barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Çok hücrelilerde üreme

Genellikle mantar hücrelerinde görülen çoğalma şekline verilen addır. Ana canlının vücudunda bir ya da daha fazla çıkıntı oluşur. Tomurcuklanarak üreyen canlı ana canlıya bağlı kalarak koloni oluşturur ya da ana canlıdan ayrılarak tek başına yaşayabilir.Hidra, deniz anası ve sünger gibi canlılar bu şekilde çoğalır. Bu üreme şekli bira mayasında da görülür.Çok hücreli canlının kopan vücut parçasının tekrar oluşmasına rejenerasyon denir. Canlının çekirdekten bölünerek iki canlı oluşturmasına ise çoğalma adını verilir. Deniz yıldızı ve toprak  solucanında görülür. Canlının gelişmişlik düzeyi arttıkça rejenerasyon yeteneği azalır.Gelişmiş çok hücreliler farklı bireylere ait üreme hücreleri ile ürerler. Gelişmiş canlıların eşey hücreleri hem büyüklük, hem de yapı bakımından birbirlerinden farklıdır. Bu tip eşeyli üremede gametlere heterogamet, üremeye ise heterogami denmektedir. Heterogamide büyük ve hareketsiz olan dişi eşey hücresi yumurta, küçük ve hareketli olan ise erkek üreme hücresi ise sperm (spermatozoon) adını almaktadır. Eşey hücreleri (gametler) gonad adı verilen organlarda oluşur. Bunlardan yumurta hücresini meydana getiren gonada ovaryum (yumurtalık); erkek üreme hücresini meydana getiren gonada ise testis denir. Basit hayvansal organizmaların bazılarında bu iki organ aynı bireyde bulunan canlılara hermafrodit canlı denir. Gelişmiş hayvanlarda bunlar ayrı bireyler üzerinde bulunurlar.Partenogenez, eşeyli çoğalmanın değişikliğe uğrayarak meydana getirdiği eşeysiz bir üreme şeklidir. Dişi eşey hücresinin erkek eşey hücresi ile birleşmeden gelişme gösterir. Partenogenetik çoğalma farklı hayvan gruplarında görülür. Yaprak bitleri (bovicularlar), arılar, karıncalar, su pireleri, çalı çekirgeleri, bazı kelebekler ve omurgalılardan kafkas kertenkelesi bu tip çoğalma gösterir. Tavuk yumurtalarının 1/10.000'i döllenmeden gelişerek bir horoz meydana getirebilir. Kraliçe bal arısı tüm yaşamı boyunca bir erkekle yaptığı birleşmeyle erkekten aldığı spermleri sperm kesesinde biriktirir. Yumurtlama sırasında bu kesenin ağzını açarak döllediği yumurtalardan dişi işçi bireyler gelişirken, kesenin kapalı tutulması sonucu döllenmeyen ve partenogenetik olarak gelişen yumurtalardan da erkek bireyler gelişirler. Aynı zamanda kaliomesenta adı verilen canlıların üreme şekli olup günümüz ekonomisine birçok katkı sağlar.Neoteni, larva evresinde eşey organlarının erginleşerek yumurta yapabilme yeteneğine denir. Paedogeneze benzer. Necterus türü semender buna bir örnektir. Yapısında tiroksin hormonu olmadan başkalaşım geçirememektedir.Hermafroditizm, bazı organizmalarda erkek ve kadın eşey hücrelerinin aynı zamanda ya da birbirlerini izleyen zamanlarda aynı bireyde bulunmasına denir. Bu canlılar yine hermafrodit bireylerle döllenme yapabildikleri gibi, kendi kendini de dölleyebilir. Genellikle ilkel hayvanlarda ya da bir yere yapışarak yaşayan hayvan ve parazitlerde görülür.
Çok ilaca dirençli tüberküloz

Çok ilaca dirençli tüberküloz (Multi Drug Resistant, MDR-TB),  ilk basamak anti-TB ilaçların en güçlü iki üyesi olan İzoniazid (INH) ve Rifampisin (R) antibiyotiklerinin her ikisine birden direnç geliştirmiş tüberküloz basilleri için kullanılan terimdir.  Bu iki ilaçtan sadece birisine direnç geliştirmiş basiller bu grupta yer almazlar. Bunun yanında birlikte başka bir ilaç direnci de olabilir.MDR-TB; tüberküloz tedavisi sırasında tam duyarlı basillerin, antibiyotik tedavisinin kesintiye uğraması ve ilaç düzeylerinin bakterileri öldürmek için % 100 yeterli olamadığı durumlarda dirençli hale gelmesiyle gelişir. Bu bir takım nedenlerden dolayı ortaya çıkabilir; hastaların kendilerini daha iyi hissetmeleri ve şikayetlerinin azalmasıyla antibiyotik alımını durdurmaları, ilaç yetersizliği ya da hastanın zaman zaman ilaç almayı unutması gibi durumlar örnek gösterilebilir.
Çok işlevli mobilya

Çok işlevli mobilya, çeşitli işlevlerin bir arada olduğu mobilya'dır. Birleştirilen işlevler değişebilir ama sandalye, masa ve benzerlerine ek depolama işlevi ekleyip depolama mobilyası yapılması çok görülür. Çok işlevli mobilyalar, yaşam alanlarının daha verimli kullanılmasını sağlar. Alan eksikliği, bu tür mobilyaların seçilmesinde önemli bir neden olabilir, ancak daha çok alan tasarrufu için daha büyük mekanlarda da çok işlevli mobilyalar görülür.Sandalye-masa, gerekirse bir sandalye olarak kullanılmak üzere bir koltuğun arkalığını oluşturmak için masanın menteşelenebildiği bir masadır.Sandıklı sandalye, saklama için koltuğun sandık kapağı olarak ikiye katlandığı bir sandalye türüdür.Sandık-masa, menteşeli bir masa tablasının altında depolama alanı olan ama masa olarak kullanılan bir sandıktır. İnsanların bacakları genellikle bu tür masaların altında dinlenmediğinden günümüzde daha çok kahve masası olarak görülür.Divan, ortak odalarda yatak, oturma veya dinlenme ve rahatlama için kullanılabilen birleşik bir mobilyadır.Kuzu sandalyesi, genellikle koltuğun altında çekmece şeklinde saklama yeri bulunan bir tür sandalyesiz sandalyedir.Açılır yatak, duvara karşı veya bir dolap içinde dikey olarak saklanabilmesi için bir ucu menteşeli katlanır yataktır.Small spaces need smart solutions - Designing furniture for small spaces, in connection with human wellbeing.  Kristoffer Thøgersen, Department of Design, Norwegian University of Science and Technology
Çok kademeli roket

Çok kademeli roket, her birinin kendi motorları ve iticiye sahip iki veya daha fazla aşamaya sahip rokettir. Bu tür roketlerde genellikle birinci aşama en altta yer alan ve en büyük olanı olup ikinci ve sonraki aşamaların boyutu küçülmektedir.
Çok katlı

