barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Çarh-nâme

Çarhnâme-i Ahmed Fakıh der Bîvefâî-i Rûzigâr (Kısa adı: Çarhnâme),  13. yüzyılın ilk yarısında Ahmed Fakih' in yazmış olduğu kaside şeklinde 83 beyitlik tasavvuf manzumesidir.Günümüze kadar gelmiş en eski Anadolu Türkçesi örneği olması bakımından büyük önem taşır. Tek nüshası Bayezid Devlet Kütüphanesi'nde, Eğridirli Hacı Kemal'in derlediği  Camiü'n nezair adlı nazire mecmuasındadır. Ahmed Fakih'in bilinen tek eseridir. Halk için yazılmış basit bir şiir olup nazım tekniği ve sanat değeri bakımından önde gelen bir manzume değildir.Eseri Fuat Köprülü 1926 yılında bulmuş ve tanıtmıştır. Köprülü'ye göre tamamı 100 beyitten oluşur; on yedi yaprak eksiktir. Konusu bakımından Moğol istilası zamanına yakışmaktadır. Eser dünyanın faniliğinden, dünya zevklerine kapılmamak gerektiğinden, ahiret için hazırlanmak gerektiğinden bahseder. Aruzun mefa'ilün/mefa'ilün/fe'ulün kalıbıyla yazılmıştır.1956 yılında Mecdut Mansuroğlu tarafından Osmanlı Türkçesinden Latin harfli çevirisi yapılmış ve il özelliklerinin açıklanması yanı sıra bir lugatçe ve gramer dizini eklenip metnin tıpkıbasımıyla birlikte yayımlanmıştır. Eser üzerinde Fahir İz ve Günay Kut da çalışma yapmışlar; bu çalışmaları “Divan Nazım ve Nesri” (1985) adlı eserde yayımlamışlardır.
Çarhacı Ali Paşa

Çarhacı Ali Paşa (ö. 1823, Tokat) II. Mahmud saltanatında, 1 Ocak 1809 - Mart 1809 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamı.Konyalıdır. Vezir dairelerine girerek, okuyup yazma öğrenmiştir. Yusuf Ziya Paşa ile Mısır'a gidip Hurşit Paşa'ya mühürdar olmuştur. 1804 mîrimiran rütbesiyle Yenbu'l-bahr muhafızı görevi verilmiştir.1805'te Hurşid Paşa Mısır Valiliğinden azledildiği zaman onunla birlikte İstanbul'a gelmiştir. Ocak 1807'de vezir rütbesi verilmiş ve ordu çarhacısı ile Silistre valisi görevine tayin edilmiştir. Ordu çarhacısı olarak öncü ordu güçleri ile Karalas'da Rus ordusu saflarını yarıp perişan etmesiyle meşhur olmuştur.1807'de Eğriboz muhafızı görevine nakledilmiştir. Aralık 1808 sadaret kaymakamı görevi yapmıştır. Nisan 1809'da bu görevi yanında kaptan-ı deryâlik görevi ek olarak verilmiştir. Bu iki görevden 3 Eylül 1809'de azledilmiş ve rütbe düşüşü olarak Alâiye mutasarrıfı yapılmıştır. Sonradan da vezirlik rütbesi geri alınıp Limni adasına sürgüne gönderilmiştir.1807 yılı sonunda affedilmiştir. Vezirlik rütbesi geri  verilmiştir. Trabzon valisi tayin edilmiştir. Burada iken Rusların saldırılarını karşı gelmiş onları denize geri püskürtmüştür. 1810 sonunda Trabzon valiliğinden azledilmiş ve Ankara'da sürgüne gönderilmiştir.Bir müddet Ankara'da oturduktan sonra yine affedilip Konya valisi yapılmıştır. Bu görevde iken ayaklanmacı Tekeli İbrahim Bey'i tenkil için serasker tayin edilmiştir. Ocak 1814'te Tekeli İbrahim Bey üzerine yaptığı askerî operasyon başarısız kalınca vezirliği tekrar kaldırılmış ve ikinci kez Limni adasına sürgüne gönderilmiştir. Sonra sürgün yeri Keşan'a çevrilmiştir.Yine affedilip Kars muhafızı görevi verilmiştir. Bu görevde birkaç yıl kaldıktan sonra Sivas valisi yapılmıştır. Sonra sırasıyla Ocak 1818'de Karahisar mustasarrıfı, 1819'da Alâiye ve İçel valisi; 1820'de ikinci defa Eğriboz valisi olmuştur. 1821'de bu valilikten azledilmiş; vezirliği de kaldırılmış ve Tokat'a sürgüne gönderilmiştir.Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.558/559Tektaş, Nazim (2002), Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:
Çarikar

Çarikar (Farsça: چاریکار, Chârikâr), Afganistan'ın kuzeydoğusunda, Parvan Vilayeti'nin yönetim merkezi olan şehir.Başkent Kabil'in 70 km. kuzeyinde yer alan kent, Kohdaman Vadisi'ndeki en önemli yerleşim yeridir. Kabil'i kuzeye bağlayan karayolları bu şehirden geçmekte. Halkının büyük çoğunluğunu Tacikler oluşturmakta olup kaliteli üzümleriyle tanınan bir şehirdir.1841′de, I. İngiliz-Afgan Savaşı sırasında Çarikar’da bir İngiliz garnizonu yok edilmişti. 1979′daki Sovyet işgalinin ardından Çarikar, yakındaki Pencşir Vadisi'nde üslenen Afgan gerillalarıyla Sovyet ve Afgan ordu birlikleri arasında şiddetli çarpışmalara sahne oldu. Afganistan’ın modem tekstil fabrikasının bulunduğu Golbahar’a yakın oluşu, 1962′den sonra nüfuzun büyük ölçüde artmasına yol açtı. Çarikar, sofra takımları, gümüş işçiliği ve çanak çömlek üretiminin yanı sıra üzümleriyle de ünlüdür. Kentte bir dökümhane vardır.Taliban, bu şehirdeki en büyük saldırısını 2011 senesinin 14 Ağustosunda yapmış, güpegündüz vilayet binasına saldırmış, neticesinde 11 kişi ölmüştür.
Çarikar ilçesi

Çarikar ilçesi (Farsça:  چاریکار  ), Afganistan'ın Parvan Vilayeti'ne bağlı olan 10 ilçeden birisidir.İlçenin 2005 yılı toplam nüfusu yaklaşık olarak 130,613'dür. Yönetim merkezi aynı zamanda vilayetin de yönetim merkezi olan Çarikar şehridir.
Çaritsa

Çaritsa veya Çariçe (, ), Bulgaristan, Sırbistan veya Rusya'nın kadın otokratik hükümdarının veya bir çarın karısına verilen unvandır. Fransızcada çarin, İspanyolcada ve İtalyancada çarina/zarina ile aynı şekilde Almancada çarin veya zarin kelimesinden türetilmiştir. Çaritsaların kızları çarevna unvanına sahipti.Rusya: 1547'den 1721'e resmî, 1721–1917 yılları arasında gayriresmî (genellikle "İmparatoriçe") olarak kullanıldı.
Çark (bale)

İlk defa 6 Kasım 1968’de Ankara Devlet Balesi tarafından sahnelendi. Bir Türk koreograf tarafından yaratılıp sahneye konan ilk bale eseri olması nedeniyle Türk bale tarihinde önemli yeri vardır.Eserde olumsuz ile olumlunun, çatışma ve uzlaşma çabaları anlatılır. Sürekli bir konu yoktur. Bunun yerine savaşı, kötümserliği temsil eden “Kırmızılar” ile, İyimserliği, başarıyı ve yapıcılığı temsil eden “Maviler” grubu arasındaki çatışma ve uzlaşma çabaları anlatmaya çalışılır. İki zıt grup arasında haliyle hareketlerde de farklılıklar görülür. Kırmızıların sert ve yapmacık hareketlerine karşılık, mavilerinki yumuşak ve lirik bir özellik gösterir. Bu soyut kısa bale, temsil süresini iki ayrı dramatik bale ile paylaşmıştı.
Çark (film)

