barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
İrlanda su spanyölü

Son derece kıvırcık ve kısa tüylü postu koyu kahverengi olan İrlanda su spanyölünün, omuzdan yere yüksekliği 60 cm, ağırlığı 30 kg kadardır. Yoğun postu soğuktan korunmasını sağladığı ve iyi yüzdüğü için, özellikle ördek avında kullanılır. Günümüzde daha çok ev köpeği olarak yetiştirilmektedir.
İrlanda viskisi

İrlanda viskisi (; ), İrlanda'da üretilen bir viski türüdür. İrlanda viskisi, 12. yüzyılda ortaya çıkan, Avrupa'daki en eski damıtılmış içeceklerden biriydi. İrlandalı rahiplerin MS 1000 civarında Güney Avrupa'ya yaptıkları seyahatlerden parfüm damıtma tekniğini İrlanda'ya geri getirdiğine inanılmaktadır. İrlandalılar daha sonra bu tekniği içilebilir bir içki elde etmek için değiştirdiler.Poteen Making / Déantús an Phoitín DVD – 'Singling' & Story from John William Seoige, YouTube – documentary on the origins and process of whiskey making
İrlanda İç Savaşı

Birleşik Krallık'tan bağımsız ancak Britanya İmparatorluğu'nun bir parçası olan Serbest İrlanda Devleti'nin kurulmasına eşlik eden iç savaştır.Çatışmalar, Anglo-İrlanda Antlaşması'ndan dolayı karşı karşıya gelen iki İrlandalı milliyetçi grup arasında sürdü. Aralık 1922'de Serbest İrlanda Devleti olan "Geçici Hükûmet" güçleri Antlaşmayı desteklerken, Cumhuriyetçi muhalefet Bağımsızlık Savaşı sırasında kurulan İrlanda Cumhuriyeti'ne bir ihanet olarak gördüler. Çatışmada savaşanların birçoğu Bağımsızlık Savaşı sırasında İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA) üyesiydi.İç Savaşı, Britanya hükûmetinden büyük ölçüde silah ve destek alan Serbest Devlet güçleri kazandı. Çatışma, öncesindeki Bağımsızlık Savaşı'ndan çok daha hayata mal olmuştur ve İrlanda toplumunu nesiller boyunca ayrıştırmış ve nefretleri körüklemiştir. Günümüzde, İrlanda Cumhuriyeti'nde faal ana siyasi partilerden ikisi (Fianna Fáil ve Fine Gael) savaştaki karşıt tarafların soyundan gelmektedir.
İrlanda İşaret Dili

İrlanda İşaret Dili, TCE (Teanga Chomharthaíochta na hÉireann) veya ISL (Irish Sign Language), İrlanda'daki sağır toplulukları tarafından kullanılan bir işaret dilidir.
İrlanda İşçi Partisi

İrlanda İşçi Partisi (), İrlanda ve Kuzey İrlanda'daki bir siyasi partidir. Sinn Féin'den ayrılan sol kanat bir oluşumdur. 1982 yılında kurulmuştur.  Parti Marksist ideolojiyi desteklemektedir. Parti Kuzey İrlanda'da her zaman az bir desteğe sahip olmuştur. En güçlü olduğu yerler Belfast ve Craigavon'dır. Partinin genel başkanı Seán Garland 2004 yılında BBC'nin yaptığı bir haber üzerine kalpazanlık suçlamasıyla tutuklanmıştır.
İrlanda'da LGBT hakları

İrlanda'da LGBT'ler arasında evlilik ve çocuk sahibi olma hakları 2003 yılından bu yana yasal olarak tanınmıştır. LGBT evliliğin yasalaştırılmasında, İrlandalı senatör David Norris'in kampanyaları ve hükûmete karşı yasalaştırılması istenen Eşcinsel evlilik önerisi için yapılan LGBT yürüyüşleri etkili olmuştur.İrlanda'da 1993'ten bu yana, rıza ve eşit yaş koşulu ile LGBT kişilere medeni birliktelik izni verilmektedir. Ülke yasalarında askerlik koşullarında eşcinsellere askerlik yapma izni de verilmektedir. Ancak İrlanda Avrupa Birliği içerisinde cinsiyet değiştirmeyi yasaklayan nadir Avrupa Birliği ülkelerinden biridir. Foy'anın sağlık belgesinde isim, doğum ve cinsiyetinin değiştirilmesi talebiyle açtığı dava reddedildi.İrlanda vatandaşı olan Lydia Foy İngiltere'de geçirdiği ameliyatla cinsiyet değiştirmiş ancak 1990 yılında İrlanda Yüksek Mahkemesi Lydia Foy hakkında yasaları çiğnediği gerekçesiyle çocuklarının velayetini elinden alınması hükmünü verdi. Foy 1994 Mayıs'ında devam eden davada, sadece belirli zamanlarda çocuklarını görme hakkını da tümüyle yasaklandırdı. İrlanda Yüksek Mahkemesi'nin Lydia Foy hakkındaki bu kararları üzerine Foy, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurmuş ve mahkeme Foy'u haklı bularak Avrupa Birliği'ne üye ülkeler içerisinde ilk kez üye bir devleti haksız bularak kararı temyiz etmiştir.Geçmişteki İrlanda hükûmetlerinin girişimleriyle LGBT ve diğer bireylere karşı cinsel ayrımın önlenmesi amacıyla İstihdam Eşitliği Yasası (1998) ve Eşit Statü Yasası (2000) çıkarılmıştır.1989 yılında dönemin hükûmetinin önerisi ve girişimiyle İrlanda'da Yasağı Teşvik ve Nefret Yasası çıkarılmış ve bu yasayla ayrımcı cinsel uygulamaların önüne geçilmesi amaçlanmıştır.İrlanda'da cinsel yönelim temelinde ayrımcılığı önlemek amacıyla, 1998'de İstihdamda Eşitlik Yasası, kabul edilmiştir. Bu yasa ile birlikte istihdam, mesleki eğitim, reklam, toplu sözleşmeler de LGBT bireylere engel ayrımcılık, mal ve hizmetlerin bu ayrımcılıktan ötürü sağlanmaması ve diğer kamuya açık fırsatların verilmemesi gibi ayrımcı uygulamaların önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Ancak İrlanda yasası bölüm 37'de İstihdamda Eşitlik Yasası dini kuruluşlar, sağlık kurumları veya eğitim kurumları gibi kamu kurumlarına istihdam gerekçesiyle muafiyet izin verir. İrlandalı bazı kongre sendikaları ve grupları, ayrıca; İrlanda Ulusal Öğretmenler Örgütü ve İrlanda İşçi Partisi bazı kamu kuruluşlarına muafiyet hakkı veren 37. maddenin kaldırılması için girişimlerde bulunmuşlardır.Cork, Dublin, Galway, Limerick, Waterford ve Sligo kentlerinde LGBT onur yürüyüşleri yer alır. Sligo, bir onur yürüyüşünü sunan dünyanın en küçük kentidir.Performans sanatları bakımından 1992'den beri Dublin'de yıllık bazda sunulan Dublin Lezbiyen ve Gay Film Festivali ("GAZE") ve her sene, Mayıs'ın ilk iki haftasında sunulan Dublin Gay Tiyatro Festivali gibi eşcinsel kitlesine uygun festivaller yer alır. Mr Gay Ireland gibi eşcinsellere yönelik güzellik yarışmaları da yer alır.
İrlanda'da birlikçilik

İrlanda'da birlikçilik, İrlanda ve Büyük Britanya adaları arasında bir çeşit siyasi birliğin devamından yana bir ideoloji anlamına gelir. Kuzey İrlanda bağlamında veya esasında tarihsel ve spesifik olarak Ulster bağlamında Ulster birlikçiliği olarak da adlandırılır. Serbest İrlanda Devleti'nin bir dominyon olarak Birleşik Krallık'tan ayrılması ve bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkmasından sonra İrlanda'da birlikçilik, öncelikle Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık içinde yerini korumaya ve muhafaza etmeye odaklanmıştır.
İrlanda'da din

