barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Tire çamur peyniri

Çamur peyniri bir çeşit peynirdir.Tire, Bayındır, Ödemiş yöresine aittir.İnek, koyun, keçi sütünden imal edilir. Lor peynirinin olgunlaştırılmış teneke tulum peyniri salamurasının karıştırılması ile üretilir. Peynire %2-3 civarında tuz ilave edilerek yoğrulur. Deri tuluma dizilen kat kat tulum peynirinin arasına konulan tuzsuz lor, birlikte fermente olup yumuşuyor ve çamur peynirine dönüşüyor. Çamur peyniri sürülebilir kıvamlı peynirdir. Türk patent kurumu tarafından coğrafi işaret almayı bekleyen bir peynirdir.
Tire, İsrail

Tire (,  et-Tire; "kale"), İsrail'in Merkez Bölgesi'nde bulunan bir şehirdir. Şehir, Kfar Saba ve Yeşil Hat yakınlarında yer almakta olup Müselles ve Guş Dan metropolitan alanının bir parçasıdır. Yüzölçümü 11,894 km² olan şehrin nüfusu 2018 yılı itibarıyla 26.162'dir.Tire, 12. yüzyılda, Haçlı Seferleri döneminde, Aziz John Şövalyeleri'ne aitti. Memlûkler döneminde Tire, Gazze ve Şam arasında bir durak olup bir han inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde ise Ertahe olarak kaydedilmiştir. Şehir, 1948 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından İsrail sınırları içerisinde kaldı.Tire'nin nüfusunun çoğunluğunu Müslüman Araplar oluşturmaktadır. Şehri çevreleyen kırsal kesimde, narenciye, diğer meyveler, sebzeler ve tahıllar yetiştirilir. Kentte ayrıca küçük ölçekli bir endüstrisi bulunmaktadır.
Tirebolu Kalesi

Tirebolu Kalesi, Tirebolu’nun ilçe merkezinin deniz kıyısında, yüksek bir kayalık üzerinde bulunan kaledir.Tirebolu kenti, Miletoslular tarafından kurulmuş, kent bu adı üç şehir anlamına gelen Tripolis'ten almıştır. Bir görüşe göre kent bu adı yan yana bulanan üç burun üzerine kurulu olmasından, diğer bir görüşe göre ise Sen-Jan Kalesi, Bedrama Kalesi ve Andoz Kalesi isimli üç kaleden dolayı almıştır. Sen Jan Kalesi veya Tirebolu Kalesi, kentin merkezinde denize doğru uzanan yarımadanın üzerinde yer almakta. Deniz içerisindeki doğal bir kaya üzerine kurulan kale, MÖ 15. YY da yapıldığı düşünülmektedir. Tek giriş kapısı bulunan kalenin sur duvarlarını dışarıdan aralıklarla yapılmış payandadan kuleleri desteklemektedir.Kalenin ön tarafında topçu kuleleri ve 1 adet tarihi bilinmeyen bir top bulunmaktadır. Kale içinde Osmanlı dönemine ait mezar taşları da bulunmaktadır. Bu mezar taşları, çevrede bir okulun mezarlığa yapılması sırasında oradan kaldırılarak kale içine taşınmıştır.
Tiree Havalimanı

Tiree Havalimanı () , Balemartine'in    kuzey kuzeydoğusunda, İskoçya'nın batı kıyısındaki İç Hebridler'deki Tiree adasında bulunan bir havalimanıdır.Havalimanı 1947'de İskoç Sivil Havacılık Bakanlığı'na devredilmeden önce Nisan 1942'de faaliyete geçen Kraliyet Hava Kuvvetleri Tiree Üssü'dür.Askeri bir üs olarak faaliyet verdiği yıllarda (1935-1947) aşağıdaki hava kuvvetleri birimlerine hizmet veriyordu;
Tirej

Tirêj, 1979-1980 yılları arasında yayımlanan Kurmancca ve Zazaca edebiyat dergisidir. 1923'ten sonra Türkiye'de tamamı Kürtçe olarak yayınlanan ilk dergidir. Kırmanççada ilk modern edebi metinler, dilbilimci ve araştırmacı yazar Mehemed Malmîsanij tarafından Tîrêj dergisinde yayımlanmıştır. Devrimci Doğu Kültür Derneği (DDKD) çevresi tarafından hazırlanan dergide yazan isimler arasında F. Totani, Rojen Barnas gibi isimler vardır.1979 sonbaharında İzmir'de yayın hayatına başlayan ve dönemlik olarak tasarlanan derginin 3 sayısı İzmir'de basıldı. 4. sayının hazırlıkları sırasında 12 Eylül Darbesi olunca bu sayı İsveç'te, Stockholm'de basıldı. İlk sayısı 63 sayfa olan derginin 19 sayfası Zazaca'ya ayrılırken, 81 sayfa olan üçüncü sayının 42 sayfası Zazaca yazılmıştı. Zazaca bölümünün direktörlüğünü Mehemed Malmîsanij yapıyordu. Dergide hikâye ve şiirler, gramer yazıları ve tercümeler de yer aldı.Dört sayısı toplam 334 sayfa olan derginin 130 sayfası Kırmanccaya ayrılmış, sunuş yazıları ise Kurmançça ve Kırmançça olarak yazılmıştır.Nâzım Hikmet'in Onlar şiiri, Sabahattin Ali’nin Koyun  Masal öyküsünün çevirisi, sözlü  Kırmançça edebiyatından Riretê  Kal  (Dedenin  Öğütleri) adlı bir masal, Kırmancca Atasözleri’nden bir derleme ve daha sonra ilk Türkçe-Zazaca sözlük olarak yayımlanacak olan sözlüğün ön çalışmaları.Etnik ve Kitabê  Ramıtey adlı  iki  modern  şiir, Engiştê Kejê (Kejê’nin Parmakları) adlı ilk Kırmançça öykü , konuşma dili ile  yazı  dili  arasındaki  farkı ve sorunları konu alan ilk Kırmançça makale, Ê Ma W (Bizimkidir) ve Bımusne (Öğret) adlı iki kısa şiir, Xal û Warıza (Dayı ile Yeğen) adlı bir halk öyküsü, Çıbenokê  Zazaki (Zazaca Bilmeceler) ve sözlük çalışmasının devamı.Zerra Mı (Yüreğim), Ewro  û Meşti (Bugün ve Yarın) ve Ma  Bı Çıman Diy (Gözümüzle Gördük) adlı üç şiir, Diyarbakır  ve  Erzincan  Kırmanççasını dilbilimsel olarak karşılaştıran bir makale, Amerikalı bir oryantalistin 1860 yılında Zazaca’dan bahseden bir çalışmasını inceleyen bir  yazı, derlenmiş  Kırmancca  bilmeceler, Pira Hewtsera (Yedi Başlı Cadı) adlı bir halk masalı ve sözlük çalışmasının devamıMa Çı Waşt? (Ne İstedik?), Erik (Vay be) ve Deza (Amcaoğlu) adlı üç şiir, Dersim yöresinden Seyîd Qazî’ye ait bir halk ezgisinin yanı sıra Türkçeden Kırmanççaya çevrilmiş ikinci şiir olarak Hüseyin  Ferhad’ın Vılê Kurdan adlı bir şiiri, Zazaki Dır Pronav (Zamir)” (Zazacada Adıllar)  adlı bir dilbilim makalesi ve sözlük  çalışmasının devamı.
Tireli Savaş

