barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
İran Yahudileri

İran Yahudileri, (Farsça: یهودیان ایرانی‎, Yahudiyan-i İrani; İbranice: יהודים פרסים)  eskiden Pers İmparatorluğu ya da İran'da yaşamış veya hâlen İran'da yaşamakta olan Yahudiler'e denir.Yahudilik, İran'da var olan en eski dinlerden biridir. Çeşitli Tanah kitaplarında Pers İmparatorluğu'ndaki Yahudilerin yaşamı ve deneyimleri ile ilgili hikâyeler bulunur.İran'ın aksine, bugün en çok İran Yahudisi İsrail ve ABD'de yaşar. 1993'teki sayıma göre İsrail 75.000 ve ABD 100.000 Parsime ev sahipliği yapmaktadır. İran'daki Yahudi sayısı 25.000 civarındadır. Başta Tahran, İsfahan ve Şiraz olmak üzere İran'ın çeşitli şehirlerinde yaşarlar ve İran anayasasınca koruma altındadırlar. En kalabalık Yahudi nüfusu barındıran iki Müslüman ülkeden biridir (diğeri Türkiye'dir).İran Yahudileri terimi İranlı Yahudilerin yanı sıra İrani diller konuşan Yahudileri de kapsar. İsrail'de Parsim (İbranice: פרסים, anlamı: Farslılar) denir. İran'da ise Yahudiler'i ifade eden farklı kelimeler vardır:İran'ın ABD ve İsrail ile olan gerginliği yüzünden Amerika'daki İranlı Yahudiler İran'daki Yahudilerin Kaliforniya ve İsrail'e yerleştirilmeleri için para toplamaya karar verdi. Buna karşı Ağustos 2007'de, İran'daki Yahudi cemaatinden "bu şeffaf politik oyunlara alet edildikleri için" gücendiklerini belirten cevap geldi.İran Yahudi cemaatinin hükûmet tarafından dini azınlık olduğu resmen kabul edilir. İran'da tanınan her azınlık grubunun mecliste kendini temsil etme hakkı olduğundan Yahudilerin de 290 sandalyeli mecliste bir sandalyesi bulunur. Bazı kaynaklar İran'daki Yahudi nüfusunun 30.000 - 35.000 civarında olduğunu belirtirken bazı kaynaklarsa bu sayının 20.000 - 25.000 dolaylarında olduğunu belirtir.Tahran'da hâlen hizmet veren 11 adet sinagog vardır ve bunların birçoğunun İbranice eğitim veren kursları vardır. Aynı zamanda 2 kaşer lokanta, birer tane yaşlılar yurdu ve mezarlıkları vardır. 20.000 adet kaynağıyla bir de Yahudi Kütüphanesi bulunur. Ofoğ-e-Bina isimli bir gazetesi bulunan cemaatin "Dr. Sapit Yahudi Hastanesi" isimli, doktorlarının ve hastalarının çoğunluğunu Müslümanların oluşturduğu bağışlarla çalışan bir de hastanesi vardır.Bugün İran'daki Yahudilerin büyük bir kısmı Tahran'da yaşasa da zamanında Şiraz, Hamedan, İsfahan, Nahavand ve Babul'un yüksek sayıda Yahudi nüfusuna ev sahipliği yaptığı bilinir. İran genelinde toplam 25 sinagog bulunur.1979'daki Afganistan'da gerçekleşen Sovyet istilasından sonra Zablon Simintov isimli tek bir tane Yahudi kalmıştır. Kazakistan'da ise sadece 4 düzine Parsim ailesi vardır. Devlet dini İslam olan Pakistan'da ise bu nüfus 200'den azdır. Hindistan'da da Yahudi yaşardı fakat 1948'de İsrail'in kurulmasıyla Yahudilerin sayısı epeyce azalmıştır. ABD'de başta Kaliforniya ve New York olmak üzere birçok eyalette Parsim bulunur.
İran Yeni Dalgası

İran Yeni Dalgası veya İranlı Yeni Dalga (İngilizce: Iranian New Wave), İran sinemasındaki bir akımın adıdır. 1969'da Dariush Mehrjui'nin Gāv (İnek) adlı filmiyle başlayan akım, Mesud Kimiai'nin Gheysar ve Nasser Taqvai'nin Calm in Front of Others filmleriyle devam etti. Akım, yeni kültürel, dinamik ve entelektüel değerler ortaya koydu. İranlı sinema seyircisi de daha titiz hale geldi ve akımı gelişmesi ve başarılı olması yönünde teşvik etti. 3-4 yıl içinde 40-50 civarında kayda değer film çekildi ve İran Yeni Dalgası kurulmuş ve kendisini kabul ettirmiş oldu.Akımın öncü yönetmenleri arasında, Füruğ Ferruhzad, Sohrab Şahit Sales, Behram Beyzayi ve Perviz Kimyavi de vardır. Bu yönetmenler, şiirsel bir sinema diliyle, siyasi ve felsefi tonları ön planda olan yenilikçi sanat filmleri çekti. Bu türde daha sonra çekilen filmler, önceki örneklerden ayrı tutularak, Yeni İran Sineması (New Iranian cinema) adıyla anıldı. İran Yeni Dalgasının en önemli yönetmenleri, Abbas Kiyarüstemi, Cafer Panahi, Majid Majidi, Behram Beyzayi, Dariush Mehrjui, Mohsen Makhmalbaf, Mesud Kimiai, Sohrab Şahit Sales, Perviz Kimyavi, Samira Makhmalbaf, Amir Naderi ve Abolfazl Jalili'dir.İran Yeni Dalgasının yükselişini etkileyen unsurlar, özellikle, dönemin entelektüel ve politik hareketlerinin sonucuydu. 19 Ağustos 1953 darbesinin ardından, sanat alanında romantik bir iklim hakim olmuştu. Bunların yanında, 1950'lerde edebiyatta kendisini topluma adamış bir edebiyat anlayışı şekillendi ve 1960'larda doruğa ulaştı. Bu dönem, Farsça edebiyatın altın çağı kabul edilir.Kiyarüstemi ve Panahi, sırasıyla Yeni Dalga yönetmenlerinin birinci ve ikinci kuşağını temsil ederken, Bahman Ghobadi, Hüseyin Şahabi, Asghar Farhadi, Mani Haghighi ve Babak Payami gibi yönetmenler, üçüncü kuşağa aittir. Kiarash Anvari, Maziar Bahari, Sadaf Foroughi, Saman Saloor ve Mona Zandi-Haqiqi de, akımın yeni temsilcilerindendir.The Subway Will Carry Us: Master Filmmaker Abbas Kiarostami Teaches in Manhattan - Indiewire. (İngilizce)
İran alageyiği

İran alageyiği ya da Acem alageyiği(Dama dama mesopotamica), alageyiğin bir alt türüdür. Kimi zoologlar tarafından ayrı bir alt tür olarak kabul edilmemiş ve ayrı bir tür olarak (Dama mesopotamica) incelenmiştir.İran alageyiği, alageyikten daha büyüktür ve boynuzları da daha az elsi yapıdadır. Günümüzde soyları tükenmeye yüz tutan İran alageyikleri Huzistan, güney İran, Mazendaran ve Urmiye Gölü'nde bir adada yaşar.
İran arması

İran arması, 1979 yılından beri İran'ın resmî armasıdır. 1979 yılında devrim sonrası kabul edilmiş olup üzerinde Lâ İlahe illallah yazmaktadır.
İran bahçeleri

İran bahçeleri veya Fars bahçeleri, (Farsça: باغ ایرانی) tarafından ortaya çıkarılmış olan bahçe tasarımı geleneği ve tarzı Endülüs'ten Hindistan'a ve ötesine kadar bahçelerin tasarımını etkilemiştir. Elhamra bahçeleri, İspanya'daki Endülüs devrinden itibaren bir Moro sarayı ölçeğinde Pers bahçe felsefesinin ve tarzının etkisini göstermektedir. Hümayun Türbesi ve Tac Mahal, Hindistan'daki Babür İmparatorluğu döneminden beri dünyadaki en büyük Fars bahçelerini barındırmaktadır.
İran bayrağı

