barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Tianmenling Savaşı

Tianmenling Savaşı () veya Korece'de Cheonmun-ryeong Savaşı (), daha sonra Balhae'nin kurucusu olan Dae Jo-yeong ile Çin Tang hanedanı ve Wu Zhou hanedanı'nın bir Kitan komutanı olan Li Kaigu () arasında yapılan bir savaştı.Kore Krallığı Koguryo'nun Silla-Tang ordularının eline geçmesinden sonra Dae Jo-yeong, babası Dae Jung-sang ile birlikte Tang'ın Yingzhou eyaletine taşınmak zorunda kaldı. Mayıs 696'da Zhou'ya karşı Li Jinzhong ve Sun Wanrong liderliğindeki Kitan ayaklanmasının karışıklığında, Dae Jung-sang ve Baishan Mohe lideri Geolsa Biu Zhou'dan bağımsızlık istedi. İmparatoriçe Wu Zetian'ın yatıştırma politikasına rağmen doğuya, eski Koguryo topraklarına kaçtılar.Zhou, general Li Kaigu'yu kovalamak için gönderdi ve ardından Geolsa Biu ve Dae Jung-sang öldürüldü. Dae Jo-yeong, Koguryo halkını iki lider altında birleştirdi ve Tang'ın saldırısına direndi. Tianmenling Savaşı'nda Zhou'lara karşı zafer kazanarak kendi krallığını kurmasını sağladı. Dae Jo-yeong 699 yılında kendisini Jin Kralı ilan etti ve başkentini bugünkü Jilin eyaletinin güneyindeki Dongmo Dağı'na yerleştirdi.
Tianming

Tianming (), Tian'ın (gökyüzü, cennet) Çin imparatoruna yeryüzünü yönetme yetkisi verdiğine dair bir inanıştır.
Tianna Madison

Tianna Madison (d. 30 Ağustos 1985) uzun atlama, 60, 100 ve 200 metre dallarında yarışan Amerikalı atlet. 2012 Londra Olimpiyatları'nda mücadele edelen Madison, 100 metreyi dördüncü sırada tamamlarken, 4x100 metrede ABD takımıyla dünya rekoru kırarak altın madalya kazandı.
Tianning Tapınağı

Tianning Tapınağı (Basit Çince: 天宁寺; Geleneksel Çince: 天寧寺; pinyin: Tianning Sì), Çin'in Jiangsu eyaletindeki Changzhou şehrinde bulunan Budist tapınağı. 153,79 metre (505 ft) yüksekliği ile dünyanın en yüksek tahta pagodasıdır.
Tianqi

İmparator Tianqi () veya asıl adıyla Zhu Youxiao (朱由校) (23 Aralık 1605-30 Eylül 1627), Çin'in Ming Hanedanı'nın 15. imparatorudur. Saltanatı 1620'den 1627 yılında ölümüne kadar sürmüştür.
Tianshui

Tianshui (), Çin'in Gansu eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Yüzölçümü 14,392 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 3,262,548'dir.Tianshui, kuzeyde Pingliang, güneyde Longnan ve batıda Dingxi il düzeyi şehirleri ile doğuda Shaanxi eyaleti ile komşudur.
Tiantai

Tiantai (), Lotus Sutra'yı Budizmdeki en yüksek öğreti olarak değiştiren Çin, Japonya, Kore ve Vietnam'da bir Budizm mezhebidir. Japonya'da Tendai, Kore'de Cheontae, Vietnam ise Thiên thai olarak bilinir.Adı, Zhiyi'nin Tiantai Dağı'nda yaşamasından kaynaklanmaktadır. Zhiyi, yerli bir Çin sistemi oluşturmak için Hint geleneğinden kopan ilk büyük figür olarak da görülmektedir. Tiantai, Lotus Sutra'nın öğretilerinde merkezi rolünden sonra bazen Lotus mezhebi olarak da bilinir.Tang Hanedanı sırasında Tiantai mezhebi, binlerce keşiş ve milyonlarca takipçinin bulunduğu imparatorlar ve zengin koruyucular tarafından desteklenen çok sayıda büyük tapınak ile Çin Budizmi'nin önde gelen okullarından biri haline geldi.
Tiantang Zirvesi

Tiantang Zirvesi (), Çin, Guangzhou'daki en yüksek dağ’ı olup yüksekliği ’dir. Guangzhou'nun kuzeydoğusunda ve belediye bölgesinden 80 km uzaklıkta yer almaktadır.  ve Conghua Bölgesi ile Longmen İlçesi arasındaki sınır bölümü dağının bir parçasıdır.
Tianwen-1

Tianwen-1, Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA) tarafından Mars'a robotik bir uzay aracı göndermek için gezegenler arası bir görev olup, bir yörünge aracı, konuşlandırılabilir kamera, iniş aracı ve Zhurong keşif aracından oluşur. Toplam kütlesi yaklaşık beş ton olan uzay aracı, Mars'a fırlatılan en ağır sondalardan biridir ve 13 bilimsel alet, konuşlandırılabilir kamera, iniş aracı ve Zhurong keşif aracından oluşur.Misyonun bilimsel hedefleri şunları içerir: Mars yüzey jeolojisinin ve iç yapısının incelenmesi, mevcut ve geçmiş su varlığının göstergelerinin araştırılması ve uzay ortamı ve Mars atmosferinin karakterizasyonu.Misyon, 23 Temmuz 2020'de Wenchang Uzay Aracı Fırlatma Alanından, 5 Mart'ta bir fırlatma aracıyla başlatıldı. İç güneş sisteminden yedi ay geçtikten sonra, uzay aracı 10 Şubat 2021'de Mars'ın yörüngesine girdi. Üç ay boyunca araştırma, keşif yörüngesinden hedef iniş bölgelerini inceledi. 14 Mayıs 2021'de, görevin iniş/gezici kısmı Mars'a başarıyla indi. Böylece Çin, Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra hem Mars yüzeyine yumuşak bir şekilde inen hem de Mars yüzeyinden iletişim kuran üçüncü ulus haline getirdi. Gezginin konuşlandırılması da başarılı olursa, Çin bu başarıyı Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra başaran yalnızca ikinci ülke ve aynı zamanda yörüngeye çıkan, karaya çıkan ve ilk seferinde bir gezgini serbest bırakan ilk ülke olacaktır.
Tianyuan Mağarası

Tianyuan Mağarası (), en eski modern insanlardan biri olan Tianyuan'ın bulunduğu Pekin yakınlarında yer alan bir mağaradır.Tianyuan Mağarası'ndaki kalıntıların "günümüz Asyalıları ve Yerli Amerikalıları"nın ataları olduğu belirtilmektedir.
Tianyulong

Tianyulong (Çince: 天宇 龍; Pinyin: tiānyǔlóng; adını holotip fosilinin bulunduğu Shandong Tianyu Doğa Müzesi'nden alıyor) heterodontosaurid kuş kalçalı dinozorların bir cinsiydi. Tek ve tip türü, kalıntıları Çin'in Batı Liaoning eyaletinin, Jianchang ilçesinde bulunan T. confuciusi idi.Tianyulong'un holotipi STMN 26-3'ün başlangıçta Erken Kretase'nin Jehol grubundan olduğu düşünülmüştür. Fosiller, Linglengta'da bir fosil yatağından toplandı. 2010 yılında, bu yatakların aslında Tiaojishan Oluşumu'nun bir parçası olduğu ve en az 158,5 milyon yıl önce yaşanan Geç Jura döneminden kalma olduğu bildirildi.Tianyulong, ince bir gövde, uzun kuyruk ve bir çift uzun köpek dişine benzer bir diş ile karakterize edilen bir grup küçük kuş kalçalı dinozor olan heterodontosaurid olarak sınıflandırılmıştır. Tianyulong'un keşfine kadar bu grubun bilinen üyeleri, Geç Jura ABD'sinden bir cins(Fruitaden)) ve muhtemelen Erken Kretase'nin İngiltere'sinden bir başka cins (Echinodon) ile Erken Jura döneminin Güney Afrika bölgesiyle sınırlıydı.
Tianzuo (Liao)