İrlanda'da baskın din, Hristiyanlıktır ve en büyük kilise Roma Katolik Kilisesi'dir. İrlanda Anayasası, devletin herhangi bir dini desteklemeyeceğini ve din özgürlüğünü garanti ediyor. 2022 nüfus sayımında nüfusun %68'i kendisini Katolik olarak tanımlıyor. Katoliklerden sonra ikinci en büyük grup %14 ile Dinsizlerdir. İkinci en büyük Hıristiyan mezhebi olan İrlanda Kilisesi (Anglikan), yirminci yüzyılın büyük bir kısmında üyelikte düşüş yaşadı, ancak 2016 ve 2022 nüfus sayımı arasında büyük ölçüde sabit kaldı (nüfusun %2'si). Diğer önemli Protestan mezhepleri İrlanda'daki Presbiteryen Kilisesi ve ardından İrlanda'daki Metodist Kilisesi'dir. Ülkenin Ortodoks Hristiyan, Hindu ve Müslüman nüfusu son yıllarda özellikle göç nedeniyle önemli bir büyüme yaşadı ve Ortodoks Hristiyanlık İrlanda'da en hızlı büyüyen din oldu.
İrlanda'da turizm

İrlanda Cumhuriyeti nde turizm, 2017 yılında 9,0 milyon insanın İrlanda nüfusunun yaklaşık 1,8 katı kadar ülkeyi ziyaret ettiği İrlanda Ekonomisine en büyük katkıda bulunan ülkelerden biridir. Her yıl doğrudan turistlerle ilgili ekonomik faaliyetlerden yaklaşık 5 milyar € gelir elde etmekte, GSMH'nın yaklaşık% 4'ünü oluşturmakta ve 200.000'den fazla kişi istihdam etmektedir. Yalnızca 2011'de İrlanda, Frommer's Guide okurları tarafından 'Dünyadaki favori tatil yeri' seçildi, Lonely Planet İrlanda'yı dünyanın en dost ülkesi ve Cork City'yi dünyanın en iyi on kentinden biri olarak listeledi ve İrlanda turist panoları web sitesi, DiscoverIreland.com, dünyanın en iyi turizm kurulu web sitesi seçildi. İrlanda'yı ziyaret eden turistlerin çoğu İngiltere, ABD, Almanya ve Fransa'dan geliyor.İrlanda, çoğu ülkenin kıyı şeridi boyunca uzanan birçok jeolojik cazibe merkezine sahiptir. Jeolojik açıdan en ünlü iki destinasyon Co Clare'dedir; Moher ve Burren Kayalıkları. Moher Kayalıkları, İrlanda Karbonifer Dönemi'nde su altındayken oluşan yaklaşık 320 milyon yıllık kayalıklarla ülkenin en çok ziyaret edilen yerlerinden biridir. Burren de bu dönemde yaratıldı. Tropikal bir deniz ülkenin güneyini sular altında bıraktığında, İrlanda'daki birçok yeri kapsayan bir mercan (Kireçtaşı) birikmesi başladı. Deniz sığlaştığında, Kumtaşı ve Şeyl gibi kayalar Kireçtaşı'nın üzerine çökerek etkili bir şekilde tekrar örtüldü. Burren, Avrupa'nın en büyük karstik manzaralarından biridir ve ülkede kireçtaşının yerden görülebildiği az yerlerden biridir. Çoğu İrlanda dağları jeolojik ayrılığa sahiptir, bunların çoğu Kaledonya veya Amorican döneminde oluşur. 400 ve 250 milyon yıl önce oluşan bu dağlar Alplerle aynı yüksekliğe sahip olacaktı, ancak hava şartlarından dolayı zamanla çok daha küçük hale gelmişti.
İrlanda'daki Türkler

İrlanda'daki Türkler (İrlandaca: Turcaigh in Éirinn), İrlanda'da yaşayan, başka bir yerde doğmuş veya İrlanda doğumlu olan, ancak Türk kökleri olan insanlara denir. Türk kökleri ile bu, Türkiye'ye, Kıbrıs adasına veya Türk diasporasının topluluklarına bağlanan kökler anlamına gelebilir.2011 İrlanda nüfus sayımına göre, İrlanda'da 1.029 Türk vatandaşı yaşamaktadır. 2005 yılında GAMA Türk İnşaat Şirketi'ne yönelik grev sırasında, sosyalist haber siteleri tek başlarına 900  ila 2.000  Türk işçi çalıştırdıklarını bildirdi. Türk büyükelçiliği, Almanya Türkleri, Hollandalı Türkler ve Fransız Türkler gibi diğer Avrupa ülkelerindeki Türklerin olumsuz karşılanması nedeniyle İrlanda'daki Türklerin sayısını az gösterebilir.  Dolayısıyla, İrlanda'da yaşayan Türk torunlarının sayısının genel olarak 2.000-3.000 olduğu tahmin edilmektedir.06/02/2019 Türk Dışişleri Bakanlığından alınan bilgiye göre İrlanda Cumhuriyeti'nde 4500 Türk vatandaşı yaşıyor.İrlanda Türk İşadamları Derneği, İrlanda ile Türkiye arasındaki ikili ticaretin gelişmesini teşvik etmeyi amaçlıyorTürk İrlanda Eğitim ve Kültür Derneği (TIECS), Türk ve İrlanda topluluğu arasındaki bağları güçlendirmeyi ve ilerletmeyi amaçlamaktadır.Lucky Greywolf. İrlanda'da bulunan dil okullarının Türkiye ve diğer Türk ülkeler pazarından sorumlu şirkettir.
İrlanda'daki civil parishlerin listesi

İrlanda'daki civil parishler, İngiliz yönetimi ve İrlanda Kilisesi tarafından uyarlanan Orta Çağ Hristiyan parishlerine dayanmaktadır. Civil parishler idari birimler değildir ve genelde daha büyük olan Katolik parishlerinden farklıdırlar.Günümüzde Kildare Kontluğunda 113 civil parish bulunmaktadır. Bunlara Cloncurry adında iki civil parish, Nurney adında iki ve Tully adında iki civil parish de dahildir. 1881'den önce, Ballybought, Coughlanstown ve Jago'nun da civil parishleri vardı.Diğer kaynaklar Cloncurry, Nurney ve Tully'yi her biri bir civil parish olarak ele alır. Ek olarak, bazı kaynaklar artık var olmayan civil parishleri de içermektedir.
İrlanda'daki göller listesi

İrlanda'da bulunan göllerin alfabetik bir sıralaması aşağıda yer almıştır. Lough sözcüğü İrlandaca  göl anlamına gelmektedir.Yerleştikleri ilçe/ilçelerle ve kilometrekare olarak yüzölçümüyle göllerin listesi. İrlanda Cumhuriyeti göl alanlarının çoğu Çevre Koruma Dairesi'nin bilgilerine dayanılarak alınmıştır.
İrlanda'daki yel değirmenleri listesi

İrlanda'yı oluşturan otuzikiye bölünmüş ilçesi olan, adalarda bulunan yel değirmenlerinin listesidir.Kalın harfler ile yazılmış olan yel değirmenlerinin yapım tarihi tam olarak bilinmekte ve yel değirmenleri hala ayakta bulunmaktadır. Eğik harfler ile yazılan yel değirmenleri ve tarihleri ise aksi belirtilmediği sürece doğrulanmamış anlamına gelmektedir.Aksi belirtilmediği sürece bu maddede liste halinde gösterilen tüm yel değirmenlerininin referansları; Windmill World, Eire mills ve Windmill World, Northern Ireland mills internet siteleridir.
İrlanda'nın illeri

İrlanda'nın illeri (), İrlanda'nın tarihi bölgeleridir. İrlanda tarihsel olarak Connacht, Leinster, Munster ve Ulster olmak üzere dört ile ayrılmıştır. İlleri idari veya siyasi bölümler olmayıp yalnızca tarihsel ve kültürel varlıklar olarak var olmaktadırlar.
İrlanda'nın kontlukları

