barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Âteşbâz-ı Velî

Âteşbâz-ı Velî () ya da gerçek adıyla Yûsuf bin İzzeddin, (ö. 1285, Karaman) Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin aşçısı ve Mevleviliğin önemli isimlerinden. 13. yüzyılda adına Konya'da bir türbe yapılmıştır. Ayrıca adına kızıl tuğlalardan bir türbe yaptırılan tarihteki ilk aşçı olarak bilinmektedir.Ateşbaz Veli olarak ün yapmıştır.  Ateşbaz Veli'nin Bahaeddin Veled ile birlikte Belh'ten veya Karaman'dan geldiği, dergahta yetiştiği rivayet edilir. Ateşbaz, ateşle oynayan demektir. Onun Mevlana ve Mevleviler arasında önemli bir yeri vardır. Ateşbaz makamı bir terbiye ve eğitim makamıdır.Ateşbaz Veli ile ilgili pek çok menkıbe anlatılır. Bunlardan birisi şöyledir: Bir gün, dergahın mutfağında yemek pişirmek için odun kalmamıştır. Dergahın aşçısı olan Ateşbaz Veli, durumu Mevlana'ya bildirince "Odun kalmadıysa ayaklarını kazanın altına sok da yemeği onunla pişir" der. Ateşbaz emre uyar. Mutfağa gider, ayaklarını kazanın altına sokar ve parmak uçlarından çıkan ateşle yemeği pişirir. Büyükler arasında açık keramet göstermek hoş karşılanmadığından Mevlana, Veli'yi men etmiştir ve ismi Ateşbaz olarak anılmıştır.Ateşbaz Veli'nin türbesi şehrin 4 km batısında, Havzan semtinin üst tarafında, Yeni Meram yolu üzerinde, Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi ' nin güneydoğusunda bulunmaktadır. Türbe klasik Selçuklu kümbetleri tipindedir. Kesme taşlardan sekiz köşeli gövdesi  ve tuğla ile örülmüş sekizgen piramit (ehrami) külahı vardır. İki katlı olan türbenin altı cenazelik üstü ibadethanedir. Türbenin kıblesinde küçük pencere üzerindeki kitabesi şöyledir: Bu kabir, merhum, said, şehid, din ve milletin güneşi İzzeddin oğlu Yusufundur.684 senesinin recep ayı ortalarında ölmüştür. Allah (Onu) bağışlasın.
Âtıf Benderlioğlu

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. Sümerbank Müşavir Avukatlığı, Serbest Avukatlık, Ankara Belediye Başkanlığı, X. Dönem Ankara, XI. Dönem Yozgat Milletvekilliği ile Millî Eğitim Bakanlığı yaptı. 27 Mayıs Darbesi‘nden sonra Yassıadada 10 yıl hapse mahkûm edildi. 1964 yılında aftan faydalandı. Sonra Cumhuriyet Senatosu Ankara Üyeliği (12 Ekim 1975 - 12 Eylül 1980) yaptı. Mehmet Atıf Benderlioğlu tiyatro ve sinema sanatçısı Emir Benderlioğlu’nun dedesidir. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Âyan

Âyanlık, uzun bir süre informel olarak 18. Asır ve Tanzimat dönemine kadar Osmanlı’da etkili bir müessese idi. Bu kişiler taşranın kodamanları, eski idareciler veyahut bir şekilde sivrilmiş sözü geçip saygı gören insanlardı. Âyanlar bir süre sonra sisteme eklemlendiler. İçlerinden en öne çıkanları eski idarecilerdi.18. Asır Osmanlı için inişli çıkışlı bir dönem olmuştur. Dışta, 16. Asrın son çeyreğinde başlayıp 17. Asırda yaygınlaşarak 18. Asırda menfi etkilerini hissettiren “Fiyat Devrimi”yle para ilişkileri genişlemiş, teknolojik manada dönüşümler yaşanmıştı. İçte ise yine 16. Asırda başlayan Celaliler eşkıyalığa bürünmüş ve levend, gurbet taifesi veya suhte denilen topraksız ve işsizleri etrafında toplamışlardı. Devlet, bozulan iktisada çözüm olarak müsadere ve tağşiş sonrasında avarız gibi vergilerin olağan hale getirilmesini takiben tımar sistemini bozacak bir takım düzenlemelere gidildi. Tatbik edilen iltizam sistemini genişletmek için gelir kaynaklara mükatalara dönüştürüldü. Böylece bir ya da üç yıl için yeterli sermaye sahibi olanlara meydan verildi, topraklar onlara satıldı.Âyanlık 16. Asrın ikinci yarısından itibaren dönemin sosyo-ekonomik koşullarıyla ilişkili olarak ortaya çıktı. 17. Asırda devletin merkezde ve taşradaki otoritesi zayıflamaya başlamıştı. Siyasi, askeri, ekonomik ve demografik değişimler Klasik Osmanlı düzeninin tedricen bozulması demekti. Âyanlar bu boşluktan yararlanarak ortaya çıktılar ve özellikle 18. Asırda taşrada etkin bir güç haline geldiler. Bu yeni sınıfın insan tipolojisi daha çok asker ve ulema kökenliler (eski idareciler), zengin tüccarlar ve köklü ailelerinin başlarından mülhemdi.Âyanlar zamanla devlet tarafından tanınan, tayin ve azilleri yapılan, yetki ve yetki alanları belirlenen bir güç haline geldiler. Tabakoğlu’na göre âyanlar zamanla devletin desteği altında eşkıyalığın önlenmesinde ve halkın oluşturduğu milis kuvvetlerin sindirilmesiyle görevlendirildiler. Ekonomik sahada giderek artan para ihtiyacı için taşrada geliştirilen iltizam, malikâne ve esham usullerinde âyanlar mültezimlik, muhasallık, mütesellimlik hatta voyvodalık gibi farklı görevleri uzviyetlerinde topladılar. Bu nokta-i nazardan bakıldığında 1726 Nizamnamesi ile âyanlar bir nevi devlete ortak olmuş, bir reis seçilmesi istenerek resmen muhatap alınmış, siyasi ve askeri görevlendirmeler verilmişti. Hülasa devletin temsilcileri, taşranın vekilleri durumuna gelmiştiler.Âyanlar etraflarında eski timarlı sipahileri, devlete küskün olanları ve işsiz taifesini toplayarak iyice güçlenmişti. Çoğu zaman zorbalık yapan âyanlar kendi menfaatlerini devletin menfaatlerinden önde tutmaktan geri durmuyor, gelirleri merkeze göndermiyordu. Devlet için birçok açıdan yararları bulunsa bile devletin otoritesinin önemli bir kısmını kaptırmış olduğu bir gerçekti. Yeni zuhur eden merkezileşme siyaseti âyanların sonu demekti.
Âyine

1921 yılının Ağustos ayında yayında yayın hayatına başlayan dergi yazılarıyla, şiirleriyle, karikatürleriyle Anadolu’daki Milli Mücadele hareketine destek olmuştur.Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Ahmet Rasim, Hüseyin Rıfat, Halil Nihat, Ercüment Ekrem, Aka Gündüz, Osman Cemal Âyine dergisinin yayın kadrosunu oluşturur. Derginin idare merkezi Suhulet Kütüphanesi’dir; 9. sayıdan itibaren Bab-ı Ali Caddesi’ne taşınmıştır.  Derginin sahibi Suhulet Kütüphanesi sahibi Semih Lütfü Bey, müdürü Eşref Nesib’dir. Derginin 9. sayısından itibaren hem kendi ismiyle hem  müstear isimlerle yazılarını ve şiirlerini yayımlayan Yusuf Ziya Bey’in  dergide en etkin kişi olduğu anlaşılır.Dergide, Milli Mücadele hakkında mizahi dille yazılmış haberler ve toplumsal meseleler ile ilgili yazıların yanı sıra şiir, fıkra, nükte hikâye türünde edebi eserlere yer verilmiştir. Görsel malzeme olarak karikatür kullanılmıştır. Dergide kullanılan tek fotoğraf 69. sayıda çıkan Mustafa Kemal fotoğrafıdır.Yayın hayatı boyunca dört sayfa olarak çıkan derginin 1 - 34. sayıları Perşembe, 35 - 41. sayıları Çarşamba, 42 - 45. sayıları Salı, 46 – 64. sayılar Çarşamba, 65 – 72. sayıları ise Perşembe günü yayımlanmıştır. Dergi, yayın hayatını 72. sayısı ile 4 Ocak 1923 tarihinde noktaladı.
Âzerî Çelebi