Sırasıyla yukarıdan aşağıya yeşil, beyaz ve kırmızıdan oluşan üçrenkli bayraktır. Ayrıca yeşil şeridin sonunda ve kırmızı şeridin başında 22 adet Kufi yazı karakterinden oluşan Allah-u Ekber (Türkçe: Allah büyüktür.) yazısı bulunur. Bu sayının 22 olmasının nedeni ise İran İslam Devrimi'nin Bahman takvimine göre devrimin olduğu gün olmasıdır. Ortadaki sembol ise İslam dininde Kelime-i şehadet olarak bilinen La İlahe illallah (Türkçe: Allahtan başka tanrı yoktur.) manasına gelmektedir.Önceki bayraklarda ise Şir u Hurşid olarak adlandırılan aslan ve güneş sembolü bulunurdu. Bu sembolün manası ise tam olarak bilinmemektedir. Bu konu hakkında iki görüş bulunmaktadır;
İran başbakanları listesi

Bu liste, 1906 yılındaki İran Anayasa Devrimi'nden, 1989'daki İran anayasa referandumu'na kadarki sürede görev yapmış İran başbakanlarını göstermektedir. İran başbakanları, ülkede hükûmetin en üst yönetisi konumundaydı. 1989 yılında Humeyni'nin ölümünün ardından yapılan anayasa refarandumuyla başbakanlık makamı kaldırılmıştır. Son başbakan ise, 3 Ağustos 1989'da makamı bırakan Mir Hüseyin Musavi Hamene olmuştur.
İran cumhurbaşkanı

İran cumhurbaşkanı ( Reyis-i Cumhur-i İran), İran Anayasası'na göre dinî liderden sonraki en yüksek siyasi makamdır.Cumhurbaşkanı dört yıllığına genel oy ile seçilir ve en fazla iki dönem üst üste seçilebilme hakkına sahiptir. Cumhurbaşkanı adayları, İran İslam Devrimi'nin ülkülerine bağlılıklarından emin olmak üzere mutlaka Anayasa Koruma Konseyi'nden onay almak zorundadır. Cumhurbaşkanı anayasanın uygulanmasından ve her konuda son sözü söyleme yetkisine sahip olan dinî lidere bağlı olan konular dışında yönetim yapılarının çalışmasından sorumludur. Bakanlar Kurulunu atar ve onlardan danışmanlık alır, hükûmet kararlarını yönlendirir ve yasamaya sunulacak hükûmet siyasetini belirler. Cumhurbaşkanına bağlı olarak sekiz kişilik yardımcılar kurulu ve yirmi iki kişiden oluşan ve meclis tarafından onaylanması gereken bir Bakanlar Kurulu vardır. Birçok devlette olan uygulamanın tersine İran'da hükûmet silahlı kuvvetleri kontrol edemez. İçişleri ve Savunma Bakanı'nı atasa da, mecliste bu iki bakanlık için güvenoyu almadan önce dinî liderin açık onayını alması bir teamüldür.İran İslam Cumhuriyeti Esaslarına ve Resmî  Mezhebe (Şii Mezhebine) inanan ve ona ait olan kişi olmak.
İran demografisi

İran'da yaşayan halkın %80'i, kökensel açıdan CIA raporlarına göre İranidir. Bu İrani halklardan nüfusun çoğunu Farslar ve Kürtler oluşturur. Bunların daha az sayıda Lurlar, Mazendaraniler, Beluçlar, Gilekler,Tatlar ve Talışlar vardır.Ayrıca Türk halklarının toplumun %18'ini oluşturduğu düşünülmektedir. Çoğunluğunu İran Azerileri ve daha az sayıda Kaçkar ve Türkmenler oluşturur. 2009 yılı CİA raporlarına göre halkın %61'ini Farslar (Mazendaran ve Gilekler dahil), %16'sını Azeriler, %10'nu Kürtler, %6'nı Lurlar, %2'ni Türkmenler (İran Türkleri dahil), %2'ni Araplar, %2'ni Beluçlar ve %1'ni diğerleri oluşturur.  (Tat,Taliş,Asuri, Ermeni, Gürcüler)Farslar MÖ 1. binyılda İran platolarına yerleştiler. 2009 yılı itibarı ile İran'ın %61'ni oluşturuyorlar.Eski İran halklarından dır. İran'ı kuran Medler'le ilişkilendirilirler. 2009 yılı itibarı ile İran'nın 10'nu oluştururlar.Michael M.Gunter'a göre köken olarak Kürt olmalarına rağmen son bin yılda Kürtler'den ayrılmaya başlamışlar (Ayrica Bakınız:Luristan Atabeyliği)Başlıca bölgeler:Medler'den beri İran'da yaşarlar. Nüfusun %2'ni oluştururlar ve başlıca bölgeleri Sistan ve Belucistan dır.Medler'den beri İran'da yaşarlar.Nüfus'un %1'ni Talişler,Ermeniler,Asuriler ve Gürcülerle paylaşırlar.Başlıca bölgeleri Elburz'dur.Medler'den beri İran'da yaşarlar.Nüfusun %1'ni Ermeniler,Asuriler ve Gürcülerle paylaşırlar.Başlıca bölgeleri Gilan'dır.2010 yılında İran Devlet Medeniyet Şurasının gerçekleştirdiği anadil sorgusuna göre İran'ın   %47.55'ini Farslar,
İran dilleri

İran dilleri veya İranî diller, Hint-Avrupa dil ailesinin Hint-İran dilleri koluna bağlı dil öbeği. Günümüzde 150-200 milyon kişinin bu dil grubuna ait dilleri konuştuğu tahmin edilir. İran dilleri tarihsel gelişim açısından üç gruba ayrılır: Eski İran dilleri, Orta İran dilleri ve Yeni İran dilleri.Eski İran dilleri, Hint-Âri dili olan Sanskritçeyle yakın akrabaydı ve MÖ 3. yüzyıla değin konuşuluyordu. Zerdüşt dininin kutsal kitabı Avesta’nın dili Avestaca, Ahamenişler döneminde resmî  dil olmuş Eski Farsça ve büyük bir imparatorluk kuran Medlerin dili Eski İran dillerinin bir parçası olarak sınıflandırılmaktadır. Orta İran dilleri, MÖ 10. yüzyıl ile 3. yüzyıllar arasında konuşuluyordu. Part dili, Baktriya dili ve Pehlevi dili Orta İran dillerinin en önemlileriydi. Sakaca, Eski Osetçe veya İskit-Sarmat dili olarak da bilinen İskitçe, Soğdca, Manice, Hutence ve Harezmce de Orta İran dillerine giriyordu. Yeni Farsça, İslam dininin İran’da yayılmaya başlamasıyla ortaya çıktı. Modern Farsça, Afganistan’ın resmî  dili olan Peştuca, Kafkasya’da konuşulan Osetçe, Zazaca, Beluci, Kürtçe ve Yağnup dilleri Yeni İrani dillerine bağlı dillerdir.Bu tarihsel sınıflandırmanın dışında diller, genellikle Doğu ve Batı İrani diller olmak üzere, gösterdikleri farklı özelliklere dayanaraktan genetik gruplara ayrılır. Bu ayrılmış alt gruplar ise daha sonra Kuzeybatı, Güneybatı, Kuzeydoğu ve Güneydoğu İran dilleri olarak  alt gruplara ayrılabilir. Batı İrani Dilleri; Med dili, Partça, Farsça, Kürt dilleri, Zaza-Gorani dilleri, Beluçça, Gilanca ve Talışça dilleridir. İskit dilleri, Soğdca, Baktriya dili, Peştuca ve Osetçe ise Doğu İran dilleri olarak sınıflandırılır.
İran ekonomisi

