bavarian-nlp/barwiki-20250901 huggingface dataset:
Togo

Togo, amtle franz. République togolaise, engl. Togolese Republic, is a Land z Westafrika un grenzt in Westn mid Ghana, in Oustn mid Benin un in Noadn mid Burkina Faso in Sidn min Atlantik zamm. Es Land vo da neadlinga Grenz nou Sidn zen Gulf vo Guinea, wou d Haptstod Lomé ligt. Togo is midrana Flechn vo umma 57,000 km² oins vo de am mejran kloawinzing Landln vo Afrika midrana Bvelkaring vo umma 8 Milliona Leit, un aa oins vo de schmellanan Lenda i da ganzn Welt midrana Broitn vo niad amol 115 km.
Es git prehistorische Fund, dass d Region schou freja bsidlt gweng is. Von n 11. bis i s 16. Jh. san vill Vulksgruppn oda Velkln i da Region gweng. Ma list dou vo Velkln wej d Bassari, d Tamberma, d Kabyé, d Gourma, d Kotokoli, d Tyokossi, d Bariba oda d Éwé. Oa, wej d Mina u d Guin, san wul zouzong. In an gressan Kontext is s a Grenzregion zwischn dej Ashanti, Dahomey u Bariba gweng. I d 1470ga Jouana han d Portugisn i da Gengt pletzle aftaucht. Von n 16. Jh. bis is 18. Jh. is s nou a Mittl- oda Schwaarpunkt fia n oaganisiatn Menschnhandl woan, wesweng d Region aa "Skloufnkistna" ghoissn woan is. 1884 houd es Deitscha Reich vakindt, dass s duatn a deitschs Protektorat Togoland gem wiad. Nou en ejaschtn Weltkrejḡ hod ma den vo Deitschland vaspiltn Bsiitz unta de Gwinna von n Krejḡ aftoalt, u Frankreich houd Togo dakrejgt, dawal es Iwa von n Togoland õ England ganga un a Toal vo Ghana woan is.
Togo hod nou 1960 sa Unohangekait vo Frankreich daglengt u da Sylvanus Épiphanio Olympio is President woan. En 13. Jenna 1963 hod s an Militeaputsch gem u da President is vua da US-Botschaft von n Etienne Eyadéma, en spaadan Gnassingbé Eyadéma, zammgschossn woan. Vo 1963 bis 1967 is da Nicolas Grunitzky President gweng. 1967 is da Geduldsfon grissn u da Gnassingbé Eyadéma houd an Putsch gmacht; da Grunitzky hod se i s Exil tschapiat u da Gnassingbé Eyadéma is nou President von an anti-kommunistischn, nea-oa-parteiatn Stoot woan. 1993 hod s mejra-parteiata Woln gem, dej wou aweng irregulea oghebt hom; da Eyadéma houd owa dej Wol u d fulngatn zwou Woln fia si entschein kinna. Wej ar gstuam is, hod da Eyadéma mid 38 Jouana dej lengast Reḡiringszeid i da modeanan afrikanischn Gschicht gschafft. Seid 2005 wiad da Suhn da Faure Gnassingbé fleisse zen Presidentn gwählt.
Togo is a tropischa Stoot z Westafrika, vo den wou d Wiatschaft stoak af Landwiatschaft fousst, midran Klima, wou d Földa u Wisn grouna loud. Dawal d uffezjella oda amtlicha Sprouch es Franzejsisch is, wean nemmadem bsundas de Gbe Sprochn gredt. Dej mejran hom a lokala Reliḡion, es git owa aa signifikante Mindahaitn vo Christn u Muslimm. Togo is a Mitglid vo d Vaointn Nazionna, da Afrikanischn Union, da Organisazion fia Islamische Zammoawat, da Sidatlantischn Friḏns- u Kooperazionszona, da Intanazionaln Organesazion fia Francofoni u da Westafrikanischn Wiatschaftsgmoischaft.
Brondmetzga