Âzerî Çelebi (İbrahim) (ö. 1585), Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşamış şair ve kadı. Ebussuûd Efendi'nin öğrencilerindendir. Babası, Sultan II. Selim devrinde Anadolu ve Rumeli kazaskerliklerinde bulunan Muallimzâde Ahmed Efendi’dir. Âzerî Çelebi, medresede gördüğü eğitimden sonra bir süre devlet hizmetinde bulunmuş ve kadılık yapmıştır. Hama kadısı iken hummaya yakalanarak genç yaşta öldü. Âzerî mahlasıyla veya Muallimzâde nisbesiyle anılır. Fuzûlî ve Nev‘î gibi şairlere yazdığı nazîrelerle tanınmakta olan Âzerî Çelebi'nin en tanınan eseri, 1579 yılında tamamladığı Nakş-ı Hayâl adlı mesnevisidir.
Âzâdî Stadyumu

Âzâdî Stadyumu (Farsça: ورزشگاه آزادی) İran'ın ulusal ve en büyük stadı. 90.000 seyirci kapasiteli olan Azadi Stadı 1974 Asya Oyunları için inşa edilmiştir. Stad, Azadi Spor Kompleksinin bir parçasıdır, çevresinde kürek, futbol, halter, yüzme, voleybol ve futsal için kullanılan tesislerle yer alır.Lig-i Berter-i Halîc-i Fars'da mücadele eden Perspolis ve İstiklâl takımları iç saha maçlarını bu sahada oynarlar. İnşa edildiğindeki konan Aryamehr ismi, İran İslam Devrimi'nden sonra Âzâdî olarak değiştirildi.
Âşık (albüm)

Âşık, Ebru Gündeş'in 15.stüdyo albümüdür. 2019 yılında Blue Music tarafından piyasaya sürülmüştür. Apple Music verilerine göre yayınlandığı gün Türkiye'de en çok satılan albüm ve en çok indirilen single rekorlarını kırdı. "Aşık" şarkısıyla platformda Türkiye'de çıktığı gün indirilme rekoru da kırdı. Albümdeki üç şarkıya klip çekildi: "Âşık", "Gidiniz" ve "Çabuk Unutma".
Âşık Allahverdi

Âşık Allahverdi'nin XVIII. yüzyılın sonu, XIX. yüzyılın başlarında (1775-1880) yaşadığı tahmin ediliyor. Çok da uzak olmayan bir tarihte yaşayıp eserlerini yaratsa da, Ak Âşık hakkında bilgiler o kadar da çok değildir. XIX. yüzyıl Göyçe Âşık Okulunun en ünlü sanatçılarından olan Ak Âşığın, yaratıcılığı gibi hayatı, soyağacı ilginçtir.Söylenenlere göre, Allahverdi'nin doğuştan saçı, kaşı, kirpiği ak olduğu gibi, dünyaya bakışı, yaratıcılığı da farklı olmuştur.Ömrünün gününü âşık sanatına bağlayan Allahverdi, halk arasında Ak Âşık adıyla tanınıp şöhret bulmuştur.Allahverdi'nin Ak Âşık diye çağrılması ile ilgili başka bir rivayet de mevcuttur. Folklorşünas alimlerin araştırmalarına göre, Ak Âşığın babası Şeyh Osman Sufi-Derviş tekkesinin mürşidi olmuş, müritleri ile kuzeyden, muhtemelen Kazah-Şemşeddil, ya da o bölgeye ait Karakoyunlu göçüp Şerurda, Aras'ın yanındaki Kosacan köyünde yerleşmiştir. Şeyh Osman ve oğlu Kara Osmanoğlu âşık olmasalar da, güzel saz çalıp okularmış. Ancak onların âşıklığı tekke töreni çemberinden kenara çıkmazmış.Ak Âşığın ablasının da saz-söz sanatının bilicisi olduğu, Kosacanda gelin olmasına rağmen, ölesiye sazı yere koymadığı olguları mevcuttur. Günümüze ulaşan rivayetlere göre, Ak Âşık Aras'ın ötesinden Telli Cafer'in kızı Süsenber hanımla aile kurmuş, "Süsenberi" havası da işte onun şerefine oluşmuştur. Âşığın İsmail ve Muharrem adında iki oğlu olduğu da bilinmektedir.Ak Âşığın Göyçeye göçmesi nedenini ise araştırmacılar iki olaya bağlıyor. Babası öldükten sonra ailenin tüm ağırlığının Allahverdi'nin üzerine düşmesi ve o zaman zarfında Kaçarların İran'da ve Kafkasya'da kol gezmesidir.Halk kendi kahramanını mitleştirmeyi sevmesiyle beraber söylenenlere göre, Allahverdi'ye Allah tarafından verilen yetenek ile saz çalıp okumasıyla hastalara şifa olduğu rivayet edilir. Bu haber kısa sürede Doğu Anadolu hakimlerinden Serdar Hüseyin Paşa'ya ulaşır. Uykusuzluktan azap çeken Serdar Hüseyin Paşa, âşığı ne pahasına olursa olsun, bulup getirmelerini emreder. Gönderilen silahlı grup onu çok ararlar, Göyçede bulup Serdar Hüseyin Paşa'nın huzuruna götürürler. Ak Âşık 5 yıla yakın burada kalır. Söylenenlere göre, âşık ilk saz çalışı ile Serdar Hüseyin'i uyutuyor.  Paşa'nın adamları Paşa'nın öldüğünü sanıp, Allahverdi'yi öldürmek istiyorlar. Serdar Hüseyin 2 gün 2 gece yatıp uyur. O andan itibaren derdine deva olan Ak Âşığ'ı hiçbir yere bırakmaz.
Âşık Beyhani

Erzincan ilinin Çayırlı ilçesine bağlı Goma köyünde (Doğanyuva) 1933'te doğdu. Aslı Verimli köyündendir. Dört kardeşi vardır. Davut Sulari ve Nişani adlı âşıklardan etkilendi. Saz çalmayı amcası Rıza Efendi'den öğrendi. Sazda ustalaşması Davut Sulari ile olur. 15 yaşında babasıyla beraber Suriye ve Irak'ı dolaşırlar. 1956 yılında askere gider. 1960'tan sonra da İstanbul'a yerleşti. Kelkitli Aşık Serdari ile arkadaşlık etti. Hacı Bektaş ve Pir Sultan Abdal gecelerine katılırdı. 1971 yılında mafsal romatizması ve böbrek sorunları ile hastanelere yatırıldı. 17 Ağustos 1971'de 38 yaşında iken öldü. Mezarı Kâğıthane'dedir.
Âşık Daimi

İsmail Aydın ya da aşık olarak Aşık Daimi (1 Ocak 1932, İstanbul - 17 Nisan 1983, İstanbul), halk ozanı.1932 yılında İstanbul'da doğdu. Asıl adı İsmail Aydın'dır. Kökleri Erzincan'ın Tercan ilçesinden gelmektedir. Her iki dedesinin de saz şairi olmasının etkisiyle küçük yaşta bağlama çalmayı ve Davut Sulari'den aşıklık geleneğini öğrenmiştir.Aşık Daimi, 1950 yılında İstanbul'dan ayrılarak Tercan'a yerleşmiştir. Özellikle bu yıllar, yörede duyulduğu ve sevildiği dönemdir. Aynı zamanda kendisinin de aşıklık geleneğini pekiştirmesini sağlamıştır. 1962’den sonra yeniden İstanbul'a dönen Daimi ölümüne dek orada yaşamıştır. İstanbuldayken Âşık Beyhani ile tanışmıştır. Geçmişi dolayısıyla Daimi Baba, Tercanlı Daimi gibi adlarla anıldı.Önceleri usta malı türküler söyleyen Aşık Daimi daha sonra kendi deyişlerine ağırlık verdi. 1948 yılında "Bir seher vaktinde indim bağlara" dizesiyle başlayan ilk şiirini yazıp müziklendiren, yaşamı boyunca arşivlere yüzlerce türkü kazandıran Aşık Daimi, TRT tarafından açılan sınavı kazanarak kaşeli sanatçı olmuştur.Özellikle yaşamının son 20 yılında birçok genç ozanı etkilemiştir. Uzun yıllar birçok sanatçı ve ozana bağlama dersleri vermiştir. Türkiye ve Avrupa'nın çeşitli kentlerinde konserler vermiş, onlarca kaset ve plak doldurmuştur. Şiirlerinde sevgi, doğa ve her türden ayrımcılığı eleştiren, insan ögesini öne çıkaran konuları işlemiştir. Kızı Yadigar Aydın Orhan tarafından hazırlanan Daimi'nin tüm şiirleri ve deyişlerinin toplandığı kitap "Aşık Daimi, Hayatı ve Eserleri" (1999) adıyla yayınlanmıştır. Sezen Aksu, Ahmet Kaya, gibi sanatçılar Aşık Daimi'nin eserlerini albümlerinde seslendirmişlerdir. Sezen Aksu; "Ne Ağlarsın Benim Zülfü Siyahım", Ahmet Kaya "Gitme turnam, gitme" adlı eserlerini başarıyla yorumlamıştır.
Âşık Dertli

