barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Çin-Roma ilişkileri

Çin Roma ilişkileri, Roma İmparatorluğu ve Han Hanedanı ya da Bizans İmparatorluğu ve çeşitli Çin hanedanları arasında dolaylı yoldan seyyahlar veya tacirler aracılığıyla gerçekleşmiş ilişkilerdir.Roma İmparatorluğu sınırlarını genişlettikçe Antik Yakın Doğu'ya yaklaşırken, Han Hanedanı da aynı dönemde askeri akınlar ile Orta Asya'ya dayanmaktaydı. İki imparatorluğun sınırları doğrudan kesişmediğinden birbirleri hakkındaki bilgileri sınırlı ve dolayısıyla karşılıklı farkındalıkları düşüktü. Part ve Kuşan İmparatorluğu gibi iki devletin arasında bulunan imparatorluklar, İpek ticareti üzerinde kazançlı bir kontrol sağlamak istemekte ve bu sebeple bu iki Avrasya gücü arasında doğrudan teması engellemekteydi. MS 97'de Çinli general Ban Chao elçisi Gan Ying'i Antik Roma'ya göndermek istemiş, ancak Gan Ying, Partlılar tarafından Basra Körfezi'nin ötesine gidecek bir seyahatten caydırılmıştır. Bunun ötesinde antik Çin tarihçileri, Çin'e gelen bazı Roma elçilerinden bahseder. Bunlardan ilki MS 166'da Çin'e gönderilen ve muhtemelen Antoninus Pius ya da onun evlatlığı Marcus Aurelius tarafından gönderilmiş bir elçidir. Diğer elçilerin MS 226 ve 284 ve bundan yaklaşık 400 yıl sonra MS 643 yılında Bizans diplomasisince gönderildiği bilinmektedir.İpek Yolu ve deniz aracılığıyla yapılan dolaylı mal alışverişi, Çin ipeği, Roma cam eşyaları ve yüksek kaliteli kumaşları içermekteydi. Çin'de MS 1. yüzyıldan itibaren basılan Roma sikkelerinin yanı sıra, Çin kaynaklarının aktardığına göre Romalıların ulaştığı ilk bölge olan modern Vietnam'ın Jiaozhi mevkiinde Antoninus Pius ve Marcus Aurelius'un hükümdarlık dönemlerine ait Maximianus sikkesi ve madalyonlar bulunmuştur. Roma cam ve gümüş objeleri Han Hanedanı dönemine tarihlenen bazı Çin arkeolojik sitlerinde ele geçmiştir.Luttwak, Edward N. (2009). The Grand Strategy of the Byzantine Empire. Cambridge: The Belknap Press of Harvard University Press. .McLaughlin, Raoul (2015). The Roman Empire and the Indian Ocean: the Ancient World Economy and the Kingdoms of Africa, Arabia, and India. Barnsley: Pen and Sword Military. .Yule, Henry (1915). Henri Cordier (ed.), Cathay and the Way Thither: Being a Collection of Medieval Notices of China, Vol I: Preliminary Essay on the Intercourse Between China and the Western Nations Previous to the Discovery of the Cape Route. London: Hakluyt Society. Erişim tarihi: 21 Eylül 2016.
Çin-Slovakya ilişkileri

Çin-Slovakya ilişkileri, Çin ile Slovakya arasında farklı alanlarda sürdürülen ikili ilişkileri içerir. Çin'in Bratislava'da bir büyükelçiliği, Slovakya'nın da Pekin'de bir büyükelçiliği var.Çin Halk Cumhuriyeti, Kadife Boşanma öncesi Çekoslovakya devleti ile 6 Ekim 1949 tarihinde diplomatik ilişkiler kurdu. 1 Ocak 1993'te Çin, bağımsızlığa yeni kavuşmuş Slovakya'yı tanıdı ve bununla diplomatik ilişkiler kurdu. Aynı zamanda iki taraf, Çin ile eski Çekoslovakya devleti arasında imzalanmış tüm anlaşmaların yeni Slovakya devleti için geçerli olmaya devam edeceklerine anlaştılar ve Çin-Slovakya ilişkilerinin kuruluş tarihi resmen 6 Ekim 1949 tarihi olarak, yani Çin ile Çekoslovakya arasındaki ilişkilerin kuruluşuyla aynı tarih olarak, belirlendi.6 Ekim 2020 tarihinde Slovakya, Birleşmiş Milletler'de, Çin Hükûmeti'nin Uygurlar ve diğer Türk Müslüman azınlıklara yönelik sistematik zulümlerini ve Hong Kong'da siyasî özgürlüklere uyguladığı kısıtlamaları kınayan ortak bir bildiriyi imzalayan 39 ülkeden biri oldu.
Çin-Slovenya ilişkileri

Çin-Slovenya ilişkileri, Çin ile Slovenya arasında farklı alanlarda sürdürülen ikili ilişkileri içerir. Çin'in Ljubljana'da bir büyükelçiliği, Slovenya'nın ise Pekin'de bir büyükelçiliği ve Şanghay'da bir konsolosluğu var.Çing Hanedanı Qianlong döneminde Slovenya uyruklu Cizvit misyoner  Çin'e geldi; İmparator Qianlong'un takdirini kazandıktan sonra Çing Sarayı'nda çalışmaya başladı. Gökbilim amaçları kullanılması için bir  imal etti ve Avrupalılara Çin kültürü ve Çin coğrafyasını tanıttı. Hallerstein hakkında yazan bazı yazarlar onu "Slovenya'nın Marco Polo'su" olarak tanımlamıştır. İmparator Qianlong birçok kez Hallerstein'den Çing topraklarını gösteren bir küre yapmasını talep etmiştir, ancak Hallerstein öldükten sonra Çing Sarayı bu tür aletlerin tekrar yapılmasında zorlandı. Çing Hanedanı döneminde Isaac Newton'un buluşları hakkında yazan bazı tarihçiler, bu buluşların Hallerstein'in emeklerinin bir sonucu olarak ortaya çıktığını savundular.1945'te Slovenya, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu. Haziran 1991'de Slovenya bağımsızlığını ilân etti, ve Almanya, Slovenya'nın Yugoslavya'dan bağımsızlığını destekleyip diğer Avrupa Topluluğu üyelerine Slovenya'yı bu konuda destekleme çağrılarında bulundu, ancak Çin'in bu dönemde Yugoslavya ile iyi ilişkileri vardı, dolayısıyla Slovenya'nın bağımsızlığına açık destek göstermedi. Temmuz 1991'de Yugoslavya, Slovenya'dan tüm askerlerini ve diğer kuruluşlarını geri çekmesiyle Slovenya'nın bağımsızlığını zımnî olarak kabul etmişti. Ertesi yıl, Çin, Slovenya'nın bağımsızlığını en sonunda tanıdı ve Slovenya ile diplomatik ilişkiler kurdu.6 Ekim 2020 tarihinde Slovenya, Birleşmiş Milletler'de, Çin Hükûmeti'nin Uygurlar ve diğer Türk Müslüman azınlıklara yönelik sistematik zulümlerini ve Hong Kong'da siyasî özgürlüklere uyguladığı kısıtlamaları kınayan ortak bir bildiriyi imzalayan 39 ülkeden biri oldu.
Çin-Sovyet Dostluk, İttifak ve Karşılıklı Yardımlaşma Antlaşması

Çin-Sovyet Dostluk, İttifak ve Karşılıklı Yardımlaşma Antlaşması (Çince: 中蘇友好同盟互助條約, Rusça: Договор о дружбе, союзе и взаимной помощи), Moskova'da Mao Zedong ile Josef Stalin arasında yapılan çetin müzakereden sonra 14 Şubat 1950'te SSCB ile Çin arasında imzalanan ve 11 Nisan 1950'te yürürlüğe giren 30 yıllık askerî ittifak ve teknolojik yardımlaşma antlaşması.Farazi düşman olarak Japonya gösterildiyse de hedefleri Amerika Birleşik Devletleri idi. 11 Temmuz 1961'de Çin Halk Cumhuriyeti'nin Kuzey Kore ile Çin-Kore Dostluk, İttifak ve Karşılıklı Yardımlaşma Antlaşmasına imzalaması, SSCB'nin de Kuzey Kore ile askerî ittifak kurması ile ittifak antlaşmasının pekiştirerek güçlendirileceği öngörüldü. Fakat 1969'da zirveye ulaşan Çin-Sovyet Ayrılığı yaşanmaktaydı.Ocak 1979'da Çin Halk Cumhuriyeti Amerika Birleşik Devletleri ile diplomatik ilişki kurduktan sonra Nisan ayında Çin Halk Cumhuriyeti antlaşmayı yenilemeyeceğini bildirdi ve 1980'de geçersiz oldu.
Çin-Sovyet Çatışması (1929)