Çark, senaryosunu Bekir Yıldız ve Haşmet Zeybek'in yazdığı, yönetmenliğini ise Muzaffer Hiçdurmaz'ın üstlendiği, 1987 çıkışlı Türk filmi. Tarık Akan, Müge Akyamaç, Cezmi Baskın, İhsan Yüce ve Kenan Bal gibi zengin bir oyuncu kadrosuna sahip olan eser, işçi sınıfının en örgütsüz ve en çok ezilen kesimlerinin yaşantısına ışık tutan özelliğiyle, döneminin dikkat çekici filmlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.  Üretildiği dönem doğrudan sansürlenmemiş olmasına rağmen, polis baskısı nedeniyle İstanbul'da gösterime girememiştir. Muzaffer Hiçdurmaz’ın tek yönetmenlik denemesi olan ve Türkiye’nin üç-beş işçi sınıfı sineması örneğinden biri olarak nitelendirilen film, İstanbul'da ilk kez "5. Uluslararası Sinema Tarih Buluşması Festivali" kapsamında gösterilmiştir.Cam atölyesinde başlayıp tersanede devam eden ve Orta Çağ çalışma düzenine sahip Kazlıçeşme deri işçilerine kadar uzanan senaryosuyla, Türk sinema tarihindeki ilk salt işçi filmlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yönetmen Muzaffer Hiçdurmaz, önceleri filmi çekmeye gönülsüz olsa da, daha sonra bu fikrinden vazgeçer ve çekimlere başlama kararı alır. Kazlıçeşme işçileri, filmden de etkilenerek çekimlerden 20 gün sonra greve gitmiş ve grevin ardından Kazlıçeşme kapanmıştır.Gerçek adı "Direniş" olmasına rağmen, 12 Eylül Askerî Darbesi'nin hâlâ etkili olduğu bir dönemde, olumsuz sonuçlar doğurabileceği düşünülerek filmin adı "Çark" olarak değiştirilmiştir. Ancak filmin adına yönelik uygulanan bu "yumuşatma" çabası da pek işe yaramamış ve üretici kadro birçok kez polis tarafından sorgulanmıştır. Gelen baskılar nedeniyle sinema salonları filmi kaldırma kararı alır. İşletmecinin çabalarına rağmen birçok sinemada "Bu filmi oynatmayın" mantığı kabul görür ve film uzun yıllar boyunca gün yüzüne çıkamaz. Film, DİSK’e bağlı Basın-İş ve Sine-Sen sendikaları ile, Halkevleri ve Sendika.org'un birlikte düzenlediği, 1-7 Mayıs 2006 tarihleri arasında İstanbul ve Ankara’daki katılımcılarıyla buluşan "1. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali"nde de gösterilmiştir. Filmin müzikleri Cahit Berkay ve Cem Karaca tarafından yapılmıştır.Dört fabrika işçisinin mücadele öyküsü. Bir cam fabrikasında çalışan dört arkadaş, emeklerinin karşılığını alamayınca patronla çatışmaya girerler. Ancak sonuç aleyhlerine gelişir ve kendilerini kapının dışında bulurlar. Bu kez dört emekçi bir tersanede iş bulur. Ne var ki bu yeni işlerinde de başka bir sömürü düzeni ortaya çıkar. Patron tarafından grev kırıcı olarak kullanıldıklarını fark ederler. Dört arkadaşın çalışma yaşamındaki son durakları Kazlıçeşme'deki deri atölyeleridir. Denetimsiz, son derece kötü ve sağlıksız bir düzende çalışmasını sürdüren işçilerden biri yaşamını yitirir. Bu iş kazası sonucunda dört emekçi arkadaş, işçileri bilinçlendirerek haklı oldukları grevi başlatırlar.
Çark Caddesi

Çark Caddesi, Adapazarı ile Serdivan ilçeleri sınırlarında bulunan tarihi cadde. Uzun Çarşı ve Bankalar  Cadddesi'nin  kesişim alanı ile Şemsiyeli Park arasından başlar, Sapak Camii ile Serdivan Beldiye binası kavşağında sona erer. Adapazarı merkezden batıya doğru uzanır, doğuya doğru devamı Ankara Caddesi'dir.Çark Cadde'si 1943 ve 1967 depremlerinde ağır hasar almıştır. 40'lı yıllarda tümen, vali konağı, cezaevi, liseler cadde üzerine kurulması ile yapılaşma artmıştır. 60'larda sonra yüksek binalar yapılmaya başlanmış, 67 depremi en çok bu caddeye hasar vermiştir. Cadde 99 depreminde de ağır hasar almış, pek çok bina yıkılmıştır.Osmanlı zamanlarında şehre su temin etmek üzere şehir içinden geçen dereye bir "çark" sistemi (dönme dolap) kurulmuştur. 1734 yılında yapılan çark sistemi ile su Adapazarına ve Orta Cami'ye kadar ulaştırılmıştır.Akarsuyun adı Çark Deresi, üzerinden geçen caddenin adı da Çark Caddesi olmuştur.Caddenin başlangıç bölümü trafiğe kapalıdır. Aziz Duran belediye başkanlığı döneminde 550 metrelik bölümü trafiğe kapatılmış, yoğun tartışmalar ve itirazlar olmuştur, kentin alış-veriş ve yeme-içme merkezi haline gelmiştir.Çark Caddesi her iki tarafında dükkanlar, cafeler, pastahaneler, bankalar  bulunur. Sakarya'nın en gözde çaddesi olması nedeniyle günün çoğu saatinde insan yoğunluğu görülür. Tatil günleri ve akşamları kalabalık daha da artar. Serdivan ilçesinde üniversite öğrencilerin yoğunlaşması ve Mavi Durak çevresinde açılan kafeler ve yeni açılan AVM'ler nedeni ile gözdeliğini bir miktar kaybetmiştir. Yenilelen ışık sistemi ve popülerliği, trafiğe kapalı olması ile İstiklal Caddesi'ne benzetilmektedir.Cadde üzerinde bilinen yerler şunlardır:Orhan Camii önündeki park alanı, Hilmi Kayın İş Merkezi, Şerefiye Camii, Tarihi Cevat Bey Konağı (kahve dünyası), Nuri Bayar Ortaokulu, Atatürk Lisesi, Vali Mustafa Büyük Kız İHL, Orduevi, eski Sakarya Stadyumu yerine yapılan Millet bahçesi, Çark Mesire Yeri, Aziz Duran Parkı (eski adıyla Kentpark), Çark Deresi en sonunda ise bir akaryakıt istasyonu ve karşısında Sapak Camii yer alır. Çark Deresi aynı zamanda Adapazarı-Serdivan sınırını oluşturur.Şehir üniversitesinde okuyan öğrenciler üzerinde yapılan bir araştırmada Sakarya denilince ilk akla gelen üniversite (%34,8), ikincisi Çark Caddesi (%20,9) çıkmıştır.
Çark Suyu