Çok katlı, topolojide soyut topolojik bir uzay. Bu uzayın her noktasının çevresi Öklit uzayına benzer. Bununla birlikte, çok katlı bir Öklit uzayı olmak zorunda değildir. Genel yapısı, bu basit yerel yapısından çok daha karmaşık olabilir. Çok katlının boyutu, yerel olarak benzediği Öklit uzayının boyutu olarak tanımlanır. Herhangi bir topolojik uzay içinse boyut kavramından söz etmek genelde olası değildir.n boyutlu Öklit uzayı (Rn), n boyutlu birçok katlıdır. Birkaç nokta, 0 boyutlu birçok katlıdır. Düzlemde bir doğru 1 boyutlu birçok katlıdır; her noktasının çevresi R1'e benzer. R3'te bir düzlem ya da bir küre, 2 boyutlu çok katlı örneğidir; her bir noktasının küme içinde çevresi R2'ye benzer.Çok katlı kelimesinin Almanca karşılığı tir (çokyönlülük, çeşitlilik vs.). Bu terim, ilk kez Riemann'ın doçentlik tezinde (Habilitation, 1854) kullanmıştır. Yerel olarak n boyutlu uzaya benzeyen, ama her noktasında farklı eğriliklere sahip olabilecek bir uzay tasarlamış ve bu tür bir uzaya  adını vermiştir. Doçentlik tezinde şu satırlar dikkat çekmektedir:Görüldüğü gibi Riemann, bu terimi tanımlarken daha sonra Riemann Geometrisi diye anılacak geometriyi kuruyordu. Kullandığı  eki, kat kat hissinden çok eğriliğin değişmesi yüzünden uzamın bükülüp kırışmasına işaret ediyordu. William Kingdon Clifford 1873'te Natureda yayımlanan tercümesinde bu kelime "" olarak karşılamıştır.Fransızca  terimi ise (İngilizcedeki  terimi gibi) cebirsel geometride analitik çok katlılara işaret eder.Matematiksel tanım (Kenarı olmayan) n boyutlu çok katlı, aşağıdaki koşulları sağlayan bir topolojik uzaydır:Herhangi bir noktasının çevresinde öyle bir açık komşuluk bulunabilir ki bu komşuluk Rn'nin açık bir alt kümesine homeomorfiktir;Yukarıdaki tanımda ikinci koşulda, kenarı ola ikinci koşulda Rn yerine, üst yarı Öklit uzayını (yani Rn'de  sonuncu koordinatı negatif olmayan noktaların kümesi) temsil etmek üzere Hn konn (kenarlı) topolojik birçok katlı tanımına dönüşür. Bu durumda ikinci koşulda homeomorfizma kelimesinin anlamlı olabilmesi için Hn üzerinde bir topoloji bulunması gerekir. Bu topoloji standart olarak Rn'den tetiklenen topolojidir. M çok katlısının bir noktası x, Hn'de açık V kümesine homeomorfik x 'in açık komşuluğu U olsun. Bu homeomorfizma altında x, V 'nin kenarına gönderiliyorsa, x noktasına çok katlının kenar noktası, tüm kenar noktaların kümesine çok katlının kenarı''' denir.Örneğin, düzlemde başnoktaya uzaklıkları 1'den büyük olmayan kümeyi ele alalım. Bu kümeye (kapalı) disk denir ve 2 boyutlu birçok katlıdır. Kenarı bir çemberdir. Çember 1 boyutlu birçok katlıdır. Kenarı yoktur.n boyutlu, kenarlı birçok katlının kenarı, n-1'' boyutlu birçok katlıdır. Birçok katlının kenarının kenarı yoktur (boşkümedir).Birçok katlının içinde bir topolojik altuzay aynı zamanda birçok katlıysa, bu altuzaya alt çok katlı denir. Yukarıda birçok katlının içinde verilen tüm çok katlılar alt çok katlı örnekleridir.
Çok katlı bina

Çok katlı bir bina, düşük katlı binanın aksine yüksek bir binadır ve yetki alanına bağlı olarak yükseklik açısından farklı olarak tanımlanır. Apartman, ev, konut, konak, rezidans, ofis binası veya otel, perakende veya çok amaçlı işlevler olarak kullanılır.  Yüksek katlı binalar aynı zamanda Kule blokları olarak da bilinir ve "çok daireli birim" anlamına gelen "MDU" olarak adlandırılabilir. Çok yüksek bir yüksek bina gökdelen olarak adlandırılır. Emporis Standards yüksek katlı yapıyı "35-100 metre boyunda çok katlı bir yapı veya 12-39 katlı yüksekliği bilinmeyen bir bina olarak tanımlar.Asansör'ün ve daha az pahalı, daha bol yapı malzemelerinin bulunmasıyla yüksek binalar mümkün hale geldi. Yüksek binaların yapısal sistemi için kullanılan malzemeler betonarme ve çeliktir. Kuzey Amerika tarzı gökdelenlerin çoğu çelik çerçeveye sahipken, konut blokları genellikle betondan yapılmıştır. Bir kule bloğu ve bir gökdelen arasında net bir fark yoktur, ancak kırkdan fazla katlı ve 150 m'den (490 ft) daha uzun bir bina genellikle bir gökdelen olarak kabul edilir.Yüksek katlı yapılar, özellikle sismik olarak aktif bir bölgede bulunuyorsa, ayrıca alttaki topraklar yüksek sıkıştırılabilirlik veya defne çamuru gibi jeoteknik risk faktörlerine sahipse, yapı mühendisliği ve geoteknik mühendisleri için belirli tasarım zorlukları oluşturur. Ayrıca yüksek katlı yapılar acil durumlarda itfaiyecilere de ciddi zorluklar çıkarmaktadır. Yeni ve eski bina tasarımı, bina sistemleri, HVAC sistemleri (ısıtma, havalandırma ve klima), yangın sprinkler sistemi, merdiven boşluğu ve asansör tahliyeleri gibi diğer şeyler önemli sorunlar oluşturmaktadır. Yaya rüzgâr konforunun ve rüzgâr tehlikesi endişelerinin giderilmesini sağlamak için genellikle çalışmalara ihtiyaç vardır. Daha az rüzgâr maruziyetine izin vermek, yere daha fazla gün ışığı iletmek ve daha ince görünmek için birçok yüksek katlı yapılar, aksiliklere sahip bir tasarıma sahiptir.Apartmanlar, yüksek nüfus yoğunluğu olan alanlarda teknik ve ekonomik avantajlara sahiptir ve dünyadaki hemen hemen tüm nüfus yoğunluğu olan kentsel alanlarda konutların ayırt edici bir özelliği haline gelmiştir. Düşük katlı ve tek aileli evlerin aksine, apartman blokları birim alan başına daha fazla nüfusu barındırmakta ve belediye altyapısının bayındırlık hizmetleri maliyetini düşürmektedir.
Çok katlı mağazacılık

Çok katlı mağazacılık (bölümlü mağaza), müşterilerine birçok çeşit ve tür ürün sunan, kapasitesi yüksek perakende mağaza çeşididir. Daha iyi yönetilmesi amacı ile, her katın kendi içerisinde yönetildiği, katların verimliliği ile farklı pozisyonlar alınabilen, satış personelleri yerlerinin periyodik aralıklarla değiştirildiği ve personelin her reyonda veya katta çalışmak zorunda olduğu bir sistemi bulunmaktadır.Çok katlı mağazalar gıda dışında: Ev tekstili, mobilya, spor, züccaciye, kozmetik, giyim, halı vb.. ürünler satmaktadırlar. Boyner, Huzur, Evkur, YKM, Marks&Spencer gibi mağazalar, çok katlı mağazacılık yapmaktadır.Çok katlı mağazacılıkta, merkezi olmayan tek mağazalar ve genellikle bir genel merkezi olan zincir mağazalar bulunmaktadır. Genel merkezin belirlediği plan ve hedef doğrultusunda mağazaların yönetim ve satış çalışmalarını sürdürmektedirler.Bağımsız çalışan bölümlü ve çok katlı mağazalarda ise bütün çalışanlar birlikte satış çalışmalarını sürdürmektedirler.Mağaza genel merkezlerinin farklı stratejik konumlandırmaları olabilmektedir. Zincir mağazalarda satın alma genel merkeztarafından yapıldığından dolayı, mağaza içerisinde satın alma departmanı bulunmamaktadır. Mağaza genel merkezi yöntemlerini netleştirirken,  mağaza yöneticilerinin ve müşteri ile en çok iletişimde olan satış elemanlarının düşüncelerini de dikkate almalıdırlar. Mağaza yöneticisi genel merkez tarafından belirlenmektedir. Mağazada içerisinde çalışmakta olan bölüm yöneticilerini, mağaza personellerini ve şefleri genel merkez belirlemektedir. Bu seçimi doğrudan mağaza yöneticisi de yapabilmektedir. Mağazanın kendi bünyesinde insan kaynakları departmanı varsa satış elemanları bu bölümtarafından işe alınır. Bu departman yoksa, genel merkez içerisindeki insan kaynakları departmanı işe alma görevini üstlenmektedir.
Çok katlı prizmatik epitel

