? હવે દુકાન બંધ કરીને પ્રાઇવેટ નોકરી કરું છું."

નોઇડાના એક પોશ વિસ્તારની સામેની કૉલોનીમાં એક જાણીતી કંપનીના સામાનની રિટેલ શૉપ ચલાવનાર સુરેશ ભટ્ટ દર્દ સાથે પોતાની વાત કરી રહ્યા છે.

32 વર્ષીય સુરેશ ગ્રૅજ્યુએટ છે અને તમામ કોશિશ છતાં સરકારી નોકરી મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા બાદ તેમણે ઘરવાળા અને મિત્રોની મદદથી લાખેક રૂપિયા ભેગા કરીને રિટેલરશિપ મેળવી હતી.

સુરેશ કહે છે, "શરૂઆતમાં સારું રહ્યું. સારું નહીં પણ કહીશ કે ઘણું સારું રહ્યું. ગ્રાહકો ભાવતાલ કરતા નહોતા અને સામાન પણ ઘણો વેચાતો હતો."

"ઘણી વાર તો માગ બહુ રહેતી હતી અને અમને પાછળથી સપ્લાય પણ મળતો નહોતો. પણ ધીમેધીમે મંદ પડવા લાગ્યું."

તેમનો દાવો છે કે તેમની જ નહીં પણ શહેરની તેમનાં જેવી જ ઘણી દુકાનોને તાળાં લાગી ગયાં છે અથવા તો દુકાનદારોએ આ સ્પેશિયલ સેગમૅન્ટ સિવાયનો સામાન પોતાની દુકાનેથી વેચવાનું શરૂ કર્યું છે.

સુરેશની આ કહાણીમાં એફએમસીજી સૅક્ટરનું દર્દ છુપાયેલું છે. જાણકારો મંદીનો તો ઇનકાર કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે વૃદ્ધિ મંદ જરૂર પડી છે.

'ભારતીય સ્પિનિંગ ઉદ્યોગની સ્થિતિ ખરાબ'

માત્ર એફએમસીજી સૅક્ટરમાં જ હાલત ગંભીર નથી. છેલ્લા કેટલાક દિવસોનાં છાપાંઓ પર નજર રાખવામાં આવે તો નૉર્ધન ઇન્ડિયા ટેક્સટાઇલ મિલ્સ ઍસોસિયેશનની એક જાહેરાત ઘણાં છાપાંઓમાં છપાઈ હતી.

જાહેરાતમાં દાવો કરાયો હતો કે 'ભારતીય સ્પિનિંગ ઉદ્યોગ બહુ ખરાબ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે અને એને કારણે જ મોટી સંખ્યામાં લોકોની નોકરી છીનવાઈ રહી છે.'

એવા પણ અહેવાલ હતા કે ઑટો અને માઇનિંગ સૅક્ટરની જેમ એફએમસીજી સૅક્ટરમાં કામ કરતા લોકો પર પણ છટણીની તલવાર લટકી રહી છે.

કહેવાયું હતું કે પાર્લે-જી આગામી સમયમાં પોતાના 10 હજાર કર્મચારીઓને છૂટા કરી શકે છે.

જોકે બાદમાં કંપનીએ આ સમાચારનું ખંડન કરતાં કહ્યું કે હાલમાં એવી સ્થિતિ નથી, 'સૅક્ટરની વૃદ્ધિ મંદ જરૂર પડી છે, પરંતુ વૃદ્ધિ રોકાઈ નથી.'

'લોકો 5 રૂપિયાની કિંમતની બિસ્કિટ પણ ખરીદતા નથી.' આ નિવેદન કોઈ રાજકીય પાર્ટીના પ્રવક્તા કે નેતાનું નહીં પણ ફાસ્ટ મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગૂડ્સ એટલે કે એફએમસીજી સૅક્ટરની મોટી કંપની બ્રિટાનિયાના પ્રબંધ નિદેશક વરુણ વૈરીનું છે, જે છેલ્લા કેટલાય દિવસોમાં સમાચારની હેડલાઇન બન્યું હતું.

એટલું જ નહીં બિસ્કિટ સેગમેન્ટના પ્રમુખ મયંક શાહે પણ વૈરીના સુરમાં સુર... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

FMCG સૅક્ટર : 'પહેલાં બહુ નફો નહોતો, હવે તો દુકાનનો ખર્ચ પણ નથી નીકળતો'


"ફાધર, મારા મનમાં બૉસ માટે કડવાહટ વધી રહી છે. દિલ કરે છે એને થપ્પડ મારી દઉં."

ફાધર લૉરેન્સ આ દિવસોમાં લોકોના આ પ્રકારના કેટલાંય 'કન્ફેશન' સાંભળી રહ્યા છે અને એમને સાચો રસ્તો બતાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે.

દિલ્હીનું 'સેક્રેડ હાર્ટ કૈથેડ્રલ' આમ તો સૌથી સુંદર અને શાનદાર ગિરિજાઘરોમાંથી એક છે પરંતુ આ દિવસોમાં એની રોનકમાં ચાર ચાંદ લાગી ગયા છે.

ક્રિસમસની દસ્તક ચારે તરફ અનુભવી શકાય છે ત્યારે આ દિવસોમાં 'કન્ફેશન' રોજની સરખામણીમાં વધી જાય છે.

અહીં આવનારા ઘણા લોકો એવા છે જે 'કન્ફેશન' માટે આવ્યા છે.  'કન્ફેશન' એટલે પોતાના પાપ અને ગુનાઓનો સ્વીકાર કરવો.

જો તમને 'ખામોશી' ફિલ્મનો સીન યાદ હોય જેમાં મનીષા કોઈરાલા અને સલમાન ખાન 'કન્ફેશન'  કરવા ચર્ચ આવે છે તો તમે સમજી જશો કે અહીં અમે શેના વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ.

સાત સંસ્કારોમાંથી એક

ફાધર લૉરેન્સ

ફાધર લૉરેન્સે બીબીસીને કહ્યું, 'કન્ફેશન' કેથલિક ચર્ચના સાત સંસ્કારોમાંથી એક છે. લૉરેન્સ છેલ્લાં 16 વર્ષથી પાદરી છે.

એમણે કહ્યું, "જ્યારે પણ આપણે કોઈ ખોટું કામ કરીએ છીએ ત્યારે ગૉડ સાથે સંપર્ક તૂટી જાય છે. ઇશ્વર સાથે ફરી સંપર્ક સાધવા માટે કન્ફેશનની જરૂર પડે છે."

કન્ફેશન ત્યારે જ કરી શકાય છે જ્યારે તમને તમારી ભૂલનો પસ્તાવો હોય.

કોઈને વઢીને પરાણે કન્ફેશન ના કરાવી શકાય. કન્ફેશન કરવાવાળાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 10 વર્ષ હોવી જોઈએ.

ફાધર લૉરેન્સ કહે છે કે આમ તો કન્ફેશન ક્યારેય પણ કરી શકાય છે. પરંતુ ક્રિસમસ દરમિયાન કન્ફેશનમાં વધારો થાય છે.