Çark Suyu (Çark Deresi), Sapanca Gölü'nün fazla sularını tahliye eden akarsu. 45 km uzunluğundadır. Ferizli ilçesi Seyifler köyü yakınlarında Sakarya Nehrine dökülür. Akarsuyun Sakarya Nehri ile birleştiği yerde Seyifler Kalesi yer alır. Orijinal adı Melas Deresi (ağır akan su) olan akarsuyun üzerine yapılan çarklar sebebiyle zaman içinde adı Çark Suyu olarak anılmıştır. Akarsuyun adı şehrin en işlek caddesine (Çark Caddesi) ve yanındaki mesire alanına (Çark Mesire) verilmiştir.Sapanca Gölü'nün doğu uçundan çıkar, batı yönünden Elmalı Deresi, Söğüt Deresi ve Kocadere'yi alır. Gölden çıktıktan sonra yaklaşık 4 km sonra yerleşim yerlerine ulaşır. Tarihi Beşköprü'nün yanından geçerek Şehre giriş yapar. Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından Çark Suyu yanında Mithatpaşa Mahallesinde, eski Ofis depolarının bulunduğu alan Kent Park adıyla düzenlenmiştir. 2021 itibarı ile Çark Mesire alanı ve eski şehir stadyumu Millet Bahçesi adıyla düzenlenmiştir. Çark Suyu Sakarya merkezde taş duvar içine alınarak düzenlenmiştir.Adapazarı'nın tarihinde Çark Deresinin önemli bir yeri vardır. Elektrikli pompaların şehirlere su basmadığı zamanlarda dere üzerindeki çarkın yükselttiği su evlere dağılırdı. Bu şekilde uzun yıllar Adapazarı'nın içme suyu elde edilmiştir. Bir fotoğraftan yola çıkılarak tarihi çark, tamamen ahşaptan, çivi kullanmadan, 16,30 m çap, 2,2 m genişlikte yeniden üretilmiştir. Yeniden yapılan ahşap çark Kent Park'ta Çark Suyunun yanına yerleştirilmiştir. Küçük bir kanalla çevrilen bir miktar su ile dönmesi sağlanmaktadır.Sapanca Gölü çıkışında DSİ tarafından yapılan kapakla gölden su çıkışı kontrol edilir. Sapanca Gölünden Sakarya ve Kocaeli içme suyu, Kocaeli sanayi suyu kullanmaktadır. Göl suyunun yoğun kullanımı göl ayağından su çıkışını azaltmakta, bazen de ciddi kuraklıklara neden olmaktadır. Çark Suyu'nun şehir içindeki çorak görüntüsünü önlemek amacıyla belediye Sakarya Nehri'nden Çark'a borularla su aktarmaktadır.
Çarkacı

Çarkacı, Türk kavimlerinin düzenli akınları sırasında kullandıkları ve yeni ay (hilal) şeklinde konumlandırdıkları askeri birliklerin iki sivri ucunda görev alan özel eğitimli birliklerdi.Bugün profesyonel askeri disiplin içerisinde özel harekât gruplarına benzer şekilde sorumluluk alır, ana askeri kuvvet savaş alanına inmeden önceki ilk direnişi yıkmak ve savunmada boşluklar yaratmak için kullanılırlardı. Seçme birlikler olmaları ve düzenli orduya kıyasla daha esnek hareket etmeleri, meydan savaşı beklentisindeki düşman birliklerinde olumsuz psikolojik etki yaratmada ve sonraki düzenli kuvvetlerin yoğunlaşabileceği savunma hattındaki zayıf noktaların tespitinde fayda sağlardı.
Çarklı silah

Çarklı silah, genellikle ateşleme mekanizması olarak çark kullanan bir ateşli silahtır. Fitilli ve kendinden ateşlemeli silahlardan sonra ateşli silah teknolojisindeki bir sonraki önemli gelişmeydi. Adını ateşlemek için dönen çelik çarktan almaktadır.Firearms from the collections of the Prince of Liechtenstein , an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on wheellocks
Çarklık İsyanı

Çarklık İsyanı (‎), 1935 tarihinde Sincan'da Uygurlar tarafından başlatılan bir isyandı. 36. Tümen tarafından yönetilen ve Çinli Müslümanların çoğunlukta olduğu Tunganistan'a karşı düzenlenmiş olup Çinli Müslüman birlikler, isyanı hızla ve acımasızca yendi. 100'den fazla Uygur idam edildi ve isyancıların liderinin ailesi rehin alındı.
Çarkıfelek (bitki)

Çarkıfelek (Passiflora), çarkıfelekgiller (Passifloraceae) familyasından 550'den fazla türden oluşan asma ya da sarmaşık tipte bitki cinsi.Değirmen çarkını andıran çiçeklerinden dolayı Türkçede "çarkıfelek" (feleğin çarkı) adını almıştır. Farsçada ise saate benzerliğinden dolayı "saat" (ساعت) adı kullanılır.Bazı türleri yenebilir meyveleri için tropikal bölgelerde ziraati yapılırken, bazıları da çiçeklerinden dolayı bahçe ve kameriye örtü bitkisi olarak kullanılır.Yenebilir meyveleri olan türleri içinde çarkıfelek (P. edulis 'in meyvesi) başta olmak üzere P. ligularis, P. incarnata, P. quadrangularis, P. foetida, P.caerulea, P. tripartita var. mollissima P. tarminiana, P.laurifolia ve P. maliformis sayılabilir.Meyvelerinin herhangi bir zararlı etkisi bulunmamakla birlikte, yenebilen meyvelere sahip bütün Passiflora türleri için günde 2 taneden fazla meyvelerinden yenmesi tavsiye edilmemektedir. Zira çok aşırı tüketimi uyku, halsizlik gibi sorunlara neden olabilmektedir. Bununla birlikte meyvelerinin tamamen olgunlaştıktan sonra yenilip toplanması tavsiye edilir; zira bitkinin yapraklarında bulunan siyanid glukosid maddesi meyvelerinde de bulunmaktadır. Ancak bu oran yapraklarındakinden düşüktür ve olgunlaşmış veya dalından düşmüş meyvelerde en düşük ve zararsız düzeydedir.Bitkinin yaprakları stres ve endişeyi azaltıcı olduğu düşünülen çay yapımında kullanılsa da, yapraklarında bulunan siyanid glukosit maddesinin toksik ve zararlı etkisi sebebiyle az tüketilmesi gerekmektedir. Ayrıca hamile olanlarda, bebek emzirenlerde, 6 aydan küçük çocuklarda bu konuda çok fazla bir araştırma yapılmadığı için, etkileri bilinmediği için, yapraklarının hiç kullanılmaması meyvelerinin ise bu gruplar için mümkün olduğunca az tüketilmesi tavsiye edilir. Bunun dışında özellikle yapraklarının alkollü içecekler ve reçeteli sedatiflerle (sinirleri yatıştıran ilaçlarla) birlikte doktora danışmadan kullanılması tavsiye edilmez. Zira bitkinin bu ilaçlarla etkileşime geçip etkisini arttırıcı özelliği bulunmaktadır. Ayrıca bitkinin valeria ve kava bitkileri ile birlikte yapraklarının kullanılması halinde bu bitkilerin etkisini arttıracağı ve buna göre kullanılması gereği unutulmamalıdır.Ayrıca passiflora capsularis gibi bazı türlerin meyvesi yenilmemekle bu konuda gözönünde tutulmalıdır.Tohumdan veya çelikten çoğaltılması yapılır. Asma sülüğü gibi helezonik tutmaçlarla tutunarak hızlı büyür. Çoğu sıcak iklim bitkisidir. P. incarnata türü soğuğa en dayanıklı türlerden biri olarak kabul edilir.
Çarkıfelek (felsefe)

Çarkıfelek, kökeni antik çağlara dayanan felsefî bir kavram. Çarkıfelek, insanın kaderine ve alın yazısına bağlı olarak elde edeceği kayıp ve kazançlar ile ödül ve cezaları temsil eder. Çarkıfelek sözcüğü Türkçede, Farsça kökenli "çark" ve Arapça kökenli "felek" (dünya) sözcüklerinin birleşimiyle oluşturulmuştur. Modern Türkçede halk ağzında feleğin çarkı şekliyle de kullanılır.Ortaya çıkışı antik çağlara dayanır ve Cicero tarafından kullanılmıştır. Şans çemberinin orijinalinin ise yılları da değiştirdiği düşünülen Roma şans tanrıçası Vortumna'ya dayandığı düşünülür. İlk rastlanan yazılı kaynak ise, Romalı filozof Boethius (480-524) tarafından yazılmış Felsefe'nin Tesellisi/Consolatio Philosophiae adlı eseridir.
Çarkıfelek (yarışma)

