barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Çayırköy, Piraziz

Köy, Giresun il merkezine 35 km, Piraziz ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köy, Piraziz'in güneybatısında olup,  numaralı Piraziz-Bozat il yolu üzerindedir.
Çayırköy, Sındırgı

Mahallenin adı bundan 600 sene önce bu yöreden bir atlı geçer bu atlı şu anda bulunan çayır mahallenin den geçer ve ozan burada su bulunmaktadır ve buraya bir kavak diker bu kavak yıllar sonra büyür ve buraya insanlar yerleşmeye başlarlar ve bizan kıralı bu çayırlık alanda konaklar ve buranın adı da çayır mahallesi kalır
Çayırlar, Maçka

Mahallenin Trabzon imparatorluğu ve Osmanlı dönemlerindeki orijinal adı Livadia olup, Yunanca "Çayırlık, otlak" anlamına gelmektedir.19. yüzyılda Galyan Mesehor (Çamkonak) olarak adlandırılan köyün "Çayır" adıyla mahallesi konumunda olan yerleşimde 1876 yılında 238 Hristiyan (Rum) erkek nüfusu kaydedilmiştir.Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra Çayırlar adıyla Maçka'nın köyleri arasında görülmektedir.
Çayırlı

İlçenin ilk yerleşime ne zaman açıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Erzincan ile birlikte zaman zaman çeşitli devletlerin egemenliğine girmiştir. Bir süre Timur'un yönetiminde kalan bölge Timur'un çekilmesi ile Akkoyunlular'a ve 1473'te Otlukbeli Savaşı'ndan sonra Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. 1915 yılında Rusların, onların çekilmesiyle Ermenilerin elinde kalan ilçe, 20 Şubat 1918 de yeniden Anavatana katılmıştır. 1954 yılının Haziran ayına kadar Mans adı ile Tercan İlçesine bağlı bir bucak iken bu tarihte ilçe olmuştur.İlçe Erzincan ilinin Kuzeydoğusunda yer alır. Yüzölçümü 1480 Km2, Yüksekliği 1520 metredir. Doğusunda Tercan ve Aşkale ilçeleri, batısında Erzincan Merkez İlçesi, Kuzeyinde Bayburt İli ve  Otlukbeli İlçesi, Güneyinden Erzincan Merkez ve Tercan İlçesi ile komşudur.Parçalı, engebeli, çıplak bir arazi yapısına sahiptir. Çevresinde Keşiş, (Esence), Sipikor ve Coşan dağları vardır. Balıklı Dorum ve Mans çayları ilçe hududunu çizen Karasu ırmağına dökülür. Çok geniş olamamakla birlikte sulu tarım yapılır. Ovalar ve geniş mer’a  ve yaylaları vardır. Kışları çok soğuk ve uzun geçer, Yaz mevsimi kısadır.Nüfusunun tamamı genelde çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. İlçe merkezinde küçük çapta marangozculuk, demircilik ve oto tamirciliği ile uğraşan sanat erbabı bulunmaktadır. İlçe nüfusunun 6 yaştan yukarı olanının % 90’ı okur-yazar durumdadır.
Çayırlı, Adıyaman

Köyün eski adı, 1835 ve 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "boğazcık" anlamına gelen Dolik olarak geçmektedir.
Çayırlı, Arguvan

Mahallenin eski ismi Arakel'dir. Eski kilise kalıntıları ve mezarlar mahallenin eski tarihlerde bir Ermeni yerleşim birimi olduğuna işaret etmektedir.
Çayırlı, Gölbaşı

Daha önceleri Haymana ilçesine bağlıyken, 3 Haziran 1988'de Gölbaşı ilçesine bağlandı. 23.07.2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2’nci maddesi gereği Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırlarını belirleyen 50 km yarıçap içinde kaldığından köy tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşmüştür.
Çayırlı, Kalkandere

Köyün adı, 1876 yılı kayıtlarında Selyan yukarı olarak geçmektedir. Köy, 1913'ten beri şimdiki adını taşımaktadır.
Çayırlı, Kırklareli

Köy, Kırklareli il merkezine 30 km uzaklıktadır. Köy, Kırklareli'nın kuzeybatısında ve Kayalıköy baraj gölü kenarındadır.
Çayırlı, Mutki

Köyün eski adı 1556 yılı kayıtlarında Arükan ya da Arukan, 1902 ve 1917 yılı kayıtlarında ise Aruk olarak geçmektedir.Köy, Bitlis il merkezine 65 km, Mutki ilçe merkezine 47 km uzaklıktadır. Köy, Mutki'nin kuzeybatısında olup,  numaralı Hasköy-Mutki il yoluna 5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Çayırlı, Niğde

Köyün adı, 1928 yılındaki kayıtlarında ise Aytamas olarak geçmektedir. 2 Kasım 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşen kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.
Çayırlı, Tire

Daha önceleri Karateke köyüne bağlı Çepni mahallesi iken, 21 Kasım 1951'de Çayırlı adıyla köy statüsü kazandı. Çayırlı; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle olmuştur.
Çayırlı, Çukurca

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Erij olarak geçmektedir. 1993 yılında terör ve güvenlik gerekçesi ile boşaltılan köye dönüş olmamıştır. Köy, terk edilmiş durumdadır.
Çayıroba, Çaykara

Yerleşimin eski adı "Yente"'dir. 1520 ve öncesi Osmanlı kayıtlarında o dönemki Of kazasına bağlı köyler arasında ismi yer almamaktadır. 1554 yılı kaydında "Yente" adıyla yer alan köyde; 9 hane ve 6 mücerred bulunmaktadır. 1583 yılı kaydında köyde erkek nüfus; 128 bennak ve 13 ispenç ile 31 mücerred olarak kaydedilmiştir. Buradan yola çıkıldığında köyde ağırlıklı olarak Müslüman nüfus olduğu ve az sayıda Hristiyan'ın yaşadığı görülmektedir. Köyde mezarı bulunan Maraşlı İlyas Efendi'nin, 1515 yılında Osmanlı tarafından ortadan kaldırılan Dulkadiroğullarına mensup ailelerle birlikte buraya yerleştirilmiştir. 1681 yılı Avarız Defterinde yerleşimde, tamamı Müslüman 20 avarız neferi kaydedilmiştir.Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra da Yente adıyla o dönemki Of kazasının Şerah bucağına bağlı görülen yerleşimin adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Çayıroba olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Çayırova

Çayırova, Kocaeli'nin Gebze ilçesinden ayrılarak Bakanlar Kurulu kararıyla 2008'de ilçe haline gelmiştir. Eski adı Güzeltepe olup 2 Kasım 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşmüştür. Şehir ulaşım minibüsleri ile İstanbul ve Kocaeli il merkezlerine yakındır.
Çayırova Tren İstasyonu

Çayırova Tren İstasyonu, Kocaeli'nin Gebze ilçesi Cumhuriyet Mahallesi'nde yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.İstanbul-Haydarpaşa - Ankara demiryolu üzerinde yer alan istasyon, TCDD tarafından inşa edilerek 1954'te hizmete girmiştir. TCDD tarafından elektrifikasyon altyapısıyla yenilenerek 29 Mayıs 1969'da tekrar hizmete giren istasyon, 1969 - 2012 yılları arasında B2 (Haydarpaşa - Gebze) Banliyö Treni'ne hizmet vermiş, Marmaray projesinin inşası kapsamında 29 Haziran 2012'de kapatılmış ve -yaklaşık 500 metre batıya kaydırılıp- yeniden inşa edilerek 12 Mart 2019'da tekrar hizmete girmiştir.İstasyon, TCDD Taşımacılık tarafından işletilen B1 (Halkalı - Gebze) Banliyö Trenleri'ne hizmet vermektedir.
Çayırova, Kangal