Tianzuo (; 5 Haziran 1075-1156) veya asıl adıyla Aguo (阿果), Çin'in Liao Hanedanı'nın dokuzuncu ve son imparatorudur. Saltanatı 1101'den 1125 yılına kadar sürmüştür.Tianzuo'nun saltanatı iç karışıklıklarla doluydu. 1115 yılında Aguda önderliğindeki Curçen kabileleri Kin Hanedanı'nı kurdu. 1124 yılında Yelü Dashi Batı Liao Hanedanı'nı kurdu. Tianzuo, 1125 yılında Kin Hanedanı güçleri tarafından esir alınmasıyla Liao Hanedanı yıkıldı.
Tiaoali Savea

Tiaoali Savea (d. 11 Şubat 1985), Kaleci pozisyonunda görev alan Amerikan Samoalı millî futbolcudur.
Tiara

Tiara (Latince'den: tiara, Eski Yunanca'dan: τιάρα), geleneksel olarak kadınlar tarafından takılan mücevherli süslü bir taçtır. Özellikle resmi durumlarda beyaz kurdele ile birlikte giyilir.
Tiazolidindion

Tiazolidindionlar  TZD olarak kısaltılan , glitazonlar olarak da bilinir, beş üyeli bir C3NS halkasından oluşan bir heterosiklik bileşik sınıfıdır. Terim genellikle 1990'ların sonlarında tanıtılan tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan bir ilaç ailesini ifade eder.
Tibarenler

Tibarenler (Gürcüce: ტიბერია, Tiberia. Yunanca: Τιβαρηνοί, Tibarenoi; Josephus'un deyişiyle Thobeles) Herodot, Ksenofon, Strabon ve diğer klasik antik dönem yazarlarının söz ettiği bir topluluktur. Tibarenlerin proto-Kartveli veya İskit kökenli olduğuna inanılmaktadır. Strabon, Tibarenlerin Moschici ve Colchici Dağları arasında kalan bölgede yaşadığını ve en önemli şehirlerinin Cotyura (Ordu) olduğunu yazmaktadır. Tibarenlerden tüm görevlerini neşe içinde yerine getiren zararsız ve mutlu insanlar olarak bahsedilmektedir. Savaş ekipmanları tahta miğferler, küçük kalkanlar ve uzun uçlu kısa mızraklardan oluşuyordu. Ksenofon ve ordusu onların ülkesinde üç gün geçirmiştir. Tibarenler, M.Ö. 6. ve 5. yüzyıllarda Ahameniş İmparatorluğu tarafından yenilgiye uğratıldı ve XIX. Satraplığa dahil edildi.
Tiberinus (tanrı)

Tiberinus, Roma mitolojisinde bir figürdür. Tiber nehrinin tanrısıydı. 3.000 nehre (Oceanus ve Tethys'in oğulları) Tiber'in geniusu olarak eklenmiştir.Tiberinus, Aeneas'a bir rüyada göründü ve ona gerçek evine geldiğini söyledi. Tiberinus ayrıca Aeneas'ın teknesinin şehre güvenle ulaşabilmesi için suyu da sakinleştirdi. Manto ile birlikte Tiberinus, Oknos'un babasıydı.Tiberinus nehir tanrısı olarak bilinir Romalus ve Remus ikizlerinin annesi ve ölüm cezasına çarptırılan bir Vesta Bakire olan Rhea Silvia'yı kurtardı ve evlendi.Tiberinus, en önemli nehir tanrılarından biri olarak kabul edildi ve insanlar her mayıs ayında Tiber Nehri'ne adaklar sundular. Tiberinus, Argei adı verilen yirmi yedi saman mankeniyle onurlandırıldı.
Tiberinus Silvius

Tiberinus (922-914 MÖ hüküm sürdüğü söylenir)  Titus Livius'un aktardığı geleneksel Roma tarihine göre  Alba Longa'nın dokuzuncu kralıydı. Alba Longa'nın sekizinci kralı Capetus'un varisi ve muhtemelen oğlu idi. Alban kralları Aeneas'ın soyundan geldiklerini iddia etti. Aeneas, Truva'nın yağmalanmasının ardından Truva halkından kaçabilenlerle İtalya'ya geldi (geleneksel olarak 1184 M.Ö.) ve Latium'a yerleşti. Alba soyu, Aeneas ve Lavinia'nın oğlu ve Alba kraliyet soyunun kurucusu Ascanius'tan gelmektedir. Tiberinus dahil Alban kralları, ormanda doğduğu söylenen Ascanius'un oğlundan sonra Silvius cognomen'ini taşıyordu.Tiberinus'a özel olarak bağlı olan tek anlatım, o zamanlar Albula olarak bilinen, ancak daha sonra Latinler tarafından Tiber olarak bilinen nehri geçerken boğulduğudur. Bu antik nehir, Latium ve Etruria'nın sınırını oluşturdu ve daha sonra Roma şehri, nehrin kıyılarına bakan yedi tepelik bir grup üzerine kuruldu. Ölümünden sonra, Tiberinus nehir tanrısı olarak saygı gördü (bkz. Tiberinus (tanrı) ). Roma'nın ilk günlerinde, Tiberinus kültü, Volturnus'un arkaik festivali olan Volturnia'da yaşadı, ancak bu külte dair hiçbir ayrıntı bilinmemektedir.Tiberinus'un yerine Alba Longa'nın onuncu kralı ve muhtemelen oğlu Agrippa geçti. Onların soyundan gelenler arasında Roma'nın kurucuları olan Romulus ve Remus vardır (geleneksel olarak MÖ 753).Birçok bilgin, Tiberinus adının nehirden türediğine inanır, Tiberinus'un nehre adını verdiğine inanmaz. Aynı kök praenomen Tiberius'un köküyle aynı olduğu düşünülür, ve Etrüsklerle akrabadır. Ayrıca Tiberinus, Tiberius'tan türediğini ve ismin orijinal hali olma olasılığını not etmekte fayda vardır. Filolog George Davis Chase, aynı kökün Tibur kenti (Tifernum'daki Umbria kenti) ve Samnit nehri Tifernus adlarında bulunabileceğine inanıyordu.
Tiberio Guarente

Profesyonel kariyerine 2004 yılında Verona kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Atalanta, Sevilla, Bologna, Catania, Chievo ve Empoli kulüplerinde oynadı.
Tiberius Claudius Nero (Tiberius Caesar'ın büyükbabası)

Tiberius Claudius Nero ( MÖ 79–63) Romalı bir senatör ve askeri memurdu. İmparator Tiberius'un büyükbabasıydı.Olasılıkla bir veya iki kitabını Nero'ya ithaf etmiş olabilecek Demetrius Lacon'un himayesinde çalıştı. Lacon ile arkadaş olan adamın onun babası olması da mümkündür.Tiberius, MÖ 79'da darphanenin triumviri olarak görev yaptı (). Bir Diana büstü ve Victoria tarafından sürülen bir araba ile denarii bastı. Bazı nümismatlar, Diana'nın varlığını Claudia gensinin Sabin kökenine bir gönderme olarak açıkladılar, ancak Michael Crawford, Varro'nun bir hatasından kaynaklanan bu teoriyi reddediyor.Tiberius, 60'larda belirsiz bir tarihte, en azından 63'ten önce ve belki de 67'den önce, Kilikya Korsanlarına karşı Pompey'in seferinde kendisine bir komuta verildiğinde praetor oldu.Tiberius ve eşinin Tiberius Claudius Nero (yaklaşık MÖ 85-33) adında bir oğlu ve vali Quintus Volusius ile evlenen Claudia adında bir kızı vardı.
Tiberius Claudius Pompeianus Quintianus