Ois Brondmetzga (hochdeitsch Brandmetzger) wiad vor oim in Bayern a Metzga ghaßn, der Haus- und Hofschlochtungen mocht. 
Gschicht.
Da Brondmetzga is ana, der des Metzgahondwerk vasteht und vo Baua zu Baua ziagt und bei Haus- oda Hofschlochtungen ois Metzga oabeit und oft ibahaupt an ondan Beruf hot, die Metzgarei oiso nua nebenbei mocht. Dabei is a vaontwortlich dafia, dass des Vich ordentlich gschlocht und zateut wird, oba a, das des Fleisch a ordentliche Qualität hot und das neamd kronk wird, won a a schlechts Stickl Fleisch isst. Des is vielleicht da Grund, worum in monchn Wertabiachln da Brondmetzga a ois Fleischbeschaua beschriebn wird. In ersta Linie is da Brondmetzga oba a Metzga.
Sidsudan

Sidsudan, amtle Republic of South Sudan, is a vo Land umschlossna Stoot in n noadwestlinga Ostafrika. Es Land stousst af n Oustn mid Etiopia, af n Noadn min Sudan, af n Westn mid da Zentrolafrikanischa Repablik, af n Sidwestn mid da Demokratischn Repablik von n Kongo, af n Siḏn mid Uganda un af n Sidoustn mid Kenya zamma.
Da Sidsudan houd 2011 d Unohangekait vo da Repablik von n Sudan daglengt un is doudamid da am nejchan u letztingan suweren gwoanane Stoot, en wou ma intanazionol aa dakennt. D Hapstod u gressta Metropoln is Juba. Es umfasst es trum Moos- oda Sumpfgengt von n Sudd, d wou ma aa "Bahr al-Dschabal" hoisst u duach n Weissn Nil gfuamt wiad.
Da Sudan is vo Egiptn unta da Dynasti von n Muhammad Ali bsetzt gweng un is von n Anglo-Egiptischn Gmoaheaschaft (Kondominat) bis za Unohangekait 1956 reḡiad waon. Nou en Ejaschtn Sudanesischn Birḡakrejḡ is 1972 d Autonoma Reḡion Sidsudan grindt woan u houd bis 1983 dauat. A zwoata sudanesischa Birḡakrejḡ is asbrochn u houd 2005 min Naivasha-Okumma gendigt. Spaada in n gleichn Joua is d sidlinga Autonomi widaheagstellt u d Autonoma Reḡiring von n Sidsudan gfuamt woan. Nou an Referendum in Jenna 2011 hod da Sidsudan en 9. Jule 2011 d Unohangekait daglengt. Es Land houd vill intaethnischa resp. zwischnvelklata Brutalitejt dalittn un an Birḡakrejḡ duachgmacht, da wou vo d ganzn Seitn von an exzessivn Nikswissn vo d Menschnrechtt kennzoachnad gweng is, mid mejranan velklatn Bloutopan, Gruppnleichtn u Schurnalistnjoḡatn von Joua 2013 bis zen 22. Fewa 2020, wou d sidsudanesischn Riwalna da Salva Kiir Mayardit u da Riek Machar an Oahaitsdeal gfunna un a Reḡiringskoalezion gfurmt hom, wos en Weḡ fia d Widakeja vo Flichtling nou giamt houd.
Da Sidsudan houd a Bvelkaring vo umma 12 Millionna Leit, am mejran Nilotischa Velkl, un is demografisch oina vo de jingastn Stootn mid umma 50% unta 18 Jouana. D Iwazol vo d Eiwoana fulgt en Kristntum un indigena Releḡiona. Es Land is a Middabei oda Midglid vo da UN, da Afrikanischn Union, da Oustafrikanischn Gmoischaft, da Intergovernmental Authority on Development (IGAD) u ba de Genfa Konwenzionna. In Joua 2019 is da Sidsudan af n fuafualetztn Plotz in n World Happiness Report, af n fualetztn Plotz in n Global Peace Index un af n fuafualetztn Plotz in n Fragile States Index ghaucht.
Stimmlosigkeit

