barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
İrini (Trabzon imparatoriçesi)

İrini Paleologina (, Eirēnē Palaiologina)(yaklaşık 1315 - 1341'den sonra), 6 Nisan 1340 tarihinden 17 Temmuz 1341 tarihine kadar Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoriçesi. Bizans İmparatoru III. Andronikos'un gayrı meşru kızıdır.1335 yılında, Trabzon İmparatoru Basileios, Bizans İmparatoru III. Andronikos ile müttefik olabilmek için İrini ile bir evlilik yaptı. Ancak bu evlilikten kısa bir süre sonra ilişkiler bozuldu. Basileios, gene İrini isminde bir metres tuttu. Bu ilişkiden dört gayrı meşru çocuk babası oldu. Yerel kilise, Basileios ile İrini'yi boşadı ancak Konstantinopolis Patriği XIV. İoannis Kalekas bu konu hakkında Trabzon metropolitine mektup yazmıştır. Boşanmaya rağmen, Trabzon'da etkili durumda kalmıştır. Basileios, 6 Nisan 1340 tarihinde muhtemelen İrini tarafından zehirlenmesi sonucu ölmüştür. Saray darbesi ile tacı ele geçirmiştir. Ancak, Komninos Hanedanı üyesi olmaması, tacı ele geçiriş tarzı durumunu zorlaştırdı. Durumunu sağlamlaştırmak için ölü kocasının metresi ve çocuklarını Konstantinopolis'e babasının gözetimine yollamıştır.Durumunu güçlendirmek, düşmanlarıyla savaşmak ve hükûmet işlerine yardım etmesi için babasından Bizans soyluları arasından bir koca belirleyip yollamasını istedi. Ancak III. Andronikos bu isteği yerine getiremeden 15 Haziran 1341 tarihinde öldü. Ancak bu onu çok etkilemedi çünkü kısa bir süre önce kendisinin Megas Domestikosuna ("Ordu komutanı") âşık olmuştu. Ona karşı duyguları sarayı hiziplere böldü.Donanma komutanı Lord Tzanich liderliğinde birleşen soylular, önceki imparatora sadık Scholarioi (imparatorluk muhafız birliği) bir kısmı bu hizbi destekliyordu.Asi asiller, başkentteki Hagios Eugenius Manastırı'nda toplandılar fakat Megadük İoannis taraf değiştirerek İrini tarafına geçti. Manastır neredeyse tamamen yıkılacak şekilde bombalanarak Temmuz 1340 tarihinde isyan bastırıldı.Aynı zamanlarda, Türkmenler Trabzon'a saldırdılar ve şehrin duvarlarına kadar geldiler. İlk atak savuşturulsada, ikincisi durdurulamadı ve bu İrini'nin ordusunda moral bozukluğuna neden oldu. Türkmenler şehri almadılar ama ateşe verdiler. Bu felaket bir salgınla iyice etkisini artırdı. Şehri, insan ve at cesetlerinin kötü kokusu sardı.Hagios Eugenius Manastırı katliamından kaçan soylular, bu felaketten çıkış olarak II. Aleksios'un kızı Anna Anakutlu Komnini'yi tahta çıkmasına karar verdiler. Rahibeliği bırakmasını ikna ederek, Lazika'da imparatoriçe olarak ilan ettiler. İrini bu isyanı duyunca,  Hagios Eugenius Manastırı katliamından esir alınanları idam ettirdi. Ancak bu, Anna'nın 17 Temmuz 1341 tarihinde şehre girip onu görevden alıp tahta geçmesine engel olamadı.
İrini Lekapene

İrini Lekapene (doğum adı Maria; , , ö. yaklaşık 966), I. Petr'ın eşidir. Bizans İmparatoru Romanos Lekapenos'un oğlu ve ortak imparatoru Hristoforos ile Augusta Sofya'nın kızıdır.Hem içeride hem de yabancı hükûmetlerin gözünde babasının saygın bir halifesini olduğunu kanıtlayan, Bulgaristan'ın yeni imparatoru, Bizans Trakyası'nı Mayıs 927 tarihinde işgal ederek güç gösterdi ancak kalıcı bir barış için de kendisinin hazır olduğunu gösterdi. 913-927 arasında devam eden savaşı bitirmek için bunu fırsat bilen Romanos, Bizans ve Bulgar imparatorluk hanedanları arasında bir evlilik ittifakı önerdi. Romanos, Bulgar hükümdar ile torunu Maria arasında diplomatik bir evlilik ayarladı. Bizans tarihinde ilk kez bir Bizans prensi yabancı bir hükümdar ile evleniyordu, bir on yıl sonra VII. Konstantinos, Romanos'un verdiği bu ödünü eleştirecekti. Ekim 927 tarihinde, Petr, Konstantinopolis yakınlarına gelip, Romanos ile buluştu ve barış antlaşmasını imzaladılar, 8 Kasım günü de Maria ile evlendi. Bulgar- Bizans ilişkilerinde yeni bir dönemi göstermesi amacıyla, Maria'nın ismi İrini ("barış") olarak değiştirildi.
İrini Paleologina

İrini Paleologina, III. Andronikos'un gayrımeşru çocuğu, 1340-41 yıllarında Trabzon'da İmparatoriçe olarak hüküm sürmüştür.
İrini Syrikaina

İrini Syrikaina (Yunanca: Ειρήνη Συρίκαινα) (13. yüzyıl - 1263) I. Manuil'in üçüncü karısıdır. Suriyeli olduğu düşünülmektedir, Mihail Panaretos Kroniğinde ona şöyle bir gönderme yapar: "lord Manuel ve Syrica'lı leydi İrini'nin oğlu lord George Komnenos tahta çıktı ve on dört yıl hüküm sürdü" I. Manuel'in bir savaşta aldığı yenilgi ile tanıştıkları rivayet edilmektedir.Kesin olmamak ile birlikte, Mihail Panaretos kroniğin'de 1263'de taşlanarak öldürüldüğü öne sürmüştür.Anthony Bryer, "The fate of George Komnenos, ruler of Trebizond", Byzantinische Zeitschrift, 66 (1973), p. 345
İrinli yangı

İrinli yangı (Lökositli yangı, süpüratif yangı, pürülan yangı), bir akyuvar türü olan nötrofil polimorfların eksüdasyonu ile karakterize bir yangı şeklidir. Akut yangılar genel­likle eksüdatif karakterdedir. Kronik yangılarda da yer yer eksüdasyon görülebilir. Damarlardan çıkan elemanların hangisi daha fazla ise, eksüdatif yangı ona göre adlandırılır.Bir bakıma bu sıra eksüdatif yangıların ağırlaşma derecelerine uyar; seröz yangı en hafif, hemorajik yangı en ağır şeklidir. Bazan eksüdada yukarıdaki şekillerden ikisi karışık durumdadır. Örnek: seröfibrinli, irinli-fibrinli gibi.İrinli yangı, seröz ve fibrinli yangıya göre daha ağır bir tablodur. Nötrofil polimorfların damar dışına çıkışlarının (diapedezisinin) yoğun olduğu dönemi temsil eder. Yangı bölgesindeki nötrofil polimorflardan kökenli proteaze türü enzimler nedeniyle doku erimeleri görülebilir. Doku erimesi bulunan bölgeleri “irin” olarak nitelendirilen sarı veya sarı-yeşil renkli, koyuca kıvamlı bir madde doldurur. İrin canlı ve ölü polimorflardan oluşur. Ayrıca erimiş doku artıkları ile bunlardan açığa çıkan kolesterin, lesitin, yağlar, sabunlar, nükleik asidler, çeşitli enzimler, vb maddeleri içerir. Bu patolojik oluşuma “abse (abscess)” adı verilir.Canlı etkenlerin bir bölümü nötrofil polimorflar için oldukça çekicidir; bu tür canlı etkenlere “piyojen bakteriler” adı verilir. Stafiokoklar, meningokoklar, gonokoklar, streptokok­lar başlıca piyojen bakterilerdir. Bazı kimyasal maddeler (örneğin, gümüş nitrat) ve bazı mantarlar da irinlenme yaparlar.Mukozalardaki seröz yangının (nezle) ağırlaşması sonucu ortaya çıkar. Mukozaların yüzeyinde mukusla karışık irinli bir akıntı vardır. Örnekler: İrinli trakeit, irinli bronşit.Epidermiste oluşan içi irinle dolu keseciklerdir. Skuamöz epitelle örtülü mukozaların yüzeyinde keratin tabakası bulunmadığından buralar­daki püstüller hemen ülserleşir.Flegmon (phlegmon): Bazı bakteriler (örnek: streptokoklar) ürettikleri proteolitik ve fibrinolitik maddelerin yardımıyla doku ve hücre aralıkları boyunca sınırsız bir biçimde yayılabilirler. Yangı sınırlandırılamazsa nötrofil polimorflar doku ve hücre aralıkları boyunca hızla yayılır.Yangı yöresinde erime olursa bu boşluğu irin doldurur. Genellikle piyojen bakterilerin neden olduğu fokal bir yangı türüdür.Vücudun doğal boşluklarına irin toplanmasıdır. Bakteri ya da mantar kökenli akciğer abselerinin fistülleşmesiyle oluşan plevra empiyemi görece sık görülür. Çok tehlikeli bir yangı şeklidir.
İris

