Rudolf Abel

Rodolf Ivanovich Abel, (Rusça: Рудольф Иванович Абель) gerçek adı Vilyam "Willie" Genrikhovich Fisher (Rusça:Вильям "Вилли" Генрихович Фишер) olan (11 Temmuz 1903-5 Kasım 1971) Sovyet istihbarat subayıdır. 1957 yılındaAmerikan Federal Soruşturma Bürosu (FBI - Federal Bureau of Investigation) tarafından ajanlık gerekçesiyleBirleşik Krallık'ta Rusya göçmeni bir ailede dünya'ya geldi. 1920'lerde Rusya'ya döndü ve 1920'lerinsonu ile 1930'ların başında Sovyet İstihbaratı'nda radyo operatörü olarak yurtdışı görevi üstlenmeden önceSovyet Ordusu'nda görev yaptı.II. Dünya Savaşı sıralarında Almanlara karşı istihbarat operasyonlarının birparçası olmadan önce eğitim görevlerinde rol aldı.Savaş sonrasında, KGB (Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti- Devlet Güvenlik Komitesi) için çalışmaya başladı ve Amerika'daki Sovyet istihbarat ağının ana üssü New York'ta görevlendirildi.1957'de Amerikan Federal Mahkemesi onu Sovyet ajanı olarak New York'ta daha sonraları Hollow Nickel olayıolarak adlandırılacak olan gizli faaliyetlerin bir parçası olması nedeniyle 30 yıl hapse mahkûm etti veGeorgia'da bulunan Atlanta Federal Cezaevine konuldu. Amerikan U-2 pilotu Francis Gary Powers'ın Rusya'dayakalanıp Abel ile tutuklu değişimi yapılmadan önce Abel cezasının yalnızca 4 yılını çekmiştir. SovyetlerBirliğine geri döndükten sonra, 1971 yılına (68 yaşına) kadar ölmeden önce deneyimlerini ders verdi.Fisher, (William August Fisher) 11 Temmuz 1903 tarihinde Heinrich ve Lyubov Fisher'ın ikici oğlu olarakNewcastle,İngiltere'de doğdu. Babası çarlık dönemi devrimcilerden Rus asıllı Alman ve annesi Rus kökenliydi. Fisher'ın babası Sankt-Peterburg Tekonoloji Enstitüsü'nde Vladimir Lenin propagandası yapmaktaydı ve 1896yılında halkı isyana teşvik etmek suçundan tutuklanarak 3 yıl sürgün cezasına çarptırıldı. 1901 yılında RusDevletine karşı işlediği suçların cezasını çekmekteyken, Almanya'ya sınır dışı edilmek veya Rusya'da askerlikgörevini yapmaktan kaçınmak suçundan hapsedilmek yerine İngiltere'ye kaçmaya zorlandı.  Aşırı derecedeBolşevik sempatizanı olan Fisher'ın babası İngiltere'de yaşadığı dönemde, roletaryalara destek olmak amacıylasilah kaçakçılığı ve Kuzeydoğu kıyılarından Baltık ülkelerine yapılan mühimmat sevkiyatı işerinde yer almıştır.Fisher ve ağabeyi Henry, Whitley Bay Lisesi ile Monkseaton Liselerinden burs kazandılar. Fisher ağabeyikadar çalışkan olmasa da bilim, matematik, yabancı dil, sanat ve müzik alanında babasından gelen yeteneklerinigösterebiliyordu. Fisher'ın ailesi ona müzik sevgisi aşılamak amacıyla piano dersleri verdi ayrıca o gitarçalmayı da öğrendi. Bu süre içinde Fisher'da amatör radyo, ilkel verici ve alıcılar konularında bir ilgi ortaya çıktı.Fisher, Wallsend'te bulunan Swan Hunter isimli gemi üretim şirketinde bir ressamın çırağı oldu ve 1920'deLondra Üniversitesine kabul olununcaya kadar Rutherford Koleji'nde akşam sınıfına kayıt oldu. Gerçi Fisherüniversite için yeterliydi fakat maddi sebepler onun okumasına engel oldu. 1921'de Rus Devrimi'nden sonra ailesiyle birlikte Newcastle'dan Moskova'ya geri döndü.Fisher ailesiyle birlikte Moskova'ya dönmesine müteakiben İngilizce, Rusça, Almanca, Lehçe ve Yidiş, dillerini çok iyi bildiği için Komintern'de çevirmen olarak çalışmaya başladı. Telsiz operatörlüğü eğitimialdı ve Kızıl Ordu'da 1925 ve 26 yıllarında Kızıl Ordu Telsiz Taburunda görev yaptı. Mayıs 1927 yılında KGB'ninöncülü OGPU'da (Sovyet Gizli Polis Teşkilatı) işe girmeden önce kısa süre radyo araştırma enstitüsünde görevyaptı. O yıl Moskova Konservatuvarında öğrenci olan Elana Lebedeva ile evlendi. 