I da Linguistik is d Stimmlousekait oda Nedtounadhait a Aingschaft vo Lautt, ba dej wou d Stimmlippn niad wibrian oda tremad wean. Fonologisch gseng is s a Oat vo da Fonazion (oda Soḡarei), dej wou in n Kontrast zeran ondan Zoustand von Kelkobf stejd. Manchane defenian s owa andascht u song Fonazion impliziad a Simmhaftekait u Stimmlousekait is nea es Faaln vo dera Fonazion.
Es Internazionala Fonetischa Alfabet houd distinkta Zoichn fia vill stimmlousa Lautt u moduliad stimmhafta Poa vo Konsonantn (Obstruentn), wej [p b], [t d], [k ɡ], [q ɢ], [f v] u [s z]. Weitas hod ma Diakritika fia d Stimmlousekait, U+0325 u U+030A fia Bouchstom mid Untaleng. Deja Diakritika wean typischaweis nea gsetzd ba Lautnan, dej wou iblicha- oda normolaweis stimmhafta waratn, wej bspw. ba [ḁ], [l̥] u [ŋ̊] oda in n Boarischn ba b̥, d̥, g̊ u z̥.
Stimmlousa Vokalna u Sonorantn.
Sonorantn san Lautt such wej Vokall u Nasalna, dej wou i d mejrann Sprouchn vo da Welt stimmhaft san. Ej amols kinna a Sonorantn owa aa stimmlous sa, gwenle aswej Allofonn vo de stimmhaftn Variantn. Es japanisch Woat "sukiyaki" wiad bspw. asgsprochn u ko fia Ondane schou amol wej klinga, owa ma ko seng, dass se d Lefzn oda Lippn zwengs den rundn. Wos aanles findt se aa ba d englischn Weata "peculiar" u "potato" .
Stimmlousa Vokall san aa areala Bsundahait vo d Sprouchn in n Sidwestn vo de USA, wej es Hopi un es Keres, in n Groussn Beckn, samt dej numischn Sprouchn, un i de Groussn Eemman, wou ma s finna ko in n numischn Comanche, owa aa in n algonquischn Cheyenne un i da caddoanischn Sprouch Arikara.
Sonorantna kinna aa kontrastif, u ned blouss umfeldmaasse stimmlous saa. Standard-Tibetisch houd bspw. a stimmlouss i "Lhasa", es wou i Opposizion zaran modal stimhaftn stejt. In n Wallisischn finna se d fulngatn Sonorantnpoa mid Stimmlousekait: , u .
In n Moksha git s aa an stimmlousn palataln Approximantn (kyrillisch &lt;йх&gt; "jh" gschrim) zamm mid an un en (&lt;лх&gt; "lh" u &lt;рх&gt; "rh" gschrim). D letzan zwoa hom d palatalisiatn Entsprechunga u (&lt;льх&gt; and &lt;рьх&gt;). Es Kildinsamisch houd aa a &lt;ҋ&gt;.
Väis

D Väis (Vils) is a rechda Nemfluss fo da Doana z Baian.
Folaaf.
Wou de gloa Väis mid da groussn Väis zamfliassd, sogdma grod amoi no Väis dazua. Siidle fo Gerzn, afda Gmoa fo Schoikham im Oatstei Wiadmäi, wose aa de ledzde Mäi an da groussn Väis gfind, meng se de zwe Fliss dreffa und dano midnand weida laffa.
D Väis hoda Läng fo 68,62 km, wos af boarisch siwazg Kilomäda hand. Shand im Toi fo da Väis oiwai a boo Weagl fia Wossagrafd und Fäida fo de Bauan umadum. Z Frontnhausn dano, woud Leid zan Raalfon, Wandan und Segln hifond, gfind se da Väistoisää. Diaggad nai und driwa ausse, 
teit se dano de Väis wida ind Oidväis und Väiskanoi aaf. Se keman no a boomoi wida zam und wida ausanand und z Väishofa laffd d Väis ind Doana nai.
Zuafliss.
A Zuafluss is ofd grod a gloana Bo (Bach), woma ned an jen aafschreim muas. Oi fo de grässan hand in da Tabäin aafgfiad.
Im Netz.
Vilstaler Mundart-Schmankerl, Zeitzeugen, Rezepte (Tondokumente)
Silla