İran ekonomisi, işsizliği orantılı gerçek bir ekonomik büyüme ile uyuşmayan ve sürekli olarak güçlü bir şekilde artan işgücü nedeniyle işsizlik oranı resmî  tahmin olan %11’in daha üstünde bir seviyeye ulaşan bir geçiş ekonomisidir. Uzmanlara göre, her yıl katılan 900,000 yeni iş gücüne iş kurmak için yıllık ekonomik büyümenin %5’ten fazla olması gerekmektedir.1992-2000 döneminde genel bütçeden yapılan kamu harcamaları, sağlık harcaması % 6, eğitim harcaması %16 ve ordu harcaması % 8 olmuştur ve bazı resmî  olmayan tahminlerde enflasyon %20’nin üstünde yer alsa da 2000-2004 döneminde yıllık enflasyon oranı ortalama %14 olmuştur. . İran’ın bütçe açıkları kronikleşmiştir; özellikle geniş ölçekli kamu sübvansiyonları mesela 2008’de tek başına enerji sektöründe 80 milyar dolardan daha fazla tutmaktadır (hükûmet bütçesinin % 80’i).Yapılan araştırmalara göre 2020 yılı itibarıyla Tahran'da yoksulluk sınırı 10 milyon tümen (yaklaşık 400 dolar). Ancak kentte işçilere verilen maaş 2 milyon tümenin (80 dolar) altında. Ev kirası ve market masrafları arttı. İnsanların şehrin aşağı mahallelerine taşındığını görüyoruz. Bu da orta sınıfın neredeyse yok olmasına neden oluyor.Yaptırımlar, depremler, sel ve sokak gösterileri ülkede ekonomik gücü zayıflatmıştı. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) nedeniyle durum daha da geriledi. Bu da İran ekonomisinin ciddi düzeyde çöktüğünü göstermektedir.
İran erkek millî voleybol takımı

İran Millî Voleybol Takımı, İran Voleybol Federasyonu tarafından yönetilen ve İran’ı uluslararası erkek voleybol karşılaşmalarında temsil eden takımdır. 5 Eylül 2023 tarihi itibarıyla FIVB dünya sıralamasında 11. sırada bulunmaktadır.
İran faresi

İran faresi ya da İran kum faresi (Latince: Meriones persicus) Rodentia familyasından bir memeli türü. Afganistan, Ermenistan, Azerbaycan, İran, Irak, Pakistan, Türkiye ve Türkmenistan'da yaşamaktadır.
İran halkları

İran halkları, Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Hint-İran dillerinin, bir alt grubu olan İran dillerini konuşan dilsel ve etnik toplulukların bir toplamıdır. İran platosu boyunca Hindukuş Dağları'ndan Anadolu'ya kadar ve Orta Asya'dan Basra Körfezi'ne dek yayılmışlardır. İran halkları veya İrani halklar ifadeleri, bugünkü İran devletinin sınırları içinde yaşayan İran vatandaşları ile karıştırılmaması için "İranlı" yerine kullanılmaktadır.İran halklarının, Orta Asya'da Proto Hint-İranlılardan MÖ 2. binyılda türediği düşünülmektedir. İrani halklar, günümüzde yerleşik oldukları bölgelere gelmeden önce Güney Rusya, Balkanlar ve Ukrayna'dan, Tarım Havzası'na kadar, Avrasya stepleri ile İran platosu ve Orta Asya'da yaşıyorlardı. Sintaşta, Andronovo, BMAC ve Yaz kültürleri Hint-İran kavimleri ile ilişkilendirilmiştir.Batı İran halkları MÖ 6. yüzyıl civarında Antik Çağ devletleri arasında baskın güce gelerek önemli kültürel etkler bırakmışken, Doğu İran halkları Avrasya boyunca göçebeliğin yayılmasında ve İpek Yolu'nun oluşumunda rol oynamıştır. MÖ 1. milenyumdan sonra ortaya çıkan antik İran halkları arasında Alanlar, Baktriyalılar, Harezmler, Massagetler, Medler, Partlar, Farslar, Sakalar, Sarmatlar, İskitler, Soğdlar ve büyük olasılıkla Kimmerler yer almaktaydı. Bugün Doğu Avrupa nehirlerinin isimleri bu eski Proto-İran halklarının dillerinden gelmektedir. (Proto-İran dilinden “Duna” (nehir) kökünden, Tuna, Don, Dinyeper (Duna Apara=Yakın Nehir) ve Dinyester (Duna Astara=Uzak Nehir) nehirlerinin isimleri türemiştir.MS 1. binyılda Avrasya'nın stepleri ve çöllerini kapsamış İrani halkların yayılma alanları, Slav, Cermen, Türk ve Moğol halklarının bölgelere yayılması ile küçülmüş, pek çok İrani halk Slavlaşmış veya Türkleşmiştir. Günümüzde kuzeyde Kafkasya, güneyde İran platosu, batıda Doğu Anadolu, doğuda ise Tarım Havzası'na yayılmış modern İran halkları arasında  Tatlar, Beluçlar, Zazalar, Gilekler, Kürtler, Lurlar, Mazenderanlar, Osetler, Pamirler, Peştular, Farslar, Tacikler, Talışlar ve Yagnobiler bulunmaktadır. İrani halkların yaşadığı bu bölge bazen Büyük İran olarak adlandırılır.
İran havacılık kazaları ve olayları listesi

İran havacılık kazaları ve olayları listesi, 1950'den günümüze kadar İran'nde ve dış ülkelerde gerçekleşen İran devletine kayıtlı hava taşıtlarının karıştığı havacılık kazalarını ve olaylarını içeren listedir.
İran isim tartışması

İran Batı dünyasının ortak kullanımında coğrafik adlandırma ile ilgili bir tartışma öznesi haline gelmiştir. Bu ülke için iki olası isim İran ve Pers İmparatorluğudur; burada yaşayanlara da bu tercihlere göre İranlı ve Pers denir.Bu konudaki ciddi tartışma 1980'lerde (Encyclopædia Iranica nın editörü olan) Profesör Ehsan Yarshater, Rahavard Quarterly, Pars Monthly, Iranian Studies Journal, gibi dergilerde bu konu hakkında makaleler (hem İngilizce hem de Farsça) yayınlamaya başlayınca çıktı. Ondan sonra birkaç bilim insanı ve araştırmacı Prof. Kazem Abhary, Prof. Jalal Matini ve Pejman Akbarzadeh gibi bu konuyu takip etti. O zamandan beri, İranlı dergiler ve websiteleri, İngilizce 'Persiya' ve 'Pers' sözcüklerinin kullanımını onaylayan veya onaylamayan makaleler yayınlamaya devam ediyorlar.
İran kadın millî futbol takımı

İran kadın milli futbol takımı (FIFA tarafından IR Iran olarak tanınır) dünya çapında uluslararası kadın futbolunda İran'ı temsil eder ve İran İslam Cumhuriyeti Futbol Federasyonu (FFIRI) tarafından kontrol edilir. Kadın futbolundan sorumlu FFIRI yetkilisi Seyyedeh Shohreh Mousavi'dir.İlk İran kadın millî takımı Taj Tehran Futbol Kulübü tarafından kuruldu.  İran kadın millî takımının Perspolis FC kadın takımının 1976'ya kadar uzanan uzun bir geçmişi vardır  2005 yılında yeniden kurulan takım, Eylül ve Ekim 2005'te Ürdün'ün Amman kentinde düzenlenen 2005 Batı Asya Futbol Federasyonu Kadınlar Şampiyonası'nda ikinci olduMayıs 2006'da, Almanya'nın Berlin kentinden BSV Al-Dersimspor adlı bir kulüp Tahran'daki Ararat Stadyumu'nda 2-2 berabere kaldı ve kadın takımı ilk yabancı ziyaretçilerini ağırladı.İran, 2011 yılında başörtüsü taktığı için FIFA tarafından uluslararası yarışmalardan kısa süreliğine men edildi. Bu, İran'ın 2012 Yaz Olimpiyatları'na katılma hakkını kaybetmesine neden oldu. Yasak 2012'de kaldırıldı2015 yılında takımdaki sekiz oyuncunun cinsiyet değiştirme operasyonlarını bekleyen erkek olduğu bildirildi.İran, Hindistan'da düzenlenecek 2022 AFC Kadınlar Asya Kupası elemelerinde Ürdün'ü penaltılarla yenerek ilk AFC Kadınlar Asya Kupası'na katılmaya hak kazandı.9 Kasım 2018'de Uluslararası Futbol Federasyonu FIFA Genel Sekreteri Fatma Samoura, İran hükûmetinden kadınların spor stadyumlarına giriş yasağını kaldırmasını isteyeceğini söyledi.Eylül 2019'da "mavi kız" lakaplı İranlı kadın futbol yıldızı Seher Hüdayari'nin Tahran'da takımının maçını izlemek için bir futbol sahasına girmeye teşebbüs etmekten iki yıl hapis cezasına çarptırılabileceğini öğrenince, Tahran'daki bir mahkeme önünde kendini yaktıktan sonra öldüğü bildirildi.
İran karşıtlığı