Köy, TÜİK kayıtlarında 2011-2013 yılları arasında Havuz Beldesi'nin bir mahallesi olarak görülmektedir.
Çayırova, Kıbrıs

Çayırova (), hukuken Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Mağusa kazasının, fiilen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin İskele ilçesine bağlı Mehmetçik-Büyükkonuk belediyesine bağlı bir köydür. Köy, Karpaz Yarımadası'nda yer almaktadır. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 406'dır.
Çayırpınar, Artuklu

Mahallenin adı Kürtçedeki Kaniya Guri den gelmektedir.Mahalledeki derede yapılan çamur banyosunun birçok deri hastalığına iyi geldiğine inanılırdı.
Çayırpınar, Çankırı

Köy, Çankırı il merkezine 18 km uzaklıktadır. Köy, Çankırı'nın doğusunda olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
Çayırtarla, Düzce

Köy, 1877-78 Osmanlı Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında Artvin'in Borçka ilçesinden, Lazların göç etmesi sonucu kurulmuştur. Köyün adı, 1928 yılına tarihlenen Türk kaynağında Laz Ballar olarak geçmektedir.
Çayırtepe, Çat

Mahallenin eski adı 1916 yılı kayıtlarında Başköy olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Çat Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 86 km, Çat ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır. Mahalle, Çat'ın güneybatısında olup,  numaralı Erzurum-Bingöl (Çat-Karlıova) devlet yoluna Kurbanlı, Kaplıca ve Parmaksız mahalleleri üzerinden  20,1 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Çayıryazı, Üzümlü

Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Zurun olup, Ermenice'de "dzurn" sözcüğü "eğri" anlamına gelmektedir.
Çayıryolu, Bayburt

Yerleşimin 2,0 km güneydoğusundaki Baltakaya mevkisi olarak adlandırılan yükselti alanında Erken Tunç Çağı ve Demir Çağı yoğunlukta olmak üzere Geç Helenistik dönemden Roma dönemine kadar yerleşimin olduğu değerlendirilen höyük bulunmaktadır. Köyün güneybatısında, Çakıröz köyünün kuzeyindeki kayalık alanda olan Büyüktepe höyüğünde kazı başkanlığını yağan A.G. Sagona, bazı antik dönem tarihçilerinin bahsettiği ve Strabon'unda VI. Mithridatis'in hazinesini sakladığı yerlerden biri olan Sinoria'nın (Sinhorium/Synorium) Büyüktepe höyüğünü ve günümüz köyünün de sınır yeri olmasından eski adının buradan türemiş olabileceğini belirtmiştir.Köyün eski adı Sünür'dür. Köy, Akkoyunlular'ın önemli yerleşim yerlerinden biri olmuştur. Akkoyunlu hükümdarı Kutlu Bey tarafından köyde kendi adına bir cami ile zaviye yaptırırken, 1389 yılında ölümüyle de bu köydeki türbeye gömülmüştür. I. Selim, İran Seferi sonrasında 25 Ekim 1514'de köye gelmiş ve buradaki ovada ordusu kamp kurmuştur. 1530 yılı Osmanlı tahririnde, Sinor adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. Safevi Şahı I. Tahmasb'ın 1553 yılında Anadolu'ya yaptığı akında köydeki Kutlubey Cami ile mezarı yakılıp yıkılmıştır. 1591 yılı tahririnde sadece erkek nüfus kaydedilmiş olup yerleşimde sadece Müslümanlardan oluşan 216 nefer (erkek) yaşamaktadır. Bu tahrirde köye bağlı Hacı Beğ ve Medreke mezraları bulunmaktadır. 1642 yılı avarız defterine göre yerleşimde Müslümanlardan oluşan 54 hane ile 7 askeri ve 3 dini görevli bulunmaktadır. 1835 yılında sadece erkek nüfusun tespitinin yapıldığı nüfus yoklama defterinde Sinür adıyla yer alan köyde sadece Müslümanlardan oluşan 51 hanede 158 (mufassal deftere göre 164) erkek yaşamaktadır. Yerleşim, 1881-1898 yılları arasında Sinür adıyla kurulan ve 8 köyün bağlı olduğu nahiyenin merkez köyü olmuştur.Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla birlikte Sünür adıyla Pulur nahiyesinin bir köyü olarak görülmektedir. Köyün Sünür olan adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Çayıryolu olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. İlerleyen yıllarda Bayburt merkez ilçesinin köyü olmuştur. 1 Aralık 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşen kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.
Çayıryolu, Varto

Köyün eski adı, 1916 yılı kayıtlarında Mergimist olup, Kurmanci'de "mêrga Misto" sözcüğü "Mustafa çayırı" anlamına gelmektedir. Daha önceleri Kunav köyüne bağlı bir mahalle iken, 14 Temmuz 1954'te köy statüsü kazandı.
Çayırçimen, Posof

Çayırçimen köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Lamyan olarak geçer. Rus idaresi ise köyü 1886 yılında Lamian / Lomian (Ламиан / Ломиан) adıyla kaydetmiştir. "Lomian" Gürcüce aslan" anlamındaki "lomi" (ლომი) kelimesinden türemiş olabilir. Lomiani (ლომიანი) ise "aslanlı" anlamına gelir. Ancak köyün adının Gürcüce "ırmak kumu" anlamına gelen "lami" (ლამი) kelimesinden türemiş olması daha muhtemel görünmektedir. Lamiani (ლამიანი) de "kumlu" anlamına gelir.Lamiani veya Lomiani, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Samtshe'de yer alır. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında bu bölgeyi Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde komşu köy Şuatskali (bugün Gönülaçan) yer aldığı halde  Poshov livasının Güney nahiyesi köyleri arasında Lomiani geçmemektedir.Osmanlı Devleti, Doksanüç Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Lomiani köyü de Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Lomian köyü Ardahan sancağının Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiş olan 81 kişiden oluşuyordu.Lomiani, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sürerken Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Lomiani Türkiye'ye bırakıldı.Lamiani, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Lamyan (لامیان) olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Lamyan, Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıydı. Köy 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 164 kişiden oluşuyordu. Lomiani veya Lamyan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Çayırçimen olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çayırçimen köyünün nüfusu 272 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 42 kişi okuma yazma biliyordu.
Çayırözü, Bayburt

Köyün eski adı Ağunsos'tur. 1530 yılı Osmanlı tahririnde, Ağunsos adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. 1591 yılı tahririnde sadece erkek nüfus kaydedilmiş olup Ağunos adıyla görülen yerleşimde 89 Hristiyan ve 7 Müslüman olmak üzere toplam 96 nefer (erkek) yaşamaktadır. 1642 yılı avarız defterinde Ağunsos adıyla görülen yerleşimde 9'u Müslüman ve 6'sı Hristiyan olmak üzere toplam 15 hane ile 2 askeri görevli bulunmaktadır. İlerleyen yıllarda Koğans (Kovans) nahiyesine bağlı görülen köyde 1876 yılında tamamı Müslüman 33 hanede 149 kişi yaşamaktadır. Aynı yıl içerisinde yapılan düzenlemeyle Bayburt'a bağlanmıştır. Yerleşim 1881 yılından 1898/99 yılına kadar Ağunsos (آغنصوص) nahiyesinin merkez köyü olmuş, sonrasında nahiye kaldırılmıştır.Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla birlikte 1935-1950 yılları arasındaki kayıtlarda Ağunsos adıyla Hart nahiyesine bağlı görülen yerleşim, sonrasında Bayburt merkez kazasına bağlanmış ve 1955 yılı nüfus sayımından itibaren Bayburt kazasının köyü olarak görülmeye başlanmıştır. Yerleşimin Ağunsos olan adı da 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Çayırözü olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Çayırözü, Çekerek