વર્ષના અંતે લોકો પોતાના પાપનો સ્વીકાર કરી નવી શરૂઆત કરવા ઇચ્છતા હોય છે.

જેને પણ કન્ફેશન કરવું હોય તે ફાધરને આવીને જણાવે છે અને પાદરી તેમને કન્ફેશન રૂમમાં લઈ જાય છે.

પાદરી સામે કન્ફેશન કરતી એક મહિલા

કન્ફેશનની ખાસ વાત એ હોય છે કે તે તદ્દન ગોપનીય હોય છે.

ફાધર લૉરેન્સના કહેવા પ્રમાણે, "કન્ફેશન માટે આવેલા વ્યક્તિને વિશ્વાસમાં લેવો અમારી જવાબદારી છે.

કોઈ પણ કિંમતે એમની ઓળખાણ છૂપી રાખવી અમારા માટે ફરજીયાત છે.

તો શું ફાધર સામે કોઈ હત્યાનો ગુનો કબૂલ કરે તો ફાધર પોલીસને જણાવી દેશે?

આ સવાલના જવાબમાં ફાધર કહે છે, "ના, દુનિયામાં એવા પણ ઉદાહરણો છે જેમણે કન્ફેશનને છૂપું રાખવા પોતાનો જીવ પણ આપી દીધો છે."

"જે વાત અમને જણાવવામાં આવે છે તે 'કન્ફેશન સીલ'માં બંધ થઈ જાય છે અને અમે તેને ક્યારેય નથી તોડી શકતા."

યુવાનોની સંખ્યા વધારે

ક્રિસમસ પહેલાં કન્ફેશન કરવા... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

કોઈને કહી ના શકાય એવા ગુના લોકો ચર્ચમાં આવીને કબૂલે છે!


"મજૂર દલિત બાપનો એકનો એક દીકરો છું. પિતાએ પોતાનું પેટ કાપીને મને ભણાવ્યો છે. મને સાણંદમાં નોકરી મળી એટલે મેં પિતાને મજૂરી છોડાવી દીધી. હું સારાં કપડાં પહેરવા લાગ્યો. દાઢી-મૂછ પણ વધારી હતી."

"એવામાં ગામના ઊંચી જાતિના લોકોએ મને મૂછ કાઢી નાખવાની ધમકી આપવાનું શરૂ કર્યું. હું એમની સાથે ઝગડવાનું ટાળતો હતો. મને તો કલ્પના પણ નહોતી કે માત્ર મૂછ રાખવા બદલ લોકો મારા ઘરની અંદર ઘૂસીને મને, મારા પિતાને, મારી બહેનને મારશે."

વિરમગામની હૉસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા સુરેશ વાઘેલા નિરાશ થઈને બીબીસી સાથે ઉપરની વ્યથા રજૂ કરી છે.

ખેતમજૂર પિતાના પુત્રને નોકરી મળી, મૂછો રાખી તો માર પડ્યો

સુરેશ વાઘેલા

વિરમગામ નજીક આવેલા કરકથલ ગામમાં રહેતા અને એક સમયે ખેતમજૂરી કરી પરિવારનું ગુજરાત ચલાવનારા સુરેશના પિતા મગનલાલ વાઘેલાનું સપનું હતું કે એમનો દીકરો ભણે. ભણે અને મોટો સાહેબ બને.

ખેતમજૂરી કરીને મગનલાલે પુત્રને ભણાવ્યો. પુત્ર ભણ્યો અને સાણંદમાં એને નોકરી મળી. નોકરી મળતાં જ સુરેશે પિતા પાસે ખેતમજૂરી બંધ કરાવી દીધી.

સુરેશ આગળ જણાવે છે, "મેં નાનપણથી ગરીબી જોઈ હતી. નોકરી કરીને બે પૈસા કમાતો થયો તો સારાં કપડાં પહેરતો થયો. દાઢીમૂછ રાખી પણ ગામના ઉચ્ચ વર્ણના લોકોને સારાં કપડાં અને દાઢીમૂછ સાથે વાંધો હતો."

"મને વારંવાર દાઢીમૂછ કાઢી નાખવા અને જૂનાં કપડાં પહેરવાનું કહેતા પણ હું ગણકારતો નહોતો. મારે તો શાંતિથી નોકરી કરીને, બહેનનાં લગ્ન કરાવવાં હતાં."

"એવામાં 23 મેની રાતે મને ગામના ઊચી જાતિના લોકોનો ફોન આવ્યો કે દલિત થઈને મૂછ રાખવાનો તને અધિકાર નથી, મૂછો કઢાવી નાખ. ધમકી પણ આપી કે મૂછ નહીં કઢાવે તો ઘરે આવીનું મારીશું."

એ રાતે શું બન્યું?

મગનલાલ વાઘેલા

સુરેશના પિતા મગનલાલ વાઘેલા જણાવે છે, "મેં દીકરાને પૂછ્યું કે આટલી મોડી રાતે તને ફોન કરીને કોણ હેરાન કરે છે પણ એણે કંઈ કહ્યું નહીં. થોડી વારમાં મારા ઘરનો દરવાજો ખખડ્યો. અમે દરવાજો ખોલ્યો તો બહાર પંદર જણનું ટોળું ઊભું હતું."

"એમના હાથમાં લાકડી અને ધારિયાં હતાં. અમે કંઈ સમજીએ એ પહેલાં જ એ લોકો ઘરમાં ઘૂસી ગયા. બીભત્સ ગાળો બોલવા લાગ્યા અને મારા દીકરા સુરેશને મારવા લાગ્યા. હું બચાવવા વચ્ચે પડ્યો તો મને ધક્કો મારીને પાડી દીધો."

સુરેશનાં બહેન તરુણાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "મારા ભાઈને ધારિયાં અને લાકડીથી માર્યો. મારા પિતા એક ખૂણામાં પડ્યા હતા. હું બચાવવા ગઈ તો જાતિવિષયક વેણ બોલી મને પણ મારી. મારા હાથમાં... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

વિરમગામ : દલિત ખેતમજૂરના દીકરાને નોકરી મળી, સારાં કપડાં પહેરી મૂછ રાખી તો માર પડ્યો


"મારા પગમાંથી લોહી વહી રહ્યું હતું. લંગડાતાં-લંગડાતાં મેં આવતાં-જતાં વાહનોને ઊભાં રાખવાં પ્રયાસ કર્યો, પણ કોઈ મદદ માટે ઊભું ન રહ્યું."

"જે કોઈએ પણ વાહન ઊભું રાખ્યું એણે વીડિયો બનાવ્યો પણ મદદ ન કરી."

"જો સમયસર મદદ મળી શકી હોય તો કદાચ વધુ લોકોનો જીવ બચાવી શકાયો હોત."

આ શબ્દો છે ત્રિશૂલિયાઘાટ નજીક થયેલા અકસ્માતનો ભોગ બનેલા અને પોતાનાં પુત્ર અને કાકીને ગુમાવનારા રાજેશ સોલંકીના.