İrlanda kontlukları () adanın tarihi idari bölümleridir ve şu an çeşitli bağlamlarda kullanılmaktadır. Kontluklar, ilk olarak Normanlar tarafından idari yönetim birimleri olarak kuruldular, Cambro-Norman baronları ve Eski İngiliz soylularının yetkileri zamanla azaldıkça, kontluk düzeyinde yeni siyasi kontrol teşkilatları kurulmaya başlandı.İrlanda'nın 1921'de bölünmesi üzerine, kontluk, ilçe kasabaları ile birlikte kullanılan temel mülki idari bölümlerden biri haline geldi. İrlanda Cumhuriyeti'nde, bazı kontluklar bölünerek yeni kontlukların oluşturulmasına neden oldu. Belirli tanımlanmış şehirlerin yanı sıra, kontluklar halen daha İrlanda Cumhuriyeti'ndeki yerel yönetim alanlarının sınırlarının belirlenmesi için temel ölçütleri oluşturmaktadır. Halihazırda, İrlanda'da yerel yönetim alanlarını belirlemek için kullanılan 26 kontluk, 3 şehir ve 2 bağımsız idare edilen kontluk bulunmaktadır. Kuzey İrlanda'da kontluklar artık yerel yönetim için kullanılmamaktadır; bunun yerine ilçeler kullanılır.
İrlanda'nın İBBS'si

İrlanda İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İrlanda İBBS) (Fransızca: nomenclature d'unités territoriales statistiques, NUTS), Avrupa Birliği ülkelerinin kullandığı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması içinde İrlanda için kullanılan sınıflandırmadır.İBBS düzeylerinin altında, iki Yerel İdare Birimi (İngilizce: Local Administrative Units, LAU) düzeyi bulunmaktadır. Yerel idare birimlerinin ilk düzeyi (YİB-1), eskiden İBBS-4 olarak bilinirdi, ve Bölgeler'in altındaki seviyedir. İrlanda'da, YİB-1 bölgeleri are ilçe ve kent konseylerinin yetkisi altında alanları ile aynıdır. İkinci düzey (YİB-2) İlçe bölünmeleri tarafından tanımlanan alanlara karşılık gelmektedir.Hierarchical list of the Nomenclature of territorial units for statistics - NUTS and the Statistical regions of Europe
İrlandaca

İrlandaca (Gaelige), Hint-Avrupa dil ailesinin Kelt dilleri koluna ait bir dil. İrlanda'nın, Birleşik Krallık'a bağlı Kuzey İrlanda'nın ve Avrupa Birliği'nin resmî dilidir. İrlandaca, Batı Avrupa'da halk dili kullanılarak yazılmış en eski edebiyata sahiptir.İrlanda'da halkın %36'sı İrlandaca konuşabildiğini belirtmiştir. Buna rağmen günlük dil olarak İrlandaca Gaeltacht adı verilen ülkenin batı kıyılarındakı bazı bölgelerde yoğunlaşmıştır ve genel halkın sadece %1.8'i İrlandacayı günlük bir şekilde kullanmaktadır. Galway, Kerry, Cork ve Donegal, Waterford'un küçük bir kısmı, Mayo ve Meath bölgelerinde anadil, İrlanda'nın geri kalan birçok bölgesi için ikinci dil olarak geçmektedir.Tarihteki ilk ve en eski İrlandaca yazıları M.S. 4. yüzyıllarda çıktığı tahmin edilen Oghamlardır ve çoğunlukla Büyük Britanya'nın batı kesimlerinde bulunmuştur. M.S. 5-6. yüzyıl arasında Latin alfabesine geçilmeye başlanarak Eski İrlandaca adı altında oluşmaya başlamış 10. yüzyıla kadar bu ad altında devam etmiştir.M.S. 10. yüzyılı içerisinde Orta İrlandacaya dönüşümüyle İrlanda, İskoçya ve Man Adası'nda konuşulmaya başlanmıştır. Ulster Döngüsü de dahil olmak üzere birçoğu İrlanda edebiyatı eseri Orta İrlandaca yazılmıştır. M.S 12 yüzyıl içerisinde modern İrlandacaya, İskoççaya ve Man diline dönüşmeye başlamıştır.
İrlandaca Vikipedi

İrlandaca Vikipedi (İrlandaca: Vicipéid na Gaeilge), Vikipedi'nin İrlandaca dilinde yazılmış sürümüdür. İrlandaca Vikipedi kasım 2003'te yazılmaya başlanmıştır.    tarihi itibarıyla, İrlandaca Vikipedi'nin  maddesi,  kullanıcısı ve  hizmetlisi bulunmaktadır. Bu sayı İrlandaca Vikipedi'yi madde sayısına göre en büyük 98. Vikipedi yapmaktadır.
İrlandalı Kız

İrlandalı Kız 1970 Birleşik Krallık yapımı epik bir aşk filmidir. Özgün adı Ryan's Daughter olan film çevrildikten üç yıl sonra, Şubat 1973'te Türkiye'de "Emek Sineması"nda gösterilmiş ve tam 6 ay vizyonda kalarak bir rekor kırmıştı. Bu rekorda bir filmin Türkiye'de ilk kez 70 mm formatta ve 6 kanallı ses sistemiyle gösterilmiş olmasının da payı vardır.Özgün senaryosunu Robert Bolt'un yazdığı filmi David Lean yönetmiş, başlıca rollerinde Robert Mitchum, Trevor Howard, Sarah Miles ve John Mills oynamışlardır. Filmin görüntü yönetmenliğini Freddie Young, müziğini de Maurice Jarre yapmıştır. Filmin özgün adı Türkçede Ryan'ın Kızı''''' anlamına gelir. Film Gustave Flaubert'in Madame Bovary romanının oldukça serbest bir uyarlamasıdır. I. Dünya Savaşı sırasında İrlandalı evli bir kadınla bir İngiliz subayı arasındaki aşk ilişkisini anlatır.Film I. Dünya Savaşı sırasında İrlanda'nın Dingle yarımadasında ıssız bir köyde geçer. Köyün İrlanda milliyetçisi yerlileri, yakınlarda üs kurmuş İngiliz askerlerini dışlamışlardır. Öğretmen Charles Shaughnessy (Robert Mitchum), köyün tek pub'ının sahibi Thomas Ryan (Leo McKern)'ın kızı Rosy (Sarah Miles) ile henüz evlenmiştir. Başlarda Shaughnessy'nin kendisini bu sıkıcı yerden kurtarabileceğini ve hayatına renk katabileceğini uman Rosy, bir süre sonra hayal kırıklığına uğrar ve cinsel çekiciliği de olmayan kocasından soğur. Bu sırada İngiliz üssünün komutasını devralan savaş gazisi Binbaşı Randolph Doryan (Christopher Jones)'a aşık olur.Film 65mm filme 6 ses kanallı olarak Super Panavision 70  tekniği ile çekildi. Dağıtım baskıları 70mm, 35mm ve amatör ev gösterimleri için 16mm olarak yapıldı. Bu filmden sonra 1992'de çekilecek olan Far and Away filmine kadar bir daha konulu bir filmde, ne 65mm çekim ne de Super Panavision 70 tekniği kullanıldı.Konunun geçtiği köy "Kirrary" tamamen yapay olarak film için inşa ettirilmiş ve çekimler bittikten sonra da tepedeki okul hariç diğer binalar sökülmüştür. Köyün bütün unsurları, kilise, pub, okul vb. bir dekor olarak değil de, tüm iç dekorasyonları hatta elektrik su tesisatları ile gerçek bir köy gibi taştan imal ettirilmiş. Zira o yöredeki güçlü Atlantik rüzgarlarına başka bir malzemenin dayanması mümkün değilmiş.Filmde rolü gereği tek kelime konuşmayan John Mills, 1971'de kendisine verilen "En iyi Yardımcı Erkek oyuncu" Oscar'ını alırken konuşma yapmayıp bir reveransla yetinmişti. Bu da Oscar ödüllerindeki en kısa kabul konuşması olarak rekor kitabına geçmiştir.
İrlandalı klanlar

