Sammendrag: Utgård, Oftedal Broch, Bruzelius, Sverdrup, Tjomsland

Hovudspørsmålet i saka var om det var høve til gjennomskjering etter skattelova § 13-1 i eit ansvarleg selskap der ein deltakar hadde arbeidd for selskapet utan arbeidsgodtgjersle, og kva som i tilfelle var verknadene av slik gjennomskjering i høve til reglane i skattelova. Saka reiste også spørsmål om tilleggsskatt. Prøvinga gjalt likninga for 2001, etter dei reglane som gjaldt då.I det ansvarlege selskapet var A deltakar med 33 prosent, ektefellen med 33 prosent og denne si søster hadde dei resterande 34 prosenta. Likning skulle då skje etter reglane for deltakarlikna selskap dersom det var interessefellesskap mellom desse, jf. skattelova § 13-1.Høgsterett kom til at skattelova § 13-1 gav heimel for gjennomskjering i eit tilfelle der ein lege hadde arbeidd for det ansvarlege selskapet det første halvåret etter etableringa i eit omfang som var verdsett til 200 000 kroner. Det kunne ikkje vere avgjerande at det er opp til deltakarane sjølve å avtale delingshøvet, og også spørsmålet om godtgjersle. Spørsmålet om interessefellesskap vart avgjort ut frå dei omstenda som gjaldt det ansvarlege selskapet. Det vart vist til at disposisjonar i selskapet då også får direkte konsekvensar for alle deltakarane.Konsekvensen av gjennomskjering må vere at A måtte tilordnast summen på 200 000 kroner som arbeidsgodtgjersle. Han kunne ikkje kome i ei betre stilling enn om han hadde gitt opp denne summen på vanleg måte.Høgsterett kom til at det ikkje var grunn til å endre tilleggsskatten på 30 prosent som var fastsett av lagmannsretten.

NOREGS HØGSTERETT
Den 7. desember 2006 sa Høgsterett dom i
HR-2006-02054-A, (sak nr. 2006/558), sivil sak, anke,
A (advokat Bettina Banoun – til prøve)
mot
Staten v/Akershus fylkesskattekontor (advokat Per Sandvik)
R Ø Y S T I N G :
(1) Dommar Utgård: Hovudspørsmåla i saka er om det er høve til gjennomskjering etter
skattelova § 13-1 i eit tilfelle der ein deltakar i eit ansvarleg selskap har arbeidd for
selskapet utan arbeidsgodtgjersle, og kva som i tilfelle er verknadene av slik
gjennomskjering i høve til reglane om delingsføretak i skattelova. Saka reiser også
spørsmål om bruk av tilleggsskatt. Prøvinga gjeld likninga for 2001 etter reglar som
seinare dels er endra. Berre skattereglane for dette året blir omtala.
(2) A er spesialist i plastisk kirurgi. I 1986 etablerte han Fornebuklinikken AS, der han dreiv
verksemd. Ektefellen B, som er gynekolog, arbeidde også der. Aksjeselskapet vart for
inntektsåra 1997–2000 likna som eit delingspliktig føretak. Ved likninga bygde
likningsstyresmaktene på at ei aksjeoverdraging frå A til ein passiv aksjeeigar var
proforma.
(3) Fornebuklinikken ANS vart stifta 11. juli 2001, og selskapet tok då over verksemda til
Fornebuklinikken AS. Deltakarar i det ansvarlege selskapet var A (A) med 33 prosent, B
(B) med 33 prosent og C (C) med 34 prosent. C er syster til B. Selskapskapitalen vart
innbetalt i samsvar med eigarbrøken, og deltakarane hadde krav på tilsvarande del av
selskapsoverskotet. Dei var alle ansvarlege for selskapet si gjeld. Selskapsavtalen
inneheldt ikkje noko om godtgjersle til deltakarane for arbeidsinnsats i selskapet. A vart
vald til styreleiar med ektefellen som vara.

2
(4) Selskapet hadde i 2001 eit overskot på 1 341 617 kroner, som vart delt i samsvar med
eigarbrøken med 442 734 kroner til kvar av ektefellane A og B og 456 149 kroner til C
selskapet ikkje var delingsføretak. Det var i likningsoppgåvene ikkje opplyst at nokon av
deltakarane hadde arbeidsgodtgjersle frå føretaket.