Çok katlı prizmatik epitel ya da çok katlı silindirik epitel, yaygın bir epitel türü değildir. Bazal laminaya oturan derin yerleşimli hücreler düzensiz şekilli ve çok yüzlü yapıdadır. Sadece yüzeydeki hücreler silindiriktir. Prostatta, tükrük bezlerinin kanallarının bir bölümünde ya da üretranın bir bölümünde görülür.Çok katlı prizmatik silli epitel ise, yumuşak damağın burun tarafında, larinkste ve fetus özefagusunda geçici olarak embriyonik dönemde bulunur.İnsan vücudunda yalnızca gözün konjunktivası ve büyük bezlarin kanalları gibi küçük alanlarda bulunur.
Çok katlı yassı epitel

Çok katlı yassı epitel, bir bazal membran üzerinde katmanlar halinde sıralanmış skuamöz (yassılaşmış) epitel hücrelerinden oluşur. Bazal membran ile sadece bir katman temas halindedir; diğer katmanlar ise yapısal bütünlüğü korumak için birbirine yapışıktır. Her ne kadar bu epitel yassı olarak adlandırılsa da, birçok hücre yassı olmayabilir; ki bu adlandırma epitellerin yüzeydeki hücre tipine göre adlandırılması geleneğinden kaynaklanmaktadır. Daha derin katmanlarda hücreler kolumnar veya kübik olabilir. Hücreler arası boşluk içermez. Bu epitel türü vücudun sürekli olarak aşınmaya maruz kalan bölgeleri için idealdir, çünkü bazal membran açığa çıkmadan dıştaki katmanlar sırayla dökülüp yenilenebilir. Derinin en dış tabakasını ve ağız, yemek borusu ve vajinanın iç yüzeyini oluşturur.Memelilerin, sürüngenlerin ve kuşların epidermisinde, çok katlı yassı epitel yüzeyin dış katmanını stratum korneum adı verilen keratin tabakası oluşturur. Stratum korneum keratinize ve ölü olan skuamöz hücrelerden oluşur. Bu hücreler periyodik olarak dökülür.Keratinize çok katlı yassı epitel, düzenli fiziksel aşınmaya maruz kalan dokuları korumaya ve dokudan kaynaklanan su kaybını azaltmaya yardımcı olur.Epitelin yüzeyel katmanları çok sayıda ölü skuamöz hücreden oluşur. Bu hücreler çekirdek ve organel içermez, bunun yerine dokuyu güçlendiren, sert ve koruyucu bir protein olan keratin ile doludur.Keratinize çok katlı yassı epitel derinin epidermisini oluşturur. Ayrıca yemek yeme, konuşma ve nefes almanın önemli ölçüde su kaybına neden olabileceği ağız boşluğunun belirli bölgelerinde (örneğin sert damak, dil sırtı) bulunurlar.Apikal yüzeydekiler de dahil olmak üzere bu hücreler keratin içermezler ve canlıdırlar. Çekirdeklerini ve metabolik fonksiyonlarının çoğunu korurlar. Bu hücreler tükürük veya mukus gibi salgılarla nemli tutulur.Non-keratinize çok katlı yassı epitel; ağız boşluğu, farinks, konjonktiva, özofagusun üst üçte biri, rektum, kadın dış genital organı ve vajina mukozasının yüzeyini oluşturur.Non-keratinize yüzeylerde epitelin yaşına ve maruz kaldığı hasara bağlı olarak değişen kalınlıkta küçük bir yüzeysel keratinize tabaka bulunabilir. Örneğin, kronik sigara veya alkol kullanımı öyküsü olan bireylerde, orofarinks ve üst sindirim sistemi epiteli atipik olarak keratinize olabilir.
Çok katmanlı kek

Çok katmanlı kek veya İngilizce'de sandviç kek, reçel veya diğer dolgulu meyve konserveleri ile bir arada tutulan çok sayıda yığılmış kek parçasından oluşan bir kek çeşidi. Çoğu kek, çok katmanlı kek haline getirilebilir. Tereyağlı kekler ve pandispanyalar yaygın seçeneklerdir. Sıklıkla kekin üzeri krema ile kaplanır.
Çok kullanıcılı işletim sistemleri

Aynı anda birden fazla kullanıcının bilgisayarı kullanmasına ve program çalıştırmasına olanak tanıyan işletim sistemleridir. Tüm zaman paylaşımlı sistemler çok kullanıcılı sistemlerdir.Bu tür sistemlere en temel örnek olarak uzaktaki pek çok kullanıcısına (SSH veya Telnet vasıtasıyla) Unix kabuk hizmeti sunan bir bilgisayar verilebilir. Aynı şekilde tek makine ve birçok monitör ile X hizmeti de sunulabilir.
Çok kültürlülük

Genel olarak birçok değişik ülkeden kişiler bir yere göç ettiğinde çok kültürlülük oluşur. Ne var ki, bu toplum yalnızca hoşgörü ile yabancı düşmanlığına karşı savaşla ayakta kalabilir.Kültürlerin kendi içinde homojen ve dışarıya kapalı bir şekilde tanımlandığı, gruplararası ilişkisel bir kültür anlayışından yola çıkılır.Çok kültürlülük, hem modern demokrasilerdeki kültürel çoğulculuk gerçeğine bir cevap, hem de geçmişte kültürel gruplara yönelik yapılmış dışlama, ayrımcılık ve baskıyı telafi etmenin bir yoludur. Modern demokrasilerin çoğu, çeşitli kültürel bakış açıları, uygulamaları ve katkıları olan üyelerden oluşur. Çok kültürlülük, farklılıklara saygı duymayı sürdürürken, dominant kültürün asimilasyon baskısını durdurur ve  toplumun farklı üyelerinin görüş ve katkılarının dahil edilmesini ister.
Çok kısa öykü