બનાસકાંઠામાં અંબાજી નજીક આવેલા ત્રિશૂલિયાઘાટ પાસે પહેલી ઑક્ટોબરે ખાનગી બસને અકસ્માતન નડ્યો હતો. જેમાં 21 લોકોનાં મૃત્યુ નીપજ્યાં હતાં.

બસમાં મોટા ભાગે શ્રદ્ધાળુ હતા અને અંબાજી દર્શન કરીને પરત ફરી રહ્યા હતા. રાજેશ સોલંકી પણ આમાંથી એક હતા.

'લોકો વીડિયો બનાવી રહ્યા હતા'

આણંદ પાસે આવેલા ખડોલના રહેવાસી રાજેશ ખેતમજૂરી કરીને ગુજરાન ચલાવે છે.

નવરાત્રી દરમિયાન પાંચસો રૂપિયામાં મા અંબાનાં દર્શન કરવાનું ગામલોકોએ આયોજન કર્યું હતું અને રાજેશ પણ તેમાં જોડાયા હતા.

પત્ની, બે પુત્ર અને કાકી સાથે રાજેશ સોલંકીનો પરિવાર ગામલોકો સાથે દર્શને ગયો હતો.

આ માટે ગામમાંથી રાત્રે બે વાગ્યે ખાનગી બસ અંબાજી જવા માટે નીકળી હતી.

સોલંકીના જણાવ્યા અનુસાર બીજા દિવસે સાંજે ચાર વાગ્યે શ્રદ્ધાળુઓને લઈને બસ અંબાજીથી પરત ફરી હતી અને દરમિયાન ડ્રાઇવરે રસ્તામાંથી બીજા પંદર લોકોને પણ બસમાં બેસાડ્યા હતા.

પરત ફરતી વખતે વરસાદ શરૂ થઈ ગયો અને એમાં ડ્રાઈવરે બસનો કાબૂ ગુમાવ્યો હતો.

સોલંકી જણાવે છે, "અકસ્માતના થોડા સમય બાદ 'ગુજરાત સરકાર' લખેલું એક વાહન આવ્યું હતું અને ઘાયલોને લઈ ગયું હતું. એ બાદ પોલીસ અને ઍમ્બ્યુલન્સ પણ આવ્યાં અને ઈજાગ્રસ્તોને સારવાર માટે પહોંચાડ્યા."

"પણ એ પહેલાં કેટલાય લોકો મદદ કરવાને બદલે વીડિયો બનાવી રહ્યા હતા. એમણે વહેલી મદદ કરી દીધી હોત તો કદાચ વધુ લોકો બચાવી શકાયા હોત."

આ અકસ્માતમાં રાજેશ સોલંકીએ પોતાનાં નાના પુત્ર અને કાકીને ગુમાવ્યાં છે.

'ભાનમાં આવ્યો ત્યારે હૉસ્પિટલમાં હતો'

રાજેશ જણાવે છે, "અચાનક શું થઈ ગયું એનું ભાન જ ન રહ્યું. મારી આસપાસ મૃતદેહો પડ્યા હતા અને હું બેભાન થઈ ગયો."

"ભાનમાં આવ્યો ત્યારે હૉસ્પિટલમાં હતો. મેં મારાં નાના પુત્ર અને કાકીને ગુમાવી દીધાં હતાં. પત્ની ગંભીર હતી"

"ચાર વર્ષના પુત્ર અને કાકીનો મૃતદેહ લઈને હું અને મારો મોટો પુત્ર ખડોલ ગામ પહોંચ્યા અને મારા સંબંધીઓ મારી પત્નીને મોડી રાતે અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલ લઈ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

અંબાજી અકસ્માત : 'એક બાજુ લોકો મરી રહ્યા હતા અને કેટલાક વીડિયો ઉતારતા હતા'


"મારું તેને આપેલું ઉચ્ચ શિક્ષણ જાણે નકામું ગયું હોય તેવું ક્યારેક લાગે છે.'' આ શબ્દો છે ગુજરાત પોલીસના આત્મહત્યા કરનાર સબ ઇન્સપેક્ટર દેવેન્દ્ર રાઠોડના પિતાના.

દેવેન્દ્ર સિંહ રાઠોડે થોડા સમય પહેલાં જ પોતાની જાતને ગોળી મારીને આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.

રાઠોડે 31 ડિસેમ્બરના દિવસે અમદાવાદના ચાંદલોડિયા વિસ્તારમાં પોતાના ઘરે પોતાની જાત ને ગોળી મારી લીધી હતી.

ગાંધીનગરની કરાઈ પોલીસ એકૅડૅમીમાં સબ ઇન્સ્પેક્ટર દેવેન્દ્ર સિંહ રાઠોડનો પરિવાર ડીવાઈએસપી એન. પી. પટેલ સામે પગલાં લેવાની માંગ કરી રહ્યો છે.

રાઠોડે આત્મહત્યા કરતાની સાથે કથિત રૂપે એક સ્યુસાઇડ નોટ પણ છોડી હતી.

દેવેન્દ્રના પિતા સત્યેન્દ્ર સિંહ ઠાકુરનું કહેવું છે કે દેવેન્દ્રનો મૃતદેહ કબ્જામાં લીધા પછી પોલીસે તેમને લગતી એક પણ વસ્તુ અમને બતાવી નથી.

સત્યેન્દ્ર ઠાકુરે કહ્યું હતું કે જ્યારે પોલીસ અમારી પાસે ફરિયાદના સંદર્ભમાં અમારાં નિવેદન લેવા આવી ત્યારે મને મારા દીકરા દેવેન્દ્ર સિંહની જે સ્યૂસાઇડ નોટ બતાવી હતી તે કુલ ત્રણ પાનાંની હતી. આગળ પાછળ થઈને કુલ છ પાનાં હતાં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે જણાવ્યું કે એ ચીઠ્ઠીમાં તેણે ગંભીર આક્ષેપો તો કર્યા જ છે સાથે-સાથે તેમાં કેટલીક લાગણીઓ પણ છે. જે મને યાદ છે.

સત્યેન્દ્ર સિંહ કહે કે તેણે પોતાની સાડા ત્રણ વર્ષની દિકરી પલને જજ બનાવવાની વાત કરી હતી.

અમદાવાદ ક્રાઇમ બ્રાન્ચના મદદનીશ કમિશનર સી. એન. રાજપૂતે કહ્યું હતું કે અમે આ ઘટનાની ફરિયાદ નોંધીને આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.

આત્મહત્યા પહેલાં પત્નીને શું કહ્યું હતું?

રાઠોડે 31 ડિસેમ્બરના દિવસે અમદાવાદના ચાંદલોડિયા વિસ્તારમાં પોતાના ઘરે પોતાની જાત ને ગોળી મારીને આત્મહત્યા કરી હતી.

સોલા પોલીસ સ્ટેશનમાં આકસ્મિક મૃત્યુની ફરિયાદ નોંધાઈ હતી.