(5) Fornebuklinikken ANS vart sletta frå Føretaksregisteret 24. desember 2003. Det er
opplyst at selskapet då var omdanna til Fornebuklinikken KS, som vart registrert
30. desember 2002.
(6) Bærum likningsnemnd og overlikningsnemnd gjorde fleire vedtak som gjaldt
Fornebuklinikken ANS og A for likningsåret 2001. Det er tilstrekkeleg her å vise til at det
vart lagt til grunn at A i andre halvår 2001 arbeidde som lege ved Fornebuklinikken ANS.
Med heimel i skattelova § 13-1 vart inntekta for dette arbeidet ved skjønn fastsett til
200 000 kroner. Det vart lagt til grunn at verken ektefellen eller C arbeidde ved klinikken
i dette halvåret. – A har ikkje kome med innvendingar mot sjølve verdsetjinga av arbeidet
ved klinikken dette halvåret.
(7) Som følgje av tilordning av 200 000 kroner som arbeidsgodtgjersle til A, vart overskotet i
selskapet redusert til 1 141 617 kroner. Dette vart i samsvar med selskapsavtalen fordelt
med 376 733 kroner på kvar av ektefellane og 388 150 kroner på C. Ektefellane fekk med
det eit samla overskot medrekna arbeidsgodtgjersle frå selskapet som utgjorde meir enn to
tredjedelar av overskotet. Under tilvising til at A som aktiv deltakar i selskapet skulle
identifiserast med ektefellen, la likningsnemnda til grunn at det då skulle fastsetjast
personinntekt i selskapet, jf. skattelova § 12-10 første ledd bokstav b. Denne vart fastsett
til 1 155 942 kroner, og vart likna på selskapet, jf. skattelova § 10-42.
(8) I endringsvedtak for deltakarane i selskapet vart personinntekta i sin heilskap tilordna A
som einaste aktive deltakar, jf. skattelova § 12-14. Gjennom omfordelinga av overskotet i
selskapet vart alminneleg inntekt for A auka med 134 032 kroner og sett ned tilsvarande
for B og C. Likningsnemnda la til grunn at A hadde gitt urette opplysningar til
likningsstyresmaktene og fastsette 60 prosent tilleggsskatt av det unnadregne beløpet i
høve til personskattegrunnlaget på 1 155 942 kroner.
(9) Overlikningsnemnda la i avgjerda prinsipalt til grunn at det låg føre eit interessefellesskap
mellom partane som omhandla i skattelova § 13-1, og at det var grunnlag for
gjennomskjering etter denne føresegna. Subsidiært la overlikningsnemnda til grunn at
etter ei prøving etter likningslova § 8-1 nr. 1 av dei opplysningane skattytar hadde gitt
måtte 200 000 kroner av den mottekne overskotsdelen reknast som arbeidsgodtgjersle.
Ved ny fordeling av overskotet ville resultatet bli det same som ved gjennomskjering etter
skattelova § 13-1.
(10) Både A og Fornebuklinikken ANS reiste sak til prøving av vedtaka i overlikningsnemnda.
Fornebuklinikken KS tok seinare over partsstillinga til det ansvarlege selskapet. Etter
felles behandling av sakene sa Asker og Bærum tingrett dom 23. september 2004.
Dommen i saka mellom A og staten v/Akershus fylkesskattekontor hadde slik slutning:
”1. Ligningen av A for 2001 oppheves. Ved ny ligning anvendes ikke tilleggsskatt.
2. Hver av partene bærer sine saksomkostninger.”

3
(11) Staten vart frifunnen i saka som gjeldt selskapet, utan tilkjenning av sakskostnader. Samla
sett førde såleis søksmåla fram berre når det gjaldt tilleggsskatten for A. På dette punktet
anka staten til lagmannsretten. Både A og Fornebuklinikken KS anka direkte til
Høgsterett, men det vart ikkje gitt samtykke til direkte anke. Ankane vart etter dette
fremja for lagmannsretten. Partane vart seinare einige om at det var tilstrekkeleg med
behandling av anken frå A, og den andre saka vart heva etter felles krav.