Abazaca'da Çarvazkıt olan köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında bugünkü adını taşımaktadır. 1859 yılında Muhammed Emin'in Ruslara karşı mücadeleyi sonlandırması üzerine, şu anda Karaçay-Çerkesya'da bulunan, Loo prensliğine bağlı Gum lokt (ru.: Krasniy Vostok), Qubina Lokt (ru.: Kubina) ve Yincik-Çıkun (ru.: İnjik-Çukun) köylerinden gelen göçmenler tarafından kuruldu. Kafileye ilk olarak Şile bölgesi gösterilmiş ancak bir grup Yozgat'ta Osmaniye Lokt köyünü kurmuştur. Daha sonrasında bir kısım köylü geçim sıkıntısı nedeniyle bu köyü terkedip Çayırözü ve Fuadiye köylerini kurmuştur.Köy, Yozgat il merkezine 103 km, Çekerek ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köy, Çekerek'in kuzeybatısında ve  numaralı Çekerek-Eymir-Yozgat il yoluna 2,5 km uzaklıktadır.
Çayırözü, İspir

Mahallenin eski adı 1846 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Çabants, 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında ise Çapans olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.1642 tarihli avarız defterinde 1 Müslüman, 5 Hristiyan olmak üzere 6 hane bulunmaktaydı. 19. yüzyıl sonlarına doğru sadece Müslüman nüfusun yaşadığı belirtilen ve İspir'in nahiyesi olarak görülen yerleşimde, 1835 yılı nüfus sayımına göre 88 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 175 erkek nüfus bulunmaktaydı.Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, İspir ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (İkizdere-İspir) devlet yolu kenarındadır.
Çazma

Çazma (), Hırvatistan'ın Bjelovar-Bilogora ilçesinde bulunan bir şehir ve belediyedir. Yüzölçümü 240 km² olan şehrin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 8,095'tir.
Çazılar (sum)

Çazılar sumu (Tuva Türkçesi:Чазылар сумузу) —  Tuva Cumhuriyeti'nde Toju kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir.Belde anlamında sumu  sözü kullanılmaktadır. Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır.Tıva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.Şimdi Tıva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak  adlandırılıyor.Yerleşim bölgesi Toju havzasında bulunan Yenisey akarsuyunun kolu Ham-Sara akarsuyu yanındadır. Azas Tabiatı Koruma Alanı buradadır.Çazılar sumu, Tıva'nın erişilmesi en güç yerleşim yerlerinden biridir.  Karayolu ile doğrudan bir bağlantı yoktur.Havayolu taşımacılığında ise uçuşlar Kızıl — Çazılar (Hamsara),  Çazılar (Hamsara) — Kızıl şeklindedir.
Çaç

Çaç veya Şaş (Çince: Geleneksel: 石國/Basit: 石国, Pinyin: shíguó, Wade-Giles: shih-kuo, Orta Çağ Çincesi: Guangyun: ʑĭɛk-kuək veya 赭時國/赭时国, Arapça: شاش) Taşkent çevresinde eski bir kent devleti. Zhao Wu dokuz soyunun biri.Batı Göktürk kağanı İl Beg Tuğluk Kağan (Yukuk Şad) bir Tudun'u Çaç'a gönderip orada bulunan İl Beg İşbara Yabgu Kağan'ı saldırttı. İl Beg İşbara Yabgu Kağan yakalandı ve İl Beg Tuğluk Kağan'ın önüne getirilip idam edildi.722 (750 - 28) yılında Bağatur Tudun'un adamlarından İnel Tudun Kuçuk (伊捺吐屯屈勒) Çaç kralı olarak atandı ve Tang tarafından da Shun-i Kralı (順義王) unvanı verildi.750 yılında Tang'ın Anxi Jiedushi Gao Xianzhi Çaç kralı İnel Tudun, eşi ve çocukları yakalayıp Chang'an'a gönderdi. 751 yılında Çaç prensi Araplar (Abbasiler, Ebu Muslim Horasani)dan askerî yardım istedi. Ebu Muslim, Ziyad ibn Salih komutasındaki Abbasi ordusunu gönderdi. Böylece Talas Muharebesi meydana geldi. Muharebenin sonucu Gao Xianzhi yenildi ve Çaç Araplara bağlandı.
Çaça (balık)

Avrupa sularında yaşar, gümüşi pulları ve açık gri renkte eti vardır . Bu balığın eti %12-13 civarında yağ içerir ve vitamince zengindir. Bu et konserve yapılabilir, tuzlanabilir, kızartılabilir, ızgara yapılabilir, fırınlanabilir, salamura yapılabilir. Ege Bölgesi'nde Papalina olarak da adlandırılır.Karadeniz'de de bolca bulunur, çiftlik balık yemi olarak balık unu fabrikalarina satılır.
Çaça (içki)

Çaça (Gürcüce: ჭაჭა, “ç’aç’a"), Gürcistan’da geleneksel olarak üzümden üretilen saf ve alkol derecesi yüksek brendi. Üzüm votkası olarak da adlandırılır. Ticari olarak üretilen ve evde damıtılan çaçanın alkol derecesi 40-60 derece arasında değişir.
Çaça Kulesi

Çaça Kulesi (), Gürcistan'ın Batum şehrinde yer alan bir saat kulesidir. 2012'de yerel yönetim tarafından bir milyon lari bedelle inşa edildi. Türkiye'deki İzmir Saat Kulesi'nin bir kopyasıdır. 25 metre yükseklikte olan kulede dört çeşme mevcuttur. Çeşmelerin musluklarından su yerine Gürcü içkisi çaça akar. Kulede bir turizm danışma merkezi bulunmaktadır.
Çaça Sengün

Çaça Sengün, (Çince: 沙吒忠義) (? - 7 Ağustos 707) Tang Hanedanlığı döneminde yaşamış Çinli bir generaldir. Erken yaşamı ile ilgili bilgi bulunmayan Çaça Sengün'ün etnik kimliği de tartışmalıdır. Vilhelm Thomsen, Çaça Sengün'ü Çinli olarak kabul etmiştir. Aynı şekilde Orhun Yazıtları'nda da, Çaça Sengün Tabgaç yani Çinli olarak tanıtılmıştır. 812 yılında Tang Hanedanlığı döneminde, Lin Pao'nun yazdığı Yuan-he (Saltanat Dönemindeki Soyadlar) adlı yapıtta Çaça Sengün'ün kuzeyli göçebelerden olduğu ancak daha sonra Çinlileştiği belirtilmiştir. Yine Tang Hanedanlığı döneminde yaşamış, şairlik yapmış ve vezirlik görevinde bulunmuş olan Li Ch'iao'nun (644-713) imparatorun adına yazdığı bir fermanda Çaça Sengün'ün, Üç Koreli'nin eski soylularından olduğu yazmaktadır.Çaça Sengün, Tang Hanedanlığı ile Göktürk Kağanlığı arasında büyük savaşların yaşandığı 7. yüzyılın sonu ile 8. yüzyılın başlarında Göktürk saldırılarını durdurmak için Sağ Wu-Wei Generalliği'ne terfi ettirildi. Ancak 705 yılında gerçekleşen Ming Şa Savaşı'nda ordusu büyük bir bozguna uğradı ve kendisi de savaş meydanından güçlükle kaçabildi. Bu yenilgi üzerine generallik rütbesi elinden alındı ve yargılandı ancak serbest bırakıldı. Rütbesinin elinden alınmasından dolayı yönetime muhalif oldu. Daha sonra da başarısızlıkla sonuçlanan saray içi bir darbeye katıldığı gerekçesiyle 707 yılının 7. ayının 6. gününde (7 Ağustos 707, Pazar) öldürülmüştür.
Çaçaraki