8 Ekim 1929'da Evelyn adındabir kız çocukları oldu. OGPU ile görüşmeleri esnasında bir Rus ismi alması gerekti ve William August Fisherismi Vilyam Genrikhovich Fisher oldu. İşe girmesinden sonra, OGPU'da telsiz operatörü olarak Norveç, Türkiye,Birleşik Krallık ve Fransa'da görev yaptı. 1939 senesinde Rusya'ya yerleşik ajanlar için telsiz operatörlüğüeğitimi veren okula müdür olarak geri döndü. Öğrencilerinden biri daha sonraları çoğunlukla "On yedi isimliYutdışı doğumlu olması ve kayınbiraderinin bir Troçkist olmakla suçlanmasına rağmen Fisher, Büyük Temizlik'ten kıl payı kurtulmuştur. Ancak 1938 yılında 1934 yılında OGPU'nun yerine kurulan NKVD'den (İçişleriHalk Komiserliği) atıldı. II. Dünya Savaşı sıralarında Alman sınırlarında tekrar gizli telsiz operatörlüğü görevi yürütmüştür. Ağustos 1944 yılında Pavel Sudoplatov'un onu himayesine almasıyla Scherhorn Operasyonu'nda(Операция Березино) görev almıştır. Daha sonraları Sudoplatov bu operasyonu "Savaş oyununun en iyi telsiz aldatması" olarak nitelendirmiştir. Fisher bu operasyonda Amerikan istihbaratına verdiği mesajın üstleri1946 yılında KGB'ye tekrar katılmasının ardından, Amerika Birleşik Devletlerine sızma konusunda eğitimaldı. 1948 Ekim ayında Sovyet pasaportu kullanarak Leningradsky İstasyonu'ndan (Moskova) Varşova'ya gitmiştir. Varşova'da Sovyet pasaportunu atmış ve Çekoslovakya ve İsviçre üzerinden Paris'e Amerikan pasaportuyla seyahat etmiştir. Amerikan pasaportunda ilk sahte ismi olan Andrew Kayotis ismini aldı. Gerçek Andrew Kayotis Litvanya doğumlu ve Amerika'ya göç etmesinden sonra Amerikan vatandaşı olmuştur. Kayotis Sovyetler Birliği'ne gidebilmekiçin vize başvurusunda bulunmuştur fakat Ruslar onun pasaportuna el koymuş ve en sonunda Fisher tarafından kullanılmıştır. Kayotis sağlığının kötü olması nedeniyle Vilnius şehrinde (Litvanya) akrabalarını ziyaretetmekteyken ölmüştür. Fisher, Kayotis olarak RMS Scythia isimli gemiyle Le Havre'den (Fransa) Kuzey Amerika'ya26 Kasımda Fisher Josef Romvoldovich Grigulevich (Kod ismi: "Maks" veya "Artur") ile buluştu. Grigulevich, hepsi Emil Robert Goldfus ismine kayıtlı gerçek bir doğum kartını, sahte askerlik kartını ve sahte vergi sertifikasını bin dolar ile birlikte Kayotis'in pasaport ve belgelerinigeri vermesiyle Fisher Goldfus ismini aldı.Kod ismi "Mark"'tı. Gerçek Goldfus 2 Ağustos 1902'de New York'ta doğmuş ve 14 ay önce ölmüştü. Goldfus'un doğum belgeleri İspanya İç Savaşı'nın sonlarında Merkez kimlikbelgelerini Uluslararası Tugaylar'dan espiyonaj operasyonlarında kullanılmak üzere topladığı zamanda  NKVDTemmuz 1949'da, Sovyet Konsolosluğu'nda kalan ona para sağlayan "legal" bir KGB ajanıyla buluştu.Kısa birsüre sonra, Fisher'a ABD'nin nükleer sırlarını kaçıran gönüllü ağı tekrar devreye sokma görevi verildi.  