Pers karşıtlığı, Persofobi veya İranofobi olarak da bilinen İran karşıtlığı, İran'a (Batı dünyasında tarihsel olarak Pers olarak bilinir) ve kültürüne ve İran ve İran kültürüyle ilişkilerine dayanan kişilere karşı düşmanlık, nefret, ayrımcılık veya önyargı duyguları ve ifadesidir.Tarihsel olarak, İran halkına (ve özellikle etnik Perslere) karşı önyargı, özellikle Arapların İran'ı işgali ve 7. yüzyılda Sasani İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından Arap dünyasında öne çıkmıştır.
İran milliyetçiliği

İran milliyetçiliği, İran halkı ve İran kimliğine sahip bireyler arasında olan milliyetçilik anlamına gelir. İran milliyetçiliği, İran kültürüne, İran dillerine ve tarihine olan sevginin yol açtığı siyasi ve toplumsal hareketlerden oluşur.Pehlevi hanedanlığı döneminde (1925-1979) İran milliyetçiliği, Pehlevi hükûmetinin vatanseverliği desteklemesi nedeniyle yeniden canlanmıştır.
İran millî futbol takımı

İran millî futbol takımı, İran'ı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır. Kendi sahasındaki maçları 1970'te yapılan ve 100.000 kişilik olan Azadi Stadı'nda oynarlar.1970 FIFA Dünya Kupası'na kadar herhangi bir kupada boy göstermeyen İran, ilk kez 1974 FIFA Dünya Kupası'na katılmak için elemelere katıldı ancak başarılı olamadı. 1978'de Arjantin'in düzenlediği kupaya katılmayı başaran İran, grupta Hollanda, İskoçya ve Peru ile eşleşti. İskoçya'dan 1 puan alan İran, Hollanda ve Peru'ya farklı kaybederek grubu sonuncu bitirerek elendi.1979'da İran İslam Devrimi'nden sonra ülkede birçok alanda olduğu gibi futbol da önemini kaybetti ve bir kenara itildi. Asya Kupası'na katılım sürerken FIFA'nın Irak ile süren savaş yüzünden 1982 FIFA Dünya Kupası elemelerini tarafsız sahada oynatmak isteğini reddeden İran, elemelerden çekilme kararı aldı. 4 yıl sonra süren savaş ve ülkede artan yoksulluk nedeniyle mâli  imkânlar bahane edilerek turnuvalara katılım gösterilmedi.1990 ve 1994 Dünya Kupaları'na elemeleri geçemediği için gidemeyen İran, Fransa '98 öncesi uzun bir yolun ardından katılmayı başardı. Asya eleme grubunda Suudi Arabistan'ın ardından ikinci olan Persler, diğer grubun ikincisi Japonya ile eleme maçlarına çıktı ancak üstünlük sağlayan Japonya oldu. Dönemin kuralları gereği, Okyanusya elemelerinin kazananı olan Avustralya ile bir eleme daha oynadı ve 1-1, 2-2 biten maçların ardından deplasman golü avantajı ile kupaya katılım hakkı kazandı. Gruplarda Almanya, Yugoslavya ve ABD ile eşleşen İran, ABD'yi Ali Dayi ve Mehdi Mahdavikia'nın golleriyle 2-1 kazansa da, kupaya grup maçları sonunda veda etti.2002 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Suudi Arabistan'ın arkasında kalan İran, ilk play-off maçında Birleşik Arap Emirlikleri'ni eledikten sonra İrlanda ile son play-off maçına çıktı. Dublin'de 2-0 kaybeden İran rövanşı 1-0 kazansa da, bu sonuç kupaya katılması için yeterli olmadı.2006'da Almanya'nın düzenlediği kupaya da katılan İran, D Grubu'nda Portekiz, Meksika ve Angola ile mücadele etti. Angola'dan aldığı 1 puanla grup sonuncusu sonuncu oldu ve elendi. 2010′da ise elemelerde ilk grubu lider bitiren İran,  daha sonra oluşturulan grupta 4. sırayı alınca Güney Afrika'ya gidemedi.
İran mimarisi

İran mimarisi veya Fars mimarisi (), İran ile Batı Asya'nın geri kalan bölümlerinin, Kafkaslar ve Orta Asya'ya özgü bir mimaridir. Tarihi, Türkiye, Irak, Özbekistan, Tacikistan'a, Kafkaslar ve Zanzibar'a kadar geniş bir alana dağılmış karakteristik örneklerle MÖ 5.000'e kadar uzanmaktadır. Köy kulübelerinden çay evlerine, bahçelere ve köşklere kadar birçok İran yapısı dünyanın en görkemli yapılardan bazıları olarak kabul edilmektedir.İran mimarisi, çeşitli gelenek ve deneyimlerden hem yapısal hem estetik olarak çok çeşitli görüntüler sunmaktadır. Ani yenilikler olmaksızın ve istilalar ve kültürel şokların tekrarlanan etkilerine rağmen diğer Müslüman ülkelerden farklı bir bireysellik sağlamıştır.Geleneksel olarak, İran mimarisinin yol gösterici biçimlendirme motifi, insanlığın cennetin güçleriyle iletişim kurması ve katılımı ile oluşturduğu kozmik sembolizm olmuştur. Bu tema sadece İran mimarisi için birlik ve süreklilik sağlamakla kalmayıp aynı zamanda duygusal karakterinin birincil kaynağı olmuştur.
İran minyatürü

İran minyatürü (Farsça: نگارگری ایرانی, negârgari Irâni), kağıt üzerinde süsleme yapılan küçük bir İran resmidir, ister kitap illüstrasyonu isterse ayrı bir sanat eseri olsun, murakka adı verilen bu tür çalışmalardan oluşan bir albümde tutulması amaçlanan ayrı bir sanat eseridir. Minyatür teknikleri, tezhipli el yazmalarındaki Batı Orta Çağ ve Bizans minyatür gelenekleriyle büyük ölçüde karşılaştırılabilir. Aynı derecede köklü bir Pers duvar resmi geleneği olmasına rağmen, minyatürlerin hayatta kalma oranı ve korunma durumu daha iyidir ve minyatürler Batı'da İran resminin en çok bilinen biçimidir ve en önemli örneklerin çoğu Batı veya Türk müzelerindedir. Minyatür resim, 13. yüzyılda İran sanatında önemli bir tür haline gelmiş, Moğol fetihlerinden sonra Çin etkisine girmiş ve geleneğin en yüksek noktasına 15. ve 16. yüzyıllarda ulaşılmıştır. Gelenek bundan sonra bir miktar Batı etkisi altında devam etti ve birçok modern yorumcusu var. İran minyatürü, başta Türkiye'deki Osmanlı minyatürü ve Hindistan alt kıtasındaki Babürlü minyatürü olmak üzere diğer İslami minyatür gelenekleri üzerinde baskın etkiye sahipti.
İran müziği

İran müziği, İranlı sanatçılar tarafından üretilen müziği kapsar. Geleneksel halk ve klasik müzik türlerine ek olarak, caz, rock ve hip hop gibi pop ve uluslararası üne sahip stilleri de içerir.İran müziği, komşu Türk ve Arap kültürlerinin müzik terminolojisinin çoğunu inşa ederek Batı Asya'daki diğer kültürleri etkiledi ve saraya İranlı müzisyenleri getirerek yeni müzik formlarını teşvik eden Babür İmparatorluğu aracılığıyla Hindistan'a ulaştı.
İran parsı