Âşık Dertli (1772, Bolu - 1846, Ankara), Türk halk ozanı. Bolu Çağa'nın Şahnalar köyünde doğdu. Asıl adı İbrahim ve mahlası Lütfi'dir. Geçimini aşık kahvelerinde saz çalıp şiir söyleyerek sağlamıştır. İstanbul, Konya ve Mısır'da bulunmuştur. Divan, halk ve tekke edebiyatlarındaki geniş kültürü sayesinde daha sağlığında yaygın bir şöhret kazanmış, divanı taş baskısıyla birçok defa basılmıştır. Fuzûlî, Âşık Ömer, Gevheri gibi şairlerin etkilerini taşıyan Dertli, çağının öbür saz şairleri gibi aruzla gazeller, divanlar, kalenderiler yazmıştır.Sultan II. Mahmud döneminde fes giyilmesi kabul edilince fesi öven redifli bir kaside yazdı. Ödül olarak Çağa'ya ayan olarak atandı.Divan türündeki şiirleri başarılı değildir. Asıl ününü hece vezinli şiirleriyle kazandı. Alevi-Bektaşi inançlarına bağlıdır. Ağır bir dil kullanır, şiirlerinde toplumsal eleştiri ve taşlamalar öne çıkar.Bektaşi geleneğine bağlı toplumsal yergi içerikli şiirleri, şathiyeleri ve softalığı, yobazlığı eleştiren şiirleriyle tanınan bir halk ozanıdır. Taşlamalarıyla ünlüdür.Önce Halveti tarikatine girdiği daha sonra Bektaşiliğe yöneldiği söylenen Dertli, 1846 yılında Ankara’da ölmüştür.Aşık Dertli bu taşlamayı döneminde “saz çalmanın günah olduğunu, şeytanların saz çalan kişinin başına toplandığını” söyleyenleri eleştirmek için yazmıştır. 2001 yılında Pentagram adlı heavy metal grubu bu taşlamasını şarkıya çevirmiştir.
Âşık Esrari

Doğum tarihi bilinmeyen ozan Artvin'in Ardanuç ilçesine bağlı Ançkora (şimdiki adı Anaçlı) köyünde doğmuştur. Hayatı hakkında çok fazla bilgi mevcut değildir. 19. yüzyılın ikinci yarısında yaşadığı tahmin edilen ozan 93 Harbi sırasında önce Kayseri'ye, sonrasında da İstanbul'a göç etmiştir. İstanbul'da bulunduğu sırada karşılaştığı olaylar hakkında destanlar yazmıştır. 1938 yılında hayatını kaybetmiştir. Ozanın nerede öldüğü bilinmemektedir.1813 yılında Osmanlı-Suudi Savaşları sırasında meydana gelen Vehhabî ayaklanmasının üzerine Vehhabi Destanı adlı eserini yazmıştır. Destan çeşitli cönk ve dergilerde yer almıştır.
Âşık Ferrahi

Aşık Ferrahi, (1934 - 22 Nisan 1969), şair, halk ozanı, asıl adı Mehmet Ali Ergat'tır. Babası Mustafa Ergat 1914-1918 yılları arasında Siirt ili Eruh ilçesi Kiver günümüzdeki ismiyle Çetinkol mahallesinden göç ederek Adana'nın Ceyhan ilçesinin Kurtkulağı Köyü'ne yerleşmiştir.1967 yılında II. Konya Aşıklar Bayramı'nda kendisinin çalıp kızı Emine Ergat'ın okuduğu Ela gözlü nazlı yari türküsüyle, türkü dalında birinci olarak Mihri Hatun, 1968'de ise yine kızıyla beraber türkü dalında Köroğlu birincilik ödülünü almıştır.Aşık Ferrahi askerde tüberküloz hastalığına yakalanmıştır. Daha sonraları ise yakalandığı gırtlak kanseri sonucu 22 Nisan 1969 tarihinde ölmüştür.
Âşık Feymani

Gerçek adı Osman Taşkaya'dır ve 2 Mayıs 1942'de Osmaniye'nin Kadirli ilçesinin Azaplı köyünde doğmuştur. 1964'e kadar Çoban Osman adını kullandı. Altmışlı yıllardan itibaren gelişen âşıklar geleneğinde öne çıkmış ve ünlenmiştir. Özelikle Çukurovalı âşıkların yetişmesinde önemli katkıları olmuştur.  Şiir yazma, atışma yapma, türkü söyleme ve kaynak kişi olma yönleri ile edebiyat alanında çok etkili bir isim olmuştur.Karacaoğlan'ın etkisiyle türkülü halk hikâyeleri söylemiş şiirlerinde sevgiden tasavvufa kadar birçok konu işlemiştir. Badeli aşıklardan biridir.Şiirlerinin büyük bir bölümünü kendi yazdığı kitaplarda toplamıştır. Aşık Feymani'nin hayatı Ahu Gözlüm isimli bir filmde canlandırılmıştır.Âşık Feymânî’nin ilk kitabı 1968 yılında Âşık Hüdâî, Âşık Selmânî, Âşık Abdülvahab Kocaman, Âşık Hasan Yüzbaşıoğlu ile birlikte çıkarttıkları “Saz Şairlerinden Deyişler” isimli şiir kitabıdır. Bundan sonra Âşık Feymânî'nin bugüne kadar beşi şiir kitabı ve biri hikâye kitabı olmak üzere toplam 6 kitabı daha yayımlanmıştır. Bu kitaplar şunlardır:Âşık Feymânî’nin hayatı ve şiirlerinin yer aldığı hakkında yazılmış üç adet yüksek lisans tezi ve üç kitap vardır. Hakkında yazılmış kitapların birincisinde Âşık Feymânî’nin hayatı, sanatı ve şiirleri Prof. Dr. Erman Artun tarafından "Adana Âşıklık Geleneği (1966-1996) ve Âşık Feymânî" isimli kitapta ele alınmıştır. İkincisi ise Hüseyin Uzel’in editörlüğünü yaptığı Âşık Feymânî’yi tanıyan sanatçı, akademisyen, eğitimci ve yazarların onu anlatan yazılarının yer aldığı 2018 yılında yayımlanan “Âşık Şiirinde Bir Mektep Adam Âşık Feymânî” isimli kitaptır. Son olarak Hatice Karınlı tarafından hazırlanan yüksek lisans tezi kitap olarak yayımlanmıştır “Âşık Feymânî’nin Hayatı Sanatı ve Hikayeciliği”  2022 yılında yayınlanmıştır.Âşık Feymani kamu kurumları, sivil toplum örgütleri ve özel kuruluşlardan çok sayıda ödül almıştır. Aşağıda sadece kitaplarının aldığı ödüller yer almaktadır:*1989- Halk Şiiri Eserleri yarışması: Mansiyon. TC Kültür Bakanlığı. "Ahu Gözlüm" isimli kitabı ile.*2017- Karacaoğlan Şiir Kitabı Yarışması: Birinci. Mersin Büyükşehir Belediyesi. "Zamanı Geldi" isimli kitabı ile.
Âşık Garip

Aşık Garip, hayatı hakkında pek bilgi olmayan halk şairi. 16. yüzyılda yaşadığı ve Tebriz yöresinden olduğu, Erzurum, Kars, Halep gibi kentleri dolaştığı ileri sürülmektedir. Eserlerini yalın bir Türkçe ile yazmış ve başarılı deyişleri eserlerinde kullanmıştır. En önemli eseri kendi hayatını anlattığı iddia edilen Aşık Garip Hikayesi'dir.Ermeni yönetmen Sergey Paracanov, Aşık Garip'in hikayesini Tarkovsky'e adamış olduğu Âşık Garip filmiyle beyaz perdeye uyarlamıştır.
Âşık Garip (film)