Tiberius Claudius Pompeianus Quintianus, Lucilla tarafından MS 181 ya da 182 yılında organize edildiği iddia edilen Commodus suikastinde önemli bir rol oynayan Romalı aristokrat.Commodus'un kızkardeşi Lucilla'nın Lucius Verus'tan olan kızı Aurelia ile evli olan Quintianus, Cassius Dio'nun aktardığına göre Lucilla'nın kendisi ile de yakın bir ilişki içerisindeydi. Herodianus'un aktardığına göre Commodus'un imparator olması üzerine, onun eşi olan Bruttia Crispina'nın agusta olarak güç kazanmasından rahatsız olan Lucilla, suikast planını yürürlüğü koymuştur.Suikast hakkında kaynaklarda aktarılanlara göre Commodus amfitiyatro yolundayken önü Quintianus tarafından kesilmiştir. Doğrudan saldırmak yerine "bunu senato gönderdi!" sözleriyle saldırıya geçen Quintianus, çıkardığı gürültü sebebiyle Commodus'u öldüremeden muhafızlar tarafından yakalanmıştır.
Tiberius Gemellus

Tiberius Julius Caesar Nero Gemellus, Tiberius Gemellus olarak da bilinen (10 Ekim 19–37 ya da 38) Drusus ve Livilla'nın oğlu, Tiberius'un torunu ve Gaius Caligula'nın kuzeni olan Julio-Claudian Hanedanı mensubu. Gemellus bir takma addır ve "İkiz" anlamına gelir. İkiz kardeşi Tiberius Claudius Caesar Germanicus II Gemellus henüz bebekken 23 yılında ölmüştür.Gemellus'un babası Drusus, Gemellus henüz dört yaşındayken esrarengiz bir biçimde ölmüştü. Drusus'un ölümünün Praetorian Prefect Sejanus'un elinden olduğuna inanılır. Annesi Livilla, Sejanus'la birlikte Tiberius'u devirmek için plan yapmakla ve ayrıca bir ihtimale göre de kocasını zehirlemekle suçlanarak ölüm cezasına çarptırılmıştır.Gemellus'un hayatı hakkında çok az bilgi vardır ve bunun nedeni İmparatorluk ailesinin çoğunluğu tarafından pek önemsenmemesindendir. O kadar ki gençliğinin en önemli kilometre taşlarından birisi olan toga virilis on sekiz yaşına ulaşana kadar kutlanmamıştır. Bu kutlamanın normal yaşı ondörttü.Gemellus on iki yaşındayken kuzeni Caligula ile birlikte Tiberius'un yaşadığı Capri adasına çağrıldı. Tiberius, Caligula ve Gemellus'u ortak varis ilan ettiyse de zaman içerisinde Caligula'yı kendi öz torununa tercih ettiği açıktır. Livilla, ölümlerinden önce yıllarca Sejanus'un sevgilisi olduğundan birçok insan Gemellus'un aslında Sejanus'un oğlu olduğunu düşündü.Tiberius 16 Mart 37'de öldü ve Caligula imparator oldu. Caligula kısa bir süre sonra Gemellus'u varisi yaptıysa da daha sonra 37 sonu ya da 38 yılı başlarında hastalığı sırasından kendisine karşı komplo kurduğu gerekçesiyle öldürülmesini emretti.Gemellus hakkında çok az bilgi vardır ve bu bilginin çoğunluğunun kaynağı Caligula'nın hayat hikâyesidir.
Tiberius Nero

Tiberius Nero, Antik Roma'nın en köklü ve eski ailelerinden olan Claudius Ailesi'nin bir üyesiydi. Hem babası hem de annesi Cladius Ailesi mensubuydu, doğrudan atalarının biri de konsüldü. Ailesi cumhuriyetçi olan Tiberius Nero'nun babası Drusus Claudius Nero, Pompey'in komutasında çalışmış, tanınmış bir kişiydi. Roma İmparatorlarından Tiberius'un ve general Nero Claudius Drusus'un babası;  Germanicus'un büyük-babası, Julius Sezar Drusus, Livilla ve Roma İmparatoru Claudius'un büyükbabası; Roma İmparatorlarından Caligula'nın büyük-büyükbabası ve Roma İmparatorlarından Nero'nun da büyük-büyük-büyük babasıdır.
Tiberius Sempronius Longus (MÖ 260'ta doğan konsül)

Tiberius Sempronius Longus (MÖ 260 – MÖ 210) İkinci Pön Savaşı'nda Romalı komutan ve konsül, Publius Cornelius Scipio'nun çağdaşı. MÖ 218'de, Sempronius, 160 Adet gemi ile Afrika'ya kuvvet ve destek toplamak üzere, Scipio ise İberya'ya Hannibal'ın yolunu kesmek üzere gönderildi. Bu günlerde, Sempronius Lilybaeum'dan hareket ederek Sicilya'dan Kartacalıların elinde bulunan Malta adasını ele geçirdi.Bundan kısa süre sonra yapılan Ticinus Muharebesi'nde Scipio, Hannibal'a karşı yenildi ve muharebede ağır yaralandı. Roma Senatosu, Semronius'u çağırdı. Aralık ayında Scipio'nun yardımına ulaştı ve kendisine Scipio'nun savaşa girmeme tavsiyesine rağmen Trebia'da hırslı bir saldırıya girişti. Ordusu burada Hannibal’ın kardeşi Mago kuvvetlerinin hazırladığı bir kıskaç hareketi ile bir tuzağın içine düşürüldü. Ağır yenilgiye rağmen Sempronius ile birlikte yaklaşık 10.000 piyade, Kartaca güçlerinin gerisine ulaşmayı başardı ve sağ olarak uzaklaştılar.MÖ 217'de, Sempronius yeni konsül seçimlerini gözetmek üzere Roma'ya geri döndü. .  Yerine Gaius Flaminius Nepos atandı ve kış kampını oluşturmak üzere ordusunun başına döndü.MÖ 215'te, Grumentum Muharebesi'nde Hannibal'ın yeğeni Hanno'ya karşı savaşan Sempronius ordusu 2.000 Kartacalı'yı öldürerek 280 kişiyi esir aldı ve kalanları Lucania'dan Bruttium'a doğru geri püskürttü. Vercellium, Vescellium ve Sicilinum kasabalarının tekrar Roma'ya geçmesini sağladı.MÖ 194'te, oğlu Tiberius Sempronius Longus konsül seçildi ve Romalıların Galya'ya göçlerini denetledi.
Tiberya

Tiberya (İbranice: טבריה; Tverya; Arapça: طبرية; Ṭaberiyye), İsrail'in batısında bir şehirdir. Yahudiliğin 4 kutsal şehrinden biridir. İsmini imparator Tiberius'tan almıştır.
Tiberyan vokalizasyon

Tiberyan vokalizasyon (), Masoretik Metin üretmek için Tanah'taki ünsüz metinlerin seslendirilmesi amacıyla kullanılan ve Tiberya Masoretleri tarafından tasarlanmış bir aksan (nikud) sistemidir. Sistem kısa süre sonra diğer İbranice metinleri de seslendirmek için kullanıldı.
Tibesti

Ülkenin kuzeybatı kısmında yer alır. 2009 yılı nüfusu 21,970'dir. Yönetim merkezi Bardaï şehridir. Bölge 2008 yılında Borkou-Ennedi-Tibesti Bölgesi'nin parçalanmasıyla ayrı bir bölge olmuştur.
Tibet (anlam ayrımı)

Tibet takvimi, bir yılın 12 ya da 13 aydan oluştuğu ve her ayın yeniayla başladığı bir ay-güneş takvimi.Tibet sığırı, Yak olarak da bilinen boynuzlugiller familyasından uzun tüylü kamburlu bir sığır türü.
Tibet Ağırtan

Liseyi Tarsus Amerikan Kolejinde bitirdi. Müzikle tanışması da burada Echo adındaki okulun geleneksel müzik gruplarına girmesiyle oldu. Mavi Sakal, aslında Echo '83 olarak ön kurulumunu Tarsus Amerikan Kolejinde tamamladı.1995 yılında “Yat geliyorum” ve 1997 yılında “Kalk gidiyorum” adlı iki solo albümü çıkmıştır. “Kırık Kalpler” topluluğu ile bir süre bar çalışmaları yapan sanatçı,2005 yılında Tanju Eren, Korhan Karuşağı, Merih Aydın ve Nedim Tanyolaç ile "Kırık Kalpler" Rock'N'Roll grubunu tekrar canlandırmış ve pek çok festivalde sahne almıştır.2006'da yayınlanan Mavi Sakal'ın "Son...ki..beş..on" albümünde Murat Tümer, Tibet Ağırtan, Taylan Dedeoğlu ve Batur Yurtsever kadrosu ile yeniden bir araya gelmiştir.2007 yılından itibaren Tibet Ağırtan ile Rock'n Roll adıyla festivallerde ve konserlerde yer almaya başlamıştır.Şu an Organix grubu ile (Güven İlter, Nedim Tanyolaç) blues ve rock and roll konserlerine devam etmektedir.
Tibet Platosu