}}İran parsı''' (Panthera pardus saxicolor''), kedigiller (Felidae) familyasından parsın 8 alt türünden birisidir.Parsların en irisidir. Buna rağmen insanlara saldırmaz; insanlardan kaçar. Boyları 190 cm'dir; ayakları ile birlikte erkek en fazla 250 cm olur. Bu hayvan İran, Azerbaycan, Türkiye, Ermenistan, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan ve Afganistan sınırları içinde görülür. Genelde avını kolay yakalayabileceği otlak ve bozkırları tercih ederler. Diğer adı Kafkas parsıdır.
İran pasaportu

İran pasaportu İran vatandaşlarına ülke dışı seyahatlerde kullanılmak üzere verilen resmî  belgedir. Pasaport, İran vatandaşlığının kanıtı olarak kabul edilir.İran pasaportunun üzerinde ülkenin arması bulunmaktadır. Pasaportun önkapağında "دولت جمهوری اسلامی ایران" (Farsça) Türkçe karşılığıyla "İran İslam Cumhuriyeti Hükümeti" yazmaktadır. Bu yazının altında گذرنامه (Farsça Türkçe karşılığıyla "Pasaport" yazmaktadır.İran pasaportunun arka kapağın içinde "Bu pasaport sahibi, işgal altındaki Filistin'e seyahat hakkına sahip değildir" yazmaktadır.İran, Temmuz 2007'de diplomatik ve hizmet biyometrik pasaportlarını çıkarmaya başladı. Normal biyometrik pasaportlar ise 20 Şubat 2011 tarihinde yayınlanmaya başladı. Bu pasaportlar 40 sayfa içermektedir.Geçmişte, 1979 Devrimi öncesinde, pasaport farklıydı ve Pasaport kapağında İran İmparatorluğu' yazılıydı. Pasaportlar da Fransızca dili çevirisi bulunmaktaydı.Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi'nin Şubat 2020 yayınına göre İran vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 41 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede İran vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 98. sırada yer almaktadır.2017'nin başlarında, Donald Trump (Amerika Birleşik Devletleri Başkanı) İran vatandaşlarını ABD'ye seyahat etmelerini yasakladı; ABD vatandaşlarını da İran'a seyahatlerini yasakladı.İlk İran pasaportu 1885 civarında Nasereddin Şah döneminde verildi. Eskiden 'Tazkereh-ye Safar' (Seyahat Belgesi) olarak adlandırılıyordu ve metin tamamen Farsça idi. Ahmed Şah (20. yüzyılın başlarında) döneminde, "Passeport du passage: au nom de Sa Majeste Imperiale le Shahinschah de Perse" (Pasaj Pasaportu: İmparatorluk Majesteleri adına) Pers Şahı) olarak düzenlendi. 1935'ten sonra unvan "Empire de l'Iran" olarak değiştirildi.
İran pizzası

İran pizzası (Farsça: پیتزای ایرانی), malzemelerinden çok hazırlanışının farklı olduğu bir pizza çeşididir. İran pizzasının tabanı kalın, peyniri ise boldur. İran ve İran diyasporasının olduğu bölgelerde yaygındır. Malzemeleri genellikle kıyma, sosis, dolma biber, mantar, mozarella ve İran baharatlarıdır.
İran platosu

İran platosu (Pers platosu, İran yaylası olarak da bilinir), Güneybatı, Güney Asya ve Kafkaslar'da bulunan coğrafik bir oluşumdur. Bu plato, Arabistan ve Hindistan plakası arasında kalan Avrasya plakasının batıda Zagros dağları, kuzeyde Hazar Denizi ve Kopet Dağları, güneyde Hürmüz Boğazı, Umman Denizi ve doğuda Hindukuş Dağları arasında kalan bir parçasıdır.Tarihsel bir bölge olarak plato Partlar'ın ülkesini, Medler'in ülkesini ve doğu Persiya'yı, Büyük Persiya'nın (bugünkü Irak, İran, Afganistan ve Pakistan'ın coğrafyası) esas kısımlarını içine almaktadır.Zagros dağları, platonun batı sınırını oluşturur ve dağların güneye inen kısımları da buna dâhil edilebilir. Encyclopædia Britannica Huzistan düzlüğünü açık bir şekilde bunun dışında bırakır ve Elam'ı "Mezopotamya düzlüğünü İran platosuna bağlayan bölge"yi içine almıştır diye tanımlar.
İran rehine krizi

İran rehine krizi, ABD ile İran arasında 444 gün süren diplomatik krizdir. Bu kriz, İran İslam Devrimi'nden hemen sonra ülkeden kaçan Şah Rıza Pehlevi'nin ABD'ye tedavi için kabul edilmesinin ardından 4 Kasım 1979'da bir grup İranlı öğrencinin ABD'nin Tahran Büyükelçiliği'ni basarak 52 Amerikalıyı rehin alması ile başlayıp 444. gün sonunda, yani 20 Ocak 1981'de, serbest bırakmasıyla son buldu. Bu olay, Dünya tarihindeki en uzun süren diplomatik rehine krizi olarak bilinmektedir. O dönem elçiliği basan militanlardan biri olan Hüseyin Şeyhülislam, COVID-19 virüsü nedeniyle ölmüştür.
İran riyali

İran riyali, İran'da kullanılan para birimidir. 1932 yılından bu yana tedavüldedir. Bu tarihten önce İran Dinarı kullanılmaktaydı. İran riyalinin kısaltması IRR ve uluslararası numarası da 364 olarak kayıtlarda yer almaktadır. 1 Riyal 100 dinara bölünmüştür. Riyalin değersiz olmasından kaynaklı dinar'ın kullanım alanı yoktur. (Ancak riyal'dan 3 sıfır atılması bekleniyor.) İran'da enflasyon oranı 2007 yılında %17 olmuştur. 2019 yılında ise %42 olmuştur. Tuman (Tümen), ulusal para birimi olmamasına karşın paranın miktarını söylemek için kullanılmaktadır. Bir tuman 10 Riyal'a eşittir.
İran sanatı

İran sanatı, dünya tarihinin en zengin sanat eserlerinden biridir ve mimari, resim, dokuma, seramik, hat sanatı, metal işçiliği ve heykel gibi pek çok alanda güçlü eserler vermiştir. Farklı zamanlarda, komşu medeniyetlerin sanatından önemli etkilenmeler olmuştur ve İran sanatı, İslam sanatının daha geniş stillerinin bir parçası olarak büyük etkiler yaratmıştır ve aynı oranda etkiler almıştır. İran'da kaya sanatı en eski hayatta kalan sanattır.
İran sineması

İran'ın sinema ile tanışması 1900'lerin başına uzanır. İlk uzun metraj İran filmi Ermeni asıllı Ovans Oganyas'ın 1930'da çektiği Abi ve Rabi filmidir.
İran tümeni

İran Tümen'i ya da Tomen'i  İran'daki 10 Kıran (Riyal) karşılığına denk gelen para miktarı yerine kullanılan gayrıresmî sözcük.Türkçe köken olarak on bin anlamına gelen bu sözcük 1798-1825 yılları arasında 10.000 dinar = 1 Tuman olarak kullanılan İran'ın resmî para biriminin adı idi. 1932 yılında 1 tuman yerine 10 riyal oranında riyal tedavüle kondu.Bugün pek çok İranlı, günlük kullanımda Riyal olarak ifade etmek yerine aynı miktardaki para birimini bir sıfır atarak Tuman olarak söylemektedirler.
İran ve Batı

İran ve Batı (Iran and the West) 3 bölümlük BBC yapımı belgesel dizisi. İlk olarak Şubat 2009 tarihinde BBC'nin BBC Two kanalında, İran İslam Devrimi'nin 30. yılına denk getirilerek ilk gösterimi gerçekleştirildi. İlk bölüm 7 Şubat 2009 tarihinde, saat 21.00'da cumartesi günü ekrana geldi ve izleyen bölümler de izleyen cumartesi günleri gösterildi.Belgesel dizisi Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin güçlenişi, İran Şahı Şah Rıza Pehlevi'nin devrilişi ve sürgünü ile başlayan İran İslam Devrimi ve sonrasını anlatan bir belgesel dizisidir. Devrim sonrasında Ortadoğu'da değişen dengeler de ele alınırken, belgeselin içeriği 11 Eylül saldırıları sonrasında gelişen Irak Savaşı'na kadar uzanan olaylar ele alınmıştır. İran-Batı ilişkileri ise devrim öncesinden itibaren ele alınmış, İran'ın nükleer programı konusundaki gerilim de belgesel dizisinin içeriğine eklenmiştir.Serinin yapımcılığını daha önce The Death of Yugoslavia (Yugoslavya'nın Ölümü) ve Israel and the Arabs: Elusive Peace (İsrail ve Araplar: Güvenilmez Barış) belgesellerinin de yapımcısı olan Norma Percy üstleniştir.
İran yüce lideri