Silla, aa Schilla (57 v. Kr. – 935 n. Kr.) (Koreanisch: 신라; Hanja: 新羅; RR: Silla; fonetisch: [ɕil.la]) woa a koreanischs Kinereich in n sidlinga u zentroln Toal vo da Koreanischn Halbinsl. Silla hod zamm mid Bannekje u Goguryeo de Drea Kinereichh vo Korea gfuamt.
Nou dem dass s von n Hyeokgeose vo Silla vo da Park Famil grindt woan is, is d Koreanischa Dynasti 586 Jouana von n Gyeongju Gim (Kim) (김, 金) Stamm, 232 Jouana von n Miryang Bak (Park) (박, 朴) Stamm u 172 Jouana von n Wolseong Seok (석, 昔) Stamm reḡiad woan. Es houd õgfangt midran Tschifaltum, franz. Chefferie, i de Samhan Konfederazionna, amol mid Sui China, nou mid Tang China varalliiad, bis dass s af s End dea andan zwoa Kinereichh, Baekje 660 u Goguryeo 668, gschluckd oda eigsacklt houd. Doudanou houd es Vaointa Silla d Koreanischa Halbinsl gresstntoals bsetzd, dawal se da neadlinga Toal als Balhae, a Noufulgna-Stoot vo Goguryeo, wida afgrapplt houd. Nou schejana 1 000 Joua Ummaheascharei is Silla nou i d Spaadan Drea Kinereichh vo Silla, en Spaadan Baekje u Taebong zafolln, u houd d Macht 935 õ Goryeo otretn.
Kenia

Kenja, amtle. engl. Republic of Kenya, swahil. Jamhuri ya Kenya, is a Land z Oustafrika. Mid 580,367 km² is Kenja unta de am mejran groussfleching Lenda af Plotz 48. Midrana Bvelkaring vo mejra wej 47,6 millionna Leit in n 2019a Zensus is s unta dej am mejran bvelkatn Stootn af Plotz 29. D Haptstod u grejssta Metropoln vo Kenja is Nairobi, dawall d eltast u d ejascht Haptstod dej am mearnata Stod Mombasa is. Kisumu City is d drittgrejssta Stod un a Inlandhafn õn n Viktoria-Sej. Weitane gwichtinga Zentren han d Stedt Nakuru un Eldoret. 2020 is Kenja dej drittgrejssta Wiatschaft in n subsaharischn Afrika nouch Nigeria u Sidafrika gwen. Kenja stousst af n Noadwestn min Sidsudan, af n Noadn mid Ethiopia, af n Oustn mid Somalia, af n Westn mid Uganda, af n Sidn mid Tansania un af Sidoustn min Indischn Ozean zamm.
Nou archaeologischa Datiringa hom kuschitische Velkln in Tejffland vo Kenja zwischn 3200 u 1300 v. Kr. schou gsidlt. D Nilotisch-rednatn Hirtn (Vuafouan vo de heiting nilotisch-sproching Velkln z Kenja) hom wuhl umma 500 v.Chr. õghebt vo da Region, d wou heit zen Sidsudan ghejad, af Kenja hinte zen zejng. Eiropejscha Leit hom s umma 1500 duach s Portugisischn Reich kenna gliant, aa wenn d echta Kolonjalesazjon vo Kenja ejascht in n 19. Jh. min Asgej u Darappn vo d Fleckaln in n Inland õgfangt houd. Es heitinga oda modeana Kenja is virakumma von an Protektorat, es wou 1895 von n Britischn Empire gschaffn u 1920 za Koloni Kenja woan is. Vill Dispuutt zwischn en Vaoanigtn Kinereich u da Koloni hom za Mau Mau Revulozion gfejad, dej wou 1952 õgfangt houd, u za Unohangekaitsdaklering vo 1963. Nou da Unohangekait is Kenja a Midglid von n Commonwealth of Nations blim. A neia Vafassing is 2010 õgnumma woan u houd de Unohangekaitsvafossing vo 1963 weggschupft.
Kenja is a presidenzjella representatifa demokratischa Repablik, i da wou gwählta Stootsleit d Bvelkaring vatretn u da President es hejchst Vejchall von n Stoot u da Reḡiring is. Es Land is midunta a Midglid vo d Vaointn Naziona, von n Commonwealth of Nations, vo da Weltbank, von n Intanazionaln Weringsfõ, von n Gmoisama Moakt vo Oust- u Sidafrika u von n Intanazionaln Strouffgrichtshuaf Mid a Bruttonazionaleikummal vo 1460, hod Kenja a Gwiatschaftal midran untre-mittanen Eikumma. D Wiatschaft vo Kenja is doudamid mid dej am stiakana z ganz Oust- u Zentrolafrika. Da Ackabau oda d Feldawiatschsft is da zwoatgrejssta Sektor: Thee u Kåfee san schou lenga bouas Gerschtl oda "cash crops", dawal Bloumma fia n Export awl mejra õpflanzt wean. Dej Dejnstloastingsindestri is aa a groussa Wiatschaftsfaktoa, bsundas in n Tourismus. Kenja is a Mitglid i da Oustafrikanischn Wiatschaftsgmoischaft, aa wenn a intanazionale Hannlsorganisazione es zen Grejssann Hiarl vo Afrika rechna. Gfulgt vo da EU is Afrika en Stoot Kenja sa grejssta Exportmoakt.
Dschibuti