(12) Borgarting lagmannsretten sa dom 1. februar 2006 med slik slutning:
”I hoved- og motanken:
1. Ligningen av A for 2001 oppheves for så vidt gjelder ilignet tilleggsskatt. Ved
ny ligning fastsettes tilleggsskatt med 30 %.
2. A dekker innen to uker fra forkynnelsen av denne dom staten v/Akershus
fylkesskattekontor sine saksomkostninger i motanken for lagmannsretten med
80 665 – åttitusensekshundreogsekstifem – kroner med tillegg av rente etter
forsinkelsesrenteloven § 3 første ledd første punktum fra forfall til betaling
skjer.
3. Saksomkostninger for tingretten tilkjennes ikke.”
(13) A har anka lagmannsrettens dom til Høgsterett. Saka står i same stilling for Høgsterett
som for dei tidlegare rettane.
(14) Ankeparten, A, har særleg halde fram:
(15) Det er ikkje heimel for å gjere Fornebuklinikken ANS til delingsføretak. Partane gjorde
ein avtale som innebar at C som passiv deltakar hadde krav på 34 prosent av overskotet,
og det var ikkje heimel i selskapsavtalen for godtgjersle til deltakarane. C godtok heller
ikkje at det vart betalt særskilt vederlag til A for hans arbeid. Likningsstyresmaktene kan
ikkje endre på dette. I og med at partane står fritt til å avtale utbetalingane i eit ansvarleg
selskap må likningsstyresmaktene byggje på dette, så lenge det ikkje er gjort gjeldande at
selskapsavtalen med C er proforma. Og proforma er ikkje påstått.
(16) Arbeidet hadde avgrensa omfang, jf. forklaring i tingretten om at det gjaldt 16 dagar.
(17) Det kan ikkje byggjast noko anna på skattelova § 13-1. Deling ut frå eigarpart er ikkje
forretningsmessig unaturleg. Det er avtalefridom, og dette er hovudregelen i lova. Endra
tildeling har som føresetnad at det er interessefellesskap mellom partane. Det kan ikkje
byggjast på noko interessefellesskap i høve til selskapet, som ikkje er part når det gjeld
inntektsfordelinga. A hadde ingen kontroll når det gjaldt C sin del av selskapet. Det ville
vere skatteunnadraging om det låg føre ein avtale om etterfølgjande overføring frå C til A,
men det er ikkje hevda. Svogerskapet er for fjernt i seg sjølv til å kunne vektleggjast, og
det var ikkje andre tilknytingar.
(18) Det vil under alle omstende vere i strid med lova å kombinere fastsetjing ved skjønn ved
gjennomskjering etter skattelova § 13-1 med deling av personinntekt. Særleg
lovførearbeida viser at dette ikkje kan gjerast.
(19) Det relevante alternativet må i tilfelle vere omklassifisering etter likningslova § 8-1 av
den delen av inntektene frå selskapet som fall på A. Likningspraksis har bygd på ei slik
løysing i nokre tilfelle, men berre der det reint faktisk har skjedd utbetalingar i ei eller

4
anna form. Også her må selskapsavtalen slå gjennom, slik at omklassifisering heller ikkje
er aktuelt.
(20) Ut frå dette er det ikkje grunnlag for tilleggsskatt. Det same må følgje av at det ikkje var
gitt ”ufullstendige opplysninger”. I lys av at rettsreglane på området er uklare, må det i
alle fall vere grunnlag for nedsetjing etter unntaket for unnskyldelege omstende. Særleg ut
frå proporsjonalitetskravet i Den europeiske menneskerettskonvensjonen må prosenten
for tilleggsskatten reduserast eller tilleggsskatten fastsetjast berre av 200 000 kroner, som
var summen som eventuelt ikkje var oppgitt.
(21) A har sett fram slik påstand:
”1. Endringsligningen av A for 2001 oppheves.
2. A tilkjennes saksomkostninger for Asker og Bærum tingrett, Borgarting
lagmannsrett og Høyesterett, inkludert avsavnsrente for omkostninger for
tingrett og lagmannsrett.”
(22) Ankemotparten, staten v/Akershus fylkesskattekontor, har særleg halde fram:
(23) Det sentrale spørsmålet er om skattelova § 13-1 kan nyttast. Denne føresegna inneheld
reglar om gjennomskjering, og det er då ikkje avgjerande kva partane sjølve har avtala.
