Eighteenth Congress
First Regular Session

HOUSE BILL NO. ___” pals

Introduced by
REPRESENTATIVE LOREN B. LEGARDA

AN ACT
AMENDING CERTAIN PROVISIONS OF REPUBLIC ACT NO. 7104, OTHERWISE
KNOWN AS "COMMISSION ON THE FILIPINO LANGUAGE ACT" AND FOR OTHER
PURPOSES:

EXPLANATORY NOTE

Pursuant to Section 9' Article XIV of the 1987 Constitution, the Commission on the
Filipino Language was established through Republic Act No. 7104 in 1991. After almost
three decades, there is a need to further intensify the work of the Commission on the Filipino
Language (also referred to as Komisyon sa Wikang Filipino or "KWF") and directly attribute
its mandate to the fulfillment of the language provisions of the 1987 Constitution enshrined in
Section 6? and Section 7° by the year 2040.

+ Section 9, Article XIV of the 1987 Constitution.

‘The Congress shall establish a national language commission composed of representatives of various regions
and disciplines which shall undertake, coordinate, and promote researches for the development, propagation,

‘and preservation of Filipino and other languages.

2 Section 6, Article XIV of the 1987 Constitution.
‘The national language of the Philippines is Filipino. As it evolves, it shall be further developed and enriched on
the basis of existing Philippine and other languages.

‘Subject to provisions of law and as the Congress may deem appropriate, the Government shall take steps to
initiate and sustain the use of Filipino as a medium of official communication and as language of instruction in
the educational system.

3 Section 7, Article XIV of the 1987 Constitution.

For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and,
until otherwise provided by law, English.

‘The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary
media of instruction therein.

Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis.


‘The lack of an enabling law that shall operationalize Section 6 and Section 7 of
Article XIV of the 1987 Constitution was made clear in the Supreme Court's ruling in
CoTeSCUP v Sec of DepEd that such language provision is non-self-executory.

‘The factual milieu is as follows:

1. Section 9 Article XIV of the 1987 Constitution states that
“The Congress shall establish a national language commission composed of
representatives of various regions and disciplines which shall undertake,
coordinate, and promote researches for the development, propagation, and
preservation of Filipino and other languages.”

N

In 1991, Republic Act No. 7104, otherwise known as the "Commission on the
Filipino Language Act.”

3. Based on the deliberations on RA No. 7104, it was enacted by Congress
pursuant to the Constitutional mandate to develop, propagate, and preserve
the Filipino language. Section 2. Declaration of Policy states that, “Pursuant to
the mandate of the Constitution, it is hereby declared to be a policy of the
Government to ensure and promote the evolution, development and further
enrichment of Filipino as the national language of the Philippines, on the basis
of existing Philippine and other languages. To this end, the Government shall
take the necessary steps to carry out the said policy.

4. Included in its powers is to "(g) Call on any department, bureau, office, agency
or any instrumentality of Government or on any private entity, institution or
‘organization for cooperation and assistance in the performance of its
functions, duties and responsibilities.”

5. In 2013, The Commission on Higher Education issued Memorandum Order
No. 20, series of 2013 (CHED Memo 20) "General Education Curriculum:
Holistic Understandings, Intellectual and Civic Competencies.” The purpose
was to allow greater flexibility than the current curriculum using an
interdisciplinary approach. After a series of public consultations and public
hearings, the said General Education Curriculum (GEC) was approved by the
CHED Commission En Banc in March 2013.

6. After a year, the effects of the CHED Memo 20 has resulted in the exclusion of
Filipino teachers such that all the GEC courses were taught in English and
Filipino as a subject was no longer offered.

7. The broad and far-reaching effects of (1) all GEC courses being taught in
English to the exclusion of Filipino as language of instruction and (2) Filipino
as subject being ceased to be offered prompted the Komisyon sa Wikang
Filipino to open a dialogue with the CHED.

8. A suit before the Supreme Court was filed and the Supreme Court, in an En
Banc Resolution Dated 21 April 21, 2015, issued a Temporary Restraining


Order insofar as it excluded from the curriculum for college Filipino and
Panitikan as core courses.

9. CHED Memo Order No. 57 series of 2017 dated 15 June 2017 "Policy on the
Offering of Filipino Subjects in all Higher Education Programs as Part of the
New General Education Curriculum Per CHED Memo Order No. 20, series of
2013" was issued to comply with the Supreme Court TRO. Hence, Filipino (9
units) was sustained as a core course. (Please note that the issue of the use
of Filipino as language of instruction was still not addressed.)

10. In October 2018, the Supreme Court lifted the Temporary Restraining Order
by ruling that

‘a. the Constitution, in appreciating the deliberations of the framers of the
constitution, stating that Filipino be used as language of instruction, said
that this is not a self-executory provision. The Constitution lays down
policy but this is not judicially enforceable constitutional rights but merely
guidelines for legislation. Furthermore, the Supreme Court stated that
the use of Filipino as medium of official communication is still subject to
provisions of law.

b. that CHED Memo No. 20 did not violate Republic Act No. 7104 because
nothing in the said law require that Filipino and Panitikan be included as
subjects in the tertiary level. Further, as already established, it is within
the authority of the CHED to determine the General Education
distribution requirements. Lastly, the study of Filipino and Panitikan can
easily be included as courses in the tertiary level, if the Higher Education
Institutions wish to.

11. In March 2019, the Supreme Court ruled with finality and held CHED Memo
No. 20 as constitutional.

Hence, it is incumbent upon Congress to craft legislation that shall operationalize the
Constitutional policy on Filipino language—as official language and language of instruction in
all levels of education—and authorize the CFL to strongly advocate agencies to comply with
this Constitutional policy.

