Sammendrag: Utgård, Lund, Tjomsland, Stabel, GjølstadSaka galdt spørsmålet om tap av førarrett til motorvogn ved domfelling for brot på straffelova § 162 første og andre ledd.A, som budde i X, vart kontakta av ein person i Y som hadde narkotika til sals. A reiste saman med ein kamerat, i bilen til denne, frå Sørlandet til Y for å gjennomføre kjøpet. Dei to skifta på å køyre. I Y fekk dei overlevert narkotikaen medan dei sat i bilen. Dei vart pågripne i det A skulle til å starte bilen. Stoffet viste seg å vere 927,2 gram stoffblanding som inneheldt 9 prosent amfetamin og 19 prosent metamfetamin. A vart domfelt for kjøp av narkotika. I lagmannsretten vart straffa sett til fengsel i to år og ti månader. Lagmannsretten kom til at det ikkje var grunnlag for tap av førarretten, til skilnad frå tingretten som hadde sagt dom på tap i to år. Etter vegtrafikklova § 33 nr. 1 første ledd kan førarretten fråtakast "dersom hensynet til trafikksikkerheten eller allmenne hensyn ellers krever det", og frå 1. januar 2004 er det domstolane som avgjer dette i same sak som straffespørsmålet. Høgsterett gjekk gjennom bakgrunnen for lovendringa i 2003. I handhevingsrundskriva frå 1992 og 2000 frå Justisdepartementet, var narkotikabrotsverk nemnt som ei type brotsverk der førarkortet kunne inndragast av allmenne omsyn. Det var samstundes stilt krav om "klar sammenheng" for inndraging. I klagesaker der narkotika var ført med bil frå utlandet og inn i landet her, vart det ikkje godteke inndraging der "bruken av bil ikke har representert annet enn et mer eller mindre tilfeldig valg av transportmiddel". Det vart opplyst at førarkortkontoret i Oslo politidistrikt berre hadde behandla få saker om tap av allmenne omsyn dei siste 10 år, og at ingen av desse hadde tilknyting til narkotikakriminalitet. Situasjonen synest å ha vore den same i Bergen. Sjølv om det kunne finnast nokre få slike saker, gav det ikkje grunnlag for å tale om nokon praksis av særleg omfang. Høgsterett stilte opp eit krav om kvalifisert samanheng mellom narkotikabrotsverket og bruken av bil for at det kan givast dom for tap av førarrett etter allmenne omsyn. Det kan ikkje vere nok at bil er brukt fordi det er praktisk. På den andre sida kunne det ikkje stillast opp noko krav om, og det var heller ikkje noko eigna kriterium, om bil blir brukt fordi det er nødvendig. I den konkrete vurderinga vart det vist til at bruken av privat bil her ikkje hadde vore noko sentralt element ved transaksjonen. Slik bruk skjer ved mange brotsverk, ikkje minst ulike typar vinningskriminalitet. I dette tilfellet representerte ikkje bruken av bil anna enn eit meir eller mindre tilfeldig val av transportmiddel. Anken vart etter dette samrøystes forkasta.

NORGES HØYESTERETT
Den 23. januar 2006 sa Høgsterett orskurd i
HR-2006-00131-A, (sak nr. 2005/1729), straffesak, anke
Den offentlege påtalemakta (kst. statsadvokat Jostein Johannessen)
mot
A (advokat Erik Keiserud)
R Ø Y S T I N G :
(1) Dommar Utgård: Saka gjeld spørsmål om tap av førarrett til motorvogn ved domfelling
for brot på straffelova § 162 første og andre ledd.
(2) Kristiansand tingrett sa 23. juni 2005 dom som hadde slik domsslutning for A:
” 2 a) A, født 00.00.70, dømmes for:
1 – en – overtredelse av strl. § 162, 1. og 2. ledd.
Gjerningstidspunkt: 7. oktober 2004
Straffen settes til: fengsel i 2 – to – år og 8 – åtte – måneder som fellesstraff
med den uavsonede delen av Agder lagmannsretts dom av 05.08.03, jf. strl.
§ 61 og § 28 b), 2. ledd. Til fradrag går utholdt varetekt som pr. dato utgjør
287 – tohundreogåttisyv – dager, jf. strl. § 60.
b) A dømmes til å tåle utvidet inndragning til fordel for statskassen med
kr. 42.000,- – førtitotusen – , jf. strl. § 34 a), samt inndragning av en
elektronisk vekt og en pesolavekt, samt 119 – etthundreognitten – patroner,
jf. strl. § 37 b).

2
c) A dømmes til å tåle tap av retten til å føre motorvogn for et tidsrom av 2 – to –
år, jf. vegtrafikkloven § 33 nr. 1, jf. forskrift om tap av retten til å føre
motorvogn m.v. § 2-6 nr. 3.”