Çin-Sovyet Çatışması (;  Konflikt na Kitaysko-Vostoçnoy jeleznoy doroge), Temmuz-Eylül 1929 tarihleri arasında Sovyetler Birliği ile Zhang Xueliang önderliğindeki Ulusal Devrimci Ordu arasında Doğu Çin Demiryolu üzerindeki anlaşmazlıktan dolayı çıkan küçük çaplı çatışmalardır.Çin güçleri 1929'da Doğu Çin Demiryolu'nu ele geçirdi. Bunun üzerine Sovyetler hızlı bir askeri müdahalede bulunarak krizin sona erdirdi ve Çin'i demiryolunun Çin-Sovyet ortak yönetimini kabul ettirmiştir.
Çin-Sovyetler Birliği sınır çatışması

Çin-Sovyetler Birliği sınır çatışması (, ), Sovyetler Birliği ile Çin arasında 1969 yılında gerçekleşmiş ve yaklaşık 7 ay sürmüş bir dizi sınır çatışmalarına verilen addır.Sovyetler Birliği ile Çin arasındaki sınır ihtilafları 1950'li yılların sonlarında başlamıştır. 1962 Mayısında yaklaşık 60.000 Uygur'un ekonomik nedenlerden dolayı Sovyet sınırından Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne geçmesi dönemin Çin medyası tarafından propaganda malzemesi yapılmış ve bunun sonucunda iki ülke arasında tansiyon giderek artırmıştır. Bu olaydan hemen sonra Çin ile Sovyetler Birliği arasında bir türlü çözülemeyen sınır ihlalleri hakkında görüşmeler başlamıştır. Görüşmelerde Çin, Qing Hanedanı ile Çarlık Rusyası arasındaki 19. yüzyıl'dan kalma sınırlara geri dönülmesini teklif etmiştir. Ancak Sovyetler'e göre; Çin o dönemdeki toprakları haksız olarak ilhak etmişti ve bu Sovyetler Birliği'ne göre eşitsizlik olmakla beraber Moskova'nın bunu kabul etmesi imkânsızdı. Çin-Sovyet sınırının doğusunda olay böyleyken batıda Tacikistan'nın doğusunda yaklaşık 52.000 km²'lik bir alan Çarlık Rusyası tarafından ele geçirilmişti. Çin ise yapılacak bir anlaşma için bu bölgelerin geri iadesinden yanaydı. İki ülke arasında durum böyleyken 1964 yılından sonra her iki taraf da sınırdaki asker sayısını büyük ölçüde artırmışlardır.İlk çatışma 2 Mart 1969 tarihinde Çin ordusuna bağlı bir grup askerin doğudaki anlaşmazlığın ana kaynağı olan Zhenbao Adası üzerinde Sovyetler Birliği'ne bağlı sınır muhafızlarını pusuya düşürmesiyle başladı. Bunu üzerine Sovyetler misilleme olarak 15 Mart 1969 günü Ussuri nehri ve Zhenbao Adası üzerindeki Çin birliklerini bombadırmana tabi tuttu. Aynı gün Sovyet askerleri Sovyet yapımı gizli T-62 tankları ile Ussuri nehrini geçerek Çin birliklerine saldırı düzenlediler. 16 Mart'a gelindiğinde Çin birlikleri adayı ele geçirmiş olan Sovyet birliklerine karşı saldırı düzenlediler. 17 Mart'a gelindiğinde ise Sovyet birlikleri Çin birliklerine karşı bir saldırı düzenlediler ancak geri püskürtüldüler. Bir sonraki güne gelindiğinde Çin birlikleri ağır kayıplar vermiş ve Sovyetler tarafından Zhenbao Adası adasından uzaklaştırılmışlardı.Doğuda olay böyleyken batıdaki Sincan'da da iki ülke arasındaki çatışmalar devam etmiştir. Artan gerginlikler Sovyetler Birliği ile Çin arasında nükleer savaş olasılığını ortaya çıkarmıştır. Dönemin iki komünist ülkesi arasında çıkan nükleer savaş tehlikesi üzerine Amerika Birleşik Devletleri ve Batılı devletlerin aracılığıyla olay diplomatik yollarla çözülmüştür. Savaş sonrası Amerika Birleşik Devletleri-Çin ilişkileri gelişme göstermiştir.
Çin-Suudi Arabistan ilişkileri

Çin-Suudi Arabistan ilişkileri, Çin Halk Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasındaki hem tarihi hem de bugünkü ilişkileri kapsar. Çin ile Suudi Arabistan arasındaki ilk resmî toplantı, 1985 yılı Kasım ayında Umman'da yer aldı. Her iki ülke arasındaki resmî diplomatik ilişkiler Temmuz 1990'da kuruldu. 1990'ların öncesinde Suudi Arabistan ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında ikili ilişkiler yoktu.Son senelerde Çin ile Suudi Arabistan; enerji ve finans sektörlerinde ve "Bir Kuşak, Bir Yol" gibi projelerde işbirliğini güçlendirme sürecindedir ve birçok farklı alanda resmi anlaşmalar imzalamışlar. Kral Selman bin Abdülaziz el-Suud ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman, "küresel ve bölgesel barış, güvenlik ve refahın teşvik edilmesi için" Suudi Arabistan'ın Çin ile beraber çalışmak istediğini belirtti.
Çin-Tacikistan ilişkileri

Çin Halk Cumhuriyeti ile Tacikistan Cumhuriyeti, birbiriyle ikili ve çok yönlü işbirlikleri ile karakterize edilen dostane ilişkiler sürdürmektedir.İki ülke arasındaki ilişkiler 4 Ocak 1992 tarihinde, yani Sovyetler Birliği'nin dağılmasından kısa süre sonra kuruldu. Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Pekin'i Tacikistan'ın lideri olarak ilk kez Mart 1993'te ziyaret etti.1884'ten beri Çin, eşitsiz anlaşmaların kapsamında Çing Hanedanı'nın elinden alınmış  km'lik Tacikistan toprağı üzerinde talepte bulunmuştur.2011 yılında, bir sınır anlaşması bünyesinde, Çin, bu tartışmalı alanın %96'sı üzerindeki talebinden resmen vazgeçti; Tacikistan ise geri kalan %4'ü (yaklaşık  km) Çin'e devretti.Nüfusun çoğu Müslümanlardan oluşan Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin Tacikistan ile sınır paylaşmasından dolayı Tacikistan'ın politik istikrarı Çin için önemlidir. Çin, Tacikistan'ın kendi ulusal güvenlik ve istikrarını koruma çabalarını ve Tacikistan ekonomisinin kalkınmasını desteklemektedir. 2012'de Çin, Tacikistan'a neredeyse 1 milyar ABD doları değerinde hibe, teknik yardım ve tercihli şartlarla verilmiş krediler vermeye söz verdi.Temmuz 2019'da, Tacikistan, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne yönelik, Çin'in "insan hakları alanındaki olağanüstü başarılarını" öven ve "Şimdi Sincan'da emniyet ve güvenlik geri dönmüş durumda ve oradaki tüm etnik gruplara ait insanların temel insan hakları korunmaktadır" iddiasında bulunan ortak bir mektup imzalayarak Çin'in Sincan'daki politikalarını destekleyen 50 ülkeden biri oldu.Kasım 2019'da, Tacikistan, Çin'in Sincan'daki politikalarına destek gösteren ortak bir duyuruyu imzalayan 54 ülkeden biri oldu.Çin ile Tacikistan hükûmetleri, güvenlik ve asker eğitimi üzerinde işbirliğinde bulunmaktadır; 2001'de  beri bu işbirliği güçlenmiştir. İki ülkenin silahlı kuvvetleri 2006 yılından beri ortak askerî tatbikatlar düzenlemektedir. 2021'de, 2021 Taliban saldırısı ile ilgili güvenlik endişelerinin ortaya çıkmasıyla, Çin Kamu Güvenlik Bakanı , bu tatbikatların iki ülkenin terörle mücadele çabalarını geliştireceğini paylaştı.Çin kuvvetlerinin Vahan Koridoru'na erişimi izlemek maksadıyla 2016 yılından beri Tacikistan'da bulundukları iddia edilmektedir, ancak , Tacikistan'da Çin kuvvetlerinin bulunduğu iddiasını reddetmektedir.
Çin-Taliban ilişkileri