Thus, the approval of this measure is earnestly sought.



HOUSE BILL NO.

Introduced by
REPRESENTATIVE LOREN B. LEGARDA

AN ACT
AMENDING CERTAIN PROVISIONS OF REPUBLIC ACT NO. 7104, OTHERWISE
KNOWN AS "KOMISYON SA WIKANG FILIPINO (COMMISSION ON THE FILIPINO
LANGUAGE) ACT" AND FOR OTHER PURPOSES

Be it enacted by the Senate and House of Representatives of the Philippines in
Congress assembled:

‘SECTION 1. Section 1 of the Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino
Language, “KWF” or *CFL”) Act is amended to read as follows:

Section 1. Short title. This Act shall be known as the “Komisyon sa Wikang Filipino
(Commission on the Filipino Language) Act.”

SECTION 2. Section 2 of the Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino
Language) Act is amended to read as follows:

Section 2. Declaration of Policy

Pursuant to the mandate of the Constitution, and as enabling law of Section 6 Article
XIV on Language of the 1987 Constitution, it is hereby declared to be a policy of the
Government to take steps to initiate and sustain the use of Filipino as medium of
official communication and as language of instruction in the educational system
through the promotion, evolution, development and further enrichment of Filipino as
the national language. To this end, the Government, as spearheaded by Komisyon
sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino Language), shall take the necessary
steps to carry out the said policy.

SECTION 3. Section 3 is amended to read as follows

Section 3. Definition of Terms. — As used in this Act, the following terms and defined
as follows:
‘a. Commission - refers to the Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the
Filipino Language).


b. Chairman — refers to the Chairman of the Commission.

¢. Filipino — refers to the national language of the Philippines.

. Philippine languages — refers to the indigenous languages of the Philippines,
including Filipino as the national language; can also be called “native
languages.”

e. Other languages — refers to foreign languages, whether official or not, as long
as they have influenced the indigenous languages and cultures to a certain
degree.

f. Ethnolinguistic communities — refers to certain geographical areas where
particular groups of people speak a common language.

9. Disciplines — refers to various fields of learning.

h. Medium of official communication - refers to a language adopted by the
Government as the language that it uses in its transactions

i. Language of instruction - refers to a language adopted by the leaming
institution as the language that it uses in its educational instruction

j. System of education - refers to all levels of education, including, but not
limited to, basic education, secondary education, and tertiary education.

k. Endangered language - refers to a Philippine language that is at-risk of
vanishing according to factors set out by the Board of Commissioners.

‘SECTION 4. Section 4 is amended to read as follows:

‘Section 4. Creation of the Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino
Language).

Creation of the Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino Language).
There is hereby created a commission, to be known as the Komisyon sa Wikang
Filipino (Commission on the Filipino Language), composed of representatives of the
two branches of government and various ethnolinguistic groups, and different
disciplines, which shall undertake, coordinate and promote researches for the
development, propagation and preservation of Filipino and other Philippine
languages.

It is the primary policy-making and coordinating body on language concems and
which shall be directly under the Office of the President.

‘The KWF (CFL) shall be the overall monitoring body and oversight agency to ensure
the implementation of this Act. The KWF (CFL) shall also lead in ensuring that
‘government agencies are capacitated on the effective implementation of this Act.

To the extent possible, the KWF (CFL) shall influence the systems, processes, and
procedures of the executive, legislative, and judicial branches of government vis-a-
vis language policies to ensure the implementation of this Act.

To effectively and efficiently undertake and accomplish its functions, the KWF (CFL)
shalll revise its structure and staffing pattern, including the establishment of Sentro sa
Salin and Sentro ng Wika at Kultura, with the assistance of the Department of Budget
and Management.


SECTION 5. Section 5 is amended to read as follows:

‘Section 5. Composition of the Commission.

The Commission shall be composed of nine (9) commissioners, one of whom shall
‘serve as Chairman.

‘The commissioners shall include two (2) representatives of the Congress (1) Senate
Chairperson of Committee on Education, Arts, and Culture; (2) House of
Representatives Chairperson of Committee on Basic Education and Culture; and one
(1) representative of the Executive Branch: the Executive Secretary of the President,
or his duly appointed representative who shall be no less than undersecretary level of
the Office of the President or the Department of Interior and Local Government.

The other commissioners shall represent Philippine languages: (4) any of the
languages of Luzon, (5) any of the languages of Visayas, (6) any of the languages of
Muslim Filipinos, (7) the Northern Cultural Communities; (8) the Souther Cultural
Communities; and such other Philippine languages as the Commission may decide
upon; (9) Tagalog as the base language of Filipino; provided, that at least four (4) of
these commissioners shall also represent various disciplines.

‘The Chairman and two (2) of the commissioners, representing Philippine languages,
shall serve on a fulltime basis; the remaining four (4) shall serve on a part-time basis
and shall attend the regular and special meetings of the Commission.

‘SECTION 6. Section 6 is amended to read as follows:

Section 6. Appointment and Qualifications of Commissioners representing Philippine
languages

The commissioners shall be appointed by the President from the list of nominees to
be submitted by the different ethnolinguistic communities in the country. The
President shall appoint the six (6) commissioners, the Chairman and the two full-time
commissioners. The President shall likewise appoint from the remaining three (3)
‘commissioners, two who shall serve for a term of five (5) years and one (1) who shall
serve for a term of three (3) years. In the absence of the Chairman, the
commissioners shall choose a temporary or acting chairman from the two (2) full-time
commissioners.