İrlandalı klanlar ortak bir soyadı ve mirası paylaşan ve 17.yüzyıldan önce bir soy tabanlı toplumda mevcut geleneksel akrabalık gruplarıdır.İrlandalı kelime klanı, bir bitki, bir akbaba, yavru, tek bir çocuk ya da çocuk, uzatma yarışı veya torunları anlamına gelen Latin plantasından borçlanmaktadır. Örneğin, O'Daly ailesi şiirsel olarak Dalach adlı bir uzak atadan Clann Dalaigh olarak biliniyordu.
İrlandalılar

İrlandalılar kıtlık ve ekonomik zorluklar nedeniyle tarihin çeşitli dönemlerinde İrlanda'yı terkederek ABD, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi İngilizcenin konuşulduğu kıta aşırı ülkelere göç etmişlerdir. İrlanda dışında yaşayan ve kısmen de olsa İrlandalı kanı taşıyanların sayısı günümüzde 80 milyona ulaşmaktadır. ABD'nin New York'ta ve New England'da çok sayıda İrlandalı yaşamaktadır. John F. Kennedy ve sonrasındaki pek çok Amerika Birleşik Devletleri başkanının ailesi İrlanda kökenlidir. Amerika kıtasının hem kuzeyinde hem de güneyinde pek çok ailenin İrlanda ile köken bağlantısı mevcuttur.
İrle Han

İrle Han - Türk ve Altay mitolojisinde Ölüler Tanrısı.  Yeraltında yaşar. Yeraltındaki evi kırk köşelidir. Evinin önündeki dokuz çam ağacına dokuz oğlu atlarını bağlar. Bazen Erlik Han ile aynı Tanrı olarak düşünülür. Kendisine konur renkli bir atla konur renkli bir inek kurban edilir.Altay inancına göre kötü ruhlar daima yeraltında yaşarlar ve yeryüzüne ise ancak siyah bir tilki olarak çıkabilirler. Bu kötü ruhların en ünlüsü de İrle Han'ın kızıdır. Bu kız, avcı ve savaşçıları peşine takarak onları çeşitli felaketlere sürükleyen şeytani bir varlıktır. Avcılar saatlerce av peşinde koşup yorulurlar ve sonunda kendileri avlanırlar. Çoğu kez yanlışlıkla arkadaşlarını bile vururlar ya da bir uçurumdan aşağıya yuvarlanırlar.(İr/Er) kökünden türemiştir.  Güç, kuvvet anlamlarını barındırır. Yer, yer altı demektir. Moğolcada İr bıçak anlamına gelir.
İrma Vitovska

Irma Grigorievna Vitovskaya (Ukraynaca: Irma Grigorivna Vitovska, gerçek adı Irina Grigorievna Vitovskaya; d.30 Aralık 1974, Ivano-Frankivsk) Ukraynalı bir tiyatro ve sinema oyuncusu, yapımcı ve halk figürü. Ukrayna'nın Onurlu Sanatçısı (2016). En iyi Lesya + Roma (2005-2007) dizisindeki Lesya rolüyle tanınan Vitovskaya, 1998'den beri Genç Tiyatro adlı ekipte çalışmaktadır.30 Aralık 1974'te Ivano-Frankivsk'te doğdu. Irma'nın babası, Ivano-Frankivsk bölgesi, Galich bölgesi, Medukha köyünden geldi. Anne tarafından büyük büyükbabası Rus, eşi Letonyalıdır.Arkeolog olmayı hayal etti, birkaç yıl üst üste Karpat Enstitüsüne girmeye çalıştı. Ivano-Frankivsk'teki Öncüler Sarayı'ndaki bir tiyatro grubuna katıldı.1998'de Lviv Devlet Müzik Enstitüsü'nden Drama Tiyatro Oyuncusu (Bohdan Kozak kursu) derecesi ile mezun oldu. Aynı yıldan beri Kiev Akademik Genç Tiyatrosu'nda çalışmaktadır.11 Ekim 2015 tarihinden itibaren 1+1 kanalında yayınlanan Küçük Devler programının teknik direktörlüğünü yapmaktadır. "Evlilik Oyunları veya Yeni evliler için Numara" (Ukraynaca: "Sevgili oyunları veya gençler için numara" "Gençler için ev oyunları veya numara") ve "Halkın Yıldızı" (Ukraynaca: ICTV kanalında "Narodna Zirka" "Halkın Zirkası" ). "Ukrayna" TV kanalında "Halkın Yıldızı" adlı vokal programında yer aldı.Irma Vitovskaya, Ukrayna yanlısı tüm protestolara katılan "Onur Devrimi" ve "Dil Maidan" aktivistidir.Haziran 2018'de Rusya'da tutuklu bulunan Ukraynalı yönetmen Oleg Sentsov'u desteklemek için bir video mesajı kaydetti.Irma Vitovskaya, 2007'den beri "Sokak Çocukları" ve 2011'den beri "Faturayı Durdur" adlı sosyal ve halka açık programlara katılmaktadır.2014 yılında Irma Vitovskaya motanka bebekleri yapmaya, satmaya başladı ve geliri orduya yardım etmek için bağışladı.  Bu fonlar, Sahil Güvenlik için çamaşır ve Beşinci Tabur için plastik dua kartları satın almak için kullanıldı.Irena Karpa ile Irma Vitovskaya, Ukrayna Gönüllü Kolordusu "Sağ Sektör" taburu için bir özel etkinlik düzenleyerek para topladı.Irma Vitovskaya, StopBill hareketinin bir üyesi olarak, ölümcül hasta çocukların ihtiyaçları için fon toplamak amacıyla oluşturulan Oscar ve Pink Lady sanat projesini başlattı ve rol aldı. Performansın prömiyeri 7 Ekim'de Ivano-Frankivsk'te ve 11 Ekim'de Kiev'de gerçekleşti, birkaç tiyatro ödülü aldı ve palyatif çocuk bölümleri ve bu tür çocuklarla çalışacak mobil ekipler için 700 bin Grivna'dan fazla para topladı.Irma Vitovskaya, ATO'daki yaralıların tedavisi için “Kadın Gibi Soygun” adlı TV dizisinde çekim ücretinin çoğunu bağışladı.Irma'nın küçük kız kardeşi Natalya, şarkıcı Tina Karol'un kardeşi avukat Stanislav Lieberman ile evli.
İrmik

İrmik durum buğdayının öğütülüp elenmesiyle elde edilen bir besin maddesidir. İrmik tanecikleri 125-140 mikrometre büyüklüğünde, sarı renkte, parlak ve köşelidir. Irmik yapımında genellikle sert buğday kullanılır.İrmik besin değeri yüksek olan bir yiyecektir. % 73 oranında karbonhidrat içerir. 100 gram irmik içinde yaklaşık 360 kcal enerji vardır. İrmik makarnanın ana maddesidir. Ayrıca Türkiye, Yunanistan, İran, Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerde yapılan İrmik helvası ve Arabistan'da yapılan Sütlü İrmik Tatlısı tatlı olarak tüketilir.
İrmik helvası

İrmik helvası, irmiğin un, şeker, yağ (margarin veya tereyağı) ve arzuya göre çam fıstığı, su, süt gibi diğer katkılarla kavrulmasıyla elde edilen Türk tatlısıdır. Sıcak veya soğuk yenilebilir. Yüksek kalorili olan irmik helvası lif bakımından zengindir.Kahta Bademli İrmik Helvası; hazırlanmasında badem içi ve kaşar peyniri kullanılması, uygulanan üretim metodu ile irmik helvasının kendine has sarı rengi, tat ve kokusu bu helva için en karakteristik özelliklerdir. Kahta Bademli İrmik Helvası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.Konya İrmik Helvası; tereyağında kavrulan irmik ve çam fıstığına şekerli süt ilave edilerek yapılır.Konya İrmik Helvası 13.09.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.Antep Peynirli İrmik Helvası / Gaziantep Peynirli İrmik Helvası 10.02.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
İrmik lapası