Bu ağın üyeleriAmerikanın Los Alamos'ta savaş sonrası güvenlik uygulamalarını sıkılaştırmasının ardından işbirliği yapmayıkesmişti. Lona Cohen (Kod Adı: "Lesle") ve kocası Morris Cohen (Kod Adı: "Luis" ve "Gönüllü") bu gönüllü ağgörevini yürütmekteydi ve ikisi de çok deneyimliydiler. Fizikçi olan Theodore "Ted" Hall (Kod Adı: "Mlad")Los Alamos'tan nükleer sırların sızdırılmasında bu ağın en önemli ajanıydı. Gönüllü Ağı Theodore Hall ve"Silver" ile bağlantılı olan "Aden" ve "Serb"in de katılımlarıyla büyüdü. Fisher ilk yılının büyük bölümünü bu ağı organize etmek için harcadı. Fisher'ın fark edilmeden önce nerelere gittiği ve neler yaptığı tam olarak bilinmemekte fakat çalınan Manhattan Projesi'nin kayıp taslaklarını toplamak için New Mexico'da bulunan Santa Fe'ye gitti düşünülmektedir. Savaş sırasında Fisher'ın eski öğrencisi Kitty Harris, fizikçiden sırların alınarak ülkeyegönderilmesi işlerine bakması için bir yıllığına Santa Fe'ye gönderildi. Bu süre zarfında Fisher normalde sadeceaskeri personele verilen ve önemli Sovyet madalyalarından olan Kızıl Bayrak Nişanı ile ödüllendirildi.1950 yılında, Fisher'ın illegal olarak ikamet ettiği ev, Lona Cohen'in kuryesi olduğu Ethel ve Julius Rosenberg'in tutuklanmasıyla tehlikeye girdi. Cohenler Moskova'ya hareket etmeden önce hemen Meksika'yakaçtılar. Sonraları İngiltere'de Peter ve Helen Kroger olarak ortaya çıkacaklardır. Fisher Rosenberglerinhiçbir bilgiyi FBI'ya vermemesi üzerine rahatlamıştı fakat tutuklamalar onun kurduğu ağın ortaya çıkacağının habercisiydi. 21 Ekim 1952 tarihinde Moskova'dan gelen talimatlar üzerine, Reino Häyhänen New York Central Park'ta bulunan panoya bir raptiye bıraktı. Bu Fisher'ın yeni yardımcısı olan Häyhänen'nin oraya vardığınısimgeliyordu. Kod adı "VIK" olan Häyhänen New York'a RMS Queen Mary gemisiyle, Eugene Nikolai Maki ismiyle geldi. Gerçek Maki babası Finlandiya asıllı Amerikalı ve annesi New York'lu olan 1919 yılında Amerika'da doğan biriydi.1927 yılında aile Estonya'ya göçmüştü. 1948 yılında KGB Häyhänen'e yeni görevini vermek amacıyla Moskova'yaçağırdı. 1949'da Häyhänen Maki'nin kimlik belgelerini kolayca elde etti ve Maki'nin kişiliğine bürünebilmek için 3 yılını Finlandiya'da geçirdi.New York'a gelişinden sonraki 2 yılını Häyhänen, rolünü oynamakla geçirdi. Bu süre zarfında üstlerindenBronx ve Manhattan'da ölü mektup kutusu (İki kişi birbirini görmeden biri belli bir alana ileteceği şeyibırakır, diğeri daha sonra o yerden iletilen şeyi alır) yöntemiyle para alabilmiştir. Çok içtiğinde veFinlandiyalı karısı Hannah ile aralarında tartışma olduğunda, Häyhänen'ın daha fazla dikkat çektiği bilinmekteydi. Häyhänen 6 ay boyunca raptiyeleri kontrol etmişti fakat kimse onunla iletişime geçmemişti. Ayrıca hatırladığı ölü mektup noktalarında kontrol ediyordu. Birisinde içi boş bir 5 cent buldu. Parayı açan Häyhänen onu yanlış kapattı ve onu ya gazete almak ya da metro bileti için kullandı. İlerleyen 7 ay boyunca o para New York'ta açılmadan dolaştı. Paranın bu yolculuğu 13 yaşında bir gazete satıcısının gazetelerini dağıtırken son buldu. Çocuk parayı yanlışlıkla yere düşürmesiyle paranın içinde bulunan sayılardan oluşan mikrofotoğraf görünecek şekilde ikiye ayrıldı. Çocuk parayı onu FBI'a götürecek olan dedektife verdi. 1953'ten 57'ye kadar FBI mikrofotoğrafın1953'ün sonlarında, Fisher Brooklyn'e taşındı ve Hick Caddesinden bir ev kiraladı. Ayrıca Fulton Caddesinde bulunanOvington Stüdyoları binasından beşinci katta bir stüdyo kiraladı. Sanatçı ve fotoğrafçı kimliğine büründüğü içindüzensiz iş saatlerini veya sık sık ortadan kaybolmasını kimse sorgulamadı. Bu arada tekniğini geliştirerek iyi bir ressam oldu. Soyut sanatı sevmez daha çok geleneksel tarzı tercih ederdi. Fisher Rus ressam Isaak Levitan hayranı olduklarına şaşırdığı New York sanatçılarının arasına karıştı. Ancak onlarla Stalin'in Sosyalistgerçekçiliği üzerin tartışmamaya dikkat ediyordu. Stüdyosunun tek ziyaretçileri ondan şüphelenmeyeceklerindenemin olduğu sanatçı arkadaşlarıydı. Özellikle Burton Silverman ile arkadaş oldu. Fisher önceki yaşamı ile ilgili1954 senesinde Häyhänen, Fisher'ın yardımcısı olarak çalışmaya başladı. Häyhänen ölü mektup kutusuyla Birleşmiş Milletler personeli olan bir sovyet ajanına bir rapor iletti. Fakat rapor hiçbir zaman yerine ulaşmadı. Fisher, Häyhänen'in zayıf iş etiği ve alkol bağımlısı olmasından rahatsızdı. 