İlk bilinen Taliban-Çin ilişkileri Sovyet-Afgan Savaşında kazanılan başarı müteakibinde ABD'nin bölgedeki güçlere olan desteğinin zayıflamasıyla ortaya çıkmıştır. Çin, Taliban'a bölgedeki gücünü koruması için çeşitli alanlarda yardım önermiştir. Bu sebeple Çin kökenli Huawei ve ZTE firmaları ile Taliban arasında telekomünikasyon alanlarında anlaşmalar imzalanmıştır.9 Eylül 2001 tarihinde patlak veren küresel terörizm neticesinde birçok uluslararası kurum ve devlet güçleri Taliban ile ilişkilerinin olmadığını veya Taliban'la olan ilişkilerini kestiklerini bildirmiştir. Çin de bu konuda Taliban ile herhangi bir bağının olmadığını uluslararası temsilcilikleri aracılığı ile bildirmiştir.Ancak Dünya'nın çeşitli yerlerinde bulunan bağımsız haber kaynakları bu ilişkilerin varlığını hâlen savunmaktadırlar.
Çin-Tayvan anlaşmazlığı

Çin-Tayvan anlaşmazlığı, Asya kıtasına yayılan Çin Halk Cumhuriyeti ve Tayvan adasına yayılan Çin Cumhuriyeti arasındaki hükümranlık sorunudur.II. Dünya Savaşı sonrası Çin'de Milliyetçi Parti ile Komünist Parti arasında devam eden iç savaş, 1949'da Komünist Partinin zaferiyle sona ermiştir. Tayvan adasına sığınan milliyetçi parti lideri Chiang Kai-Shek olağanüstü hal ilan ederek, adada milliyetçi parti dışında her tür partinin faaliyetlerini yasaklamıştır.Soğuk Savaş nedeniyle Batıyla tüm ilişkileri koparan Çin'i, 1970'lerin başına kadar Birleşmiş Milletler'de Tayvan'daki Çin Cumhuriyeti temsil etmiştir. 1970'lerde ABD'nin Ping-pong diplomasisi sayesinde Çin ile ABD ilişkileri düzelmiş; Çin Halk Cumhuriyeti tüm Çin'i temsilen Birleşmiş Milletler'e kabul edilmiştir.Ancak halen 23 ülke, tüm Çin'i Tayvan'ın temsil ettiğini düşünmektedir. Tayvan (Milliyetçi Çin) ile Çin bazı zamanlar savaşın eşiğine gelmiştir.
Çin-Tibet dilleri

Çin-Tibet dil ailesi, 400'den fazla Doğu Asya dilini içeren bir dil ailesi. Çin-Tibet dilleri, 40'ı aşkın farklı alt gruba sahiptir. Ancak genellikle Çin dilleri ile bu gruba ait olmayan tüm farklı grupları tanımlamak için kullanılan Tibet-Birman dilleri şeklinde ayrılmaktadır. Ailenin en çok konuşulan üyeleri Çince, Tibetçe, Dzongka ve Birmanca olmaktadır.Çin dilleri, Çin'de yaşayan Hanlıların konuştuğu dillerin tümüne verilen addır. Dünyadaki 1 milyardan fazla kişinin anadili olarak kabul edilen Çince, tamamen ayrı birer dil olarak kabul edilebilecek kadar farklı "diyalektlerden" oluşmuştur. Çoğu Çin dili, bir lehçe sürekliliği oluşturmaktadır. Mandarin, Wu, Min, Amoyca, Kantonca ve Hakkaca Çin dilleri içerisinde en çok konuşana sahip dillerden bazılarıdır. Bu dil veya lehçeler kendi aralarında karşılıklı anlaşılabilirlik göstermezler. Bu kıstas göze alındığında yüzlerce Çin dili olduğu düşünülmektedir.Tibet-Birman dilleri, Çin dilleri dışında kalan tüm Çin-Tibet dillerini tanımlar, ancak bu diller arasında 40'ı aşkın farklı grup bulunmaktadır ve terim herhangi bir akrabalık ilişkisi belirtmemektedir. Lolo-Birman, Tibet ve Karen dilleri, Çin dillerinden sonra Çin-Tibet dilleri içerisindeki en büyük alt grupları oluşturmaktadır. Tibetçe, Dzongka, Birmanca, Lolo, Moso, Şan ve Karence bu yüzeysel sınıflandırma içerisinde en çok konuşulan dillerdendir.
Çin-Türkiye Ticaret Odası

Çin-Türkiye Ticaret Odası (ÇTTO), üyeleri tarafından yönetilen, kâr amacı gütmeyen bir ticaret organizasyonudur. Amacı, üyeleri ve Çin’deki devlet, şirket ve organizasyonları arasında, ticaret, ekonomik ve teknolojik işbirliklerini geliştirmeye yöneliktir.Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınmış, Birleşmiş Milletler Global Etki Programınına üyedir.
Çin-Türkmenistan ilişkileri

Çin-Türkmenistan ilişkileri, Çin ile Türkmenistan ülkeleri arasındaki hem tarihî hem de günümüzdeki ikili ilişkileri kapsar.Çin ile Türkmenistan daha Antik Çağ'dan beri kültür ve ticaret alışverişinde bulunmuştur. Günümüz Türkmenistan'ın doğusundaki bazı topraklar Tang Hanedanı yönetimi altındaydı, ve Çin'de farklı tarihî kayıtlarda Türkmenistan'dan bahsedilmiştir. Ayrıca Antik Çağ'da günümüz Türkmenistan topraklarına ayak basmış Çinliler ve Çin'e ziyarete gitmiş Türkmenistan yerlileri olmuştur.Günümüz Çin Halk Cumhuriyeti ile Türkmenistan devletleri 7 Ocak 1992 tarihinde diplomatik ilişkiler kurdu, ve iki ülke, kendi aralarındaki ticarî ve kültürel ilişkileri sürdürdüler. Ekonomi ve ticaret açısından Çin anakarası, 2012 yılı itibarıyla Türkmenistan'ın en büyük ithalat kaynağı ve en büyük ihracat destinasyonudur, üstelik Türkmenistan'da faaliyette bulunan birçok Çin şirketi vardır. Çin Halk Cumhuriyeti, Türkmenistan'dan doğalgaz ithal etmektedir. Bazı gözlemcilere göre, bu durum hem Türkmenistan'ın petrol ihracatlarına bağımlılığını azaltmakta hem de Çin'in enerji talebini karşılamakta yardımcıdır, üstelik Çin'in petrol ve gaz arzı için stratejik bir rezerv tabanı da oluşturmaktadır. Kültür açısındansa hem Çin hem de Türkmenistan, kendi öğrencilerine öteki ülkenin dilini öğrenme fırsatlarını tanımaktadır; Çin'de okuyan Türkmenistanlı öğrenciler var, ve Türkmenistan'da her iki ülkenin kültürleri arasında diyalog sağlamak üzere kültürel etkinlikler düzenlenmiştir.Türkmenistanlı askerler, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Çin-Japon Savaşı'na katılmak için Kuzeydoğu Çin'e gelmiştir.Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, Çin Halk Cumhuriyeti, bu ülkelerle diplomatik ilişkilerin kurulmasını tartışmak üzere Türkmenistan da dahil olmak üzere eski Sovyetler Birliği ülkelerine temsilciler gönderdi. Çin Halk Cumhuriyeti heyeti Rusya, Ukrayna ve Belarus'yı ziyaret ettikten sonra Orta Asya'nın beş ülkesini ziyaret etti; Türkmenistan da bu ülkelerin arasındaki en son duraktı. Çin ile Türkmenistan arasındaki görüşmeler sorunsuz geçti, ve 7 Ocak 1992 tarihinde iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kuruldu. Çin heyeti ayrılmak üzereyken, Türkmenistan Cumhurbaşkanı her heyet üyesine geleneksel yerel el yapımı yün halı hediye etti.
Çin-Vietnam Savaşı