Çok kısa öyküler, kısa kısa öykü ya da küçürek öykü, uzunluğu oldukça kısa olan bir yazım türüdür. Bu türün genel bir tanımı yoktur. Bazı kaynaklar bu tür öykülerin uzunluğunun üç yüz kelime kadar kısa olabileceğini belirtir. Bin kelime kadar uzun öyküleri de bu kategoriye sokanlar vardır. Bu kavram için ayrıca kısa kısa öykü, kıpkısa öykü, küçürek öykü, mini-kurmaca ya da minimal öykü isimlendirmeleri de kullanılmıştır.New Times adlı yayının editörü olan Steve Moss'a göre bu tür için gereken uzunluk tam 55 kelimedir. Bir diğer görüş ise öykünün başlığının yedi kelimeden uzun olamayacağı yönündedir. Tirelerin kelime sayısını etkilemediği var sayılmaktadır; ancak İngilizce gibi dillerde tire ile iki parçaya ayrılmış olan birleşik kelimeler iki kelime olarak sayılır.Türün tarihi Ezop Masalları'na kadar uzanır. Bu türün yazarları arasında Sadi, Bolesław Prus, Anton Çehov, O. Henry, Franz Kafka, H.P. Lovecraft, Ernest Hemingway, Julio Cortázar, Arthur C. Clarke, Ray Bradbury, Kurt Vonnegut, Jr., Fredric Brown ve Lydia Davis vardır. İnternetle birlikte gelen kısa ve öz öyküler için istek, bu tür öyküleri daha da yaygınlaştırmıştır. E-dergiler ve hipermetin siteleri (ia(¶) gibi) bu tür öyküler yazmaları için yazarları teşvik etmişlerdir. Buna rağmen pek çok basılı dergi de çok kısa öyküler yayımlamaktadır. Bunların arasında İngilizce yayın yapan SmokeLong Quarterly, Flash Fiction Online, ve Vestal Review. sayılabilir. Her gün birçok kısa öykü yayımlama amaçlı projeler de mevcuttur. Micro Ödülü sadece bu tür eserler için kurulmuş olan ilk ödüldür.Çok kısa öykülerin kelime sayısına dayanan türleri vardır. Bunun örnekleri "Nanofiction", Drabble ve 69'luktur. "Nanofiction" olarak bilinen öyküler en az bir karakter ve bir konuyla birlikte tamamlanmış öykülerdir; ancak tam 55 kelimeye sahiptirler. Drabble ise başlık dışında tam yüz kelimeden oluşur. 69'luk adlı tür ise yine başlık hariç olmak üzere 69 kelimedir. 69'luk bir Kanada dergisi olan NFGnin düzenli olarak yayımladığı bir türdü, dergi her hafta bu tür bir öykü yayımlıyordu. Çok kısa öykü yazarı Bruce Holland Rogers bir başlık ve üç tane 69'luktan oluşan "369" diye adlandırdığı öyküler yazmıştır.
Çok merkezli dil

Çok merkezli dil, genellikle farklı ülkelere karşılık gelen, etkileşimli birkaç kodlanmış standart biçime sahip bir dildir. Bu tür dillerin pek çok örneği, Çin anakarası, Tayvan ve Singapur'da Çince ile birlikte Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve başka yerlerde İngilizce ile Fransa, Kanada (Québec) ve başka yerlerde Fransızca gibi en çok konuşulan diller arasında dünya çapında bulunabilir.Tersi durum, yalnızca bir resmi olarak standartlaştırılmış versiyonu olan tek merkezli bir dildir. Örnekler arasında Japonca ve Rusça sayılabilir. Bazı durumlarda, çok merkezli bir dilin farklı standartları, Malezyaca ve Endonezyaca ile Hintçe ve Urduca'da olduğu gibi özerk diller haline gelene kadar detaylandırılabilir. Aynı süreç Sırp-Hırvatça'da da devam etmektedir.Language Attitudes and language conceptions in non-dominating varieties of pluricentric languages (by Rudolf Muhr)
Çok namlulu roketatar

Çok namlulu roketatar (veya kısaltması ile ÇNRA), birden fazla roket atma kabiliyetine sahip, tekerlekli ve paletli araçlara monteli silahlardır. Serbest güdümlü veya daha başka güdüm sistemlerine sahip olabilirler.Rus yapımı "Katyuşa", Türk yapımı "TR 122" ve Amerikan yapımı "MLRS" çok namlulu roketatara örnek verilebilir.
Çok oyunculu zindan oyunu

Çok oyunculu zindan oyunu ya da sıkça kullanılan orijinal adının kısaltmasıyla MUD (), İnternet üzerinden metin iletileri aracılığıyla oynanan, fantezi rol oyunlarına verilen genel addır.Tipik bir MUD oyununda Elfler, Ejderhalar ve benzeri efsanevi yaratıkların yanı sıra savaşçılar, hırsızlar ve büyücüler gibi insani karakterler de mevcuttur.Son yıllarda popülerliklerini internet üzerinden oynanan grafik destekli programların gelişmesi ve internet bağlantı hızlarının artmasıyla kaybetmişlerdir..Türkiye'de ise MUD'lar ilk olarak 90'ların ortalarında popüler olmuştur. Türkiye'de internetin dial-up zamanlarına denk gelen bu dönemde oyun özellikle üniversite yerleşkelerinde öğrenciler tarafından oynanmıştır. ODTÜ'lü bir grup öğrenci tarafından geliştirilen Anatolia kod tabanı Türkiye'yi de aşarak dünya çapında tercih edilen kod tabanlarından biri durumuna gelmiştir.2000'li yıllarla birlikte MUD'u Türkçeleştirmek sevdasıyla açılan Kayıp Efsaneler ve ardından Türkçe MUD'un Türkiye'de en çok yaygınlaştığı döneme önderlik eden Uzak Diyarlar Mud Türkiye'deki MUD tarihinin önemli kilometre taşlarıdır.Confessions of an Arch-Wizard Mud History: Michael Lawrie's account of the early years of MUD and MIST
Çok rollü savaş uçağı

Çok rollü savaş uçakları, havadan keşif, ileri hava kontrolü ve elektronik savaş, bombardıman, düşman hava savunmasının bastırılması ve yakın hava desteği gibi görevlerde bulunabilmektedir.
Çok satan kurgu yazarları listesi

Bu sayfa, herhangi bir dilde en çok satan kurgu yazarlarının listesini sağlar. Herhangi bir yazar için kesin bir sayı neredeyse imkânsız iken, liste güvenilir kaynaklardan sağlanan veya güvenilir kaynaklarca tekrarlanan yaklaşık sayılara dayanmaktadır. "En çok satan" bir yazar tarafından yazılan tek ya da tüm kurgu kitaplarının tahmini satış sayısını ifade eder. Listeyi fazla uzun tutmamak için, en az 100 milyon tahmini satışı olan yazarlar dahil edilmiştir. Çizgi roman yazarları dahil değildir.Miguel de Cervantes, Alexandre Dumas Pere, Charles Dickens (sadece İki Şehrin Hikâyesi 200 milyon kopya sattı.), Jane Austen, Jack Higgins, Victor Hugo, Jules Verne ve Leon Uris dahil olmak üzere bazı yazarlar için baskı işlerinin 100 milyon kopyadan fazla olduğuna dair göstergeler olmasına rağmen, kesin bir rakam bulunamadığından listeye dahil edilmemiştir.Bu liste, bütünlüğü için belirli standartları karşılamakla muktedir asla tamamlanmamış bir listedir, güvenilir kaynaklara dayanarak listeyi genişleterek yardımcı olabilirsiniz.
Çok silindirli motorlar