Tvert om er det slik at det er avtalar mellom personar og selskap, og då også avtalar i
selskap, som det kan skjerast gjennom.
(24) Skattelova § 13-1 set opp tre vilkår, som alle er oppfylde. Inntekta vart redusert når A
ikkje tok ut vederlag for arbeidet. Det var eit interessefellesskap, ved at A var einestyre
for selskapet og majoritetseigar saman med ektefellen. Det må vere rett å seie som
lagmannsretten, nemleg at det er underordna om interessefellesskapet blir rekna å vere
med selskapet eller med C, og at det låg føre interessefellesskap med begge. Også kravet
til årsakssamanheng er oppfylt. Det kan ikkje vere andre grunnar enn interessefellesskapet
til at A let vere å ta ut normal arbeidsgodtgjersle.
(25) Når vilkåra etter § 13-1 er oppfylde, kjem føresegna til bruk. Ho kan ikkje vurderast i ein
vidare samanheng. Det er ikkje støtte i førearbeid eller praksis for at delingsreglane ikkje
kjem til bruk i ein slik situasjon. Dei ville ha gjort det om A hadde gitt opp
arbeidsgodtgjersle på 200 000 kroner, slik han skulle ha gjort, og løysinga kan ikkje bli ei
anna om denne arbeidsgodtgjersla blir fastsett ved skjønn.
(26) Overlikningsnemnda har subsidiært lagt til grunn at resultatet må bli det same etter
omklassifisering etter likningslova § 8-1, og det må vere rett.
(27) Det er ikkje grunnlag for avvik frå dei strenge normene for tilleggsskatt som følgjer av
lov og praksis.
(28) Staten v/Akershus fylkesskattekontor har sett fram slik påstand:
”1. Lagmannsrettens dom stadfestes.
2. Staten v/Akershus fylkesskattekontor tilkjennes saksomkostninger for
tingretten og Høyesterett, med tillegg av lovens rente fra forfall til betaling
finner sted.”

5
(29) Eg er komen til at anken ikkje kan føre fram og kan i store trekk slutte meg til
lagmannsrettens syn. Som før nemnt er det skattereglane for 2001 som blir omhandla.
(30) Eit ansvarleg selskap blir deltakarlikna. Ved fastsetjing av alminneleg inntekt blir
deltakars inntekt sett til ein del av selskapets inntekt som om selskapet var skattytar,
jf. skattelova § 10-41. Skattesatsen for alminneleg inntekt er 28 prosent.
(31) Etter skattelova § 12-10 første ledd bokstav b skal det fastsetjast skatt på personinntekt,
som kan vere opp til 27,3 prosent og som kjem i tillegg til skatt på alminneleg inntekt, for
”deltaker som deltar aktivt i driften av deltakerlignet selskap og som alene eller
sammen med andre aktive deltakere direkte eller indirekte eier minst to tredjedeler av
selskapet, eller direkte eller indirekte har krav på minst to tredjedeler av selskapets
overskudd, herunder deltakers godtgjørelse for arbeidsinnsats i selskapet”.
(32) Også skatt på personinntekt av føretak blir fastsett som om selskapet var skattytar,
jf. skattelova § 10-42. Personinntekta blir fordelt på aktive eigarar, jf. § 12-14, som så kan
krevje skatten på personinntekta refundert av selskapet, jf. § 16-50.
(33) Etter skattelova § 12-11 første ledd er del eigd av nærståande til ein aktiv deltakar likestilt
med del eigd av den aktive sjølv ved bruk av delingsregelen i § 12-10 første ledd. Ein
ektefelle blir rekna som nærståande, men ikkje syster av ektefelle.
(34) Det ansvarlege selskapet Fornebuklinikken ANS hadde tre deltakarar. Den passive
deltakaren C hadde 34 prosent eigardel, slik at selskapet ikkje kom over grensa på to
tredjedelar for inntekter for aktive eigarar, med mindre det skal tilleggjast aktiv deltakar
særskilt betaling for arbeidsinnsats, jf. skattelova § 12-10 første ledd bokstav b, jf. § 12-2
bokstav f.
(35) Det første spørsmålet i saka er om det i dette tilfellet var heimel for likningsstyresmaktene
til å tilleggje A vederlag med 200 000 kroner som arbeidsgodtgjersle i tillegg til
utbetalinga etter eigardel. Staten har gjort gjeldande at det er heimel for dette ut frå eit
gjennomskjeringssynspunkt, jf. skattelova § 13-1.