Çaçaraki (Gürcüce: ჭაჭარაქი; okunuşu: “ç’aç’araki”), Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde Ahaltsihe Belediyesi’nde bir köydür. Potshovi Çayı’nın Kura Nehri’ne katıldığı noktada, deniz seviyesinden 1.000 metre yükseklikte yer alır. Ahaltsihe kentine 5 km uzaklıktadır.Orta çağda inşa edilmiş bir kilisenin varlığı ve erken dönem Osmanlı tahrir defterinde yer alması buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Çaçaraki, birleşik Gürcü Krallığı’nın zayıflaması üzerine bağımsız devlete dönüşen Samtshe-Saatabago yönetimi altındayken, 16. yüzyılın son çeyreğinde Osmanlıların eline geçti. Osmanlı idaresinin Çeçerek (چچرك) olarak kaydettiği Çaçaraki, Ahısha livasına bağlı bir nahiyeydi. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde “Çeçerek” adı altında üç yerleşme kaydedilmiştir. Bunlar “Rabat-i Kale-i Çeçerek” (رباط قلۀ چچرك) ile Çeçerek-i Ulya (چچرك علیا) ve Çeçerek-i Süfla (چچرك سفلا) köyleridir. Bu tarihte “Rabat-i Kale-i Çeçerek”de 12 hane, Rabat’ın hemen yakından olan Yukarı Çeçerek’te (Çeçerek-i Ulya) 10 hane yaşıyordu; Aşağı Çeçerek (Çeçerek-i Süfla) ise boşalmıştı. Her hanede ortalama 5 kişinin yaşadığı kabul edilirse, ilk iki yerleşmede 110 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. Bu yerleşmelerde vergi vermekle yükümlü hane reislerinin çoğu İvane, Hahuta, Gogiça, Papuna, İosan, Popia, Mahara, Kakala, Zakara, Grigol, Vardzel ve Mamuka gibi adlarla kaydedilmiştir. Kişi adları ve her hanenin ispenç vergisi vermesi, buranın Hristiyan Gürcü yerleşimleri olduğunu göstermektedir. Söz konusu yerleşmelerde buğday, arpa, çavdar, darı, nohut, keten tarımı ile arıcılık yapılıyor ve domuz besleniyordu.Çaçaraki, yaklaşık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Çarlık Rusyası’nın eline geçti ve bu imparatorluğun bir parçası olan Gürcistan’a yeniden katıldı. Köyün Osmanlı döneminde Müslümanlaşmış nüfusu bu tarihten sonra Osmanlı ülkesine göç etmiş, Rus idaresi buraya Erzurum vilayetinden gelen Ermenlileri yerleştirmiştir.Çaçaraki’de orta çağda inşa edilmiş olan kiliseden geriye sadece kalıntılar kalmıştır. Söz konusu kilisenin ne zaman inşa edildiği ve ne zaman yıkıldığı bilinmemektedir.Bugün tek bir köy olan Çaçaraki'de 2014 yılı verilerine göre 395 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu Ermenilerden oluşuyordu.
Çağ

Çağlar günümüzden 2,5 milyon yıl önce, kültürel evrimin, organik evrimin önüne geçmesi ile başlamıştır; Tarih Öncesi Çağlar ve Tarih Çağları olmak üzere ikiye ayrılır.Bu dönemlerin isimlendirilmesinde, insanlığı etkileyen evrensel nitelikli olaylar esas alınmıştır. Bu dönemler belirlenirken sosyal, siyasal, kültürel ve ekonomik gelişmeler önemli rol oynamıştır. Yazının bulunmasıyla “Tarih Öncesi Dönemler” sona ermiş, “Tarihî Dönemler” başlamıştır.Tarihî Dönemler (Tarih Çağları) her toplumda aynı zamanda yaşanmamıştır. Yazıyı bulup kullanmayı başaran toplumlar, Tarih Çağları’na daha önce geçmişlerdir.
Çağ Çağ Deresi

Çağ-çağ deresi Siyahsu ve Beyazsudan beslenen Nusaybin barajından başlar ve Nusaybin ve Kamışlı'dan geçer ve en sonunda Fırat Nehrine karışır.Çağ-çağ deresi asıl kaynağı Beyazsu ve Siyahsu adındaki yeraltı su kaynaklarıdır. İki kaynak da doğaldır ve içmesuyuna elverişlidir. Siyahsu ve Beyazsu'yun ikisinin de ismi Kürtçe adlandırmadan direkt çevrilmiştir. Kürtçe'de Türkçe'dekiyle aynı anlama gelen Ava Réş:Siyahsu ve Ava Spi: Beyazsu adlarıyla anılır. Hem Türkçesi hem de Kürtçesi halk arasında kullanılmaktadır. Siyahsu adıyla yakından ilişkilidir. Su kaynaktan grimsi bir renkle çıkar ve koyu bir rengi vardır. Çıktığı yerdeki birtakım yeraltı madenlerine karıştığı için böyle bir renkte olduğu tahmin edilmektedir. Zaten bu renginden ve tadından dolayı da içme suyu olarak tercih edilmemektedir. Beyazsu ise tahmin edilebileceği gibi tamamen siyahsuya nispet olarak adlandırılmıştır. Çünkü beyazsu yeraltından berrak bir şekilde çıkar. İki kaynağın çıkış noktaları arasında 10 km mesafe vardır. Beyazsu'yun çıkış yerinden 2.5 km ileride bu iki su birbirine karışır. Nusaybin barajı bu suyun enerjisinden faydalanır. Barajdan sonraki kısım tam olarak Çağ-çağ deresidir.Dere İlk olarak Nusaybin'den geçer. Bu su buralarda büyük çoğunlukla sulama kanallarına verilir. Bu yüzden yazın derenin debisi epey düşmektedir. Kalan su Nusaybin'den Nusaybin'i ikiye bölecek şekilde geçer. (Nusaybin'in derenin doğusundaki kısmı halk arasında "İstasyon " olarak adlandırılır.) Nusaybin'de bu dere üzerinde 5 köprü vardır. İlki E-90 karayolu üzerindedir. İkincisi Ahmet Kaya köprüsüdür ve ilkinin 1 km aşağısındadır. Bu köprü yeni tamamlanmış olup yeni yerleşim yeri olan Devrim Mahallesiyle istasyon tarafını bağlar. Üçüncüsü 3. köprüdür. Bu köprü Devlet Hastanesi ile Kütüphanenin olduğu yerleri birbirine bağlar. 4. köprü Alaman Köprüsü adlı demiryolu köprüsüdür. Son köprü Suriye sınırında olup Sakarya caddesi üzerindedir. Hemen buradan sonra Suriyenin Kamışlı şehrine geçer. Suriye'de de sulama amaçlı kullanıldığı için çok ilerleyemeden kurur.Derenin Islah çalışmalarına(Nusaybinde) 2000 yılından sonra başlanmıştır. Islah planı derenin Nusaybinden geçen kısmını bir hat boyunca park yapmak ve dereye dökülen kanalizasyon sularını tahliye etmeyi kapsıyor. Proje kapsamında şu anda E-90 karayolundan (İpek yolu) Demiryolu köprüsüne kadar olan kısmının iki tarafı park yapılmıştır. Bunlar sırasıyla Orhan Doğan, Musa Anter ve Şeyhmus Akıncı parklarıdır. Aynı zamanda buraya kadar olan kısımda kanalizasyon suları da tahliye edilmiştir. 2009 itibarıyla geri kalan kısmın da (demiryolu köprüsünden sınıra kadar) ıslahına başlanmıştır. Bu çerçevede birçok ev tahliye edilmiş ve edilmeye devam edilmektedir. Yakın bir zamanda çalışmaların tamamlanması bekleniyor. Projeyi Nusaybin Belediyesi yönetmektedir.Derede birçok tatlı su balığının yaşadığı bilinmektedir. Bunlardan alabalık ticari amaçlarla yetiştirilmektedir. Aynı zamanda tatlı su midyesi ve su kaplumbağası da yaşamaktadır. Ancak bu türler derenin kirlenmesi ve halkın onları düzensiz avlamasıyla tükenmekle karşı karşıyadır.
Çağa