İrmik pudingi veya irmik lapası, irmikten yapılmış, sütle veya süt ve su karışımıyla yapılan sütlaç tipli yulaf lapası ve puding türüdür. Genellikle şeker, kakao tozu, tarçın, kuru üzüm, meyve veya şurup ile servis edilir. Pirinç pudingine benzer bir tutarlılık, daha fazla irmik kullanılarak ve kaynatılmak yerine, pişirilerek de yapılabilir.İrmik pudingi, mısır bazlı irmiklere benzer ve Avrupa'da Roma döneminden beri yenmiştir. Apicius veya de re coquinaria farinadan yapılan badem ve irmik pudingi tarif eder.İrmik pudingi, hemen (pudralanmış) veya hazır yiyecek olarak da satılır. Krema, vanilya, meyve, baharat veya yapay tatlandırıcı sıklıkla eklenir. Bu ürünlerden bazıları süt veya su ile hazırlanmalıdır. Sadece su gerekliyse, süt tozu hazır yiyeceklerin bir bileşenidir.
İrnek

İrnek, Hunların bilinen son hükümdarı ve Attila'nın üçüncü oğluydu. Attila'nın ölümünden sonra imparatorluk parçalandı ve Attila'nın üç oğlu (İrnek, Dengizik, İlek) geri kalan toprakları yönetti. İrnek büyük ağabeyi İlek'ten sonra geldi ve büyük ihtimalle kardeşi Dengizik ile toprakları birlikte yönetti.Priskos Attila'nın sarayındayken Attila ve İrnek arasında özel bir münasebet olduğunu kaydetti. Bir şölen sırasında Attila diğer oğullarına çok önem vermezken İrnek'e huzur dolu bakışlarla baktı. İrnek, Attila'nın favori oğluydu Çünkü bir kahin Attila'ya soyunun başarısız olacağını ancak bu başarısızlığın İrnek tarafından telafi edileceğini söylemişti.İrnek''Nominalia of the Bulgarian khans'' adlı el yazmasında Tuğluk uruğuna sahip ve Ön Bulgarları 150 boyunca yöneten bir klanın üyesi olan İrnik olarak tanımlandı.En büyük erkek kardeş İlek, MS 454'te Nedao Savaşı'nda öldü. Jordanes'in anlattığına göre:''İlek katledildiğinde geriye kalan kardeşleri, Gotların yerleştiğini söylediğimiz eski Pontus Denizi (Karadeniz) kıyılarında dövüşmeye koyuldular ... eski ikametgâhlarına tekrar geldiler.Priskos, 465-466'da Dengizik ve İrnek'ın Konstantinopolis'e diplomat gönderdiğini kaydetti. Romalılar ve Hunlar arasındaki eski geleneklere uygun bir barış antlaşması ve Tuna'da bir pazar yeri istediler, ancak reddedildiler. Dengizik 469 yılında öldükten sonra, İrnek'in Dobruca bölgesinde yaşayan Romalılarla barışçıl ilişkileri sürdürdüğü düşünülmektedir. .  Kendisine verilen sınırlı araziden Dengizik'e kıyasla memnun kalmış gibi görünüyor. İrnek'ın kaderi belirsizdir.İsim, Priskos tarafından Ernakh (Ήρνάχ), Jordanes tarafından Hernac, Nominalia of the Bulgarian khans'da ise İrnik olarak kayıt edildi.. Nicholas Poppe ismin başında -h sesi olduğunu savundu.Omeljan Pritsak ismin Türkçe ''insan, adam, kahraman'' kelimesinin çoğulu olan ''erän'' kelimesinden türediğini söyledi. -nik sonunun sadece Altay diyalektlerinde olan birçoğullaştırma eki olduğunu söyledi. Pritsak tarafından Hērnäk olarak yeniden okunan isim, hem "kahraman" hem de "küçük [şanslı] adam" anlamına gelebilir.Maenchen-Helfen, Pritsak'ın teorisinin farkında olsa da, ismin kökeninin belirsiz olduğunu kabul etti.Antarktika, Güney Shetland Adaları'ndaki Kar Adası'ndaki Irnik Noktası, adını İrnek'ten (Ernak) alıyor.
İrodis Attikos

Herodes Attikus (, Hērōidēs ho Attikos; d. 101 - ö. 177), ya da Attikus Herodes, Yunan aristokrat, sofist, Roma senatörü. 143 yılında Roma Konsülü'ne giren Attikus, consul suffectus değil consul ordinarius unvanı taşıyan ilk Yunan'dı. Latince tam adı Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodestir (). Philostratus'a göre, Herodes Attikus II. Sofistik Dönem'in önemli isimlerindendi.
İrokua dilleri

İrokua Dilleri, aslen Kuzey Amerika'nın doğusunda yerleşmiş, İrokua birlikleri ve diğer halkların üyeleri tarafından konuşulan, akraba dillerdir.Tek başına bu diller Kayugaca (360 konuşmacı), Oneydaca (250 konuşmacı), Onondagaca (yaklaşık 100 konuşmacı), Senekaca, (200 konuşmacı), Susquehannock (1760'lerde yok olmuş), Tuskaroraca, Wyandot (1960'larda yok olmuş) dileri ile Laurentce veya Erie gibi nesli kuruduktan sonra haklarında bilgi sahibi olunmuş dillerdir.
İrokuaca

İrokuaca ile İrokua dili veya Erie dili, Amerika Birleşik Devletleri'nde tarafından konuşulmuş olan bir ölü dil.
İrokualar

İrokualar, İrokua Konfederasyonu ya da İrokua Birliği (kendilerince Haudenosaunee; İngilizce Iroquois), Kanada'da güney Québec ile güney Ontario'da, ABD'de New York, Wisconsin, Oklahoma ve Kuzey Karolina eyaletlerinde İrokua dillerini konuşan  6 kabilenin (Mohavklar, Oneydalar, Onondagalar, Kayugalar, Senekalar, Tuskaroralar) 16. yüzyılda ya da daha önce oluşturduğu Kızılderili birliği.İlk önce 5 kabileden oluştuğu için Beş Millet/Ulus (Five Nations) olarak da bilinen birliğe en son olarak 1722 yılında katılan Tuskaroralardan dolayı adı daha sonra Altı Millet/Ulus''' (Six Nations) olarak da adlandırıldı. Nüfusları 125.000 kişidir.
İroni

İroni (Eski Yunanca: eironeía), söylenenin tam tersinin kastedildiği ifadedir. Söylenen ya da yapılan eylem, ciddi görüntüsü altında, karşıt söylenceyi ya da eylemi, çelişki noktasına çekmeyi hedefler. Mizahtan farklı olarak, ironi daha eleştirel yaklaşır. İroni mimik, jest ve tonlama ile söylemek istenenin altını, dolaylı çizer.Sokrates'in diyalog yöntemi iki aşamadan oluşur. Birincisi ironidir. Sokrates, muhatabının kesin doğru olduğunu düşündüğü bilgileriyle ilgili çeşitli sorular sorarak bu bilgilerin gerçekte tartışmaya açık olduğunu kanıtlar. İkinci aşama ise maiotiktir. Sokrates bu aşamada yine ustaca sorduğu sorularla muhatabının zihninde doğuştan var olduğunu düşündüğü gizli bilgileri ortaya çıkarır.Türk Dil Kurumu ise 2005 basımı sözlükte madde başı olarak yer verdiği “İroni” kelimesine; gülmece, söylenen sözün tersini kastederek kişiyle veya olayla alay etme anlamlarını vermiştir.
İroni zehirlenmesi

İroni zehirlenmesi, özellikle çevrimiçi ortamlarda, mizah aracılığıyla aşırıcı görüşlerin normalleştirilmesi sürecidir.İroni zehirlenmesi, özellikle çevrimiçi ortamlarda, mizah kullanarak aşırıcı görüşlerin normalleştirilme sürecidir.Terim genellikle genç insanlar tarafından kullanılır ve ilk kez 2018 yılında The New York Times gazetesinde ortaya çıkmıştır. İroni zehirlenmesi, faşizm, beyaz üstünlük ve şiddeti ilerletmeyi amaçlayan kişiler tarafından kullanılır.The New York Times, İroni zehirlenmesi terimini, ırkçı memeler ve Nazi selamlarıyla çevrimiçi etkileşimde bulunan Almanya vatandaşı Dirk Denkhaus'un mültecilerin barındığı bir evi yakmaya çalışmasıyla sonuçlanan olaylar zincirini tanımlamak için kullandı.Kanada Anti-Nefret Ağı, 2022 yılında Diagolon'un çevrimiçi şakalar ve memeler aracılığıyla nefret retoriğini duyarsızlaştırmak için ironi zehirlenmesi yöntemini kullandığı suçlamasında bulundu.
İroniya sudbı, ili S lügkim parom!