(36) Skattelova § 13-1 som gjeld interessefellesskap, gir heimel til å fastsetje inntekta ved
skjønn. Det var første ledd saman med tredje ledd som vart nytta. Desse ledda har slik
ordlyd:
”(1) Det kan foretas fastsettelse ved skjønn hvis skattyters formue eller inntekt er
redusert på grunn av direkte eller indirekte interessefellesskap med annen person,
selskap eller innretning.
…
(3) Ved skjønnet skal formue eller inntekt fastsettes som om interessefellesskap ikke
hadde foreligget.”
(37) Frå A har det vore reist som grunnleggjande spørsmål om det er høve til å nytte § 13-1 til
gjennomskjering i eit ansvarleg selskap, eller om det eventuelt berre kan vere tale om
omklassifisering av inntekt med heimel i likningslova § 8-1. Det har særleg vore vist til at
det er opp til deltakarane i eit ansvarleg selskap sjølve å avtale delingshøvet i eit

6
ansvarleg selskap, og at det også er avtalefridom for betaling av arbeidsgodtgjersle,
jf. selskapslova § 2-26 første ledd jf. femte ledd.
(38) I Ot.prp. nr. 86 for 1997–98 Ny skattelov punkt 7.13 side 75 er føresegna i skattelova
§ 13-1 drøfta, og det heiter mellom anna:
”Bestemmelsen er en videreføring av gjeldende skattelov § 54 første ledd. Formålet med
bestemmelsen er å motvirke omgåelser av skattelovgivningen, først og fremst omgåelser
ved at inntekts- eller formuesposter søkes overført fra en skattyter til en annen ved
skjev prissetting. Bestemmelsen er kun en av flere såkalte omgåelses- eller
gjennomskjæringsregler. Med omgåelses- eller gjennomskjæringsregel menes en regel
som gir grunnlag for å »skjære gjennom» en transaksjon eller et annet forholds ytre
eller angitte kjennetegn, og behandle den etter det som den reelt er. Omgåelses- eller
gjennomskjæringsregler innebærer at transaksjonen eller forholdet får andre
rettsvirkninger enn skattyteren har søkt å oppnå. Bakgrunnen for at forholdet får
andre rettsvirkninger enn skattyteren har søkt å oppnå, er hovedsakelig at resultatet
ellers ville fremstå som urimelig og i strid med lovgivers intensjoner. ”
(39) I dommen i Rt. 1940 side 598 er det uttala i høve til dågjeldande § 54 i skattelova av
1911 at det ikkje er nok at det ligg føre eit interessefellesskap, men at dette også må ha
”resultert i en ordning med hensyn til vedkommende bedrifts midler eller avkastning, som
i og for seg ikke er forretningsmessig rimelig og naturlig, men bare kan forklares ved
interessefellesskapet, og som har medført en forrykning av skattefundamentene”.
Gjems-Onstad har i artikkelen ”Tvangslønn – konstruerte lønnsuttak i sparegrisselskaper”
i Revisjon og Regnskap 2006 side 48 gått inn for at det bør stillast opp eit
illojalitetskriterium. Her viser eg til at spørsmålet om å nytte skattelova § 13-1 kan oppstå
i situasjonar av svært ulik karakter og der dei berande omsyna står i forskjellig stilling. Eg
går ikkje nærare inn på spørsmålet, då eg meiner det er klart at kriterium av dette slaget
ikkje i noko tilfelle ville kunne avgrense verkeområdet for § 13-1 i vår sak.
(40) Frå A si side er det som nemnt halde fram at den relevante føresegna vil vere likningslova
§ 8-1, ved at ein del av hans inntekt i tilfelle blir omklassifisert til arbeidsgodtgjersle. Ei
slik endring har inga dekning i avtalehøvet mellom partane i det ansvarlege selskapet. Det
ville i så fall bli ulikt utbyte på eigardelane til dei tre, ei ordning som ville vere svært
spesiell og som eg ikkje kan finne noko grunnlag for. Mykje talar også for at ein slik
avtale mellom deltakarane i det ansvarlege selskapet hadde vorte sett til side etter
skattelova § 13-1.