Çaka Bey (bazı kaynaklarda Çağa Bey olarak geçer), 1071'daki Malazgirt Meydan Muharebesi'nin hemen sonrasında Selçukluların Anadolu coğrafyasına yayıldıkları dönemde Smyrna (günümüzde İzmir) merkezli bağımsız bir beylik kuran ve yöneten 11. yüzyıl Selçuk komutanı ve denizcisi.
Çağa, Güdül

Çağa’nın, esasında bilinen bir tarihi yoktur. Ancak, komşu mahalleler, komşu yerleşim yerleri ve Çağa’da yaşamlarını sürdüren ileri yaşlı insanlardan alınan bilgilere göre, Anadolu Selçuklu Beyleri’nin Uç Beyi olarak bilinen Çağabey’in buraya gelip yerleştiği ve ismini de bu yöreye verdiği bilinmektedir. Çağa, 1980 yılında belediyelik olmuştur.Belediyelik zamanında iki ana bölgeye ayrılmış haldeydi. Merkez tarafında Fatih ve Mescit Mahalleleri, merkeze 6 km ötede Beypazarı-Ankara yolu kenarında Güneyce ve Çağabey (Çağakent) Mahalleleri mevcuttu. 2014 yılında çıkan yasa ile tüm mahalleler tek çatı altında toplanarak, Çağa adı ile tek mahalle olmuştur. Daha sonradan eski Güneyce ve Çağabey (Çağakent) Mahalleleri'nin sınırlarında oluşacak şekilde Güneyce adı ile yeni bir mahalle kurulmuştur. Çağa Mahallesi, şu an eski Fatih ve Mescit Mahallelerinin sınırlarında oluşur.Çağa Ankara’nın kuzeybatısında yer alır. Çağa’nın batısında Beypazarı, güneydoğusunda Ayaş, kuzeydoğusunda Güdül ve kuzeybatısında Uruş vardır.Çağa halkının büyük çoğunluğu, geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadır. Sebzecilik ve meyvecilik ileri seviyededir. Ankara’ya çok yakın olması dolayısıyla da ticari faaliyetler gelişmiş durumdadır. Güdül’ün termal suyunun çıkış merkezi olan Çağa, bu yönüyle de yatırımcıların ilgi odağı olmuştur. Bölgeye termal tesisler inşa edilmektedir.
Çağa, Siverek

Çağa; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çağabey, Çankırı

Köy, 1896 yılına ait 'salname'de de bugünkü adını taşımaktadır. Daha önceleri Yapraklı ilçesine bağlıyken, 28 Kasım 1966'da aynı ilin Merkez ilçesine bağlandı.Köy, Çankırı il merkezine 55 km uzaklıktadır. Köy, Çankırı'nın doğusunda olup,  numaralı Çankırı-Çorum devlet yoluna, Satıyüzü ve Danabaş köyleri üzerinden, 20,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Çağan Atakan Arslan

27 Ağustos 1989 tarihinde Sivas'ta dünyaya gelen Avatar lakaplı Çağan Atakan Arslan, spor hayatına basketbol ile başlamıştır. 16 yaşında vücut geliştirmeye başlayan Atakan Arslan, 17 yaşında dövüş sporları ile tanışmış ve o günden bu yana birçok başarıya imza atmıştır.2011 yılında Özbekistan'da 5.000 rakip taraftarın önünde Özbek rakibini finalde nakavt ederek IFMA Muay Thai Dünya Şampiyonu unvanını kazanmış ve bu alanda ülkesine büyük erkeklerdeki ilk altın madalyayı getirmiştir. TPW adı altında profesyonel güreşte de performanslar sergileyen Atakan Arslan, adından Soldier olarak söz ettirmiştir.Kickboks kariyerinin önemli olaylarından biri de, dünyanın kickboks organizasyonlarından biri olan Glory World Series ile yaptığı anlaşmadır. 2014 yılında Deput yapan Atakan Arslan, ilk maçını Glory 15 İstanbul'da Brezilyalı rakibi Jonatan Olveira yapmıştır. 2015 yılında ise Glory 20 Dubai'de Chad Sudgen ile karşılaşmıştır.2016 yılında Survivor Ünlüler Gönüllüler programında Ünlüler takımına dahil olan Avatar Atakan, 5 ay süren zorlu mücadele sonrası Survivor şampiyonu olmuştur. Survivor sonrası ringlere dönüp, Mix Fight Gala organizasyonunda 81 kilo dünya şampiyonluk maçına çıkıp, Kevin Brenda'yı ikinci rauntta nakavt etmiştir. 3 Aralık 2016'da kemerini korumak için Marco Pique ile dövüşmüş ve 3 raunt sonunda rakibini yenerek kemerini korumuştur.Profesyonel sporun dışında çeşitli sinema ve dizi filmlerinde de oynayan Atakan Arslan modellik de yapmaktadır.2017 yılında Star TV'de yayımlanmaya başlayan Söz dizisinde başrol olarak Üsteğmen Zafer Yaman karakterini canlandırdı. Diziden 12. bölümde ayrıldı. Kendisi sosyal medya hesaplardan oyunculuk zor meslek ve bu yüzden diziden ayrılmış bulunmaktayım dedi. Ama çıkan haberler sonucu ünlü oyuncu Tolga Sarıtaş ile anlaşamadığı için diziden ayrıldı.2017 yılında Serap Korkmaz ile evlenmiştir. 2018 yılının Haziran ayında da Leon Aslan Arslan isimli bir erkek çocuğu olmuştur.
Çağan Efe Ak

İlk defa reklam filmleri ile kamera karşısına geçen Çağan Efe Ak daha sonra Bir Gün Bir Çocuk filminde ve Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinde rol aldı. Ardından Güldüy Güldüy Show Çocuk'ta ve çeşitli filmlerde rol alan Çağan Efe Ak, aynı zamanda seslendirme de yapmıştır. Son olarak ise, 2021-2022 yılları arasında TRT 1'de yayımlanan Tozkoparan İskender dizisinde başrolde oynadı.
Çağan Gölü

Çağan Gölü (veya Balapan Gölü) Kazakistan'da, 15 Ocak 1965'te Çağan nükleer denemesi için oluşturulan bir göldür ve Ulusal Ekonomi için Nükleer Patlamalar projesinin bir parçasıdır. Su kaynağı Çağan Nehri'nden (İrtiş Nehri'nin bir kolu) gelmektedir. Genellikle "Atom Gölü" olarak anılır, krater gölün hacmi yaklaşık 100.000 m³'tür (81 dönüm fit) ve göl hala radyoaktif durumdadır. Güneyindeki, ağız kenarı krater olan, ikinci bir baraj gölü suları geri tutar.
Çağan Hakkı Şekercioğlu

Çağan Hakkı Şekercioğlu (d. 1975, İstanbul, Türkiye), Türk akademisyen, ekolog, ornitolog, doğa koruma bilimci, doğa fotoğrafçısı ve Türkiye'nin ilk tropik biyoloğudur.Utah Üniversitesi'nde öğretim üyesidir. Koç Üniversitesi'ne Distinguished Visiting Fellow seçilmiştir. Doğu Anadolu'daki doğa koruma ve araştırma çalışmaları nedeniyle 2008'de İngiltere Prensesi Anne'den, Çevre Nobeli olarak bilinen Whitley Altın Çevre ödülünü almıştır. Doğa fotoğrafları, National Geographic Fotoğraf Ajansı tarafından temsil edilmektedir. National Geographic tarafından Prof. Dr. Çağan H. Şekercioğlu, 2011'in yükselen kaşifi ilan edilmiştir. TRT Belgesel kanalında "Yok Olmadan Keşfet" adlı programı sunmaktadır.2003, Junior Chamber International TOYP programı, Çevre ve Ahlakı Liderlik dalında Türkiye'nin en başarılı genci2009, Thomson Reuters Essential Science Indicators'da son 10 yılda dünyada en çok bilimsel atıf alan ilk %1 bilim insanı2016, Thomson Reuters Essential Science Indicators'da son 10 yılda dünyada en çok bilimsel atıf alan ilk %0.2 bilim insanı
Çağan Irmak