દેવેન્દ્રનાં પત્ની ડિમ્પલે ડીવાઈએસપી પટેલ પર સતત દબાણ તથા સતામણી જેવા ગંભીર આરોપ કર્યા હતા.

1 જાન્યુઆરીએ કરાઈ પોલીસ એકૅડૅમીના અધિકારીઓનાં નિવેદન પણ લેવામાં આવ્યાં હતાં.

જોકે, 2 જાન્યુઆરીએ પરિવારે મૃતદેહ લેવાની ના પાડી એને એફઆઈઆર દાખલ કરવાની માંગ કરી તે બાદ ડીજીપીએ ક્રાઇમ બ્રાન્ચને તપાસ સોંપી હતી.

ક્રાઇમ બ્રાન્ચમાં ગુરુવારે એટલે કે 3 જાન્યુઆરીના ડેપ્યુટી સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઑફ પોલીસ એન. પી. પટેલ પર સબ ઇન્સપેક્ટર દેવેન્દ્ર સિંહ રાઠોડની આત્મહત્યા કેસમાં ફરિયાદ નોંધાઈ હતી.

રાઠોડના પિતા સત્યેંદ્ર સિંહ ઠાકુરે પટેલ વિરુદ્ધ કેસ નોંધાવ્યો... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

આત્મહત્યા કરનાર PSIએ લખ્યું, 'મારી દીકરી પલને જજ બનાવજો'


"મારો ગેમ પ્લાન યથાવત રહ્યો હતો અને તે અમલમાં પણ મુકાયો હતો. મારી સરળ યોજના હતી. મારા લક્ષ્યાંક ખાસ મોટા નહોતા."

"બસ એક જ વાતનું ધ્યાન રાખવાનું હતું કે જે બૉલ તમારી રેન્જમાં હોય તો તેને ફટકારવો જ જોઈએ અને બરાબર આમ જ કર્યું, જેનાથી મારી ટીમને લાભ  થયો."

આ વાત મંગળવારે રાજસ્થાન રૉયલ્સને ભવ્ય વિજય અપાવનારા સંજુ સેમસને કહી હતી.

'ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ'માં મંગળવારે રમાયેલી ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સ સામેની ટી20 ક્રિકેટ મેચમાં રાજસ્થાનની ટીમે 'રૉયલ રમત' દાખવી હતી અને 16 રનથી વિજય હાંસલ કર્યો હતો.

વર્તમાન સિઝનમાં રાજસ્થાન એવી પહેલી ટીમ બની જેણે 200નો આંક વટાવ્યો. બીજી તરફ ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સે પણ 200 રન કર્યા હતા પરંતુ રાજસ્થાન કરતાં તેનો સ્કોર 16 રન ઓછો હતો.

સંજુ સેમસને મેચ બાદ કબૂલ્યું હતું, "પાવર હિટિંગ પર ઘણો બધો આધાર છે અને રેન્જ હિટિંગ એ સમયની ડિમાન્ડ છે. બૉલ તમારી નજીકમાં હોય અથવા બૅટની રેન્જમાં હોય તો તેને ફટકારવો જ જોઇએ અને કોરોના બાદના લૉકડાઉનમાં મેં આ જ પ્રેક્ટિસ કરી હતી અને મારી આ ક્ષમતા વિકસાવી હતી. દરેક બૅટ્સમૅન પોતાની વિકેટ બચાવવા માગતો હોય છે અને તે ખાસ કરીને દોડવાનું પસંદ કરતો નથી."

અલભ્ય સ્ટ્રાઇક રેટ

ટૉસ જીતીને હરીફ ટીમને પહેલા બૅટિંગ કરવાનું આમંત્રણ આપવું તે આજકાલ ફેશન થઈ ગઈ છે અથવા તો સમયની માગ લાગે છે કેમ કે ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સના સુકાની મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ  પણ મંગળવારે આમ જ કર્યું હતું.

મૅચની ત્રીજી જ ઓવરમાં પ્રતિભાશાળી યશસ્વી જયસ્વાલ આઉટ થઈ ગયા જે કદાચ ધોનીની ટીમના બૉલરો માટે સારી નિશાની નહોતી કેમ કે અહીં સંજુ સેમસનનું વિકેટ પર આગમન થયું હતું.

તેમણે પોતાના કૅપ્ટન સ્ટિવ સ્મિથ સાથે મળીને માત્ર 68 બોલમાં જ 121 રન ઝૂડી નાખ્યા હતા.

સેમસને તો નવ સિક્સર ફટકારી દીધા. તેમનો સ્ટ્રાઇક રેટ 231.25નો રહ્યો હતો. આવો સ્ટ્રાઇક રેટ 50થી વધારે રન ફટકારનારા બૅટ્સમૅન માટે અલભ્ય હોય છે.

47 બૉલમાં 69 રન આમ તો ઘણા પ્રભાવી કહેવાય પરંતુ સેમસનના ઝંઝાવાત સામે સ્મિથનો આ સ્કોર પણ વામણો બની ગયો હતો.

સંજુ સેમસને માત્ર 19 બૉલમાં જ અડધી સદી પૂરી કરી દીધી હતી જે યુએઈમાં રમાયેલી આઈપીએલની મૅચોમાં સંયુક્ત રીતે સૌથી ઝડપી અડધી સદી હતી. અગાઉ 2014માં ડૅવિડ મિલરે પણ 19 બૉલમાં અડધી સદી ફટકારી હતી.

આવા શાનદાર પ્રારંભ છતાં ડેવિડ મિલર, રાહુલ તિવેટીયા, રૉબિન ઉથપ્પા સસ્તામાં આઉટ થઈ જતાં રાજસ્થાન રૉયલ્સનો મિડલ ઑર્ડરમાં ધબડકો થયો અને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

IPL 2020: સંજુ સેમસનને લૉકડાઉનમાં કરેલી એ પ્રેક્ટિસ, જેનાથી નવ છગ્ગા ફટકાર્યા


"મેં આ ઘટના પર ખૂબ લખ્યું છે પરંતુ હું હજી સુધી એને સારી રીતે વર્ણવી શકતો નથી કે હું એ વખતે શું અનુભવી રહ્યો હતો. "

"મને જાનથી મારી નાખવાની કોશિશ પણ થઈ પરંતુ કોઈક રીતે હું બચીને કારની ડિકીમાં સંતાઈને પાછી આવી."

"હું આ કેસનો 19મો સાક્ષી હતો અને મારી છેલ્લી જુબાની 7-8 વર્ષ અગાઉ થઈ હતી."

ઉપર એ પત્રકારોના નિવેદનો છે જેમણે 6 ડિસેમ્બર 1992ના રોજ બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસની ઘટનાને આંખે જોઈ હતી.

હવે લગભગ ત્રણ દાયકા જૂના બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસમાં વિશેષ સીબીઆઈ અદાલતે ચુકાદો આપી દીધો છે અને અડવાણી, ઉમા ભારતી, મુરલી મનોહર જોશી, સાધ્વી ઋતુંભરા સહિત દિગ્ગજ નેતાઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે ત્યારે એ પત્રકારોએ એ દિવસે અયોધ્યામાં શું જોયું હતું અને એમની શું હાલત થઈ હતી જુઓ વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

 \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

અયોધ્યામાં બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસના સાક્ષી પત્રકારોએ એ દિવસે શું જોયું હતું?