Çin-Vietnam Savaşı ya da Üçüncü Çinhindi Savaşı, 1979 yılında Çin ve Vietnam arasında yaşanan kısa ama kanlı bir sınır çatışmasıdır. Vietnam'ın Kamboçya'yı işgal edip, Çin tarafından desteklenen Pol Pot liderliğindeki Kızıl Khmer hükûmeti tarafından yönetilen rejime son vermesi sonucu Çin Halk Kurtuluş Ordusu taarruza geçmiştir. Vietnam'ın kuzey kesimlerine kısa süreli bir Çin saldırısı olmuş ve Çin birlikleri bir ay sonra geri çekilmişlerdir. İki taraf da zafer ilan etmişlerdir. Bu savaş Vietnam'da günümüzde bile önemli bir yere sahiptir. Çin Ordusu geri çekilirken etkili bir "yanık toprak" politikası uygulamıştır. Köyleri, yolları ve demir yollarını yok ederek, Vietnam'ın kırsal bölgelerinde altyapıya büyük zararlar vermişlerdir.Çin-Sovyet ayrılığının doruk noktasında ortaya çıkan savaş, Sovyetler Birliği'nin müttefiki olan Vietnam’ı koruyamayacağına yönelik iddialara temel oluşturmuştur. Savaş döneminde olası bir Sovyet saldırına karşı 1,5 milyon Çinli asker Çin-Sovyet sınırı boyunca tam ölçekli bir savaşa hazır olarak bekletildi.
Çin-Yunanistan ilişkileri

Çin-Yunanistan ilişkileri (), Çin ile Yunanistan topraklarındaki hem tarihî hem de çağdaş devletler arasındaki ilişkileri içerir. Çin-Yunanistan ilişkilerinin en erken kaydı, Yunan tarihçi 'ın MÖ 5. yüzyılda  ülkesi hakkındaki yazılarda yer alır. Çağdaş dönemde Çin Cumhuriyeti, 1947 yılında Yunanistan başkenti Atina'da bir büyükelçilik işletmeye başladı; bunun ardından Çin Halk Cumhuriyeti devleti, 5 Haziran 1972 tarihinde Yunanistan ile ilişkiler kurdu. 2006 yılında iki ülke arasındaki ilişki "Stratejik Ortaklık" seviyesine yükseltildi.Diplomatik temsilcilikler açısından Çin'in henüz Atina'da bir büyükelçiliği var; Yunanistan'ın Pekin'de bir büyükelçiliği ve Guangzhou, Hong Kong ve Şanghay şehirlerinde konsoloslukları vardır.5 Haziran 1972 tarihinde Çin Halk Cumhuriyeti ile o zamanki Yunanistan Krallığı arasında büyükelçi seviyesinde diplomatik ilişkiler kuruldu. O gün, her iki ülkenin Arnavutluk'taki büyükelçileri, Arnavutluk başkenti Tiran'da "Diplomatik İlişki Kurmak Hakkında Tebliğ"i (Çince: 关于建立外交关系的联合公报) imzaladı. Bu imzalama sürecinde Çin'in temsilcisi Liu Zhenhua (刘振华), Yunanistan'ın temsilcisi ise D. Karagianni (Δ. Καραγιάννη) idi. Çin Halk Cumhuriyeti, Mart 1973'te Zhou Boping (周伯萍)'i Yunanistan'daki ilk büyükelçisi olarak atadı; Yunanistan'ın Çin Halk Cumhuriyeti'ne büyükelçi göreviyle gönderdiği ilk temsilci ise Nikolas Katapodis (Ν. Καταπόδης) idi.2016 yılında Çin COSCO şirketi, Yunanistan'ın en büyük limanı olan ve önceden Yunanistan devleti sahipliğinde olan Pire Limanı'nın yüzde 67'lik hissesini 368,5 milyon avro için satın aldı.2008 yılında  ile  arasında, bu üniversitede bir Konfüçyüs Enstitüsü açma yönünde bir anlaşma imzalandı, ve Ekim 2009'da bu enstitütü açıldı. Çin'de ise Şanghay Üniversitesi, Pekin Üniversitesi ve Pekin Yabancı Diller Üniversitesi'nde Yunanca eğitim programları vardır.
Çin-Özbekistan ilişkileri

Çin-Özbekistan ilişkileri (; Özbekçe: Xitoy-O'zbekiston munosabatlari) Çin ile Özbekistan arasındaki ikili ilişkidir. Her iki ülke de Şanghay İşbirliği Örgütü üyesidir.Çin, 27 Aralık 1991'de Özbekistan'ın bağımsızlığını tanıdı ve iki ülke 2 Ocak 1992'de ilişkiler kurdular. 2005 yılında Özbek devlet başkanı İslam Kerimov'un Çin devlet başkanı Hu Cintao ile yaptığı görüşme sırasında iki ülke de Pekin'de "Çin-Özbek Dostluk ve İşbirliği Anlaşması" imzaladı.Özbek Başbakanı Abdulla Aripov, 26 Ağustos 2019 tarihinde yaptığı bir toplantıda Çin'i Özbekistan'ın "en yakın ortağı" olarak nitelendirmiştir.Çin, şu anda ülke için en büyük ihracat ve ithalat kaynağı olarak Özbekistan ile ticaret ortağıdır. Çin, Özbekistan'ı Bir Kuşak, Bir Yol'un önemli bir parçası olarak gördüğünü belirtmiştir.
Çinantek dilleri

Çinantek dilleri, Meksika'nın daha çok Oaxaca eyaletinde çinantekler tarafından konuşulan ve Oto-Mange dilleri ailesinden 14 dilden oluşan Kızılderili dil grubu
Çinantekler

Çinantekler (kendilerince Tsa ju jmí «eski kelime insanları/gente de palabra antigua»; İspanyolca los chinantecas, los chinantecos), Meksika'nın Oaxaca,  Puebla ve Veracruz eyaletlerinde yaşayan Oto-Mange dil grubundan, tarım yapan Kızılderili halkıdır. Çinantek dillerine giren 14 dili konuşurlar.
Çinaran şehristanı

Çenaran şehristanı (Farsça: شهرستان چناران), İran'nde Razavi Horasan Eyaleti'nin 25 şehristanından birisidir.Şehristanın 2006 yılı toplam nüfusu 108.533, yönetim merkezi şehristana adını veren Çenaran şehridir.
Çinare

Eyaletin Merivan şehristanı'ndaki, Serşiv bahşı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 433 kişi ve 101 hanedir.
Çinaz

Çinaz (); Özbekistan Cumhuriyeti'nin Taşkent ili'nin Çinaz İlçesi'nde bulunan şehirdir. Çinaz İlçesinin merkezi'dir.
Çinaçor Buzulu

Çinaçor Buzulu, Tatos Dağları zirvelerinde, Rize-Erzurum il sınırında bulunan sirk buzulu. 3400–3200 m yükseklikleri arasında uzanan buzulun uzunluğu 450 m'dir.Buzul ilk olarak 1931 yılında L. Krenek tarafından keşfedilmiştir. Tatos zirvesinin (3550 m) yakınında, Çoruh Nehri havzasında, su bölümü çizgisi güneyindedir. Dağın güneyi Erzurum, kuzeyi Rize topraklarındadır. Buzul İspir ilçesinin Çatakkaya (Çinaçor) köyü sınırlarındadır.Çinaçor Buzulu, KD’ ya bakan yamaçlarda, yüksek sırtlar ile çevrili bir sirkin içinde yer alır. Bölge Pleistosen döneminde yoğun buzullaşmaya uğramış, buzul sonrası dönemde buzullar ortadan kalkmıştır. Çinaçor Buzulu ve diğerleri bu buzullardan günümüze kalan parçalardandır.Buzul yüzeyi kar ve moloz örtüsü ile kaplıdır. Buzulun sırtlara dayanan üst kesimi kar örtüsü altındadır. Kalan kısmı ise bir kısmı birkaç metreye varan kaya parçaları ile kaplıdır. Çinaçor'un buzul çağında 5 km uzunluğa sahip olduğu düşünülmektedir. Buzul dilinin bittiği alanda üzerinde kar ve buz bulunan bir moren set gölü bulunur. Buzulun ilk keşfedildiği 1931 yılında bu gölden bahsedilmemiştir. Gölün buzulun erimeye başlaması ile son 50 yılda oluştuğu görülmektedir.
Çince