No one shall be appointed as commissioner unless he/she is a natural-born Filipino
citizen, at least thirty (30) years old, morally upright and noted for his/her expertise in
linguistics, the culture and language of the ethnolinguistic communities and the
discipline he/she represents.

‘SECTION 7. Section 7 is amended to read as follows:


Section 7. Term of Office.

For the term of office of the commissioners representing Philippine languages, the
Chairman and the two (2) full-time commissioners shall serve for a term of seven (7)
years, two (2) of the commissioners shall serve for a term of five (5) years and one
(1) of the commissioners shall serve for a term of three (3) years.

The commissioners representing Philippine languages may be reappointed for a
maximum of one (1) term by the President.

The members of the Board shall serve and continue to hold office until their
successors shall have been appointed and qualified. Should a member of the Board
fail to complete his/her term, his/her successor shall be appointed by the President
but only for the unexpired portion of the term.

SECTION 8. Section 10 is amended to read as follows:

Section 10. Rules of Procedures and Meetings

‘The Commission shall adopt its own rules and procedures and shall hold sessions at
least once a month or as often as the Commission deems necessary. A majority of
the nine (9) commissioners shall constitute a quorum for the transaction of business.

SECTION 9. Section 12 is amended to read as follows:

‘Section 12. Executive Director

There shall be an executive director who shall be appointed by the Commission for a
term of seven (7) years and who may be reappointed for a maximum of one (1) term.
Upon appointment, an executive director sits as non-voting member of the board.
‘The Commission shall determine the powers, functions, duties and compensation of
the executive director.

SECTION 10. Section 13 is amended to read as follows:

Section 13. The Secretariat

There shall be a secretariat to be headed by the executive director. The functions,
duties and compensation of its personnel shall be determined by the Commission,
upon the recommendation of the executive director.

‘SECTION 11. Section 14 is amended to read as follows:

Section 14. Powers, Functions and Duties of the Commission
‘The Commission, pursuant to the pertinent provisions of the Constitution, shall have
the following powers, functions and duties:


. Formulate a national policy on Filipino as official language of communication

and medium of instruction and a national policy on preserving and revitalizing
endangered languages;

Formulate policies, plans, and programs to ensure the further development,
enrichment, propagation, and preservation of Filipino and other Philippine
languages;

; Promulgate rules, regulations and guidelines to implement its policies, plans,

and programs;

|. Undertake or contract research and other studies to promote the evolution,

development, enrichment, and eventual standardization of Filipino and other
Philippine languages. This will include the collation of works for possible
incorporation into a multilingual dictionary of words, phrases, idioms,
quotations, sayings and other expressions, including words and phrases from
other languages now commonly used or included in the lingua franca;

. Propose guidelines and standards for linguistic forms and expressions in all

teaching materials;

Encourage and promote, through a system of incentives, grants and awards,
the writing and publication, in Filipino and other Philippine languages, of
original works, including textbooks and reference materials in various
disciplines;

|. Create and maintain within the Commission a division of translation which

shall encourage through incentives, undertake and vigorously support the
translation into Filipino and other Philippine languages of important historical
works and cultural traditions of ethnolinguistic groups, laws, resolutions, and
other legislative enactments, executive issuances, government policy
statements and official documents, textbooks and reference materials in
various disciplines, and other foreign materials which it may deem necessary
for education and other purposes;

|. Oblige any department, bureau, office, agency or any instrumentality of

Government or any private entity, institution or organization to align their
language policies with the KWF (CFL) to guarantee a harmonized approach
towards implementation of this Act;

Conduct at the national, regional and local levels, public hearings,
conferences, seminars, and other group discussions to identify and help
resolve problems and issues involving the development, propagation and
preservation of Filipino and other Philippine languages;

Formulate and adopt guidelines, standards, and systems for monitoring and
reporting on its performance at the national, regional and local levels; and


submit to the Office of the President and to Congress an annual progress
report on the implementation of its policies, plans and programs;

k. Appoint, subject to the provisions of existing laws, its officials and employees
and such other personnel as are necessary for the effective performance of
its functions, duties and responsibilities; and dismiss them for cause;

Organize and reorganize the structure of the Commission, create Sentro sa
Salin and Sentro ng Wika at Kultura as linkages, create or abolish positions,
‘or change the designation of existing positions to meet the changing
conditions or as the need therefore arises; provided, that such changes shall
not affect the employment status of the incumbents, reduce their ranks,
decrease their salaries or result in their separation from the service;

m. Ensure that the Government shall take steps to initiate and sustain the use of
Filipino as medium of official communication;

n. Ensure that all educational institutions in all levels of the education system,
where applicable, shall maintain the use of Filipino as language of instruction
as a requirement of accreditation from Department of Education, Commission
on Higher Education, and Technical Education and Skills Development
Authority.

‘0. Comment on the implication on national language policy of proposed national
or local statutes, regulations or procedures, issue advisory opinions and
interpret the provisions of this Act.

p. Act as overall monitoring body and oversight to ensure that all branches of
Government allot 1% of their MOOE budget, allotment level subject to
revision of KWF (CFL), COA, and DBM, to the implementation of this Act.

q. Perform such other activities which are necessary for the effective exercise of
the abovementioned powers, functions, duties and responsibilities.

SECTION 12. Repealing Clause. — Any law, presidential decree or issuance, executive
order, letter of instruction, rule or regulation inconsistent with the provisions of this Act is
hereby repealed or modified accordingly.