Ortasında bulunan ve gözbebeği denen delik, ışığın az ya da çok olmasına göre genişleyip büzülen bir çeşit diyaframdır. Saydam katman ile göz billuru arasındaki boşluğu ön oda ve art oda olmak üzere iki kısma ayıran iris, içten dışa doğru 3 parçaya (dokuya) ayrılır:
İris (anlam ayrımı)

İris Nicolas Cage ve Meg Ryan'ın oynadığı film "Melekler Şehri" filminin müziğinde Goo Goo Dolls isimli müzik grubunun seslendirdiği ünlü bir romantik parçaİris Yeşilırmak nehrinin antik adı. Antik çağ filozofu Strabon'un eserlerinde Yeşilırmak'ın adı İris olarak geçer.
İris (film, 2020)

İris, yönetmenliğini Volkan Güleryüz'ün yaptığı İris Mozalar'ın hayatı özelinden Türkiye'deki LGBTİ+ hareketinin genel durumuna ilişkin bir perspektif sunan belgesel film. Filmin dünya prömiyeri, 9. Pembe Hayat KuirFest'te, Institut français İstanbul'da gerçekleşmiştir. Film'de transfobi'ye karşın güçlü bir trans kadın portresi ortaya konmuş, trans görünürlüğünün artması amaçlanmıştır.Genç bir sanatçı olan İris Mozalar’ın, biseksüel trans kadın olmanın kendini var etme sürecine dair kendisi ve toplum karşısında olan yansımalarını paylaştığı, biyografik trans belgesel film.
İris (mitoloji)

Okeanos'un soyundandır. Gökle yeri birbirine bağladığından tanrıların tanrısı Zeus ona gökyüzünden yeryüzüne haber taşıma görevi vermiştir. Zeus insanlara mutlu haberleri hep İris aracılığıyla gönderir. Zephyros ile birleşerek Eros'u doğurmuştur. Akhilleus sevgili dostu Patroklos'un cesedini yakmaya çalıştığında alevlerin cılız olması onu üzmüş, o da rüzgârlara dua etmişti rüzgâr çıksın diye. İris de bu isteği alıp Zephyros'a götürmüştü. Zeus bir gün deniz Tanrıçası Thetis'i görmek istemişti. İris onu bulmak için Okeanos'un koyu dalgalarının içine atılmıştı. Gücünden deniz inleyip, dalgalanmış, İris derinliklere kurşun bir top gibi dalıp, kaybolmuş, sonunda şekil değiştirme yeteneği olan Thetis'e ulaşıp Zeus'un isteğini iletmişti.
İris Rosenberger

İris Rosenberger (d. 26 Ekim 1985), Alman-Türk yüzücü. İkiz kardeşi Yasemin Rosenberger de kendi gibi yüzücüdür.Rosenberger kariyeri boyunca birçok Türkiye rekoruna imza atmıştı. Bunlardan 100 m kelebek kısa kulvar rekoru hâlen kırılamadı. Türk yüzücü, Pekin'deki 2008 Yaz Olimpiyatları'nda Türkiye kafilesinde yer almıştı. 100 m kelebeği 1:01.67'yle tamamlayan sporcu, elemeleri geçmeyi başaramadı.İris Rosenberger, Alman bir babayla, Türk bir annenin çocuğudur. Yasemin adında bir ikiz kardeşi vardır.
İris lorisi

İris lorisi (Psitteuteles iris), papağangiller familyasından bir papağan türüdür. Timor ile çevresindeki küçük adaların ormanlık alanlarında bulunur.
İrisler (tablo)

İrisler, Vincent van Gogh'a ait pek çok iris tablosundan ve 1890'daki ölümünden önceki yıl Saint-Rémy-de-Provence, Fransa'daki Saint Paul-de-Mausole Akıl Hastanesi'nde yaptığı bir dizi resimden biridir.Van Gogh İrisleri Mayıs 1889'da, akıl hastanesine geldiği hafta yapmaya başladı. Tabloyu hastanenin bahçesinde, doğada yaptı. Tabloda daha sonraki eserlerinde görülen yüksek tansiyon eksiktir. Ressam tablodan, resim yapmaya devam etmesinin kendisini delirmekten koruduğunu hissettiğinden, "hastalığımın paratoneri" diye söz etti.Tablo muhtemelen Van Gogh'un ve o dönemin diğer ressamlarının pek çok eseri gibi Japon ukiyo-e ahşap baskılarından etkilenilerek yapıldı. Güçlü ana hatlar, yakından görünüm gibi alışılmadık açılar ve ışığın düşüşünü baz almayan düz ve lokal renk kullanımı, görülen benzerliklerdendir.Van Gogh bu tabloyu bir çalışma olarak düşündü; muhtemelen bu nedenle tablonun bilinen bir çizimi yoktur. Buna karşın Van Gogh'un kardeşi Theo, tablo hakkında daha olumlu düşünerek onu derhal Rhone Üzerinde Yıldızlı Gece ile birlikte, Eylül 1889'daki Société des Artistes Indépendants yıllık sergisine sundu. Theo Vincent'a sergiyle ilgili şunları yazdı: "[Tablo] uzaktan göz alıyor. İrisler hava ve yaşamla dolu, güzel bir çalışma."Tablonun ilk sahibi van Gogh'un üç defa portresini yaptığı sanat simsarı Julien "Père" Tanguy idi. 1892'de Tanguy İrisleri Van Gogh'un ilk destekçilerinden olan sanat eleştirmeni ve anarşist Octave Mirbeau'ya sattı. Mirbeau tabloya karşılık 300 frank ödedi.1987'de tablo gelmiş geçmiş en yüksek fiyata satılan tablo unvanını elde etti ve iki buçuk yıl bu unvanı korudu. Ardından 53,9 milyon ABD dolarına Alan Bond'a satıldı; ancak Bond'un bu bedeli ödeyecek kadar parası yoktu. İrisler 1990'da tekrar Los Angeles'taki J. Paul Getty Müzesi'ne satıldı.Van Gogh, paintings and drawings: a special loan exhibition, a fully digitized exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries, which contains material on this painting (see index)
İriver

iriver Limited (), Güney Kore merkezli bir tüketici elektroniği şirketidir. Şirket, 1999 yılında eski Samsung Electronics çalışanları tarafından kurulmuş olup 2014 yılında SK Telecom tarafından satın alındı. iriver, özellikle MP3 çalar gibi dijital medya oynatıcıları ve diğer taşınabilir medya cihazları ile bilinmektedir. Şirketin merkezi Seul'un Seocho semtinde yer almaktadır.
İriy

İriy ya da Irij, neo-paganist kitaplara göre eski Slav dininde Cennet idi ve Svarga'nın bir parçasıydı. Terim muhtemelen günümüz Slav dillerinde cennet anlamına gelen kelimeden türemiştir.
İrişler, Demirci