"મેં ગોલ્ડમેડલ જીતી લીધો છે."

10 જુલાઈ, બુધવારની સાંજ.

"ઓગ શિ*! રોહિત આઉટ! કોહલી આઉટ!"

ભારતીયોની નજર ટીવી પરથી જરા પણ હઠતી નહોતી. ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલ મૅચ ચાલી રહી હતી અને મૅચ એવી હતી કે લોકોના શ્વાસ અટકી ગયા હતા. જેમ-જેમ ખેલાડીઓ આઉટ થઈ રહ્યા હતા, લોકોનું ટેન્શન વધી રહ્યું હતું.

આખરે એ જ થયું, જેનો ડર હતો. ભારત ન્યૂઝીલૅન્ડ સામે હારીને વર્લ્ડ કપમાંથી બહાર થઈ ગયું. બાદમાં દરેક જગ્યાએ નિરાશાનો માહોલ હતો. સોશિયલ મીડિયા પર લોકો પોતાનું દુઃખ, ગુસ્સો અને ક્રિકેટ માટેની જાણકારી પ્રદર્શિત કરતાં જણાયા.

કોઈ ધોનીને દોષ આપી રહ્યું હતું તો કોઈ કોહલીને. આ દોર હજુ અટક્યો નથી.

હવે પાછા ફરીએ 9 જુલાઈ તરફ, જ્યાંથી આપણે શરૂઆત કરેલી. આ ટ્વીટ ભારતના સ્ટાર સ્પ્રિન્ટર દુતી ચંદે કર્યું હતું.

દુતીએ આ ટ્વીટ ઈટાલીમાં ચાલી રહેલા વર્લ્ડ યુનિવર્સિયાડમાં ગોલ્ડ મેડલ જીતીને ઇતિહાસ રચ્યા બાદ કરેલું. તેમણે 11.32 સેકન્ડમાં 100 મિટરની દોડ પૂરી કરી અને ગોલ્ડમેડલ પોતાને નામ કરી લીધો.

ભારતની રેકર્ડ હોલ્ડર દુતી યુનિવર્સિયાડમાં ટ્રૅક ઍન્ડ ફિલ્ડમાં ગોલ્ડમૅડલ જીતનારાં પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની ગયાં છે. એટલે કે આ ઉપલબ્ધિ તેમનાં અગાઉ કોઈ જ મહિલા ખેલાડીને હાંસલ થઈ નથી.

એટલું જ નહીં, પુરુષ વર્ગમાં પણ હજુ સુધી માત્ર એક જ ભારતીય ખેલાડીને આ સફળતા હાંસલ થઈ છે. વર્ષ 2015માં ભારતીય ખેલાડી ઇંદરજિત સિંહે શૉટપુટમાં ગોલ્ડમૅડલ જીત્યો હતો.

તો સરવાળે હિમા દાસ બાદ દુતી ચંદ એવા માત્ર બીજા મહિલા ખેલાડી છે જેણે વૈશ્વિક ટુર્નામેન્ટમાં ગોલ્ડ જીત્યો હોય. ભારતનાં હિમા દાસે ગયા વર્ષે વર્લ્ડ જુનિયર ઍથ્લેટિક્સ ચૅમ્પિયનશિપમાં 400 મિટર રેસમાં સુવર્ણપદક જીત્યો હતો.

ક્રિકેટના દુઃખમાં દુતીની જીત ગુમનામ

આ બધા જ રેકર્ડ જોઈએ તો ખબર પડે છે કે દુતી ચંદની આ સિદ્ધિ કેટલી શાનદાર છે. પરંતુ ભારતીયો કદાચ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલમાં પોતાની ટીમની હારથી એટલા દુઃખી હતાં કે દુતીની જીત તેમને દેખાઈ જ નહીં.

જ્યારે દુતીએ ટ્વિટર પર પોતાની તસવીર શૅર કરી ત્યારની આ સ્થિતિ હતી. તેમણે લખ્યું હતું, "તમે મને જેટલી પાછળ ખેંચશો, હું એટલી જ મજબૂતી સાથે પાછી આવીશ."

યુનિવર્સિયાડને ઑલિમ્પિક પછીની દુનિયાની સૌથી મોટી ટુર્નામેન્ટ માનવામાં આવે છે. તેમાં 150 દેશના ખેલાડીઓ ભાગ લે છે. ત્યારે આ દુતી ચંદની ઉપેક્ષા કરવામાં આવી.

સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડનાં ડેલ પૅન્ટ બીજા ક્રમે રહ્યાં... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

વર્લ્ડ કપમાં હારની નિરાશા વચ્ચે આ રીતે વિસરાયો દુતી ચંદનો ગોલ્ડમૅડલ


"મોદી વડા પ્રધાન બનતાં જ ચીનને એવી રીત રજૂ કર્યું જાણે કે તે સૌથી મોટું અને વિશ્વાસપાત્ર મિત્ર હોય. વડા પ્રધાન બન્યા બાદ મોદી ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગને અઢાર વાર મળી ચૂક્યા છે. આ મુલાકાતોનો અર્થ શું છે?"

સંપૂર્ણ વિપક્ષ ચીન મુદ્દે વર્તમાન સરકાર ઉપર આક્રમક છે, પરંતુ કોઈ પણ સરકારની ચીન વિશેની નીતિ નિર્ણાયક ન હતી.

ભારત એક સાથે ત્રણ મોરચે લડી રહ્યો છે. કોવિડ-19ના દરરોજ લગભગ એક લાખ નવા કેસ બહાર આવી રહ્યા છે. સરહદ ઉપર ચીને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે અને ભારતનો આર્થિક વિકાસદર ગગડી ગયો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

 \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ચીન મામલે નરેન્દ્ર મોદી પણ નહેરુવાળી 'ભૂલ' કરી રહ્યા છે?


"લૉકડાઉનથી કૉલેજ બંધ છે એટલે બે પૈસા કમાવા હું સૌરાષ્ટ્રથી સાણંદ આવ્યો હતો. ફેટકરીમાં મજૂરી કરતો હતો પણ મને ખબર નહોતી કે મારી અટક અને શર્ટનું એક બટન ખુલ્લું રાખવાની ટેવ મને એવી ભારે પડી જશે કે મારે નોકરી પણ છોડવાનો વારે આવશે"

આ શબ્દો છે 21 વર્ષના દલિત યુવાન ભરત જાદવના છે. ભરત જાદવને પોતાની અટક બદલ કથિત ઉચ્ચ જ્ઞાતિના લોકોએ માર માર્યો હોવાની ઘટના ઘટી છે.

આ મામલે અમદાવાદ નજીક સાણંદ જીઆઈડીસી પોલીસસ્ટેશનમાં ફરિયાદ કરાઈ છે.