(41) A har argumentert mot at det skal kunne nyttast gjennomskjering i høve til ein avtale om
ikkje å utbetale arbeidsgodtgjersle i eit ansvarleg selskap. Det er vist til at dette er eit
punkt der deltakarane har avtalefridom etter selskapslova § 2-26. Etter mitt syn er dette
ikkje nokon treffande synsmåte. Eg kan ikkje sjå det annleis enn at det akkurat er ein slik
situasjon som aktualiserer bruken av skattelova § 13-1. Siktemålet med denne føresegna
er nettopp å skjere gjennom avtalar og andre disposisjonar. Ei anna sak er at det etter mi
meining kan reisast stor tvil ved om det ligg føre nokon slik avtale. Den har ikkje noko
skriftleg grunnlag, og det er ikkje innhenta noka forklaring frå C om dette. Men dette er
det ikkje nødvendig å ta stilling til.
(42) Også avtale om eller eventuelt gjennomføring av vederlagsfri arbeidsinnsats må gå inn
under skattelova § 13-1, jf. Gjems-Onstad i den nemnde artikkelen på side 49. Dette er
også lagt til grunn av Joachim M. Bjerke i Internprising, 1997, side 143 i høve til
skattelova av 1911 § 54, der han understrekar at også ei slik yting må vere ein

7
transaksjon. Etter mitt syn er dette ikkje tvilsamt, og det er nok også grunnen til at det
ikkje har vore prøvd tidlegare.
(43) Eg går då over til å sjå på sjølve gjennomskjeringa. Etter § 13-1 første ledd er det tre
vilkår som må vere oppfylte for at det skal kunne skje fastsetjing ved skjønn. Skattytars
inntekt må vere redusert, det må liggje føre interessefellesskap med annan person eller
selskap og det må vere årsakssamanheng mellom reduksjonen og interessefellesskapet.
(44) Det første spørsmålet er om As inntekt er redusert. Her er det tilstrekkeleg for meg å vise
til at likningsstyresmaktene har lagt til grunn eit omfang på arbeidet som gav ei
arbeidsgodtgjersle på 200 000 kroner. A har som alt nemnt ikkje hatt innvendingar mot
sjølve vurderinga av omfanget.
(45) Det er nok vanleg i mange ansvarlege selskap med liten aktivitet at ein eller fleire av
deltakarane utførar arbeid av mindre omfang, utan at selskapet betaler arbeidsgodtgjersle
for det. I høve til slike situasjonar er det ikkje utan vidare gitt at § 13-1 vil gi heimel for
gjennomskjering. Med det omfanget arbeidet til A hadde, kan det ikkje vere tvilsamt at
det vart gjort ein arbeidsinnsats i selskapet som det i normale situasjonar vil bli kravd
vederlag for. A kunne ha skaffa seg tilsvarande inntekter frå andre hald. Ut frå måten
likningsstyresmaktene har fastsett dette på, er det lagt opp til tilordning av ei inntekt som
svarer til ei normalinntekt. Eg kan ikkje sjå at det er tvilsamt at A fekk redusert inntekta si
på ein måte som går inn under § 13-1, når han i denne situasjonen ikkje mottok
arbeidsgodtgjersle.
(46) Det neste spørsmålet er om det var interessefellesskap mellom A og andre deleigarar eller
selskapet. Lagmannsretten har her uttala at det er ”av underordnet betydning om
interessefellesskapet anses å foreligge med selskapet eller med deltaker, og etter
lagmannsrettens syn foreligger det interessefelleskap med begge”.
(47) Eg er i og for seg einig i dette. Det er likevel slik at eit ansvarleg selskap ikkje har vore
rekna å vere eit eige rettssubjekt. Det kan nok synest å vere eit terminologisk spørsmål
om dette inneber ei vurdering i høve til selskapet eller i høve til dei andre deltakarane. Eg
byggjer likevel avgjerda på regelsetta som gjeld for det ansvarlege selskapet. I eit slikt
selskap får den eine deltakaren sine disposisjonar direkte verknader for dei andre
deltakarane. Når ein deltakar ikkje får særskilt godtgjersle for sitt arbeid, blir overskotet
til dei andre deltakarane større. Manglande godtgjersle vil også etter omstenda kunne føre
til at delingsreglane ikkje kjem til bruk. Blir det fastsett personskatt for ein deltakar, vil
denne kunne krevjast refundert av selskapet, jf. skattelova § 16-50. Ansvar for tap kan
gjerast gjeldande mot alle deltakarane. Det ligg også ein føresetnad av interesse i Ot.prp.
nr 26 (1980–81) side 66 om den tilsvarande føresegna i skattelova av 1911 § 54 første
ledd:
”Interessefellesskapet må gi den ene en faktisk innflytelse over den annens disposisjoner
på vesentlig samme måte som f. eks. en deltaker i et foretak.”