Tireli Savaş,  1989'da Komünist hükümetin düşmesinden sonra Çekoslovakya'da ülkenin adının ne olacağı konusunda yaşanan tartışmadır.Kasım 1989'da gerçekleşen Kadife Devrim ile ülkedeki Çek- Slovak ilişkileri sorunu ülkenin adı meselesi üzerinden yeniden gündeme gelmiştir. Ülkenin adı, 1920-1938 arasında ve 1945-1960 arasında "Çekoslovak Cumhuriyeti" idi. Komunist rejim ile yönetildiği yıllarda "Çekoslovakya Sosyalist Cumhuriyeti" olan bu isim komünist rejimin yıkılması ile birlikte tekrar eski halini alacağı düşünülmüştü. Aralık 1989'da bu konuda bir kanun teklifi verildiyse de mecliste halen komünistler çoğunlukta olduğu için reddedilmişti.  Başkan Vaclav Havel, 1990 yılı başında isim değişikliği için yeniden kanun teklifi sundu. 23 Ocak 1990'da Anayasa değişikliği yapılmış ve meclisin yapısı değişmişti bu yüzden Havel, teklifin artık sorunsuz kabul edileceğini düşünüyordu.  Ancak parlamentoda isim değişikliği konusunda yapılan görüşmelerde anlaşmazlık çıktı.Ülke, ilk kurulduğunda 1918-1920 yılları arasında ve II. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra 1938-1939 arasında Çeko-Slovak Cumhuriyeti olarak anılmıştı. Slovak politikacılar, ismin  o günlerdeki gibi Çeko-Slovak Cumhuriyeti şeklinde "tireli" olarak yazılmasının eşitliğe daha uygun olacağını düşünüyorlar; ülkenin isminde "S" harfinin küçük yazılıyor olmasını küçültücü buluyorlardı. Ancak Çekler ismin tireli yazılması önerisini benimsemedi. Onlara göre bu isim ülkenin Çek topraklarının Nazi işgali altında bulunduğu dönemi hatırlatıyordu, bu nedenle kabul edilemezdi.Uzun tartışmalardan sonra 29 Mart 1920'de ülkenin adının  Çekoslovak Federal Cumhuriyeti" (Çekçe: Československá federativní republik) olmasına karar verildi. Gayri-resmî "Çekoslovakya" adı ve "Çekoslovak" sıfatı ise  Çekçede bitişik, Slovakçada ise arada tire işareti ile (Slovakça:Česko-slovenská) yazılmaya başlandı. 20 Nisan 1990'da ise meclis ülkenin resmî adını "Çek ve Slovak Federal Devleti" olarak değiştirdi (Çekçede Česko-slovenská federatívna republik, Slovakçada Česká a Slovenská Federatívna Republika).Söz konusu tartışma, her ne kadar bir "savaş" değilse de  aynı ülkenin halkı olan iki ulusun ülkenin ortak kimliği konusunda ayrılıklarını gözler önüne serdi. İki yıl sonra iki ulus arasında daha derin ayrılıklar ortaya çıktı. 1992'de Çek ve Slovak politikacılar ülkenin  Çek Cumhuriyeti ve Slovak Cumhuriyeti olarak iki ayrı devlete ayrılmasına karar verdi. 1 Ocak 1993'te gerçekleşen ve "Kadife Boşanma" denen bu olay ile tireli savaş da sona erdi.
Tiren Denizi

Tiren Denizi, İtalya açıklarında bulunan, Akdeniz'in bir koludur. Batıda Korsika ve Sardinya adalarıyla, Kuzeyde Ligurya, Doğuda Toskana, Latium, Campania ve Calabria, Güneyde de Sicilya Adası ile çevrilidir. En derin noktası 3785 metredir.Tiren Denizi Afrika-Avrupa Fayının ortasında yer alır; yani denizin dibinde sıradağlar ve aktif volkanlar bulunur. Rhône vadisinden çıkan Mistral akıntısı, Güney Batıdan çıkan Libeccio ve Güneyden çıkan Scirocco ve Ostro akıntıları vardır.Messina Boğazı; Sicilya ve İtalya Yarımadası'nın burun kısmındaki Messina arasında, 3 km genişliğinde.Denizin ismi, Etrüskler anlamına gelen Antik Yunanca kelimesi "Tyrrhenoi" den gelmektedir. Yunanlar, Etrüsklerin Anadolu'daki Lidya'dan Prens Tiranus önderliğinde gelerek bu bölgeyi ele geçirdiğini düşünüyorlardı.
Tirigan

Tirigan (, ti-r-ga-a-an) Sümer Kral Listesi'ndeki Guti Hanedanının yirminci ve son kralı. Si'um'dan sonra yaklaşık kırk gün hüküm sürmüştür.
Tirimüjgan

Tirimüjgan, 1883'te denize indirilen ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1906 yılında Birleşik Krallık'tan satın alınarak Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı esnasında hizmet veren gemi.Barrow Shipbuilding Co. tarafından Barrow'da inşa edilen gemi 121,8 metre boyunda, 12,9 metre genişliğinde ve 6,5 metre su çekimindeydi. Gövdesi çelikten yapılmıştı. Geminin deplasmanı 4.045 gros ton veya 2.541 net tondu. Gemi gücünü iki Barrow kazanın beslediği bir adet bileşik buhar motorundan alıyordu. Motor 450 indike beygir gücüne sahipti, gücünü tek şafta bağlı bir pervaneye aktarıyordu.Gemi, Pembroke Castle adıyla 1882'de Barrow Shipbuilding Co., Barrow'dan sipariş edildi. 1883'te 105 yarda numarasıyla inşasına başlanan gemi, Mayıs 1883'te denize indirildi; deniz denemeleri aynı yılın Temmuz ayında tamamlanarak Londra merkezli Castle Mail Packet'a teslim edildi. 1900 yılında yine Londra merkezli Union Castle Line tarafından satın alındı.1906'da Osmanlı İmparatorluğu tarafından satın alınarak İdare-i Mahsusa emrine verildi. 1908'de muhrip depo gemisi olarak donanmaya katıldı.Mayıs 1909'da İstanbul'daki Birleşik Krallık donanma görevinin komutanı Amiral Douglas Gamble'ın reform programının bir parçası olan eğitimlerde yer aldı. Birleşik Krallık temsilcileri, tatbikatı Tirimüjgandan gözlemledi. Bu eğitimde amiral gemisi Mesudiye, Asar-ı Tevfik ve Mecidiye Büyükada ile Maltepe arasında konumlanmış, Peyk-i Şevket, Berk-i Satvet, Yarhisar ve Samsun ise Prens Adaları arasındaki geçişleri korumaktaydı. Draç, Musul, Kütahya, Alpagot, Hamidiye, Demirhisar ve Sivrihisar torpido botları Sivriada'dan yola çıkarak filoya katıldı ve daha büyük gemilere karşı torpido saldırısı eğitimi yaptı. Tatbikat her ne kadar gerçekçi savaş şartlarında olmasa da Osmanlı donanmasının yirmi yıldan beri yaptığı ilk donanma tatbikatıydı. Tatbikatın sonunda tüm gemiler Sarayburnu açığında bekleyen saltanat yatı Ertuğrul'''un önünden geçiş yaptı. 1910'da nakliye gemisi olarak yeniden görevlendirildi.16 Aralık 1912'de gerçekleşen İmroz Deniz Muharebesi'nde Reşidpaşa ve İntibah ile beraber 3. Tümen'i oluşturdu ve onarım gemisi olarak görev yaptı. Gözcü olarak görev yapan Samsun ve Akhisar'ın semaforlarını ana filoya iletti. 10 Ocak 1913'te Ege'ye yapılan Osmanlı akınında yine haberleşmeye destek oldu. 1914'te mühendislik eğitim gemisi yapıldı.Mayıs 1915'te Çanakkale'de sabit mühimmat depo gemisi olarak görevlendirildi. Şubat 1919'da İzmir'de depo gemisi yapılan gemi Nisan 1919'da Seyrisefain İdaresi'ne verildi. 14 Mayıs 1919'da İzmir'in işgali esnasında Hızır Reis, Nusret ve motor gambot No.14 ile beraber bir süre Yunanların elinde kaldı. Nusret ile Tirimüjgan'' birkaç hafta sonra serbest bırakıldı. Sevr Anlaşması'nda geminin silahsızlandırılarak ticaret gemisine dönüştürülmesi yer alıyorudu ancak anlaşma yürürlüğe girmedi.31 Mart 1920'de İstanbul-Trabzon arasında askeri personel taşırken Kızılırmak ağzında, Bafra Burnu açıklarında karaya oturdu, kurtarılamayarak parçalandı. Batığı 2017 yılında parçalanarak hurda olarak satılmak üzere çıkarılmaya başlandı.
Tirimüjgan Kadınefendi