Çince (; diğer adları: ), Çin'de ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan binlerce ufak dilin tümüne birden verilen addır ve bunlar tek bir dil sayılırsa, Dünya'da en çok konuşulan dildir.Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, tamamen ayrı birer dil olarak kabul edilebilecek kadar farklı "dilcik"lerden oluşmuştur. Bu yüzden Çincenin bir dil değil, bir dil ailesi olduğu iddia edilir. En çok konuşulanı Mandarin, yaklaşık 850.000.000 kişi tarafından konuşulur. Daha sonra Şanghay ve civarındaki 90.000.000 insan tarafından konuşulanı Wu Çincesidir. Göçmen topluluklarda en çok Kantonca kullanılır. Bunun sebebi göç eden Çinlilerin genelde güney kesimlerden olmasıdır. Bu dil, Çin-Tibet dilleri ailesinin koluna dahildir.Çince, dünyanın en çok konuşulan dili olduğundan Birleşmiş Milletler'in aynı zamanda resmî dillerinden biridir.Çin dilinin zamanında Doğu Asya dilleri üzerinde etkisi çok olmuştur. Gerek yazı sistemi, gerek dil yapısı ile birçok uzak doğu ülkesinin dilini etkilemiştir. Çin dilinin Korece, Japonca, Vietnamca gibi dillerin üzerinde etkisi görülmektedir.Her ne kadar Vietnamca Latin harfleri ile yazılıyor olsa da Çince, Modern Vietnamca sözlüğünün %60'ını oluşturur. Japonca ve Korece ise Çin dilinden yazı sistemi olarak etkilenmişlerdir. Japoncanın Kanji karakterleriyle Çince karakterler, mânâları ve okunuşları Çinceden çoğu zaman farklı olsa da şeklen birbirlerine çok benzerler. Aynı şekilde Korece karakterler de Çinceye benzer; fakat bu benzerlik Japon dilindekinden biraz daha azdır. Korece kelimelerin çoğunun kökenini Çince kelimelerdir.Çin karakterleri bu dile has bir yazı sistemidir. Bu sistemin 3.500 yılı bulan bir tarihi vardır. Çin dilindeki karakterler yan yana gelerek bir kelimeyi meydana getirmez, her kelime için farklı bir karakter bulunmaktadır. Çincenin geleneksel ve Mao tarafından yaptırılan basitleştirilmiş karakterleri vardır. 1954 yılından önce Çince, geleneksel karakterler ile yazılıyordu. Mao, bunların grafik olarak karmaşık olanlarını kolaylaştırmış ve basitleştirilmiş karakterlere dönüştürmüştür. Geleneksel karakterler bugün Tayvan'da kullanılır. İlkokulu bitirmek için 1.200 civarında karakter bilmek gerekirken eğitim almış bir Çinli okuyucu 5.000 ilâ 7.000 karakter bilir. Çince bir gazete okuyabilmek için en az 3.000 karakter öğrenilmelidir.Çin dili bölgelerine göre farklılık gösterir. Çin'de en popüler olan lehçe Mandarindir. Çin dilinin hangi bölgelerde ne kadar bir nüfus tarafından konuşulduğu şöyledir:
Çince Vikipedi

Çince Vikipedi (中文維基百科/中文维基百科), Vikipedi'nin Çince sürümüdür. Ekim 2002'de başlatıldı ve    tarihi itibarıyla, Çince Vikipedi'nin  maddesi,  kullanıcısı ve  hizmetlisi bulunmaktadır. Açıldığı günden beri  kez katkıda bulunulmuştur. Madde sayısına göre 14. büyük Vikipedi sürümüdür.Şu anda, Çin hükûmeti tarafından Çince Vikipedi'ye erişimi engellenmektedir. 87 hizmetlilere sahip olmaktadır; 29 tane ana toprak Çin'de, 18 tane Tayvan'da ve 15 tane Hong Kong'da dahil.Çince Vikipedi, Hoodong ve Baidu Baike'den sonra internetteki üçüncü en büyük Çince ansiklopedisidir.Çince Vikipedi, Mayıs 2001'de 12 tane diğer Vikipedi sürümleri ile oluşturuldu. Mamafih, başlangıçta sitenin yazılımı Çince karakterler ile çalışamadı ve hiç ansiklopedik içeriği sahip değildi.Ekim 2002'de ilk Çince sayfası oluşturuldu, Ana Sayfası. Çince Vikipedi'ye ilk hesap eden kullanıcı Mountain idi. 27 Ekim 2002'de, sitenin yazılımı güncelleştirildi ki Çince karakterlerle çalışabildi. 17 Kasım 2002'de, Mountain Bilişim bilimi maddesini Çince'ye çevirdi (zh:计算机科学) ve böylece Çince Vikipedi'nin ilk gerçek ansiklopedik maddesi yaratıldı.İlk günlerinde, Çince Vikipedi'nin maddelerinin çoğu İngilizce versiyonundan çevrildi. Çince Vikipedi'nin ilk beş hizmetlileri zh:User:Samuel, zh:User:Menchi, zh:User:Lorenzarius, zh:User:Formulax ve zh:User:Shizhao idi. Bu kişiler hizmetliler olduklarından itibaren, özellikle Shizhao birçok koruma işleri yaptı ve Çin Halk Cumhuriyeti tarafından yapılan Çince Vikipedi'nin erişimine ilk engellenmesini kaldırılması için Shizhao çok çalıştı.Vikipedi'nin Çince adı 21 Ekim 2003'te, oy ile seçildi. Adının (Geleneksel Çince: 維基百科; Basitleştirilmiş Çince: 维基百科; Pinyin: wéi jī bǎi kē) anlamı <<Wiki Ansiklopedisi>>'dir.Çince Vikipedisi kendi altbaşlığına da sahiptir: 海納百川，有容乃大/海纳百川，有容乃大. Anlamı, <<Deniz yüz tane nehriyi kuşatıyor; kapsamı var (yani her şeyi kabul etmek için razıdır) ve böylece muazzamdır.>> Bu altbaşlık, Lin Zexu adlı King Hanedanı'nın bir tane memuru tarafından yazılan bir beyitin ilk yarımıdır.
Çince isimler

Çince isimler (), Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Çin diasporası tarafından kullanılan adlardır. Çoğunlukla Çinliler tarafından kullanılır, ancak bazen Kore ve Vietnam'da da Çince isimler kullanılır.Modern Çince isimler, genelde bir soyadı (姓 xìng) ile ardından gelen bir addan (名 míng) oluşur. Soyadları genellikle tek heceli olup kişi adları ise tek veya iki heceli olabilmektedir. Yazıldıklarında, her hece bir karakterle yazılır. Dolayısıyla bir kişinin adı genellikle iki veya üç karakterle yazılır.
Çindat

Çindat köyü (Rusça: Чиндат) — Rusya Federasyonunda, Krasnoyarsk idari bölgesinde  yer alan Tühtet beldesinin denetimindeki Çindаtskiy köy idaresine bağlı köy.Çulım akarsuyunun kollarından  Odnoimyonnoy ırmağının sol kıyısında yer alır.  Deniz seviyesinden 153 m. yüksekliktedir.  Rayon merkezi olan Tühtet köyüne 92 km uzaklıktadır.
Çine (anlam ayrımı)

Çine Çayı: Muğla'nın Yeşilyurt beldesinden doğan ve Aydın'ın Çine ilçesi sınırları içinde Büyük Menderes nehrine kavuşan bir akarsu
Çine Madranspor

1926'da Yeşil-Sarı renklerle kurulan Çine Madranspor, 1956'da İstanbul 1984-1985, 1985-1986 ve 1986-1987 sezonlarında 3. Lig'de mücadele etti. Ancak 1986-1987 sezonunu 6. Grupta 15. sırada tamamlayarak Amatör Lig'e düştü. 2010-2011 sezonunda Bölgesel Amatör Lig'de mücadele etmeye başlayan kulüp, 2013-2014 sezonunda Bölgesel Amatör Lig 7. Grup'ta lider bitirmiş ve 03 Mayıs 2014 tarihinde 3. Lige yükselme play-off maçında Manisa Belediyespor'u 84. ve 87. dakikalarda bulduğu gollerle mağlup ederek 27 yıl sonra tekrar 3. lige yükselmiştir. 2014-2015 ve 2015-2016 sezonlarında 3. Lig'de mücadele eden ekip, tekrar düşmüştür. Şu an Bölgesel Amatör Lig 8. Grupta mücadele etmektedir. İç saha maçlarını Çine ilçesindeki Yüksel Yalova Stadyumu'nda oynamaktadır. Bu takımda ismi Hakan Güldal isimliye geçen kişi şuan Ankara'da Galericilik yapıyor.(babam)
Çine köftesi