1955 ilkbaharında Fisher ve Häyhänen Bear Mountain Park'a gittiler ve 1951'de otuz yıl hapis cezasına çarptırılan sovyet ajanı Morton Sobell'in eşi için1955'te Fisher sürekli baskı altında olmaktan yoruldu ve altı aylığına dinlenmek için Moskova'ya geri döndü.Bu süre zarfında sorumluluk Häyhänen'deydi. Moskova'da bulunduğu müddette Häyhänen'den duyduğu memnuniyetsizliği üstlerine bildirdi. 1956 yılında New York'a geri dönmesi üzerine, yokluğunda dikkatlice oluşturduğu ağ dağılmıştı. Häyhänen'in telsizi rutin olarak aynı yerden yanlış radyo frekansını kullanarak yayın yaparken, Fisher ölümektup noktasını kontrol etti ve bulabildiği yalnızca birkaç ay önce bırakılmış bir mesajdı. KGB'nin Häyhänen'eHäyhänen kendini haklı çıkarmak için Fisher'ın FBI tarafından RMS Queen Mary gemisinde kaçırıldığı yalanını uydurdu. Fisher hiçbir şeyden şüphelenmedendoları kendi için almak için gitti. Häyhänen 1 Mayıs İşçi Bayramı'nda La Liberté gemisiyle Amerika'dan Paris'e vardı. Burada KGB ile tekrar iletişimeonu Amerika'ya geri götürdü ve FBI'a teslim etti. Amerikan topraklarındaki bir Sovyet istihbarat zincirinin bir parçası olarak, FBI onun hikâyesini soruşturduAmerikaya vardıktan sonra FBI Häyhänen'i sorgulamış ve Häyhänen'de onlarla işbirliği yapmıştı. New York'taki ilk sovyet bağlantısının "Mikhail" olduğunu itiraf etti ve onlara "Mikhail" kod isimli Mikhail Svirin'in fotoğraflarınıgösterdi. Bu arada Svirin iki yıl önce Moskova'ya geri dönmüştü. FBI bundan sonra dikkatini Svirin'in yerini alan kişi üstünde yoğunlaştı. Häyhänen onlaraHäyhänen tarafından tehlikeye atıldıysa Fisher'ın diğer bütün kimliklerinde tehlikede demekti. Yani Fisher ülkeden Martin Collins, Emil Goldfus ya daisimlerinde iki yeni pasaport sağlayacak fakat bu iş uzun zaman alacaktı. Kanada Komünist Partisi Fisher'a Robert Callan adında yeni pasaport sağlamayıve FBI ajanları Fisher'a 23 dakika boyunca baktıktan sonra Göçmen ve Vatandaşlık Müdürlüğü yetkililerinin gelmesinin beklendiğini onu Göçmen ve Vatandaşlıkmeşguldü. FBI otel odasında dört dolar, 250 sayfalık Rusça kod çizelgesinin içinde bulunduğu oyuk abanoz, oyuk bir kalemin içinde üzerinde şifreli mesajlarbulunan mikrofilm ve içinde beş bin dolar nakit bulunan kiralık kasa anahtarını buldular. Cohenin fotoğrafları ve Fisher'ın daha önce hiç buluşmadığı bir ajanla yazışmalarıda aramalarda FBI'ın eline geçti.iddanameye cevap vermek üzere tekrar New York'a getirildi. Fisher Rus ajanı olmakla sonradan mahkemede suçlandı. Fisher'ın savunulması için BrooklynBarosundan daha önce önemli politik davalarda görev yapmış avukatlarla anlaşılmaya çalışıldı fakat hiçbiri bu teklifi kabul etmedi. Sonra James B. Donovan ileStrategic Services - OSS) savaş avukatlığı yapmıştı ayrıca yıllardır mahkemelerde olduğu içinde çok tecrübeliydi. Baro Fisher'ı savunabilecek tek kişininBirleşik Devletler içerisinde yabancı bir devletin ajanlığını yapmaktan 5 yıl hapis cezası ile yargılandı.kovuşturma