Tirimüjgan Kadınefendi (Osmanlı Türkçesi: تیر مژگان قادین افندی), (ö. 3 Ekim 1852, İstanbul), Sultan Abdülmecid'in eşi Sultan II. Abdülhamid'in annesidir.Kökeni hakkında iki değişik görüş bulunmaktadır. Bir görüşe göre Çerkes'dir. Necdet Sakaoğlu'nun bildirdiğine göre Abdülmecid'in gözdelerinden değildir, ama diğerleri gibi onun da Çerkes olduğu kuşkusuzdur. Çerkes olduğunu savunan araştırmacılar buna kanıt olmak üzere Ayşe Osmanoğlu hatıralarında belirttiği gibi, II. Abdülhamid'in annesi için bizzat haremdeki cariyeleri kastederek: dediğini gösterirler. Babasının ismi Bekhan Bey, annesi ise Almaş Hanım'dır.Tîr-î-Müjgan Kadınefendi 10 Kasım 1841 tarihinde Sultan Abdülmecid'in eşi oldu. İki çocuk doğurdu. Birisi 22 Eylül 1842 tarihinde doğan Şehzade Abdülhamid, diğeri ise Seniha Sultan'dı. Tîr-î-Müjgan Kadınefendi, Şehzade Abdülhamid on yaşındayken eski ahşap Beylerbeyi Sarayı'nda veremden öldü. O yüzden Valide Sultan olamadı; oğlu Abdülhamid'i Piristû Kadın Efendi yetiştirdi. Cenazesi İstanbul Yeni Cami Cedit Havatin Türbesi'''ne defnedildi.Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5 (paperback).Bahadıroğlu, Yavuz, Resimli Osmanlı Tarihi,'' Nesil Yayınları, 15. Baskı, 2009, ISBN 978-975-269-299-2.
Tirins

Tirins (Eski Yunanca: Τίρυνς Tiryns; Modern Yunanca: Τίρυναα), Nafplion'nun birkaç kilometre kuzeyindeki Mora Yarımadası'nın içindeki Argolis'te bulunan bir Miken arkeolojik alanıdır.Tirins, Bronz Çağı'nın başlangıcından öncesine, yaklaşık yedi bin yıl önceye tarihlenen bir tepeydi. M.Ö. 1400-1200 yılları arasında zirve dönemine ulaştı ve özellikle de Argolis'te Miken dünyasının en önemli merkezlerinden biri oldu. En dikkat çekici özellikleri saray, tünel ve özellikle surlarıydı ve Homeros şehre "güçlü duvarlı Tiryns" lakabını vermişti. Antik çağlarda kent, Herakles'in çevresinde geçen efsanelerle bağlantılıydı, bazı kaynaklar Tirins'i Herakles'in doğum yeri olarak göstermekteydi.Site, Miken döneminin sonunda düşüşe geçti ve Pausanias'ın M.S. 2. yüzyıldaki ziyaretinden sonra tamamen terk edildi. Antik şehir, Heinrich Schliemann tarafından 1884-1885'te kazıldı ve Atina'daki Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Heidelberg Üniversitesi'nin kazıları devam etmektedir. M.Ö. 1300 yılında kale ve alt kasaba, 20-25 hektarlık bir alanı kaplayan 10,000 nüfusa sahipti. M.Ö. 1200 yılında sarayın tahrip edilmesine rağmen kent nüfusu artmaya devam etmiş ve M.Ö. 1150'de 15,000 nüfusa sahip ulaşmıştır.
Tirit

Tirit(Arapça:ثريد, veya trid, taghrib, tashreeb, thareed) et suyuna kızartılmış veya bayat ekmek konularak yapılan yemektir. Tirit kelimesi Farsça bir kelimedir. Yörelere göre çok farklı et çeşitleri konulabilir. Kaz, ördek, tavuk, inek, koyun eti ile yapılan çeşitleri vardır. Papara ve Orta Asya'da yapılan Beşbarmak yemeği ile benzerlik gösterir.Tirit; Karadeniz'de özellikle Kastamonu, Sinop ve Samsun yörelerinde,İç Anadoluda Konya ve civarında, Doğu'da ise Şanlıurfa'da sık yapılan ve meşhur olan yemektir.Urfa Tiridi/ Şanlıurfa Tiridi, yörede yetişen ivesi türü koyunun kuzusunun etinin kemiğiyle birlikte uzun süre kaynatılmasıylayapılan, sunumunda Şanlıurfa Açık Ekmeğinin üzerine konulan, sarımsaklı yoğurt, limon ve taze yeşilbiberlesunulan yemektir. Urfa Tiriti (Şanlıurfa Tiriti)Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.Diyarbakır Tirit Yemeği; köftelik bulgurun kuzu kavurma, yeşil soğan, maydanoz, sumak suyu ve çeşitli baharatlarla birlikte pişirilmesiyle hazırlanır. Diyarbakır Tirit Yemeği  20.08.2021 tarihinde  Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.Konya Tiridi 29.09.2022 tarihinde  Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.Ankara'da yapılan tirit çeşididir. Malzemeleri; kemikli kuzu eti, kuru soğan, maydanoz, tandır ekmeği,  kırmızı pulbiber ve tuzdur.Samsun'un ilçeleri olan Çarşamba, Kavak, Vezirköprü, Havza, Lâdik ve Asarcık 5 ilçenin tescillenerek patenti alınmış kaz tiridi vardır.Samsun yöresinin en meşhur yemeği kaz etiyle yapılan Kaz Ekmeği'dir. Mahallî olarak tirit denir. Kazın eritilen kızgın yağına batırılmış yufkalarla (yoka), yine kazın yağı ile yapılmış bulgur pilavı üzerine pişirilmiş kaz eti serilip çatal-kaşık kullanmadan et ve pilavın üstüne yufka konur ve parmak uçlarıyla et ve pilav bu yufkaya sarılır ve büyük bir lokma halinde yenir. Samsun kaz tiridiTürk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.Kütahya Kaz Tiridi 04.08.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Tirkemiş

Burdur ilinin bir diğer adıdır. Aynı zamanda burası Osmanlı zamanında Tirkemiş Mukataa’sıdır. Ayrıca buraya bağlı olarak Gölhisar, Karaağaç Gölhisar, Siroz, Kemer Hamid, İrlemaa Yavice kazaları bulunmaktaydı.Tirkemiş bir voyvoda tarafından yönetilmiştir. Bu kazalara Hassa kazaları ismi de verilmiştir. Tirkemiş kazalarından Hamid Sancağı’na bağlı olarak zaman zaman vergiler tahsil edilirken özel konumu dolayısıyla vergilerini voyvodalarına da vermişlerdir. Bundan dolayı bahsi geçen bu kazalar hem Hamid Sancağı’na tabi olmaları hem de Tirkemiş veya Hassa kazaları olarak nitelendirildiğinden, vergilendirilmeleri farklılık arzetmiştir.
Tirkeş, Saruhanlı