SECTION 13. Effectivity Clause. — This Act shall take effect after fifteen (15) days from the
date of its publication in the Official Gazette or a newspaper of general circulation.

Approved.


IKALABINGWALONG KONGRESO-
Unang Regular na Sesyon

3909
Panukalang Batas Big.

Panukala ni
KINATAWAN LOREN LEGARDA

ISANG BATAS
NA NAGSUSUSOG SA ILANG PROBISYON NG BATAS REPUBLIKA BLG. 7104, NA
KILALA BILANG “COMMISSION ON THE FILIPINO LANGUAGE ACT” AT PARA SA IBA
PANG LAYUNIN

PALIWANAG

‘Alinsunod sa Seksiyon 9' Artikulo XIV ng 1987 Konstitusyon, itinatag ang Komisyon
‘sa Wikang Filipino sa pamamagitan ng Batas Republika 7104 noong 1991. Pagkatapos ng
halos tatlong dekada, may pangangailangan na higit pang pasidhiin ang gawain ng
Komisyon sa Wikang Filipino (na tinutukoy din na’ Commission on the Filipino Language 0
“CFL’) at direktang iugnay ang mandato nito sa katuparan ng probisyong pangwika ng
Konstitusyong 1987 na inilatag sa Seksiyon 6? at Seksiyon 7° pagsapit ng taéng 2040.

' Section 9, Article XIV of the 1987 Constitution.
‘The Congress shall establish a national language commission composed of representatives of various regions
‘and disciplines which shall undertake, coordinate, and promote researches for the development, propagation,
and preservation of Filipino and other languages.

2 Section 6, Article XIV of the 1987 Constitution.
‘The national language of the Philippines is
the basis of existing Philippine and other languages.
Subject to provisions of law and as the Congress may deem appropriate, the Government shall take steps to
initiate and sustain the use of Filipino as a medium of official communication and as language of instruction in
the educational system.

As it evolves, it shall be further developed and enriched on

> Section 7, Article XIV of the 1987 Constitution.
For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until
otherwise provided by law, English.

‘The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of
instruction therein.

‘Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis.


‘Ang kawalan ng enabling law na makapagbibigay-bisa sa Seksiyon 6 at 7 ng Artikulo
XIV ng Konstitusyon 1987 ay nilinaw sa pasiya ng Kataas-taasang Hukuman sa CoTeSCUP
v Sec of DepEd na nagsaad na ang gayong probisyong pangwika non-selt-executory.

‘Ang kaligirang katotohanan ay ang sumusunod:

1. Ipinahahayag ng Seksiyon 9 Artikulo XIV ng Konstitusyong 1987 na "The
Congress shall establish a national language commission composed of
representatives of various regions and disciplines which shall undertake,
coordinate, and promote researches for the development, propagation, and
preservation of Filipino and other languages.”

2. Noong taéng 1991, pinagtibay ang Batas Republika Big. 7104, na kilala
bilang “Commission on the Filipino Language Act.”

3. Batay sa deliberasyon sa B.R. 7104, ito ay isinabatas ng Kongreso
alinsunod sa mandato ng Konstitusyon na bumuo, magpalaganap, at
mangalaga sa wikang Filipino. Inihahayag ng Section 2. Declaration of
Policy na, "Pursuant to the mandate of the Constitution, itis hereby deciared
to be a policy of the Government to ensure and promote the evolution,
development and further enrichment of Filipino as the national language of
the Philippines, on the basis of existing Philippine and other languages. To
this end, the Government shall take the necessary steps to carry out the
said policy.”

4. Kabilang sa mga kapangyarihan nito ang "(g) Call on any department,
bureau, office, agency or any instrumentality of Government or on any
private entity, institution or organization for cooperation and assistance in
the performance of its functions, duties and responsibilities.”

5. Noong 2013, ang Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon ay naglabas
ng Memorandum Order Big. 20, serye ng 2013 (CHED Memo 20) “General
Education Curriculum: Holistic Understandings, Intellectual and Civic
Competencies.” Ang layunin nité ay magkaroon ng higit na kakayahang
umangkop kompara sa kasalukuyang —kurikulum gamit ang
interdisiplinaryong lapit. Matapos ang serye ng mga publikong konsultasyon
at pagdinig, ang nasabing General Education Curriculum (GEC) ay
pinagtibay ng CHED Commission En Banc noong Marso 2013.

6. Makalipas ang isang taon, nagresulta ang CHED Memo 20 sa eksklusyon
ng mga guro sa Filipino dahil itinuturo ang lahat ng kursong GEC sa wikang
Ingles; at hindi na itinuturo ang Filipino bilang asignatura.

7. Ang pangkalahatan at malawakang epekto ng (1) pagtuturo ng lahat ng
kursong GEC sa wikang Ingles at kawalan ng pagsaalang-alang sa
paggamit ng Filipino bilang wikang panturo at ng (2) pagpapatigil sa


pagtuturo ng Filipino bilang asignatura ay nagtulak sa Komisyon sa Wikang
Filipino na magkaroon ng pakikipagdiyalogo sa CHED.

8. Isang kaso ang inihain sa Kataas-taasang Hukuman at sa pamamagitan ng
isang En Banc Resolution na may petsang 21 Abril 2015, ay naglabas ang
Hukuman ng Temporary Restraining Order kaugnay ng hindi pagsama ng
Filipino at ng Panitikan bilang mga batayang asignatura sa kurikulum sa
kolehiyo.