Çarkıfelek, 6 Ocak 1975 tarihinde TRT 1'de yayımlanmaya başlayan ve zaman içinde birçok kanalda yayımlanan uzun soluklu bir Türk yarışma programıdır.Çarkıfelek programı ilk olarak 1975 yılında ABD'de yayın yapan NBC'de, Türkiye'de ise 6 Ocak 1975'te TRT 1'de yayımlanmaya başlamıştır. İlk sunucusu Güner Ümit'tir. Yarışma, 1986 yılında TRT 2'ye geçmiştir. Ardından, programı Tarık Tarcan sunmuştur. 1995 yılında Tarık Tarcan'ın programdan ayrılmasıyla yerine Halit Kıvanç gelmiştir. 1996 yılında Halit Kıvanç programdan ayrıldıktan sonra Cine5 ile ortak bir noktaya varılamadığı için program sona erdi. Yıldo’nun sunuculuğu ile program Show TV'de yayımlanmaya devam etti. Ekim 1996 yılında Yıldo programdan ayrıldı ve Show TV ile yapılan anlaşma da sona erdiği için program yayından kalktı. 1997 yılında Kanal D ile anlaşıldı, sunucu ise Mehmet Ali Erbil oldu. 2000 yılında Çark 2000 ile birleştirildi. 2001 yılına yaklaşırken birleşme sona erdi. 2003 yılında, program yapımcıları Kanal D ile anlaşamadı. Mehmet Ali Erbil programdan ayrıldı. TGRT ile anlaşma yapıldıktan sonra programı Ata Demirer'in sunması beklenirken Muazzez Ersoy sundu. 2004 yılında Muazzez Ersoy programdan ayrıldı. Tuğba Özay'ın sunması beklenirken program Mehmet Ali Erbil ile ekranlara döndü. Bir süre sonra Mehmet Ali Erbil programdan ayrıldı. Yapımcılar atv ile anlaştı. Programı Deniz Seki ve Emel Müftüoğlu kısa bir süre birlikte sundular. İkili arasında yaşanan bir kavga nedeniyle sunucular değişti. Programı Arto sunmaya başladı ama atv ile anlaşamadığı için kısa bir süre sonra ayrıldı. Çarkıfelek, 2005 yılında Show TV ile tekrar anlaştı ve programı kısa bir süre Hamdi Alkan sundu. 2006 yılında Mehmet Ali Erbil programa geri döndü. Ardından Show TV ile tekrar anlaşmazlık yaşandı. 2008 yılında Mehmet Ali Erbil'in sunuculuğunda Kanal 1 ile anlaşıldı. 2008 yılında Mehmet Ali Erbil, Kanal 1 ile anlaşamadığı için program FOX'a geçti. 2009 yılında Mehmet Ali Erbil, FOX'la da anlaşamadığı için program Flash TV'ye geçti. Mehmet Ali Erbil, Flash TV ile de anlaşmazlık yaşadıktan sonra Temmuz 2010'da Star TV ile yola devam edildi. Bir süre sonra Mehmet Ali Erbil'in programda sarf ettiği yanlış bir ifade nedeniyle program yayından kaldırıldı. 2011 yılında Mehmet Ali Erbil, TNT ile anlaştı fakat 24 Ekim Van Depremi'nin ardından 30 Aralık 2011'de programdan ayrıldı. 31 Aralık 2011 itibaren programı Petek Dinçöz sundu. Program 2012 yılında TNT'de bir süre daha yayımlandı ve sonrasında yayından kaldırıldı. 2014 yılında İlker Ayrık'ın sunuculuğunda Kanal D'de bir süre daha yayımlandı ve sona erdi. Haziran 2015'te Mehmet Ali Erbil'in sunumuyla Star TV'de tekrar başladı. Hostesi ise Tuğçe Dural oldu. Yeni formatın yeterli ilgiyi görmemesi nedeniyle yayından kaldırıldı. Çarkıfelek, 12 Haziran 2016 Pazar akşamı 21.00'de Show TV'de yayımlandıktan sonra Mehmet Ali Erbil'in sunumuyla 2017 yılında Star TV'ye geçti. 14 Haziran 2018 tarihinden 3 Mayıs 2020'ye kadar Kanal D ekranlarında Emre Karayel tarafından sunuldu. Yeni sunucusu Onur Büyüktopçu oldu ve Kanal D'de bir süre daha yayımlandıktan sonra yayından kaldırıldı.
Çarkıfelek türleri listesi

Botanikteki adlarına göre Passiflora (Çarkıfelek) türlerinin listesidir. Yaklaşık 500 kadar türü bulunmakla bu türlerin büyük bir kısmı tropikal bölgelerde, bir kısmı subtropikal veya ılıman bölgelerde yine bir kısmı da Avustralya ve Okyanusya'da bulunmaktadır. Liste henüz tam değildir.Feuillet & MacDougal, Checklist of Recognized Species Names of Passion Flowers, Passiflora 12(2): 41-43 (2002)
Çarkıfelekgiller

Yaklaşık 19 cinste 530 kadar türe ayrılır. Çoğu tropik bölgelere dağılmış olan türler ağaç, çalı, sürünücü ya da tırmanıcı (liana) formdadır. Sınıflandırmalarda Cronquist sisteminde Violales takımına dahil edilirken daha modern sınıflandırma sistemi olan Kapalı Tohumlular Soy Oluş Grubu (APG) tarafından Malpighiales takımına yerleştirilir.Passifloraceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. http://delta-intkey.com
Çarkıruba Şelalesi

Çarkıruba Şelalesi veya Komati Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. Çamlıhemşin'e 36 kilometre uzaklıktadır. Şelalenin rakımı 1656 metredir.
Çarlaklı, Şalpazarı

Mahallede Arı çardakları olduğundan Çardaklı deniliyormuş daha sonra Çarlaklı olarak kayıtlarda yer almaya başlamış. Mahalleye Akçaabat, Giresun Zıva ve Tirebolu Çeğelden, Beşikdüzü Türkelli mahallesinden mahallenin İbikli mahallesine veya mahallenin İbikli mahallesinden Beşikdüzü Türkelli mahallesine İbikoğullarının göçü olmuştur, Beşikdüzü Hoplu mahallesinden, Rize Gürgenli mahallesinden göçler olmuştur. Rize'den gelen bazı hanelerin efsanesi sanki tüm mahallenin kuruluş efsanesi gibi anlatılır. Ayrıca bir rivayete en büyük mahallesi İbikli mahallesine İbikli denmesinin sebebi babanın oraya ayırdığı çocuğunun burnunun uzun oluşundan İbikli dendiği söylenir ya da İpekli isminin yöresel şivesine göre İbek, İbekli, İbikli söylenmesi de olabilir, hatta eski vergi kayıtlarında mahallede en fazla vergi ödeyenlerin biri de İpek adınında bir aile büyüğü olduğu anlaşılıyor. Çamgeriş mahallesi de sonradan Akçiriş mahallesi diye ayrılmıştır. Mahalleden yaklaşık Cumhuriyetin ilanından önce Düzce  Gölyaka Kuyudüzü mahallesi ve diğer yakın mahallelere göç verdiği düşünülürse, ayrıca Kadırga yaylasına çok daha da eskilerden beri çıkıldığı düşünülürse ki yaylada dahi çok yakın tarihten olduğu gibi isimleri belli olmayan çok eski tarihlerden kalma mezarlar da vardır. Ayrıca ne hatırlanan ne de bilinen hiçbir yabancı bir yer ismi de bulunmamaktadır. Bu durum bir yerde mahallenin yerleşimini Osmanlı'nın Trabzon'u fethinden çok daha eskilere dayandırıyor.
Çarli

Çarli, 1998 yılında Star TV'de yayımlanmış komedi türündeki Türk televizyon dizisidir. 2 sezondan oluşan dizi, 24. bölümüyle final yaparak sona erdi.Talat Sanal'a Amerika'da vefat eden amcası (Recep Albert) tarafından emanet edilen maymun Çarli'nin Türkiye'deki hikâyesi.
Çarmıh Taşıyan İsa (Bosch)