2014 yılında çıkan 6360 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu kapsamında köy; Tirkeş Mahallesi olmuştur.Mahallede Alevi ve Sunniler bir arada yaşamaktadırlar. Alevi olanlar adaklarını yılın belirli haftalarında Koca Bektaş Dede ve Hamza Baba için kesmektedirler. Öte yüz "ötüz" adını verdikleri meydanda asker uğurlama, düğün vb. etkinlikler yapılmaktadır.Horasan'dan gelen Afşar Türkleri tarafında kurulmuş Türkmen mahallesidir. Kesin kuruluş tarihi belli değildir. XVII Yüzyıl'da kurulduğu tahmin edilmektedir. Tirkeş aşireti, Torun Avşarlarındandır. Bu oba belgelerde Tirkeşin/Tirkesin-li, Türkeşin-li ve Türkeş-Oğulları şeklinde geçiyor. Köy adını savaşçı özelliklerinden bilinen bu aşiretten almaktadır.Manisa'ya 31 km, Saruhanlı'ya 17 km, Akhisar'a 27 km uzaklıkta olup, İzmir-Bursa sürat yolundan 2 km içeridedir. Arazi yapısı ova kesimlerinde düz içeri kesimlerde ise hafif engebelidir. Mahallenin yanından demiryolu ve Kum Çayı geçmektedir.
Tirkeş, Sungurlu

Köyün adı, 1848 yılı kayıtlarında Terikân ya da Tirkân, 1928 yılı kayıtlarında Tirkan, 1968 yılı kayıtlarında ise Tirkeş olarak geçmektedir. Daha sonraları Tatlısu adını alan köye 2014 yılında eski adı iade edildi.
Tirkna

Tirkna (Gürcüce თირკნა), (Ermenice Թրկնա) Gürcistan'ın Samtskhe-Javakheti bölgesinin Akhalkalaki belediyesine bağlı bir köydür.
Tirmen

Tirmen (), hukuken Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Mağusa kazasının, fiilen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Gazimağusa ilçesine bağlı Geçitkale-Serdarlı belediyesine bağlı bir köydür. Köy, Ulukışla'nın 12 km kuzeyinde Girne Dağları'nın güney eteklerinde yer almaktadır. Köyün nüfusu 2011 yılı itibarı ile 197'dir.
Tirmis

Tirmis veya acı bakla, Lupinus cinsinin sarı baklagil tohumlarıdır. Geleneksel olarak başta Akdeniz havzası ( L. albus ), Latin Amerika ( L. mutabilis ) ve Kuzey Afrika'da ( L. angustifolius ) turşu şeklinde atıştırmalık yiyecek olarak tüketilir. Acı baklanın en eski örneği, MÖ 22. yüzyıla kadar uzanan eski Mısır'dandır . Baklanın acı çeşidi, alkaloitler bakımından son derece zengindir ve metodik olarak durulanmadıkça son derece acıdır. Tatlı acı bakla adı verilen düşük alkaloid içeren çeşitlerin ekimi giderek yaygınlaşmaktadır.
Tirmit mantarı

Tirmit mantarı (Lactarius volemus), Russulaceae familyasından yenebilen bir mantar türü. Şapkası 5–15 cm kadar büyüklükte, kuru ve et gibidir, hiçbir zaman yapışkan olmaz. Gençken yarım küre şeklinde tümsek olup olgunlaşınca açılır ve derin olmayan huni şekline dönüşür, üst tarafı düzensiz, dalgalı gibi bir hal alır. Kenarı başlangıçta içeri kıvrıktır, daha sonra düzensiz olarak dalgalı olur. Gençken sarımtırak kahverengi olgunlaşınca kırmızımsı kahverengi olan mantarın iki formu vardır. Kırmızı kahverengi tipi iğne yapraklı ağaç ve kayın ormanlarında yosunlar arasında gelişir, ateş sarısı tipi yalnızca kayın ve meşe ormanlarında bulunur.Lameller, gençken sarımsı beyaz turuncu, olgunlaşınca sarı açık kahverengidir, dokunulduğunda kahverengi olur. Bol miktarda beyaz sıvıya sahiptir. Oldukça sık olup sap üzerinde az olarak aşağı devam eder. Sapı 12 cm kadar uzunlukta ve oldukça kalın, sağlamdır. Mum gibi bir örtüsü vardır. Şapka ile aynı renkte veya birazcık daha açık, şapka tarafındaki birkaç santimetrelik kısımda sarımsı, diğer kısımlarında kırmızımtırak kahverenktedir. Etli kısmı gençken yumuşak, beyaz, olgunlukta sünger gibi, katı ve açık sarıdır, daha sonra yavaş yavaş kahverengi lekelilik kazanır. Spor izi çok açık kırmızımtırak sarıdır.Temmuz ve Eylül arasında yapraklı ağaç meşçerelerinde bilhassa kayın ormanlarında ve sınırlarında, bazen çam meşçerelerinde gelişir. Badem gibi hoş bir tadı, balık gibi kokusu vardır. Kolay tanınabilen bir mantardır, bol miktarda çıkarılan beyaz sıvısı ile iyi ayırt edilebilir, renk değiştirmez ve balık kokusundadır. Taze mantar kesildiği zaman bol miktarda beyaz sıvısı akar, kuru ve yaşlı örneklerde bu özellik yoktur. Salamura edilmiş balık gibi olan kokusu, mantar yaşlandıkça artar.Yenilebilen iyi bir mantardır, hatta çiğ olarak bile emniyetle yenebilir. Kızartılırken lamelleri yukarı gelecek şekilde tavaya konulmalıdır. Çorbalar için de iyidir. Bununla beraber, tadı çok acı olan ve şapkasının ortasında konik bir çıkıntı bulunan Lactarius rufus ile karıştırılmamalıdır, bu mantar zehirli değildir fakat yenmesi lezzet bakımından tavsiye edilmez. Bir lezzet denemesi yapmak için küçük bir parça çiğ olarak tadılabilir.
Tirmiz

Tirmiz (Özbekçe: Termiz/Термиз), Özbekistan'ın Surhanderya ilinin yönetim merkezi olan şehir. Ülkenin güneydoğusunda, Afganistan sınırı yakınında yer alan şehir, kadim medeniyetler zamanında önemini korumuş tarihi bir şehirdir.Şehre ismini büyük İskender'le beraber gelen Yunanlar vermiştir. Tirmiz (termos) Yunancada sıcak veya sıcak yer anlamına gelir. Tirmiz, hâlâ Özbekistan'ın en sıcak yeridir. Surhanderya vilayetinin merkezi olan şehrin nüfusu 141.000'dir. Hadis bilgini Tirmizi bu şehirde doğdu.Müslümanların fethinden sonra önemli bir İslami merkez durumuna gelen Tirmiz, 19. yüzyılın sonlarına doğru Rusların eline geçti. Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgali sırasında (1979-1989) şehir Rus orduları için önemli bir geçit noktası oldu. 100.000'den fazla Rus askeri şehirde mevzilendi. Şehirdeki hava üssü, 2001 yılındaki Afganistan harekâtında kullanıldı. Tirmiz 1991'de bağımsız olan Özbekistan'ın bir şehri hâline geldi.Amuderya Nehri kıyısında yer alan şehrin nüfusunun büyük bir bölümünü Özbekler ve Tacikler oluşturur. Taciklerden sora sırasıyla Ruslar ve Türkmenler gelir.
Tirmiz Havalimanı