(3) Etter fullstendig anke frå A sa Agder lagmannsrett dom 19. oktober 2005 med slik
domsslutning:
”1. A, født 00.00.1970, dømmes for en overtredelse av straffeloven § 162 første og
annet ledd, til en straff av fengsel i 2 – to – år og 10 – ti – måneder, som
fellesstraff med den uavsonede delen av Agder lagmannsrettes dom av
5. august 2003, jf. straffeloven § 28 b annet ledd. Til fradrag i straffen går
utholdt varetekt i saken med 320 – trehundreogtyve – dager.
2. A dømmes til å tåle inndragning til fordel for statskassen med kr 42 000 –
førtitotusen – jf. straffeloven § 34 a, samt slik som endelig fastsatt av
tingretten inndragning av en elektronisk vekt og en pesolavekt, samt 119
patroner.
3. A frifinnes for kravet om tap av retten til å føre motorvogn.”
(4) Påtalemakta har anka til Høgsterett når det gjeld avgjerda om å frifinne for kravet om tap
av retten til å føre motorvogn. Det er gjort gjeldande at allmenne omsyn tilseier at det må
givast dom for tap av retten for alltid.
(5) Eg er komen til at anken ikkje kan føre fram.
(6) A, som bur i Mandal, vart kontakta av ein person i Askim som hadde eit parti amfetamin
og metamfetamin til sals. A fekk ein kamerat, B, til å vere med på kjøp av partiet. Dei to
reiste så i B sin bil frå Sørlandet til Askim for å gjennomføre handelen. Dei bytte på å
køyre. I Askim fekk dei overlevert narkotikaen frå seljaren medan dei sat i bilen. Stoffet
vart utveksla gjennom bilvindauget mot ein pose med pengar, for så å bli plassert på
golvet bak førarsetet. Alle tre vart pågripne av politiet i det A skulle starte bilen. Stoffet
viste seg å vere 927,2 gram stoffblanding som inneheldt 9 prosent amfetamin og 19
prosent metamfetamin.
(7) A er dømd for grovt narkotikabrotsverk for kjøpet. Ved lagmannsrettsdommen, som på
dette punktet er rettskraftig, vart han dømd til ei fengselsstraff på to år og ti månader.
(8) Som det går fram av det eg har sagt tidlegare, kom lagmannsretten til at det ikkje var
grunnlag for dom på tap av førarretten, til skilnad frå tingretten som hadde sagt dom på
tap i to år.
(9) Etter lovendring ved lov 4. juli 2003 nr. 77, i kraft frå 1. januar 2004, har vegtrafikklova
§ 33 nr.1 første ledd slik ordlyd:
”Blir den som har førerett ilagt straff, kan det i samme dom eller forelegg fastsettes tap
av retten til å føre førerkortpliktig motorvogn for en bestemt tid eller for alltid, dersom
hensynet til trafikksikkerheten eller allmenne hensyn ellers krever det.”
(10) Alternativet med allmenne omsyn kom inn i motorvognlova av 1926 § 18 ved ei
endringslov 21. juni 1935 nr. 4 og er vidareført i vegtrafikklova. Som det går fram av
ordlyden, blir omsynet til trafikktryggleiken sett på som eit allment omsyn. Når eg i det

3
vidare talar om allmenne omsyn, er det likevel allmenne omsyn i meir avgrensa meining –
utanom omsynet til trafikktryggleiken – eg siktar til.
(11) I samband med at avgjerdene om tap av førarrett i tilknyting til strafflagde tilhøve vart
overførde til domstolane, vart det teke inn ein heimel i vegtrafikklova § 33 nr. 1 femte
ledd til å gi forskrift med nærare reglar ”om fastsetting av hvor lenge tap av førerett skal
vare og om når det skal kreves ny førerprøve”. Forskriftsheimelen kan såleis ikkje nyttast
til å regulere om det skal fastsetjast tap av førarretten eller ikkje. Men som eg kjem
attende til kastar inndragingspraksis lys over forståinga av vilkåret om allmenne omsyn,
og i den samanhengen vil det vere av interesse å sjå på både dei tidlegare
handhevingsrundskriva og på nogjeldande forskrift om tap av retten til å føre motorvogn
mv. av 19. desember 2003 nr. 1660.
(12) I Ot.prp. nr. 52 (2002-2003), som låg til grunn for lovendringa i 2003, er det sagt litt som
har interesse for forståinga av allmenne omsyn, sjølv om det direkte tek sikte på
utmålingspraksis. Det går fram av proposisjonen punkt 2.2 Hovedpunktene i
høringsnotatet at siktemålet var ”at dagens praksis viderføres innenfor rammene av en ny
ordning ...”., Og i punkt 12.1 som inneheld merknader til dei enkelte paragrafane, er det i
merknaden til forskriftsheimelen i § 33 nr.1 femte ledd uttala at denne ”er nødvendig for å
sikre at dagens inndragningspraksis, jf. Håndhevingsinstruksen, blir videreført selv om
reaksjonen heretter skal fastsettes av domstolene”.
