1 
Republika ng Pilipinas 
KAPULUNGAN NG MGA KINATAWAN 
Batasan Hills, Quezon City 
Ikadalawampung Kongreso 
Unang Regular na Pagpupulong 
Panukalang Batas Bilang 3863
Ipinanukala ng mga Kagalang-galang na Kinatawang: 
JOSE MANUEL TADEO “CHEL” I. DIOKNO (Akbayan Partylist) 
PERCIVAL V. CENDAÑA (Akbayan Partylist) 
DADAH KIRAM ISMULA (Akbayan Partylist) 
ARLENE “KAKA” J. BAG-AO (Dinagat Islands) 
ISANG BATAS 
NA NAG-AATAS NA ISALIN SA WIKANG FILIPINO, BISAYA, AT 
ILOKANO ANG MGA BATAS NA NAGPAPATAW NG PARUSA, AT 
SUMUSUSOG SA EXECUTIVE ORDER NO. 292, SERIES OF 1987, NA 
KILALA BILANG “REVISED ADMINISTRATIVE CODE OF 1987” AT 
NAGLALAAN NG PONDO PARA SA LAYUNING ITO 
PALIWANAG 
Ang batas ng Pilipinas ay batas ng Pilipino. Ayon sa Saligang Batas, 
“[a]ng wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. […] Alinsunod sa tadhana 
ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasya ng Kongreso, dapat 
magsagawa ng mga hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang 
itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang medium ng opisyal na komunikasyon 
[…]”1 Samantala, “[u]kol sa layunin ng komunikasyon at pagtuturo, ang mga 
wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino at, hangga’t walang ibang itinatadhana 
ang batas, Ingles. Ang mga wikang panrehiyon ay pantulong na mga wikang 
opisyal sa mga rehiyon […]”2 Bukod dito, kinikilala ng Saligang Batas ang 
karapatan ng bawat tao sa kaukulang kaparaanan ng batas3 at ang karapatan 
ng taumbayan sa kaalaman hinggil sa pampublikong impormasyon, kasama 
ang mga opisyal na rekord at mga dokumento at papeles tungkol sa mga 
opisyal na gawain, transaksyon, o pasya.4 
1
Saligang Batas, Artikulo XIV, Seksyon 6. 
2
Saligang Batas, Artikulo XIV, Seksyon 7. 
3
Saligang Batas, Artikulo III, Seksyon 1. 
4
Saligang Batas, Artikulo III, Seksyon 7. 
August 20, 2025
9:40 am


2 
Sa kabila nito, nananatiling banyaga at malayo sa karaniwang 
mamamayan ang ating mga batas. Dahil dito, hindi nakakamit ng maraming 
Pilipino ang katarungan mula sa ating sistemang panligal. Napagkakaitan din 
ang mga batayang sektor ng kapangyarihang magamit ang batas para sa 
pagbabago at katarungang panlipunan. Ayon sa isang pag-aaral, 20% lamang 
ng mga Pilipino na may suliraning panligal ang humanap ng tulong upang 
makakamit ng hustisya.5 Ayon pa sa isang pag-aaral, ang kakulangan ng sapat 
at malinaw na kaalaman ukol sa batas ay isang hadlang sa pagkakamit ng 
katarungan. Isa sa mga ugat ng problemang ito ay ang paggamit ng wikang 
Ingles sa ating sistema ng batas—isang wikang hindi ginagamit ng karamihan 
sa pang-araw-araw na buhay.6  
Samantala, ang mga batas ng mga karatig-bansa ng Pilipinas, gaya ng 
Indonesia, Thailand, Vietnam, Cambodia, Laos, Myanmar, at Timor-Leste, ay 
nasa kanikanilang pambansang wika. Sinusuportahan ng kanilang mga 
pamahalaan ang pagyabong ng kanilang sariling wika. Ipinapakita nito na 
posible ang paggamit ng sariling wika sa pagsulat ng mga batas.7 Sa ganitong 
paraan, mas napapalapit sa mamamayan ang katarungan at napapalalim ang 
kanilang kaalaman sa kanilang mga karapatan at pananagutan.  
Kaya’t nararapat lamang na isalin sa ating sariling wika ang mga batas 
ng Pilipinas. Bagamat ito ay dambuhalang gawain, kinakailangang may 
pagsimulan ito. Maaaring magsimula sa pagsasalin ng mga batas na 
nagpapataw ng parusa, tulad ng pagkakakulong o pagmumulta, sa mga 
wikang ginagamit ng pinakamalalaking pangkat etniko sa bansa. Ayon sa 
Philippine Statistics Authority, ang apat na pinakamalalaking pangkat etniko 
sa Pilipinas ay ang mga Tagalog (26.0%), Bisaya (14.3%), Ilokano (8.0%), at 
5
World Justice Project, Global Insights on Access to Justice: Findings from the World Justice 
Project 
General 
Population 
Poll 
in 
101 
Countries 
(2019), 
https://worldjusticeproject.org/sites/default/files/documents/WJP-A2J-2019.pdf last accessed 
on 13 August 2025. 
6
Tignan: United Nations Development Programme, Primer: Access to Justice (2013), 
https://www.ombudsman.gov.ph/UNDP4/wp-
content/uploads/2013/01/Primer_Access_to_justice.pdf last accessed 13 August 2025. 
7
Tignan: Robert Brian Smith, Complexity of Legal Harmonisation in Southeast Asia: A Diversity 
of 
Legal 
Systems 
& 
Languages, 
10 
Athens 
Journal 
of 
Law. 
(2024), 
https://doi.org/10.30958/ajl.10-2-4 last accessed on 13 August 2025. 