9. Inilabas ang CHED Memo Order Big. 57 serye ng 2017 na may petsang 15
Hunyo 2017 “Policy on the Offering of Filipino Subjects in all Higher
Education Programs as Part of the New General Education Curriculum per
CHED Memo Order No. 20, series of 2013" bilang pagtalima sa TRO ng
Kataas-taasang Hukuman. Dahil dito, ang Filipino (9 yunit) ay napanatili
bilang batayang asignatura. (Mangyaring pansinin na ang isyu sa paggamit
1g Filipino bilang wikang panturo ay hindi pa rin natutugunan.)

10.Noong Oktubre 2018, binawi ng Kataas-taasang Hukuman ang Temporary
Restraining Order sa pamamagitan ng pagpapasiyang:

@. ang pagsasaad sa Konstitusyon na gamitin ang Filipino bilang wikang
panturo, kung uunawain ang deliberasyon ng mga kumatha ng
konstitusyon, ay isang probisyong non-self-executory. Naglalatag ang
Konstitusyon ng patakaran ngunit hindi ito mga karapatang
konstitusyonal na kagyat na maipatutupad ayon sa batas kundi mga
patnubay lamang para sa paglikha ng batas. Dagdag pa, ipinahayag din
ng Kataas-taasang Hukuman na ang paggamit sa Filipino bilang wika ng
opisyal na komunikasyon ay nakadepende pa rin sa mga probisyon ng
batas.

b. na ang CHED Memo Big. 20 ay hindi lumabag sa Batas Republika Big.
7104 dahil walang nakasaad sa nabanggit na batas na kinakailangang
isama sa mga asignatura sa antas tersiyarya ang Filipino at Panitikan.
Dagdag pa, gaya sa naging kalakaran na, saklaw ng kapangyarihan ng
CHED na alamin ang distribusyon ng mga kahingian ng General
Education. Panghuli, ang pag-aaral ng Filipino at Panitikan ay madaling
mailalahok sa mga asignatura ng antas tersiyarya, kung nanaisin ng
mga Institusyon ng Lalong Mataas na Edukasyon.

11.Noong Marso 2019, pinal na iniutos ng Kataas-taasang Hukuman at
pinagtibay na konstitusyonal ang CHED Memo Big. 20.

Kaya, obligasyon ngayon ng Kongreso na kumatha ng batas na magpapairal ng patakarang
Konstitusyonal hinggil sa wikang Filipino—bilang opisyal na wika at wikang panturo sa lahat
ng antas ng edukasyon—at bigyang-kapangyarihan ang KWF upang matatag na itaguyod
ang pagtalima ng mga ahensiya sa patakarang Konstitusyonal na ito.


‘Sa gayon, ang pagpapatibay ng panukalang-batas na ito ay marubdob na hinihiling.

——


woranawnn

IKALABINGWALONG KONGRESO
Unang Regular na Sesyon

Panukalang Bates Big. 2999

Panukala ni
KINATAWAN LOREN LEGARDA

BATAS NA
NAGSUSUSOG SA ILANG PROBISYON NG BATAS REPUBLIKA BLG. 7104, NA
KINIKILALA BILANG "COMMISSION ON THE FILIPINO LANGUAGE ACT" AT PARA SA
IBA PANG LAYUNIN

Pagtibayin sa pagtitipon ng Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan ng Filipinas:

SEKSIYON 1. Sinususugan ang Seksiyon 1 ng Batas ng Komisyon sa Wikang Filipino
(Commission on the Filipino Language, “KWF” 0 “CFL") upang mabasa nang gaya ng
‘sumusunod:

Seksiyon 1. Maikling pamagat. Ang Batas na ito ay kikilalaning “Batas ng Komisyon
sa Wikang Filipino’ (Commission on the Filipino Language Act).

SEKSIYON 2. Sinususugan ang Seksiyon 2 ng Batasng Komisyon sa Wikang Filipino
(Commission on the Filipino Language) upang mabasa nang gaya ng sumusunod:

Seksiyon 2. Deklarasyon ng Patakaran

Alinsunod sa mandato ng Konstitusyon, at bilang batas na nagpapatupad ng
Seksiyon 6 Artikulo XIV hinggil sa Wika ng 1987 Konstitusyon, ipinahahayag na
patakaran ng Pamahalaan na magsagawa ng mga hakbang upang manguna at
mapanatili ang paggémit ng Filipino bilang wika ng opisyal na komunikasyon at
bilang wikang panturo sa sistema ng edukasyon sa pamamagitan ng pagtataguyod,
sbolnyon, pegpepauniad, at higit na pagpapayaman ng Filipino bilang wikang
ito, ang Pamahalaan, sa pangunguna ng Komisyon sa
Wikang pine (Commission on the Filipino Language), ay magsasagawa ng mga
kinakailangang hakbang upang maipatupad ang nabanggit na patakaran.

‘SECTION 3. Sinususugan ang Seksiyon 3 upang mabésa nang gayang sumusunod:

‘Seksiyon 3. Kahulugan ng mga Termino.— Tulad ng pagkakagamit sa Batas na ito,
ang sumusunod na termino ay binibigyan ng ganitong kahulugan:

a. Komisyon — tumutukoy sa Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the
Filipino Language).


b. Tagapangulo — tumutukoy sa Tagapangulo ng Komisyon.

c. Filipino — tumutukoy sawikang pambansa ng Filipinas.

d. Mga wika ng Filipinas— tumutukoy sa mga katutubong wika ng Filipinas,
kabilang ang Filipino bilang wikang pambansa; maaari din tawagin bilang
“mga taaina wika.”

e. Iba pang wika - tumutukoy sa mga dayuhang wika, opisyal man o hindi, sa
pasubaling ng mga ito ang mga katutubong wika at
kultura sa anumang

paraan.

f. Mga etnolingguwistikong komunidad - tumutukoy sa mga tiyak na
Recor eeiecno Ce on Panini Sree, "0 pro 0 #Y Oagensem ro
isang wika.

g. Mga larang — tumutukoy sa iba't ibang disiplina ng pagkatuto.

h. Wika ng opisyal na komunikasyon — tumutukoy sa wikang ginagamit ng

Pamahalaan sa mga transaksiyon nito.
i. Wikang panturo — tumutukoy sa wikang ginagémit ng mga institusyon ng
pagkatuto sa pagtuturo.