Âşık Garip, (), Ermeni yönetmen Sergey Paracanov'un yönettiği 1988 yapımı Sovyet filmi. Film, Andrei Tarkovsky'nin anısına adanmıştır.Âşık Garip isimli genç zengin bir tüccarın kızına âşık olur. Ancak, kızın babası evlenmeleri için Âşık'ın yüklü bir miktar para getirmesini ister. Âşık dabu parayı toparlayabilmek için bin bir gece sürecek bir yolculuğa çıkar.1990-Nika Ödülü - En İyi Film Yönetmeni, Kameraman, Kostüm Tasarımcısı (S. Parajanov). "Aşık Garip", "En İyi Film" ödülünü kazanan Rus olmayan iki filmden biridir.
Âşık Giryanî

Aşık Giryani. Asıl adı Halil İbrahim Günışığı'dır. Hicri 1341 Miladi 1922/1923  yılında Şanlıurfa'da doğmuştur. 1998 yılında Kahramanmaraş'ta ölmüştür.Akıcı ve duru Türkçesiyle 20.yy'ın en önemli halk şairlerinden biridir. Şairlerin Serdarı olarak gördüğü Halk edebiyatının önemli şairlerinden Karacaoğlan'ı kendine denk tutar. Şiilerini halk şiirinin asıl vezni olan Hece Ölçüsü ile yazmıştır. Şairin ölümüne kadar şiirleri herhangi bir kitap, dergi, gazetede yayınlamamıştır. Şiirleri ömrünün sonuna doğru temize çekilmiş olup toplam sayısı 991'dir.Giryan ağlayan demektir. Şiirlerinden Seçkiler Şanlıurfa Belediyesi tarafından bir kitapta toplanmıştır.https://www.sanliurfa.bel.tr/files/1/bsb_sonra/surkav_yayinlari/53_ASIK_GIRYANI_SIIRLERINDEN_SECKI.pdf
Âşık Gülabi

Aşık Gülabi, 7-8  yaşından sonra saz çalmaya başlamıştır. Saz bilgi ve öğrenimi çocukluk yıllarında Anadolu köylerinde yaygın olarak yerel ozanlarının köy köy gezip köy odalarında dinletiler verdiği döneme denk gelir. Gülabi de Çayan köyüne gelip köy odalarında saz çalan âşıklara ilgi duymuş ve saza başlamıştır.Aşık Gülabi, hâlen İstanbul’da yerleşiktir. 2009 yılından beri   Ekintürk kanalında Kader Çizgisi ismi altında  canlı program yapmaktadır. Ayrıca Ankara'da özel bir kursta saz dersleri vermektedir.Aşık Gülabi'nin yapıtlarından çoğu daha önceki yıllarda (1965 -1985) 45'lik plak olarak çıkmış olmakla birlikte aşağıda yer alanlar ise albüm olarak yapımcı şirketler tarafından çıkarıldığı yıl ve isimlere göre dizinlenmiştir. Alevi bir söz sanatkarıdır.
Âşık Hüdai

1940 yılında Kahramanmaraş’a bağlı Yoğunoluk Köyü'nde dünyaya gelen Hüdai'nin asıl adı Sabri Orak'tır. Şiir söylemeye 11 yaşında başlamış; usta aşıkların yanında kendini yetiştirmiştir. Babasını küçük yaşlarda kaybeden şair düzgün bir eğitim alamamış, okuma yazmayı askerlik yaptığı sırada öğrenmiştir. Daha sonra yaptığı evlilikten Ali adında bir oğlu olan Hüdai 23 Kasım 2001 tarihinde Ankara'da öldü.Şiirlerinde kendine özgü bir incelik ve deyiş özellikleri olan sanatçının sağlığında iki şiir kitabı yayınlamıştır. Ayrıca, 1976 yılında Ahmet Özdemir tarafından Hüdai'yi anlatan bir kitap yazılmış ve "Yaralar Beni" adıyla piyasaya sürülmüştür. "Makbuldür" isimli şiiri ise Mustafa Budan tarafından bestelenmiş ve Hümeyra tarafından seslendirilerek Tutkulardan İntihar albümüne eklenmiştir.
Âşık Kurbani

Âşık Kurbani () Azerbaycanlı bir âşıktı. Tüm zamanların en önde gelen âşıklarından biri olarak kabul edilir.Âşık Kurbani 1477 yılında Diri köyünde doğmuştur (bugün burası Azerbaycan'ın Cebrayıl Rayonu topraklarındadır). Şah İsmail'in çağdaşıydı ve onun saray müzisyenliği yapmış olabilir. Halk geleneklerine göre, Kurbani, bir rüyada ilahi müdahale yoluyla âşık olmuştur. Aynı rüyada büyük bir saray ve bahçesinde ona bakan güzel bir genç kız görmüştür. Kızın her iki elini tutan iki melek vardı; meleklerden biriyse kızın eline bir aşk iksiri koymuştu. Kurbani kızı kucaklamaya çalışırken gözlerini açmış ama bunun bir rüya olduğunu anlamıştır. Böylece adı Perizat (Peri) olan kıza âşık olur. Bu gelenek, Kurbani ve Peri olarak bilinen ünlü bir âşık hikâyesinin temelidir.
Âşık Mesleki

1848 yılında Sivas'ın Kangal ilçesine bağlı Kertme (Şenyurt) köyünde doğdu. Muratoğlu sülalesine bağlıdır. Babasının küçük yaşta kaybeden şair genç yaşta Fatma isimli bir kadınla evlenmiş, ancak kısa bir süre sonra Fatma'yı kaybetmiştir. Fatma isimli kadından üç çocuğu olan şair, ilerleyen yıllarda tekrar evlenmiş, 1939 yılında da doğduğu köyde ölmüştür.Çocukluk yıllarında köyündeki ve dışarıdan gelen âşıkları izleyerek âşıklık geleneğine ilgi duymaya başlayan ozan, Ruhsati ile tanışmıştır. Ruhsati, tanışmalarının ardından ozanla birlikte köy köy dolaşarak düğünlerde ve sohbetlerde saz çalmaya başlamıştır. Ozanın "Mesleki" olan mahlasını da Ruhsati belirlemiştir. Bağlama çalmayı ve âşıklık geleneğine ilişkin bilgileri de yine ozana kendisi öğretmiştir. Şair, şiirlerinde toplumsal sorunlar ve sosyal hayat konularının yanı sıra, ölüm, mutsuzluk ve aşk gibi konulara da yer vermiştir.
Âşık Mevlüde Günbulut

Mevlüde Günbulut Sivas'ın Şarkışla ilçesinde doğmuştur. babasının adı Ali, annesinin adı Gülbahar 'dır. İlkokul eğitimini 1933 yılında tamamlayıp ardından Talas Kolejine gitmiştir. Fakat buradaki eğitimi çok kısa sürmüş yarım dönem okuyup sonra okuldan ayrılmıştır. 1939 yılında evlenmiş ve Fatma, Şükrü, Enver ve İhsan isimlerinde 4 çocuğu olmuştur. 19 Mart 2002 tarihinde vefat etmiştir.Mevlüde Günbulut, türkülerini genellikle çevresindeki olaylar ve durumlardan etkilenerek yazmıştır. Bundan dolayı âşık tarzı şiirlerinin yanı sıra mani olarak söylediği ağıtlarda vardır. Âşık Mevlüde Günbulut'un oğlu Şükrü Günbulut, annesinin şiirlerini 1998 yılında N'olayıdım N'olayıdım adını verdiği bir şiir kitabında toplayıp yayımlamıştır. Âşık Mevlüde Günbulut ayrıca Deniz Gezmiş için Zülfü Livaneli tarafından bestelenen "Deniz Gezmiş Ağıdı" adlı şiirin de yazarıdır.Şiir 8'li hece ölçüsü ile yazılmıştır. "Deniz Gezmiş Ağıdı" veya "Şarkışla'ya Düşürmesin Allah Sevdiği Kulunu" adlarıyla da tanınan eserin sözlerinin Mevlüde Günbulut'a ait olduğu Erdoğan Alkan tarafından Papirüs dergisinde açıklanmış ve nasıl şarkı haline getirildiğini anlatmıştır. Şarkışla'lı Antropolog Dr. Şükrü Günbulut bu ağıdı yazan kişinin annesi olduğunu açık olarak ifade etmiştir ve Erdoğan Alkan'ın verdiği bilgiyi doğrulamıştır. Hem bu makalede hem de annesinin kitabında yer alan aynı şiirde bestelenmiş olan ve toplum tarafından bilinen ağıdın içinde bulunmayan fazladan dörtlükler mevcuttur. Örneğin:Mevlüde Günbulut'un şiiri ile birebir örtüşen ve daktilo ile yazıya geçirilmiş bir kağıt üzerinde bulunan bir örnekte şiir çok küçük bir farkla "Hükümete düşürmesin..." diye başlamaktadır. Bu değişikliğe başka hiçbir yerde rastlanmamıştır. Deniz Gezmiş için 11'li hece ölçüsü ile yazdığı başka bir şiiri daha bulunmaktadır.Halk edebiyatı içerisinde zaman zaman rastlanmakta olan bir durum bu şiir için de geçerli olup şiire (türküye) farklı kişiler tarafından yapılan eklemelerle versiyonlar oluştuğu anlaşılmaktadır. Çoğu zaman bu eklemeleri veya değişiklikleri kimin yaptığının tespit edilmesi de mümkün olamamaktadır. Ancak yine de kime ait olduğu bilinen örnekler de bulunmaktadır. Bunlar da farklı yerlerde tekrar tekrar okunduğu için eksik veya fazla dörtlüklerle, hatta aynı dörtlüklerin bazıları da önemsiz ya da ciddi değişikliklerle farklı kişilerin elinde bulunabilmektedir. Çünkü okuyan (ağıdı yakan) kişi -hele de kendisi yazıya geçirmiş değilse- her defasında tamamını anımsayamayabilir, başka yerlerde üzerine yeni kısımlar ekleyebilir; ayrıca yazıya geçiren kişiler de o esnada çeşitli nedenlerle (unutma, anlayamama, beğenmeme, siyasi kaygı gibi) bazı kısımları kaydetmemiş veya çıkarmış olabilir.
Âşık Musa