3 
Cebuano (8.0%).8 Ginagamit ng mga pangkat etnikong ito ang mga wikang 
Filipino, Bisaya, at Ilokano. 
Ito ang layunin nitong panukalang batas na nag-aatas isalin ang mga 
Batas sa Sariling Wika. Sa ilalim ng panukalang ito: (1) Sususugan ang ilang 
probisyon ng Revised Administrative Code of 1987 upang atasan ang 
Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) na isalin, sa loob ng siyamnapung (90) 
araw, sa wikang Filipino, Bisaya, at Ilokano ang mga maipapasang batas sa 
hinaharap na nagpapataw ng parusa; (2) Inaatasan din ang KWF na isalin sa 
loob ng limang taon ang mga kasalukuyang umiiral na batas na nagpapataw 
ng parusa; (3) Hinihikayat ang pagsasalin ng mga nasabing batas sa iba pang 
mga wika sa Pilipinas, kasama ang mga wika ng mga katutubong pamayanan; 
at (4) Inaatasan ang Presidential Communications Office (PCO) na ilathala 
ang mga opisyal na pagsasalin sa Official Gazette. 
JOSE MANUEL TADEO  
“CHEL” I. DIOKNO 
Akbayan Representative 
PERCIVAL V. CENDAÑA 
Akbayan Representative 
DADAH KIRAM ISMULA 
Akbayan Representative 
KAKA J. BAG-AO 
Dinagat Islands Representative 
8
Philippine Statistics Authority, Ethnicity in the Philippines (2020 Census of Population and 
Housing) 
(4 
July 
2023), 
https://psa.gov.ph/content/ethnicity-philippines-2020-census-
population-and-housing last accessed on 11 August 2025. 