4 Nisan 1970 tarihinde İzmir'de doğdu. Çocukluğu Seferihisar'da geçti. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi  Radyo, TV ve Sinema Bölümünden mezun oldu."Asmalı Konak" adlı televizyon dizisiyle ismini bütün Türkiye'ye duyurdu. Sonra hem 1980'li yılların karışık, gergin ve politik hâlini hem de 2000'li yıllardaki bir sonraki kuşağın yaşadıklarını anlatan "Çemberimde Gül Oya" dizisini yazdı ve yönetti."Bana Şans Dile", "Mustafa Hakkında Herşey", "Babam ve Oğlum", "Ulak", "Issız Adam", "Karanlıktakiler", "Prensesin Uykusu","Dedemin İnsanları", "Tamam mıyız?", "Unutursam Fısılda" ve "Nadide Hayat" adlarında 11 uzun metrajlı sinema filmi ve "Çilekli Pasta" adlı bir TV filminin yanı sıra ödüllü kısa filmleri de bulunmaktadır.Çağan Irmak birçok projesinde aynı isimlere yer vermiştir. Birden fazla projede birlikte çalıştığı bazı isimler şunlardır:HümeyraBabam ve Oğlum filminde oyuncuKabuslar Evinde oyuncuUlak filminde oyuncuDedemin İnsanları filminde oyuncuUnutursam Fısılda filminde başrolYetkin DikincilerBabam ve Oğlum filminde oyuncuKabuslar Evinde oyuncuUlak filminde oyuncuNadide Hayat filminde başrolÖzge ÖzberkBabam ve Oğlum filminde oyuncuÇemberimde Gül Oya dizisinde başrollerden biriYol Arkadaşım dizisinde başrolBizi Hatırla filminde oyuncuGoncagül SunarAsmalı Konak dizisinde oyuncuÇemberimde Gül Oya dizisinde oyuncuYol Arkadaşım dizisinde oyuncuIssız Adam filminde oyuncuGülizar dizisinde oyuncuŞerif SezerMustafa Hakkında Herşey filminde oyuncuBabam ve Oğlum filminde oyuncuUlak filminde oyuncuKabuslar Evi'nde oyuncuAsmalı Konak dizisinde oyuncuÇemberimde Gül Oya dizisinde oyuncuGülizar dizisinde oyuncu
Çağandüz

Çağandüz ya da Çağandüz belediyesi (Salarca: Çağanduz, Çince: 查汗都斯乡, Pinyin: Chahandusixiang), Şunhua'da Kuzeybatıda Sarı Nehir'in güney kıyısındaki vadide bulunan bir Salar belediyesi. Doğudan Jiezi belediyesi, güneyden Galeng belediyesi, kuzeyden Hualong Hui Özerk İlçesi, kuzeyden Gandu belediyesi, ile sınırdır. 2019 yılı itibarıyla 17 idari bölgesi bulunur. Yüzölçümü 105.62 kilometrekaredir.Yuan ve Ming Hanedanları döneminde Salar beylerinin kontrolündeydi. Qing Hanedanlığı döneminde, Çağan Büyük Tapınağı'nın toprağıydı ve Salar ailelerinin yargı yetkisi altındaydı. 1936'da birinci bölgedeki Çağan Tapınağına ve Suzhi belediyesine bağlandı. 27 Temmuz 1952'de dördüncü bölgeye geçirildi. 10 Ağustos 1955'te Altıuli (Jiezi)'ye bağlandı. 21 Ağustos 1956'da Suzhi belediyesine geri verildi. Temmuz 1958'de birleşik bir nahiye olup aynı yılın 1 Eylül'ünde Kızıl Bayrak belediyesiyle birleştirildi. 1 Temmuz 1961'de Kızıl Bayrak belediyesi kaldırılıp Çağan Büyük Tapınağı belediyesi kuruldu. 3 Ekim 1966'da Hongqi belediyesi olarak değiştirildi. Haziran 1984'te, yeni bir düzenlemeyle Chahandusi (Çağandüz) belediyesi olarak yeniden adlandırıldı.Çağandüz'de kayıtlı 18.647 (2018) kişi vardır. 2018 verilerine göre nüfusun 14.488 kişisi, yani %92.4'ü, Salar; 1.117 kişisi, yani %7.2'si, Hui; 68 kişisi, yani %0.43'ü, Han; %0,06'sını oluşturan 9 Moğol ve %0,01'ini oluşturan 2 Tu vardır.
Çağantogay İlçesi

Çağantogay İlçesi (Uygurca: چاغانتوقاي ناھىيىسى, Çağantokay Nahiyisi, Çince: 裕民县/裕民縣; Pinyin: Yùmín Xiàn), Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesinin kuzeyinde Tarbagatay İli toprakları içinde bir ilçedir.Bu yörede ve Kazakistan'da Latince ismi Malus sieversii olan yabani elma Baerluke Dağlarında yetiştiği tespit edilmiştir. Yirmi bir yabani Malus (elma) türü Çin kaynaklıdır, bunların arasında evcil elma (Malus × domestica Borkh.)'nın asıl atası yabani Malus sieversii türüdür.Çağantogay İlçesi'de Tanrı Dağlarının kuzeyinde Baerluke tepesinde Ulusal Yabani Çekirdek Doğa Koruma bölgesi bulunur. Bu bölge ortalama 15 km² alanı kaplar. Yabani çekirdek ormanında ünlü çok güzel, Avrupa'da çoktan fosilleşmiş, tarih öncesi bir miras olan bir çeşit yabani dağ kayısı, dünyada yalnız Kazakistan'da çok az bir miktarda yetişir. Korunma altına alınan bölge 9,5 hektar alanı kapsar. Bulgan Nehri'nin kuzeybatısındaki bölgeki 4000 hektarlık orman korunma altına alınan ana bölgedir.
Çağatay (anlam ayrımı)

Akif Çağatay Kılıç - Türk siyaset bilimci, TBMM 24. dönem milletvekili ve Gençlik ve Spor Bakanıdır.
Çağatay Akyol

Çağatay Akyol (d. 1969, Balıkesir), ilk Türk erkek arpist. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nda arp grup şefliği ve Anadolu Üniversitesi'nde akademisyenlik yapıyor.Çağatay Akyol keman sanatçısı olma amacıyla 1980 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı sınavlarına girdi ancak Doç. Kaysu Doğansoy Akyol'un solak olması sebebiyle kendisine arp çalmayı teklif etti. Teklifi kabul eden Akyol arp çalışmalarına Kaysu Doğansoy ile başlamış oldu. 1989'da Ankara Devlet Konservatuvarı'ndan mezun olan Akyol 1991'de Alman Akademisyenler Bursu (D.A.A.D) ile çalışmalarına Berlin'de Marianna Schmidt Krickeberg ve Regina Hervig ile devam etti. 1993'te Berlin Devlet Müzik Yüksek Okulu'ndan mezun oldu. 1996 yılına kadar Mahler Gençlik Senfoni Orkestrası üyesi olarak çok sayıda konserde yer aldı. Nejat Başeğmezler Arp Konçertosunu, Orhan Şallıel Solo Arp ve Keman için Parçayı ve Mahir Cetiz Instant Dream for Solo Harpı (Solo Arp için Anlık Rüya) Akyol'a yazmıştır.
Çağatay Erciyes