Silindirlerin düzenine göre çok çeşitli motor yapı şekilleri vardır (Motorların Sınıflandırılması şablonunda silindir birleştirme şekillerine göre motorlar satırından ayrıntılı bilgi alınabilir) Silindirler DIN 73021’e uygun bir şekilde ifade edilir. Silindirlerin sayılmasına güç çıkışının karşı tarafından başlanır. Boksör motorlarda ve V tipi motorlarda güç çıkışının karşı tarafından soldaki silindirden başlanır ve sıra takip edilir.Genelde 4 zaman ilkesine göre çalışırlar. 2 zaman ilkesine göre çalışan tipleri de mevcuttur. Hava veya su ile soğutulan çeşitleri vardır.Otomobil motorlarında çok az kullanılırlar. Örneğin DAF firması Hollanda'da ürettiği otomobillerde yatık I tipi subap mekanizmasına sahip bir motor kullanmıştır. Genelde hava soğutmalı olup 2 zaman prensibine göre çalışan motorlardır.Buji ile veya sıkıştırma ile ateşlemeli, 2 zamanlı veya 4 zamanlı olabilirler. Hyundai Accent Admire 1,5 CRDI model otomobiller sıralı 3 silindirli, dizel, su soğutmalı 1500 cc hacminde motorlara sahiptirler. Bir diğer 3 silindirli motor da VW Polo 1.4 TDI marka araçta bulunmaktadır. 1422 cc hacmindeki Turbo beslemeli motor 4000 d/d de 75 hp güç 2200 d/d de 195 Nm Tork üretebilmektedir.En çok kullanılan silindir sayısıdır. Çeşitli kombinasyonlarda (buji ile ateşlemeli, su soğutmalı v tipi – sıkıştırma ile ateşlemeli, sıralı, su soğutmalı –buji ile ateşlemeli, boksör, hava soğutmalı gibi ) yapılabilirler.Mazda 3 1.6 : Üstten çift egzantrikli, zincir tahrikli, benzin püskürtme sistemli ve değişken emiş kontrol üniteli.Avrupa'da genelde kullanılmayan ağırlıklı olarak ABD’de üretilen otomobillerde kullanılan motorlardır. Sıralı veya V tipinde yapılabilirler.Genelde eski otomobillerde kullanılmıştır. Sıralı tiplerinin boyu çok uzun olduğundan ve otomobillerin ön kısmının uzamasına sebep olduğundan motor parçalarının dengelenmesi problemlerinden ötürü genelde V tipinde yapılırlar.Genellikle deniz vasıtalarında, lokomotiflerde ve sanayi işlerinde kullanılan motorlardır. Otomotiv sektöründe ise otobüs ve kamyonlarda kullanılmasına rağmen spor otomobillerde kullanılan tipleri de vardır . Ferrari 12 silindirli motorları bazı modellerinde kullanırken, Bugatti Veyron modelinde 16 silindirli bir motor kullanmıştır. Silindir birleştirme şekillerine göre dengeleme probleminden ötürü sıralı tip kullanılmamaktadır. V tipi, boksör tipi, iki sıralı yıldız, yıldız, W tipi, üç sıralı X veya sıra halinde X tipi olarak yapılırlar.Benzin Motorları (kitap), Milli Eğitim bakanlığı Yayınları, İbrahim Özdamar – Bilal Yelken, 1986 baskısıMotorlu Taşıt Tekniği (kitap), Milli Eğitim bakanlığı Yayınları, Wilfried Staudt, 1995 baskısı, Yayın hakkı : Friedr. Vieweg & Sohn Braunschweig / Wiesbaden
Çok sporlu etkinlikler listesi

Bir çok sporlu etkinlik genelde birden fazla günde düzenlenen, atletlerin (çoğunlukla) ulusal takımları oluşturarak birçok farklı spor dalında yarıştıkları, organize edilmiş bir spor etkinliğidir. Tutulan etkinliklerin büyük sayısını sağlayabilmek için genelde etkinlikler birkaç gün boyunca tutulur, çoğu kez tek sporlu etkinliklerden daha uzun tutulur. Uluslararası önemiyle ilk büyük, modern çoklu spor etkinliği Olimpiyat Oyunlarıdır. Bugün dünyada en çok tanınan spor etkinliklerinden bazıları çok sporlu etkinliklerdir; Dünya Oyunları, İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları, Panamerikan Oyunları ve Akdeniz Oyunları bunlardan bazılarıdır. Bu maddede günümüzde devam eden ya da etmeyen bütün çok sporlu etkinlikleri listelenmektedir. Bütün büyük çok sporlu etkinliklerin tam bir listesi aşağıda tablo halinde listelenmiştir.Uluslararası çok sporlu etkinlikleri genelde milletler arasındaki kültürel unsurların uyumu ile meydana gelir. Bu unsurlar arasında dil, mesela Fransızca konuşan milletler için Frankofon Oyunları; etnik, örnek olarak Yahudi atletler için Makabiyat Oyunları; politika, örneğin Olimpiyatlar'a karşılık olarak çıkan Spartakiad oyunları; meslek, mesela üniversite öğrencileri için Dünya Üniversite Oyunları; ve cinsiyet, örnek olarak gey topluluğu için oluşturulan World OutGames. Etkinliklere katılım da ayrıca bazı çizgiler üzerinde değerlendirilmiştir; bölge, din, yaş ve mevsim (yaz yerine kış). Bazı çok sporlu etkinlikler milletler içerisinde yapılmıştır, atletler bu yarışmalarda kendilerine karşı yarışarak kendi milletlerini tanıtırlar; bu oyunlara örnek olarak Tayland Ulusal Oyunları ve Çin Ulusal Oyunları gösterilebilir. Amaçlanan kitlelerdeki bu farklılıklar tabloda ayrıca belirtilmiştir.Bu listeye birçok sporlu etkinliği ekleyebilmeniz için: Etkinliğin yapıldığı yerde; ulusal, bölgesel veya uluslararası, o etkinliğe dair önemli medya kapsamı olmalıdır. Aynı zamanda, etkinliğin organizasyonu resmi bir oluşum tarafından yönetilmelidir, en azından etkinlikteki bir sporun, Uluslararası Olimpiyat Komitesi veya Uluslararası Spor Federasyonları Genel Birliği (GAISF) tarafınca bilinen bir spor yönetim teşkilatı tarafından yönetilmiş olması gerekmektedir.
Çok uzun zincirli yağ asidi

Çok uzun zincirli yağ asidi (ÇUZYA) alifatik kuyruğu 22 karbondan daha uzun olan bir çeşit yağ asididir.Pek çok yağ asitlerinin aksine, ÇUZYA'ların mitokondrideki metabolizması çok uzun sürer ve bu yüzden metabolizması peroksizomda gerçekleşir.Adrenolökodistrofi gibi belli başlı peroksimal bozukluklar, ÇUZYA'ların fazla birikimiyle ilgilidir.
Çok yöne yayın