İrişler; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
İrkeştam

İrkeştam (Kırgızca: Иркештам) Kırgızistan'da Oş İlinde ortalama deniz seviyesinden 3.004 metre yükseklikte bir sınır köyüdür.Batısında İkizyak (İkazyak, İkazak), kuzeyinde Kok-Makday, doğusunda Uluğçat İlçesi, güneyinde Nura ve Koktal gibi yerleşim yerleri konumlanır.
İrkeştam Geçiti

İrkeştam Geçiti (Kırgızca: Иркештам; diğer yazılış şekilleri, Irkeshtam, Irkishtam veya Irkeštam) ismini Kırgızistan'da, güney Osh İli içinde, Alay Vadisi'nin doğusunda ortalama deniz seviyesinden 3004 metre yükseklikte konumlanan İrkeştam isminde bir sınır köyünden almış, Kırgızistan ile Sincan (Çin) arasındaki, bir ana sınır geçitidir. İrkeştam Geçiti ortalama deniz seviyesinden 3536 metre yüksektedir.Batısında 13 km uzaklıkta İkizyak (İkazak), güneyinde 6.4 km uzaklıkta Nura gibi yerleşim yerleri ve 40.93 km doğusunda sınırın Çin tarafında Uluğçat (乌恰镇; Wūqià zhèn)  kasabası konumlanır. 1960'lı yıllarda Çin ile Rusya arasında oluşan çatışmada İrkeştam sınır kapısı kapatılmış, 1983 yılında tekrar açılmıştır. Özellikle Sarı-Taş'dan İrkeştam yönünde yolun ilk 45 kilometresi çok kötü, buna karşın sınırdan önceki ilk 15 kilometresi çok iyi koşuldadır. Asya Kalkınma Banka (Asian Development Bank)'sı  İrkeştam ve Oş arası 124 km uzunlukta olan bu karayolunun genişletilmesi için 32,8 milyon US-Dolar yardımda bulunmuştur. 2006 yılından beri bu tasarı için çalışılmaktadır.165 km kuzeydoğusunda yerleşen Torugart Geçiti ile İrkeştam Geçiti, Kırgızistan ile Çin arasındaki iki önemli sınır kapısıdır.
İrkut (şirket)

İrkut (), bir Rus uçak üreticisidir. Şirket 1932 yılında İrkutsk'ta kurulmuştur. Merkezi Moskova'nın Aeroport rayonunda yer almaktadır.İrkut, bünyesinde İrkutsk Havacılık Tesisi, Beriev, Yakovlev ve BETA AIR'i barındırmaktadır. Şirketin ürünleri Suhoy Su-30 avcı uçağı, Yakovlev Yak-130 jet eğitim uçağı ve Be-serisi amfibi uçaklardır. Aynı zamanda MS-21 yolcu uçağının tasarımı ve seri üretimi üzerinde çalışmaktadır.
İrkut MS-21

İrkut MS-21 (, MS-21 "Magistralnı Samolyot 21 veka" - 21. Yüzyılın Yolcu Uçağı), United Aircraft Corporation'a (UAC) bağlı İrkut ve Yakovlev tarafından geliştirilen ve üretilmesi planlanan 150-212 kişilik kısa ve orta menzilli çift motorlu yolcu uçağı serisidir.Tupolev Tu-154 ve Tupolev Tu-204/214 yerini alması nedeniyle MC-21'in sertifikasyonunun ve teslimatının başlangıçta 2016 yılında gerçekleştirilmesi planlanmıştı ancak teslimatı 2017 yılına ertelenmiştir.
İrkutsk

İrkutsk (Rusça: Иркутск), Rusya'nın İrkutsk Oblastı'nın merkezi olan şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 yılı itibarıyla 587,891'dir.
İrkutsk Guberniyası

İrkutsk Guberniyası ( İrkutskaya guberniya), Rus İmparatorluğu'nun guberniyalarından biriydi. Guberniya, günümüz İrkutsk Oblastı'nı kapsamaktaydı. Guberniyanın merkezi İrkutsk idi.Guberniya, 1796 yılında Sibirya Guberniyası'ndan ayrılarak kurulmuş olup 1926 yılında çevresindeki diğer guberniyalar ile birlikte Sibirya Krayı'na bağlandı.1897 yılı itibarı ile Vladimir Guberniyası, Balagansk, İrkutsk, Kirensk, Nijneudinsk ve Verholensk olmak üzere beş uyezde ayrılmaktaydı.
İrkutsk Oblastı

İrkutsk Oblastı (Rusça: Иркутская область; Irkutskaya oblast), Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan oblast.Doğuda Buryat Cumhuriyeti ve Zabaykalski Krayı', güneyde Tuva Cumhuriyeti, batıda Krasnoyarsk Krayı ve kuzeyde Saha Cumhuriyeti ile komşudur.Rusya Federasyonu İstatistik Kurumu olan Rosstat verilerine göre İrkutsk bölgesinin nüfusu 2 414 913 kişidir (2015 yılı). Oblastın nüfusça en büyük şehirleri ise   — İrkutsk (612 973 kişi), Angarsk (229 592 kişi) ve Bratsk (238 825 kişi).
İrkutsk Saati

İrkutsk Saati (IRKT), UTC'den 8 saat (UTC+08.00) ve Moskova Saati'nden 5 saat (MSK+5) önceki zaman dilimidir.27 Mart 2011 tarihinde Rusya, yıl boyunca yaz saati uygulamasına geçti. İrkutsk Saati, kışın UTC+08.00 ile yazın UTC+09.00 arasında geçiş yapmak yerine, yıl boyunca UTC+08.00'e sıfırlandığı 2014 tarihine kadar UTC+09.00'da sabitlendi.
İrlanda (ada)

İrlanda Adası, Avrupa'nın üçüncü büyük adasıdır. Kuzey Anlantik'te bulunur. Büyük Britanya adasından İrlanda Denizi ile ayrılmıştır. Güneyinde Kelt Denizi bulunur.Adada Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti bulunmaktadır. Kuzey İrlanda Birleşik Krallık'a bağlıdır ve başkenti Belfast'tır. İrlanda Cumhuriyeti ise bağımsızdır ve başkenti Dublin'dir. Adadaki en büyük kent 1.38 milyon nüfusla Dublin'dir. Ada yaklaşık olarak 6.7 milyon insana ev sahipliği yapar. Adanın güneybatısında yer alan Kerry Dağları'ndaki Macgillycuddy's Rekks Dağı (1039), adanın en yüksek noktasıdır.
İrlanda (anlam ayrımı)

İrlanda (ada), İrlanda ve Birleşik Krallık'a bağlı Kuzey İrlanda olmak üzere siyasi anlamda ikiye ayrılmış olan Atlantik Okyanusu'nda bir ada.
İrlanda 19 yaş altı millî futbol takımı

İrlanda 19 yaş altı millî futbol takımı, İrlanda'nın 19 yaş altı millî futbol takımıdır ve İrlanda Futbol Federasyonu tarafından yönetilir. İki yılda bir Avrupa 19 Yaş Altı Futbol Şampiyonası'nda mücadele eder.
İrlanda 21 yaş altı millî futbol takımı

İrlanda 21 yaş altı millî futbol takımı, İrlanda'nın 21 yaş altı millî futbol takımıdır ve İrlanda Futbol Federasyonu tarafından yönetilir. Takım ilk maçını 1978'de oynadı ve 1988'den beri UEFA 21 Yaş Altı Avrupa Şampiyonası'nda mücadele etti.
İrlanda Anayasası

İrlanda Anayasası () İrlanda'daki hukuk dizgesinin temelini oluşturan anayasadır. Temsili demokrasiyi simgeleyen metinle temel haklar güvence altına alınmakta, devlet başkanının kısıtlı yetkileri tanımlanmakta ve Westminster modeline dayanan çift parlamentolu bir yasama düzeni kurulmaktadır.1922 tarihli Serbest İrlanda Devleti Anayasası'nın ardılıdır. 1 Temmuz 1937'de gerçekleştirilen halkoylamasında kabul edilerek 29 Aralık 1937'de yürürlüğe girmiştir.
İrlanda Basketbol Federasyonu

İrlanda Basketbol Federasyonu (İrlandaca: Cispheil Éireann kısaltması: BI), İrlanda adasındaki basketbol sporunun yönetim organıdır. Federasyon, 1945 yılında Amatör Basketbol Derneği (Abai) olarak kuruldu. Daha sonra federasyonun adı, 1980'deki orijinal ad olan Abai'den, İrlanda Basketbol Federasyonu (IBA) olarak değişti.
İrlanda Cumhuriyet Ordusu