Çağatay Erciyes, 1 Şubat 1966'da Ankara'da doğdu. 1984 yılında TED Ankara Koleji'ni 1988 yılında ise Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nü, 2002 yılında ise Virginia Üniversitesi Rodos Deniz Hukuku Akademisini bitirmiştir.1988 yılında Dışişleri Bakanlığına girerek Yunanistan Dairesinde aday meslek memuru olmuş ardından çeşitli görevlerde bulunmuştur. Denizcilik-Havacılık Genel Müdür yardımcısı olmuş, 1 Eylül 2012 Tarihinde merkezi Montreal'de bulunan Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü nezdinde Türkiye Daimi Temsilci olmuş, 15 Eylül 2015 tarihi itibarıyla Beyrut Büyükelçisi olarak göreve başlamıştır. 8 Nisan 2018 tarihine kadar Beyrut Büyükelçiliği görevini yürütmüştür.2004 BM Kıbrıs müzakereleri ile Yunanistan ile Ege sorunları konusunda yürütülen istikşafi görüşmelerde Türk heyeti üyesi olarak görev yapmıştır. Aralık 2018 itibarıyla Kıbrıs-Yunanistan, Denizcilik-Havacılık ve Hudut Genel Müdürüdür. 9 Aralık 2022 tarihinde Yunanistan Büyükelçiliği’ne atanmıştır. 1 Şubat 2023 tarihinde Atina Büyükelçisi olarak göreve başlamıştır.
Çağatay Han

Çağatay Han (Moğolca: Цагадай, Tsagaday, Farsça: چغتاى خان; d. 22 Aralık 1183 - ö. 1 Temmuz 1242), Moğol prensi ve Cengiz Han'ın ikinci oğlu.Kardeşleriyle birlikte babasının Çin (1211 - 1216) ve Harezm (1219 - 1224) seferlerine katıldı. Harezmşahlar'ın başkenti Urgenç'in ele geçirilmesinde önemli rol oynadı (1221). Moğollar'a yenilerek Hindistan'a kaçan Celaleddin Harezmşah'ı izlemekle görevlendirildi.Cengiz'in Tangut Seferi sırasında (1225 - 1227) Moğolistan'da bırakılan kuvvetlerin komutanlığına getirildi. Babası ölünce (1227), onun veliaht seçtiği kardeşi Ögedayı büyük han ilan etti. Cengiz Yasası konusundaki uzmanlığı dolayısıyla devlet yönetiminde büyük saygınlık kazandı.Cengiz tarafından Kara Hıtay'in toprakları verildiyse Maveraünnehir'den Doğu Türkistan'a kadar uzanan bölgede bulunan şehirler İmparatorluğun merkez yönetimine bağlı kalmış ve Ögeday tarafından atanan valilerce yönetilmişti. Kardeşi Ögeday'ın ölümünden (1241) kısa süre sonra öldü. Ölümünden sonra kurulan devlete Çağatay Hanlığı adı verilmişti.
Çağatay Kalkancı

Kabataş Erkek Lisesi mezunu olarak 1996 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü'nü bitiren Çağatay Kalkancı, 1996–97 yıllarında bir tekstil firmasında üretim ve planlama alanlarında çalıştı. 1998'de Beko Elektronik AŞ'de Üretim Planlama Mühendisi olarak göreve başlayan Kalkancı, burada sırasıyla TV ürün sorumluluğu ve ihracat bölge sorumluluğu görevlerini yürüttü. 2003 yılında Fatoğlu Gıda'nın dış ticaret müdürlüğünü üstlendi. İstanbul Üniversitesi'nde Endüstri Mühendisliği Yüksek Lisansını tamamlayan Kalkancı, endüstri mühendisliği alanında doktora çalışmasına devam ediyor.
Çağatay Tosun

Mehmet Çağatay Tosun (d. 23 Kasım  1978, İzmir), Türk sinema, dizi ve film yönetmenidir. 39. Altın Kelebek Ödülleri‘nde En İyi Yönetmen Ödülü almıştır.
Çağatay Ulusoy

Anne tarafından Boşnak, baba tarafından Bulgaristan göçmeni kökenli bir ailede doğdu. 2010 yılında Best Model of Turkey birincisi oldu. Üniversite eğitimini İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Sulama Sistemleri   Bölümünde tamamlamış ve aynı zamanda Ayla Algan'dan oyunculuk dersleri almaya başladı.İlk rolü, 2011 yılında Show TV'de yayımlanmaya başlayan Adını Feriha Koydum dizisindeki Emir Sarrafoğlu karakteridir. Dizi, 2 sezon boyunca 67 bölüm olarak yayınlandı. Dizi, yayınlandığı dönemde oldukça başarılı olmuştur.Diziye devam ederken 2011'de Anadolu Kartalları filminde de rol aldı. Filmde Üsteğmen Ahmet Onur karakterini canlandırdı. Film, 1.195.129 kişilik gişe yapmıştır.Başrol oyuncusu Hazal Kaya'nın Adını Feriha Koydum'dan ayrılması ve Feriha karakterinin ölmesiyle dizi yeni sezonda ''Adını Feriha Koydum: Emir'in Yolu'' adıyla sezona ekibe yeni dâhil olan oyuncularla başlamıştır. Birkaç bölüm devam eden gelen eleştiriler nedeniyle yine isim değiştirip sadece ''Emir'in Yolu'' adıyla yayın hayatına devam etmiştir. Bu defa dizinin Adını Feriha Koydum dizisi ile bir bağlantısı kalmamış ve konu tamamen değişmiştir. Toplam 13 bölüm sürmüştür.Ay Yapım'ın yaptığı, senaryosunu Ece Yörenç'in yazdığı ve 2013-2015 yılları arasında Star TV'de yayımlanmış olan Amerikan dizisi The O.C'nin yerli uyarlaması, Medcezir dizisinde başrol olarak Yaman Koper karakterini canlandırdı. Dizide Çağatay Ulusoy'a Serenay Sarıkaya eşlik etti.  Dizi, 2 sezon olup 77 bölüm sürmüştür. Reytinglerde de oldukça başarılı olmuştur.2015 yılında Leyla Lydia Tuğutlu ile Delibal adlı filmde başrol olarak yer aldı. Filmde Barış Ayaz karakterini canlandırdı. Film 1.465.092 kişilik gişe yapmıştır.2016'da Colin's markasının reklam yüzü olan Ulusoy, Bize Uyar adlı reklam filminde Victoria Secret mankenlerinden Taylor Marie Hill ile birlikte yer aldı.Yapımcılığını Ay Yapım'ın yaptığı, 2016-2017 yılları arasında Show TV'de yayımlanan, reyting rekortmeni olan İçerde dizisinde 39 bölüm Sarp Yılmaz karakterini canlandırmıştır. Ulusoy, bu dizide Aras Bulut İynemli ile beraber başrol olarak yer almıştır.Ulusoy, 2018-2020 yılları arasında Netflix'te 4 sezon, 32 bölüm yayımlanan ilk Türk dizisi Hakan: Muhafız'ın başrol karakteri olan Hakan Demir rolünü üstlendi. Dizinin her bir bölümü 15 milyondan fazla izlenip Netflix'in  başarılı yapımları arasında yer almayı başarmıştır.2021 yılında BluTV yapımı Yeşilçam isimli dizide rol almıştır. Dizide Semih Ateş karakterini canlandırdı.Aynı zamanda Netflix'te yayınlanan Kağıttan Hayatlar isimli filmde başrol oynadı. Ulusoy, filmde Mehmet karakterini canlandırdı.
Çağatay Uluçay