(, ,) Devrim lideri, (, ,) resmi adıyla Yüce Rehberlik Makamı (Farsça: مقام معظم رهبری, makam-ı muazzam-ı rehberi), İran'ın başı ve en yüksek siyasi ve dini otoritesi, yüce lideridir. Silahlı Kuvvetler, yargı sistemi, devlet televizyonu ve diğer kilit hükûmet kuruluşları, yüce liderin kontrolü altındadır. Yüce lider seçildikten sonra Uzmanlar Meclisi tarafından denetlenir. Ancak bugüne kadar denetleme yapılmamıştır.Mevcut yüce lider Ali Hamaney, kararnameler yayınlamakta ve ekonomi, çevre, dış politika, eğitim, ulusal planlama ve İran'daki diğer her şey hakkında nihai kararlar verme yetkisine sahiptir. Hamaney ayrıca, İran'daki seçimlerde şeffaflığa ilişkin nihai kararlar vermiş ve cumhurbaşkanlığı kabinesinin bazı atamalarını iptal etmiş ve yeniden görevlendirmiştir. Ali Hamaney, Savunma, İstihbarat ve Dışişleri bakanlıklarının yanı sıra Bilim Bakanlığı gibi diğer bakanlıkları da doğrudan seçiyor.İran Dışişleri Bakanlığının protokol ve törenle sınırlı olan görevleri, İran’ın bölgesel politikası, dini liderlik makamı tarafından doğrudan kontrol ediliyor. Örneğin, İran’ın Arap ülkelerinin büyükelçileri, dini lidere doğrudan rapor veren Kudüs Kolordusu tarafından seçilir. Anayasaya göre, İran'da hükümetin iktidarı, dini liderin gözetimi altında görev yapan yasama organı, yargı ve yürütme yetkisine sahiptir. Dini lider, İran Cumhurbaşkanından daha güçlüdür ve orduda, sivil hükümette ve yargıda pek çok güçlü makamın başkanlarını atar. Aslında İran anayasası, dini liderin Şiilikte dini fetvalar konusunda en yüksek rütbeli din adamı ve otorite olan merci-i taklid olması gerektiğini belirtiyordu ancak, 1989'da anayasa, liderin sadece İslami bilgin olmasının yeterli olabileceği yönünde değiştirildi, yani liderin daha düşük seviyeli bir din adamı olabilmesinin önü açıldı.İran dinî lideri, aynı zamanda İran'ın dinî liderini denetlemek, seçmek ve görevden almakla görevli tek devlet organı olan Uzmanlar Meclisi tarafından seçilir. Aşağıdaki büroları denetler, atar ve görevden alabilir:Cumhurbaşkanını göreve gelmesini onaylar ve ayrıca Parlamentonun üçte iki çoğunluğu ile birlikte görevden alabilir.Uzmanlar Meclisi üyeleri arasından 12 Anayasa Koruma Konseyi üyesinden 6'sını atar, diğer 6'sı ise Dini liderin tayin ettiği İran Yargı Erki Başkanı tarafından aday gösterilen İslami hukukçu adayları arasından parlamento tarafından seçilir.İran Devrim Muhafızları Ordusu komutanını ve İran Devrim Muhafızları Ordusu birimlerinin komutanlarını atar.Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi ile görüştükten sonra İran İslam Cumhuriyeti'nin genel politikalarını düzenlemek.Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi aracılığıyla, geleneksel yöntemlerle çözülemeyen sorunları çözmek.
İran İmparatorluk Hava Kuvvetleri

İran İmparatorluk Hava Kuvvetleri (Farsça: نیروی هوایی شاهنشاهی ایران, Romanize edilmiş: Nirû-ye Hevayi-ye Şahenşahi-ye İran) Pehlevi rejimi döneminde İranın hava kuvvetleriydi. 1924 yılında Rıza Şah Pehlevî emriyle kuruldu.
İran İslam Cumhuriyeti Demiryolları

İran İslam Cumhuriyeti Demiryolları (, İran'ın  demiryolu hizmetlerini işleten Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) kurumdur. Şirket, 1914 yılında kurulmuş olup Karayolları ve Kentsel Kalkınma Bakanlığı'nın gözetimi altındadır ve ülkenin ana demiryolu hatlarını işletmektedir. Şirketin merkezi Tahran'da yer almaktadır.2011 yılı itibarı ile İran'daki tüm taşımacılığın sırasıyla %9 ve %11'ini oluşturan demiryolu ulaşım ağı ile yılda yaklaşık 33 milyon ton mal ve 29 milyon yolcu taşınmaktadır.İran'da ilk açılan raylı sistem 1886'da tamamlanan Tahran - Rey hattıdır. Bu hat, dar hat açıklığı ile inşa edilmiş olup, trenler atlar tarafından çekilmekteydi. Hat, 1952'de kapatıldı. Resmi anlamda açılan ilk demiryolu hattı ise Tebriz ile sınır şehri Culfa arasında 1916'da açılmıştır. Bu hattın inşaatı 1912'de başladı ve 4 yıl sürdü. Hat, Culfa'dan, o dönem Rus İmparatorluğu egemenliği altındaki Nahçıvan'a geçerek oradan imparatorluğun diğer kısımlarına ulaşımı sağlamaktaydı. İkinci açılan demiryolu hattı ise Zahidan ile Pakistan sınırındaki Mircave arasında 1921 yılında hizmete girdi. Bu hat ise geniş hat açıklığı ile inşa edilmiş olup, ilerleyen yıllarda tüm İran genelinde kullanılan standart hat açıklığı'na çevrildi. Üçüncü olarak ise Şah Rıza Pehlevi döneminin en önemli projelerinden olan ve Hazar Denizi ile Basra Körfezi'ni bağlayan Trans-İran Demiryolu'nun ilk aşaması olan Tahran - Bender Türkmen arası 1938'de hizmete girdi. Hattın kalanı 1939'da tamamlandı. Hat, 1958'de Meşhed'e (ilerleyen yıllarda çift hat yapıldı), 1959'da Tebriz'e ve 1972'de İsfahan'a bağlandı. Daha sonra 1971'de Kum'u Yezd, Bafg ve Zerend'e bağlayan hat açıldı. 1982'de ise bu hat üzerindeki Bafg şehrinden, Bender Abbas arasında 1995'te bir hat yapıldı, daha sonra bu hat, çift hatta çıkarıldı. Zahedan'daki demiryolu 2009'da ülkenin diğer hatlarına bağlandı ve aynı yıl İsfahan'dan Şiraz'a çekilen demiryolu açıldı. 2018'de Tahran - Astara hattının parçası olarak Kazvin - Reşt arasında, Trans-İran hattı üzerindeki Erak ile Kirmanşah arasında ve Meraga - Urmiye arasında demiryolu hatları açıldı. Yıllar boyunca genişlemeye devam eden demiryolu ağına son olarak 2021'de Yezd ve İglid arasında açılan hat eklendi.
İran İslam Cumhuriyeti Haber Ağı

İran İslam Cumhuriyeti Haber Ağı (IRINN), İran Radyo Televizyon Kurumu'nun 24 saat haber televizyon kanalıdır. Ana programları politiktir, ancak spor, bilim ve tıp haberler programları da mevcuttur.
İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası

İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası (CBI; , Bank-ı Merkezi Cumhuri Islami Iran), İran'ın merkez bankasıdır. Merkezi Tahran'dadır. 1960 yılında kuruldu. Ulusal para değerinin korumak, ticari işlem ödemelerindeki dengeleri kolaylaştırmak ve ülkenin ekonomik gelişimine katkıda bulunmakla görevlidir.
İran İslam Devrimi'nin Zafer Bayramı