Çok yöne yayın (multicast), bir mesajı birçok kişiye en az bant genişliği kullanarak ulaştırma tekniğidir. TCP/IP'de birçok kişiye yayın yapmak istersek, üç seçimimiz vardır:Her yöne yayın yapmak, ve yayınla ilgilenmeyenlerin o yayının mesajlarını çöpe atmak zorunda kalması. Bu işlem, birçok yayının olduğu durumlarda maliyetli olabilir.Her ilgilenen kişiye doğru tek yöne yayın yapmak. Bu durumda, her yeni kullanıcı için sunucunun bir o kadar ekstra bant genişliğine ihtiyacı olacaktır. Bu strateji de çok pahalı bir stratejidir.Mesajı sunucunun bir kez yollaması, ve router'ların gerekiyorsa mesajı kopyalayıp diğer routerlara vermesi. Bu sayede, sunucu mesajı tek bir kez yollar, alıcı istemediği mesajları almaz; öte yandan router'lara biraz daha "akıl" eklemek gerekir.Çok yöne yayında, üçüncü teknik kullanılır. Yayını alma ve yayını almayı kesme istekleri ise IGMP (İngilizce Internet Group Management Protocol, yani Internet Grup Yönetim Protokolü) kullanılarak yapılır.Çok yöne yayın yapan internet protokolü; bir ağdaki internet protokolü altyapısı üzerinde birden fazla iletişim için kullanılan bir tekniktir. Öncelikli bilgi gerektirmeyen ya da çok fazla alıcıların olduğu büyük bir populasyonu ölçeklendirir.Çok yöne yayında bir kaynağa sadece bir kez paket göndermek için, çok büyük sayıdaki alıcılar olsa bile ağ alt yapısını verimli bir şekilde kullanır. Çok yönlü alıcılarda yol alan paketlerin gerekli olduğunda tekrar etmesini ağ düğümleri özen gösterir.Çok yöne yayın adreslemeyi en yaygın şekilde taşıma katmanındaki UDP yapar. Doğası gereği güvenilir mesajları kaybedebilir ya da gitmesi gereken yere iletemeyebilir.Çok yöne yayın yapan güvenilir protokolün örneği olan PGM, internet protokolünün çok yönlü yayını, kayıpları algılamak ve tekrar taşıma konusunda geliştiriliyordu. Çok yöne yayın yapan internet protokolü yayılan işletmeler, ticari borsalar ve multimedya  içerik dağıtıcıları tarafından yaygınlaşmıştır.2006 yılından itibaren, büyük ağlarda tek kaynaktan çok noktaya hesaplamanın basitliği üzerine yoğunlaşmıştır. hâlâ, yönlendiricilerin durumunun büyük gereksinimleri doğrultusunda, kullanılan büyük numaralı uygunsuz ağaçların çok yöne yayın yapan internet protokolünü kullanırken çalışması için uygulamalar yapılmaktadır.Mekanizmasız çok yöne yayın yapan internet protokol modeli ve grubu için artabilen milyonlarca gönderici olması söz konusudur. Böylelikle pratikte tüm yönleri ile çok yöne yayını uygulamaları yapmak, henüz mümkün olmadığı ortaya konmuştur. Sadece bu nedenlerle ve özellikle ekonomik sebeblerle değil, genel olarak ticari internet bağlantıları içinde kullanılır.
Çok yıllık

Çok yıllık ya da çokyıllık veya çok yıllık bitki (perennial), yaşam süresi en az üç yıl olan bitkiler.. Yaşam süresi tek olan bitkiler bir yıllık (annual), iki yıl olanlar ise iki yıllık (biennial) adını alırlar. Birkaç yıl yaşayan otsu bitkilerden çok daha fazla yaşayan çalı ve ağaç gibi odunsu bitkilere kadar değişkenlik gösterirler. Ağaçlarda yaşam süresi 4.000 yıl gibi çok büyük olabiliyor. Çok yıllık bitkiler pek çok doğal ekositemlerde baskındırlar.Species Plantarum adlı eserinde Carl Linnaeus, çok yıllık bitkileri Jüpiter gezegeninin astronomik sembolü de olan  işaretiyle göstermiştir.
Çok Çok

"Çok Çok", Türk şarkıcı Edis'in Ân albümünden bir şarkı. 22 Haziran 2017'de Doğan Music Company ve Felix Yapım tarafından yayımlandı. Türkiye'de iki numaraya kadar yükselen şarkının sözleri ve bestesi Edis, Alper Narman ve Onurr tarafından hazırlandı. "Çok Çok"un kendisi 44. Altın Kelebek Ödülleri'nde Yılın Şarkısı kategorisinde adaylık elde ederken video klibi ise En İyi Klip kategorisinde aday gösterildi.Edis, Aralık 2016'da önceki yapım şirketi PDND Müzik'ten ayrılarak Doğan Music Company (DMC) ile anlaşma imzaladı. 20 Haziran 2017'de beşinci single'ı "Çok Çok"un iki gün sonra yayımlanacağını duyurdu."Çok Çok"un video klibi Tours, Fransa'daki şatovari bir evde Mustafa Nurdoğdu yönetmenliğinde çekilerek 22 Haziran 2017'de yayınlandı.
Çok Özel

1993'te Show TV'de başladı. 1996 yılında Kanal D'ye geçti. 1999 yılında Show TV'ye geçti. 2001 yılında bitti. 2007 yılında Cine5'e geçti ve bitti.
Çok Şükür

Çok Şükür, Oğuzhan Uğur'un 27 Eylül 2012'de yayınladığı ilk stüdyo albümü. Albüm iki ay gibi bir sürede kaydedilmiş ve Dokuz Sekiz Müzik etiketiyle yayınlanmıştır.
Çoka

Çoka ( Čoka; ), Sırbistan'ın Voyvodina özerk bölgesine bağlı Kuzey Banat ilçesinde bulunan bir kasaba ve belediyedir. Yüzölçümü 321.0 km² olan belediyenin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 11,398'dir.
Çokak, Andırın

Mahalle, 1563 yılı kayıtlarında Çokrak adıyla geçmekte olup, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Adana'nın Kadirli ilçesine bağlıyken, 23 Ocak 1929'da Maraş'ın Andırın ilçesine bağlandı.
Çokaklı, Karahallı

16. yüzyıl kayıtlarında isminden bahsedilmeyen yerleşimden, 1676 tarihli Avarız Defterinde  Uşak kazasına bağlı bir köy olarak bahsedilmektedir. Uzun yıllar Uşak kaza merkezine bağlı olan köy, 1898 yılında idari olarak Uşak kazasına bağlı olarak Karahallı Askeri Nahiyesi sınırları içerisinde yer alırken, 1907 yılında da idari anlamda yeni kurulan Karahallı Nahiyesine bağlanmış olup 1953 yılından beri de Karahallı ilçesinin köyü olma statüsünü sürdürmektedir.Uşak iline 59 km, Karahallı ilçesine 6 km uzaklıktadır. Köyün doğusunda Karalar, batısında Delihıdırlı, güneyinde Karabedirler, kuzeyinde ise Coğuplu köyü bulunmaktadır. Köyün hemen güneyinden Karahallı-Sivaslı yolu geçmektedir. Köyün yüzölçümü 8108 dönümdür.
Çokal Barajı

Çokal Barajı, Tekirdağ'da, Kocadere üzerinde, sulama ve içme suyu temini amacıyla 1997-2002 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 4.065.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 81,00 m., normal su kotunda göl hacmi 204,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 10,10 km²'dir. Baraj 10.660 hektarlık bir alana sulama hizmeti verirken, aynı zamanda yıllık 14 hm³'lük içme suyu da sağlamaktadır.
Çokan Velihanov

Çokan Çengizuly Velihanov gerçek adıyla Muhammed Hanefiye (Kazakça: Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханұлы; ; Kasım 1835 - 10 Nisan 1865), Kazak düşünür ve tarihçi. Büyük Oyun'da da boy göstermiş olan Valikhanov çağdaş Kazak tarihçiliğinin babası sayılmaktadır. Kazakistan Bilimler Akademisi'ne adını vermiştir.
Çokdeğerli fonksiyon

Çokdeğerli fonksiyon, bir fonksiyonun tanım kümesindeki her bir elemanın değer kümesindeki elemanlardan birden fazlasına eşleşmesine denir.
Çokdillilik

Çokdillilik, iki veya daha fazla dilin bir birey ya da topluluk tarafından kullanılmasıdır. Dünyada çokdilli kesimin, tekdillilerden daha fazla olduğuna inanılmaktadır. Avrupa'da yaşayan insanların yarısından fazlası, ana dillerinin yanında en az bir dil daha konuşabilmektedir.Çok dil bilen kimselere polyglot da denilmekte ve beş veya daha fazla dil bilenler bu şekilde adlandırılmaktadır.
Çokgen