શું છે મામલો?

પોલીસ એફઆઈઆરની કૉપી

ભરત મૂળ વેરાવળના ભેટાડી ગામના છે અને થોડા સમયથી સાણંદની એક ફેકટરીમાં નોકરી છે.

તેમના પિતા બાબુભાઈ જાદવ વેરાવળમાં ખેતમજૂરી કરે છે. પોતાનાં સંતાનોને ભણાવીને સક્ષમ બનાવવા બાબુભાઈનું સપનું છે અને આ સપનાને સાકાર માટે ભરત સાણંદમાં નોકરી કરે છે.

દસમા ધોરણ બાદ ભરતે મિકૅનિકલ ઍન્જનિયરિંગ કર્યું છે અને રાજકોટમાં આગળનો અભ્યાસ કરે છે. આ દરમિયાન નાનુમોટું કામ કરીને પરિવારને મદદ કરે છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં ભરતે જણાવ્યું, "લૉકડાઉનથી શાળાકૉલેજો બંધ છે એટલે હું ઘરે બેઠો  હતો. ત્યાં મારા એક મિત્રએ મને કહ્યું કે સાણંદની એક કંપનીમાં વર્કર તરીકેની નોકરી છે અને કૉન્ટ્રેક્ટ પર નોકરી મળી રહી છે."

"મને થયું કે આમ પણ ભણવાનું તો ઑનલાઇન જ છે તો કૉલેજ ના ખુલ્લે ત્યાં સુધી કેમ નોકરી ન કરું? એટલે કૉન્ટ્રેક્ટરની મદદથી હું આ સાણંદમાં નોકરીએ લાગ્યો."

"મારી શિફ્ટ બપોરની હતી એટલે સવારે ઑનલાઇન ભણીને એક વાગ્યે હું નોકરીએ પહોંચી જતો હતો. સાણંદમાં અમે ત્રણચાર જણાએ ભેગા થઈને એક રૂમ રાખ્યો હતો. મૉલ્ડિંગના પાર્ટ ચેક કરવાનું મારું કામ હતું અને મને મહીને રૂપિયા 9,200નો પગાર મળતો હતો. એમાંથી થોડા પૈસા બચાવી બાજુએ રાખતો હતો. જેથી ભણવામાં કામ લાગે."

ભરત ઉમેરે છે કે "પહેલી તારીખે હું કંપનીના ગેટ પર પહોંચ્યો તે વખતે હર્ષદભાઈ નામના એક માણસે મને દાખલ થતાં જ ગાળ બોલીને કહ્યું કે શર્ટનું પહેલું બટન કેમ ખુલ્લુ રાખે છે? તું અહીનો દાદો છે? "

"દલિત થઈને દરબારની અટક રાખે છે, બટન ખુલ્લા રાખીને બાદશાહ થઈને ફરે છે. એમ કહીને એમણે મને લાફા ઝીંકી દીધા." - દલિત વિદ્યાર્થી ભરત જાદવ

"મેં ગભરાઈને તરત જ કહ્યું કે મોટાભાઈ તમને ન ગમતુ હોય તો હું બટન બંધ કરી દઉ છું. એમ કહીને હું અંદર નોકરીએ જતો રહ્યો."

"રિસેસમાં હર્ષદભાઈએ મારી અટક અને જાતિ પૂછી, મેં કહ્યું કે, મોટાભાઈ હું દલિત છું અને વેરાવળનો છું. એટલે તરત જ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

સાણંદ : દરબાર જેવી જ અટક હોવાના લીધે દલિતને માર પડ્યો


"લોકોએ રાજકારણ કરવા માટે જશોદાબહેન અને નરેન્દ્રભાઈ વિશે આવું જુઠ્ઠાણું ન ફેલાવું જોઈએ."

જેના કારણે ફરી એક વખત ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે મોદીએ ભૂતકાળમાં કેમ ન જણાવ્યું કે તેઓ પરિણીત છે?

ભૂતકાળમાં જ્યારે વિવાદ ઊભો થયો, ત્યારે મોદી પરિવાર તથા ખુદ જશોદાબહેન તેમનાં લગ્ન વિશે સ્પષ્ટતા કરી ચૂક્યાં છે.

ગત લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વડોદરાની બેઠક ઉપરથી ઉમેદવારી કરી હતી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા દરમિયાન જ તેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ 'પરિણીત' છે.

વડોદરામાં સ્વીકાર

આપના અરવિંદ કેજરીવાલે વારાણસીમાં મોદી સામે ચૂંટણી જંગમાં ઝંપલાવ્યું હતું

ગત લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન ગુજરાતની વડોદરા બેઠક પરથી ઉમેદવારીપત્રક ભરતી વખતે મોદીએ 'ઔપચારિક રીતે' સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ 'પરિણીત' છે.

મોદીએ જીવનસાથીના નામ તરીકે જશોદાબહેનનું નામ જણાવ્યું હતું. જોકે, તેમનાં પાનકાર્ડ, આવક તથા સંપત્તિ અંગેની વિગતોમાં 'ખબર નથી' હોવાનું જાહેર કર્યું હતું.

એ સમયે આ મુદ્દે રાજકીય ચકચાર જાગી હતી. મોદીના બચાવમાં ભાજપે તેમના મોટાભાઈ સોમાભાઈ દામોદરદાસ મોદીનું નિવદેન બહાર પાડ્યું હતું.

એ નિવેદનમાં સોમાભાઈએ જણાવ્યું હતું કે તેમની જ્ઞાતિ આર્થિક અને સામાજિક રીતે પછાત હતી, એટલે સામાજિક દૂષણને કારણે માત્ર 17 વર્ષની ઉંમરે તેમના 'બાળવિવાહ' કરાવવામાં આવ્યા હતા.

થોડા દિવસોમાં બંને અલગ થઈ ગયા હતા પરંતુ બંનેએ લગ્ન ફોક કર્યું ન હતું.

ગત લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન મોદી વડોદરા ઉપરાંત ઉત્તર પ્રદેશની વારાણસી બેઠક ઉપરથી પણ ચૂંટણી લડ્યા હતા, જ્યાં નવમા અને અંતિમ તબક્કામાં મતદાન યોજાયું હતું.

2019માં પણ નરેન્દ્ર મોદીએ વારાણસીની બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી જંગમાં ઝંપલાવ્યું છે.

શું કહે છે જશોદાબહેન?

જશોદાબહેને આનંદીબહેનના નિવેદનની ઝાટકણી કાઢી હતી

જૂન-2018માં મધ્ય પ્રદેશના રાજ્યપાલ આનંદીબહેન પટેલે એક જાહેર કાર્યક્રમમાં કહ્યું હતું કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 'અપરિણીત' છે.

જશોદાબહેનના ભાઈ અશોક મોદીએ બીબીસી સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું: "લોકોએ રાજકારણ કરવા માટે જશોદાબહેન અને નરેન્દ્રભાઈ વિશે આવું જુઠ્ઠાણું ન ફેલાવવું જોઈએ."