Aşık Musa (1830 - 1912) - XIX yüzyıl Azerbaycan aşıklarındandır. Göyçe nin Akkilise köyünde dünyaya geldiği tahmin ediliyor. Şiirlerinden anlaşılmaktadır ki, Aşık Musa iyi eğitim görmüş, özellikle de divan şiiriyle yakından ilgilenmiştir.  XIX yüzyılın diğer aşıkları gibi Aşık Musa da kendi şiirlerinde özellikle sosyal konulara, halkın sorunlarına, insanların karşılaştıkları zorluklara, saz ve sözün önemi gibi konulara değinmiştir. Şiirlerinden belli oluyor ki, o, sazlı-sözlü meclislerde yer almıştır. Onun Dağıstan, Rusya, Gürcistan, Orta Asya ve Türkiye ye seferlere çıktığı da tahmin edilmektedir.Şiirlerinde Dertli nin etkileri görülmektedir.
Âşık Musa Merdanoğlu

Musa Merdanoğlu, 1935 yılında ya da resmi nüfus cüzdanı kayıtlarına göre 1939 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesi olan Kaymak köyünde doğmuştur.İlkokul eğitimini köyünde okul olmaması nedeniyle dışarıda tamamlamış ve 1961 yılında TBMM'de hizmetli olarak çalışmaya başlamıştır. Bu sırada ortaokulu da dışarıda tamamlar. 1994 yılında memurluk kadrosunda emekli olan Merdanoğlu, 33 yıl TBMM'de hizmet etmiştir. Merdanoğlu, âşık geleneği içinde yetişmiştir ve sazı ilk kez 12-13 yaşlarında Âşık Veysel Şatıroğlu aracılığıyla tanımıştır.Veysel'in meclislerinde bulunan Merdanoğlu, burada anlatılan hikayeler ve türkülerden etkilenmiştir. Askere gidmeden önce kendine bir saz alan Merdanoğlu, 14 yaşında bir bade içme olayı yaşamıştır. Bu olayı, gördüğü bir rüya sonucu âşık olmasına neden olmuştur. Merdanoğlu, âşık mahlasları arasında "Âşık Musa, Musa, Merdanoğlu, Âşık Merdanoğlu, Merdanî, Âşık Merdan gibi farklı isimler kullanmıştır. Âşık Merdanoğlu, TRT'de yayınlanan "Dünya Türküleri" programında ve birçok konserde sazını çalmıştır.
Âşık Müdami

Posof’un Demirdöven (Varzna) köyünde doğdu. Asıl adı Sabit Yalçın olan aşık daha sonra soy adını Ataman olarak değiştirdi. Doğum tarihi bazı kaynaklarda 1918 olarak geçmesine karşın, oğlu Hikmet Arif Ataman, 1914 yılının doğru olduğunu söylemektedir.18.yüzyıl da yaşamış olan Aşık Üzeyir, Ferhad ve Feryadi gibi aşıklar Aşık Müdami’nin dedeleriydi. 7 yaşına dek doğduğu yerde yaşayan Müdami, babasının imamlık görevinden dolayı ailesiyle birlikte Ardahan’a göçtü. Burada askeri rüştiyeye başladı ancak okulun kapatılması nedeniyle bir süre medrese eğitimi gördü. 7 ve 14 yaşlarında gördüğü rüyalarda bade içerek âşık oldu. 1934’te bağlama çalmaya başlayan Aşık Müdami usta malı türkü ve halk hikâyelerini Şavşatlı Yakupoğlu Tevfik Usta'dan öğrendi. Halk şiirinin tüm türlerinde örnekler veren Müdami, 1966’da başlayan Konya Aşıklar Bayramını Aşık Efkari ile birlikte açtı. Yine aynı yıl türkü dalında Murat Çobanoğlu ile birlikte birinci oldu. Birçok halk hikâyesini türküleştirerek sonraki kuşaklara aktardı. Bunlardan bazıları, Alşir ile Gül, Seyfizülyezen, Öksüz Vezir olarak bilinmektedir.Ardahan'ın Posof ilçesinde 2012 yılında açılan imam hatip lisesine 2018 yılında ismi verilerek Posof Aşık Sabit Müdami Anadolu İmam Hatip Lisesi olarak değiştirilmiştir.
Âşık Paşa

1272 yılında Kırşehir'de doğdu. Baba İlyas'ın oğullarından ve Konya'da altı ay hükümdarlık yaptıktan sonra sultanlığı Karamanoğulları'na bıraktığı söylenen Muhlis Paşa'nın oğludur. Mutasavvıf bir aile geleneğinde yetişmiştir. Eserlerinde tasavvufun etkisi büyüktür. Dîndar birisidir ve bu nedenle eserlerindeki tasavvufi yönün yanı sıra yoğun biçimde dini motifler mevcuttur. Eserlerinin ve düşüncelerinin önemli bir yönü de o dönemde Türkçeye verdiği önemdir. Çünkü o dönemlerde Türkçeden çok Arapça ve Farsça'ya değer verilmektedir, şâir bunu kınar ve eserlerini Türkçe ile kaleme alır.Kırşehir'de yerleşen Muhlis Paşa'nın üç oğlundan en büyüğü Alâ ed-Dîn Ali'dir. Bu yüzden Alâ ed-Dîn Ali, baş ağa, yani en büyük kardeş olarak tanınmıştır. Baş Ağa adı zamanla Beşe, sonra da Paşa olarak söylenmiş, şiirlerinde Âşık mahlasını kullandığı için de, asıl adı unutularak Âşık Paşa adı, her tarafta ün yapmıştır.Âşık Paşa, dînî ve tasavvufî bilgilerini Kırşehirli Şeyh Süleyman'dan öğrenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş yıllarında babası ile birlikte Osman Gazi'nin yanında hizmet görmüştür. Orhan Gazi'nin Osmanlı İmparatorluğu'nun başına geçtiği yıllarda, Kırşehir'e gelerek baba ocağına yerleşmiştir. Âşık Paşa, Kırşehir'deki Âhiler'in büyük saygıyla bağlandıkları bir mürşid olarak çevresindeki Oğuzlara dostluk ve kardeşlik ilkelerini aşılamış, onlara yalın Türkçe ile Yunus tarzı ilâhiler söylemiş, ancak Yunus kadar başarılı olamamıştır. Eserlerini Türkçe ile yazan Âşık Paşa, aruz ve hece ölçüsüyle söylediği dörtlük ve gazel biçimindeki ilâhilerinin yanı sıra, kimi hikâyeler de kaleme aldı.Kırşehir'de, 3 Kasım 1333 tarihinde öldü. Mezarı üzerine türbe yapılmıştır ve bu türbe ziyaretgâh hâline gelmiştir.Yavuz, Kemal "Âşık Paşa" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi , C. 1 s.259-261, İstanbul: Yapi Kredi Kültür Sanat Yayıncılık. ISBN 975-08090072-9.Kut, Günay  (1991)  "Âşık Paşa"  Bölüm 1, '' Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. c.4 say. 1-3' (çevrimiçi )
Âşık Peri