J. Sistema ng edukasyon — tumutukoy sa lahat ng level ng edukasyon, kabilang,
rngunit hind limtado ea batayan, sekundarya, at trsiyaryong edukasyon.

k. Nanganganib na wika — tumutukoy sa whee ng Flips na nangangenib na
maglaho ayon sa mga salik na inilatag ng Kalupunan ng mga Komisyoner.

‘SEKSIYON 4. Sinusugan ang Seksiyon 4 upang mabasa nang gaya ng sumusunod:

Seksiyon 4. Paglikha sa Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino
Language).

Nillikha ang isang komisyon na kikitalaning Komisyon sa Wikang Filipino
(Commission on the Filipino Language), na bubuoin ng mga kinatawan ng dalawang
Sangay np pemehslesn, at ibe Weng pengkat etnolngguvistko ot fet beng
disiplina, na magsasagawa, mag-uugnay, at magtataguyod ng pananaliksik para sa
pagpapauniad, pagpapalaganap, at preserbasyon ng Piping et Iba pang wiks np
Filipinas.

Ito ang pangunahing tagalikha ng mga patakaran at lupon na makikipag-ugnayan
hinggil sa mga usaping pangwika at tuwirang sasailalim sa Tanggapan ng Pangulo.

‘Ang KWF (CFL) ang ahensiyang magiging pangkalahatang lupon na magmomonitor
at mangangasiwa sa implementasyon ng Batas na ito. Ang KWF (CFL) din ang
mangunguna upang matiyak na ang mga ahensiya ng pamahalaan ay mabibigyan ng
kakayahan upang mabieang maipatupad ang Batas na ito.

Hangga't maaari, ang KWF (CFL) ang mag-iimpluwensiya sa mga sistema, proseso,
at pamamaraan ng ehekutibo, lehislatibo, at hudisyal na sangay ng pamahalaan
Ron iseruslpsataran pangwika upang matiyak ang implementasyon ng Batas
na

Upang mabisa at episyenteng maisagawa at maipatupad ang mga gampanin nito,
eaceatan na KAVE (CFL) are carina at belrthan ng ge Kamer nito, kabilang
ang pagtatatag ng mga Sentro sa Salin at Sentro ng Wika at Kultura sa tulong ng
Kagawaran ng Badyet at Pamamahala.

SEKSIYON 5. Ang Seksiyon 5 ay sinususugan upang mabésa nang gaya ng sumusunod:

‘Seksiyon 5. Komposisyon ng Komisyon.


woranawne

Ang Komisyon ay bubuoin ng siyam (9) na komisyoner, at isa sa kanila ay
magsisilbing Tagapangulo.

Magiging kabilang sa mga komisyoner ang dalawang (2) kinatawan ng Kongreso, (1)

Tagapangulo ng Lupon sa Edukasyon, mga Sining, at Kultura ng Senado; (2)
Tagapangulo ng Lupon sa Batayang Edukasyon at Kultura coh Mababang
Kapulungan; at isang (1) kinatawan ng Sangay Ehekutibo: Kalihien
‘Tagapagpaganap ng Pangulo, o ang hinirang niyang kinatawan na hind! bababa sa
antas na pangalawang kalihim ng Tanggapan ng Pangulo o Kagawaran ng Interyor
at Pamahalaang Lokal.

Kakatawanin ng ibang komisyoner ang mga wika ng Filipinas: (4) alinman sa mga
wika ng Luzon, (5) alinman sa mga wika ng Visayas, (6) alinman sa mga wika ng
mga Filipinong Muslim, (7) ang Kahilagaang mga Pamayanang Kultural; (8) ang
Katimugang mga Pamayanang Kultural; at ang iba pang wika ng Filipinas na
maaaring ipasiya ng Komisyon; (9) ang Tagalog bilang batayang wika ng Filipino; sa
pasubaling hindi bababa sa apat na mga komisyoner ay kakatawan din sa iba't ibang
disiplina.

‘Ang Tagapangulo at dalawa (2) sa mga komisyoner, na kumakatawan sa mga wika
1g Filipinas, ay magsisilbing fultaym; ang natitirang apat (4) ay magsisilbing partaym
at dadalo sa mga regular at mga espesyal na pulong ng Komisyon.

‘SEKSIYON 6. Ang Seksiyon 6 ay sinususugan upang mabasa nang gaya ng sumusunod:

Seksiyon 6. Paghirang at mga Kalipikasyon ng mga Komisyoner na kumakatawan sa
mga wika ng Filipinas

‘Ang mga Komisyoner ay hihirangin ng Pangulo mula sa listahan ng mga nominado
nna isusumite ng iba't ibang pamayanang etnolingguwistiko ng bansa. Hihirangin ng
Pangulo ang anim (6) na komisyoner, ang Tagapangulo, at ang dalawang fultaym na

 Hihirangin din ng Pangulo mula sa natitirang tatlong (3) komisyoner, na
ang dalawa ay magsisilbi sa loob ng limang (5) taon at ang isa na magsisilbi sa loob
ng tatlong (3) taon. Kung wala ang Tagapangulo, ang mga komisyoner ay pipili ng
pansamantala o nanunungkulang tagapangulo mula sa dalawang (2) fultaym na
komisyoner.