Tibet Platosu ya da Çang-Tang, Çin'in Tibet Özerk Bölgesi ve Qinghai Eyaleti'nin büyük bir bölümünü kapsayan, Orta Asya'da yer alan yüksek platoya verilen isimdir. 1.000 km'ye 2.500 km'lik bir yer kaplayan bu platonun ortalama yükseltisi 4.500 m civarındadır. 2,5 milyon kilometre karelik bu plato Dünya'nın en yüksek ve büyük platosudur ve "Dünya'nın Çatısı" diye anılır.
Tibet alfabesi

Tibet alfabesi (Tibetçe: བོད་ཡིག་; Wylie transliterasyonu: bod yig; Tibet pinyin: Pöyig); Limbu, Lepça ve Fags-pa alfabeleri ile akraba olan Tibet merkezli bir alfabedir.Tibet yazı sisteminin Uygurlar tarafından kullanılmasına, Uygurlar arasında Budizmin yayılmasına kadar Tibetlilerin Doğu Türkistan topraklarını işgal etme niyetinin bir sonucu olarak bakılabilir. Uygur Türklerinin Tibetli Budist misyonerlerden öğrendiği Tibet yazısı, Brahmi yazısının Gupta karakterlerinden geliştirilmiştir. Tibet yazılı Türkçe metinler sınırlı sayıdadır.Tibet alfabesinde heceler soldan sağa yazılır. Heceler tsek (་) ile ayrılır; Birçok Tibetçe kelime tek heceli olduğundan, bu işaret genellikle neredeyse bir boşluk işlevi görür. Kelimeleri bölmek için boşluk kullanılmaz. Tibet alfabesinde, ünsüzler için bazen "radikaller" olarak bilinen otuz temel harf bulunur. Diğer Hint alfabeleri'nde olduğu gibi, her ünsüz harf bir doğal sesli harf alır; Tibet alfabesinde /a/ şeklindedir.  harfi de bağımlı sesli harf işaretlerinin temelidir. Bazı Tibet lehçeleri tonal olsa da, yazının icadı sırasında dilin bir tonu yoktu ve ton için özel bir sembol yoktur. Bununla birlikte, tonlar segmental özelliklerden geliştiğinden, genellikle Tibetçe kelimelerin arkaik yazılışlarıyla doğru bir şekilde tahmin edilebilirler.Tibet alfabesi kendisine kaynaklık eden Brahmi yazısı gibi yarı hece yarı alfabe yazısı özelliğindendir. Yazı, 30 ünsüz, 5 ünlü (a, u, e, i, o), bir ters çevrik i, 3 tane de harf altı ünsüzü işareti içerir.
Tibet atı

Tibet atı, veya diğer bir adıyla Equus kiang, vahşi bir türdür. Hindistan'da, Ladakh'da, Tibet Platosu'nda, Tibet sınırında ve Nepal ve dağlarında bulunmaktadır. 4000 m - 7000 m yüksekliğindeki dağ ve otlaklarda bulunur.Asya yaban eşeği (Equus hemionus)  alt türüdür. Tibet atı ve dört alt türü fiziksel özelliklerine göre yerlerde bulunur ve nüfusu buna bağlıdır. Equus kiang holdereri en büyüğü, Equus kiang polyodon en küçüğüdür.
Tibet dilleri

Tibet dilleri, öncelikli olarak Tibet Platosu ve Hindistan Yarımadası'nın kuzeyinde Tibet halkları tarafından konuşulan bir Çin-Tibet dil ailesine ait dillerdir.L'évolution des langues et les facteurs écolinguistiques : le cas des langues d'éleveurs et des langues d'agriculteurs sur le Haut Plateau tibétain at CNRS-LACITO
Tibet ekonomisi

Tibet ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanmaktadır. Kısıtlı ekilebilir alandan ötürü hayvancılık (özellikle Tibet Platosu'nda) yaygın olarak görülmektedir. Yetiştirilen hayvanlar; koyun, sığır, keçi, deve, yak, eşek ve attır. Tarımı yapılan temel ürünler ise arpa, buğday, karabuğday, çavdar, patates, yulaf, kanola, pamuk, meyve ve sebzelerdir. Ekonomi, tarım ve endüstrinin son yıllardaki koşut büyümesiyle çoklu bir yapıya kavuşmuştur.Tibet'in 2008 yılındaki GSYİH'sı 39.6 milyar yuan olarak gerçekleşmiştir. Merkezi Çin Hükûmeti, Tibet'i vergiden muaf tutmakta ve bölge yönetiminin giderlerinin %90'lık bölümünü karşılamaktadır.Tibet'in turizm gelirleri son yıllarda (özellikle Qingzang Demiryolu'nun Temmuz 2006'da tamamlanmasından sonra) büyük bir yükseliş göstermiştir. 2006 yılı içinde 150000'i yabancı olmak üzere 2.5 milyon turist ağırlayan Tibet, 2000-2006 arası dönemde yılda ortalama %12 büyümüştür. Kişi başına düşen milli gelir 2006 yılında Tibet tarihinde ilk kez 10000 RMB'yi aşmıştır.2008'in ilk altı ayında ekonomik büyüme Lhasa ayaklanmalarının turizm, üretim ve tüketimi baltalaması nedeniyle yarıya düşmüştür. Böylece, bölge ekonomisi 2007'ye göre %7.4 büyümüş ancak bir önceki yıla göre %14.7 küçülmüştür.
Tibet mastifi

Tibet mastifi kökeni Tibet olduğu sanılan büyük iri ve güçlü bir köpek türüdür. Tibet mastiflerinin boynunda aslanınkine benzer yele vardır. Tibet mastifi dünyanin en pahalı köpeği unvanına sahiptir.Tibet Mastifi; Hindistan, Çin, Nepal ve Tibet'teki yerel kabileler tarafından kendi koyunlarını leoparlardan korumak için kullanılmaktadır."Tibet mastifi" adı aslında yanlış bir isimdir çünkü bu gerçek bir mastif değildir. Mastif adı bu köpeğe büyüklüğünden dolayı Tibet'e gelen ilk Avrupalı ziyaretçiler tarafından verilmiştir. Tibet dağ köpeği ya da Himalaya dağ köpeği bu cins için daha doğru bir isim olurdu.
Tibet mavi ayısı

Tibet ayısı ya da  Tibet mavi ayısı (Ursus arctos pruinosus) boz ayının(ursus arctos)  bir alt türüdür. Doğu Tibet Platosu'nda bulunur.Himalaya mavi ayısı, Himalaya kar ayısı, Tibet boz ayısı, ya da at ayısı olarak da bilinir. Tibet içinde Dom gyamuk olarak geçtiği yerler mevcuttur.Dünyadaki ayıların en nadir türden biri olan mavi ayı, doğada nadiren görülür. Batıda sadece mavi ayının küçük sayıda kürk ve kemik örnekleri vardır.Bu örnekler 1854'te bulunmuştur.Gobi boz ayısı bazen alt-Tibet mavi ayısı olarak da bilinir.Bunun nedeni iki tür arasında morfolojik benzerlikler olmasıdır.Ancak Gobi boz ayısı,bazen Asya boz ayısına benzetilir.Tibet mavi ayısı bazen besin kaynağı azalan zamanlarda yüksek dağ zirveleri boyunca avlanırken veya bir eş ararken gözlemlenebiliyor olması mümkündür. Bununla birlikte, mavi ayıların alışkanlıkları ve menzili hakkında mevcut sınırlı bilgi, bu spekülasyonu onaylamayı zorlaştırmaktadır.Mavi ayının tam koruma durumu sınırlı bilgi nedeniyle bilinmiyor,ancak, Amerika Birleşik Devletleri mavi ayıyı tehlikedeki Hayvanlar listesinde tutuyor.Mavi ayı, yeti efsanesi ile ilgili görülebilecek olası bir ilham kaynağı olduğu düşünülmüştür. Sir Edmund Hillary önderliğinde, yeni kanıt aramak için 1960 seferi yapılmıştır ve yöredeki insanlar tarafından 'yeti kürkü' olarak tanımlanan iki kürk parçasıyla geri dönülmüştür. Daha sonra bunların bilimsel olarak mavi ayının kürkü olduğu görülmüştür..
Tibet millî futbol takımı