İrlanda Cumhuriyet Ordusu ya da kısaca IRA (İngilizce: Irish Republican Army), Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını savunan, 1969 yılında aynı adı taşıyan yapının parçalanmasıyla ortaya çıkan ayrılıkçı örgüt.İlk başlarda bağımsızlığın ancak silahlı mücadele ile mümkün olduğunu savunan organizasyon, 2005 yılında mücadelelerini sadece politik alanda sürdüreceklerini açıklayarak şiddet eylemlerine son vermiştir. Fakat IRA'dan ayrılan R-IRA, 9 Mart 2009 tarihinde, 2 İngiliz askerini vurarak, "mücadeleye devam" edeceğini bildirmiştir.ABD, 2002 yılında bu örgütü terör örgütleri listesinden çıkarmıştır. Fakat 2009 yılında bir düzenleme ile eski IRA ve devam eden R-IRA listeye tekrar eklenmiştir. Avrupa Birliği'nde, Birleşik Krallık'ta ve İrlanda'da yasa dışı terörist organizasyon olarak kabul edilmektedir.
İrlanda Cumhuriyeti'nde COVID-19 pandemisi

COVID-19 salgını 29 Şubat 2020'de İrlanda'ya ulaştı ve üç hafta içinde tüm illere yayıldı. Salgın toplumu birçok şekilde etkiledi. 12 Mart'ta hükûmet tüm okulları, kolejleri, çocuk bakım tesislerini ve kültür kurumlarını kapattı ve büyük toplanmaların iptalini önerdi. Aziz Patrick Günü şenlikleri iptal edildi ve Taoiseach (İrlandaca: İrlanda başbakanı), Leo Varadkar o gece ulusa seslendi. 24 Mart'ta neredeyse tüm işletmeler, mekanlar ve tesisler kapatıldı; ancak dörde kadar toplantıya izin verildi. Üç gün sonra hükûmet, "zorunlu olmayan" seyahat ve ev dışındaki kişilerle temas kurmayı yasakladı. Garda Síochána'ya, tekrar tekrar genişletilen ve en erken 18 Mayıs'a kadar yürürlükte olan önlemleri uygulama yetkisi verildi.12 Ocak 2020'de Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 31 Aralık 2019'da Çin'in Vuhan şehrindeki bir grup insanda yeni bir koronavirüsün solunum hastalıklarına neden olduğunu doğruladı.
İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi

İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi ya da IRSP, İrlanda ve Kuzey İrlanda'da siyasi parti. Cumhuriyetçi ve Marksist ideolojiye sahiptir. 1916 Paskalya Ayaklanması'nda idam edilen sosyalist devrimci James Connelly'nin 1896 'da kurduğu İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi 'nin devamı olduklarını iddia etmektedirler.İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi 8 Aralık 1974 yılında Seamus Costello önderliğindeki Resmi Cumhuriyetçi Hareket, bağımsız sosyalistler ve tüccarlar tarafından kurulmuştur. Paramiliter örgütü İrlanda Ulusal Kurtuluş Ordusu (INLA) 'da aynı gün kurulmuştur. Seamus Costello partinin ve paramiliter örgütün ilk lideri olarak seçilmiştir. Bu iki örgüt kendilerini İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Hareketi olarak nitelendirmektedir. Partinin genel başkanı Ard Chomhairle'dir.İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi İrlanda barış sürecinin karşısında bulunmakta paramiliter grup INLA ise günümüzde ateşkes ilan etmiştir.
İrlanda Denizi

İrlanda Denizi (İrlandaca: Muir Éireann), İrlanda Adası ile Büyük Britanya arasında bulunan deniz. Güneyde Atlas Okyanusu'ndan (Kelt Denizi) İrlanda ile Galler arasındaki St. George Kanalı ile, kuzeydoğuda Kuzey İrlanda ile İskoçya arasındaki Kuzey Kanalı ayrılır. Man Adası kanalın ortasında bulunur. İrlanda denizinin yüzölçümü 104.000 km²'dir.İrlanda Denizi, son 20 bin yıl boyunca, Buzul Çağı'ndan ılıman iklime geçiş sürecinde önemli değişimlere uğramıştır. Buzul Çağı'nın ortasında büyük olasılıkla bir tatlı su gölü olduğu düşünülen deniz, 10.000 yıl önce buzulların çekilmesiyle tekrar diğer denizlerle bağlantıya geçmiş ve tuzlu suyla dolmuştur.
İrlanda Futbol Federasyonu

İrlanda Futbol Federasyonu (İngilizce: Football Association of Ireland), İrlanda'da futbol faaliyetlerini yürütmek, futbolun gelişmesini ve yurt sathına yayılmasını sağlamak, bu konularda her türlü düzenlemeyi yapmak, kararlar almak ve uygulamakla yetkili kurumdur. League of Ireland, FAI Cup ve İrlanda millî futbol takımını organize eden kurumun merkezi Dublin'deyken, Kuzey İrlanda'nın hiçbir sportif etkinliklerine karışmamaktadır.
İrlanda Komünist Partisi

İrlanda Komünist Partisi (İrlandaca: Páirtí Cumannach na hÉireann), Kuzey İrlanda ve İrlanda'da Marksist siyasi partidir. İrlanda Sosyalist Partisi olarak kurulmuş, 1921 yılında Komünist Enternasyonal'e katılarak Komünist Parti adını almış, 1924 yılında bölünmüş 1933 yılında tekrar kurulmuştur. Partinin genel başkanı Sean Browne'dur. Partinin amacı kapitalist düzeni yıkarak İrlanda adasının tümüne sosyalizmi getirmektir. Ayrıca Avrupa Birliği'ne de karşıdır.
İrlanda Kraliyet Polisi

İrlanda Kraliyet Polisi (), İrlanda'nın Büyük Britanya yönetimi dönemindeki polis teşkilâtıydı. 19. yüzyılın başlarında kurulmuş olup İrlanda'nın güvenliğinin çoğunluğundan sorumluydu. Başkent Dublin'in güvenliğinden ise Dublin Metropolitan Polisi adında ayrı bir teşkilât sorumluydu.İrlanda Kraliyet Polisi'nin başarılı bir polislik sistemi, Kanada'da Kuzeybatı Atlı Polisi ve Kraliyet Newfoundland Polisi ile Avustralya'da Victoria Polisi'ni büyük ölçüde etkilemiştir. Anglo-İrlanda Antlaşması ile birlikte İrlanda Kraliyet Polisi 1922 yılında lağvedilerek yerini İrlanda'da Garda Síochána ve Kuzey İrlanda'da Ulster Kraliyet Polisi'ne bıraktı.
İrlanda Krallığı

İrlanda Krallığı (), 1542 İrlanda Tacı Kanunu ile VIII. Henry'nin İrlanda Kralı ilan edilmesiyle, 1800'deki Birleşme Kanunları arasındaki zaman diliminde İrlanda'daki ülkeye verilen ad. 1171'de kurulan İrlanda Lordluğu'nun yerini almıştır. Kral VIII. Henry, bazı Avrupalı Protestan güçler tarafından tanınmış fakat Avrupa'daki tüm Katolik güçler tarafından tanınmamıştır. Fakat kızı I. Mary, 1555 yılında Papa tarafından İrlanda Kraliçesi olarak tanınmıştır. İrlanda 1801 yılında Büyük Britanya Krallığı'na katılarak Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı'nı oluşturunca, İrlanda Krallığı da fiilen sona ermiştir.
İrlanda Lordluğu