İroniya sudbı, ili S lügkim parom! (Rusça Ирония судьбы, или С лёгким паром!), Eldar Rizanov'un yönetiği 1975'te Mosfilm stüdyolarında çekilen komedi drama filmi. Film Sovyetler Birliği ve Rusya'nın geleneksel yılbaşı filmi haline gelmiştir.Film Leonid Brejnev dönemi mimarisine yapılan bir iğneleme ile başlar. Her şehirde aynı mimaride binalar aynı isimde cadde ve sokaklar ve aynı mobilyalarla tek tip bir yaşam eleştirilir ama yaşanan aşkların ve kişiliklerin zenginliği de eleştirilen tek düzelikten yeşermiştir. Film bu zenginliği ile birçok Sovyet filmi gibi tekrar tekrar bıkılmadan izlenebilen bir yılbaşı filmi olmuştur.Jenya (Andrei Myagkov) 30'lu yaşlarına gelmesine rağmen halen evlenememiştir ve annesi ile Moskova'da yaşamaktadır. Bir süredir birlikte olduğu kız arkadaşı Galya ile yılbaşını başbaşa geçirmeye karar veririler. Jenya o gün Galya'ya evlenme teklif etmiştir. Jenya yılbaşı günü her yılbaşı günü yaptığı gibi arkadaşları ile hamama gider. Orada arkadaşları Jenya'nın evlilik kararını kutlamak için votka içmek isterler hamamdan hepsi sarhoş çıkar. O gün Leningrad'a gidecek olan diğer arkadaşı'nı yolcu etmek için küfelik bir halde havalanına gelirler. Ancak yanlışlıkla Jenya'yı Leningrad uçağına bildirirler. Hepsi o kadar sarhoştur ki Jenya dahil kimse yapılan yanlışın farkında değildir. Sızmış bir durumda olan Jenya uçak Leningrad'a inince bir adam tarafından uçağın dışına taşınır. Bu adamı her filminde küçük bir rol oynamayı adet edinen filmin yönetmeni Eldar Ryazanov canlandırmaktadır. Burada Jena bir taksiye biner ve kendi evinin adresini verir. Leningrad'da olduğunun farkında değildir. Leningrad'da da aynı adres vardır ve taksi onu söylediği adrese getirir. Apartman da kendi apartmanının aynısıdır. Jenya halen Leningrad'da olduğunun farkında olmadan oturduğu kata çıkar, anahtarı ile kapıyı açar ve evde sızar. Evde mobilyalar dahil her şey Jenya'nın evinin tıpatıp aynısıdır. Bu sırada evin gerçek sahibi olan Nadya (Barbara Brylska) eve gelir. O da evlenme planları yaptığı erkek arkadaşı İppolit (Yuriy Yakovlev) ile başbaşa bir yılbaşı planı yapmıştır. Ancak evindeki bu yabancı tüm planlarını altüst eder. Kıskanç erkek arkadaşına durumu anlatmak imkânsızdır. Aynı şekilde Moskova'da olmadığını fark eden Jenya için de Galya'ya durumu anlatmak oldukça zordur. Jenya durumu fark ettikten hemen sonra Moskova'ya dönmeye çalışır ancak sabaha kadar Moskova'ya uçak yoktur. İppolit olaylara inanmakta zorluk çeker. Zaman zaman pişman olsa da her seferinde kıskançlığına yenik düşer. Bu kargaşanın içerisinde Nadya ile Jenya arasında gerçek bir aşk yeşerir.
İrpin Nehri

İrpin ya da İrpen Nehri (; ) Ukrayna'da Dinyeper'in sağında yer alan bir koludur.  uzunluğundadır ve  sulama havzasına sahiptir. İrpin şehrinin içinden akar.İrpin ve Dinyeper'ın orijinal birleşimi, 1960'ların ortalarında Kiev Hidroelektrik Santrali için baraj tarafından oluşturulan Kiev Baraj Gölü'nün altındadır. İrpin'in ulaştığı Baraj gölünün su seviyesi, doğal seviyenin yaklaşık 6,5-7 metre üzerine yapay olarak yükseltilir. İrpin'in suyu, güçlü elektrikli pompalar tarafından hazneye yükseltilir.İrpin çevresindeki topraklar Kiev Ruslarının kalbiydi ve vakainameler nehirden birkaç önemli tarihi olayla bağlantılı olarak bahseder. Örneğin, 1321'de Litvanya Büyük Dükü Gediminas'ın (Gedemin) şu anda Ukrayna'nın merkezi olan toprakları üzerinde kontrolü ele geçirdiği iddia edilen 1321'deki İrpin Nehri Muharebesi bunlardan biridir.Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasındaki Kiev Taarruzu'nun başlarında, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, başkentte Rus ilerlemesini engellemek için Kiev'in kuzey batısında, nehir üzerindeki üç köprüyü yok etti. Köprüler Demydiv'de (Kiev Baraj Gölü yakınında) ve ikisi İrpin şehrindeydi.
İrradyasyon

İrradyasyon, radyasyona maruz kalan bir nesnenin gerçekleştirdiği bir işlemdir. Radyasyonun kaynağı, doğal ya da yapay olabilir ve çeşitli alanlarda kullanılmaktadır.
İrrasyonel fonksiyonların integralleri

Bu irrasyonel fonksiyonların integrallerini (terstürevlerini) barındıran bir listedir. Farklı fonksiyonların integrallerine ait bilgi için integral tablosu sayfasına göz atabilirsiniz.Milton Abramowitz and Irene A. Stegun, eds., Handbook of Mathematical Functions with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables 1972, Dover: New York. (Bakınız: chapter 3.)
İrrasyonel sayılar

İrrasyonel sayılar, rasyonel sayılar kümesine dahil olmayan gerçek sayılardır. Payı ve paydası birer tam sayı olan bir kesir olarak ifade edilemeyen bu sayılara  (pi sayısı),  (e sabiti),  (2'nin karekökü) ve  (3'ün karekökü) örnek verilebilir.  veya  ile gösterilir. Bu sayıların ondalık açılımı, kendini tekrar etmeden, sonsuza kadar sürer. Bu açılım irrasyonel sayıların hemen hemen hepsinde (örneğin pi sayısında, ) düzensizdir; ancak bir düzen de gösterebilir, örneğin bütün sayıların sırayla yazılmasıyla edilecek 0,12345678910111213... sayısı irrasyoneldir. İrrasyonel sayıların ilk gerçek değerini Archimedes kullanmıştır.Bir dik üçgenin dik kenarları aynı uzunluktaysa ve rasyonel sayı ile ifade edilebiliyorsa, hipotenüs her zaman irrasyoneldir. Dik kenar  ise, hipotenüs  olacaktır.
İrredantizm