İran İslam Devrimi'nin Zafer Bayramı, 11 Şubat'ta İran İslam Devrimi'nin zaferi ilan edilişini kutlama günüdür. 11 Şubat 1979'da 15 yıllık sürgün hayatından sonra ülkesine 9 gün önce dönen Ayetullah Humeyni yanlıları İran'da yönetimi ele geçirdi. Şah'ın Başbakanı Şahpur Bahtiyar istifa etti.Günümüzde, İranlılar bu özel günü milli ölçekte kutlamaktadırlar. Her kentsel alanda milli şenlikler düzenlenmektedir. İranda Şubat ayında milli televizyonda İran İslam devrimi'nin zaferi ile ilgili film ve diziler yayınlanmaktadır. Her yıl 11 Şubat'ta İranlılar yürüyüşe çıkar. Bu yürüyüşe Rahpeymaei 22 Behmen (Türkçe karşılığı: 11 Şubat yürüyüşü) denir. Bu yürüyüşe katılanlar "Bağımsızlık, Özgürlük, İslam Cumhuriyeti", "Amerika'ya ölüm", "İsrail'e ölüm", "İngiltere'ye ölüm" gibi sloganlar atmaktadır.Düzenlenen törenlere katılanlar İran bayrağı ile dini ve siyasi liderlerin fotoğraflarını taşımaktadır. Ayrıca bu törenlerde Amerikan ve Siyonist bayrağı ateşe verilmektedir.Her yıl İslam Devrimi yıldönümü törenleri yabancı medya temsilcileri tarafından canlı olarak yayınlanmaktadır.İran İslam Devrimi'nin Zafer Bayramı törenlerinde üst düzey siyasi, askeri ve dini liderler ile çeşitli sivil toplum kuruşları ve kurumların temsilcileri de katılmaktadır.
İran İstatistik Merkezi

İran İstatistik Merkezi (SCI olarak kısaltılır) (), İran'daki istatistiklerin ana kuruluşudur. İran Hükümeti tarafından yönetilmekte ve finanse edilmektedir.SCI, nüfus ve barınmayla ilgili ulusal istatistiklerin planlanması, gerçekleştirilmesi ve yayınlanmasından sorumlu ulusal organdır. Ülke çapında ilk statü 1955 yılına aittir. O zamandan beri SCI, aşağıdakiler de dahil olmak üzere sekiz ulusal istatistik programı yürütmektedir:2004-2007 tarihleri arasında İran İstatistik Merkezi, BM İstatistik Komisyonu üyesi olarak seçildi. Ayrıca 2005-2010 tarihleri arasında ESCAP'a bağlı olan Asya ve Pasifik İstatistik Kurumu Yönetim Kurulu'na (SIAP) üye olarak seçildi.
İran İşçi-Komünist Partisi

İran İşçi-Komünist Partisi (Farsça: حزب کمونیست کارگری), İran'ni yıkıp karşı devrimle sosyalist bir devlet kurmak amaçlayan siyasi partidir.1991 yılında İran Komünist Partisi eski üyeleri ile kurulan partinin ana kurucusu ve ilk lideri 2002'de ölen Mansur Hikmet'tir. Partinin şu anki genel sekreteri Hamid Takvai'dir.Parti İran'da İslam Cumhuriyeti'ne muhalif olan diğer siyasi partiler gibi yasaklanmıştır. Partinin Almanya, Birleşik Krallık, İsveç, Hollanda, Fransa, Danimarka ve Kanada'da resmî  büroları bulunmaktadır. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ve Pakistan'da birçok üyesi bulunmaktadır.Parti 24 saat Farsça, Kürtçe ve Azerice yayın yapan New Channel isimli bir televizyon kanalına sahiptir. Komünist Gençlik Derneği (İran), partinin gençlik koludur.Merkez Komite: Mayıs 2007'de 6. kongrede seçilmiştir: Mohamad Asangaran, Mohsen Ebrahimi, Mina Ahadi, Siamak Amjadi, Nazanin Boroomand, Siamak Bahari, Sima Bahari, Fateh Bahrami, Fariborz Pooya, Hamid Taqvaee, Amir Tavakolli, Keivan Javid, Farshad Hosseini, Bahman Khani, Shahla Daneshfar, Bahram Soroosh, Mahboobe Siahmardi, Soheila Sharifi, Issam Shukri, Mostafa Saber, Soosan Saberi, Hasan Salehi, Mansoor Farzad, Asqar Karimi, Khalil Keyvan, Shiva Mahboobi, Maryam Namazie, Samir Noori, Kazem Nikkhah, Babak Yazdi, Kian Azar, Faride Arman, Saman Ahmadi, Abdollah Asadi, Naser Asqari, Gholam Akbari, Behrouz Bahari, Hassan Panahi, Mitra Daneshi, Karim Shahmohammadi, Mahin Alipour, Morteza Fateh, Meresede Qaedi, Manochehr Masouri, Abdol Golparian, Yadi Mahmoodi, Reza Moradi, Navid Minaee, Jamshid HadianKürdistan Komitesi: Mohammad Asangaran, Mansoor Farzad, Samad Ahmadi, Hasti Rahmati, Omid Zamani, Khosro Shad, Reza Fathi, Nima Moradi, Veria Ahmadi, Abdollah Asadi, Abbas Ayagh, Bahman Khani, Siavash Daneshvar, Hadi Rahimi, Razgar Rezayi, Nasrin Ramezanali, Karim Shah Mohammadi, Monir Sharif poorian, Soheila Sharifi, Shame Salavati, Abdolah SeidMoradi, Saleh Falahi, Iraj Farjad, Parvin Kaboli, Asqar Karimi, Mohamadamin Kamangar, Abdol Golparian, Heidar Goyli, Yadi Mahmoodi, Fereshteh Moradi, Shahnaz Moratab, Esmayil Moloodi, Saber Noori, Satar Noorizad, Rahim Yazdanparast
İran ırkı

İran ırkı (ya da İran-Afgan ırkı) İran platosu'nda yaşayan ve fiziksel olarak benzerliğe sahip nüfusları ihtiva eden bir tarihi terimdir. İran ırkı Kafkas ırkı'nın bir parçası kabul edilmiş, Nordik ırk (Germen ırkı) ve Akdeniz ırkı ile ilişkilendirilmiştir.Carleton S. Coon 1936 yılında tamamladığı ünlü fiziksel antropoloji çalışması The Races of Europe'da İranlıları Nordik ırk'ın (Germen ırkı) bir parçası olarak sınıflandırmıştır. Carleton S. Coon'a İran ırkını göre uzun yüzlü, yüksek başlı ve belirgin burunlu olarak tanımlamıştır. Amerikalı antropolog John Lawrence Angel da İran ırkı ve Nordik ırkını aynı ırk kabul etmiş, İran ve Germen halklarını Kafkas ırk'ının İran-Nordik altgrubuna dahil etmiştir.
İran'da Seçimler

İran ulusal düzeyde bir devlet başkanı ve hükümet başkanı (cumhurbaşkanı), bir yasama meclisi (Meclis) ve yüksek dini lideri seçen “Uzmanlar Meclisi”ni seçer. Ayrıca, ülke çapında her dört yılda bir Şehir ve Köy Konseyi seçimleri yapılır. Cumhurbaşkanı halk tarafından dört yıllığına seçilir. Parlamento'nun (İslam Danışma Meclisi, Meclis-i Şura-yi İslam), çok (veya tek) üyeli seçim bölgelerinden gelen ve dört yıllığına seçilen 290 üyesi vardır. Uzmanlar Meclisi seçimleri sekiz yılda bir yapılır. Tüm adayların Anayasa Koruma Konseyi tarafından onaylanması gerekir.Son cumhurbaşkanlığı seçimleri ve son yerel seçimler, ilk kez aynı anda olacak şekilde, 14 Haziran 2013'te yapıldı.Son parlamento seçimi ve son Uzmanlar Meclisi seçimleri 26 Şubat 2016'da yapıldı.
İran'da Telegram