İrlanda Lordluğu (İrlandaca: Tiarnas na hÉireann), 1171 ile 1542 yılları arasında İrlanda Adası'nın bir kısmını kontrol etmiş, İngiltere Kralı ve Anglo-Norman lordlar tarafından yönetilmiş bir lordluktu.Devleti İngiltere Kralı ve Anglo-Norman lordları yönetmiştir. Lordluk, 1169-1171'de Normanların İrlanda'yı işgalinin ardından bir Papalık yurdu olarak kuruldu. İrlanda'nın efendisi aynı zamanda İngiltere'nin kralı olduğu için lord yardımcısı veya vekil olarak bilinen bir vali tarafından temsil ediliyordu.İngiltere kralları tüm adada hükümdarlık iddia ettiler, ancak gerçekte kralın yönetimi sadece adanın bazı kısımlarına kadar uzanıyordu. Gal İrlanda olarak bilinen adanın geri kalanı, genellikle Anglo-Normanlar ile savaş halinde olan çeşitli Gal İrlanda krallıklarının veya şefliklerinin kontrolü altında kaldı. İngiliz egemenliği ve hukuku altındaki Lordluk zamanla büyüdü ve 13. yüzyılın sonlarında ve 14. yüzyılın başlarında en büyük boyutuna ulaştı.Lordluk daha sonra 1315-18'de İskoçya tarafından işgal edilmesi, 1315-17'deki Büyük Kıtlık ve 1340'ların Kara Ölümü ile birlikte düşüşe geçti. Akıcı siyasi durum ve İngiliz feodal sistemi, İrlanda'daki Anglo-Norman lordları için büyük bir özerklik sağladı; kendileri için kontluk yaptılar ve neredeyse bazı yerli Gal kralları kadar yetkiye sahiptiler. Bazı Anglo-Normanlar Galli hale getirildi ve İngiliz yönetimine karşı ayaklandı. İngilizler, İngiliz yerleşimcilerin İrlanda yasalarını, dilini, geleneklerini ve kıyafetlerini benimsemelerini yasaklayan Kilkenny Statüsü'nü yaratarak bunu engellemeye çalıştı.Lordluk, 1542'de İrlanda Tacı Yasası altında İngiltere Kralı VIII. Henry'nin İrlanda Kralı ilan edilmesi ve İrlanda Krallığı'nın kurulması ile sona erdi.
İrlanda Merkez Bankası

İrlanda Merkez Bankası () İrlanda'nın merkez bankası ve Avrupa Merkez Bankaları Sisteminin (ESCB) bir parçasıdır. Birçok finans şirketi için İrlanda'nın finansal hizmetler düzenleyicisidir. Avro para biriminin girişine kadar İrlanda Lirası banknot ve madeni para basma yetkisine sahipti.İrlanda Merkez Bankası 1 Şubat 1943 tarihinde kurulmuştur ve 1 Ocak 1972'den bu yana, 1971 Merkez Bankası Kanununa, bir para biriminden uzun bir geçişi tamamlayan yasal olarak görülebilen İrlanda hükûmetinin resmî bankası olmuştur.Merkez ofisi, 1979'dan 2017'ye kadar Dublin'in Dame Caddesi'ndeydi. Iveagh Court ve College Green'deki ofisleri de kapandı. Mart 2017’den bu yana, genel merkezi şu an için İrlanda’da bulunmayan, İrlanda’nın para ve paralarını (dekarasyon öncesi ve sonrası) ve bunun yanı sıra yüksek değerli euro banknotları ve "susturulmuş" para birimlerini takas edebileceği North Wall Quay'de bulunuyor. Sandyford'daki Döviz Merkezi, bankanın döviz üretim, depo ve dağıtım bölgesidir.Merkez Bankası'nın itibarı İrlanda malî krizinde hasar gördü. Banka bazı temel eleştirilere değinmek için eylemlerde bulunurken (örneğin, " yeşil mayo gündeminden kopma", açık ipotek kontrolleri ve yeni değiştirilen gayri safi milli gelir ölçütü hafif dokunuşla düzenleme) ve ipotek limitleri gibi yeni kontrollerin İrlanda bankaları ve İrlanda hükûmeti tarafından engellendi.İrlanda Merkez Bankası'nın görevi, aşağıdakiler dahil olmak üzere geniş bir yelpazeyi kapsayan yasal sorumlulukları yerine getirerek, İrlanda halkının ve daha geniş bir kesimin Avrupa halkının refahına katkıda bulunmaktır. Bunlar:
İrlanda Plantasyonları

İrlanda Plantasyonları, 16. ve 17. yüzyıllarda İrlanda'da İngiltere kraliyeti tarafından topraklara el konulması ve bu toprakların İngiltere'yle İskoçya'nın Lowlands yöresinden yerleşen yerleşimcilerle sömürgeleştirilmesidir.Plantasyonlar 12. yüzyıldan beridir İrlanda'ya gerçekleşmekte olan ve "Old English" adlı ayrı bir etnik grubun oluşmasına yol açan küçük ölçekli göçü müteakiben gerçekleşti.Plantasyonlar ada çapında İrlanda kabilelerinden ve Hiberno-Norman krallıklarından alınan topraklar üzerinde gerçekleşse de, en büyük yerleşimler İrlanda'nın Munster ve Ulster illerine kuruldu. Bunun ardından topraklar kraliyet tarafından İngiltere'den gelen kolonicileri verildi. Bu süreç VII. Henry döneminde başladı ve I. Mary ile I. Elizabeth dönemlerinde devam etti. I. James, I. Charles ve Oliver Cromwell dönemlerindeyse süreç hız kazandı, bu dönemlerde İskoçya'dan da yerleşimciler geldi.Son plantasyonlar 1650'larda, Oliver Cromwell liderliğindeki İngiltere Commonwealth'i döneminde parlamento destekçisi binlerce askerin yerleştirilmesiyle kuruldu. Plantasyonların kurulması durmasına rağmen hem Büyük Britanya, hem de Kıta Avrupasından adaya göç 18. yüzyılda da devam etti.Plantasyonlar Britanyalı ve Protestan kimliğine sahip olan büyük topluluklar yaratarak İrlanda'nın demografisini değiştirdi. Bu topluluklar genel nüfusla İrlandalı kimliğini ve aynı siyasi yaklaşımları paylaşan eski Katolik yönetici sınıfının yerini aldı. İrlanda toplumunun maddi ve ekonomik yapısı da yeni mülkiyet, ticaret ve borç anlayışlarının getirilmesiyle değişti. Bu 17. yüzyılda kraliyetin İrlanda üzerindeki hakimiyetini güvence altına alan Protestan bir yönetici sınıfının oluşmasına yol açtı.Günümüzde İrlanda adasının İrlanda ve Kuzey İrlanda arasında bölünmüş olması da büyük ölçüde plantasyonlardaki yerleşimlerin sonucudur. İngiliz ve İskoç Protestan yerleşimcilerin soylarından gelenler Büyük Britanya'yla birliğin devamını isterken yerli İrlandalı Katoliklerin soylarından gelenler bağımsızlık istemekteydiler. 1922 yılı itibarıyla Büyük Britanya'yla birlik yanlıları Ulster bölgesinde çoğunluktaydı. Bunun sonucu olarak 1921 yılındaki İngiliz-İrlanda Antlaşması'nın ardından bu bölgeler Birleşik Krallık'a bağlı kalmayı ve Kuzey İrlanda'yı oluşturmayı tercih etti.FORD & McCAFFERTY, The Origins of Sectarianism in Early Modern Ireland, Cambridge University Press, 2005MCCARTHY, Daniel, The Life and Letter book of Florence McCarthy Reagh, Tanist of Carberry, Dublin, 1867MACCARTHY-MORROGH, Michael, The Munster Plantation — English migration to Southern Ireland 1583–1641, Oxford: Oxford University Press, 1986
İrlanda Savunma Kuvvetleri

İrlanda Savunma Kuvvetleri (), İrlanda'yı karadan, havadan ve sudan gelebilecek her türlü askerî tehditlere karşı korumakla görevli olan silahlı kuvvetlerdir.İrlanda, II. Dünya Savaşı sırasında tarafsız kaldı. Savunma Kuvvetlerinin büyük bir savaşa katılmaması ve tehdit almaması, ordunun askerî yeteneklerinin diğer Avrupa ülkelerine göre daha mütevazı olmasına neden olmuştur. Ancak İrlanda Savunma Kuvvetleri, Birleşmiş Milletler Barış Güçleri'nde önemli roller almıştır. Savunma Kuvvetleri'nin görevleri şunlardır.Çeşitli doğal afetlerde arama-kurtarma çalışmalarına katılma, hava ambulansı, temel hizmetleri sağlamak.
İrlanda Teriyeri