Dschibuti, amtle franz. République de Djibouti, som. Jamhuuriyadda Jabuuti, is a Land õn n Hiarl vo Afrika. Es grenzt af n Siḏn mid Somalia, af n Sidwedstn mid Ethiopia, af n Noadn mid Eritrea un af n Oustn min Roudn Mear un n Golf vo Aden zamm. Af n ondan, wisawijatn Gstod (u Gebiag) von Gulf vo Aden sitzd da Jemen. Es Land houd a Flechn vo 23 200 km² u wiad haptsechle vo zwou Vulksgruppn bsidlt, Somali un Afar.
In n Altatum rechnet ma s Land zamma mid Etiopja, Eritrea u Somalia zen Land vo Punt. Es i da Gnejchtn glengane Zeila, som. "Saylac", ghejad heit z Somalia un is da Sitz vo d mittloltalichn Sultanatt vo Adal un Ifat gweng. In n spadn 19. Jh. is d Koloni Franzejsisch Somaliland duach Vatreḡ vo de Franzousn mid de Sultann vo de somalischn Dir gschaffn woan; u d Eisnbahn af Dire Dawa (u spada Addis Ababa) houd ena schnell damiglecht en somalischn Hafn Zeila fia Hanḏl min sidlinga Etiopja un n Ogaden aszenstechn. Es Land is 1967 af s Franzejsisch Territorium vo d Afar u d Issa umtauft woan. A Johrzeantt doudanou hom d Dschibutja fia d Unohangekait gstimmt, wos offezjell d Grindung vo da "Repablik vo Dschibuti" viastellt, gnennt nou da Haptstod von n Land. Da neia Stoot is in n selm Joua en 20. Settemma 1977 i d Vaointn Naziona kumma. I de frejn 90ga hom a Spannunga iwa d Reḡiringsvatretung zaran bwaffnetn Konflikt gfejad, da wou ejascht in 2000a Joua mid an Kompromis zwischn da Reḡiringspoatei u da Opposezion asganga is.
Djibouti is a villveklata Nazion midrana Bvelkaring vo mejra wej 921 804 Leit. Somali un Arabisch san offezjelna Sprochn. Umma 94% vo d Eiwõhna fulng an Islam, da wou d offezljella Releḡion in Land is un i da Region a langa Tradizion houd. D Somalis u d Afar furma dej zwou grejsstn etnischn Gruppn.
Dschibuti ligt strategisch nem oana vo de am mejran bfoarnanen Schiffalstroussn vo da Welt, dej wou en Zoutrid zen Roudn Mear u zen Indischn Ozean sichad. Da Hafn selm dejnt aswej a zentrola Noufill- un Umschloḡ-Plotz, un is da pree-howade ammearnate Hafn fia Importt un n Exportt von n un i s nemmõ lingada Etiopjen. A grounada Hanḏlspunkt is es Land aa a Platzal vo fremmann Militeabasnan, doudadrunta es Camp Lemonnier vo d USA. Un aa dej Intergovernmental Authority on Development (IGAD) houd ianan Sitz i da Haptstod Dschibuti.
Eritrea

