Ampere

As Ampere [] mid SI-Symboi A, bnennd noch'm franzesischn Physika André-Marie Ampère, is de SI-Basiseihheit vo da elektrischn Stromsteakn und z'glei SI-Eihheit vo da obgloaddn Gress magnetische Duachflutung.
Obwoi ma an Nochnam van Namgeba mid "accent grave" schreibd („Ampère“), wead de SI-Eihheit im deitschn und englischn Sprochraum iblichaweis "ohne" Akzent gschriem, oiso „Ampere“.
Mid da Definizion van Ampere im SI-Eihheitnsystem is z'glei da Weat vo da magnetischn Fejdkonstantn μ0 festglegd.
Historischs.
Bevoa's Ampere ois internationale Eihheit vo da Stromsteakn festglegd worn is, hod's a Reih vo untaschiedlichn Eihheitn und Definiziona gem. In Deitschland und oaning ondan Lendan woa de „Webersche Eihheit“ vo da Stromsteakn in Gebrauch, dobei woa 1 Weber-Eihheit = 0,1 Ampere. Im Vaoanigtn Kinireich hod ma z'nexd voagschlong, de Eihheit vo da Stromsteakn mid „Galvat“, noch'm italienischn Biophysika Luigi Galvani, z bnenna, de in umhara'm heiting Ampere entsprochn hed. Spada is emfois a „Weber-Eihheit“ fia de Stromsteake eihgfiahd worn, de owa oan 10 moi so hohn Weat ghod hod, wia de in Deitschland gebraichliche. No vazwickda is's doduach worn, doss da Nam Weber aa fia de Eihheit vo da elektrischn Lodung bnutzd worn is, so doss donn de Stromsteakn glei „Weber-Eihheit/Sekunde“ woa. Zeidweis hod ma da Weber-Eihheit aa'n Nam: „Farad“ gem, womid spada de Eihheit vo da elektrischn Kapazitet bnennd worn is.
Stromsteakn ois Basisgress.
Dad ma de Stromsteakn mid ana obgleddn Eihheit messn, wia des etwa bam CGS-Eihheitnsystem gschiachd, so hedn se de elektrischn Gressn duach de Basisgressn nua mid ned gonzzoihing Exponentn ausdrucka lossn. Um des z vameidn, is scho 1939 de Eihheit vo da Stromsteakn ois weidane Basisgress voagschlong worn.
Historische Ampere-Definizion.
1898 is 1 Ampere im „Gsetz, betreffnd de elektrischn Moßeihheitn“ van Deitschn Kaisareich ois de Steakn desjening Stroms definiad, dea aus ana wässring Süwanitrat-Lösung middls Elektrolyse in ana Sekunde 1,118 mg Süwa obscheidd. Des so definiade Ampere is spada ois internationals Ampere bezeichnd worn; des mid de restlichn Basisgress kompatibl dogeng ois absoluts Ampere.
Aktueje Definizion.
Seit 1948 wead's Ampere wia foigd iwa de Lorentzkroft vo zwoa Leita afanonda definiad:
 1 A is de Steakn van zeidli konstantn elektrischn Strom, dea im Vakuum zwischn zwoa parallejn, unendli longa, grodn Leitan mid vanochlessigboa kloan, kroasfeaming Queaschnitt und'm Obstond vo 1 m zwischn dena Leitan a Kroft vo 2·10−7 Newton pro Meta Leitaläng heavoaruafa ded.
A Ampere entsprichd'm Fluss vo 1 Coulomb pro Sekund duach'n Leitaqueaschnitt:
 1 Ampere = 1 Coulomb pro Sekunde
formula_1
Des bedeidd'n Duachsotz vo 6,24151·1018 (uma 6 Trilliona) Elektrona pro Sekunde.
 1 Ampere = 1 Watt pro Volt
formula_2
Voaschleg za da zuakinfting Definizion.
Im Oktoba 2005 hod's Internationale Komitee fia Moß und Gwicht ("CIPM") bschlossn, de Vabreitunga fiara Neidefinizion vo Oaheitn Kilogramm, Ampere, Kelvin und Mol z treffa, basiand af Natuakonstantn, um de af da nexdn Generoikonferenz im Joar 2011 bschliassn z kenna.
Dodraf hi is im Joar 2006 a Voaschlog za da Umsetzung vaeffntlichd worn. Gmäß diesm Voaschlog wead's Ampere definiad duach'n Fluss vo ana bstimmdn Menge vo Partikln mid da Elementarlodung pro Zeid.