Çine köftesi, Aydın'ın Çine ilçesinde yapılan bir çeşit ızgara köftedir. Malzemeleri; kıyma, hayvan iç yağı, soğan, kimyondur. Çine Köftesi 29.11.2018 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Çine Çayı

Çine Çayı, Muğla'nın Yatağan ilçesinin doğusunda Sarıgerme Deresi ve Karagedik Dağları'ndan beslenen ve Büyük Menderes Nehri'ne dökülen 359 km uzunluğunda bir akarsudur. Yukarı kesimleri Muğla ilinde yer alır. Başlangıç kollarından biri Bayır ve Yeşilyurt ovalarına kadar uzanır. Nitekim Bayır kasabası yakınlarında bu kolun üzerinde Kazan Göleti yapılmıştır. Adını Aydın'ın Çine ilçesinden almaktadır.Muğla-Aydın karayolunun geçtiği Çine Çayı vadisinin Güneş ışınlarının yol açtığı çatlamalarla oluşmuş ve ilginç görünümler taşıyan gnays, ince taneli şist ve yer yer kuvarsit gibi kayaçlar bir doğa harikasıdır ve turistlerin çok ilgisini çekmektedir. Gökbel denilen bu bölgede Çine Çayı üzerinde ayrıca antik çağdan kalma ve yörede İnce Köprü olarak bilinen, günümüzde de yayaların geçişine müsâit olan bir köprü bulunmaktadır. Gökbel Vadisi'nin tabiat değerleri, yapımı süren Çine Barajı nedeniyle kısmen kaybedilecektir. Bu barajın inşaatı için vadiyi daha yüksek rakımdan takip eden güzel bir yol yapılmıştır.Çine Çayı'nın antik çağdaki adı Marsyas'tır. Adını Eski Yunan mitolojisinin talihsiz satiri Marsyas'tan almıştır.
Çing Hanedanı'nın bayrağı

Çing Hanedanı'nın bayrağı, 19. yüzyılda tasarlanmıştır ve düz sarı arkaplanın üzerinde Mavi Ejderha ve kırmızı inci barındırır. Çin'in ilk bayrağıdır ve genelde Sarı Ejderha Bayrağı (geleneksel Çince: 黃龍旗; basitleştirilmiş Çince: 黄龙旗; pinyin: huánglóngqí) olarak da bilinir.
Çing İlçesi

Çing İlçesi(Uygurca: جىڭ ناھىيىسى, Cing Nahiyisi, Çince: 精河县/精河縣; Pinyin: Jīnghé Xiàn), Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin kuzeyinde Bortala Moğol Özerk İli şehir düzeyinde bir yerleşim yeridir.Batısında Gulca İlçesi, kuzeyinde Bortala ile Toli İlçesi, doğusunda Usu şehri, güney ve güneybatısında Nilka İlçesi, ile sınırdır.Diğer verilen isimler: Chinhuo, Dshin-huo, Ching-ho, Jing, Dzin'kho, Ching-ho-ch'eng, Tszinkhe, Ching-ho-hsien, Chinho, Tsingho ve Ching-ho-chen.502 - 550 yılları arasında Hunlar, 552 - 648 yılları arasında Göktürkler, 648 - 649 yılları arasında Tang Hanedanı zamanında Çinliler, tekrar 659 yılından itibaren 744 yılına kadar Göktürkler, 790 ve 791 - tahminen 842 yılları arasında Tibetler ve 1006 yılından itibaren Karahanlılar 1032 - 1210 yılları arasında Doğu Karahanlılar, Doğu Karahanlıları Karahitaylar yıktıktan sonra Karahitaylar, daha sonra; önce 1227 - 1370 yılları arasında Çağatay Hanlığı daha sonra 1370 - 1514 yılları arasında Doğu Çağatay Hanlığı bu bölgede egemenlik sürmüştür.7. ve 8. yüzyıldan kalma Shiebar-kul höyükleri ve üzerinde balta, hayvan resimli dikili taşlar Çing İlçesi yakınlarında bulunur.
Çing'in Joseon'u işgali

Çing'in Joseon'u işgali (), Aralık 1636-Ocak 1637 tarihleri arasında Çing Hanedanı'nın Kore'deki Joseon Hanedanı'na karşı düzenlediği bir işgal hareketiydi. Savaşın nedeni Çing Hanedanı'nın Joseon üzerindeki hegemon statüsünü kurmak ve Joseon'un Ming Hanedanı ile olan ilişkisini koparmaktı.Savaş, Joseon'a karşı tam bir Çing zaferiyle sonuçlandı. Savaştan sonra Joseon, Çing Hanedanı'nın bir haraçgüzar devleti haline geldi ve zayıflayan Ming Hanedanı ile bağlarını kesmek zorunda kaldı. Joseon kraliyet ailesinin birkaç üyesi rehin alındı ve Joseon, Çing Hanedanı'nı yeni üstü olarak tanıdığı için öldürüldüler.
Çingdao

Qingdao (Çince: 青島 / 青岛, pinyin:  ya da Çingdao,), Çin'in Şantung eyaletinin doğusunda, Sarı Deniz kıyısındaki bir şehirdir.Çin'in Sarı Deniz kıyısındaki bu bölge, Asya'yı Avrupa'ya bağlayan Kuşak ve Yol Girişimi'nin (BRI) önemli bir düğüm şehridir. Şantung eyaletindeki şehirler arasındaki en yüksek GSYİH'sına sahiptir. Eyalet altı seviyede yönetilir.Çingdao, yedi bölge ve üç ilçe düzeyinde şehir (Jiaozhou, Pingdu, Laixi) üzerinde yargı yetkisine sahiptir. 2020 nüfus sayımı itibariyle, 7 kentsel Bölgeden (Shinan, Shibei, Huangdao, Laoshan, Licang, Chengyang ve Jimo) oluşan Çingdao meskûn (veya metro) alanı 7.172.451 nüfusludur ve nüfus bakımından Çin'in 15. büyük şehridir. Şantung Yarımadası boyunca uzanır ve Sarı Deniz'e bakar, kuzeydoğuda Yantai, batıda Weifang ve güneybatıda Rizhao İl düzeyi şehirleriyle sınır komşusudur.Çingdao, büyük bir liman ve deniz üssünün yanı sıra Şantung eyaletinin ticaret ve finans merkezidir. Haier ve Hisense gibi çok uluslu elektronik şirketleri buradadır. Jiaozhou Körfezi Köprüsü, Çingdao'nun ana kentsel alanını, Jiaozhou Körfezi deniz alanlarının iki yanında bulunan Huangdao bölgesi ile birbirine bağlar. Tarihi Alman tarzı mimarisi ve Çin'deki en büyük ikinci bira fabrikası[7] olan Tsingtao Bira Fabrikası, Alman işgalinin (1898-1914) mirasıdır. Çingdao, Büyük Liman Metropolü olarak sınıflandırılmıştır.
Çinge (akarsu)

Çinge akarsu (Tıva Türkçesi:Чиңге-Хем, Çinge-Hem) -  Tıva Cumhuriyetinin ortasında  Tandı bölgesinde altın ve göktaşları ile ünlenmiş bir akarsu.Yenisey'in drenaj havzasında Mejegey akarsuyunun sol kolu olan akarsudur. Moğolistan sınırına yakın Doğu Tannu-Ola dağ sırasından kaynağını alıp kuzeye doğru akar.Çinge akarsuyunda demir sınıfı göktaşları bulunmuştur. Göktaşları 1913 yılında akarsu ve dolayından altın toplayan Rus maden mühendisi Nikolay Çerneviç tarafından tespit edilmiştir. Meteor taşlarının buzul çağında düştüğü tahmin edilmektedir.
Çingeltey

Çingeltey ( "zengin kalp"), Moğolistan'ın başkenti Ulan Batur'un ilçelerinden biridir. İlçe şehrin kuzeyinde Çingeltey-Ul Dağı'nın eteklerinde yer almaktadır. Yüzölçümü 89,3 km2 olan ilçenin nüfusu 2006 yılı itibarı ile 130.501'dir.
Çingene (anlam ayrımı)