Çarmıh Taşıyan İsa (Christ Carrying the Cross), Hollandalı ressam Hieronymus Bosch'un 1480'lerde resimlediği bir tablodur. İsa' ya idam günü kendi çarmıhının taşıtılması olayını anlatmaktadır.
Çarmıh Taşıyan İsa (Madrid versiyonu)

Çarmıh Taşıyan İsa (Madrid versiyonu) (Christ Carrying the Cross) Hollandalı ressam Hieronymus Bosch' ait bir tablodur. Ahşap panel üzerine yağlı boya uygulanarak yapılan tablonun resmedildiği tarih kesin olarak bilinmemektedir. Günümüzde Madrid'deki Palacio Real'de bulunmaktadır.
Çarmıh Yolcusu

Çarmıh Yolcusu orijinal adıyla "The Pilgrim's Progress" John Bunyan tarafından İngiliz dilinde yazılmış bir kitaptır.  Birinci kısmı 1678'de, ikinci kısmı ise birinci kısmın devamı olarak 1684'te yayınlanmıştır. İngiliz edebiyatının en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.Kitap bir İngiliz ülkesi olan Bedfordshire'dan Londra'ya yapılan hayali bir yolculuğu anlatır. Bunyan bu yolculuğu Hristiyanlığı Protestan bakış açısıyla anlatmak için kullanmıştır. Yolculuğun hayali olmasına karşın, mekanlar 17. yüzyıl Bedfordshire'ından esinlenilmiştir. Ana karakter Christian'''ın karşılaştığı zorluklar, gerçek bir Hristiyan'ın doğru yoldan sapmamak için yapması gerekenlerin bir alegorisi olarak tasarlanmıştır.  Her ne kadar yazar vaaz verdiği gerekçesiyle hapse mahkûm edildiyse de, kitap basıldıktan sonra 200 ayrı dilde yayınlanmıştır.KaynakçaThe Pilgrim's Progress from this World, to that which is to come''. Penguin Books, edited with an introduction by Roger Sharrock, London 1965. ISBN 0-14-043004-0
Çarmıha Gerilme (Michelangelo)

Çarmıha Gerilme (, ) 1492 yılında büyük Rönesans ustası Michelangelo tarafından bitirildiği düşünülen bir polikrom tahtadan heykeldir. Bu heykel, İtalya'da Floransa şehrindeki Santo Spirito Kilisesinin "Yuksek Sunak"ında yer almaktadır. Çalışma özellikle İsa'nın çıplak olması gerçeğiyle dikkate değerdir.Çarmıhtaki bir çıplak İsa bununla birlikte kutsal kitapta gerçeği tutmaktadır. Onun elbiselerinin Romalı askerler tarafından toparlandığı İsa'nın İncil Yeni Ahid'de çarmıha gerilişinde anlatılmaktadır.Askerler İsa'yı alıp götürdüler. İsa çarmıhını kendisi taşıyıp Golgota denilen yere çıktı. Onu orada çarmıha gerdiler. O'nunla birlikte iki kişiyi daha. İsa ortada, onlar da iki yanında olmak üzere çarmıha gerdiler. Pilatus bir de yafta yazıp çarmıhın üzerine astırdı. Yaftada şöyle yazılıydı: NASIRALI İSA - YAHUDİLERİN KRALI. İsa'nın çarmıha gerildiği yer kente yakındı. Böylece İbranice, Latince ve Grekçe yazılmış olan bu yaftayı Yahudilerin birçoğu okudu. Bu yüzden Yahudi başkahinler Pilatus'a "Yahudileri Kralı" diye yazma dediler. Kendisi "Ben Yahudilerin Kralıyım dedi" diye yaz. Pilatus "Ne Yazdımsa, Yazdım" karşılığını verdi.Askerler İsa'yı çarmıha gerdikten sonra. O'nun giysilerini aldılar. Her birine bir pay düşecek biçimde dört parçaya böldüler. Mintanını da aldılar. Mintan boydan boya dikişsiz bir dokumaydı. Birbirlerine, "Bunu yırtmayalım" dediler. Kimin olacak diye kura çekelim. Bu olay, şu Kutsal Yazı yerine gelsi diye oldu:
Çarmık

Çarmık veya çarmıh yelkenli kayıklarda direkleri ve gabya çubuklarını kapelesinden güverteye ya da küpeşteye tutturmak için gerilmiş kalın halatlardır. Genellikle teknenin her iki yanında birden fazla çarmık bulunur.Genelde çarmık direğin tepesine bağlanır ve teknenin dizaynına göre direğin ortasından bağlanmış ek çarmıklar da olabilir. Çarmıkların ucu, tekneye sabitlenmiş olan landa demirlerinde sona erer. Bazen teknenin dışına çarmıkları küpeşteden uzak tutan palasartelerle tutturulurlar.Çarmıklar sancak ve iskele tarafına simetrik olarak bağlanırlar. Direğin yukarı kısmına bağlanan çarmıklar için bağlantı noktasında çarmığın açısını artırmak ve direğe daha fazla destek sağlamak üzere direkten çıkıntı yapan bir yapı kullanılmalıdır. Çoğu yelkenli teknede bu tür yapılara gurcata denir ve tuttukları çarmıklar güverteye kadar devam eder.
Çarmıklı Holding

Holdingin temelleri 1948 yılında girişimci Ali Rıza Çarmıklı'nın Bayburt içme suyu inşaatını alarak müteahhitliğe başlaması ile atılmıştır. Sahibi olduğu şirketlerin başarılı faaliyetleri sonucu Çarmıklı Holding A.Ş. kurulmuş ve grup şirketleri holding bünyesinde toplanmıştır. 2014 yılı itibarıyla holding, sanayi, enerji, savunma sanayi, dış ticaret, mümessillik, petrol ürünleri, turizm, sınai, hizmet, finans, yatırım, imalat, işletme alanlarında faaliyet göstermektedir.
Çarnali

Çarnali (Gürcüce: ჭარნალი), Gürcistan'a bağlı Acara Özerk Cumhuriyeti'ndeki Helvaçavur sınırları içerisinde yer alan, Çoruh Nehri'nin sol koludur. 12.3 kilometre uzunluğundaki akarsunun havza alanı 25.3 kilometrekaredir. Kuzey Anadolu Dağları'nın Gürcistan-Türkiye sınırına yakın bir noktasında, 1142 kilometre rakımda doğar. Yağmur, kar ve yeraltı sularından beslenir. Özellikle sonbaharda taşkınlara sebep olur. Yıllık ortalama akış miktarı 1.6 mW/saniyedir.
Çaroymak merkezî bahşı

Çaroymak merkezî bahşı (Farsça: بخش مرکزی شهرستان چاراویماق‎‎), İran'ın Doğu Azerbaycan Eyaleti'nde bulunan Çaroymak şehristanı'nın 2 bahşından birisidir.Bahşın 2006 yılı nüfusu 21,136, yönetim merkezi Karaağaç şehridir. 2006 yılındaki sayımda bahş içinde 4,194 hane sayılmıştır.
Çaroymak şehristanı

Çaroymak şehristanı (Farsça: شهرستان چاراویماق), İran'nde Doğu Azerbaycan Eyaleti'nin 20 şehristanından birisidir.
Çarpan çizgesi

Çarpan çizgesi (), bir fonksiyonun çarpanlarını temsil eden iki parçalı çizgedir. Olasılık teorisinde, çarpan çizgeleri olasılık dağılım fonksiyonularının çarpanlarını göstermek ve verimli hesaplamalar yapmak için kullanılır. Örneğin, rassal değişkenlerin marjinal dağılımı bu şekilde hesaplanabilir.Çarpan çizgesindeki çarpanlar 0 ya da 1 değeri aldığında bu çarpana kısıt denir. Tüm çarpanları birer kısıt olan çizgelere kısıt çizgesi de denir.Bu fonksiyonun çarpan çizgesi yandaki gibidir. Bu çarpan çizgesinde bir döngü vardır. Eğer  ifadesi tek bir çarpana indirgenirse, çarpan çizgesi bir ağaca dönüşür. Bu fark mesaj iletim algoritmalarının kesin (ağaçlarda) ya da yaklaşık (döngülü çizgelerde) çözümler üretmesi açısından önemlidir.
Çarpma