Walang sinuman ang mahihirang na komisyoner maliban kung siya ay likas na
isinilang na mamamayang Filipino, hindi bababé sa tatlumpung tadng gulang,
matuwid ang moralidad, at kinikilala sa kaniyang kadalubhasaan sa lingguwistika, sa
kultura at wika ng mga pamayanang etnolingguwistiko, at sa disiplinang kaniyang
kinakatawan.

SEKSIYON 7. Ang Seksiyon 7 ay sinususugan upang mabésa nang gaya ng sumusunod:

‘Seksiyon 7. Termino ng Paglilingkod.

Para sa termino ng pagiilingkod ng mga komisyoner na kumakatawan sa mga wika
ng Filipinas, ang Tagapangulo at ang dalawang (2) fataym Komisyoner. ay
‘maglilingkod sa loob ng piténg taon, dalawa (2) sa mga komisyoner ay magsisilbi sa
foob ng nang t2on, at ang isa sa mga komisyoner ay magsisilbi sa loob ng tatlong

a komisyoner na kumakatawan sa mga wika ng Filipinas ay maaaring muling
hirangin ng Pangulo para sa maximum na isang (1) termino.


‘Ang mga kasapi ng Kalupunan ay magsisilbi at mananatili sa kanilang katungkulan
hanggang mahirang at maging kalipikado ang kanilang mga kapalit. Kung hindi
makompleto ng isang kasapi ng Kalupunan ang kaniyang termino, hihirangin ng
Pangulo ang kapalit niya ngunit para lamang sa hindi pa natatapos na panahon ng
termino.

‘SEKSIYON 8. Ang Seksiyon 10 ay sinususugan upang mabésa nang gaya ng sumusunod:
Seksiyon 10. Tuntunin ng mga Pamamaraan at mga Pulong.

‘Ang Komisyon ay babalangkas ng sarili nitong mga tuntunin at pamamaraan at

magsasagawa ng mga sesyon nang kahit minsan lamang sa isang buwan o higit pa
kung kinakailangan ng Komisyon. Ang nakararami sa siyam (9) na komisyoner ay
bubuo ng quorum para sa pagganap ng mga gawain.

‘SEKSIYON 9. Ang Seksiyon 12 ay sinususugan upang mabdsa nang gaya ng sumusunod:
Seksiyon 10. Direktor Tagapagpaganap

Magkakaroon ng isang Direktor Tagapagpaganap na hihirangin ng Komisyon para sa
takdang panahon ng panunungkulan na pit6ng (7) taon at maaaring mahirang muli
para sa maximum na isang termino. Sa pagkakahirang sa kaniya, mauupo ang
direktor tagapagpaganap bilang di-bumobotong kasapi ng kalupunan. Itatakda ng
Komisyon ang mga kapangyarihan, mga gawain, mga tungkulin, at kompensasyon
ng direktor tagapagpaganap.

‘SEKSIYON 10. Ang Seksiyon 13 ay sinususugan upang mabésa nang gaya ng sumusunod:
Seksiyon 13. Ang Sekretaryat
Magkakaroon ng sekretaryat na pamumunuan ng direktor tagapagpaganap. Ang
mga gawain, tungkulin, at Kompensasyon ng mga tauhan nito ay itatakda ng
Komisyon balay sa rekomendasyon ng direktor tagapagpaganap.
‘SEKSIYON 11. Ang Seksiyon 14 ay sinususugan upang mabésa nang gaya ng sumusunod:
Seksiyon 14. Mga Kapangyarihan, Gampanin, at Tungkulin ng Komisyon

‘Ang Komisyon, alinsunod sa mga pertinenteng probisyon ng Konstitusyon, ay
mayroong sumusunod na kapangyarihan, gampanin, at tungkulin:

a. Magbalangkas ng pambansang patakaran na ang Filipino ang opisyal na wika
ng komunikasyon at wikang panturo at ng isang pambansang patakaran sa
preserbasyon at pagpapasiglang mga nanganganib na wika;

». Magbalangkes ng mga patakaren, plano, at programa upang matiyak ang
higit na pag-unlad, pagpapayaman, pagpapalaganap, at preserbasyon ng
Filipino at iba pang wika sa Filipinas;

c. Magtakdang mga tuntunin, regulasyon, at eine upang isakatuparan ang
mga patakaran, mga piano,at programa nito;


wovauaune

|. Magsagawa 0 makipagkontrata ng saliksikat iba pang pag-aaral upang

itaguyod ang ebolusyon, pagpapauniad, pagpapayaman, at sa dakong huli'y
estandardisasyon ng Filipino at iba pang wika sa Filipinas. Sasakiawin nito
ang pagtitipon ng mga akda na maaaring maging bahagi ng isang
muttingguwal na diksiyonaryo ng mga salita, parirala, idyoma, sipi, banggit,
kasabihan, at iba pang pahayag, kabilang ang mga salita at parirala mula sa
ibang mga wika na sa kasalukuyan ay karaniwang ginagamit o kabilang sa
lingua franca;