Tibet millî futbol takımı, sürgündeki Tibetlileri temsil eden Tibet Futbol Federasyonu tarafından yönetilen bir futbol takımı. Şu anki teknik direktörü Tibetli eski futbolcu Kelsang Dhondup'dur.Oyuncularının çoğu sürgündedir. Takım FIFA ya da AFC üyesi değildir ve uluslararası turnuvalara katılmaz. 2001'de kurulan Tibet Futbol Federasyonu, o tarihten beri bu takımın uluslararası tanınırlık kazanması için çalışmaktadır.
Tibet mutfağı

Tibet mutfağı, çevre ülkelere göre büyük farklılıklar göstermektedir. Bunun nedeni, yüksek bir rakıma sahip bu ülkede yalnızca birkaç tarım ürününün yetişebiliyor oluşudur. Yetiştirilen en önemli ürün olan arpadan yapılan hamur (tsampa), Tibet'in ulusal yemeğidir. Bu, ya şehriyeyle karıştırılıp ya da momo denen hamur köftesi biçiminde sunulmaktadır. Et yemekleri genellikle yak, keçi ve koyun etinin baharatlı haşlanmış patatesle pişirilmesinden elde edilir. Hardal tanesi, Tibet'te yetiştirilen ürünlerdendir ve bu nedenle Tibet mutfağında önemli bir yere sahiptir. Yak yoğurdu, yağ ve peynir sık tüketilen gıdalardandır. İyi hazırlanmış yoğurt, prestij göstergesi olarak kabul edilmektedir.Büyük Tibet kentlerinde bulunan restoranlar Siçuan tarzı Çin yemekleri sunmaktadırlar. Kızarmış yak ve cips gibi batıdan alınmış yemek türleri de ilgi çekicidir. Bunun yanında, geleneksel Tibet yemekleri sunan restoranlar da varlıklarını sürdürmektedirler.Çoğu Tibetli günde birkaç bardak yak yağı çayı içmektedir. Yasemin çayı da zaman zaman tüketilmektedir."Küp çayı, Çin ve Seylan'da yapılanlarla bayağı farklılık göstermektedir. Su kaynarken çaydanlık içine farklı özellikte maddeler atılır ve çayın tümüyle siyah oluncaya dek buharlaşması sağlanır. Bunun ardından çaya bir tutam tuz atılır. Çayın rengini açmak için soda kullanıldığını da duydum ancak Sikang'ı ziyaretim boyunca bu uygulamayla hiç karşılaşmadım. Tibetliler, çayı yağsız da içmezler. Evdeyseniz çayı bir güğüm içine boşaltırsınız ve içine büyük bir yağ kalıbı atarsınız. Güğüm iyice çalkalandıktan sonra çay, büyük bir bakır çaydanlığa alınır ve soğumaması için mangalda bekletilir. Yoldaysanız kasenizi çayla doldurursunuz, yağ kalıbını içine atarsınız ve parmağınızla karıştırırsınız."
Tibet takvimi

Tibet takvimi bir yılın 12 ya da 13 aydan oluştuğu ve her ayın yeniayla başladığı bir ay-güneş takvimidir. Her üç yılda bir eklenen onüçüncü ayla birlikte bir Tibet yılının güneş yılına denk düşmesi sağlanmaktadır. Ayların belirli adları yoktur. Tibet yeni yıl kutlamasına Losar adı verilir.Her yıl bir hayvan bir elementle ilişkilendirilmektedir. Çin burçlar kuşağını andıran bu düzen aşağıdaki sırayı izler.Her element biri erkek diğeri dişi olmak üzere sonraki iki yılla ilişkilendirilir. Örneğin; erkek Toprak-Ejderha yılını dişi Toprak-Yılan yılı izlerken bu yılın hemen ardından erkek Metal-At yılı gelir. Cinsiyet, hayvan adından da anlaşılabildiğinden kullanılmayabilir.Element-hayvan eşlendirmesi her 60 yılda bir (Altmışlık döngü) yinelenir. Döngü, (dişi) Ateş-Yabani Tavşan yılı ile başlamaktadır. Bu döngüler tarih boyunca numaralandırılmışlardır. Buna göre 2013 yılı 25. döngünün (dişi) Yılan-Metal yılına karşılık gelmektedir.Nyima "Güneş", Dawa "Ay" ve Lhagpa "Merkür", sırasıyla Pazar, Pazartesi ve Çarşamba günü doğanlara verilen popüler adlardandır.Prenses Wencheng Tang Hanedanı'nın kullandığı takvimi 7. yüzyılda Tibet'e getirmiştir. Ne var ki, Tubo Hanedanı'nın çöküşünün ardından oluşan karışıklık ortamında Çin takvimlerinin ülkeye aktarımı sekteye uğramıştır.9. yüzyılda Hindistan'a yayılan Müslümanlıktan kaçan Hint Budistler kendileriyle birlikte Hint Astronomisi'ni de Tibet'e getirmişlerdir. Tibetliler, Hint Astronomisi ile Çin takvimlerini birleştirerek kendi takvimlerini yaratmışlardır. Tibet takvimi sonraki yıllarda yapılan eklemelerle bugünkü şeklini almıştır.
Tibet tilkisi

Tibet tilkisi (Vulpes ferrilata), köpekgiller (Canidae) familyasının az tanınan tilkilerinden biridir.Tibet tilkisi 57–70 cm (+ 40–47 cm kuyruk) uzunluğa ve 7 kg ağırlığa kadar varır. Uzun gür tüyleri soluk gri renk ve kum rengi arasında değişir. Sırtında sarımsı kahverengi bir çizgi vardır. Karın kısmı daha açık renkdir. Kuyruğunun ucu beyaz olur.Yaşam alanı olarak Tibet, Nepal ve Çin'in sıra dağlarının düzlüklerini tercih eder. Hatta Nepal'in Mustang bölgesinde, 3000-4000 metre yükseklikte, yani artık bitkilerin büyüyemediği alanlarda görüldüğü bildirilmiştir. Taş yığınlarının altındaki boşluklara ve kayaların altına sığınır.
Tibet Üniversitesi

Tibet Üniversitesi (Tibetçe: Poijong Lobcha Qênmo བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་; Çince: Xīzàng dàxué 西藏大学) Çin'e bağlı Tibet Özerk Yönetimi'ndeki ana üniversitedir. Üniversite iki kampüsten oluşmaktadır. Bu kampüsler Lhasa ve Nyingchi'de bulunmaktadır. Üniversite resmi olarak 1985 yılında kurulmuştur ve maddi kaynağı Çin hükûmeti tarafından sağlanmaktadır.Lhasa kampüsünde çalışan 863 personelin %63'ü Tibetlidir. 11400 öğrenci üniversitede eğitim görmektedir. Bu öğrencilerin 20'si yabancıdır.
Tibet İmparatorluğu

Tibet İmparatorluğu ( bod chen po, "Büyük Tibet"), MS 7. ve 9. yüzyıllarda Tibet Platosu ile Doğu Asya, Orta Asya ve Güney Asya'nın bir bölümüne kadar uzanan bir imparatorluk idi."The Early History of Tibet. From Chinese Sources"  S. W. Bushell, The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, New Series, Vol. 12, No. 4 (Oct., 1880), pp. 435–541, Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland
Tibet'te Yedi Yıl