(48) Etter dette legg eg til grunn at det her var nødvendig interessefellesskap. Det er då ikkje
nødvendig å gå inn på den konkrete tilknytinga mellom A og C.
(49) Det tredje spørsmålet er om inntekta vart redusert ”på grunn av” interessefellesskapet.
Her er det eit spørsmål om årsakssamanheng. Situasjonen for A var at han som lege hadde
utført arbeid verdsett til ein så stor sum som 200 000 kroner for selskapet i andre halvår

8
2001. Eg kan ikkje sjå nokon anna grunn til at A gjorde dette utan vederlag, enn at han
hadde interessefellesskap. Etter mitt syn ville det vore utenkjeleg at A som lege hadde
gjort tilsvarande arbeidsinnsats for ein privat eller offentleg helseinstitusjon utan å få
betalt for det.
(50) Eg er såleis komen til at likningsstyresmaktene hadde heimel til å nytte gjennomskjering
etter § 13-1. Det neste spørsmålet er då kva verknader dette skal ha.
(51) Det går fram av § 12-10 første ledd bokstav b at det skal liknast etter delingsmodellen
dersom ein deltakar har krav på minst to tredjedelar av overskotet medrekna
arbeidsgodtgjersle. Ved gjennomskjeringa er A tilordna ei arbeidsgodtgjersle på 200 000
kroner, og overskotet i selskapet til deling er redusert tilsvarande. Dersom summen på
200 000 skal tilleggjast selskapsinntektene elles som tilkom ektefellane A, vil dei kome
over to tredjedelar av selskapsinntektene.
(52) A har gjort gjeldande at likningsstyresmaktene ikkje på dette viset kan endre inngåtte
avtalar, og at det i høgda kan vere spørsmål om å omklassifisere 200 000 kroner av
overskotsdelen til løn. Til dette vil eg seie at gjennomskjering inneber at inngåtte avtalar
blir gjennomskorne ved skattevurderinga utan at dette grip inn i dei privatrettslege
tilhøva. Det er ikkje noko anna som skjer ved bruk av § 13-1 enn det som elles skjer ved
gjennomskjering. Etter mitt syn kan A heller ikkje kome i ei anna og betre stilling enn det
som hadde vore situasjonen dersom han hadde oppgitt 200 000 kroner som
arbeidsgodtgjersle i sjølvmeldinga. Å late vere å bruke delingsreglane etter ei slik
gjennomskjering, ville gjere at omsyna bak reglane i skattelova § 13-1 ikkje hadde vorte
ivaretekne.
(53) Det siste spørsmålet i saka gjeld bruk av tilleggsskatt. Ved lagmannsrettens dom vart det
avgjort at tilleggsskatt skulle påleggjast med 30 prosent. Staten har ikkje anka dommen på
dette punktet.
(54) Tilleggsskatt etter likningslova § 10-2 nr. 1 skal nyttast der ein skattytar i sjølvmelding,
næringsoppgåve eller anna oppgåve til likningsstyresmaktene gir ”uriktige eller
ufullstendige opplysninger som har ført til eller kunne ha ført til fastsetting av for lav
skatt…”. Likningsoppgåvene frå A inneheldt ikkje opplysningar om at han hadde arbeid i
selskapet. Det er då ikkje tvilsamt at det vart gitt ”ufullstendige opplysninger”.
(55) Etter likningslova § 10-4 nr. 1 skal det då som utgangspunkt fastsetjast tilleggsskatt med
30 prosent. Likningslova § 10-4 nr. 2 viser til § 10-3 bokstav b. I tilfelle som går inn
§ 10-4 nr. 2 skal tilleggsskatten vere halvparten av det han elles ville vore.