Aşık Peri (Azerbaycan Türkçesi: Aşıq Pəri, tahmini 1811, Maralyan, Hırdapara-Dizag ilçesi, Karabağ Hanlığı - ö. 1847) - Azerbaycanlı aşık, şair.Aşık Peri, 1811 yılında bugünkü Cebrayıl bölgesinde bulunan Maralyan köyünde doğdu. Küçük yaşlardan itibaren aşık şiiriyle ilgilenmeye başladı. Kısa sürede ünü yayıldı ve devrinin aşıklarının dikkatini çekti. Tahmini olarak 1830'lu yıllarda Şuşa'ya taşındı ve hayatının geri kalanını burada geçirdi.Feridun Bey Köçerli, Aşık Peri'ni eğitimli ve güzel bir hanım olduğunu yazar. Aşık meclislerinde çok itibar görürdü. Şairler onun güzelliğini şiirlerinde övmüştür.Aşık Peri, Mirza Hasan Bey Mirza, Kerbelalı Abdullah Canizade, Caferkulu Han Neva, Muhammed Bey Aşık, Mirzacan Medetov gibi aşıklarla aşık atışması yapmış ve ününü artırmıştır.Güzel şiirleri ve nüktesi ile kısa zamanda Karabağ şairlerinin ilgisini çekmiş, Şuşa'da sık sık şiir toplantılarına katılmıştır. Edebi miras günümüze tam olarak ulaşmamıştır ve sadece 50 civarında şiir bilinmektedir. Şiirleri ilk kez Mirza Yusif Karabağ'ın "Məcmueyi-divani-Vaqif və müasirini-digər" (1856) adlı mecmuasında, daha sonra ise A.Berge'in derlediği "Qafqaz və Azərbaycanda məşhur olan şüəranın əşarına məcmuədir" (Leipzig, 1867) adlı kitabında yayınlanmıştır.Günümüzde koşukları daha çok bilinmektedir. Bu koşuklar sade ve anlaşılır bir dille söylenmiştir. Aşık Peri, tahminen 1847'de Şuşa şehrinde yaşamını yitirmiştir.
Âşık Reyhani

Yaşar Yılmaz, aşık olarak Aşık Reyhani (1932, Erzurum, Hasankale, Alvar köyü - 10 Aralık 2006, Bursa), Türk Halk ozanı.1932 yılında Hasankale'nin Alvar köyünde doğdu. Asıl adı Yaşar Yılmaz'dır. İran'dan göçen babası önce Kars'a daha sonra Erzurum'a yerleşti. Aşık Reyhani'nin çocukluğu köyünde geçti. Zaman zaman komşu köylere gitme olanağı bulduysa da daha başka yerlere gidemedi. Okuma yazmayı okula gitmeden öğrendi. Sonraki yıllarda ise dışarıdan sınava girerek diploma aldı.Küçük yaşlarda köyüne gelen âşıklardan etkilendi. Hem âşıklardan dinleyerek hem de eline geçen kitapları okuyarak birçok halk hikâyesini öğrendi. Kendi âşıklığı ve şiir yazmaya başlaması 18 yaşından sonradır.Reyhani, rüyasında gördüğü bir kıza âşık oldu. Kısa bir süre sonra da kızı kaçırdı. Birkaç ay geçmeden evliliği geçimsizliğe ve huzursuzluğa dönüştü. Bunun üzerine karısının ailesi kızlarını alarak başka biriyle evlendirdiler. Aşık Reyhani, bu dönemden sonra Dertli mahlasıyla şiirler yazmaya, türkü söylemeye başladı. Ancak bu mahlası uzun süre kullanmadan, Bayburtlu Aşık Hicrani tarafından Reyhani mahlası verildi.Konya Aşıklar Bayramına aralıksız katılan 7 âşıktan biridir. Eski âşıkların dışında, yetiştiği Huzuri Baba, Nihani, Cevlani, Efkari, Murat Çobanoğlu'nun babası Gülistan Çobanoğlu gibi âşıklardan gelenek ve usul öğrendi.İran'dan Avrupa'ya birçok ülkede türkü söyleyen Aşık Reyhani, katıldığı yarışmalarda da birçoğu birincilik olmak üzere çeşitli ödüller aldı. 1980'li yılların başında Erzurum'da bulunan Doğu Ozanları Derneğinin başkanlığına getirildi. 1988 yılında kendisini başkanlığı sırasında ziyarete gelen Barış Manço için ''Barış Geldi'' türküsünü söylemiştir.Şiirleri birçok gazete, dergi ve araştırmada yer alan ve çeşitli radyo ve televizyon programlarına katılan Aşık Reyhani'nin, şiirlerinin bir bölümünü topladığı "Alvarlı Reyhani" (1962), "Böyle Bağlar" (1966), "Kervan" (1988) ve bazı düşünce ve şiirlerinden oluşan "Şu Tepenin Arkasında" adlı kitapları Dilaver Düzgün tarafından hazırlanan "Aşık Yaşar Reyhani", (1997) adlı kitap bulunmaktadır.
Âşık Seyrani

Develi'li (Everek) Seyrani'nin doğum tarihi kesin değildir. 1800 veya 1807 yılında doğduğuna dair kayıtlar vardır. Bugün Kayseri ilinin ilçesi olan, o yıllarda Everek adıyla bilinen Develi'de doğmuştur. Asıl adı Mehmet'tir.Babası fakir bir mahalle camii imamı olan Hoca Cafer Efendi'dir. Çocukluğu ekonomik güçlüklerle geçmesine rağmen babasının sayesinde medrese eğitimi almaktan geri kalmamıştır.Seyrani'nin hayatı ile ilgili kesin bilgiler mevcut olmadığından halk kendisi için bazı menkıbeler yayarak bu eksikliği gidermeye çalışmıştır. Seyrani'nin ününü duyan çevre vilayet ve kaza aşıkları sık sık Develi'ye gelerek onunla atışırlar. Seyrani ustalığını konuşturarak onları pes ettirir. Ama artık ona Develi dar gelmeye başlamıştır, İstanbul'a gitmeyi arzular.Seyrani, büyük bir ihtimalle Sultan Abdülmecit'in tahta geçtiği yıl olan 1839 yılında İstanbul'a gelir. O yıllarda İstanbul'da semai kahvelerine, söz meclislerine ilgi gösterilir, aşıklar birer bilge kişi olarak görülür, dinlenirdi. Bu meclislerin tiryakileri, aşıkları yalnız bırakmaz, onları meclisten meclise, kahveden kahveye taşırlardı. Saray'da devlet erkanının konaklarında, zenginlerin köşklerinde bir araya gelen aşıklar, birbiriyle tanışır, söyleşir, atışırlardı. Bazı paşa ve beyler, şairleri himaye eder onlara rahat bir hayat sağlarlardı. Böylesi bir zamanda İstanbul'a giden Seyrani, zamanın saz ve kalem şairleriyle tanışır, bilişir. Seyrani, İstanbul'a gelmişken yarım kalan medrese öğrenimini tamamlar. Şu sözleriyle tanımlamıştır bugünlerini:Ancak Seyrani karakteri gereği, etrafında gördüğü yanlışlıklara, bu yanlışlıkları yapan Padişah da olsa görmezlikten gelemeyen ve şiirlerinde bu durumları ağır bir şekilde hicveden bir şairdir. Bu yüzden hakkında soruşturma açılmış ve yakalanmamak için de Develili bir dostunun yardımıyla Develi'ye kaçmak zorunda kalmıştır.Bir süre burada kalan Seyrani daha sonra Halep'e gider. Burada da tutunamayan Seyrani tekrar Develi'ye gelir.Yakalandığı sinir hastalığından dolayı ona "Deli Seyrani" denmiş, son yıllarını Develi'de yoksulluk içinde geçirmiştir.Yoksulluğunu, çektiği acıları, dik kafalı bir ozan oluşuna bağlamak pek yanlış olmaz. Seyrani devrindeki gelişmeleri yakından takip etmiş, yanlışlıkları eleştirmiş, şiirlerinde kendisinden önceki ozanların alışılmış konu sınırlarının dışına çıkmıştır. Olaylara genellikle eleştirel gözle bakmış ve halkın sesi olmaya özen göstermiştir. Şiirleri hem ele aldığı konu bakımından hem de kafiye yapısı bakımından çeşitli ve zengindir. Şiirlerini daha çok hece ölçüsüyle yazmıştır. Asıl ününü hece ölçüsüyle yazdığı koşma, semai, destan, nefes ve şathiyeleriyle kazanmıştır. Şiirlerinde daha önce kimsede rastlanmayan kafiye yapılarına yer vermiştir. Şiirlerinde bazen bir tarikat ehli, bazen siyasi bir eleştirmen, bazen de koyu bir aşık olur. Bu da Seyrani'nin içten, dindar, duygulu ve duyarlı bir kişi olduğunu gösterir.Okay, Haşim Nezihi (1953). Develili (Everekli) Seyranî: Hayatı ve Şiirleri. İstanbul: Maarif Kitaphanesi. OCLC 21622856, OL OL26355207M
Âşık Ummani