4 
Republika ng Pilipinas 
KAPULUNGAN NG MGA KINATAWAN 
Batasan Hills, Quezon City 
Ikadalawampung Kongreso 
Unang Regular na Pagpupulong 
Panukalang Batas Bilang 3863 
Ipinanukala ng mga Kagalang-galang na Kinatawang: 
JOSE MANUEL TADEO “CHEL” I. DIOKNO (Akbayan Partylist) 
PERCIVAL V. CENDAÑA (Akbayan Partylist) 
DADAH KIRAM ISMULA (Akbayan Partylist) 
ARLENE “KAKA” J. BAG-AO (Dinagat Islands) 
ISANG BATAS 
NA NAG-AATAS NA ISALIN SA WIKANG FILIPINO, BISAYA, AT 
ILOKANO ANG MGA BATAS NA NAGPAPATAW NG PARUSA, AT 
SUMUSUSOG SA EXECUTIVE ORDER NO. 292, SERIES OF 1987, NA 
KILALA BILANG “REVISED ADMINISTRATIVE CODE OF 1987” AT 
NAGLALAAN NG PONDO PARA SA LAYUNING ITO  
Ipinagtitibay ng Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas na 
ngayon ay nakatipon: 
SEKSYON 1. Maikling Pamagat. – Ang Batas na ito ay tatawaging 
1 
“Batas sa Sariling Wika.” 
2 
Sek. 2. Pahayag ng mga Polisiya. – 
3 
a. Ang batas ng Pilipinas ay batas ng Pilipino. Hindi maaaring manatiling
4 
banyaga ang mga batas sa karaniwang mamamayan.
5 
b. Naiintindihan dapat ng bawat mamamayan ang mga batas, lalo na
6 
kung ito ay nagpapataw ng parusa tulad ng pagkakakulong. Alinsunod
7 
ito sa karapatan sa kaukulang kaparaanan ng batas at karapatan sa
8 
pampublikong impormasyon sa ilalim ng Saligang Batas. Bukod dito,
9 
mahalaga ring naiintindihan ng mga batayang sektor ang mga batas
10 
upang magamit nila ito para sa kanilang pagsasakapangyarihang
11 
panligal at pagkamit ng katarungang panlipunan.
12 
c. Kinikilala ang Filipino, Bisaya, at Ilokano bilang mga wikang ginagamit
13 
ng pinakamalalaking pangkat etniko sa bansa. Samantala, kinikilala
14 
rin ang pagkakaiba-iba ng mga wikang ginagamit sa Pilipinas, kasama
15 
ang sari-saring wika ng mga katutubong pamayanan.
16 


 
5 
 
Sek. 3. Pagsusog sa Administrative Code of 1987. –  
1 
a. Sinususugan ang Seksyon 20 ng Unang Libro ng Executive Order No. 
2 
292, s. 1987, na babasahin na bilang: 
3 
Section 20. Interpretation of Laws and Administrative Issuances. - 
4 
In the interpretation of a law or administrative issuance the 
5 
[promulgated in all the official languages], the [English text] 
6 
ORIGINAL LANGUAGE USED IN THE OFFICIAL TEXT shall 
7 
control, unless otherwise specifically provided. In case of ambiguity, 
8 
omission or mistake, the other texts OR OFFICIAL TRANSLATIONS 
9 
may be consulted. 
10 
b. Sinususugan ang Seksyon 25 ng Unang Libro ng Executive Order No. 
11 
292, s. 1987, na babasahin na bilang: 
12 
Section 25. Editing and Publications. - The Official Gazette shall 
13 
be edited in the Office of the President and published weekly in [Pilipino] 
14 
FILIPINO or in the English language. THE KOMISYON SA 
15 
WIKANG FILIPINO SHALL MAKE OFFICIAL TRANSLATIONS 
16 
OF ALL LAWS WITH PENAL PROVISIONS IN FILIPINO, 
17 
BISAYA, AND ILOKANO. IT SHALL ALSO MAKE OFFICIAL 
18 
TRANSLATIONS OF THESE LAWS IN OTHER LANGUAGES IN 
19 
THE PHILIPPINES, INCLUDING THE LANGUAGES OF 
20 
INDIGENOUS 
CULTURAL 
COMMUNITIES, 
AS 
FAR 
AS 
21 
PRACTICABLE. THE OFFICIAL TRANSLATIONS OF LAWS 
22 
MUST BE PUBLISHED IN THE OFFICIAL GAZETTE WITHIN 
23 
NINETY (90) DAYS FROM THEIR ENACTMENT.  
24 
[It] THE OFFICIAL GAZETTE shall be sold and distributed by 
25 
the National Printing Office which shall promptly mail copies thereof to 
26 
subscribers free of postage. IT SHALL ALSO BE MADE AVAILABLE 
27 
ONLINE.  
28 
Sek. 4. Saklaw. – Saklaw ng mga probisyon ng Batas na ito ang lahat ng 
29 
kasalukuyang umiiral na batas na nagpapataw ng parusa, kasama ang lahat 
30 
ng susog sa mga ito, at ang lahat ng mga maipapasang batas na nagpapataw 
31 
ng parusa. 
32 
Sek. 5. Pagpapatupad. – Ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) sa 
33 
ilalim ng Tanggapan ng Pangulo ang pangunahing ahensyang mangangasiwa 
34 