Eritrea, amtle engl. the State of Eritrea, is a Land z Oustafrika mid da Haptstod Asmara. Es stousst af n Siḏn mid Etiopia, af n Westn min Sudan un af n Sidoustn mid Dschibuti zamm. D noadestlinga un estlinga Toall vo Eritrea hom a recht longa Gstodnlinia min Roudn Mear. Da Stoot houd a Flechn vo umma 117 600 km² un umfasst en Dahlak Archipl un a poar vo d Hanisch Insln.
Eritrea is a villvelklata Stoot mid nein dakenntn Velkln oda etnischn Gruppaln u midrana Bvelkaring vo umma 3,5 oda 6 millionna Leit. Eritrea houd nein Nazionalsprouchn, Tigrinya, Tigre, Afar, Bedscha, Bilen, Kunama, Nara u Saho. Tigrinya, Arabisch un Englisch san Orwatssprouchn. D mejrann Eiwõhna reḏn afroasiatische Sprochn, d wou entweda zen etiosemitischn oda zen kuschitischn Zweig ghejan. Unta dene Gruppn han d Tigrinar umma 55% vo da Bvelkaring, u d Tigre umma 30%. Weitas git s nilotische Velkln, d wou a nilosaharische Sprouchn reḏn. D mejrann fulng en Kristntum oda en Islam, midrana kloinn Mindahat midrana regionoln, 'donatn' Releḡion.
Es Aksumitische Reich, wou vill von n heiting Eritrea un n neadlinga Toal vo Etiopia umfasst houd, is ebba in n ejaschtn Jh. n. Kr. grindt woan. Umma d Mittn von n 4. Jh. hom s es Kristntum õgnumma. In n Mittlolta is a groussa Toall vo Eritrea a Toal von n Medri Bahri (weatl. Sejland) woan, wou Toall vo d Prowinzn Hamasien u Serae middazou gejad hom. Za Festigung vo da etiopischn Presenz houd da Etiopische Koisa Zara Yaqobi i da Gengd aa Maya-Seldna õgsidlt ghobt. Es Afkumma von n modeanna Eritrea fousst af da historischn Presenz vo vaschinane Stootn, wej es Medri Bahri Reich un es Sultanat vo Aussa, un is afs End duach d Schaffing vo da italjenischn Koloni Eritrea gfestigt woan. Nou da Nidaloḡ vo da italjenischn Kolonjalarmej 1942, is Eritrea bis 1952 unta Britischa Militarvawolting gweng. Nou en Bschluß vo da UN-Generolvasammling vo 1952 hod Eritrea a aingas Parlament krejgt, is owa in Assn- u Deffadiringsfroung fia zeah Joua in an federaln Vaband mid Etiopia gsetzt woan. Zeah Joua spada, 1962, houd nou Etiopia es eritrejscha Parlamant nuh afglejst un Eritrea annektiad. D eritrejschn Sezessionistn hom 1961 d Eritrean Liberation Front afgstellt un nou en Eritrejschn Unohangekaitskrejḡ bis za "de facto" Unohangekait vo 1991 gfejad. Eritrea houd "de jure" d Unohangekait 1993 nou an Unohangekaitsreferendum krejgt.
Eritrea is a presedenziella oa-poartein Repablik, i dera wou nazional legislativa u presidenzjella Wohln nej niad stottfinna. Da Isaias Afwerki is da President sida da Unohangekait 1993. Vo Human Rights Watch krejgt Eritrea ba de Menscharechtt lausinga Noutn. D Reḡiring hoisst sechtana Vuawiaff eftas politisch motiviad u weist s zrugga. Wal privata Medjen ned dalaubt san, gilt Eritrea nou Noadkorea u Turkmenistan aswej es Land mid da am dritt mejran vaschullnan Pressefreihait. Eritrea is a Midglid vo da Afrikanischn Union, de Vaointn Naziona, da Intergovernmental Authority on Development, un is zamma mid Brasilen u Venezuela a stades Meisal, oda a Zouschauastoot, i da Arabischn Liga.
Standardjiddisch