Tirmiz Havalimanı  Özbekistan'ın güneyinde bulunan Tirmiz şehrinde hizmet veren bir uluslararası havalimanıdır. Alman ISAF birliğinin parçası olan Alman Hava Kuvvetleri C-160 "Transalls" için bir üs olarak kullanılır.13 Aralık 1959'da Aeroflot'a ait bir İlyuşin Il-14, Tirmiz Havalimanı'ndan Taşkent Uluslararası Havalimanı'na gitmek için kalktı. Güzergâh boyunca hava, 7/10 oranında bulutlu, 2.000-2.500 m yükseklikte stratokümülüs, 300–500 m yükseklikte kümülüs ve 4–10 km görüş mesafesi, hava durumu ise karlı olarak rapor edildi. Uçak 3.600 m irtifada kuzeye doğru gidiyordu. Mürettebat planlanan güzergahtan saptı ve dağlara çarptı. Uçaktaki 30 kişinin tamamı öldü. Bir ay süren aramalar sonuç vermedi. Kabil'deki Sovyet büyükelçiliği, uçağın 19 Ocak'ta kaybolduğunu resmen açıkladı. Enkaz aylar sonra, 2 Haziran 1960'ta bir Rus Mil Mi-17 mürettebatı tarafından bulundu.7 Ocak 1980'de Sovyet Hava Kuvvetleri'ne ait bir Antonov An-12BP, Tirmiz Havalimanı'ndan Kâbil Havaalanı'na uçtu. İniş sırasında uçak pistten çıktı. Bir roketatara çarptı ve bir mürettebat üyesi öldü.
Tirmizî

Günümüzde Özbekistan'da bulunan Tirmiz şehrinin Buğ köyünde 824 yılında doğdu. Ailesi Merv'den gelerek Tirmiz'e yerleşmiştir.Kör olarak doğan ya da sonradan gözlerini kaybeden Tirmizî, ilk öğrenimini bitirip 849 yılından sonra çalışmalarını hadis ilmi üzerinde yoğunlaştırdı. Hadis derlemek amacıyla Horasan, Irak ve Hicaz'da geziler yaptı. Başta Buhârî, Müslim ve Ebû Dâvûd olmak üzere birçok bilginden hadis aldı. Kendisinden de Heysem bin Kulâb el-Sâsî, Mekhul bin el-Fald, Muhammed bin Mahbub el-Mahbubî el-Mervezî gibi bilginler hadis rivayet ettiler.Tirmizî Kitâb-u'l-İlel, Kitabu's-Semâil, Kitabu Esmâi's-Sahâbe, Kitâbu'l-Esmâ ve'l-Künâ gibi eserler bırakmışsa da büyük ününü es-Sünen de denilen el-Cami'u'l-Kebîr adlı eseriyle kazandı. Tirmizî, câmi' türündeki bu eserde yalnız hadisleri derlemekle kalmamış, her hadisten sonra "Ebû Îsâ der ki" diyerek hadise ilişkin düşüncelerini açıklamış, değerlendirmeler yapmıştır. Hadisleri İslâm hukukunun konularına uygun bir düzen içinde sınıflaması ve tekrarlardan sakınması, eserine yararlanma kolaylığı kazandırır. Hadis bilginlerine göre es-Sünen'in diğer hadis derlemelerine üstünlük sağlayan başlıca özellikleri şunlardır: Hadislerin güvenirlik derecelerini belirtmesi, taşıdığı zaaflara dikkat çekmesi, râvîlere ilişkin bilgi vermesi, hukukçuların hadislerden çıkardığı sonuçlara değinmesi ve mezheplerin görüşlerine yer vermesi.Tirmizî, eseri hakkında şöyle der: "Ben bu Câmi'u'l-Kebîr'i yazıp bitirince onu ilkin Hicaz âlimlerine gösterdim. Hepsi de beğendiler. Daha sonra alıp Irak âlimlerine götürdüm. Onlar da ağız birliğiyle eseri övdüler. Nihâyet Horasan diyârı âlimlerine takdîm ettim. Onlar da memnun oldular, bilâhare eseri ilim âlemine sundum. Bu eser kimin evinde bulunursa orada konuşan bir Peygamber vardır."Endülüs bilginlerinden birisi, Tirmizî'nin eserinin özelliklerini ve değerini yazdığı bir şiirle şöyle anlatır:"Tirmizî'nin kitabı bir ilim bahçesidir. Çiçekleri âdetâ gökteki yıldızların parlaklığını aksettiriyor. O eser sâyesinde hadisler vuzuha kavuşur. Güzel lafızlara meydana konulmuş, âdetâ resim gibi yerli yerince tanzim edilmiştir.""Hadislerin en yüksek nevî sahihlerdir. Onlar nurlu yıldızlar hâlinde her yanı aydınlatırlar. Hadislerin sahihini hasenleri takip eder. Sonra garîbler gelir. Hadislerin sahihi sakiminden ayrılmıştır. Tirmizî onları tek tek işâretleriyle ilim erbabına açıklamıştır. Bu hadisleri, sahih eserler hâlinde sıraya dizmiş, onları ciddî akıl sahipleri de beğenip seçmişlerdir. Onu beğenenler; fakihlerin ve bilginlerin en önde gelenleri fazilet erbâbının, doğru yola gidenlerin en üstünleridir.""Tirmizî'nin kitabı böylece enfes bir eser; ilim erbabının takdir ettiği, okuyup konuştuğu bir çalışma olmuştur. Onlar, ruhlarına en yüksek faydayı bahşeden en kıymetli bilgileri, Tirmizî'nin kitabından iltibas etmişlerdir.""Ondan, biz de hadisler yazdık; eseri biz de rivayet ettik. Bu işi, Cennet ırmağının suyundan kana kana içmek niyetiyle gerçekleştirdik.""Düşünce, mânâ denizine daldı. Oradan en doğru mânâlara ulaştı. Rahman olan Allah, Ebû Îsâ et-Tirmizî'yi bu şerefli işinden dolayı hayır üstüne hayır vererek mükâfatlandırsın."
Tiroit bezi

Tiroit bezi, tiroit ya da kalkan bezi, boynun ön ve yanlarını (larinks ve trakea) saran kelebek şeklinde çok damarlı iç salgı bezi. Her biri ortalama 5 cm uzunluğunda, 3 cm genişliğinde ve 2 cm derinliğinde, sağ ve sol olmak üzere 2 lobu ve bu lobları birleştiren isthmus adı verilen bir parçası bulunur. İnsanların yaklaşık %40'ında isthmustan hyoid kemiğe uzanım gösteren piramidal lob adı verilen bir bölüm de bulunabilir. Normal ağırlığı insanda 20 gr'dır. Paratiroit bezi genellikle tiroidin arkasında mercimek şeklinde 4 tane küçük bezdir.Tiroit bezi küre şeklinde folliküllerden oluşur. Folliküllerin ortasında (lümen) tiroglobulin adı verilen proteini içeren kolloidal bir madde bulunur.Tiroit bezi folliküler hücreleri iyot ve tirozinden, tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) yaparak, kana tiroit hormonunu salgılar. Kalsiyum regülasyonunda rol oynayan kalsitonin tiroit bezindeki C hücreleri tarafından üretilir. Tiroit bezi, öteki iç salgı bezleriyle ilişkili olarak etkinlik gösterir. Hipofizin salgıladığı tiroit stimulan hormon (TSH) ile kontrol edilir. TSH salgısı da hipotalamustan salgılanan tirotropin serbestleştirici hormon (TRH) tarafından kontrol edilir.Tiroit hormon üretiminin azalması: Hipotiroidizm; doğumsal olabileceği gibi Hashimoto tiroiditi, iyot eksikliği ve bezin cerrahi olarak çıkarılması gibi sebeplerle de ortaya çıkabilir. Halsizlikten kalp hastalıklarına kadar birçok yakınma kalkanbezi ( tiroid) hastalıklarının belirtisi olarak ortaya çıkabilir.Aşırı çalışması: Hipertiroidizm; Graves hastalığı gibi durumlar sonucu ortaya çıkar. Bu hastalığın guatr, gözlerin yuvalarından dışarı fırlamış gibi görünmesi (ekzoftalmi), çarpıntı, terleme, titreme, ishal, kilo kaybı, sinirlilik gibi belirti ve bulguları vardır.İnflamasyon: Subakut tiroidit, akut tiroidit, postpartum tiroidit, Hashimoto tiroiditi bu grupta bulunur. İnfeksiyöz etkenler veya otoimmünite sonucu ortaya çıkarlar.Salgının işlevinde değişiklik olmaksızın nedenselliğinde  iyot eksikliğinin de suçlandığı  basit şişlikler (benign nodüller), adenomlar (bez urları), kistler ve kanser ortaya çıkabilir.TSH ve serbest T4 seviyeleri tiroit fonksiyonlarını değerlendirmede en önemli testlerdir. Alınan kan örneğinden çalışılırlar.Bağışıklık sistemimizin kendi vücudumuzda bulunan yapılara karşı verdiği yanıt sonucu çeşitli otoantikorlar ve bunun sonucunda da otoimmün hastalıklar ortaya çıkabilir. Antitiroglobulin, antitiroit peroksidaz (antiTPO), antiTSHR gibi otoantikorlar kan testleri ile bakıldığında bu hastalıkların tanısına yardımcı olur.Tiroglobulin seviyeleri genellikle kanser nedeniyle tiroit bezi çıkarılan tiroidektomili hastalarda takip amaçlı ölçülür.Kalsitonin seviyeleri tiroit C hücrelerinden gelişen meduller tiroit karsinomu gibi tümörlerin tanısında yardımcı olabilir.
Tiroit hormonu