1933 yılında Posof’un Sarıçiçek mahallesinde doğdu. Babası Selimoğullarından Molla Osmanoğlu Ali Ağa, annesi Urubiye Hanım'dır. İlkokulu doğduğu köyün yakınındaki Şulgavur (Kayınlı) mahallesinde okudu.Bir gün okuldan evine dönerken yolda dinlenmek için oturduğu sırada uyuyakaldı. Bu sırada gördüğü rüyada dervişlerle namaz kılar, sonrasında bu dervişler kendisine şerbet ikram eder. Ayrıca âşığın okuması için de iki tane kitap getirirler. Bu kitapları okuyan âşık, rüyasında sevgilisi olan Melahat adlı bir kızı da görür. Bu kız elma soyarak kendisine yedirir. Bundan sonra da "umman" adlı bir denizin üstünde yürüdüğünü görür. Bu rüyadan sonra "Ummani" mahlasıyla gözüne güzel her şeyle ilgili şiir söylemeye başladı. 1960'a kadar Posof'ta yaşayan âşık daha sonra Kars'ın Selim ilçesine yerleşti. 14 yıl burada yaşadıktan sonra Bursa'ya taşınarak Kestel'e bağlı Burhaniye mahallesine yerleşti.İlk ustası Posoflu Müdami Baba'dır. Kendisinden saz ve edebiyat dersleri almıştır. Askerlik yıllarında Zülali Baba'dan ders almış, sonrasında ise yaklaşık dört yıl Âşık Efkari ile birlikte çalışmıştır. Çeşitli yarışma ve etkinliklere katılarak Türkiye'nin farklı yerlerini görme fırsatı yakalamıştır. Birçok âşıkla beraber çalışmış ve atışmalarda bulunmuştur. İstanbul ve Ankara radyolarında çeşitli programlar yapmıştır.Konya Aşıklar Bayramı'na ve yöredeki çeşitli etkinliklere katılan âşığın sazı ve sözü ile beğenildiği belirtilmiştir. 1984'te Adapazarı'nda Âşık Deryami ile yaptığı bir atışma sırasında fenalaştı ve hastanede hayatını kaybetti. Yaşadığı Burhaniye mahallesinde toprağa verildi. Kabri Konya Kültür Turizm Derneği tarafından yaptırıldı.
Âşık Valeh

Bazı kaynaklarda  ise doğum tarihinin 1729 ve ölüm tarihinin 1822 yılında olduğu yazmaktadır. “ Aşıq Valeh 1729  (bazı kaynaklarda 1722) yılda Ağdamın Abdal Gülablı kendinde dünyaya gözünü açtı. Aşıq Valeh, 1822-ci ilde Şuşa şeherinde öldü.”Kaynaklara göre asıl Sefi, babasının adı Mehemmed’dir.  Kerbelâ'yı ziyaret ettiği için, halk arasında Kerbelâyı Şefi olarak da tanınıp bilinmiştir. Bazı kaynaklara göre 1776 yılında Ağdam yakınlarındaki Gülablı köyünde doğmuştur. Tahsilini ise Şuşa'da yapmış hatta Şuşa’da da ölmüştür.
Âşık Veli

Ustası Kemter tarafından yetiştirilmiştir. Eserlerinde Hacı Bektaş-i Veli'nin de etkisi bulunmakla beraber daha çok dünyevi aşka ilişkin temalar işlenmiştir. Kul Veli, Veli abdal, Veli dede mahlaslarıyla da eserler vermiştir.Sivas ilinin Şarkışla ilçesine bağlı İğdecik köyünde doğmuştur. Babasının adı Hüseyin, annesinin adı Kamer'dir. 1790'lı yıllarda doğduğu tahmin edilen Aşık Veli'nin ölüm tarihinin 1853 olduğu bilinmektedir. Soyundan gelen akrabalarından edinilen bilgiye göre 60 yaşında öldüğü söylenmektedir. On yaşında iken annesini, kısa bir süre sonra da babasını kaybetmiş ve başkalarının yanında çobanlık yapmıştır. 16 - 17 yaşlarında Emlek Kale köyünde yaşayan Kemter Baba ile tanışarak onun çırağı olmuştur. Şiirlerinde sıklıkla ustası Kemter'den bahsetmiştir. 1853 yılında altmışlı yaşlarında bir Yıldızeli'nin Davlıalağan (şimdiki Davulalan olmalı) köyü yakınlarında atı ile giderken eğer ile bir ağaç dalı arasına sıkışarak öldüğü rivayet edilmektedir.
Âşık Yoksul Derviş

1943 yılında Afyonkarahisar ilinin Emirdağ ilçesi, Karacalar Köyü'nde dünyaya gelmiştir. Annesinin adı Hatice, babasının adı Seydi olup, 3 kız 2 oğlan kardeşin en küçüğüdür. Şiir yazmaya 12 yaşında başlamıştır. 14-15 yaşlarında, Kuran dersleri aldığı Namık Hoca'nın yanında, Kur'an'ı ezberlemiştir.1959 yılında İstanbul'a gitmiştir. Kartal Cevizli Dokuma Fabrikası'nda ve Taşlı Tarla Rami'de Büyük Dokuma Fabrikasında çalışmıştır.Bu güne kadar 12 kitabı yayınlanmıştır. Şiirleri 55 kitap, dergi veya antolojide yer almaktadır. Katıldığı şiir yarışmalarında birincilik, ikincilik, üçüncülük, mansiyon, vb. olmak üzere toplam 19 ödülü vardır.Şemsettin Kubat şiir yazma yanında "Halk Ozanı" isimlendirmesine tam uymaktadır. Yurt içinde ve yurt dışındaki konserlere katılmaktadır. Ayrıca aşıklar bayramı, şairler şöleni, konser ve festivaller, seminer, sempozyum, panel ve çeşitli oturum ve konuşmalar, Anadolu inanç önderleri toplantıları, Yunus Emre Sevgi Yılı seminerleri gibi birçok sempozyumlarda konuşmacı olarak bulunmuştur. Antalya, Isparta, Afyon, Aydın, Eskişehir, Ankara, Nevşehir illerinde semah zakirliği ve dergah temsilciliği görevlerinde bulunmuştur.Bazen aruz vezni kullansa da şiirlerini, 5, 6, 7, 8 ve 11 hece ölçüsüyle yazmaktadır. Şiirlerine üç tez çalışmasında atıf yapılmış, kendi ifadesine göre, 1999-2000'de Afyon Kocatepe Üniversitesi'nce 150 sayfalık bir tez konusu olmuştur.Kubat, Halk Ozanları Kültür Vakfı üyesi olup 5 çocuk babasıdır. Çocuklarından bir kızı ve bir oğluna saz çalmayı öğretmiş, ödül alan şiirleri, yine kendi ifadesine göre, 3 halk Ozanı, 50 kadar sanatçı yetiştirmiştir.İlkokul mezunu olan Kubat, şiir yazarlığı ve Halk Ozanlığı dışında eski Türkçe-Osmanlıca araştırmacılığı ve imamlık yapmaktadır. İmamlığı Diyanete bağlı bir imamlık değildir.Şiirlerinde kendisini Kadirî ve Hüseynî olarak nitelendiren Kubat, şiirlerini, aşk, sevgi, destan, deyiş, kardeşlik, dostluk, vatan sevgisi ve ilahi duygularla yazar. Tasavvufî konular yanında kahramanlık, vatan, millet sevgisi, şehitler, Mehmetçik, istiklal, Atatürk, orman gibi farklı temaları işler.12 adet şiiri Fransızca'ya da çevrilen Kubat(1996:85-95), halen Karacalar'da oturmakta ve aşıklık geleneğini sürdürmektedir.
Âşık Zarrafi