Çingene, Romanlar da denen ve Hindistan'dan çıkarak İran ve Anadolu üzerinden dünyaya yayılmış Hint-Avrupa kökenli halka verilen bir başka ad.Çingene / Le Gitan, José Giovanni'nin yönettiği, Alain Delon'un oynadığı 1975 Fransa-İtalya ortak yapımı film.Virajı Alırken: Bir Çingene Karavanından Masallar / When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan, Jasmine Dellal'ın yönettiği 2006 yapımı belgesel müzikal film.
Çingene Aşkı Paprika

Çingene Aşkı Paprika, Vecdi Uygun'un senaryosunu yazdığı, Mehmet Dinler'in yönettiği 1969 yapımı Türk filmidir. Filmin yapımcısı Hilmi Coşkun'dur. Filmin senaryosu Amerikalı yönetmen Erich von Stroheim tarafından yazılan Paprika adlı romandan uyarlanmıştır.
Çingene Boksör

Çingene Boksör ya da Ruki (Özgün adı: Zigeuner-Boxer), boksör Johann "Rukelie" Trollmann'ın biyografisine dayanan ve Rike Reiniger tarafından yazılan bir monolog, tiyatro oyunudur.2015 yılında oyunun metni, boksörün kızıyla yapılan bir röportaj da dahil edilerek, Sinti ve Roman soykırımının kronolojisiyle birlikte kitap olarak basıldı.Oyun, boksör Ruki'nin dramatik hayat hikâyesini kurgusal bir karakter olan Hans üzerinden seyirciye aktarır. Çocukluk dönemlerinde tanışan ikili, güçlü bir arkadaşlık bağıyla yıllarını geçirir. Sarışın Alman Hans ile Çingene Boksör Ruki birlikte büyür. Zaman içinde, ırkçı zihniyetin Ruki'ye yaşattıklarına yakından tanıklık etmesine karşın Hans bunlara sesini çıkarmaz. Yolları ayrı düştükten epey bir süre sonra eski dostlar toplama kampında yeniden karşılaşır. Nazi askerleri Ruki'nin kim olduğunu anladıklarında onu Hans'la dövüşmeye zorlar. Bu dövüşlerden birinde, Ruki'nin kendisine hakaret eden bir muhafızı yere devirmesinin ardından askerler Hans'a tabanca verip Ruki'yi vurmasını emreder. Hans emri yerine getirir ve kalan ömründe bu cinayetle yaşamak zorunda kalır. Oyun işte bu vicdani yükün ağırlığı altında ezilmekte olan Hans'ın, insan hafızasının unutup unutamayacağı ya da nasıl unutabileceği sorularıyla başlar.2011 yılında Karlsruhe'de ilk gösterimi yapılan oyun,  kapsamında yazarına seyirci ödülü kazandırdı.Castrop-Rauxel merkezli  tarafından sahnelenen oyun, 30. Jugendtheaterfestival "WESTWIND 2014" kapsamında Seyirci Jürisi Ödülü kazandı.Prömiyeri 2012 yılında Viyana'da gerçekleştirilen oyunda, başrolü Michael Alexander Pöllmann üstlendi.Oyun Türkiye'de ilk defa Çingene Boksör adıyla 2015 yılında, Burak Sergen'in başrolü, Emrah Elçiboğa'nın yönetmenliğinde sahnelendi.2018 yılında yeniden sahnelendiğinde ise oyun Ruki ismiyle seyirci karşısına çıktı. Oyuncu Reha Özcan'ın başrolü, Üstün Akmen Tiyatro Ödülleri'nde Yılın Erkek Oyuncusu dalında adaylık elde etti. Ruki, Edinburgh Fringe Festivali'nde oyuncu tarafından İngilizce sahnelenirken, Uluslararası Af Örgütü'nün festival kapsamında verdiği "İfade Özgürlüğü Ödülü"nün 2018 yılı için belirlenen 40 adaylı geniş listesinde yer aldı.
Çingene Kızı

"Çingene Kızı" mozaiği; Gaziantep iline bağlı Nizip ilçesinin 10 kilometre doğusunda bulunan Zeugma antik kentinde,1998 - 1999 Kış döneminde Belkıs Harabelerinin kurtarılması sırasında bir villanın 300m2'lik tabanının parçası olarak, üzerindeki sütunun kaldırılmasıyla bulunmuştur. Akratos, Mevsim tanrıçası ve Satir adlı eserlerle birlikte kurtarılan Çingene Kızı mozaiği, antik kent ile birlikte Gaziantep'in de simgesi halini almıştır. Çingene Kızı mozaiğine konu olan kişinin cinsiyeti bir tartışma konusu olmakla beraber; figürün Yer Tanrıçası ve tanrıların anası Gaia veya Büyük İskender olduğuna dair farklı görüşler bulunmaktadır.  Ancak mozaiğe saç örgülerinden dolayı halk arasında "Çingene Kızı" denilmektedir. Bir süre Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen mozaik, 9 Eylül 2011 tarihinden itibaren Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergilenmektedir.Mozaik'in diğer parçaları ise 2018 yılının Aralık ayında Amerika'dan Türkiye'ye getirildi ve Zeugma müzesinde sergilenmeye başlandı.
Çingene dilleri

Çingene dilleri ya da Çingenece veya Romani–Domari dilleri, Avrasya'da yaşayan Çingeneler tarafından konuşulan ve Hint-Aryan dillerinin Central zone bölümünde sınıflandırılan diller öbeği.Romani ya da Romanca (ISO 639 kodu rom) Romanlar (< Rom) tarafından konuşulan bir macrolanguage olup yedi varyetesi bulunur:Domari ya da Domca (rmt) Domlar tarafından konuşulur. Türkiye'deki lehçeleri: Beluci, Karaçi, MaraşiGeygelce, Türkiye'de yaşayan Geygel Abdalları tarafından kullanılan Çingenece kelimelerle bezeli Türkçe.Lomavren ya da Lomari, Ermenistan ve çevresinde, Doğu Anadolu'da yaşayan Poşalar (Lomlar) tarafından kullanılan Çingenece kelimelerle bezeli Ermenice.
Çingene karşıtlığı

Çingene karşıtlığı, Romanofobi veya Antiziganizm; Çingenelere yönelik düşmanlık, ön yargı, ayrımcılık veya ırkçılıktır. Avrupa'daki Yeniş, İrlandalı ve İskoç Gezginler gibi Roman olmayan gezgin gruplara sık sık yanlış bir biçimde "Çingene" adı verilir ve Romanlarla karıştırılır. Sonuç olarak, başlangıçta Romanlara yönelik olan duygular diğer gezgin gruplara da yöneltilir ve onlara da bir ayrımcılık uygulanabilir.Antigypsyism  terimi, Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Komisyonu tarafından olduğu kadar sivil toplumun geniş bir kesimi tarafından da kabul edilmektedir.Zigan kelimesinin kökü, Cingane teriminden gelir. Muhtemelen Romanların Orta Çağ'da ilişkilendirildiği bir Hristiyan mezhebinin adı olan Yunanca Athinganoi kelimesinden türemiştir. Martin Holler'e göre, İngilizce anti-Gypsyism terimi 1980'lerin ortalarında ortaya çıktı ve 2000'ler ve 2010'larda ana akım haline geldi. Oysa Antiziganizm terimi daha yakın zamanda Alman Antiziganismus'tan ödünç alındı. Buna karşılık Antiziganizm terimi yakın zamanda Almanca Antiziganismus'tan ödünç alındı.
Çingenece

Çingenece ya da Romanca, Çingenelerin yaşadığı tüm ülkelerde konuşulur, ancak bölgeden bölgeye çok fazla değişkenlik gösterir ve birçok Çingene bu dili unutup yaşadıkları ülkenin dilini konuşmaya başlamıştır. Bu dil Hint-Aryan dillerine mensuptur ve Çingeneler Hindistan kökenli oldukları için Hint dilleriyle yakından akrabadır.Çingenecenin en büyük özelliği, bulunduğu muhitin yaygın dilleri Türkçe, Sırpça ve Arnavutçadan yoğun bir şekilde etkilenmiş olmasıdır. Özellikle Yugoslavya devrinde Sırp-Hırvatçadan söz varlığı bakımından oldukça büyük etki yaşanmıştır. Bu etki sözdiziminde de kısmen görülür.
Çingeneler Zamanı