Es Standardjiddisch moint d standardisiadta jiddischa Schreibweis u d jeweilinga regionola Assproch nou n Regln vonn YIVO. Es õgnummana Standardjiddisch wiad ned aso vill gnutzd, owa wal s mejra Grammatik houd wiad s fia n Untaricht heagnumma, i d Uniweasitetn glernt un i uniwersitera Publikaziona gschrim.
Bejmische Dialektt

D bejmischn Dialektt han dej Dialektgruppn von n tschechoslowakischn Sprochzweig, dej wou se grob gsagt af n Boḏn vonn historischn Kinereich Bejm findt. Inn Untaschid zou Mährn is s Bejmn dialektologisch gseng wuhl mejra homogen. Da Intadialekt oda Regiolekt za bejmischn Dialektgruppn is s Gmoi- oda Gsamtbejmisch. Nemma d bejmischn wean i da Tschechischn Repablik aa mährische u schlesische Dialektt gredd.
Chodischa Dialekt

Da Chodische Dialekt, aa Bulatschina, is a Grenzdialekt vonn Sidwestbejmischn, da wou inn Chodnaland gredd wiad. Wej d ganzn Dialektt vafallt da Dialekt zougunstn vonn Regiolekt u d Mediensprochn.
Bulatschina wal s L-Partizip vo "být" zou "bul" wiad: "já jsem byl" hoisst "já jsem bul".
I da Litratua.
Es Chodisch wiad bspw. i d Weakk vonn J. Š. Baara gschrim oda in an Erben san Dialektgschichtl "Jirka s kozú". Af Chodisch san weitas aa Dialogg in n Alois Jirásek sann historischn Roman "Psohlavci" gschrim.
Guinea

Guinea, amtle engl. Republic of Guinea, franz. République de Guinée, is a ammearnats Land z Westafrika; freja amol Franzejsisch Guinea ghoissn; es modeanna Land wiad aa Guinea-Conakry gnennt, zwengs en Untaschein vo da gleichnamatn Region u vo weitane Lenda, d wou "Guinea" in n Nama hom, wej Guinea-Bissau un Equatorialguinea. Guinea houd a Bvelkaring vo umma 12.4 milliona Leitt un a Flechn vo 245,857 km².
Da Stoot Guinea is a Repablik mid an Presidentn, iwa den wou d Leit direkt ostimma u da wou in oin Oun Stootsowahapt u Reḡiringsowahapt is. D oakammata Guinejischa Nazionalvasammling is a legislativa Keapa von n Land, ba den wou d Mitglida von Vulk direkt gwählt wean. Es judikativa Zweiḡal wiad von n Guinejischn Iawan Grichtshof (Guinea Supreme Court) gfejad, en am mejran hejchanan un ollafurtanan – oda ganzamendnatn – Brouffungsgrichtal von n Land.
Guinea is a iwawejngt islamischs Land, i den wou d Muslimma umma 85 Prozent vo da Bvelkaring stelln. Zen Vulk vo Guinea ghejan 24 Velkall oda ethnischa Gruppn. D Amtssproch Franzejsisch is d vuaherschada Sprouch i Asbilding, Vawaltung, Medjen un alln Iawarischn; danem git s mejra wej 24 eihoimischa Sprochna, wou se ned aso stootle finanzian.
D Wiatschaft vo Guinea is schwar dominiad vo Landwiatschaft u Beaḡbau. Es houd de zwoatgrejsstn Firdamenga von n Bauxit u reicha Viakumma vo Eḏlstoĩ u Guld. Es Land is a Zentrum von n Ebola-Asbruch vo 2014 gwe. D Menschnrecht z Guinea san ollawal a bstrittns, bejḡads un oiamochads Thema; 2011 houd d Reḡiring vo d Vaoinigte Stootn afgwoaffn, dass Guinea mid Fulta duach d Sichahaitskreft u Mishandlinga d Menschnrecht in oina Tua brechad.
Mauretanien