Tibet'te Yedi Yıl (İngilizce orijinal adı: Seven Years in Tibet) gerçek bir hikâyeden yola çıkılarak hazırlanmış, 1997 yılı yapımı ABD filmidir. Film, bir dağcının Tibet’te yedi yıl süren macerası boyunca yaşadıklarını ve geçirdiği değişimi konu ediniyor.Filmin gösterime girmesinin ardından Çin hükümeti başrol oyuncusu Brad Pitt'in Çin'e girmesini yasaklamıştır.Heinrich Harrer’in kendi yaşamını anlattığı kitaptan yola çıkılarak hazırlanmış “Tibet’te Yedi Yıl”, insan kişiliğinin geçirebileceği değişimin güzel bir örneğini sunuyor izleyiciye. 1939 sonbaharında, ünlü Avusturyalı dağcı Heinrich Harrer ve arkadaşı Peter Aufschnaiter, Himalayalar’ın en yüksek tepelerinden birisi olan Nanga Parbat’a tırmanmak üzere yola koyulurlar. Ancak, elverişsiz hava şartları ve çığ tehlikesi onları engeller. Dağcılar kamp yerlerine dönerken, İngiliz askerleri tarafından yakalanıp bir esir kampına götürülürler. Başarısızlıkla sonuçlanan birçok kaçma girişiminin ardından, Harrer ve Peter en sonunda Hindistan’ın dağlarından geçip Tibet’e kaçmayı başarır. Zorluklarla göğüs göğüse mücadele ettikten sonra bu iki adam kutsal şehir Lhasa’ya varır. Lhasa halkı ilk önce Harrer ve arkadaşını yabancı oldukları için yadırgasa da kısa sürede onları aralarına kabul eder. Bu arada, Harrer, 11 yaşındaki dini lider 14. Dalai Lama Tenzin Gyatso'nun dikkatini çeker. Aralarında bir dostluk başlar ve Harrer, Dalai Lama’ya İngilizce ve coğrafya öğretip Batı’yı anlatır. Harrer, Tibet’te yedi yıl sürecek macerası sırasında büyük bir politik çalkalanmanın yanında genç Dalai Lama’nın arkadaşlığına ve ruhsal aydınlığına da şahit olur.
Tibet-Birman dilleri

Tibet-Birman dilleri, Çin-Tibet dil ailesinin Çin dili olmayan dilleri kapsayan koludur. Bu kola ait dillerin 400'den fazlası, Güneydoğu Asya'nın dağlık bölgeleri çapında ve Doğu ile Güney Asya'nın bazı bölgelerinde konuşulur. Tibet-Birman dillerini konuşan yaklaşık 60 milyon kişi var; bunların yaklaşık yarısı (35 milyondan fazla kişi) Birmanca, %13'ü (8 milyondan fazla kişi) de Tibet dillerini konuşur. Bu kolun kapsamındaki en fazla konuşulan dillerin bu iki dalın olmasından ötürü, kolun ismi bu iki daldan türemektedir. Bu dalların ayrıca bol kapsamlı edebî gelenekleri var; Birmancanınki 12. yüzyıla kadar dayanırken Tibetçeninki 7. yüzyıla kadar dayanır. Kolun kapsamındaki diğer dillerse çok daha küçük topluluklar tarafından konuşulur ve bu dillerin bir çoğunun üzerinde dilbilimciler tarafından henüz ayrıntılı şekilde çalışılmamıştır.Bazı taksonomiler Çin-Tibet dil ailesini Çin ile Tibet-Birman kollarına ayırırken (ör. Benedict, Matisoff), diğer dilbilimcilerse Tibet-Birman kolunun monofiletik bir grup teşkil ettiği fikrini reddetmektedir.
Tibetliler

Tibet halkı veya Tibetliler, günümüzde daha çok Çin'de, büyük bir bölümü (% 44,81) Tibet Özerk Bölgesinde (Çince: 西藏自治区, Xīzàng zìzhìqū; Tibetçe: བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་, bod rang skyong lbyongs), sınır eyaletlerden Siçuan (% 23,43), Qinghai (% 20,06), Gansu (% 8,18) ve Yunnan (% 2,37). Tibet'te yaşayan halkın % 92,77, Qinghai eyaletinde % 22,53, Gansu eyaletinde % 1,76 ve Siçuan eyaletinde % 1,54 Tibetlidir. Tibetliler, Tibet ve Himalaya bölgesinde göçebe bir yaşam sürdürürler." ... Gezginci olarak yabancılarla karışanlar "شْتَن Xotan" ve "تبت Tübüt" halkı ile "طَنغُت Tenğüt"lerin bir kısmıdır." ve "Tübütlüler تبت adında birinin oğullarıdır. Bu, Yemenli bir kimsedir, orada birini öldürmüş, korkusundan kaçmış, bir gemiye binerek Çin'e gelmiş, "Tibet" ülkesi onun hoşuna gitmiş, orada yerleşmiş; çoluğu çocuğu çoğalmış, torunları Türk topraklarından bin beş yüz fersah yer almışlar, Çin ülkesi Tibet'in doğu tarafındadır." şeklinde yorumlar.Tibetlilerin çoğunluğu Lama Budizmi veya Tibet Budizmi inançlıdır. Çok az sayıda Kachee (Kache) denilen müslüman insanlar vardır.
Tibetçe

Standart Tibetçe, veya Lhasa Tibetçesi, (Tibetçe: ལྷ་སའི་སྐད་, Wylie: Lha-sa'i skad) genellikle Çin içindeki Tibet bölgesinde ve Çin dışındaki Tibetli diaspora tarafından konuşulan bir dil. Dili ortalama 6 milyon insan konuşmaktadır. Tibetçe, dünyanın hâlâ kullanılan en eski yazımlarından birine sahiptir ve 1200 yıldır aynı şekilde yazılmaktadır. Tibetçede eskiden kelime başlarında ünsüz kümeleri varken Ü-Tsang ve Khams lehçelerinde bu ünsüz kümeleri kaybolmuş ve diller tonal bir hâl almıştır.Tibetçe, ergatif bir dildir. Tibetçe cümle yapısı genel olarak Özne-Nesne-Fiil'dir. Tibetçede sıfatlar genellikle isimlerin sonrasında gelir.
Tibi (futbolcu)

António José de Oliveira Meireles ya da kısaca Tibi (9 Nisan 1951 - 28 Aralık 2021), kaleci pozisyonunda görev yapmış Portekizli millî futbolcudur.Tibi, 9 Nisan 1951'de Matosinhos, Portekiz'de doğdu. Aktif futbol kariyerine 1969'da Leixões futbol takımında başladıktan sonra kariyerini 1972 ilke 1982 yılları arasında daha yukarılara taşıyacak olan Porto ekibine geçiş yaptı. Burada teknik direktör Béla Guttmann'ın ilk tercihi olsa da sonradan takımın başıan geçen José Maria Pedroto tarafından yedek kulübesine çekilmiştir.Kariyeri boyunca 131 maça çıktığı Estádio das Antas stadında Porto ekibiyle hem Taça de Portugal hem de Supertaça Cândido de Oliveira heyecanını yaşamıştır.Portekiz millî futbol takımı 1974 ile 1981 yılları arasında yedi yıl boyunca iki maçta sahaya çıkmıştır. İlk maçı olan 13 Kasım 1974'teki İsviçre maçından 3-0 mağlup ayrılmışlardır.Tibi, 28 Aralık 2021'de doğum yeri Matosinhos, Portekiz'de bulaşıcı bir hastalık nedeniyle 70 yaşında öldü.
Tibisay Lucena

Lucena, 26 Nisan 1959'da Barquisimeto, Lara, Venezuela'da doğdu. Siyasete girmeden önce müzik eğitimi alarak Venezuela Ulusal Gençlik Orkestrası ve Simon Bolivar Senfoni Orkestrası (1980-87) ile sahne aldı. Ardından Venezuela Merkez Üniversitesi ile New York, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Yeni Sosyal Araştırmalar Okulu sosyoloji eğitimi görüp mezun olduktan sonra İleri İdare Çalışmaları Enstitüsü'nde araştırmacı olarak çalıştı.Birleşik Sosyalist Parti (PSUV) bünyesinde siyasete girerek Venezuela'nın beş hükûmet organından biri olan Ulusal Seçim Konseyi'nin (CNE) 2006-2020 yılları arasında iki dönem başkanlığını yürüttü.Yüksek Adalet Mahkemesi (TSJ) 12 Haziran 2020'de Indira Alfonzo'yu kurumun yeni başkanı olarak atamasıyla görevi son bulan Lucena, ülkedeki demokrasi ve insan haklarının baltalanmasındaki rolü nedeniyle çeşitli ülkeler tarafından yaptırıma tabi tutulmuştu.
Tibor Baranski