Çarpma, temel aritmetik işlemlerden biridir. Sayılarda çarpma, çarpılan sayının çarpan sayı kadar adedinin toplamının alınması işlemidir.Örneğin 5 ile 4 sayılarının çarpılması demek 4 adet 5 sayısının toplanması, veya değişme özelliği uyarınca (aşağıda anlatıldığı üzere) 5 adet 4 sayısının toplanması anlamına gelir. Matematiksel olarak ifade etmek gerekirse: "5 * 4 = 5 + 5 + 5 + 5" ya da "5 * 4 = 4 + 4 + 4 + 4 + 4".Sayılarla değil, örneğin matrislerle ilgilenirken çarpma işleminin tanımı ve uygulaması farklılık gösterir.Cebirsel ifadelerde x harfi değişken olarak kullanıldığından, cebirsel ifade sorularında ''x'' yerine ''.'' kullanılabilir.tamsayılar kümesi, birim elemanlı, değişmeli bir halkadır. Çarpma, bu halkanın ikinci işlemidir. Kesirli sayılar kümesi ise bir cisimdir ve çarpma bu cismin ikinci işlemidir. Tanım gereği bazı matematiksel özelliklere sahiptir.Üç tam/kesirli sayının çarpımında, işlemin yan yana hangi ikiliden başladığı sonucu değiştirmez, yani herhangi x, y, z tam/kesirli sayıları için:Tam sayılar kümesinde 1 ve -1 hariç hiçbir elemanın çarpmaya göre tersi yoktur. Kesirli sayılar kümesinde çarpma işlemine göre, 0 hariç her elemanın tersi vardır.Yutan eleman herhangi bir matematiksel işlemde, işlemin sonucunu kendisine dönüştüren elemandır. Çarpma işleminde sıfır (0) sayısı yutan elemandır zira sıfırın herhangi bir sayıyla çarpımı sıfıra eşittir:Yutan eleman, yalnızca tam ve kesirli sayılarda değil, herhangi bir halkada sıfırdan başka bir eleman olamaz. Bu nedenle sıfır elemanla örtüşür.
Çarpma işareti

Çarpma işareti, × simgesi ile gösterilen işaret. Bu simge küçük x harfi ile benzerlik taşımaktadır fakat daha simetriktir ve kullanımı farklıdır. Andreas Çarmıhı olarak da bilinir.
Çarpma olayları

Çarpma olayları veya kozmik çarpışma (İng: impact event), büyük bir gök taşının, asteroit, kuyruklu yıldız ya da diğer astronomik nesnelerin, Dünya'ya veya başka bir gezegene çarpması olayı olarak tanımlanır. Yazılı tarih boyunca, bazıları ölümlere, yaralanmalara, maddi hasarlara veya diğer önemli bölgesel sonuçlara yol açan, yüzlerce küçük çarpma olayların (veya patlayan akan yıldızların) olduğu kayıtlarda bildirilmiştir. Okyanus veya denizde oluşan bir çarpma olayı, hem denizde hem de kıyı şeridi boyunca yıkımlara yol açan dev tsunami dalgalarına yol açabilirler.En son büyük bir çarpma olayı, MÖ 700 yılında Estonya'da olmuş ve bu çarpışma sonucu Kaali krateri oluşmuştur.Bilim dünyasında gerçek gök taşı çarpmalarına dair bilgi sahibi olunduğundan beri, gök taşı çarpmaları, bilimkurgu dünyasında kullanılan önemli elementlerden biri olmuş ve sayısız komplo teorilerinin oluşmasına neden olmuştur.All 172 confirmed meteor impact sites on earth, viewable in Google Earth (Largest, Most recent, Per continent, Including size indicator)Impact Site Map Interactive map, with simple html drilldowns to Google satellite maps of impact sites.Judson L. Ahern, Univ. of Okla.: DETECTING BURIED IMPACT STRUCTURES: EARTH AND MARS - general interest articleR. Marcus, H. J. Melosh, and G. Collins. Earth Impact Effects Program, an online calculator for qualitative estimation of impact effects. Purdue University, Imperial College London.
Çarpı işareti

Çarpı işareti, olumsuzluk veya onay bildirmek için kullanılan bir işarettir. Olumsuz olarak "buna katılmıyorum" veya "hayır, bu bilgi doğrulanmadı" anlamında kullanılabilir. Onay olarak ise kullanımının bir örneği oy pusulalarıdır. Sıkça tik işaretinin karşıtı olarak kullanılır.
Çarpık Evdeki Cesetler

Çarpık Evdeki Cesetler  (Crooked House) İngiliz dedektif romanları yazarı Agatha Christie'nin bir romanıdır. Bu romanda Christie'nin alışıldık kahramanları yoktur. Hikâye Charles Hayward ağzından anlatılmaktadır. Romanın önsözünde Christie bu romanın uzun süredir aklında olduğunu ve en iyi romanlarından biri olduğunu belirtmektedir. Yapıt 1949'da yayımlanmıştır.90 yaşına merdiven dayamış olan zengin Aristide Leonides büyük bir malikanede iki oğlu, gelinleri, üç torunu ve eski eşinin ablası ile birlikte yaşamaktadır. Ancak kendinden, hatta oğullarından daha genç olan ikinci eşi Brenda ile evlenince, bu durum aile içinde tatsızliğa yol açar. Aile Brenda'yı kabullenememiştir. Üstelik aile Brenda'nın çocuklara özel ders veren öğretmenle ilişkisi olduğuna da inanmaktadir.Bu sebepten, Aristide göz damlasından zehirlenerek ölünce, Brenda bütün şüpheleri üzerine çeker. Anlatıcı Charles Hayward ise savaş sırasında Kahire'de tanıştığı Aristide'nin büyük torunu Sophie'nin sözlüsü olduğu için olayla ilgilenmektedir.
Çarpık-simetrik matris

Matematik ve özellikle doğrusal cebirde, bir çarpık-simetrik (veya antisimetrik veya antimetrik) matris, transpozu aynı zamanda olumsuzu olan bir kare matristir; yani  durumunu sağlar. Eğer   satırı ve  sütunundaki giriş   ise, çarpık-simetrik matris  ilişkisine sahiptir. Örneğin, aşağıdaki matris çarpık-simetriktir:Çarpık-simetrik matrisin köşegeni üzerindeki elemanlar sıfırdır, dolayısıyla ilkköşegen toplamı da sıfırdır.3x3'''lük çarpık-simetrik matrisler kullanılarak çapraz çarpım matris çarpımı olarak ifade edilebilir. ve   3'' boyutlu vektörler olsun. Çarpık-simetrik matris
Çarpım fonksiyonu

Çarpım fonksiyonu, sayılar teorisinde bir f(n) aritmetik fonksiyonudur. Bu fonksiyon, tanım kümesindeki her x ve y çifti için çarpma işlemini koruyan fonksiyondur.Bir çarpma foksiyonu, aritmetiğin temel teoreminin bir sonucu olarak asal sayıların değerine göre tanımlanır. Çarpma fonksiyonlarının bu özelliği hesaplamalarda büyük kolaylık sağlar. Aşağıda n = 144 = 24 · 32 için örnekler yer almaktadır;Martinez, Fabio B., et al; Projeto Euclides: Teoria dos Números - um passeio com primos e outros números familiares pelo mundo inteiro, Rio de Janeiro: IMPA, 2010Santos, José P. de O.; Coleção Matemática Universitária: Introdução à Teoria dos Números, Rio de Janeiro: IMPA, 2006Tom Apostol, Introduction to Analytic Number Theory, (1976) Springer-Verlag, New York. ISBN 0-387-90163-9Daboussi, H., & Delange, H. (1982). On multiplicative arithmetical functions whose modulus does not exceed one. Journal of the London Mathematical Society, 2(2), 245-264.
Çarpım tablosu