જશોદાબહેને બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું હતું, "આનંદીબહેન એક મહિલા હોવા છતાંય આવું નિવેદન કરે છે એટલે મારે સ્પષ્ટતા કરવી પડે છે."

"મને એ વાતનું દુ:ખ છે કે મોદીએ લગ્ન કર્યાં છે તો પણ આ લોકો આવાં નિવેદનો કરે છે."

"આ વાત જગજાહેર છે કે નરેન્દ્ર મોદીએ લગ્ન... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

જ્યારે નરેન્દ્ર મોદીએ લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન સ્વીકાર્યું 'પરિણીત છું'


"વર્ષ 1973માં નરેન્દ્ર મોદીએ સામાજિક સક્રિયતા તેમજ સામાન્ય પ્રજાજનોને સ્પર્શતા પ્રશ્નોમાં ઊંડો રસ લેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું."

"એક યુવાપ્રચારક અને અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (એબીવીપી)ના સહયોગી તરીકે નરેન્દ્ર મોદી નવનિર્માણ આંદોલનમાં જોડાયા હતા અને તેમને સોંપવામાં આવેલી કામગીરી નિષ્ઠાપૂર્વક બજાવી હતી."

"જયપ્રકાશ નારાયણ અમદાવાદ આવ્યા, ત્યારે એ લોકલાડીલા નેતાના સંપર્કમાં આવવા અને તેમની સાથે નિકટ રહીને કામ કરવાની તક નરેન્દ્ર મોદીને મળી હતી."

"નવનિર્માણ આંદોલન ખૂબ જ સફળ રહ્યું હતું અને ચીમનભાઈ પટેલને મુખ્ય મંત્રીપદેથી ફક્ત છ મહિનામાં જ રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી હતી."

ઉપરોક્ત શબ્દો વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વેબસાઇટ પરથી લેવામાં આવ્યા છે.

દિલ્હીમાં આવેલી જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા નાગરિક સંશોધન કાયદા (CAA)ના વિરુદ્ધમાં કરાયેલાં પ્રદર્શનો અને બાદ પોલીસ દ્વારા કરાયેલા બળપ્રયોગના સમાચારો તાજા છે, ત્યારે ગુજરાતમાં વિદ્યાર્થીઓના 'સફળ આંદોલન' અને તેમાં નરેન્દ્ર મોદીની ભૂમિકા ઉપરોક્ત શબ્દમાં ઉજાગર કરાઈ છે.

વેબસાઇટ પર 'નવનિર્માણ આંદોલન (1974) : વિદ્યાર્થીશક્તિએ જ્યારે માંદી 'જૈસે થે'ની સ્થિતિને ખડખડાવી નાખી' શીર્ષક હેઠળ ગુજરાતમાં વિદ્યાર્થીઓની આગેવાનીમાં આદરાયેલા 'નવનિર્માણ આંદોલન'ની માહિતી આપવામાં આવી છે.

આંદોલન દરમિયાન નરેન્દ્ર મોદીએ ભજવેલી સક્રિય રાજકીય ભૂમિકાની વાત કંઈક આવી રીતે કરવમાં આવી છે:

"આ ચળવળના પગલે જ નરેન્દ્ર મોદીને તેમની રાજકીય કારકિર્દીમાં પહેલો હોદ્દો - 'ગુજરાતમાં લોકસંઘર્ષ સમિતિના મહામંત્રી' તરીકેનો મળ્યો હતો."

"આ ચળવળ દરમિયાન તેમને વિદ્યાર્થીઓના પ્રશ્નો ખૂબ જ નિકટથી સમજવાની વિશેષ તક મળી અને તેઓ મુખ્ય મંત્રી બન્યા, ત્યારે એ તક તેમના માટે મહત્ત્વની મૂડી જેવી સાબિત થઈ હતી."

"વર્ષ 2001થી તેમણે (નરેન્દ્ર મોદીએ) શિક્ષણક્ષેત્રે સુધારા ઉપર વિશેષ ધ્યાન આપ્યું અને ગુજરાતની યુવા પેઢીને વિશ્વ સ્તરનું શિક્ષણ સુલભ બનાવ્યું."

નવનિર્માણ આંદોલન શું હતું?

વિદ્યાર્થીઓએ શરૂ કરેલા આંદોલનમાં લોકો પણ જોડાયા હતા

નવનિર્માણ આંદોલન એ 1973માં ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓની આગેવાનીમાં થયેલું જનઆંદોલન હતું. જેણે એ વખતની ચીમનભાઈ પટેલની ચૂંટાયેલી સરકારને ઉથલાવી દીધી હતી.

અમદાવાદમાં આવેલી લાલભાઈ દલપતભાઈ કૉલેજ ઑફ એન્જિનિયરિંગની મેસના ફૂડ-બિલમાં કરાયેલા વધારાનો હૉસ્ટેલના વિદ્યાર્થીઓએ વિરોધ કર્યો હતો, જેમાં... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

નાગરિક સંશોધન કાયદાનો વિવાદ : જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી પોતે વિદ્યાર્થી આંદોલનમાં જોડાયા હતા


"વિઝા પ્રક્રિયા પણ ઠપ થઈ ગઈ. હવે મારા પતિ તો ભારત પહોંચી ગયા છે પણ હું અહીં પાકિસ્તાનમાં રહી ગઈ છું."

"સરકારને અમારી એટલી જ વિનંતી કે અમને મદદ કરે અને મને મારા પતિ પાસે અમદાવાદ પહોંચાડે."

પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતનાં સાના કુમારીએ ત્યાંથી ફોન પર વાત કરતાં આ શબ્દોમાં પોતાની પીડા વ્યક્ત કરી હતી.

સાના કુમારીનાં લગ્ન ફેબ્રુઆરીમાં અમદાવાદના 29 વર્ષીય ચાર્ટર્ડ ઍકાઉન્ટન્ટ અવિનાશ તલરેજા સાથે થયાં ત્યારે કોઈએ વિચાર્યું નહીં હોય કે થોડા સમયમાં મુશ્કેલી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ જશે.

'વિઝાની સમયસીમા ખતમ'

અંગ્રેજી વિષય સાથે એમ.એ.નો અભ્યાસ કરનારાં સાના કુમારી સિંધના સુકુર શહેરમાં રહે છે. અવિનાશ અને તેમનાં 58 વર્ષીય માતા લગ્નવિધિ માટે પાકિસ્તાન ગયાં હતાં.

અવિનાશની યોજના થોડા જ સમયમાં પત્ની સાનાને લઈને અમદાવાદ પરત આવી જવાની હતી, પરંતુ કોરોનાએ બધી ગણતરી ખોરવી દીધી. લૉકડાઉનના કારણે અવિનાશ અને તેમનાં માતા પણ ભારત આવી શકે તેમ ન હતાં.