Rengi kızıl kahverengi, kahverengi, açık kahverengi (sarımsı), olabilen İrlanda teriyesinin omuzdan yere yüksekliği 46 cm, ağırlığı 12 kg kadardır. İnce uzun başlı, küçük V biçimi ve öne düşük kulaklı bir köpektir. Geçmişte bekçi köpeği ve av köpeği olarak yaygın biçimde kullanılmıştır. Günümüzde daha çok ev köpeği olarak yetiştirilmektedir.
İrlanda Ulusal Kurtuluş Ordusu

İrlanda Ulusal Kurtuluş Ordusu (İrlandaca: Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann, İngilizce: Irish National Liberation Army, kısaca INLA), 8 Aralık 1974 tarihinde kurulan İrlanda cumhuriyetçisi sosyalist paramiliter bir örgüttür. Hedefi Kuzey İrlanda'yı Birleşik Krallık'tan ayırıp, sosyalist Birleşik İrlanda devletini kurmaktır.Siyasi kanadı İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi (IRSP) ile ortak bir Marksist ideolojiyi paylaşan INLA, en etkili dönemini 1970'lerin sonunda ve 1980'lerin başında geçirdi. İlk yıllarında Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) olarak biliniyordu ve öncelikli amacı IRSP üyelerini olası saldırılardan korumaktı.INLA, 24 yıl süren bir silahlı mücadeleden sonra 22 Ağustos 1998 tarihinde ateşkes ilan etti. Ağustos 1999'da, "mücadelenin yeniden başlaması için haklı herhangi bir siyasi veya ahlaki argüman olmadığını" belirtti. Ekim 2009'da, barışçıl siyasi yollarla amaçlarını sürdürmeye devam edeceğine resmen söz verdi.
İrlanda Ulusal Kütüphanesi

1877 yılında kurulmuştur. Parlamento binası (Leinster Sarayı) ile Milli İrlanda Müzesi bitişiğinde; İrlandalı mimar Thomas Newenham Deane tarafından tasarlanmış bir  binada yer alır.  Herkese açık ve ücretsizdir;bir referans kütüphanesi olduğundan kitap ödünç vermez.Kütüphanede şu yazarlara ait arşiv belgeleri yer almaktadır: Roddy Doyle, Seamus Heaney, James Joyce, Colm Tóibín,  Marina Carr, Paul Durcan, Brian Friel, Hugo Hamilton, John Montague, Edna O’Brien, Maria Edgeworth, George Moore, Kate O’Brien, Patrick Kavanagh, Brendan Behan, Benedict Kiely, Christy Brown, James Plunkett
İrlanda amfibi listesi

Kral, JL; Marnell, F.; Kingston, N.; Rosell, R.; Boylan, P.; Caffrey, JM; FitzPatrick, Ö.; Gargan, PG; Kelly, FL; O'Grady, MF; Poole, R.; Roche, WK ve Cassidy, D. (2011).  İrlanda Kırmızı Listesi No. 5: Amfibiler, Sürüngenler ve Tatlı Su Balıkları .  Ulusal Parklar ve Yaban Hayatı Servisi, Sanat, Miras ve Gaeltacht Bakanlığı, Dublin, İrlanda.
İrlanda bayrağı

Bayrak, üç eşit dikey şeritten oluşan bir üçrenklidir. Bu renkler sırasıyla yeşil, beyaz ve turuncudur. 1848'de İrlanda milliyetçiliğine sempati duyan küçük bir Fransız kadın grubundan Thomas Francis Meagher'e bir hediye olarak sunulan bu bayrak tasarımında Roma Katolikleri (yeşil renk) ve Protestanlar (turuncu renk) sembolize edilir. Meagher tarafından özetlenen renklerin önemi şuydu: "Ortadaki beyaz, Turuncu ve Yeşil arasında kalıcı bir ateşkesi ifade ediyor ve kıvrımlarının altında İrlandalı Protestanların ve İrlandalı Katoliklerin ellerinin cömert ve kahramanca kardeşlik içinde kenetlenebileceğine inanıyorum".İrlanda Bağımsızlık Savaşı sırasında kullanılmaya başlayan bayrak 1922 yılında bağımsızlığını ilan eden Özgür İrlanda Devleti'nın ulusal bayrağı olmuştur. 1937 yılında anayasayla güvence altına alınan tasarım günümüzde halen kullanılır.Fildişi Sahili bayrağı, İrlanda bayrağı ile benzerlik göstermekte olup, sadece turuncu ve yeşil renkler yer değiştirmiş ve İrlanda bayrağı oranı 1:2 iken Fildişi bayrağı 2:3 oranlıdır.
İrlanda başbakanı

İrlanda başbakanı (İrlandaca: Taoiseach), İrlanda'nın hükûmet başkanıdır. Oireachtas'ın alt kanadı Dáil Éireann'ın aday göstermesi üzerine cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevde kalabilmek için Dáil'da çoğunluğun desteğini elinde bulundurmak durumundadır.17 Aralık 2022'de göreve başlayan mevcut Başbakan Leo Varadkar, ülkenin en genç, ilk LGBT ve ilk göçmen kökenli başbakanı olarak ilk dönemini 2017-2020 yılları arasında yürütmüştü.
İrlanda coğrafyası

İrlanda (İrlandaca: Éire, İngilizce: Ireland) resmî adıyla İrlanda (İrlandaca: Poblacht na hÉireann, İngilizce: Republic of Ireland), Avrupa kıtasının kuzeybatısında bulunan bir ada ülkesidir. İrlanda'nın kuzeydoğusunda İngiltere'ye bağlı olan Kuzey İrlanda yer almaktadır. İrlanda'nın güneyinde Kelt Denizi, güneydoğusunda St. Goerges Kanalı, doğusunda İrlanda Denizi bulunmaktadır.İrlanda'nın ortası düzlükten oluşmuştur. Ülkenin doğusundaki Dublin şehrinden batısındaki Galway şehri düzlüğün sınırlarını oluşturur. İrlanda otlaklarla beraber ormanlardan oluşur. Büyük Allen bataklığı İrlanda'nın ortasındaki ovadadır. İrlanda'daki ovanın çevresinde 900 metreyi geçmeyen dağlar mevcuttur. Wicklow Dağları başlıca sıradağlar arasında yer alır. Lugnaquilla dağları, 926 metre yüksekliği ile en yüksek yeridir. Kerry Dağlarında Macgillycudys Reeks Dağı (1040 rakım) ülkenin güneybatısındaki Carrantuohill'de zirvedir ve İrlanda’nın en yüksek dağıdır. Ülkenin kuzeybatıdaki Donegal Dağları, Connemare Dağları ve Mayo Dağları önemli sıradağlarıdır.Ülkenin 1/6'i bataklıklardan oluşmaktadır ve Shannon Irmağının batısında bulunmaktadır. Shannon ırmağı 385 kilometre uzunluğu ile Britanya Adalarının en uzun nehridir. Ülkenin başka mühim nehri Liffey'dir. Gölleri arasında adaların en büyüğü olan Lough Neagh gölü mevcuttur. Göller bölgesinde Ree, Derg ve Killarney de başlıca göller arasındadır.Dublin (İrlandaca: Baile Átha Cliath, Áth Cliath ya da Dubh Linn diye de bilinir) İrlanda'nın başkenti ve en büyük şehridir. İrlanda'nın doğu kıyısının ortasında, Liffey Nehri'nin ağzında, Dublin Kontluğu'nun merkezindedir.İrlanda'nın iklimi ılıman bir deniz havasına sahiptir. Temmuz ayında görülen sıcaklıklar güneyinde 16° ile kuzeyinde 14° arasında değişmektedir. Kış mevsiminde hava nispeten sıcak geçer ve Ocak ayında sıcaklık 4° ile 7° arasında değişir. Atlas Okyanusu'ndan gelen nemli rüzgarlar İrlanda'ya hakim olup yıl boyunca yağış almasına sebep olur. Ülkenin yüzde sekseni senede ortalama 762 ile 1270 mm arasında yağış almaktadır. Yağışlar sebebiyle İrlanda oldukça ıslaktır. Günlerin çoğu sislidir.
İrlanda cumhurbaşkanı