(13) Ot.prp. nr. 52 (2002-2003) inneheld utsegner om kva brotsverk departementet tenkte seg
kunne gi grunnlag for fråtaking av førarretten etter allmenne omsyn. I punkt 6.2.1 heiter
det såleis mellom anna:
”Men etter bestemmelsen er det adgang til inndragning også når føring av motorvogn
kan settes i tilstrekkelig klar sammenheng med annen kriminalitet, for eksempel
voldtekt, ran eller narkotikaforbrytelser, jf. håndhevingsinstruksen punkt 3.2.6.”
(14) I den aktuelle handhevingsinstruksen av 11. desember 2000 var det eit punkt 3.2.6
Motorvogn benyttet ved andre straffbare handlinger – Allmenne hensyn. Det er her
særskilt nemnt drap, valdtekt og andre seksuallovbrot, narkotikalovbrot, grov smugling,
bilbrukstjuveri, tjuveri av bil, ran og tjuveri.
(15) Høgsteretts kjæremålsutval har i tidlegare praksis om beslag av førarkort lagt grunn at
førarrett kan gå tapt ut frå ei vurdering av allmenne omsyn, også der det ikkje har kunne
rettast innvendingar mot sjølve oppførselen i trafikken. Det kan som illustrasjon visast til
Rt. 1972 side 701 som gjaldt grove tjuveri og bedrageri, Rt. 1994 side 923 der bruk av bil
hadde vore eit heilt sentralt element i omfattande utnytting av mindreårige jenter med
seksuelt føremål og endeleg Rt. 2000 side 2124 som gjaldt kjøp og transport av narkotika.
Eg finn det ikkje nødvendig å ta standpunkt til om det å ha vore med i bilen utan å ha vore
førar – til dømes under transport av narkotika – kan vere tilstrekkeleg, jf. her
kjæremålsutvalet i Rt. 2000 side 2124.
(16) Som nemnt var det eit siktemål ved lovendringa i 2003 å føre vidare praksis slik denne
hadde vore tidlegare. Ut frå dette er det av stor interesse kva som reint faktisk var praksis
i narkotikasaker. Dei tidlegare handhevingsinstruksane har interesse her. Eg viser til
punkt 3.2.6.5 i handhevingsinstruksen av 2000 som var likelydande med
handhevingsinstruksen av 25. februar 1992 i det følgjande:

4
”Et vilkår for inndragning i ovennevnte kategorier må være at det var klar
sammenheng mellom bruken av motorvogn og den straffbare handling. Inndragning av
førerkort har flere ganger blitt opphevet etter klage i tilfelle hvor klageren er straffet
for å ha smuglet narkotika fra utlandet og benyttet bil som transportmiddel, men hvor
bruken av bil ikke har representert annet enn et mer eller mindre tilfeldig valg av
transportmiddel.”
(17) Kravet om klar samanheng er også teke inn i tapsforskrifta gitt med heimel i § 33 nr. 1
femte ledd. I forskrifta § 2-6 heiter det mellom anna:
”Et vilkår for fastsettelse av tap av førerett etter denne bestemmelsen er at det er klar
sammenheng mellom bruken av motorvogn og den straffbare handling.”
(18) Det er sparsamt med opplysningar om forvaltningspraksis i saker om allmenne omsyn
fram til sakene vart overførte til domstolane frå 1. januar 2004. Oslo politidistrikt har
likevel i brev 9. januar 2006 opplyst at dette politidistriktet hadde lite røynsle med
inndraging ut frå allmenne omsyn ved andre strafflagde handlingar enn
trafikkovertredingar. Det blir opplyst at førarkortkontoret berre behandla nokre få saker
dei siste 10 åra, og at ingen av desse hadde tilknyting til narkotikabrotsverk. Ei sak, der
avgjerda om inndraging av førarkortet ikkje vart påklaga, gjaldt bruk av bil til
spritsmugling. Aktor har i skranken opplyst at han har vore i kontakt med Bergen
politidistrikt, og at situasjonen synest å ha vore den same der som i Oslo.
(19) Det finst derimot eit vedtak som gjeld A. Han fekk 28. september 2001 ein dom frå Agder
lagmannsrett på fengsel i tre år for brot på straffelova § 162 første og andre ledd, etter
oppbevaring og transport av 15,84 kg hasj. Nord-Jarlsberg politidistrikt gjorde deretter
23. november 2001 vedtak om inndraging av førarkortet i tre år.