Holokost sırasında 3.000'den fazla Macaristan Yahudisi kadın ve erkeği Nazi Askerleri'nin elinden kurtarmasıyla bilinir. Baranski, Sovyetler tarafından 30 Aralık 1944'te tutuklanarak 16 günlük mesafede gönderildiği bir Sovyet hapishanesine konmuştur. Joseph Stalin'in 1953'teki ölümünden sonra serbest bırakılarak geriye döndüğü ülkesi Macaristan'dan 1956'da ayrılarak ABD'ye gitmiştir.Baránszki, 1 Ocak 1979'da Macaristan'daki Holokost esnasında birçok savaş tutsağı Yahudiyi kurtararak gösterdiği cesaret ve azimle "Uluslararası Dürüstler Topluluğu" içine dahil edilmiş, ayrıca Amerika Birleşik Devletleri Holokostu Anma Konseyi üyeliği yapmıştır.
Tibor Benedek

Benedek 12 Temmuz 1972'de Budapeşte, Macaristan'da doğdu. 2000 Yaz Olimpiyatları, 2004 Yaz Olimpiyatları ve 2008 Yaz Olimpiyatları'nda altın madalya kazanan Macaristan Su Topu Millî Takımı kadrosunda yer aldı.Benedek ilk defa 1992 Yaz Olimpiyatları ve 1996 Yaz Olimpiyatları'nda Macaristan Su Topu Millî Takımı kadrosuna çağrılmıştır. Aynı zamanda iki dönem Pro Recco su topu takımı kadrolu oyuncusuydu. Benedek aktif spor kariyerini bitirdikten sonra 2013-2016 yılları arasında Macaristan Su Topu Millî Takımı'nın teknik direktörlüğünü yapmıştır.Benedek 18 Haziran 2020'de doğum yeri olan Budapeşte, Macaristan'da pankreas kanseri sonucu 47 yaşında ölmüştür.
Tibor Dombi

Tibor Dombi (Macarca telaffuz: [ˈtiborˈdombi] ; d. 11 Kasım 1973), sağ orta saha oyuncusu olarak oynayan Macar millî futbolcudur. Kariyerinin çoğunu Debreceni VSC'de geçirdi.Püspökladány'de doğan Dombi, Debreceni VSC'nin alt yapısında yetişti ve 1992'de profesyonel takıma katıldı. Macaristan millî takımı formasını ilk kez 1994 yılında giydi ve millî takımdan ayrıldığı 2001 yılına kadar 35 kez millî olup bir gol attı. Macaristan'ın grup aşamasından ilerleyemediği Atlanta'daki 1996 Yaz Olimpiyatları'na katıldı.Macaristan'a dönmeden önce iki sezon oynadığı FC Utrecht takımına katıldı. Debrecen'e döndükten sonra kulübün Altın Çağı başladı ve bu dönemde takım arka arkaya üç kez Nemzeti Bajnokság'ni kazandı. 2009 yılında Debrecen'in 4. yerel şampiyonluğunu kazanan takımın kadrosunda yer aldı.Dombi, Macaristan millî futbol takımındaki ilk maçına 1 Haziran 1994'te Eindhoven'da Hollanda karşısında çıktı. Kariyeri boyunca 35 kez forma giydi (1994-2001) ve bir gol kaydetti (1998, Slovenya'ya karşı 2-1).1995-96 sezonunda Dombi, Atlanta'daki 1996 Yaz Olimpiyatları'na katılmaya hak kazanan Macaristan Olimpik futbol takımının bir üyesiydi. Macaristan, Olimpiyatlardaki üç grup maçını da kaybetti.
Tibor Füzessy

Füzessy, 14 Eylül 1928'de Şaşalom, Budapeşte, Macaristan'da doğdu. Hristiyan Demokrat Halk Partisi  (KDNP) bünyesinde siyasete girerek 18 Haziran 1992-15 Temmuz 1994 tarihleri arasında Macaristan Sivil İstihbarat Hizmetleri Bakanı olarak görev yaptı. Aynı zamanda 1990-1998 yılları arasında Macaristan Ulusal Meclisi'nde delege olarak hazır bulundu. Füzessy, 19 Temmuz 2023'te Budapeşte, Macaristan'da 94 yaşında öldü.
Tibor Halasi-Kun

Tibor Halasi-Kun, (d. 19 Ocak 1914, Zagreb, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu - ö. 19 Ekim 1991, New Jersey, ABD), Kıpçak Dili araştırmalarıyla ünlü Macar asıllı türkolog ve hungarolog.Tibor Halasi-Kun, bugünkü Hırvatistan'ı da içine alan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun son yıllarında Zagreb'te, Macar asıllı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Sırpça, Hırvatça, Macarca gibi çok sayıda dilin konuşulduğu çok kültürlü bir ortamda yetişen Halasi-Kun, Yunanca ve Latince dillerinin de öğretildiği bir klasik eğitimden geçti.Halasi-Kun, üniversite eğitimini Budapeşte Üniversitesi'nde aldı ve aynı üniversitede 1936'da "Gennadios'un Türkçe İtikatnamesi" adlı çalışmasıyla doktorasını verdi. 1942'ye dek Budapeşte Üniversitesi'nin Türk Dilbilim ve Macar Ana Tarihi Enstitüsü'nde asistan olarak çalıştı.II. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine 1942 yılında Türkiye'ye giden Halasi-Kun, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde 1948'e dek Macar dili ve edebiyatı dersleri verdi. 1952-58 yılları arasında Columbia Üniversitesi'nde Türk dili ve edebiyatı okuttu; 1959 yılında aynı üniversitenin Yakındoğu Dil ve Kültürleri Bölümü başkanlığına getirilmiş, 1966'ya kadar da bu görevini sürdürmüştür. 1963-1967 yılları arasında da Türkiye'de Amerikan İlmi Araştırmaları Enstitüsü'nün kurucusu ve ilk başkanlığını yapmıştır.Bulgaristan, Türkiye, Suriye ve Lübnan'a muhtelif zamanlarda araştırma gezileri yapan Halasi-Kun, birçok yayının çıkmasına öncülük etmiştir. 1946'da Hungaroloji Enstitüsü yayınlarını (2 cilt) çıkarmaya başlamış, 1950 yılında Hasan Eren ile birlikte Türk Dili ve Tarihi Hakkında Araştırmalar dergisinin 1. cildini yayımlamış, 1962 senesinden başlayarak Publications in Near and Middle East Studies (Colombia Üniversitesi) dizisini yönetmiş, Halil İnalcık ile beraber 1969'da Archivum Ottomanicum dergisini çıkarmaya başlamış, Peter Golden ile birlikte 1975 yılında Archivum Eurasiae Medii Aevi adlı dergiyi tesis etmiştir.
Tibor Linka

Tibor Linka (d. 13 Şubat 1995) dört kişilik (K-4) yarışlarda yarışan bir Slovak kanocu. 2015 Dünya Şampiyonası'nda altın madalya, 2016 Olimpiyatları'nda gümüş madalya kazandı. 2014 yılının başlarında, doğduğu yer olan Šamorín şehrinde Yılın Sporcusu seçildi.2013 Avrupa Gençler ve 23 Yaş Altı Şampiyonası'nda Denis Myšák ile K-2 500 metre gençler yarışmasında altın madalya kazandı. Ertesi yıl yine Myšak ile 23 yaş altı yarışında ikinci oldu. 2015 yılında Olimpiyat Oyunları, Dünya ve Avrupa Şampiyonası'nda birçok madalya kazanan Slovak K-4 ekibinin bir parçası oldu. Erik Vlček, Juraj Tarr ve Denis Myšák ile 2015 Dünya Şampiyonası'nda K-4 1000 metre yarışını kazandı. 2016 yılında, aynı takım, 2016 Avrupa Şampiyonası'nda  bir altın  ve bir  gümüş madalya kazandı ve sezonun ana hedefi olan Olimpiyat Oyunları'ndan önce iyi bir form göstererek K-4 1000 m kategorisinde son dünya şampiyonu olarak Olimpiyatlarda yarıştı ve gümüş madalya kazanmayı başardı.
Tibor Navracsics