Çokgen, düzlemde herhangi üçü doğrusal olmayan n tane noktayı ikişer ikişer birleştiren doğru parçalarının oluşturduğu kapalı şekillerdir.n tane noktanın birleştirilmesiyle oluşturulan çokgenler ngen olarak adlandırılır; üçgen, dörtgen gibi. Çokgenlerde kenar sayısı kadar köşe vardır.Çokgenin herhangi bir açısı 180° den büyükse çokgen, içbükey(konkav), tüm açılar 180° den küçükse dışbükey(konveks) olarak adlandırılır.Aynı zamanda bir çokgenin bazı köşegenleri şeklin dışında kalıyorsa, içbükey (konkav), bir çokgenin tüm köşegenleri şeklin içinde kalıyorsa, dışbükey(konveks) olarak adlandırılır.İç açı: Çokgenin içine bakan açıdır. Bir n-gen in iç açıları toplamı (n-2)180 derece ya da (n-2)π radyan formülüyle hesaplanır. Eğer çokgen düzgünse bir iç açısı  dereceye eşittir.Dış açı: Tüm çokgenlerin dış açıları toplamı 360° dir. Çokgen düzgünse bir dış açının ölçüsü 360/n olur.Öklid geometrisinde, kapalı düzlemsel şekillerin alanları pozitif bir sayıdır ve özellikleri üç temel postulatla verilir:Bir çokgen çizilebilmesi için en az n - 2 uzunluk ve en az n- 1 açı bilinmelidir. Toplamda en az 2n-3 eleman bilinmelidir.
Çokgözlü mavi

Çokgözlü mavi (Polyommatus icarus), Lycaenidae familyasından bir kelebek türü. Bu kelebek türünün dişileri kahverengi erkekleri mavi renktedir. Her ortamda yaşayabilir. Kanatları 2–3 cm açıklıktadır. Mart ayının sonunda Kasım başına kadar görülebilir. Çamurluk ve sulak alanlarda gruplar halinde konaklarlar.
Çokkatlı integral

Çok katlı integral birden fazla değişkenli fonksiyonların belirli integralidir. İki boyutlu gerçek uzay 'deki fonksiyonların integraline iki katlı integral, üç boyutlu gerçek uzay 'deki fonksiyonların integraline üç katlı integral denir. Örneğin, iki değişkenli  ve üç değişkenli  fonksiyonları için aşağıdaki gibi gösterilir:interalg: a solver from OpenOpt/FuncDesigner frameworks, based on interval analysis, license: BSD (free for any purposes)R.K.Jain and S.R.K Iyengar- Advanced Engineering Mathematics (Third edition) 2009, Narosa Publishing House ISBN 978-81-7319-730-7Mathematical Assistant on Web online evaluation of double integrals in Cartesian coordinates and polar coordinates (includes intermediate steps in the solution, powered by Maxima (software))
Çoklama

Çoklama, haberleşme ağlarında birden fazla analog sinyalin veya dijital bilgi aktarımının birleştirilip tek bir sinyal haline getirilmesidir. Örneğin, elektronik cihazlarda çoklama işlemi birden fazla analog sinyalin dijital sinyale çevrilip işlenmesini sağlar veya telekomünikasyonda birden fazla telefon görüşmesinin aynı fiziki kablo üzerinden aktarılması sinyallerin çoklanması ile gerçekleştirilir.
Çoklayıcı

Elektronikte çoklayıcı (İngilizce: multiplexer veya mux), birden fazla analog veya sayısal veri kaynağından birini seçerek o kaynağı çıktı olarak tek bir kanala ileten sistem.Çoklayıcı, yüksek hızdaki tek bir iletişim devresini daha düşük hızdaki birkaç devreye bölerek birkaç cihazın aynı anda o devreden yararlanmasına olanak sağlar. Bu işlemin en önemli faydası iletişim hattı masraflarını önemli oranda azaltmasıdır.Bir çoklayıcı birden fazla girişten tek bir çıkışı sağlayan bir anahtar işlevi görür. Çoklayıcıya bağlanan seçici, girdilerden yalnızca bir tanesini seçerek çıkışa yönlendirir.Çoklayıcı ikizkenar yamuk olarak gösterilir; uzun olan paralel kenarı giriş iğnelerini, kısa olan paralel kenarı ise çıkış iğnesini bulundurmaktadır.Bir tekleyici ise bir çoklayıcının gerçekleştirdiği işlemin tam tersini gerçekleştirir. Kendisine gelen tek bir analog veya sayısal veriyi kendisine gelen seçici değerine göre seçilen çıkışa yönlendirir.Tekleyici de ikizkenar yamuk olarak gösterilir; ancak uzun olan paralel kenarı çıkış iğnelerini bulundururken, kısa olan paralel kenarı giriş iğnesini bulundurmaktadır.M sayıda denetim girişine sahip olan bir çoklayıcı, 2M-1'den büyük 2M'e kadar girişi denetime göre belirlenen çıkışa yönlendirir. Tabii ki M sayıda denetim girişine sahip bir çoklayıcı için M değerinden fazla bitten oluşan bir denetim girişi kullanılabilir, ancak bu durum denetim birimini karmaşıklaştırır ve dolayısıyla bellek israfına neden olur. Dolayısıyla giriş sayısı (2M-1, 2M] aralığında ise, kontrol bitleri M'den az olamaz.ve  iki giriş,  seçici giriş ve  de çıkış olmak üzere, 2'ye 1'lik bir çoklayıcının boole denklemi aşağıdaki gibidir:Dolayısıyla bu denkleme göre 2'ye 1'lik bir çoklayıcı kapı düzeyinde tasarlamak istendiğinde, 2 adet VE kapısı, 1 adet VEYA kapısı ve 1 adet de DEĞİL kapısı kullanılması gerekmektedir.Benzer şekilde,  ve  seçici bitleri göstermek üzere aşağıda boole denklemi bulunan 4'e 1'lik bir çoklayıcı kapı düzeyinde tasarlanmak istendiğinde, 4 adet VE kapısı, 1 adet VEYA kapısı ve 2 adet de DEĞİL kapısı kullanılması gerekmektedir. Şekil 2, 4'e 1'lik bir çoklayıcının kapı düzeyinde devre çizgesini göstermektedir.Şekil 3'teki doğruluk tablosuna bakıldığında, seçici giriş değeri 0 iken çıkışın A olduğu, seçici giriş değeri 1 iken ise çıkışın B olduğu açıkça görülmektedir.
Çoklu Taşıma Salanı

Çoklu Taşıma Salanı; F-16, TUSAŞ TF-X, TUSAŞ HÜRJET, TUSAŞ AKSUNGUR ve Baykar AKINCI'nın silah platformlarına takılarak 4 adet minyatür bombanın tek bir silah platformu işgal ederek taşınabilmesine olanak veren ASELSAN üretimi bir askeri aparattır.Bir F-16 uçağının -iki silah platformuna da takılması halinde- tek sortide minyatür bomba muadili 8 güdümlü mühimmat taşıyabilmesini sağlar.401. Test Filo tarafından minyatür bombayla birlikte yapılan atış testlerinin tamamını başarıyla geçmiştir.
Çoklu arabellekleme

Çoklu arabellek, hesaplama yapılan ile gösterilmekte veya oynatılmakta olan belleklerin ayrılması işlemidir. Birçok alanda kullanılır:Üç boyutlu animasyonlarda, bir bellek görüntü gösterimi için kullanılırken başka bir bellekte hesap yapılır. Hesap bitince, gösterilmekte olan bellek olarak hesap yapılmış bellek seçilir ve diğer bellekte hesap yapılmaya başlanılır. Bu sayede, görüntüde titreme olmaz.
Çoklu birim