Çarpım tablosu, çarpma işlemlerini hızlı bir şekilde tanımlamak için kullanılan matematiksel bir tablodur. Temel aritmetik işlemlerin en önemli parçası kabul edilir.Tablolar ayrıca gruplar, cisimler, halkalar ve diğer cebirsel sistemler üzerinde ikili işlemleri tanımlayabilir. Bu tür bağlamlarda bunlara Cayley tabloları denir. Z5 sonlu alanı için toplama ve çarpma tabloları şunlardır:
Çarpımsal basamak

Sayılar kuramında, verili a tamsayısının pozitif ve 1'den büyük bir n tam sayısına göre çarpımsal basamağı (ya da mertebesi), mod n 'de ak 'yı1 yapan en küçük ve pozitif k tam sayısıdır. Örneğin mod 5'te 2'nin çarpımsal basamağı 4'tür; mod 39'da 2'nin çarpımsal basamağı 12'dir; mod 561'de 2'nin çarpımsal basamağı 560'tır.Gösterilebilir ki, a ve n aralarında asal değilse böyle bir k sayısı yoktur. Aksi durumda, her zaman bir çarpımsal basamak vardır; bu şöyle ispatlanabilir: öyle iki pozitiftam sayı vardır ki (bunlar s ve t olsun; s daha büyük olsun) as ve at mod n 'de denktirler. a ve n aralarında asalsa at ile n de aralarında asaldır. Öyleyse denkliğin iki tarafından at sadeleştirilebilir veDiğer taraftan, n asalsa ve n a 'yı bölmüyorsa, a 'nın mod n 'de çarpımsal basamağı n-1 'dir. Bunu söyleyen teorem, Fermat'nın Küçük Teoremi'dir. n asal değilse, a ile n aralarında asal olsalar bile, a 'nın çarpımsal basamağına ilişkin bir şey söylemek zordur. Yukarıdaki ikinci örneğe bakınız.
Çarpışan araba

Çarpışan arabaların hareket ettiği pist genelde dikdörtgen ya da oval biçimde olur ve zemini metal kaplıdır. Çoğu zaman yerlere sürtünmeyi azaltmak için grafit serpilir. Güçlü bir tampon arabanın çevresini sarar ve sürücüler tur süresince pistteki diğer araçlara çarpmaya çalışırlar. Aracın kontrolü genelde hızı vermeye ve kesmeye yarayan iki pedal ve yön değiştirmek için kullanılan bir direksiyon ile yapılır.1920'ler ile 1950'li yıllar arasında en parlak dönemlerini yaşayan çarpışan arabaları üreten en önemli iki marka Dodgem ve Lusse Brothers'dir. Hatta yurt dışında bu eğlence araçları Dodgem adı ile bilinir. Çarpışan arabaların daha gelişmiş modelleri, 1960 yılında hem havada hem karada gidebilen ve yetkililerin uçan tabak adı verdiği araçlar olmuştur. İlk kez Disneyland'da görücüye çıkan bu araçta teknik yanlışlıkların varlığı tespit edilince oyuncaklar birkaç yıl içinde kaldırıldı.
Çarpışma (anlam ayrımı)

Çarpışma (dizi), 2018-2019 yılları arasında Show TV'de yayımlanan aksiyon ve dram türündeki Türk televizyon dizisi.
Çarpışma (dizi)

Çarpışma, Ay Yapım imzalı, yönetmenliğini Uluç Bayraktar'ın yaptığı, senaryosunu Ali Aydın'ın kaleme aldığı, başrollerini Kıvanç Tatlıtuğ, Elçin Sangu, Onur Saylak, Melisa Aslı Pamuk ve Alperen Duymaz'ın paylaştıkları Türk yapımı aksiyon, dram ve polisiye türündeki televizyon dizisidir. Dizi, 30 Mayıs 2019 tarihinde yayımlanan 24. bölümüyle final yaparak sona erdi.Not: Aşağıda yer alan ana karakterlerin detaylı açıklamaları, yardımcı karakterler ile diğer karakterler hakkında detaylı bilgiler ve bölüm numaralarıyla ilgili bilgi edinmek için karakter listesine bakınız.
Çarpışma (film, 1996)

1996 yılında Cannes Film Festivali'nde birçok tartışmayla beraber Jüri Özel Ödülü'nü almıştır. Çarpışma, bilimkurgu yazarı J. G. Ballard'ın yalnızca günümüz dünyasının değil, gelecek yüzyılın eğilimleri üzerine de açılımlar yapan aynı isimli kült romanından uyarlanmıştır. Modern dünyada insanın teknoloji içinde nasıl kimliksizleştiğini ve yine teknoloji aracılığı ile kendisini keşfetmesini anlatır. Kitaba ve filme adını veren trafik kazasıyla hayatları tamamen değişen evli bir çift ve tanıştıkları yeni insanlarla girdikleri değişik ilişkiler konu edilmektedir. Seks ve araba bu filmde birer simgedir. Film karakterleri, araba kazalarıyla hayatlarını yeniden sorgulayan, metal ile ölümcül tehlike arasındaki bağlantıyla cinsel tatmine ulaşmaya çabalayan kişilerdir. Cinselliğin zaman zaman ön plana sahnelerle eleştiriler almış, eleştirmenleri ve sinemaseverleri iki ayrı kutuba ayırmıştır.
Çarpışma (film, 2002)

Çarpışma (İngilizce: Changing Lanes) Roger Michell tarafından yönetilen, Ben Affleck ve Samuel L. Jackson'ın oynadığı 2002 Amerikan drama gerilim filmi. Film, başarılı, genç bir Wall Street avukatının (Ben Affleck) arabasını kazara orta yaşlı bir alkolik sigorta satıcısının (Samuel L. Jackson) kullandığı bir araca çarpmasını konu alıyor. Avukat kaza mahallinden ayrıldıktan sonra, iki adam birbirlerine geri dönmeye çalışırlar ve her birinin hayatında büyük bir etkiye sahip olan çeşitli ahlaksız ve yasadışı eylemlerde bulunurlar.Film, 12 Nisan 2002'de Paramount Pictures tarafından Kuzey Amerika'da gösterime girdi. Film eleştirmenler tarafından olumlu bir şekilde incelendi ve bir gişe başarısı oldu ve 45 milyon dolarlık bir bütçeye karşı neredeyse 95 milyon dolar kazandı. Senaristler Chap Taylor ve Michael Tolkin, çalışmalarıyla WAFCA En İyi Özgün Senaryo Ödülü'ne aday gösterildi.New York'ta, Doyle Gipson adında orta yaşlı, bir sigorta satıcısı, ayık kalabilmek için Adsız Alkolikler toplantılarına katılan, iyileşmekte olan bir alkoliktir. Gipson, çocuklarının velayetini geri almak için bir duruşmaya gittiği aynı sabah, başarılı genç Wall Street avukatı Gavin Banek, araba kullanırken dikkati dağılır ve yeni otomobili Mercedes CLK320 ile Gipson'ın 1988 model Toyota Corolla otomobili ile çarpışır. Biri kariyerinin zirvesine ulaşmak, diğeri ise uçurumun kenarından kurtulmak için mücadele eden iki adamın hayatı bu kaza sonucu ilginç bir şekilde birbiriyle kesişir.
Çarpışma (film, 2004)

Çarpışma Akademi Ödülü almış 2004 yapımı Amerikan filmi. Pek çok sinema eleştirmeninin tahminin dışında 2005 yılında düşük bütçeli bir film olmasına rağmen En İyi Film Akademi Ödülü'nü kazanmıştır.
Çarpışma ailesi