Mauretanjen, arab. موريتانيا, ', franz. Mauritanie, beab. "Agawej" oda "Cengit", Pulaar 𞤃𞤮𞤪𞤭𞤼𞤢𞤲𞤭‎ "Moritani", Wolof "Gànnaar", Soninke "Murutaane", amtle engl. Islamic Republic of Mauritania, arab. الجمهورية الإسلامية الموريتانية, is a Land z Westafrika. Midrana Flechn vo 1 030 700 km² is s da elft grejsstflechade Stoot z Afrika. Mauretanja grenzt af n Westn min Atlantik, af n Noadn u Noadwestn mid da Westsahara, af n Noadoustn mid Algerjen, af n Oustn u Sidoustn mid Mali un af n Sidwestn min Senegal zamma.
Da Nama von n Land kumt von n antikn beabarischn Kinereich Mauretanja, es wou se iwa Regiona von heiting Marokko un Algerjen dastreckt houd. In spadn 19. Jh. unta n eiropejschn Darappln vo Afrika is Mauretanjen a franzejsischa Kolani woan. 1960 hod s se unohange von n Franzejsischn Westafrika gmacht. Dasida hod s eftas an Putsch un a neia Mileteadiktatua gem. Da neiast Putsch, vo 2008, is von n General Mohamed Ould Abdel Aziz gmacht woan, da wou doudanou d Presidentschaftswohln vo 2009 u 2014 gwunna houd. Da Sig von n Mohamed Ould Ghazouani i de Presedentschaftswohln vo 2019 is scheint s da ejascht fridlinga Reḡiringswechsl seit da Unohangekait vo 1960.
Umma 90% vo Mauretanja ligd i da Sahara. Zwengs den lema d mejran Eiwõhna in n Siḏn von n Land, wou a weng mejra Greng oiapleschlt – u nuntaprschlt. D am Mear lingada Hapstod u grejssta Metropoln is Nuakschot, franz. Nouakchott. Dona lebt umma a Drittl vo dea vejara miliona Leit i den Land. D amtlinga Sprouch is s Arabisch. Es Franzejsisch wiad owa aa zwengs da Kolonialgschicht vill inn Land gnutzt. D offezjella Releḡion vo Mauratanjen is da Islam; u d Iwazohl vo d Eiwõhna han sunnitischa Muslimm. D grejsst Gruppn han dej Bidhan'a, d wou umma d halma Bvelkaring stelln. Dej zwoatgrejssta Gruppn han dej Haratin'a, d wou umma a Drittl vo da Bvelkaring asmochn. D iwatn u weitanen durtatn Eiwõhna represadian vaschinana ondana Velkln. Trutz da Villzohl vo natiarlinga Viarkumma is s Mauratanjen a lejhs, untan Hund sitzads Staatal. D Wiatschaft von n Land basiad af Gwächs u Gvichhat, aa Landwiatschaft u 'Tejaholting' ghoissn. Zen industrijeln Sektoa ghejad da Beaḡbau oda s Minian, es Eadial u d Fischarei.
Mauratanja wiad vill oiaputzd u kritesiad zwengs an mogan Menschrechtsdagebnisn dona, wou s durtn zwengs an historischn Kastlsistem awl nu a Sklavarei hom, aa wenn s 1981 schou ogschafft u 2007 nou krimenalisiad woan is. Es git wuhl aa Vuawiarff vo sistematischa Fulta duach d mauretanischa Exekutif, resp. duach dej duatatn polazeiatn Scheriff, Pudlmacha u Tschochnigln.
Késtendorf

Késtendorf (dt. ámtlich: "Köstendorf") is a Gmoand an soizburgerischen im Bezirk Soizburg-Umgeewung (Flochgau) in Ésterreich mid Eihwónern (Stánd ).
Gmoahgliadarung.
D' Gmoah bsteed aus d' Katastroigmoaner Késtendorf und Délasdorf. 's Gmoahgebiet hod fóigande 10 Órtschoftner (in Klámmern Eihwónerzoi Stánd ):