Çingeneler Zamanı (Sırpça özgün adıyla Дом за вешање, Dom za vešanje), yönetmenliğini Emir Kusturica'nın yaptığı 1988 yapımı Yugoslav filmi. Kusturica'nın en iyi filmlerinden biri olarak kabul edilen yapıt, aynı zamanda tamamı Çingenece çekilen ilk sinema filmidir.Film, telekinezik güçlere sahip olan Perhan adında bir Çingene'nin, genç yaşta Yugoslavya'nın küçük bir köyünden çıkıp Milano'da bir suç şebekesine dahil oluşunu, Azra ile yaşadığı aşk ve kız kardeşi Danira'ya uzun süre sonra tekrar kavuşmak için gösterdiği çabalar etrafında anlatır.Film, 1989 Cannes Film Festivali'nde Emir Kusturica'ya En İyi Yönetmen Ödülünü kazandırdı. Film ayrıca Altın Palmiye'ye de aday gösterildi.Filmin naif konusundan ziyade yönetmenin filmde kullandığı gerçeküstü sahneler ve hikâyeye ustaca işlenmiş sembolik anlatım filmi farklı konuma taşıyarak yönetmenine dünya çapında ün kazandırdı.Filmi farklı kılan en önemli konulardan birisi de rol alan oyuncuların profesyonel olmamalarıdır. Başrol oyuncusu Davor Dujmović 1999 yılında intihar etmiştir. Davor'un oynadığı rolün metaforik etkilerinin naif kişiliği üzerinde baskı yaratarak kendisini intihara sürüklediği yönünde düşünceler bulunmaktadır.
Çinggil İlçesi

Çinggil İlçesi (Uygurca: چىڭگىل ناھىيىسى, Çinggil Nahiyisi, Çince: 清河县/清河縣; Pinyin: Qīnghé Xiàn), Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesinin kuzeydoğusunda, Altay İline bağlı bir ilçedir.Batısında Koktokay İlçesi, kuzeyinde ve doğusunda  Moğolistan, güneyinde Guçung İlçesi ile sınırdır.Diğer verilen isimler: Ch'ing-ho, Chingil', Ch'ing-ho-ch'eng, Ch'ing-ho-hsien, Ch'ing-ko-li-ho ve Qinggil.
Çinghay

Çinghay (, kelime anlamıyla "yeşil/mavi deniz"; Salarca: Göxdeñiz; Tibetçe: མཚོ་སྔོན་, Wylie: mtsho sngong zhing chen), Çin'in kuzeybatısında bir eyalettir. Tibet Platosu'nda yer alır. Kuzeybatıda Kansu, güneydoğuda Siçuan eyaletleri, kuzeybatıda Sincan Uygur Özerk Bölgesi ve güneybatıda da Tibet Özerk Bölgesi'yle çevrilidir.MÖ 3. yüzyılda bazı bölümleri Çin'in denetimi altına girdi. Yüzyıllar boyunca ağırlığını Tibetli ve Moğolların oluşturduğu göçebe çobanların ve Koko Nor Gölü'nün kuzeydoğu köşesine yerleşmiş Çinli çiftçilerin yaşadığı, düşük nüfuslu bir bölge olarak kaldı. Zamanla Çinli nüfus arttı ve Çinghay 1928'de Çin'e bağlı bir yönetim bölgesi oldu.Çinghay'ın büyük bölümü dağlardan ve yüksek platolardan oluşur. Sıradağlar arasında geniş vadiler, tepelik alanlar ve masadağlar yar alır. Büyük bir düzlük olan Qaidam Havzası platonun kuzeybatısındadır. Havzanın güneydoğusunda, karla kaplı Tanggula Dağlarından gelen çok sayıda ırmağın oluşturduğu geniş bir bataklık bulunur. Çinghay tipik bir kara iklimine sahiptir. Yağışlar yaz aylarında yoğunlaşır. Kışlar soğuk ve rüzgarlı, yazlar sıcak geçer. Çin'in en büyük gölü olan Koko Nor Gölü Çinghay sınırları içindedir.Çinghay, Çin'in en küçük ekonomiye sahip eyaletidir. Demir ve çelik üretimi, ağır sanayi etkinlikleri arasında önemli yer tutar. Qaidam Havzasından çıkarılan petrol ve doğalgaz ihraç edilmektedir.2020 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre, Çinghay Eyaleti'nin toplam nüfusu . Çin'in toprak açısından üçüncü büyük yönetim bölgesi olmasına rağmen nüfus yoğunluğu düşüktür.Çinghay Eyaleti çapında Beifanghua'nın (Mandarin) bir dalı olan 'nın farklı lehçeleri konuşulur: eyalet başkenti Xining'de ; , Şunhua Salar Özerk İlçesi, Haidong Şehri- ve  ise Hezhou lehçesi konuşulur. Tüm bunların dışında, Ethnologuea göre, Çinghay'da konuşulan diğer diller şunlardır: , , Doğu Yugurca, Kalmuk-Oyratça, , Kazakça, , , Salarca ve .
Çinghay Gölü

Çinghay Gölü, () veya Koko Nor, Çin'in Çinghay eyaletinde bulunan bir göldür. Göl, 4.543 km² yüzölçümü ile Çin'in en büyük gölüdür. Adını bulunduğu eyaletten almakta olup endoreik bir havzada bulunan Çinghay Gölü, alkali tuz gölü olarak sınıflandırılır. Göl, boyut olarak dalgalı seyir göstermektedir. 20. yüzyılın çoğunda küçülmüş, ancak 2004'ten beri boyutu arttmıştır. 4.543 km²yüzölçümüne sahiptir.
Çinghay-Tibet demiryolu

Çinghay-Tibet demiryolu (), Çin'in Çinghay eyaletinin başkenti Xining ile Tibet Özerk Bölgesi'nin başkenti Lhasa'yı bağlayan yüksek rakımlı bir demiryolu hattıdır. Hattın uzunluğu 1,956 km olup ilk olarak Golmud'a kadar olan 815 km'lik bölümü 1984 yılında ve Golmud ile Lhasa arasındaki 1,142 km'lik bölüm 1 Temmuz 2006 tarihinde açılmıştır.
Çinhindi kaplanı

}} Çinhindi kaplanı''' (Panthera tigris corbetti), Kamboçya, Laos, Myanmar, Tayland ve Vietnam'da bulunan bir kaplan alt türü. Malezya kaplanınından (Panthera tigris jacksoni'') farklı bir alttürdür. Jim Corbett'in onuruna adlandırılmıştır.Erkek Çinhindi kaplanları 2,55 m ile 2,85 m arası bir uzunluğa sahip olabilirler. Ağırlıkları 150–195 kg arasındadır. Kafatasları 31,9 cm - 36,5 cm arasında değişir. 250 kg ağırlığa varabilen bireyler kaydedilmiştir. Ortalama bir erkek 2,74 m ve 180 kg'dir.Dişi bireyler 2,30 -2,55 m arasında bir uzunluğa sahiptirler. Ağırlıkları 100–130 kg civarındadır. Ortalama bir dişi 2,44 m uzunluğa sahiptir ve ağırlığı 115 kg'dir. Dişilerin kafatasları ise 27,5 - 31.1 cm arasında değişiklik gösterebilir.Çinhindi kaplanları gizlenmek için sık ormanları kullanırlar. Çoğu ülkele sınırları arasında yaşar. Bu alanlara giriş için biyologlara araştırma yapmaları için sınırlı izinler verilir. Bir batında 2-3 yavru doğururlar.Çinhindi kaplanları; Sambar geyiği, yaban domuzu, serov (keçi-antilop benzeri bir tür), gaur, banteng (bir tür sığır), domuz geyiği gibi otçulları avlar.
Çinhindi parsı

}}Çinhindi parsı''' (Panthera pardus delacouri''), parsın bir alt türüdür. Güneydoğu Asya'da yaygın olarak görülür. Pigment maddesi fazlalığından dolayı rastlanan renk bozukluğu tropik ormanlarda yaşayan bireylerde sıkça görülmektedir.2016 itibarıyla, nüfusun 973–2,503 yetişkin bireyden oluştuğu ve yalnızca 409–1,051 üreyen yetişkin olduğu düşünülmektedir. Tarihsel aralık 90%'dan fazla azalmıştır.Saatte 60 km hıza ulaşabilen Çinhindi Parslarının sıçrama yetenekleri de oldukça gelişmiş; tek bir sıçramada yatayda 6 metre, havaya doğruysa 3 metre katedebiliyorlar. Dünya da sadece ortalama 70 tane çinhindi parsı kaldığı düşünülüyor.