 
6 
 
at titiyak sa pagpapatupad ng Batas na ito. Samantala, ang Presidential 
1 
Communications Office (PCO), bilang tagapangasiwa ng Official Gazette, ang 
2 
inaatasang maglathala ng mga salin ng mga batas at magbigay ng mga opisyal 
3 
na kopya ng mga batas na isasalin sa KWF.  
4 
May limang (5) taon ang KWF at PCO mula pagkabisa ng Batas na ito para 
5 
isalin at ilathala ang mga opisyal na salin ng mga kasalukuyang umiiral na 
6 
batas na nagpapataw ng parusa. Kaugnay nito, uunahing ilathala ang mga 
7 
opisyal na salin ng mga sumusunod: 
8 
a. Revised Penal Code (Act No. 3815) at mga susog nito; 
9 
b. Labor Code of the Philippines (Presidential Decree No. 442) at mga 
10 
susog nito; 
11 
c. Magna Carta for Persons with Disability (Republic Act No. 7277) at mga 
12 
susog nito; 
13 
d. Urban Development and Housing Act of 1992 (Republic Act No. 7279) at 
14 
mga susog nito; 
15 
e. The Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and 
16 
Discrimination Act (Republic Act No. 7610) at mga susog nito; 
17 
f. Migrant Workers and Overseas Filipinos Act of 1995 (Republic Act No. 
18 
8042) at mga susog nito; 
19 
g. The Indigenous Peoples’ Rights Act of 1997 (Republic Act No. 8371);  
20 
h. The Philippine Fisheries Code of 1998 (Republic Act No. 8550) at ang 
21 
susog nito; 
22 
i. The Anti-Violence Against Women and Their Children Act of 2004 
23 
(Republic Act No. 9262);  
24 
j. The Safe Spaces Act (Republic Act No. 11313); at 
25 
k. Magna Carta of Filipino Seafarers (Republic Act No. 12021).  
26 
Simple at naiintindihang mga salita at paraan ng pagsusulat ang 
27 
gagamitin ng KWF sa pagsasalin ng mga batas.  
28 
Sek. 6. Mga Tuntunin sa Pagpapatupad. – Magtatakda ng mga 
29 
tuntunin sa pagpapatupad ng Batas na ito ang KWF at PCO, kasama ang 
30 
isang kinatawan ng Integrated Bar of the Philippines (IBP) at tatlong (3) 
31 
organisasyong sibiko o akademiko na nagsusulong ng paggamit at 
32 
pagpapayaman ng mga wika sa Pilipinas o pagsasakapangyarihang panligal 
33 
ng mga batayang sektor. Itatalaga ng Pambansang Pangulo ng IBP ang 
34 


 
7 
 
kinatawan nito. Pagtitibayin at ilalathala ang mga tuntuning ito sa loob ng 
1 
siyamnapung (90) araw mula pagkabisa ng Batas na ito. 
2 
Sek. 7. Taunang Ulat. – Magsusumite ang KWF ng ulat sa Pangulo at 
3 
Kongreso kada taon ukol sa pagpapatupad ng Batas na ito. Ilalathala ang ulat 
4 
na ito sa website ng KWF. 
5 
Sek. 8. Pagsasalin ng Pondo – Magmumula sa taunang pondo ng 
6 
Tanggapan ng Pangulo para sa KWF at PCO ang budget na kailangan para sa 
7 
panimulang taon ng pagpapatupad ng Batas na ito. Pagkatapos nito, ang mga 
8 
kinakailangang pondo para sa pagpapatupad ng Batas na ito ay isasama na sa 
9 
taunang Pangkalahatang Batas sa Paglalaan ng Pondo sa ilalim ng budget ng 
10 
Tanggapan ng Pangulo. 
11 
Sek. 9. Pagkakahiwahiwalay ng mga Probisyon. – Kung, sa anumang 
12 
kadahilanan, ang alinmang bahagi ng Batas na ito ay madeklarang walang 
13 
bisa, ang mga natitirang bahagi ay mananatiling may bisa. 
14 
Sek. 10. Pagsusog at Pagpapawalang-bisa. – Itinuturing na wala nang 
15 
bisa o nasusugan na ang lahat ng mga batas, kautusan, ordinansa, at 
16 
tuntunin, o mga bahagi ng mga ito, na di-angkop o salungat sa Batas na ito.  
17 
Sek. 11. Bisa. – Magkakabisa ang Batas na ito pagkalipas ng labinlimang 
18 
(15) araw mula pagkalathala sa Official Gazette o sa pahayagang may 
19 
pangkalahatang sirkulasyon. 
20 
 
Inaprubahan,