Tiroit hormonları, tiroit bezi tarafından üretilen ve salgılanan tiroksin (T4), triiyodotironin (T3) ve kalsitonin hormonlarına verilen isim. Bu hormonlar tirozin kaynaklı hormonlar olup, metabolizmanın regülasyonunda rol oynarlar . T3  ve T4 başlıca iyottan meydana gelir. Iyot eksikliğinde  T3  ve T4 salgısı azalır, tiroit doku büyür ve bu durum basit guatr denen hastalığa yol açar. Tiroit hormonunun dolaşımdaki asıl formu, yarı ömrü T3'ten daha uzun olan tiroksindir (T4).Tiroit hormonları vücuttaki neredeyse her hücrede rol oynar. Ayrıca bu hormon bazal metabolizma hızını, protein sentezini, uzun kemik gelişiminin regülasyonunu (büyüme hormonuyla sinerjik çalışarak), sinir olgunlaşmasını ve vücudun katekolaminlere (bkz. adrenalin) geçirgenliğini arttırır. Tiroit hormonları vücuttaki hücrelerin gelişimi ve farklılaşması için esansiyeldir. Ayrıca vücudun enerji kaynaklarını nasıl kullanacağını etkileyerek; protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmasının regülasyonunu da etkiler.
Tiroksin

Tiroksin veya T4 ; tiroid bezi tarafından salgılanan, tirozin aminoasitlerinden üretilen, iyot atomları içeren bir hormondur.T4, iki adet tirozin aminoasitine toplam 4 tane iyot atomunun bağlanmasıyla oluşur. Bazal metabolizma hızını arttırır, protein sentezine etki eder ve vücudun katekolaminlere (adrenalin vs.) olan duyarlılığını arttırır. Bazal metabolizma hızının artması, hücre reaksiyonlarının hızlanması, böylece daha hızlı ve yüksek oranda enerji açığa çıkması nedeniyle vücut ısısı yükselir. Soğuk iklimli bölgelerde yaşayan insan topluluklarının daha sıcak iklimde yaşayanlara oranla daha fazla T4 salgıladığı bilinmektedir.Tiroksin hormonunun çocukluk döneminden itibaren az salgılanırsa boy kısalığına ve zeka geriliğine neden olan kretenizme neden olur.
Tirol

Tirol (; ), Alplerde, günümüz Kuzey İtalya ve Batı Avusturya'da yer alan tarihî bir bölge. Bu bölge tarihî olarak 'nun merkezini oluşturdu; bu kontluksa 12. yüzyıldaki kuruluşundan 1919 yılına dek Kutsal Roma İmparatorluğu, Avusturya İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan'ın parçasını oluşturdu. 1919 yılında, I. Dünya Savaşı'yla  ardından bu bölge, Saint-Germain Antlaşması'nın doğrultusunda iki farklı idarî bölüme bölündü:Güney Tirol ile Trento, İtalya Krallığı'na devredildi. Günümüz İtalya Cumhuriyeti'ne bağlı Trentino-Alto Adige/Südtirol bölgesini oluşturur.'nin kuruluşuyla, 2011 yılından beri bu bölge, Avrupa Birliği'nin bünyesinde ülkeler arası işbirliklerine olanak sağlandığı bir hak öznesi teşkil etmektedir.
Tirol (eyalet)

Eyalet başkenti Innsbruck, 1964 ve 1976 Kış Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmıştır. 1895 yılında kurulan Swarovski kristal şirketi, 1988 yılına kadar kullandığı logosunda Tirol çiçeğinden esinlenmiştir. Şirketin logosu 1988 yılında kuğu olarak değiştirilmiştir.Tirol eyaleti, Avusturya Halk Partisi'nin kalesidir. Örneğin 1945 Millî Meclis Seçiminde ÖVP %71 kazandı. Yeşiller, FPÖ, Liberal Forum'un seçim sonuçları ortalamanın üstünde.Avusturya Sosyal Demokrat Partisi ve Avusturya Komünist Partisi'nin seçim sonuçları ortalamanın altındadır.
Tirol gri peyniri

Tirol gri peyniri (Almanca: Graukäse) Avusturya'da Tirol Alp vadilerinde inek sütünden yapılan kuvvetli aromalı bir lor peyniridir. Yağ oranı düsükdür. Adı kabuğunda yetişen gri küfden gelir.Avrupa Birliği'nin Korunmuş Menşe İsmi Programı altında "Tiroler Graukäse g.U." adıyla satılan peynirler sadece Tirol'da üretilebilir.  Tereyağ yapımdan kalan az yağlı süt ile yapılan bu peynir yüzlerce yılldır Tirollu köylü halkın geleneksel yemek kültüründe önemli bir röl taşımışdır.
Tirol şapkası

Tirol şapkası (), Bavyera şapkası ya da Alpler şapkası () olarak da bilinir, günümüz Avusturya, Almanya, İtalya ve İsviçre topraklarında yer alan Alpler'de giyilen, Tirol bölgesine özgün bir tür şapka. Yerel halk giyiminin () önemli bir parçasıdır.Tipik bir Tirol şapkası yeşil keçeden yapılır. Bu şapkalarda özgün olarak, bir noktaya doğru inceleyen bir tepe ve bir insan eli büyüklüğüne kadar genişleyen bir kenar var. Bu tarz özellikle Avusturya'daki 'da pek yaygındı.Şapka şekliyle şapka kenarının genişliği açısından farklılık göstermeye ek olarak bu şapkalar, karakteristik olarak, renkli, kordonlu bir bantla süslenir ve çiçek, tüy ya da bir "fırçayla" taçlanır.  olarak bilinen bu "fırça", Chamois keçisinin sakalından yapılır. Büyük ve gösterişli bir gamsbarta binlerce kıl dikilmiş olabilir ve gamsbartın fiyatı 2.500 ilâ 3.000 ABD doları olabilir. Gamsbartın birçok farklı olası şekli var ve tüylerle kombine edilebilir.19. ve 20. yüzyıllarda Tirol giysileri görünüşlerinde bir derece tekdüzelik oluşmaya başladı. Tirol bölgesinin yöresel köy giyimlerine ait farklı Tirol şapkası türleri 1830/40'lara dayanır.Bu şapka sonradan "Tirol kültürü" ve turizminin bir simgesi hâline geldi; halk buluşmalarında ya da Münih Oktoberfest'i gibi bira festivallerinde ve halk müziği grupları tarafından giyilmesi popülerdir. Müzisyen Billy Mo, 1962 yılında, "" ("Bir Tirol Şapkası Satın Almayı Tercih Ederim") diye şapka ile geleneksel Alpler halk müziği arasındaki bağlantıyı pekiştiren bir şarkı yazdı. 1965'te  yayınlandı.Büyük Britanya Kralı VIII. Edward'ın sayesinde Tirol şapkası daha fazla tanınır hâle geldi: tahttan çekilmesinin ardından Edward sık sık Avusturya Steiermark şehrinde kalır ve (Tirol şapkası Steiermark menşeili olmasa da) burada Tirol tarzında bir şapka giyerdi. Dedesi VII. Edward tarafından popülerize edilen bir tarz olan  ilham kaynağının Tirol şapkası olduğu söylenir.
Tirotropin salgılattırıcı hormon