İrlanda cumhurbaşkanı (), İrlanda'nın devlet başkanı ve İrlanda Savunma Kuvvetleri'nin başkomutanıdır. Yedi yıl için ve en fazla iki dönem seçilir.29 Ekim 2011 tarihinde seçilen mevcut Cumhurbaşkanı Michael D. Higgins, 11 Kasım 2011 tarihinde göreve başladı.
İrlanda cumhuriyetçiliği

İrlanda cumhuriyetçiliği (İrlandaca: Poblachtánachas Éireannach), İrlanda'nın bütünüyle bağımsız bir cumhuriyet olması gerektiği inancına dayanan bir ideolojidir. On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Avrupa'da gelişen milliyetçi ve demokratik duyarlılıklar, Britanya yönetimine karşı cumhuriyetçiliğin ortaya çıkmasıyla İrlanda'ya yansıdı. Ardından yüzyıllar süren Britanya fethi ve İrlandalıların isyan yoluyla direnmesi takip etti. Bu muhalefete yol açan özgü faktörler arasında Katoliklere ve konformist olmayanlara karşı ayrımcılık, Britanya yönetiminin İrlanda kültürü bastırma girişimleri ve Birlik Kanunu'nun bir sonucu olarak İrlanda'nın ekonomik açıdan dezavantajlı olduğu inancı yer aldı.
İrlanda devlet başkanları listesi

İrlanda devlet başkanı, Avrupa ülkesi İrlanda'da 1937 yılından bu yana ülkenin en üst makamında bulunan kişiye verilen unvandır. Ülkede bu görevde bulunan kişilerin listesi şu şekildedir:
İrlanda faunası

İrlanda Adası geniş bir faunaya ev sahipliği yapar. Yüzölçümü bakımından oldukça küçük bir ada olmasına rağmen 26 kara memelisi burada habitat bulabilmiştir. 400 farklı kuş türü İrlanda sınırlarında yaşamını sürdürebilmektedir. Bunlar arasında Afrika'dan göç etmekte olanlar da bulunmaktadır. Okyanusal, yani sucul yaşam da bu bölgede oldukça gelişmiştir. Tam 24 farklı balina türü bu adanın sularında kaydedilmiştir. Ayrıca Celtic Denizi'nde de 340 farklı omurgasız ve balık türü kaydedilmiştir.
İrlanda kadın millî yedili ragbi takımı

İrlanda kadın millî yedili ragbi takımı, İrlanda'yı kadın yedili ragbide temsil eden takımdır. Yaz Olimpiyatları'nda Dünya Kadınlar Yedili Ragbi Serisi, Yedili Ragbi Dünya Kupası, Avrupa Kadınlar Yedili Ragbi gibi uluslararası yarışmalara katılır. İrlanda Kadın Millî Ragbi Birliği takımının aksine, yedili takım, İrlanda Ragbi Futbol Birliği'ne bağlı sözleşmeli oyuncularla profesyonel bir takımdır.İrlanda, ilk kez 2012–13 yıllarında Dünya Kadınlar Yedili Ragbi Serisinde yarıştı. 2013 Çin Kadınlar Yedilisi'ne girdiler ve Plate yarışmasını kazandılar. 2013 Yedili Ragbi Dünya Kupası'nda çeyrek finalist olarak bitirdikten sonra İrlanda 2013–14'te öz takım olmaya hak kazandı. İrlanda 2014–15'e katılmamış, ancak 2015-2016 sezonunda Ağustos 2015'te UCD Bowl'da düzenlenen eleme turnuvasında Japonya'ya koşucu olarak bitirdikten sonra öz takım olarak geri dönmüştür. İrlanda, 2016–17 ve 2017–18 için öz ekip olarak kaldı. İrlanda, turnuvaların hiçbirinde bir kupa kazanamadı ancak ganimet ödülleri ve başka ödüller kazandı. İrlanda'nın yarışmalardaki en iyi performansı 2016-17'de Fiji, İngiltere ve Fransa'ya karşı ilk galibiyetlerini kazandığında geldi. Nisan 2017'de Sene Naoupu, İrlanda 2017 Japonya Kadın Yedilisi'nde meydan okuma kupası kazanarak finalde İspanya'yı 26–7 yenerek üç deneme attı. 2016 ve 2017'de Dubai Kadın Yedilisi'nde birbirini takip eden iki meydan okuma kupası kazandılar.İrlanda, 2013 turnuvasında Yedili Ragbi Dünya Kupası çıkışını yaptı. 2012 Yedili Ragbi Kadınlar Grand Prix Serisinde altıncı olduktan sonra hak kazanmışlardır. Takım kaptanı Claire Molloy idi, çeyrek finale kaldı ve genel olarak yedinci oldu.İrlanda kadın yedili takımı ve İrlanda kadın milli ragbi birliği takımı genellikle aynı oyuncu kadrosunu kullanmıştır. Örneğin, 2018 Kadınlar Altı Milletler Şampiyonası kadrosunda dokuz yedili ragbi uluslararası takımı vardı. Bu çıkar çatışmalarına yol açmıştır. Şubat 2017'de Sene Naoupu, Alison Miller ve Hannah Tyrrell, 2017 ABD Kadın Yedilisinde İrlanda Yedilileri'ni temsil etmek için tartışmalı bir şekilde İrlanda'nın 2017 Kadınlar Altı Milletler Şampiyonası takımından çekildi. Bu kararın ardında yatan neden İrlanda Yedilisi'nin, 2018 Yedili Ragbi Dünya Kupası'na hak kazanmak için 2016–17 Dünya Yedili Ragbi Kadınlar Serisinde en iyi sekiz arasında bitirmenin peşinde olmasıydı. İrlanda yarışmada dokuzuncu oldu ancak daha sonra 2017 Yedili Ragbi Avrupa Kadınlar Grand Prix Serisinde üçüncü olduktan sonra Dünya Kupası'na katılmaya hak kazandılar.İrlanda ilk kez 2006 yılında Yedili Ragbi Avrupa Serisinde yarıştı. Turnuvadaki en iyi performansları, her ikisinde de üçüncü oldukları 2016 ve 2017'de gerçekleşti.İrlanda 2016 Yaz Olimpiyatları'na katılma girişimlerinde, 2015 Avrupa Kadınlar Yedili Ragbi Şampiyonası, 2015 Avrupa Kadınlar Yedili Ragbi Olimpik Repeşaj Turnuvası ve 2016 Dünya Kadınlar Yedili Ragbi Olimpik Repeşaj Turnuvası gibi bir sıra eleme turnuvasında yarıştı. Ancak, hak kazanma tekliflerinde başarısız oldular.
İrlanda kahvesi

İrlanda kahvesi () sıcak kahve, İrlanda viskisi ve şekerin (bazı tarifler esmer şeker kullanılmasını söyler.) karıştırılıp üzerine krema dökülmesi ile hazırlanan kokteyl. Kahve, krema vasıtasıyla içilir. Orijinal tarifte çırpılmış krema (kremşanti değil) kullanılır. Ancak kremşanti ile hazırlanan sürümü de "İrlanda kahvesi" olarak satılmaktadır.
İrlanda kurt köpeği

İrlanda kurt köpeği; İrlanda'da geliştirilmiş, kurt avında kullanılan bir köpek. Dünyanın en büyük köpek ırklarından biridir.Erkeğinin omuzdan yere yüksekliği 81 cm, ağırlığı 54,5 kg, dişisinin omuzdan yere yüksekliği 70 cm, ağırlığı 47,5 kg kadar olan İrlanda kurt köpeğinin, postu yer yer gölgeli tek renktir (gri, kızıl kahverengi, siyah, beyaz, vb.). Geçmişte kurt, geyik vb. iri hayvanların avlanmasında kullanılmış, 1860 yıllarına doğru soyu tükenmeye yüz tutmuşsa da, çok geçmeden yeniden çoğaltılmaya başlanmıştır.
İrlanda milliyetçiliği