Mustafa Çağatay Uluçay (1907, Çankırı - 4 Ağustos 1970, İstanbul), Türk yazar, araştırmacı ve öğretmen. Uluçay’ın kitap, makale, dergi ve bildiri şeklinde yayımladığı eserlerin sayısı 300’ü geçmektedir.1907 yılında Çerkeş'te doğmuştur. Babası Arif Ağa, annesi ise Hatice Hanım'dır. İzmir Öğretmen Okulu ve ardından Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünü 1933 yılında bitirmiştir. 1933'te Burdur Ortaokulu'na tarih-coğrafya ögretmeni olarak tayin edilerek öğretmenliğe başlamıştır. 1935-1947 yılları arasında Manisa Ortaokulu ve Manisa Lisesi'nde tarih ve coğrafya öğretmeni olarak görev yapmıştır. Uluçay, Balıkesir Necati Bey Eğitim Enstitüsü'ne tarih öğretmeni olarak atanmış aynı yıl içinde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından İngiltere'ye gonderilmiştir. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'nde 1949-1951 yılları arasında tasnif görevine atanmış ve burada rast geldiği birçok yeni belgeyi yayınlamıştır.20. yüzyıl Türk tarihçiliğinin en üretken isimlerindendir.Osmanlı Saraylarında Harem Hayatının İçyüzü	,	1959	-	İnkılap ve Aka Kitabevleri - İstanbul Tan Matbaası.Sancaktan Saraya: seçme yazılar	,	2012	-	Yapı Kredi Yayınları.	ile birlikte	‎M. Sabri Koz, ‎Haşim ŞahinYüksek Mühendis Okulu: (Yüksek Mühendis ve Mimar Yetistiren Müesseseler Tarihi)	,	1957,  Enver Kartekin ile birlikte.Turist gözü ile Manisa	,	1945	-	C. H. P. MANİSA HALKEVİ YAYINLARI. İbrahim Gökçen, Rauf İnan ve Azmi Özakın ile birlikte.HİKAYELERLE TARİH - İLK MİLLETLER - YUNANLILAR - ROMALILAR - TÜRK DESTANLARI - ORTA ÇAĞLAR - HAÇLI SEFERLERİ	,	1955	-	ÖZYÜREK YAYINEVİİstanbul Saraçhanesi ve Saraçlarına Dair Bir Araştırma, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi.İstanbul'da 18 ve 19. Asırlarda Sultan Doğumlarında Yapılan Törenler ve Şenliklere Dair, İstanbul Enstitüsü Dergisi.Kadın Seyyahların İzlenimlerinde Osmanlı ve Batı Dünyası, Tarih Kritik Dergisi. Muhittin Yenikeçeci ile birlikte.Saraylı Kadınlara Ait Mektuplar Üzerinde Bir Araştırma, V. Türk Tarih Kongresi (Ankara 12-17 Nisan 1956).Yavuz Sultan Selim Nasıl Padişah Oldu? (II), İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi.Yavuz Sultan Selim Nasıl Padişah Oldu? (III), İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi.
Çağatay alfabesi

Çağatay alfabesi (; , Chaghatay yëziqi), Çağatayca, Özbekçe ve Uygurca yazmak için orta çağdan 1969 yılına kadar kullanılan Arap alfabesidir. SSCB'de 1929 yılında Çağatay alfabesinin yerine Yañalif temelli yeni Özbek Latin alfabesi kabul edilmiş, 1940 yılında ise bu alfabe Kiril alfabesi ile değiştirilmiştir. Çin'de ise Çağatay alfabesi 1969 yılında kullanımdan kaldırılarak yerine Uygur Pinyin yazısı getirilmiş, 1983 yılında ise bütün ünlü harflerin de gösterildiği yeni Uygur Arap yazısına geçilmiştir.
Çağatay hanları listesi

Çağatay hanları listesi, bu maddede Cengiz Han'ın oğullarından Çağatay Han'ın ulusuna bağlı Çağatay Hanlığı, Doğu Çağatay Hanlığı ve Yarkand Hanlığı'nın hanlar listesi ve soy ağaçları mevcuttur.Yunus Han’ın küçük oğlu. Kalmuklara karşı yaptığı savaştan sonra, katil anlamına gelen alaça veya alaç lakabı verilmiştir.
Çağatay Çeken

Çağatay Çeken (d. 18 Mayıs 1985; İstanbul), Türk futbolcudur. Süper Lig takımlarından Sivasspor formasını giymektedir.
Çağatay Şahan

Çağatay Şahan (d. 13 Nisan 1979, Van), Türk hakem. Süper Lig'de ilk defa 14 Mayıs 2011'de Konyaspor - Sivasspor maçında görev yaptı.1979 doğumlu olan Şahan, aslen Denizlili. Bir kız kardeşi olan Şahan'ın babası Ziraat Yüksek Mühendisi, annesi ise teknisyen. Babası farklı şehirlerde Tarım İl Müdürlüğü yaptığı için Türkiye'nin pek çok şehrini dolaştı. Van'da doğdu, eğitim hayatımı Balıkesir, Denizli, Uşak ve Manisa'da sürdürdü. Hayatını üniversiteye başladığım, mezun olduğu ve hâlen akademisyen olarak çalıştığı Manisa'da devam ettirmekte. Hâlen Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği Manisa Şube Başkanıdır.
Çağatay şehristanı

Cogtai şehristanı (Farsça:  شهرستان جغتای), İran'nde Razavi Horasan Eyaleti'nin 25 şehristanından birisidir.Şehristanın 2006 yılı toplam nüfusu 6.027 kişidir ve yönetim merkezi şehristana adını veren Cogtai şehridir.
Çağatay, Razavi Horasan

Kendi adını taşıyan Çağatay şehristanı'na bağlıdır ve bu şehristanın yönetim merkezidir. Kentin 2006 yılı nüfusu 6.027'dir. Kentin adı Cengiz Han'ın ikinci oğlu Çağatay Han'dan gelmektedir ki kentte Moğollar'dan kalma bir kale kalıntısı vardır.Halkın geçim kaynağını tarım oluşturur. Genellekle; ceviz, elma, üzüm, karpuz, arpa, buğday ve şeker pancarı yetiştirilir.
Çağbaşı, Harran

Çağbaşı; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çağbaşı, Siirt

Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Tirim olarak geçmektedir. 1990'a kadar Eruh'a bağlı olmaya devam eden ancak 1970'ten köy statüsünü kaybedene dek nüfus barındırmayan Çağbaşı, 1990 sonrası mezraya dönüştürüldü. Çağbaşı, 2014 yılında yeniden köy statüsü aldı.
Çağdaş (gazete)

Çağdaş, 2 Mart 1984 tarihinde merkezi Batman olmak üzere, Güneydoğu Anadolu bölgesinin en çok tanınan gazetelerinden biri. Genel yayın yönetmenliğini Barış Arslan yapmaktadır.Henüz Batman il olarak kurulmadan önce yayın hayatına başlayan Çağdaş, geride kalan 38 yıllık süreç içerisinde yayın hayatını kesintisiz olarak sürdürmüştür. Ülke çapında 89 ödülü bulunan Çağdaş, Güneydoğu Anadolu bölgesinde yayın yapan gazeteler arasında 10 binden fazla sayı ile en fazla günlük gazete çıkartma unvanını elinde bulundurmaktadır.
Çağdaş (İzmir metrosu)

Çağdaş Metro İstasyonu, İzmir metrosu'nun M1 hattı'nda yer alan ve 2023 yılı içerisinde hizmete girmesi planlanan inşa hâlindeki yer altı metro istasyonudur.Derinliği 36 metre olan ve platform katı tünel, bilet holü katı ise aç-kapa tünel yöntemiyle inşa edilen istasyonun konkors yapısı tek katlı bir aç-kapa tünel olarak tasarlanmıştır. Yapısında üç adet ışıklık bulunan istasyonun iki adet girişi bulunmaktadır.
Çağdaş Bir Köle

Çağdaş Bir Köle, 1986 çıkışlı sinema filmi. Yönetmenliğini İrfan Tözüm'ün yaptığı filmin başrollerinde Yaşar Alptekin, Sevtap Parman ve Yaman Okay yer almaktadır.