આ દરમિયાન સાત મહિના વીતી ગયા, વિઝાની સમયસીમા પૂરી થઈ ગઈ.  અંતે ભારત સરકારની મદદથી તેઓ 15 સપ્ટેમ્બરે 400 ભારતીયોની સાથે સ્વદેશ આવી શક્યા, જેમાં 42 ગુજરાતી હતા.

સાના કુમારી હાલમાં ગર્ભવતી છે અને વિઝા મળ્યા ન હોવાથી તેઓ હજુ પાકિસ્તાનમાં જ છે.

સાનાએ જણાવ્યું , "મને ભારત જવા માટે જાન્યુઆરીમાં વિઝા મળ્યા હતા, જે જુલાઈમાં ઍક્સપાયર થવાના હતા."

"મારો આખો પરિવાર અહીં પાકિસ્તાનમાં છે, તેથી મેં મારા પતિ અવિનાશને કહ્યું કે આપણે અહીં હજુ થોડા દિવસો ગાળીએ અને ત્યાર પછી ભારત જઈશું. પરંતુ હું જી ન શકી."

તેમણે કહ્યું કે સિંધમાં તેમનાં જેવાં બીજાં 11 યુવતીઓ છે, જેમણે ભારતીય યુવકો સાથે લગ્ન કર્યાં છે, પરંતુ તેઓ પતિ સાથે ભારત જઈ શક્યાં નથી.

પાકિસ્તાનથી ભારત આવ્યા

અવિનાશે જણાવે છે, "હું મારાં માતા સાથે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં પાકિસ્તાન ગયો હતો, જ્યાં અમારા ઘણા સ્વજનો રહે છે. "

અવિનાશ જણાવે છે કે તેઓ વર્ષ 2000માં સાત-આઠ વર્ષની ઉંમરે પાકિસ્તાનથી અમદાવાદ આવ્યા હતા.

તેઓ કહે છે, "ત્યાર બાદ મારાં માતાપિતાએ 2012માં  નાગરિકત્વ માટે અરજી કરી હતી. 2019માં નાગરિકત્વની અરજી મંજૂર થઈ ત્યાં સુધીમાં મારા પિતાનું અવસાન થઈ ગયું હતું."

તેઓ કહે છે કે હજુ તેમને ભારતનું નાગરિકત્વ નથી મળ્યું, જ્યારે તેમનાં માતાને ભારતીય નાગરિકત્વ મળી ગયું છે.

અવિનાશનાં પત્ની સાનાએ લૉંગ ટર્મ વિઝાની અરજી કરી છે, જેને હજી મંજૂરી નથી મળી. તેમણે હવે દસ્તાવેજી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ગુજરાતનો દુલ્હો, પાકિસ્તાનનાં દુલ્હન, 'મને મારા પતિ પાસે પહોંચાડો'


"શિક્ષણનું સ્તર નીચું જતું રહ્યું છે. ત્યારે માત્ર હવન કરવા હોય અને મંદિરનો ઘંટ જ વગાડવો હોય તો પછી તેનું નામ પ્રયાગરાજ ઠીક છે."

અલાહાબાદ યુનિવર્સિટીના રિસર્ચ સ્ટુડન્ટ રાહુલ દ્વિવેદી ઘણા રોષ અને નિરાશા સાથે આ વાત કરે છે, ત્યારે તેમના સમર્થનમાં ઘણા યુવાનો સૂર પૂરાવે છે.

અલાહાબાદનું નામ બદલીને પ્રયાગરાજ કરવાથી આ યુવાઓ ખુશ નથી અને તેમને કોઈ વાંધો પણ નથી.

પરંતુ તેમની ફરિયાદ છે કે તમામ મહત્ત્વપૂર્ણ અને જરૂરી કાર્યોના બદલે શહેરનું નામ બદલવાનું બિનજરૂરી કામ થઈ રહ્યું છે અને તેનો ઢંઢેરો પણ પીટવામાં આવી રહ્યો છે.

રાજકીય પક્ષો દ્વારા નિર્ણયની ટીકા

ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી ગત રવિવારે અલાહાબાદમાં શહેરનું નામ બદલવાની માંગણીના મામલે તેને પૂરી કરવાનું આશ્વાસન આપીને ગયા હતા અને બે દિવસ બાદ રાજ્યની કૅબિનેટમાં તેનો સ્વીકાર કરીને તેનો અમલ કરવાની જાહેરાત પણ કરી દીધી હતી.

જોકે રાજકીય પક્ષો આ નિર્ણયની ટીકા કરી રહ્યા છે અને કહી રહ્યા છે કે સરકાર કામકાજથી લોકોનું ધ્યાન દૂર કરવા માટે આવું કરી રહી છે.

જ્યારે વિશ્લેષકો તેને એક બિનજરૂરી નિર્ણય ગણાવી રહ્યા છે, પરંતુ અખાડા પરિષદ સહિતના તમામ હિંદુ સંગઠન સરકારના આ નિર્ણયની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અલાહાબાદના લોકોનું કહેવું છે કે શહેરનું નામ બદલવું જરૂરી હતું, પરંતુ ધાર્મિક દૃષ્ટિએ તેની ઓળખ પ્રાચીન નામ એટલે કે પ્રયાગરાજથી જ છે અને પ્રયાગ નામનું અહીં એક રેલ્વે સ્ટેશન પણ છે.

સરકારનો તર્ક છે કે પહેલા શહેરનું નામ પ્રયાગરાજ જ હતું અને તેને બાદમાં બદલીને અલાહાબાદ કરી દેવાયું હતું.

પરંતુ ઇતિહાસકારો અનુસાર પ્રયાગરાજ અથવા પ્રયાગ નામ બદલીને અલાહાબાદ નથી કરાયું, પરંતુ અલાહાબાદ એક શહેર તરીકે સ્થાપવામાં આવ્યું અને તેની એક અલગ ઓળખ રહી છે.

અલાહાબાદ યુનિવર્સિટીમાં મધ્યકાલીન અને આધુનિક ઇતિહાસ વિભાગના પ્રોફેસર હેરંબ ચતુર્વેદી કહે છે :

"પ્રથમ વાત તો એ છે કે ઇલાવાસથી ક્યારે અલાહાબાદ બની ગયું તેની કોઈ પ્રામાણભૂત જાણકારી નથી. બીજું અકબરે જ્યારે યમુનાના કિનારે કિલ્લો બનાવ્યો અને પછી ગંગા અને યમુનાના કિનારે બંધ બનાવીને વર્ષ 1583માં આ શહેરને વસાવ્યું, એ પૂર્વે અહીં કોઈ શહેરનું અસ્તિત્વ નહોતું."

"પ્રાચીન ગ્રંથોમાં પ્રયાગ વનનો ઉલ્લેખ છે જે અહીંથી છેક અયોધ્યા સુધી ફેલાયેલું હતું."

જાણકારોના કહેવા અનુસાર, પ્રાચીન ગ્રંથોમાં આ શહેરનું નામ પ્રયાગ અથવા પ્રયાગરાજ જ છે. એવું કહેવાય છે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.

ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ : અલાહાબાદ શહેરનું પ્રાચીન નામ ખરેખર પ્રયાગરાજ હતું?