İrlanda milliyetçiliği (İrlandaca: Náisiúnachas in Éirinn), İrlandalıların bir millet olduğunu ileri sürmektedir. Bu terim, İrlanda'nın bölünmesinden bu yana genellikle birleşik bir İrlanda'nın desteklenmesi anlamına geliyor. İrlandalı milliyetçiler, İngiltere'nin 12. yüzyılın sonlarından beri İrlanda üzerinde değişen derecelerde hüküm ve etki sürdürdüğünü iddia etmektedirler.
İrlanda millî futbol takımı

İrlanda millî futbol takımı, İrlanda'yı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır. 1 Haziran 1921 günü kurulan İrlanda Futbol Federasyonu, İrlanda'nın Serbest olan devletinin futbol federasyonu olarak kuruldu. Mart 1926'da İrlanda takımı ilk uluslararası karşılaşmasını İtalya'nın Torino kentinde oynadı. 1930'lara kadar hiçbir uluslararası yarışmaya katılmayan İrlanda, yine Almanya'daki 1988 Avrupa Futbol Şampiyonası'na kadar da hiçbir uluslararası yarışmanın elemelerini geçemedi. Ancak Avrupa Şampiyonasını izleyen 1990 FIFA Dünya Kupası'nda çeyrek finallere kadar uzanmayı başardı. İrlanda bundan başka 1994 ve 2002 Dünya Kupalarında ise ikinci tura çıkabildiler.Şampiyon   İkincilik   Üçüncülük   Dördüncülük    Yükseldi   Aynı ligde kaldı   Düştü   Finaller ev sahibiAşağıdaki oyuncular, 16 ve 19 Haziran 2023 tarihlerinde Yunanistan ve Cebelitarık'a karşı UEFA Euro 2024 eleme B Grubu fikstürlerine çağrıldı.
İrlanda millî futbol takımı (1882-1950)

İrlanda millî futbol takımı, İrlanda'yı 1882-1950 yılları arasında uluslararası futbol arenasında temsil eden, dünyanın en eski dördüncü millî futbol takımı idi. Daha çok British Home Championship'te  İngiltere,  İskoçya ve Galler'e karşı mücadele etmiştir. Genelde bu şampiyona da iddialı bir takım olmamasına karşın 1914'te şampiyon olmuş, 1903'te de şampiyonluğu İngiltere ve İskoçya ile paylaşmıştır.
İrlanda millî kriket takımı

İrlanda millî kriket takımı, İrlanda'nın uluslararası kriket maçlarını yapan takımdır. Bu takım İrlanda Kriket tarafından idare edilmektedir. Takım 1993'te Uluslararası Kriket Konseyi'nin ortak üyesi olmuştur.İrlanda beş defa Kriket Dünya Kupası Elemeleri'ne katılmış ve bir defa birinci olmuştur. Üç defa Kriket Dünya Kupası'na katılmıştır. 2 Ağustos 2008'de Twenty20 formatındaki maçlara çıkmaya hak kazanmıştır.
İrlanda millî ragbi birliği takımı

İrlanda Millî Ragbi Birliği Takımı, İrlanda ve Kuzey İrlanda'yı uluslararası ragbi birliği müsabakalarında temsil eden takım. Her yıl düzenlenen ve 11 kez tek başına şampiyonluğa ulaştığı, 8 kez de bir başka takımla birlikte kazandığı Altı Ulus Şampiyonası'na sürekli katılırken; dört yılda bir düzenlenen Ragbi Dünya Kupası'nda da mücadele etmektedir. 1999 ve 2007'deki turnuvalar dışındaki tüm Dünya Kupası turnuvalarında çeyrek finalde elenmiştir. Öte yandan İrlanda, British and Irish Lions adlı ragbi takımının oyuncularını oluşturan dört takımdan biri konumundadır. İrlanda takımında oynayan oyuncu, aynı zamanda British and Irish Lions takımda da forma giyebilmektedir.Takımın mevcut kaptanı olan dış merkez oyuncusu Brian O'Driscoll, en çok kez millî formayı giyen ve bu formayla en çok geçiş yapan oyuncu konumundadır. Ronan O'Gara ise aldığı 1.031 sayıyla millî takım tarihinin en skorer oyuncusudur.IRB Dünya Sıralaması'nda en yüksek derecesi üçüncülük olan İrlanda, bu başarıyı 2003 ve 2006 yıllarında elde etmiştir.
İrlanda mitolojisi

İrlanda mitolojisi, Hristiyanlık öncesi İrlandalılara ait mitolojilerin günümüze kadar taşınan kalıntılarıdır.Hristiyanlık'a geçiş sürecinde mitolojinin bütünüyle saklanamamasına rağmen, Orta Çağ İrlanda edebiyatında dinî anlamlarından yoksun bir biçimde korunarak günümüze kadar ulaşmıştır. Kelt mitolojisinin dalları arasında en kapsamlı ve en korunmuş olanı İrlanda mitolojisidir.El yazmalarının birçoğu kaybolmuş olsa da, kalıntılardan dört belirgin döngü tanımlanmıştır: Mitolojik Döngü, Ulster Döngüsü, Fenian Döngüsü ve Tarihî Döngü. Ayrıca bu döngülerde yeri olmayan mitolojik metinler de bulunmaktadır.
İrlanda pasaportu

İrlanda pasaportu, İrlanda'nın başkenti Dublin'de Dışişleri Bakanlığı Pasaport Bölümü Pasaport Şubesi tarafından yurt dışına seyahat etme amacıyla İrlanda vatandaşlarına verilen belgedir.İrlanda pasaportları bir makine tarafından okunabilir kimlik sayfaları ve 34, 48 veya 64 adet vize sayfalarının oluşumuyla standart Avrupa Birliği tasarımı kullanılmıştır. Yeni düzenlenmiş pasaporta ilave olarak güvenlik özellikleri ile yeniden tasarlanmıştır. Kimlik sayfası; Pasaportun ön kapağı ve ilk vize sayfası arasına bağlı plastik bir karttır.İrlanda pasaportunun veri sayfası / bilgi sayfası, İngilizce, İrlandaca ve Fransızca olarak basılmıştır.Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi 28 Eylül 2022 Raporu'na göre İrlanda vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 187 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede İrlanda vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 6. sırada yer almaktadır.
İrlanda seteri

İrlanda seteri, İrlanda'da 1800 yıllarına doğru çeşitli melezlemeler yoluyla geliştirilmiş köpek ırkı.İrlanda seteri, başlangıçta iki renkliyken (kızıl kahverengi ve beyaz), günümüzde tek renklidir (kızıl kahverengi).  Omuzdan yere yüksekliği 65,5 - 68,5 cm arasında değişir. Ağırlığı 27 kg kadardır.Enerji dolu, çok zeki bir köpektir. Yabancılara hoşgörüyle davranabilir. Bu nedenle koruma görevini pek yerine getirmez. Çok iyi koku alır. Çocuklarla ve diğer hayvanlarla çok iyi geçinir. Sevgisini hemen göstermek ister. Özgürlüğüne çok düşkündür. Bu nedenle eğitimi biraz zor olabilir. Çok uzun yürüyüşler yapmak, koşmak ister. Yapamazsa, yerinde duramaz ve kontrolden çıkabilir.
İrlanda step dansı

İrlanda step dansı, İrlanda'ya özgü geleneksel bir dans türüdür. Günümüze daha çok yarışma veya özel gösterilerde sergilenir.Bu dansta biri yumuşak, diğeri sert olmak üzere iki çeşit ayakkabı kullanılır. Sert ayakkabıların burun kısmı ve topukları cam elyafından yapılır. Step dansında bacak hareketleri ön plandadır. Özel olarak süslenmiş dans giysileri de dansın kendisi kadar önemlidir. İrlanda dansında kollar fazla hareket etmez, adından da anlaşılacağı gibi dans ayak hareketleriyle ilerler ve hızlı tempodaki bu dans öyle ritmikleşir. Dans esnasında hareket halindeki ayaklardan gelen sesler tam bir uyum içerisindedir.
İrlanda sterlini

Sterlin () 2002 yılına kadar İrlanda'nın resmi para birimi idi. 1 sterlin 100 peni'den oluşuyordu. 1 Ocak 1999'da 1 Euro = 0,787564  İrlanda sterlini olacak şekilde değiştirilmiştir.