. Magpanukala ng mga patnubay at mga istandard para sa mga anyong

lingguwistiko at mga ekspresyon sa lahat ng mga opisyal na komunikasyon,
publikasyon, teksbuk, at iba pang materyales sa pagbasa at pagtuturo;

Ganyakin at itaguyod, sa pamamagitan ng sistema ng insentibo, mga grant at
, ang pagsusulat at pagialathala, sa Filipino at iba pang wika sa
Filipinas, ng mga obrang orihinal, kabilang ang mga teksbuk at sanggunian
sa iba't ibang disiplina;

. Lumikha at magpanatili sa loob ng Komisyon ng isang sangay ng pagsasalin

a gaganyak sa pamamagitan ng insentibo, magsagawa at_masiglang
magtaguyod ng pagsasalin sa Filipino at iba pang wika sa Filipinas ng
Hell ‘akdang historiko at tradisyong kultural ng mga grupong
etnolingguwistiko, mga batas, resolusyon at iba pang gawaing lehislatibo,
mga atas ehekutibo, mga pahayag pampatakaran ng pamahalaan at mga
dokumentong opisyal,

ipasiyang kinakailangan sa edukasyon at sa iba pang mga layunin;

|. Atasan ang alinmang kagawaran, kawanihan, opisina, ahensiya, o alinmang

instrumentalidad ng Pamahalaan o alinmang pribadong entidad, institusyon, 0

‘organisasyon na ihanay ang kanilang mga patakarang pangwika sa KWF
(CFL) upang matiyak ang isang nagkakaisang \apit tungo sa
pagsasakatuparan ng Batas na ito;

Magsagawa sa mga antas na nasyonal, rehiyonal, at lokal ng mga publikong
pagdinig, kumperensiya, seminar, at iba pang mga pangkatang talakayan
upang tumukoy at tumulong sa paglutas ng mga suliranin at mga isyung may
kaugnayan sa pagpapauniad, pagpapalaganap, at preserbasyon ng Filipino
at iba pang wika ng Filipinas;

Bumuo at magpatibay ng mga patnubay, istandard, at sistema para sa
pagmomonitor at pagrereport ng pagganap nité sa mga antas nasyonal,
Tehiyonal, at lokal; at magsumite sa Opisina ng Pangulo at sa Kongreso ng
mga taunang ulat ng pagsulong hinggil sa implementasyon ng mga
patakaran, mga plano, at mga programa nit6;

. Humirang, sa ilalim ng mga probisyon ng umiiral na mga batas, ng mga

Cg ad a td crip teen
sa mabisang pagganap ng mga gampanin, mga tungkulin at mga
pananagutan nito; at itiwalag Jala dahil Sa malubhang Kedehlenen;


|. Mag-organisa at magreorganisa ng estruktura ng Komisyon, lumikha ng
Sentro sa Salin at Sentro ng Wika at Kultura bilang tagapag-ugnay, lumikha 0
bumuwag ng mga posisyon, o magpalit ng mga designasyon ng umiiral na
mga posisyon upang matugunan ang mga nagbabagong kondisyon 0
kailanman at hinihingi ng pangangailangan; sa pasubali, na ang mga
nahrang) mgs) paciarego ay hind |mekweepeki|en\isiatut ng _ mga
nanunungkulan, makapagpapababa sa kanilang mga
makapagbabawas sa kanilang mga suweldo, 0 magbubunga ng kaniang
pagkatiwalag sa serbisyo;

m. Tiyakin na ang Pamahalaan ay magsasagawa ng mga hakbang upang
manguna at ipagpatuloy ang paggamit ng Filipino bilang wika ng opisyal na
komunikasyon;

1. Tiyakin na ang lahat ng institusyon ng pagtuturo sa lahat ng antas ng sistema
fg edukasyon, kung saan angkop, ay megpepetuloy s8 peagéml ng pike
bilang wikang panturo na kahingian ng akreditasyon mula
Edukasyon (DepEd), Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (CHED), at

ng Kawanihan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan
(TESDA),

‘0. Magkomentaryo sa implikasyon sa patakaran ng wikang pambansa ng mga
panukalang batas nasyonal at lokal, mga patakaran o mga pamamaraan,
ee ee ieee age er ee enwer end moe Protieyon
ng Batas na ito;

p. Kurnilos bilang pangkalahatang lupon na magmomonitor at mangangasiwa
upang matiyak na ang lahat ng sangay ng Pamahalaan ay magialaan ng 1%
ng kanilang MOOE badyet, sa nibel ng laang-gugulin na sasailalim sa
rebisyon ng Komisyon sa Wikang Filipino (CFL), Komisyon sa Awdit (COA),
at Kagawaran sa Badyet at Pamamahala (DBM), sa pagpapatupad ng Batas
na ito; at

@. Gampanan ang iba pang aktibidad na kinakailangan sa epektibong paggamit
‘ng mga binanggit sa unahan na mga kapangyarinan, gampanin, tungkulin, at
pananagutan.

SEKSIYON 12. Sugnay na Nagpawawalang-bisa. - Anumang batas, atas ng pangulo o
pagpapalabas, kautusang tagapagpaganap, liham ng tagubilin, alituntunin, o regul
sumasalungat sa mga probisyon ng Batas na ito ay ipinawawalang-bisa o babaguhin nang
naaayon.

‘SEKSIYON 13. Sugnay ng Pagkakabisa. — Ang Batas na ito ay magkakabisa makalipas ang

labinlimang (15) araw mula sa petsa ng publikasyon nitd sa Official Gazette o isang
pahayagang may pangkalahatang sirkulasyon.

Pinagtibay.