(20) Sjølv om det vil finnast andre vedtak frå før lovendringa, er det etter mitt syn ikkje
grunnlag for å byggje på at det var tale om nokon praksis av særleg omfang i så måte. Det
er heller ikkje opplyst noko om slik praksis etter lovendringa i 2003.
(21) Eg meiner det må stillast opp eit krav om kvalifisert samanheng mellom
narkotikabrotsverket og bruken av bil for at det bør givast dom for tap på førarrett. Dette
er slik eg oppfattar det, i samsvar med føresetnadene ved lovendringa i 2003 om
vidareføring av praksis. Det kan ikkje vere nok at bil er brukt fordi dette har vore
praktisk. Her kan eg også vise til omtalen i handhevingsrundskriva om praksis ved bruk
til smugling frå utlandet. På den andre sida vil det vere for strengt å stille krav om at
bruken av bil må ha vore nødvendig for å gjennomføre handlingane. Etter mitt syn vil det
heller ikkje vere noko eigna kriterium om bruk av bil har vore nødvendig, eksempelvis
fordi narkotikaen er henta på ein stad eller til ei tid der det ikkje er alternativ transport.
Heller ikkje slik bruk vil etter mitt syn tilfredsstille vilkåret om allmenne omsyn, så lenge
det er tale om ein meir allminneleg bruk av bilen som transportmiddel. Krav om ein
kvalifisert samanheng, eller om at bruken av bil har vore ”et helt sentralt element” som
lagt til grunn av kjæremålsutvalet i Rt. 1994 side 923, gir etter mitt syn betre haldepunkt
ved vurderinga. Eitt døme på dette ved narkotika vil kunne vere omfattande bruk av bil til
spreiingssal. Dette blir då på linje med bruk av bil til innbrotsturnéar. Når det ikkje er
dokumentert at inndraging av førarkort eller tap av førarrett har vore nytta i nemnande
grad, oppfattar eg nok også dette som eit uttrykk for at oppfatninga i praksis har vore at
det ikkje er nokon automatikk i at visse typar lovbrot får slike følgjer, men at det er det er
tale om nokså strenge krav.

5
(22) Brot på narkotikalovgivinga kan skje på mange måtar, med mange slag narkotika og med
mange kvanta. Det må ut frå dette også gjennomførast ei konkret vurdering av alvoret i
saka og av bruken av motorvogn. Dette ligg i kan-vurderinga i § 33 nr. 1 første ledd.
(23) Som det er understreka i fleire av avgjerdene frå kjæremålsutvalet, må det også vurderast
om ei fråtaking står i eit rimeleg høve til brotsverket. Tap av førarretten kjem typisk i
tillegg til ei lang fengselsstraff. Det vil kunne vere ei stor ulempe for rehabilitering etter
ein dom å mangle førarrett for motorvogn.
(24) Eg går så over til den konkrete vurderinga i saka. For min del kan eg ikkje sjå at bruken
av privat bil her har vore noko sentralt element ved transaksjonen. Bruk av bil var klart
praktisk. Det er tilfelle ved svært mange brotsverk, ikkje minst mange typar
vinningskriminalitet. I dette tilfellet er det likevel slik at bruken av bil ikkje har
representert anna enn eit meir eller mindre tilfeldig val av transportmiddel. Slik vart dette
vurdert også av lagmannsretten.
(25) Det talar mot A at han tidlegare har vore domfelt for narkotikakriminalitet. I tillegg til
dommen frå 2001 som eg har nemnt, har han også ein dom frå Agder lagmannsrett av 8.
august 2003 med ei straff på 250 timar samfunnsteneste, også denne dels for brot på
straffelova § 162 første og andre ledd. Av desse var 145 timar avtente før ny kriminalitet.
Så lenge dei grunnleggjande vilkåra i saka no om tilstrekkeleg tilknyting ikkje er
oppfylte, kan eg ikkje sjå at dette kan endre standpunktet mitt. Dersom kravet til allmenne
omsyn hadde vore oppfylt, ville tidlegare domfellingar derimot vore viktige for kan-
vurderinga og også for fastsetjinga av tida for tap av førrarett.
(26) Etter dette er eg såleis komen til at anken bør forkastast.
(27) Eg røystar for slik
O R S K U R D :
Anken blir forkasta.
(28) Dommer Lund: Jeg er i det vesentlige og i resultatet enig med
førstvoterende.
(29) Dommer Tjomsland: Likeså.
(30) Dommer Stabel: Likeså.
(31) Dommer Gjølstad: Likeså.

6
(32) Etter røystinga sa Høgsterett denne
O R S K U R D :
Anken blir forkasta.