(56) Saka gir ikkje grunnlag for å gå inn på problemstillingar i tilknyting til manglande
forståing av vanskelege eller tvilsame rettsreglar. A let vere å gi opplysningar om tilhøve
som klart er omhandla i lova, og der det er lagt til rette for opplysningar i næringsoppgåve
for selskapet og oppgåve over formue og inntekt for deltakar i selskapet. Kravet til
spesifikasjon i oppgåvene kunne nok ha vore eit anna dersom det var oppgitt at selskapet
gjekk inn under delingsreglane, slik at det i alle fall skulle vore fastsett personinntekt,
jf. skattelova § 12-2 bokstav g.
(57) Omorganiseringa frå AS til ANS hadde sin bakgrunn i – i alle fall for ein stor del – at
likningsstyresmaktene skar gjennom og ikkje godkjende ein av aksjonærane i AS’et som

9
reell. I den konkrete situasjonen skulle det også gitt grunn for A til å vere påpasseleg med
å gi fullstendige opplysningar.
(58) Det er etter dette ikkje grunnlag for å endre fastsetjinga av prosentsatsen på
tilleggsskatten.
(59) Tilleggsskatten vart fastsett ikkje berre for den personinntekta på 200 000 kroner som A
vart tilordna, men også for auken i personskattegrunnlaget som følgje av at selskapet vart
eit delingsføretak. Etter likningslova § 10-2 nr. 1 skal tilleggsskatten ”fastsettes i prosent
av den skatt som er eller kunne ha vært unndratt”.
(60) Eg kan ikkje sjå det annleis enn at det må vere ein konsekvens av reglane om tilleggsskatt
at denne også omfattar dette tillegget i personinntekta. Som det går fram av det eg har
sagt før, har dei mangelfulle opplysningane også i stor grad ei side til delingsreglane.
(61) Bruk av tilleggsskatt går inn under omgrepet ”criminal charge” i Den europeiske
menneskerettskonvensjonen artikkel 6. Av det følgjer også eit proporsjonalitetskrav når
det gjeld sanksjonen. Som eg nett nemnde har dei urette eller ufullstendige opplysningane
i stor grad ei side nettopp til delingsreglane. I denne situasjonen kan det ikkje vere
uproporsjonalt at konsekvensane av delingsreglane gir seg utslag i omfanget av
tilleggsskatten. Effektivitetsomsynet ved skatteinnkrevjinga må her tilleggjast vekt.
(62) Anken har vore fånyttes. Det er ikkje grunnlag for å gjere unntak frå hovudregelen om at
motparten då må tilkjennast sakskostnader for ankeinstansen, og staten bør såleis
tilkjennast sakskostnader for Høgsterett, jf. tvistemålslova § 180 første ledd. I samsvar
med oppgåve blir sakskostnadene sette til 197 500 kroner, der 39 500 kroner er
meirverdiavgift og resten salær. Lagmannsrettens sakskostnadsavgjerd for lagmannsretten
og tingretten bør bli ståande.
(63) Eg røystar etter dette for slik
D O M :
1. Lagmannsrettsdommen blir stadfesta.
2. I sakskostnader for Høgsterett betaler A til staten v/Akershus fylkesskattekontor
197 500 – eitthundreognittisjutusenfemhundre – kroner innan 2 – to – veker frå
forkynninga av denne dommen med tillegg av den alminnelege forseinkingsrenta
etter forseinkingsrentelova § 3 første ledd første punktum frå forfall til betaling
skjer.
(64) Dommer Oftedal Broch: Jeg er i det vesentlige og i resultatet enig med
førstvoterende.
(65) Dommer Bruzelius: Likeså.
(66) Kst. dommer Sverdrup: Likeså.
(67) Dommer Tjomsland: Likeså.

10
(68) Etter røystinga sa Høgsterett slik
D O M :
1. Lagmannsrettsdommen blir stadfesta.
2. I sakskostnader for Høgsterett betaler A til staten v/Akershus fylkesskattekontor
197 500 – eitthundreognittisjutusenfemhundre – kroner innan 2 – to – veker frå
forkynninga av denne dommen med tillegg av den alminnelege forseinkingsrenta
etter forseinkingsrentelova § 3 første ledd første punktum frå forfall til betaling
skjer.