İrredantizm ya da kurtarımcılık, İtalyanca kökenli bir sözcük olup dil, din, soy ve kültür birlikteliği olduğu hâlde herhangi bir devletin sınırları dışında yer alan halk ile söz konusu devletin birleşmesi fikridir. Ancak köken itibarıyla negatif bir anlam boyutu vardır. Etimoloji sözlüğünde bu kavram, "yabancı ülke topraklarındaki soydaşları gerekçe ederek yayılma siyaseti" olarak belirtilmektedir. Genelde de siyasal alanda bu anlamda kullanılmaktadır. Bir devletin, kendi sınırına yakın yaşayan soydaşlarının oturduğu bölgeleri ilhak etme politikası olarak anlaşılması söz konusudur. Türk Dil Kurumu, bu kavrama Türkçe alternatif olarak "kurtarımcılık" şeklinde bir sözcük önermektedir.Ulusal birleşme için 19. yüzyıl İtalyan hareketinden türetilmiş bir terimdir. Bu bağlamda İtalya ile kültürel ve ırk bağları olan ancak yeni İtalyan devletinin fiziki denetimi dışında kalan Trente, Dalmaçya, Trieste ve Fime'ye işaret etmektedir. Bu nedenle bu bölgeler, doğmakta olan ulusal topluluk için "yeniden ele geçirmeyi" ya da "kurtarılmayı" beklemekteydi.Terim genel siyasi söyleme 20. yüzyılda geçmiştir. Mayall irrendantizmi, ulusal kendi kaderini tayin düşüncesinin bir revizyonizmi olarak değerlendirmektedir. Hiç kuşkusuz, bazen de kötüleyici anlamda, belirli bir bölgede hakim olan statükoyu milliyetçi ya da etnik kriterler doğrultusunda değiştirmeye çalışan politikaları nitelendirmek için geniş ölçüde kullanılmaktadır. İrredantizm, özellikle devlet tabanlı sınır bölgelerinin bir etnik grubu ayırdığı ya da böldüğü veya daha önce birleşmiş bir sistem üzerinde dış bir kontrolün (örneğin sömürgeci) dayatılmaya çalışıldığı durumlarda olasıdır. O zaman "irredantia", "kayıp topraklar" olmaktadır. Bunun bir sonucu olarak irrendantizm, uluslararası aktörler arasında potansiyel veya mevcut bir çatışma kaynağı teşkil eder. Bunun için örnekler çağdaş makropolitik sistemde boldur. Buna göre, Arjantinlilerin, Falkland üzerinde hak iddia ederken İspanyolların da Cebelitarık üzerinde hak iddia etmesi irredantizmin sömürgecilik karşıtı türevlerini temsil etmektedir. Etnik irredantizm, Somali'nin, Etiyopya ve Kenya'daki Somali halklarının Büyük Somali içinde bir araya getirilmesi talepleriyle ya da yeni bağımsızlık döneminde bazı Kıbrıslı Rumlar tarafından öne sürülen Yunanistan ile enosis ya da birlik iddiaları ile örneklenebilir.
İrrigasyon

Basınçlı lavaj, bir yıkama sıvısının (sıklıkla salin bir cihaz aracılığıyla basınçlı bir şekilde doğrudan verilmesidir ve örneğin kronik yaraların bakımında faydalıdır.
İrritabl bağırsak sendromu

İrritabl bağırsak sendromu (IBS) veya huzursuz bağırsak sendromu. Teşhis edilen farklı bir hastalığın olmaması durumunda, kesintili abdominal ağrı, kasılma ve ishal kombinasyonu ya da kriz şeklinde bunların yaşanması durumunda ortaya çıkar.IBS'nin kesin sebebi bilinmemektedir ancak kaygı ve stres durumu şiddetlendirmektedir. IBS her 5 kişiden birini hayatlarının bir döneminde etkilemektedir ve gastroenterolojistlerin karşısına diğer rahatsızlıklardan daha fazla çıkmaktadır. Kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha fazla karşılaşılmakta ve bu rahatsızlık genelde erişkinlik döneminin başında ya da ortasında görülmektedir.IBS'nin semptomları karın bölgesinde kesintili, kramp şeklinde ağrı, genellikle sol tarafta oluşan abdominal distansiyon, gaz çıkarılması ya da bağırsak faaliyetleri sonucu oluşan geçici rahatlama; bağırsakların tam boşalmadığı hissi, aşırı gaz, mukus akıntısı, ishal, kasılmalar ve mide bulantısıdır. Bazı insanlarda ayrıca sindirim yolları ile ilgisi olmayan baş ağrısı sırt ağrısı ya da yorgunluk gibi semptomlara da rastlanmaktadır.Semptomlar tipik olarak kesintili ve genellikle yaşam boyu tekrarlayan ancak zamanla sıklığı ve şiddeti azalan bir şekilde seyreder. Durum genellikle komplikasyona yol açmaz.Sindirim yollarında ortaya çıkan diğer hastalıklardan farklı olarak IBS'i teşhis amaçlı kullanılan bir test bulunmamaktadır. Hastalık genellikle semptomlarından ya da fiziksel muayene ile teşhis edilir. Ancak hasta, orta yaşlı ya da daha yaşlı ya da rektal kanama, kilo kaybı, enfeksiyon ya da kişinin aile öyküsünde bağırsak kanseri ya da inflamatuvar bağırsak hastalığı bulunması durumunda testler de gerekli olabilir. Testler kolonoskopi gastroskopi gibi yöntemlerini, ultrason tarama ya da baryum lavmanı gibi testleri içerir.IBS bazı durumlarda, beslenme düzeninin değiştirilmesi ve rahatlama tekniklerinin kullanımı yoluyla da kontrol edilmektedir. Birey kendisine en iyi gelen yaklaşımı bulmak için farklı yöntemleri deneyebilir.Eğer ana problem kasılmalar ise, yüksek oranda lif içeren bir beslenme ya da kepek, metal selüloz gibi kitle arttırıcı maddelerin kullanımı yardımcı olabilir. Persistent ishal için kısa dönem kullanılacak anti-ishal ilaçları verilebilir. Karın ağrılarını ve sindirim yollarındaki kasılmaları rahatlatmak amacıyla antispazmodik ilaçlar yazılabilir. Hipnoz, bilişsel-davranışsal terapi ve psikolojik danışmanlık gibi yöntemlerinde bazı durumlarda etkili olduğu kanıtlanmıştır.
İrsal-ı mesel

İrsal-ı mesel, atasözlerini kullanarak yapılan bir söz sanatıdır. İrsal, göndermek, mesel ise atasözü manasına gelir. Şiirde anlamı pekiştirmek, anlaşılır kılmak için yazıya konuyla ilgili atasözü koyarak yapılır.İrsali mesel sanatında ortaya konan söz hiçbir zaman atasözü değil, atasözü değerinde, doğruluğu herkes tarafından kabul edilen, üzerinde tartşılmayacak kadar açık olan bir sözdür.Örneğin; ayıp değil her şeyin aslı sorulur,rehberi olmayan yolda yorulur,yokuşta emenet kuskun kırılır;"el atına binen tez iner" demişler.
İrsen Küçük