Astronomide çarpışma ailesi, bir çarpışmada (çarpma) ortak kökene sahip olduğu düşünülen bir grup cisimdir. Benzer bileşimlere sahiptirler ve çoğu benzer yörünge ögelerini paylaşırlar.Bilinen veya şüphelenilen çarpışma aileleri arasında çok sayıda asteroit ailesi, dış gezegenlerin düzensiz uydularının çoğu, Dünya ve Ay ile cüce gezegenler; Plüton, Eris, Haumea ve uyduları bulunur.
Çarpışma karakterleri listesi

İstanbul Organize Şube'de başkomiser. Bir terör saldırısında karısını ve kızını kaybetmiştir. Sonradan babası olduğunu öğreneceği Cansız'ın peşine düşmüştür. Final bölümünde Zeynep'i de kaybetmiş, Sonunda da Cansız'ı öldürmüştür.Kadir'in yetimhane'den çocukluk arkadaşı ve ilk aşkı. 23. bolümde Cansız tarafından bıçaklanarak ağır yaralanmıştır. Final bölümünde Hastanede hayatını kaybetmiştir.Kadir'in eski iş arkadaşı. Sonradan pis işlere bulaşmış. Ruslar tarafından tüm ailesi katledildikten sonra Cansız ve Selim'in ortaklığını yapmış. Sonradan ise Cansız ile düşman olmuştur. Final bölümünde Kadir'in Cansız'ı öldürmesini üstlenip cezaevine girmiştir.Kadir'in mahalleden arkadaşı. Mahalleden Yakup ve Meral tarafından yarı yolda bırakılmış sonradan ise bir soygunda Cemre'yi yanlışlıkla bıçaklamış ve ona aşık olmuştur.Kerem'in eski sevgilisi. Yakupla sevgili olmuș sonrasında onunla anlaşamamıș ve Yakup tarafından dövüldükten sonra Cemre tarafından kurtarılmıştır. Yakup'u Demir sayesinde yakalayıp önce dövüp sonra ise diri diri yakmıştır.Selim'in eski karısı. Demir'in eski sevgilisi. Demir'in gerçek yüzünü görüp Kadir'e yardim etmiştir.Belma ile yasak aşk yaşayan Selim'in pis işlerini yapan avukat. Yasak Aşk'ın videosu ortaya çıkınca beş parasız kalmış. En son Cemre'yi yakalamıș ve Veli tarafından oyuna gelip Kadir tarafından yakalanmıştır.İstanbul Organize Şube'nin müdürü. Kadir'in her zaman arkasında duran ve ona elinden geldiğince yardımcı olmaya çalışır.Zeynep'in kızı. Babası Galip'in Veli Cevher ile arası bozulduktan sonra Veli tarafından kaçırılmıştır. Kadir tarafından kurtarılmıştır.Yusuf/Kadir'in babası. Veli ile Selim'e bir sürü iş yaptırmış. Bilmeden Kadir'in karısı ve çocuğunu Ruslarla birlikte öldürmüş. Veli'nin de Ruslar tarafından ailesi katledilmesinde de parmağı vardır. En son eski karısı Asiye'yi Kadir'in önünde öldürmüştür. Zeynep'i ise yurtdışına kaçmak için kaçırmış lakin Kadir Zeynep'i kurtarmıştır. Zeynep'i bıçakla ağır yaralamış ve ölümüne sebebiyet vermiştir. Final bölümünde Kadir tarafından vurularak öldürülmüştür.Kerem'in mahalleden eski arkadaşı. Kerem ile bir soyguna karıştıktan sonra kaçmış ve Kerem'in eski sevgilisi Meral ile pis işlere bulaşmıştır. Meral tarafından yakılarak öldürülmüştür.Veli'nin eski ortağı. İş Adamı. Sonradan Cansız tarafından kendini öldürülmesi istenmiş o da eski karısının mezarında kızı Cemre'nin önünde kendi kafasına sıkarak ölmüştür.Veli'nin Ruslar tarafından öldürülen kız kardeşinin eski nişanlısı. Kadir'in iş arkadaşıyken Veli'ye çalıştığı ortaya çıkmış. Cansız tarafından Veli'ye zorla vurdurularak öldürülmüştür.Zeynep'in eski kocası. Veli Cevher ile pis işlere bulaşmış sonunda da Veli'ye ihanet etmiş. Veli tarafından yakalanıp Zeynep'e zorla vurdurulup öldürülmüştür.Kadir'in eski karısıdır. Kadir ve kızı ile gittiği bir Sarıyer Spor maçı sonrası düzenlenen bir saldırıda hayatını kaybetmiştir.
Çarpışma teorisi

Çarpışma kuramı, kimyasal tepkimeleri açıklamak için kullanılan kuramdır. 1916'da Max Trautz, 1918'de William Lewis, birbirlerinden bağımsız olarak bu kuramı ortaya koydular. Kuram, tepkimelerin molekül çarpışmalarına dayandığını ve tepkimelerin neden farklı hızda gerçekleştiğini açıklar.Bu kurama göre tepkimenin gerçekleşmesi için, çarpışan moleküllerin doğru yönde ve yeterli enerjide çarpışmaları gerekir. Bu enerji etkinleşme enerjisi olarak tanımlanır. Çarpışma teorisine göre tepkime olması için çarpışan taneciklerin yeterli kinetik enerjiye sahip olması gerekir. Ayrıca birim zamanda oluşan etkin çarpışma sayısı ile tepkime hızı doğru orantılıdır. Ürün oluşumu ile sonuçlanan çarpışmalara etkin çarpışma denir.
Çarpışma önleme sistemi

Çarpışma önleme sistemi (CAS), ileri çarpışma uyarı sistemi veya çarpışma hafifletme sistemi olarak da bilinen bir çarpışma önleme sistemi, bir çarpışmanın şiddetini önlemek veya azaltmak için tasarlanmış bir otomobil güvenlik sistemidir. Olası bir çarpışmayı tespit etmek için radar (tüm hava koşullarında) ve bazen lazer (LIDAR) ve kamera (görüntü tanıma kullanan) kullanır. GPS sensörleri, bir konum veritabanı üzerinden durma işaretlerine yaklaşmak gibi sabit tehlikeleri tespit edebilir.Çarpışma önleme sistemi, AB'de otonom acil frenleme (AEB) gibi bazı ülkelerde zorunlu olan yaygın sistemlerden, bazı üreticiye özel cihazlar da dahil olmak üzere araştırma projelerine kadar uzanmaktadır.ERSEC Project (FP7 247955): Enhanced Road Safety by integrating Egnos-Galileo data with on-board Control system for car collision avoidance applications , 2011
Çarpışmaya bağlı ayrışma

Çarpışmaya bağlı ayrışma (Collision-induced dissociation/CID), gaz fazında seçilen iyonların parçalanmasını indüklemek için bir kütle spektrometresi tekniğidir. Seçilen iyonlar (tipik olarak moleküler iyonlar veya protonlanmış moleküller) genellikle iyon kinetik enerjisini artırmak amacı ile bir elektrik potansiyeli uygulanarak hızlandırılır ve daha sonra nötr moleküllerle (genellikle helyum, nitrojen veya argon) çarpışmalarına izin verilir. Çarpışmada kinetik enerjinin bir kısmı iç enerjiye dönüştürülür, bu da bağ kırılmasına ve moleküler iyonun daha küçük parçalara parçalanmasına neden olur. Bu fragman iyonları daha sonra ardışık kütle spektrometresi ile analiz edilebilir.CID ve CID tarafından üretilen fragman iyonları birkaç amaç için kullanılmaktadır. Kısmi veya tam yapısal tanımlama sağlanabilir. Bazı durumlarda, yapı belirlenmeden önceki bilgilere dayalı olarak kimlik oluşturulabilir. Başka bir kullanım, basitçe daha hassas ve spesifik tespit elde etmektir. Benzersiz bir fragman iyonu tespit edilerek, öncü iyon, aynı m/z değerine (kütle-yük oranı) sahip diğer iyonların varlığında tespit edilebilir, bu da arka planı azaltır ve tespit limitini arttırır.