Tibor Navracsics (d. 13 Haziran 1966, Veszprém) Fidesz - Macar Yurttaş Birliği üyesi olan Macar siyasetçi, Avrupa Komiseri ve eski bakan.Eötvös Loránd Üniversitesi'nden, siyaset bilimi ve hukuk alanında eğitim görerek, 1990 yılında mezun olmuştur. 1993 yılında akademisyen olmuş, 1999-2002 yıllarında Başbakanlık Basın ve Enformasyon Daire Başkanı olmuştur. 2002-2003 yıllarında Viktor Orbán'ın özel kalem müdürlüğünü yapmıştır. 2006 yılında milletvekili seçilmiştir. 2010-2014 yıllarında Adalet Bakanı ve Başbakan yardımcısı, 2014 yılında ise Dışişleri Bakanı olmuştur. 2014 yılı itibarıyla Jean-Claude Juncker'in başkanlığındaki Avrupa Komisyonu'nda komiser olmuştur.
Tibor Nyilasi

Tibor Nyilasi (d. 18 Ocak 1955), Macar eski Millî futbolcu ve teknik direktör. 1972'de Ferencváros ile sözleşme imzaladı ve 1983'te FK Austria Wien'e transfer olana kadar orada oynadı. 1975'ten 1985'e kadar Macaristan millî takımı için 70 maça çıktı ve 32 gol attı. 1978 FIFA Dünya Kupası'nda  ve 1982 FIFA Dünya Kupası'nda oynadı. Oyuncu olarak emekli olduktan sonra Ferencváros'un teknik direktörü olarak görev yaptı. Son zamanlarda Macar Futbol Federasyonu için de çalışan Nyilasi düzenli olarak Macar spor kanalı 'Sport TV'de uzman olarak yer almıştır.
Tibor Pleiß

Tibor Pleiß (diğer söyleyiş Pleiss, d. 2 Kasım 1989), Anadolu Efes forması giyen Alman profesyonel basketbolcudur. 2.21 metre boyunda, 122 kilogram ağırlığındadır.
Tibor Szalay

Tibor Szalay (d. 26 Ocak 1938, Köbölkút), Macar futbolcudur. Profesyonel liglerde Beşiktaş'ın ilk yabancı futbolcusu olan Szalay, uzun süre ABD'de futbol oynamıştır.Szalay 1956 yılında, 18 yaşındayken MTK Budapest'in genç takımında futbola başladı. Macar devrimi yüzünden ülkesinden uzaklaşarak futbola Austria Wien'de devam etti ve 1956-57 sezonunda 20 maçta 25 gol attı. 1957'de Austria Wien'in düzenlediği Avustralya turu kadrosunda yer aldı ve Avustralya millî futbol takımı ile hazırlık maçlarında oynadı. 3 hazırlık maçında 2 gol kaydetti.Macar efsanesi Budapest Honvéd FC'yi yaratan Jenő Kalmár, Sevilla'nın teknik adamı olunca, onun sayesinde 20 yaşında İspanya'nın ünlü takımlarından Sevilla FC forması giymeye başladı. İlk iki maçında 2 gol atarak dikkat çekti. 1961 yılına kadar bu takımda top koşturup 71 maçta 25 gol attı. 1961-62'de 4 Macar arkadaşı ile birlikte Barcelona forması giydi. Hem La Liga'da hem de Fuar Şehirleri Kupası'nda ikinci oldular. Ancak sadece 2 maç oynayıp 1 gol kaydedebildi. 1963-64 sezonunda ise şansını La Liga'ya yeni çıkmış Real Murcia'da denedi.1966'da Ignác Molnár tarafından Türkiye'ye getirildi ve Beşiktaş ile anlaştı. Beşiktaş'ın ilk yabancı futbolcusu oldu. Ancak sadece 3 lig maçında forma giydi ancak Beşiktaş ile Türkiye Ligi şampiyonluğunu yaşadı. Beşiktaş'tan sonra şansını Amerika'da denedi. 1967'de Philadelphia Spartans'ta 23 maçta forma giydi ve 8 gol attı. 1968'de ise yine ABD takımı Houston Stars'da oynadı, 21 maçta 7 gol attı. 1970'te Kansas City Spurs'da 24 maçta 6 gol attı. 1971'de ise Washington Darts'da 22 maçta oynadı ve 4 gol attı.
Tiburon, Kaliforniya

Tiburon, ABD'nin Kaliforniya eyaletine bağlı Marin ilçesinde bulunan bir kasabadır. Kasabanın nüfusu 2010 sayımına göre 8.962'dir.
Tiburtino

Tiburtino, İtalya'nın başkenti Roma'da bulunan bir semttir. II. Dünya Savaşı sırasında Müttefikler tarafından defalarca bombalandı.
Tiburón Adası

Tiburón Adası (; "Köpekbalığı Adası"), Meksika'nın batı kıyısında Kaliforniya Körfezi'nde bulunan bir adadır. Ada, Meksika'nın ve Kaliforniya Körfezi'nin en büyük adasıdır. 1963 yılında Devlet Başkanı Adolfo López Mateos tarafından doğal rezerv ilan edildi.
Ticaret Bakanlığı (Amerika Birleşik Devletleri)

Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Bakanlığı (), Amerika Birleşik Devletleri'nde iş ortamında rekabetin iyileştirilmesi ve istihdamın teşvik edilmesinden sorumlu bakanlıktır. Bakanlık Washington'da Herbert C. Hoover Binası'nda yer almaktadır.
Ticaret birliği

Ticaret birliği, belirli bir sektörde faaliyet gösteren işletmeler tarafından kurulan ve finanse edilen bir kuruluştur. Bir ticaret birliği reklamcılık, eğitim, yayıncılık, lobicilik ve siyasi bağışlar gibi halkla ilişkiler faaliyetlerine katılır, ancak odak noktası şirketler arasındaki işbirliğidir. Dernekler, konferans üretmek, ağ oluşturma veya yardım etkinlikleri düzenlemek veya sınıflar veya eğitim materyalleri sunmak gibi başka hizmetler sunabilir. Birçok dernek tüzük tarafından yönetilen ve aynı zamanda üye olan memurlar tarafından yönetilen kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır.Sosyal piyasa ekonomisine sahip ülkelerde, ticaret birliklerinin rolü genellikle sosyal diyalogda da rol oynayan işveren örgütleri tarafından alınır.Garrelts, Frank: Märkte im Umbruch – Kooperationen als Chance im Handel (Markets on the move – trade associations as a business opportunity), München: Beck 1998, abstract in English available here
Ticaret bloku

Ticaret bloku, özellikle ortak çıkar ya da kültürel bağları olan ülkelerin bir araya gelerek oluşturduğu uluslararası örgütlerin bir parçası olarak ortaya çıkan hükûmetlerarası bir anlaşma türüdür. Ticaret bloklarının amacı, kendi içlerinde uluslararası gümrük prosedürlerinden doğan güçlükleri en aza indirgemek ya da tümüyle ortadan kaldırmaktır.Ticaret blokların oluşmasını sağlayan birtakım adımlar vardır. Bunlardan bir ya da birkaçının bir araya gelmesiyle ticaret blokları oluşur. Bunlar, serbest ticaret bölgelerinin oluşturulması, gümrük birliği ilan edilmesi, ortak pazar kurulması ve son ayak olarak ekonomik ve parasal birliğe geçmektir. Dünya üzerinde uygulamaya konulmuş en başarılı ticaret blokları arasında Avrupa Ekonomik ve Parasal Birliği ve ASEAN sayılabilir.