boyunca tespit edemedi. Jüri kendi aralarında yaptıkları 3 buçuk saatlik mütalaalarda üç duruşmada da Fisher'ı suçlu buldu. Hakim Mortimer W. Byers,Fisher ya da Rudolf Ivanovich Abel cezasını (Mahkûm 80016-A olarak) Georgia'da bulunan Atlanta Federal Cezaevinde çekmeye başladı. Fisher zamanını resim çizerek, ipek örme öğrenerek, satranç oynayarak ve sırf eğlence için logaritmik tablolar yazarak geçiriyordu. Hapishanede sovyet casusluğundan yakalanan iki kişiyle arkadaş oldu. Biri dışardayken karısı için Häyhänen tarafındankendi için aldığı beş bin dolar bıraktıkları Morton Sobell'di. Diğeri ise espiyonaj faaliyetleri yürütmekten ceza alan Avusturyalı Kurt Ponger'di.Fisher cezasının sadece dört yılını çekecekti. 10 Şubat 1962 yılında Sovyetler Birliği semalarında vurularak düşürülen Amerikan U-2 pilotu Francis Gary Powers ile tutuklu takası yapıldı. Değişim soğuk savaş sıralarına casuslar köprüsü olarak ünlenen Batı Berlin ile Postdam'ı bağlayan Glienicke Köprüsündegerçekleşti.  Aynı anda Batı Berlinde bulunan Amerikan askeri Charlie Kontrol Noktasında da Alman Stasi tarafından Frederic Pryor serbest bırakıldı. FisherAmerikada dokuz yıl fark edilmeden NKVD mensubu olarak görev yapmasını yeterli buldu. Usta casus Rudolf Abel efsanesi yerine Fisher'ın illegal olarak görevyaplası konuldu. Parti hiyerarşisi Fisher'ın gerçek manada hiçbir şey elde edemediğini anlamadılar. Sekiz yıl boyunca illegal yaşamında işe yarar hiçbir şey ya da tek bir potansiyel ajan gözükmemektedir.rolüyle Mark Rylance gösterdiği performansıyla En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü ve BAFTA En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülünü kazandı.Andrew, Christopher. (1999). The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB. Basic Books. New York. ISBN 0-465-00310-9.Arthey, Vin. (2004). Like Father Like Son: A Dynasty of Spies. St. Ermin's Press in association with Little Brown. London. ISBN 1-903608-07-4.Bernikow, Louise. (1970). Abel. Introduction by Burt Silverman. Hodder and Stoughton. London, Sydney, Auckland, Toronto. ISBN 0-340-12593-4.Bigger, Philip J. (2006). NEGOTIATOR: The Life And Career of James B. Donovan. Bethlehem: Lehigh University Press. United States. ISBN 978-0-934-22385-0.Damaskin, Igor with Elliott, Geoffrey. (2001). Kitty Harris: The Spy With Seventeen Names. St. Ermin's Press. London. ISBN 1-903608-06-6.Donovan, James B. (1964). Strangers On A Bridge: The Case of Colonel Abel. Atheneum House, Inc. New York.Hearn, Chester G. (2006). Spies & Espionage: A Directory. Thunder Bay Press. San Diego, California. ISBN 978-1-59223-508-7.Romerstein, Herbert. (2001). The Venona Secrets: Exposing Soviet Espionage and America's Traitors. Regnery Publishing Ltd. Washington, D.C. ISBN 978-0-89526-225-7.Sudoplatov, Pavel; Sudoplatov, Anatoli; Schecter, Jerrold L. and Schecter, Leona. (1994). Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness, a Soviet Spymaster. Little Brown. Toronto, Canada. ISBN 0-316-77352-2.Whittell, Giles. (2010). A True Story of the Cold War: Bridge of Spies. Broadway Books. New York. ISBN 978-0-7679-3107-6.Washington Times: "U.S. intel braces for Kremlin blowback as result of spy case". Retrieved: Aralık 29, 2010.New York Times: ABEL, SPY SUSPECT, ACCEPTS DONOVAN; Russian Has Long Talk With Former O.S.S. Counsel Who Will Defend Him Returned to Detention Cell (subscription required) Retrieved: Mart 20, 2013.