Çoklu birim (MU), aynı veya benzer tipteki diğer birimlerle bağlantı kurabilen ve bir sürücü kabininden kontrol edilebilen kendinden tahrikli tren vagonlarıdır. Genellikle birden fazla vagondan oluşan yolcu tren setidir.Çoklu birimler, elektrikli çoklu birim (EMU) veya dizel çoklu birim (DMU) olmak üzere ikiye ana türe ayrılırlar.
Çoklu dünyalar yorumu

Çoklu dünyalar, Kuantum mekaniğinin yorumlarından biri. Bu yorumlamaya göre gerçekliğin kendisi olarak tüm kainat için tek ve evrensel bir dalga fonksiyonu mevcuttur. Bu evrensel dalga fonksiyonu her şeyin dalga fonksiyonu olarak, bilinen dünyadaki bütün olasılıkları ve hatta bunun dışında evrilmesi olası bütün dünyaları kapsamaktadır.Çoklu dünyalar yorumu, herkesin farklı bir senaryoda alternatif kararlarla eyleme geçtiği eşevresiz gerçeklik fikrini taşır. Buna göre her farklı kararla dallanan dünya, her olasılığın var olduğu sonsuz sayıda paralel dünyalar oluşturur.Bu yorum ilk kez Princeton Üniversitesi'nde bir doktora öğrencisi olan Hugh Everett III tarafından 1957 senesinde ileri sürüldü.
Çoklu imza

Çoklu imza (çoklu imza) bir grup kullanıcının tek belgeyi dijital olarak imzalamasını sağlayan düzen. Genellikle, çoklu imzalı bir algoritma, tüm kullanıcıların farklı imzalarından oluşan bir koleksiyondan daha kompakt bir ortak imza üretir.Çoklu imza, kripto para birimi işlemleri için ek güvenlik sağlar. Multisig kripto cüzdanları, bu tür bir cüzdanın oluşturulmasına dahil olan tüm tarafların herhangi bir işlem gerçekleşmeden önce anlaşmasını gerektirir.
Çoklu işleme

Çoklu işleme, iki veya daha fazla işlemcinin bir araya getirilerek, işlenmesi gereken buyruğun daha hızlı bir şekilde işlenmesini sağlamaya yönelik bir tasarımdır. Çoklu işlemcilerin tek başına bir işlemciden daha hızlı olması beklenir. İşlemci tasarımında oluşan zorluklar çoklu işlemcileri zorunlu kılmıştır. Grace Hopper bu konu ile ilgili olarak "Eğer bir öküz işi yapamıyorsa, öküzü büyütmek yerine iki öküz kullandılar" demiştir.Çoklu işlemcileri tasarlamadaki en önemli sorunlarda birisi bu işlemcilerin eşzamanlı olarak nasıl çalışacaklarını bulmaktır. Bir araya getirilen işlemciler arasında aşağıdaki iki bağlantı vardırİşlemciler bir veriyolunu ortak kullanabileceği gibi ağ üzerinden de eşzamanlı olarak çalışabilirler. Bir veriyolu üzerine işlemciler doğrudan ya da çapraz olarak bağlanabilirler. Doğru bağlama, aynı anda sadece bir işlemcinin bilgi aktarımına izin verdiği için yavaştır. Çapraz bağlama çok daha hızlı olmasına rağmen maliyeti çok daha yüksektir.Birden fazla bilgisayar ağ yolu ile birbirlerine bağlanıp işlemcileri tek bir işlemci gibi kullanılabilir. Bu durumda işlemciler arasındaki haberleşme anuyumlu (synchronous) veya zamanuyumsuz (asynchronous) olarak yapılabilir. Anuyumlu sistemlerde bir ortak saat yardımıyla işlemler gerçekleştirilir. Zamanuyumsuz sistemlerde ise ortak bir saate gerek yoktur. Bilgiler "tokalaşma" ile iletilir. Zamanuyumsuz sistemler, anuyumlu sistemlere göre ne kadar hızlı olsalar da bilginin aktarımı sırasında kayıplar oluşabilir.Çok sayıda işlemciyi bir araya getirmenin başarımı ne kadar arttıracağı önemli bir sorudur. Diyelim ki H(n) n kadar işlemcinin bir araya getirilmesi sonucu oluşan hızlanmayı göstersin. Bu durumda H(n) = Tek bir işlemci kullanlığında işlem süresi / Çoklu işlemci kullanıldığındda işlem süresi olarak ifade edilebilir. Bir diğer soru n işlemcinin ne kadar etkin kullanıldığıdır. E(n) etkinliği göstermek üzere E(n) = (H(n)/n) * %100 şeklinde olacaktır.
Çoklu kalıtım

Çoklu kalıtım (multiple inheritance) bir sınıfın iki veya daha fazla üst sınıftan miras almasını sağlar.Pratikte karışıklıklara (miras alınan iki farklı sınıfta aynı isimde değişkenlerin bulunması gibi) sebep olabildiği için C++ içinde kullanılabilen bu yapı C# içinde kaldırılmış ve yerine arayüz (interface) mantığı getirilmiştir.
Çoklu kişilik bozukluğu

Çoklu kişilik bozukluğu veya dissosiyatif kişilik bozukluğu kişilik bütünlüğünün, birliğinin bozulması şeklinde beliren zihinsel hastalıktır. Şahsiyet bir bütündür. Şahsiyetteki ayrışma bazen sınırlı ve kısmi olabilir. Bu halde beyinde şekillenen bazı olguları hasta kendi dışında olmuş şeyler gibi görür (zihni otomatizm olgusu). Bazı hallerdeyse ruhsal bütünlüğün parçalanması daha derinlere iner, hasta kendinde birbirinden farklı iki ayrı varlık olduğunu zanneder: Bu iki kişi apayrı olmakla beraber bazen bir arada bulunur, bazen de art arda ortaya çıkar (Bunun karakteristik bir örneği sarada görülen “ikinci durumlar”dır); bundan başka, hastalık hastanın kendi vücudunu vücut dışında görmesi şeklinde de belirebilir (heotoskopi veya çift görme).Genellikle bir panik atak veya yaşanmış bir travma sonucunda beynin otomatikman kendi kendini koruma altına alması anlamına da gelir.
Çoklu lisans

Çoklu lisans, yazılım ürünün iki ya da daha fazla lisans türü ile dağıtılması modeli. Bir yazılım ürünü çoklu lisans ile dağıtıldığında; kullanıcı hangi lisans türüne tabi olduğunu seçebilmekte, dağıtıcı hangi lisans ile yeniden dağıtacağını seçebilmekte, seçilen lisans türüne göre ek ücrete tabi olabilmektedir.
Çoklu ortam

Çoklu ortam ya da multimedya (İng. ), animasyon, çizim, görüntü, grafik, metin, ses ve videoların bilgisayarda gösterilmesi, dosyalarda saklanması, bilgisayar ağından iletilmesi ve sayısal olarak işlenmesi ile ilgili bir kavramdır. Çoklu ortam dediğimiz zaman çeşitli türdeki bilgi kaynaklarının bir arada olması anlaşılmaktadır. Bir örnekle açıklarnırsa sadece ses veya görüntü, bilginin gösterildiği birer ortamdır; bunlar bir araya getirildiğinde ise çoklu ortam olarak adlandırılmaktadır. Bu durumda; metin, görüntü, grafik, çizim, ses, video ve animasyonların birden fazlasının bir arada bulunmasına çoklu ortam denir.