Telegram anlık mesajlaşma hizmetinin İran'da 50 milyondan fazla kullanıcısı var ve ülkenin internet bant genişliğinin% 60'ı bu uygulamayı kullanmak için harcanıyor.İran hükûmetinin Viber ve Line hizmetlerinde neden olduğu aksamaların ardından İran halkı Telegram'a çekildi.  Güvenlik, uygulamanın popülaritesine yol açan en önemli sebepti.  Ek olarak, bu hizmet 2 gigabayta kadar dosya alışverişine izin verdi.İran Hükümeti, Telegram'a erişimi engelleme konusunu defalarca düşündü ve her zaman kullanıcıların erişimine sınırlamalar getirdi.  2017-18 İran protestoları sırasında, Telegram bir haftadan fazla süreyle engellendi ve sonunda 23 Aralık 2017'de tekrar kullanılabilir hale geldi.İran'da Telegram'ı iki kez engelleme deneyimi, İranlı kullanıcıların yabancı WhatsApp veya yerel Soroush gibi alternatif hizmetlere geçmediğini göstermiştir.
İran'da din

İran'da din, CIA World Factbook'a göre, İranlıların yaklaşık %90-95'i kendilerini resmî  devlet mezhebi olan Şiilik ile yaklaşık %5-10'u ise Sünnilik ile ilişkilendiriyor. Geri kalan %0,6'sı kendilerini Bahailik, Sâbiîlik, Ehl-i Hak, Zerdüştlük, Yahudilik ve Hristiyanlık dahil İslam dışı dinsel azınlıklarla ilişkilendirmektedir. Son üç azınlık dini resmen tanınmış ve korunmuş ve İran parlamentosunda sandalyeleri bulunmaktadır. Zerdüştlük bir zamanlar çoğunluk diniydi, oysa bugün Zerdüştler sadece on binlerce kişiden oluşmaktadırlar. İran, İslam dünyası ve Orta Doğu'daki en büyük ikinci Yahudi cemaatine ev sahipliği yapıyor. İran'ın ikinci en büyük gayrimüslim dini azınlığı olan Bahailik, resmen tanınmadı ve İran'daki varlığı boyunca zulüm gördü.İran hükûmeti, dini olmayan İranlıların varlığını resmî  olarak tanımıyor. Moğol istilalarından önce İran'da Sünnilik baskın bir mezhep idi, ancak daha sonra Safevîlerin ortaya çıkışı ile Şiilik İran'ın ve günümüz Azerbaycan'ının tamamında hâkim oldu.İslam, 640 dolaylarında Arap fethinden bu yana İran'ın bir parçası olmuştur. Şiilik'in güçlenip İran'da dini ve siyasi bir güç haline gelmesi birkaç yüz yıl sonra gerçekleşmiştir. Şii İslam tarihinde ilk Şii devleti 780'de kurulan kuzeybatı Afrika'nın bir bölgesi olan Mağrip'teki İdrisîler hanedanıydı. Ardından 864'te Zeydi Şii olan Alaviler hanedanı kuzey İran'da Mazenderan'da (Taberistan) kurulmuştur. Bu hanedanlar yerel idi. Ancak bunları iki büyük ve güçlü hanedan takip etti: 909'da İfrikiye'de kurulan Fâtımî Devleti ve 930'da Deyleman'da ortaya çıkan Zeydi Şii Büveyhîler ortadoğu ve batı İran'ı ve daha sonra Irak'ı egemenliği altına almıştır. Daha sonra Sünnilik, Gazneliler dönemi boyunca İran'a hakim olmuştur. İlhanlılar devrinde Müslüman olup Sünnilik mezhebinini seçen Gazan Han'dan sonra yerine geçen oğlu Olcaytu Şiilik'i seçmiştir.İslam'ın ilk günlerinden beri Şiiler İran'da yaşasa da ve 10. ve 11. yüzyıllar boyunca İran'ın bazı bölgelerinde Şii hanedanları olmuş olsa da, Murtaza Mutahhari'ye göre Müslüman alimlerin ve kitlelerin büyük çoğunluğu Safevilerin vaktine kadar Sünni kaldı.
İran'da iletişim

İran telekomünikasyon sanayi neredeyse tamamen devlet tarafından İran Telekomünikasyon Şirketi (TCI) tarafından yönetilmektedir. Muhammed Hatemi tarafından yönetilen daha önceki reformcu hükûmet sanayiyi genişletmek ve verilen hizmetlerin kalitesini artırmak için özellikle bir Türk şirketi olan Turkcell ile de 2004 başında bu amaç doğrultusunda yeni bir şebeke kurmak ve işletmek amaçlı bir anlaşma yaparak adımlar attı. Ancak proje yeni şebekenin pazara girişini gecikterecek zorluklarla karşılaştı.2004'te sabit telefon abonesi bölgesel olarak ileri bir düzeydeydi: Her yüz kişiden 22 sinde; bu oran Mısır'da 14, Suudi Arabistan'da 15, BAE ise 27'dir.Information Technology Company - affiliated with the Ministry of Communication & Information Technology (ICT) of Iran
İran'da konuşulan diller

İran'ın etnik çeşitliliği, İran'da konuşulan dilleri de etkiler. İran İslam Cumhuriyeti Anayasası, Farsça'nın tek başına okul eğitimi ve tüm resmi hükûmet iletişimleri için kullanılması gerektiğini ileri sürmektedir. Anayasa ayrıca Arapça'yı İslam'ın dili olarak tanır ve resmi statüsünü dinin dili olarak atar. Çok dillilik teşvik edilmese de, azınlık dili edebiyatı öğretimi sırasında azınlık dillerinin kullanımına izin verilmektedir. Farklı yayınlar İran dilleri için farklı istatistikler bildirmiştir, ancak konuşulan ilk üç dil sürekli olarak Farsça, Azerice ve Kürtçe olarak bildirilmektedir.İran'ın mevcut Dil Politikası, İran İslam Cumhuriyeti Anayasası'nın ikinci bölümünde ele alınmıştır (Madde 15 ve 16). Farsça'nın İran ulusunun 'lingua franca'sı olduğunu ve bu nedenle okul sistemi ve tüm resmi hükûmet iletişimleri için gerekli olduğunu belirtir. Buna ek olarak, anayasa Arap dilini İslam'ın dili olarak kabul eder, ona din dili olarak resmi statü verir.Ülkenin kendine özgü sosyal ve etnik çeşitliliği nedeniyle, anayasa ayrıca azınlık dili edebiyatını öğretmek için azınlık dillerinin kitle iletişim araçlarında ve okullarda kullanılmasına izin verir. İran'ın azınlık dillerinin resmi statüsü yoktur ve resmi olarak tanınmamaktadır.Farsça'ya statü veren ilk yasa, 1906'da İran devletinin, hükûmetinin, siyasi kurumlarının ve hukuk sisteminin resmi dili olarak konumlandıran yasanın bir parçası olarak başlatıldı. Zamanla, bu yasayı başkaları izledi ve sonunda İran rejimi tarafından tek dilli bir politikaya yol açtı.Çok dilliliği ulusun birliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik bir tehdit olarak algılayan ve azınlık dillerinin kullanımını kısıtlayan ve Fars dilinin hegemonyasını ilerletme ihtiyacını gören İran'ın dil politikası, bir ana hattan oluşur: tüm hükûmet, yönetim ve eğitim kurumları herhangi bir yazılı iletişim için sadece Farsça kullanmak zorundadır. Bu, siyasi kurumlar (yani İran Parlamentosu), resmi bürokratik iletişim (formlar, tabelalar vb.) için geçerlidir ve okullarda (altı yaşından itibaren tüm çocuklar sadece Farsça'yı öğrenir ve ders kitapları Farsçadır). Başka bir deyişle, İran makamları azınlıkların İran dilini devlet kurumlarıyla iletişim kurmalarına izin verecek ölçüde öğrenmeleri gerektiğine inanır.Farklı yayınlar İran'da ki diller için farklı istatistikler bildirmiştir . 2001, 1991, 1986 ve 1949-1954 yıllarında İran'da bazı sınırlı nüfus sayımları yapılmıştır.Hint-Avrupa(esas olarak Farsça, daha az sayıda diğer dallar, çoğunlukla Ermenice ve diğerleri tarafından temsil edilmektedir)