Huaxtekn

De Huaxtekn, dt. Huaxteken san a "Mayavoik", des se scho umma 1500 v.Kr. se vo de Maya in "Sidyukatan" ogschpoitn hod und den "Goif vo Mexico" nuadweats zogn is. Und se umma 1300/1200 v. Kr. owahoib vo "Veracruz" nidalossn und gsiedlt hom. Se san ois recht kriagarisch bschriem wuan. De Aztekn haum gegn eana oiweu nua Teueafoig eringa kena und haum se nia gaunz eaowat. Sogoa de "Schpania" haums nua mid greßta Miah untaweaffa kena.
Vo wo de Huaxtekn heakema san.
De Protomaya san ausm Hochlaund vo "Guatemala", nuadli in "Yukatan" owizogn. Umma 1500 v.Kr., oda a nu a Wengl fria, hod se vo Eana a kloana Schtaumm ogschpoitn und is za Goifküstn zogn. De sans daun, in de nextn Joahundat nuadweats affizogn. Vuabei bei de Olmekn, am schpodan Veracruz und hom se zwischn 1300/1100 v.Kr. in da schpodan "Huasteca", am Goif vo Mexiko nidaglossn. Des Laund duach des zogn san, is woahscheinli nua dinn vo "Otomi" bsidlt gwest. De woan vamutli de Vuahfoahn vo de schpodan "Tlapanekn", Mixtekn und Zapotekn. De "Huaxtekn" redn nu heid a Mayaschproch de noaha midm "Tzeltalzwoag" vawaundt is, ois mid de yukatekischn Mayaschprochn.
Des Laund in des se zogn san woa recht wossareich und fruchtboa. Beste Vuaraussetzungan fia a gsichate Eaneahrung. Sidwestli vo eana haum vamuatli de Totonakn glebd (Tlatilco Kuitua, Cuicuilco).
Da Naum "Huaxtekn" kimmt ausn "Nahuatl" und den haums vo de Aztekn griagt. Sowa haum Se se "Téenek", de Leid (Menschn) vo do, gnennt. Vo de Maya sans "Wastek" ghoaßn wuan.
El Tajin.
Iwa Joahundat hod se bei eana ned oizfü ogschpüd. Ummas Joah 100 sans a Teu vo da Veracruz–Kuitua gwest. 
De Huaxtekn haum a des Kraggwölb ned kennt, wia eanane weid vawauntn Maya. Se haum mid schee vaziate Säun gowad. Owa ans woa oanzigoatig. Se haum scho "Decknbetoniad". Vawendt haums a Oat vo an Zement. Den haums mid kloane Bruchschtoana vaschteakt (Wohnpalost B in "Tajin Chico").
Eana Kunstschtü.
De "Huaxtekn" haum a aa eignan Stil im Kunsthaundweak easchoffn. Se woan fia eanane kloan Tongfäß und de schee goawadn Mäntl bekaunnt. Eana Eifluß oda de Vuabüdwiakung hod owa weida groacht. Haundl haums nuadle bis za da Grenz vo da heidign USA gfiad. Und im Sidn bis noch Guatemala eini. Des woas ma vo eanane Grobbeigom. Bliabt woan de Tonan Grobbeigom, de midm Boischpü wos zduan ghobd hom. De "Hachas" (Äxt), de "Cadados" (A bessare Bzoachnung, wia Fuahaungschloß hod ma woi ned gfundn?), de "Palmas" (Poimbladln) und de "Yugos" (Joch). De leztn Drei hod ma ois Ausristung zan Boinschpün vawendt. Und a de hod ma a ois Beigom in Sidn owi midgem. Ois wia waun de Huaxtekn a bsundare Fuam vom Boischpün expoatiat hedn.
A kriagarischs Voik.
Eana Geddahümmi woa dem eanana Nochboan ehnli. Recht vaeaht homs eanan Windgod, em Quetzalcoatl. Augseng woa a de Eadgeddin "Tlazolteotl". Recht gaht hod ma den Fruchtboakeids und Schindagod, "Xipe Totec".
OIs de Aztekn untan Moctezuma I Ilhuicamina 1461 noch Nuadostn an Eaowarungszug untanumma, haums a a huaxtekisch Fiaschtntum eaowad. Se haum se owa dabei schwaa dau. den de Huaxtekn haums ned weidalossn. de Aztekn haum se wida zruckzogn und haum nua de Schtod "Tlatlauhquitepec" bsezt ghoidn, fia schpodare Viaschteß. De Aztekn haums ois wüde Barbarn augschaud, weus recht tetowiad woan und fost nockad kempft haum. Und se haum de Bsiagtn glei de Köpf ogschnittn und dahoam daun ois a druckana Afghengd.
Gean haums a des Heitn ghobd, za Eahn vom God "Xipe Topec". Do is de Opfa de Haud ozogn wuan und a Priasta hod se de nu nosse Haud iwagschtroaft.
Soga de "Schpania" hom mid de Huaxtekn Bresln ghobd. Ois da "Alonso Alvarez Pineda" mid seine Soidotn 1519 af an Eaowarungszug za de Huaxtekn kema is, haums de Schpania afgrim.