Posof’un Uğurca(Yukarı Cacun) köyünde doğdu. Asıl adı Kemal Yıldırım'dır. Okula gitme olanağı bulamadı ancak köyündeki bazı kişilerden Türkçe ve Arapça okuma yazmayı öğrendi.Aşıklık geleneği ve şiirle küçük yaşlarda ilgilenmeye başladı. 17 yaşına kadar çobanlık yaptı. İlk şiirini sürüsünden bir koyun kapan kurda söyledi. Aynı dönemlerde rüyasında gördüğü bir kıza aşık olduktan sonra şiir yazmaya yöneldi ve bağlama çalmasını öğrendi.Sonraki yıllarda Şavşat’ın Kivirala (şimdiki adı Demirkapı) köyünden sevdiğine benzettiği bir kızla evlendi ve bu köye yerleşti. Yaklaşık bir yıl sonra evi yandığında eşi Zülal de bu yangında öldü. Bunun üzerine baldızıyla evlendi.Aşık Zarrafi Türkiye’nin birçok yerinde çeşitli radyo programı, şenlik ve yarışmalara katıldı. Birçok başarı belgesi, ödül ve madalya aldı.Şiirlerinde her konuyu işleyen Aşık Zarrafi, ayrıca geleneksel türkülü hikâyeleri de ustaca anlatan aşıklardan biri oldu. »Yaralı Mahmut«, »Tahir ile Mirza«, »Şah İsmail« ve tüm Köroğlu kollarını geniş çevrelere aktardı. Aşık Zarrafi 1984 yılında Demirkapı (Kivirala) köyünde öldü ve orada toprağa verildi.
Âşık Zülâli

Posof ilçesinin Aşıkzülali (Suskap) köyünde doğdu. Sülale adları Şekeregil diye söylenir. Yusuf, ailenin altı çocuğundan dördüncüsüdür. İlk tahsilini köyünde yaptı. Medreseyi Digor’da okudu. Bu tarihlerde İstanbul’a Ağabeyinin yanına giderek medreseye devam etti ve Arapça-Farsça okudu. On iki yaşlarında iken başından geçen iki rüya hadisesiyle “bade içmiş-Halk Aşığı “olmuş ve şiir söylemeye başlamıştır. Asıl adı Yusuf, Soyadı Kökten’dir.İlk eşi olan Pamuk Hanım Şavşat’ın Pınarlı/Suloban köyünden idi. Pamuk Hanım’ın hiç çocuğu olmadı. Zülali, 1893'te Bursa'ya giderek Posof ve Artvin'li 93 muhacirlerini ziyaret etti. Orada Hamidiye Ziraat Mektebi'ne girip üç sene okudu. Bir hastalık nedeniyle 1896'da memleketi Posof'a geri döndü.1904 yılından sonra Batum-Hula ve Posof'taki mekteplerde Türkçe ve Din dersleri hocalığı yapmaya başladı. Otuz bir yaşında iken, on altı seneden beri saz ve söz meydanlarının büyük şöhreti Zülali, "Aşıklar Serdarı" olduğunu herkese kabul ettirdikten sonra bir muallim olarak Rus boyunduruğundaki memleketinin istiklal ve hürriyeti için var gücüyle çalışmaya koyuldu. Kars'ta bir Türk millî mektebi açılmasını ve milliyetçi çalışmaları teklif etti.1906'da karısı Pamuk Hanım öldü. Daha sonra Hanak'ın  Aşağı Surmal (Aydere) Köyünde dul bulunan Bedir (BEŞLİ) adlı bir kadınla evlendi.1909'a kadar muallimliğinin yanı sıra Batum'da Türkçülük ve Türk Birliği hareketlerinin yayılıp yerleşmesi için çalıştı. 1910 yılında Bursa'ya, oradan da Afyon'a göç etti ve Sarıçayır köyüne yerleşti. Babası ve diğer kardeşleri de kendisinden sonra buraya gelip köye yerleştiler.1930 yılı baharında sıla için Posof'a giden Aşık Zülali, bu yolculuğun verdiği ilhamla yanık şiirler söyledi. Altı ay zarfında Posof, Ardahan ve Çıldır'ı dolaşıp tekrar Afyon'a geri döndü. Sarıçayır yakınlarındaki bir köyde bir ara imamlık yaptı. Aşık Zülali'nin bir Türkçü olduğu herkes tarafından bilinmekteydi. 1940'ta Manisa Türkocağı kurucularındandır. Manisa'da, oğlunun yanında bulunduğu sıralarda bir gözündeki katarak rahatsızlığı nedeniyle bir gözünü kaybetmiştir.Aşık Zülali'nin Zeynel, Osman, Zarife, Şahide ve Cemile adında beş çocuğu olmuş. Artık 83 yaşına gelen Şair, ömrünün son günlerini yaşıyordu. Eskişehir'de kızı Cemile'nin evinde bulunduğu sırada kalp krizi geçirerek 18 Aralık 1956 tarihinde öldü. Cenazesi Çifteler'e getirilerek şehir mezarlığında toprağa verildi.
Âşık Ömer

Âşık Ömer, Konya'nın Hadim ilçesinin Gezlevi (günümüzdeki adı Korualan'dır.) köyünde veya Kırım'ın Kezlev (Yevpatоriya) şehrinde 1620-1621-1651 yıllarında doğmuş olduğu rivayet edilen halk şairidir. Ölüm tarihi 1707 olarak rivayetlere geçmiştir.Âşık Ömer'in doğum yeri konusunda yalnızca Şükrü Elçin, onun Kırım'da doğmuş olacağını belirtirken, Nüzhet Ergun ve Fuat Köprülü Âşık Ömer'in Konya-Hadim-Korualan (Gezlevi) bölgesinde doğduğunu belirtirSon dönemdeki araştırmalarla Aşık Ömer'in Hadim-Gezlevi de doğduğu görüşü ağırlık kazanmıştır. Buna delil olarak da Âşık Ömer'in birtakım şiirleri gösterilir. Kemal Akça ve Ahmet Talat Onay da bu konudaki tespitlerinde birtakım beyitlere yer verir. Aşağıda bu beyitlerden bir kısım verilmektedir:
Âşık Üzeyir

Posof'un Aşıküzeyir(Hevat) köyünde dünyaya geliyor. Babası Mevlüt, annesi de Söğütlükaya(Hunemis) köyündendir. Aşık Üzeyir 14 yaşındayken çayırlara su bağlamaya gittiği sırada su kanalının içinde bir elma bulur. Elmayı ısırır ve "Bu yenilir mi?" diyerek atar. Üzerine öyle bir ağırlık çöküyor ki eve geldiğinde bayılıyor. Bütün yöntemleri deniyorlar ama ayıltamıyor. Bir gün sonra kendisine geldiğinde rüyasında Hüsniye'ye âşık olduğunu Tanrı tarafından ona aşıklık yeteneği verildiğini söyler. O gece Hüsnniye de Üzeyire âşık olmuştur. Üzeyir büyüdeki içinde yanan ateşte büyümektedir. Nihayet Hüsnü'yü istemeye karar verirler ama, Hüsnü'nün yengesi Kara Gelin çok sert, şerrinden bütün köy halkı korkar ve ona saygı gösterirmiş. Hüsniye Üzeyir'e verme taraftarı değildir. Hüsniye topal kardeşine düşünmektedir.Kara Gelin Kobliyanlı'ymış. Kara gelin Hüsniye'yi kardeşine verince Üzeyir bu acıya dayanamaz ve Batum'a gider. Buradan gemiye bilet alarak İstanbul'a geçer. Burada dolaşırken padişahın adamları Üzeyire rastlar ve Üzeyiri saraya götürürler. Padişah III. Selim'dir. Padişah Aşık Üzeyiri gelen Rum aşığıyla sazla atışır ve Üzeyir Rum aşığını yenilgiye uğratır. Aşık Üzeyir padişahın yanında bir süre kaldıktan sonra sıla hasreti nedeniyle memlekeitine dönmek için padişahtan izin ister. Padişah Üzeyire ilk başta izin vermez ama gönlü yumuşayınca Üzeyir'e izin verir. Aile durumu fakir olan Aşık Üzeyir kendine mahlas olarak Fâkiri mahlasını alır. Aşık Üzeyir 1850'li yıllarda ölmüştür.