Tirotropin salgılattırıcı hormon (TRH) [tirotropin salgılattırıcı faktör (TRF) veya tiroliberin], salgılattırıcı hormonlar arasına girer ve hipotalamus tarafından sentez edilir. Ön hipofizden TSH ve prolaktin salınımını düzenler. Tropik ve peptid hormon özelliklerine sahiptir.TRH, insanlarda spino serebellar ataksi (SCA) ve bilinç bozukluğu gibi hastalıkların tedavisinde klinik olarak kullanılmıştır. İlaçlarda ismi protirelin olarak geçmektedir.
Tirozin

Tirozin (Tyr, Y) (tyros, Yunanca = peynir) şeklinde kısaltılmaktadır. Doğada daha çok L-Formunda karşımıza çıkan ve birçok proteinin yapısında bulunan esansiyel olmayan bir α aminino asitir.Bu yazıda ya da bilimsel makalelerde Tirozin L- ya da D- olarak hiçbir ön ek almayarak sadece Tirozin diye bahsedilmişse, burada bahsi geçen L-Tirozin’dir.İlk olarak 1846'da Alman kimyager Justus von Liebig ("Yustus fon Libig") tarafından peynirde bulunmuştur. Proteinlerin sentezinde kullanılan 22 aminoasitten biridir. 4-hidroksifenilalanin ya da 2-amino-3(4-hidroksifenil)-propanoik asit olarak da bilinir. Yan zincirinde amit fonksiyonel grubu içerdiğinden polar özelliktedir, ancak fizyolojik pH'da yüksüzdür. Amit grubu dışında benzen halkası taşır. Non esansiyel, glukojenik ve ketojenik asittir.
Tirozin kinaz

Tirozin kinaz, protein fosforilasyonunu sağlayan protein kinaz ailesine mensup bir enzim. Fosforilasyona uğrayan aminoasit türü tirozin olduğundan bu enzime tirozin kinaz adı verilmiştir. Tirozin kinaz, proteinlerdeki tirozin rezidülerine ATP'den fosfat grubu transfer edebilir.Kinazlar yoluyla proteinlerin fosforilasyonu, sinyal iletim mekanizmasında önemli rol oynar. Sinyal iletimi hücrelerin çoğalması ve apoptozisi gibi işlevleri kontrol ettiğinden, burada meydana gelen değişimler kanser gelişiminde ve metastazlarda önemli rol oynar.Membranda yerleşenlere reseptör tirozin kinazlar (RTK) denir. Bu reseptörler arasında insülin reseptörü, büyüme faktörleri reseptörleri ve efrin reseptörleri (EphA, EphB) örnek gösterilebilir.Bilinen yaklaşık 2000 kinaz arasında, 90'dan fazla tirozin kinaz insan genomunda bulunmaktadır. Bunlar reseptör (membran yerleşimli) ve non-reseptör (sitoplazmik) tirozin kinazlar olmak üzere iki grupta incelenir.Günümzüde, bilinen 58 reseptör tirozin kinaz vardır ve bunlar 20 altgruba ayrılmıştır. Bunların hücresel aktivitelerde (büyüme, diferensiyasyon, metabolizma, adhezyon, motilite, ölüm vs.) önemli rolü vardır..Birçok RTK, gen mutasyonu veya kromozom translokasyonu nedeniyle değişime uğrayarak kanser gelişimde etkin rol oynar. Bu patolojik durum kısaca aşırı-ekspresyon olarak da tanımlanabilir.
Tirpitz

Tirpitz (domuz), Kaiserliche Marine'ye bağlı hafif kruvazör SMS Dresden battığında kurtarılan domuz.
Tirreno-Adriatico

Tirreno-Adriatico, İki Deniz Yarışı, İtalya'da Tiren Denizi ile Adriyatik Denizi kıyıları arasında belirlenen rota doğrultusunda düzenlenen elit yol bisikleti yarışı. Geleneksel olarak sezon başlarında düzenlenir ve Milano-Sanremo klasiğine hazırlık yarışı niteliğini taşır. 2005-2007 yılları arasında UCI ProTour takviminde yer almıştır. Organizatör RCS'nin tüm yarışlarını UCI'nin ilk takviminden çekmesinin ardından, 2008'de UCI Avrupa Turu olarak yeniden kategorilendirildi. Ertesi yıl UCI Dünya Turu kapsamına tekrar alındı.İlki 1966 yılında 3 etap üzerinden, ikinci sürümden 1984 yılına kadar 5 etaplı olarak düzenlendi. 1984'ten bu yana 6, 7 veya 8 etaplı olarak düzenlendi ve 2002'den bu yana 7 günlük olarak organize edilmektedir. Yarışın 2. sürümünden beridir bitiş noktası San Benedetto del Tronto'dur.1972-77 sürümleri arasında üst üste 6 kez yarışı kazanan Belçikalı Roger de Vlaeminck bu yarışı en fazla kazanan bisikletçi rekorunu elinde bulundurmaktadır.
Tirschenreuth

Tirschenreuth, Almanya'nın Bavyera eyaletine bağlı Tirschenreuth ilçesinin başkenti olan şehirdir. Şehrin nüfusu 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla 8.623'tür.
Tirschenreuth (ilçe)

Tirschenreuth, Almanya'nın Bavyera eyaletinde bulunan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla 71.696'dır. İlçenin başkenti Tirschenreuth şehridir.
Tirsi

Sardalyalar ile yakın akraba olan tirsi balığı 30–33 cm boyuna varabilir. Tirsi bir Karadeniz balığıdır ama İstanbul boğazı'nda  Marmara denizi'nde ve Akdeniz'de de bulunabilmektedir. Sürü halinde kıyılara yakın yaşar. Üreme zamanı olan ilkbaharda yumurtlamak için nehirlere de girer. Tüketicilerin sevdiği, taze, tuzlama ya da tütsülü olarak yedikleri, ekonomik değeri olan bir balıktır. Eskiden yalnızca Atlas Okyanusu'nun batısında görülen Amerikan tirsisi (Alosa sapidissima), ticari değerinden ötürü Büyük Okyanus'a da götürüldü. Günümüzde ABD'de ve çevresinde de yoğun olarak avlanmaktadır.
Tirtaios