İrsen Küçük (1940, Lefkoşa - 10 Mart 2019, Güney Lefkoşa), Kıbrıs Türkü siyasetçi. 2010-13 yılları arasında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti başbakanı olarak görev yaptı.1940 yılında Lefkoşa'da doğan İrsen Küçük, 1962 yılında kayıt yaptırdığı Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesinden 1966 yılında mezun oldu. Mezun olduktan sonra Toprak muhafaza ve Zirai Sulama konularında yüksek lisans yaptıktan sonra 1966-1968 yıllarında Türkiye Devlet Su İşleri (DSİ) Teşkilatında İşletme Mühendisi olarak çalıştı. Ardından 1968 - 1973 yıllarında olmak üzere 5 yıl boyunca Kıbrıs Cumhuriyeti Hayvancılık Dairesinde görev yaptı. 1973 yılında istifa ederek kendine ait olarak açtığı işletmede Tarım ve Hayvancılık alanında çalışmalarını sürdürdü. Bu devirde Ziraaat Mühendisleri Odası ve Erenköy Mücahitler Cemiyeti Başkanlığı yaptı.1976 ve 1981 genel seçimlerinde Ulusal Birlik Partisi'nden Lefkoşa milletvekili seçildi. 1983 yılı aralık ayında oluşturulan kurucu meclise üye seçildi ve anayasa çalışmalarına katıldı.Mustafa Çağatay ve Nejat Konuk başkanlığında kurulan hükûmetlerde 1976 -1981 ve 1982 -1983 tarihleri arasında Tarım, Doğal Kaynaklar ve Enerji Bakanlığı ile 1981-1982 yılları arasında Sağlık, Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı görevinde bulundu.1993 erken genel seçimlerinde Ulusal Birlik Partisi'nden Lefkoşa Milletvekili seçildi. Ulusal Birlik Partisi Lefkoşa İlçe Başkanlığı görevinde bulundu. 6 Aralık 1998 Genel Seçimlerinde Ulusal Birlik Partisi'nden tekrar Lefkoşa Milletvekili seçildi. Bu seçimler sonucu oluşturulan UBP - TKP Koalisyon hükûmetinde Tarım ve Orman Bakanı olarak görev aldı. Yine 2001 yılı Haziran ayında oluşturulan UBP - DP koalisyon hükûmetinde Tarım ve Orman Bakanlığı görevine devam etti. 2004 yılında partisi muhalefete düşünce bu görevinden ayrıldı ve bu devrede UBP Genel Sekreterliği'ne seçildi. UBP, 2009 yılında seçimleri kazanıp hükûmet kurulduğunda kabinede görev almadı. 2010 yılında düzenlenen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Derviş Eroğlu seçilince boş kalan UBP genel başkanlığına vekalet eden Küçük, toplanan olağanüstü kurultayda genel başkan seçilerek hükûmet kurmaya hak kazandı. Aralık 2010'da yapılan olağan kurultayda yeniden genel başkan seçildi. İngilizce ve Rumca bilen İrsen Küçük, evli ve iki çocuk babasıdır. 2012'de yapılan Kurultayda İrsen Küçük'e karşı yarışan Gazimağusa Milletvekili Ahmet Kaşif’in itirazını görüşen Lefkoşa Kaza Mahkemesi, Divan Başkanlığı kararının UBP Tüzüğü'ne aykırı olduğuna hükmetti. Lefkoşa Kaza Mahkemesi’nin aldığı kararı, Ahmet Kaşif taraftarları alkışlarla karşıladı. Lefkoşa Kaza Mahkemesi, Ulusal Birlik Partisi liderliğine yeniden seçilen İrsen Küçük'ün başkanlık yetkileriyle ilgili ihtiyati tedbir kararı aldı. Parti başkanlığı yetkileri mahkeme kararı ile elinden alındı. Resmen başbakan olmasına rağmen genel görüş partide yaptırımı olmadığı yönündedir. İrsen Küçük 10 Mart 2019'da geçirdiği kalp krizi sonucu 79 yaşında ölmüştür.
İrtifa hastalığı

İrtifa hastalığı veya akut dağ hastalığı, yüksek irtifa ve rakımlarda oksijen yetersizliğine bağlı olarak görülen patolojik bir rahatsızlık. Genellikle 2.400 metre (8000 ft) üzerinde görülür. Özellikle yüksek rakımlara tırmanan dağcı ve kayakçılar ile yüksek irtifalarda oksijen desteği olmadan uçan kimselerde görülür.Yüksek irtifalarda atmosfer basıncının ve hava yoğunluğunun azalması nedeniyle oksijen moleküllerinin parsiyel basıncı azalır. Bu durum vücudun özellikle oksijene duyarlılığı yüksek olan dokularında (beyin, akciğer, göz vs.) hipoksi (kısmi oksijen yetersizliği) ve anoksi (tamamen oksijensizlik) oluşmasına neden olur.Alçak atmosfer basıncı nefes alıp vermeyi güçleştirir. Bunun yanı sıra şu rahatsızlıklar görülebilir:Daha ciddî vakalarda göğüs ağrısı da görülebilir. İrtifa hastalığı nedeniyle beyin ödemi, koma ve ölüme kadar giden ağır hipoksi/anoksi vakaları oluşabilir.Pek çok dağcıda belirtiler yüksek rakımda 6 saat geçirdikten sonra görülmeye başlar. Kişi aynı rakımda kalırsa belirtiler 1-2 gün içerisinde kaybolabilir.10.000 ft (3000 m) üzerinde gerçekleşecek uçuşlarda uçuş ekiplerinin oksijen desteği ile uçmaları gerekir. Aksi takdirde 14.000 ft civarında kişinin performansı ciddî şekilde düşer. 18.000 ft'te atmosferdeki parsiyel oksijen basıncı yaklaşık yarıya düşer ve kişi bayılabilir. Beyne ulaşan oksijenin tamamen kesilmesi durumunda kişi genellikle 6-8 saniye içerisinde bayılır. Eğer 4 dakika boyunca oksijensizlik devam ederse beyinde geri dönülmez hasar meydana gelebilir.İrtifa rahatsızlığı görüldüğünde yapılacak öncelikli işlemler arasında irtifa kaybetmek (alçalmak), suni bir kaynaktan oksijen solumak ve bol sıvı içmek sayılabilir.Sporcu ve uçucuların genel sağlık durumları; içki, sigara ve ilaç kullanımları ile zindelikleri irtifa hastalığından etkilenmelerinde etkili olur.Aklimatizasyon, dağcıların vücutlarını oksijen yetersizliğine alıştırarak tırmanış yapmalarıdır. Dağ eteğinde kamp kurulur ve dağcılar her gün belirli bir rakıma tırmanarak kampa geri dönerler. Kamp yavaş yavaş yüksek rakımlı yerlere taşınır. Günde 1000 ft'ten (300 m) fazla tırmanıp orada uyumak tehlikelidir.Godwin, Peter, David Robson. The Air Pilot's Manual 6: Human Factors & Pilot Performance. 3. baskı. Cranfield. Aviation Theory Centre, 2006. ISBN 1-84336-070-5
İrtifâ dümeni

İrtifa dümeni, uçaklarda yunuslama hareketini gerçekleştiren kontrol yüzeyidir. Geleneksel uçaklarda yatay stabilize üzerinde bulunur.Uçağın uçuş sırasındaki tüm hareketlerinin uçak üzerindeki basınç dağılımına bağlıdır. Sabit kanatlı bir uçak için temel kontrol yüzeyleri, bu yüzeylerin akışa karşı durup onu bozması ve böylece yüksek basınçlı bir bölge oluşturma prensibiyle çalışırlar. Kontrol yüzeylerinin çalıştığı durumlarda uçağın iki zıt tarafındaki basınç simetrisi bozulur ve bu da istenen hareketi sağlar.İrtifa Dümeni (Elevator) yatay stabilizörün art kenarına stabilizörün çeşidine göre bir ya da karşılıklı iki adet yerleştirilir. Pilot lövyeyi geriye çektiğinde irtifa dümeni yukarı hareket eder. Bu da yatay stabilizör üzerinde bir yüksek basınç bölgesi oluşturur ve uçak burun yukarı moment elde eder. Levye ileri itildiğinde ise tersi gerçekleşir. İrtifa dümeni sıfır konuma gelmediği müddetçe uçak yunuslama hareketine devam eder.Uçaklar, irtifa dümeni sayesinde hücum açılarını değiştirirler ve elde ettikleri hücum açısı ile tırmanır ya da dalarlar. Bu harekete yunuslama hareketi denmesinin sebebi de uçakların dalış veya çıkış yapabilmesidir. Bir uçakta en önemli tırmanma hareketi kalkıştır. Kalkış esnasında uçak azami taşıma kuvvetini elde etmelidir. Bu yüzden bir kalkış hızına, bu hıza ulaşması için gerekli kalkış mesafesine ihtiyaç duyar ve bu esnada kanat kamburluğunu arttırarak taşımayı arttırmayı hedefleyen flaplar açık olur.Kanatları sıfır hücum açısına sahip olan bir uçak, kamburluklu kanat profiline sahipse irtifa dümeni kullanmadan havalanabilir. Kanatları burulma ya da oturma açısına sahip uçaklarda da yine irtifa dümeni kullanılmadan havalanılabilir. Zira, kanatları oturmasız ya da burulmasız olan ve simetrik kanat profiline sahip olan bir uçak irtifa dümeni ile burun yukarı moment verdirmeden havalanamaz çünkü hücum açısı arttığı zaman, kanatlardaki taşıma kuvveti de artar. (Hücum açısının artması sirkülasyonun artmasına sebep olur)