MÖ 8. yüzyılın sonunda, I. Messene Savaşı ile birlikte yaşam koşulları ağırlaşan Messeneliler'in Sparta'ya karşı ayaklanıp Sparta'nın varlığını tehlikeye düşürdükleri II. Messene Savaşı sırasında (7. yüzyıl ortaları) Sparta'da yaşamıştır. Hatta Tyrtaios'un II. Messene Savaşı için Atina tarafından general olarak Sparta'ya gönderilen bir öğretmen oldugu söylenir. Bazı kaynaklarda Miletoslu olduğu ifade edilmektedir. Ionik lehçeyi kullanmış olması da bu düşünceyi desteklemektedir.Tyrtaios, Messene Savaşı sırasında elegeia vezniyle Ionik lehçede yazdığı savaş elegeialarıyla Spartalıları yüreklendirmiştir:Ayrıca Tyrtaios anapaistos vezniyle (iki kısa, bir uzun heceden oluşan vezin) Dorik lehçede embateiria'lar yazmıştır. Düşmana karşı yürürken söylenilen marşlardan biri günümüze kadar gelmiştir:Haydi, mert Sparta'nınHür babaların çocukları,Sol elle kalkanınızı uzatın ileriye,Korkmadan fırlatın mızrağınızıSakın ha, hayatınızı esirgeyim demeyin;Çünkü bu Sparta'da adet değildir.Tyrtaios'un şiirleri Sparta'nın aristokrat ve savaşçı düzenini kutlayan şiirlerdir. Hatta bu noktada en anlamlı belgelerden biridir.Şiirlerinde ele aldığı konular bir başka Yunan elegeia şairi olan Kallinos'un işlediği konulardır: ölü de olsa diri de olsa, kahraman savaşçının herkes tarafından onurlandırılan şanı; kendi onurunu ve ailesinin onurunu yerle bir eden karısı ve çocuklarıyla sürgüne gitmek zorunda kalan korkağın utancı gibi. Ozanın kişiliğini ortaya koyan bir grup fragmentin konusu budur. Tyrtaios kapalı dünyasının dar sınırları içinde yüksek şiir yaratmayı başarmıştır.Z. TAŞLIKLIOĞLU, Arkaik Çağ Yunan şiiri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No: 1171, İstanbul, 1966
Tirthankara

Jainizm'de, tirthankara (Sanskritçe tīrthaṅkara) her şeyi bilen ve kurtuluşa (mokşa) giden yolu yeniden doğma döngüsü (saṃsāra''') ile gösteren öğretici tanrıya verilen isimdir.Jainizme göre, Jain bilgisi zaman geçtikçe unutulur. Bu sırada doğan özel bir kişi yaşamının bir anında yeniden doğarak kurtuluşa erer ve bunu tüm dünyaya duyurur. Her şeyi bilme durumuna (Kevala Jnana) eriştikten sonra bu kişi Jainizm tekrar kurar. Tirthankara, diğerleri için dünyevi varoluş (samsāra) ve kurtuluş'' (moksha) arasında bir köprü görevi görür.
Tirumantiram

Tirumantiram, Hinduizm'in Şaivizm mezhebince kabul edilen, yaklaşık olarak MÖ 200 yılında Tamil dilinde yazılmış bir kutsal kitaptır.Bu metnin yazarı, çok ileri seviyede bir yogi ve ermiş kabul edilen Rishi Tirumular’dır, Tanrı Şiva’dan vahiy ve ilham yoluyla alındığına inanılır, 3047 ayetten oluşur.Tirumantiram, bütün Hindu kutsal metinleri içinde, en mistik ve Tanrı’nın doğasını açıklamaya yönelik metinlerden biri olarak kabul edilir, Hindular, Tirumantiram’ın “ancak binlerce yıllık meditasyon sonrasında ulaşılabilecek” bilgeliğe sahip olduğunu söylemişlerdir, içinde çeşitli yoga felsefeleri de açıklanır, ayetlerin çoğu, mistisizmin yanında yoğun sembolizmle yazıldığı için anlaşılmasının çok zor olduğu kabul edilir, “Sunya Sambhashana” denilen son bölümün en “zor” bölüm olduğu söylenir, bu nedenle çok popüler bir metin olmayıp, yalnızca Hindu rahipleri arasında yaygındır, ezoterik bilginin en önemli kaynaklarından biri olduğu kabul edilir.Tanrı Şiva’nın, ruhun ve evrenin doğasına ilişkin pek çok bilgi içeren Tirumantiram; Şiva’nın bütün evreni, her şeyi, bütün canlıları kapsayan sonsuz enerji ve ışık olduğunu, aşk ve sevginin kaynağının Şiva olduğunu, Şiva’nın bütün canlıların kalbindeki kutsal mabette bulunduğunu, canlıların ruhunun ışığının, Şiva’nın sonsuz ışığıyla birleşip Tanrı şuuruna ulaşacağını, algılamaların, bilincin ve duyguların kaynağının Şiva olduğunu, Şiva’nın saf sevgi, sonsuz kutsal saf ışık olduğunu ifade eder.
Tirunesh Dibaba

Dibaba, altı çocuklu bir ailenin dördüncü çocuğu olarak Addis Ababa'da doğdu. Büyük kardeşi Ejegayehu Dibaba, küçük kardeşi Genzebe Dibaba ve 1992 Barselona ve 2000 Sidney olimpiyatlarında altın madalya kazanan kuzeni Derartu Tulu da atlettir. Dibaba, atletizm hayatına kuzeni sayesinde başlamıştır.İlk kez 2002 yılında uluslararası organizasyonlarda ülkesini temsil etmeye başlayan Dibaba, ilk büyük başarısını 2003 yılında Paris'te düzenlenen Dünya Atletizm Şampiyonası'nda 5000 m.de altın madalya alarak kazandı. Böylece, kategorisindeki en genç dünya şampiyonu oldu.   2005 Dünya Atletizm Şampiyonası'nda hem 5000 m.de hem de 10.000 m.de altın madalya kazandı. Osaka'da düzenlenen 2007 Dünya Atletizm Şampiyonası 10.000 m koşusunda ise 31:55.41 lik derece yaparak Türk atlet Elvan Abeylegesse'nin 4 saniye önünde yarışmayı 1. bitirdi ve altın madalyanın sahibi oldu.Etiyopyalı atlet, 2004 Yaz Olimpiyatları 5000 m yarışında vatandaşı Meseret Defar ve Isabella Ochichi'nin arkasında 3. olarak 14:51.83 lik derecesiyle bronz madalya kazandı. 2004 yılında dünya genç 5.000 metrelik rekorunu 14 dakika 30.88 saniyeye düşürmesine rağmen, Dibaba o yıl Atina Olimpiyatları'nda derece almayı başardı.Çin'de düzenlenen 2008 Yaz Olimpiyatları bayanlar 10.000 m yarışının son anlarında yaptığı atakla Elvan Abeylegesse'yi geçerek 29.54.66 ile hem altın madalyayı kazandı hem de olimpiyat rekorunun yeni sahibi oldu. Ayrıca yine aynı organizasyonda 5.000 m finalinde 15:41.40 lık derecesiyle 10.000 m de olduğu gibi 5.000 m de de altın madalyanın sahibi oldu.Dibaba, ayrıca 6 Haziran 2008'de Oslo Golden League 5000 m yarışında, daha önce Meseret Defar'a ait olan 14:16.63'lük rekoru yaklaşık 5 saniye geliştirerek 14.11.15'lik derece ile dünya rekorunu da kırdı.
Tiruvalluvar

Tiruvalluvar, genellikle Valluvar olarak bilinir, Tamil şair ve filozofuydu. Daha çok etik, politik ve ekonomik konular ile sevgi üzerine bir beyit koleksiyonu olan Thirukkuṛaḷ'nın yazarı olarak bilinir. Metin, Tamil edebiyatının ender ve çokları tarafından takdir edilen bir çalışması olarak kabul edilir.Valluvar, kendi zamanından bu yana etik, sosyal, politik, ekonomik, dini, felsefi ve manevi  alanlarda çağlar boyunca çok çeşitli akademisyenleri etkilemiştir. Büyük bir bilge olarak görülmekte ve edebi eserleri Tamil kültürünün klasikleri olarak sayılmakta ve saygı duyulmaktadır.