barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Çorum'da 2014 Türkiye yerel seçimleri

2014 Türkiye yerel seçimleri'nde resmî adıyla 30 Mart 2014 Mahalli İdareler Genel Seçimleri, 30 Mart 2014 tarihinde yapıldı ve bu seçimde Çorum Belediyesi ile 13 ilçenin ve 2 beldenin belediye başkanı seçildi.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"30 Mart'ta Aştavul beldesinde yapılan seçimler YSK tarafından iptal edilmiştir.1 Haziran'da yapılan tekrar seçimini CHP kazanmıştır.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Çorum'da 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri

2018 Türkiye genel seçimlerinde resmî adıyla 27. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi. Bu seçimde Çorum ilinin 4 milletvekili seçilmiş ve cumhurbaşkanlığı seçimi için oy kullanılmıştır. Milletvekili seçim sonuçları YSK'nin kesin seçim sonuçları iken, cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları YSK'nin Sandık Sonuçları Paylaşım Sistemi (SSPS) verileridir.1 Kasım'da yapılan seçimde 4 milletvekili çıkarabilen Çorum ilinin 3 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisine,1 milletvekili ise Cumhuriyet Halk Partisine aitti. Bu seçime katılım %88,99 oranlarında gerçekleşmişti.
Çorum'da 2019 Türkiye yerel seçimleri

2019 Türkiye yerel seçimleri'nde resmî adıyla 31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimleri, bu seçimde Çorum Belediyesi, 13 ilçe ve 2 beldenin belediye başkanı seçilmiştir. Sonuçlar YSK'nın resmi verileridir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Çorum'da 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri

2023 Türkiye genel seçimleri ve 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi (resmî adlarıyla 28. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı seçimi) Çorum ilinde yapılmıştır. Milletvekilliği ve Cumhurbaşkanlığı sonuçları YSK kesin sonuç verisi iken, il bazlı seçim sonuçları YSK'nin Sandık Sonuçları Paylaşım Sistemi (SSPS) verileridir.2018'de yapılan seçimde 4 milletvekili çıkarabilen Çorum ilinin 3 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne, 1 milletvekili ise Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti. Bu seçime katılım %90,98 oranlarında gerçekleşmişti.Çorum ili seçim çevresinde 21 siyasi parti seçimlere katılmıştır. Diğer illerde aday gösteren Adalet Birlik Partisi ve Güç Birliği Partisi aday çıkarmazken, Millet İttifakı bileşeni olan İYİ Parti resmi olarak aday çıkarmamıştır. Millet İttifakı protokolü gereği Cumhuriyet Halk Partisi 4. sıra adayı Saadet Partisi'ne ayrılmıştır. Emek ve Özgürlük İttifakı bileşeni olan Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi 4. sıra adayı Emek Partisi'ne ayrılmıştır.
Çorum'da Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri

Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinde Çorum ilinin 4 milletvekili seçilmiştir. Sonuçlar resmî verilerdir. Toplu sonuçlar resmî seçim sonuçlarına göre girilmiş olup, il bazlı sonuçlar YSK'nın SEÇSİS sistem sonuçlarına göre girilmiştir.2011 Türkiye genel seçimlerinde 4 milletvekili çıkarabilen Çorum ilinin 3 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne aitken 1 milletvekili Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti.Bu seçime katılım %89,95 oranlarında gerçekleşmişti.Çorum ili seçim çevresinde 17 Parti seçimlere katılmıştır. Bu seçim çevresinde hiçbir bağımsız aday seçimde yer almamıştır. Hak ve Adalet Partisi,Liberal Demokrat Parti ve Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi bu seçim çevresinde aday çıkarmamıştır. Çorum ilinde 386.225 normal seçmen, 220 hükümlü seçmen olmak üzere toplam 386.445 seçmen bulunmaktadır. Seçimlerde kullanılan oy sayısı 338.844 olup, bu oylardan 7.298' i geçersiz sayılmıştır. Seçime katılım oranı %87,68 olmuştur.
Çorum'da Kasım 2015 Türkiye genel seçimleri

Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri'nde (resmî adıyla  26. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi) Çorum ilinin 4 milletvekili seçilmiştir.Sonuçlar resmî verilerdir.Toplu sonuçlar resmî seçim sonuçlarına göre girilmiş olup, il bazlı sonuçlar YSK'nın SEÇSİS sistem sonuçlarına göre girilmiştir.7 Haziran'da yapılan seçimde 4 milletvekili çıkarabilen Çorum ilinin 3 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne aitken 1 milletvekili Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti.Bu seçime katılım %87,68 oranlarında gerçekleşmişti.Çorum ili seçim çevresinde 16 Parti seçimlere katılmıştır.Bu seçim çevresinde hiçbir bağımsız aday seçimde yer almamıştır.çevresinde aday çıkarmamıştır.
Çorum'da spor

Çorum'da spor, Türkiye'nin Çorum ilinin spor tarihçesini, spor kulüplerini, önemli spor tesislerini konu almaktadır.Çorum'un futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren spor takımları vardır.2022-23 sezonunda Çorum FK, F 2. Lig'den 1.Lig'e çıkmıştır. Voleybol 1. liginde Çorum Belediyespor erkek takımı yer almıştır.Çorum FK, Türkiye liglerinde F 3. Lig ve F 2. Lig'de yer almıştır. Voleybol 2.liglerinde yer alan takımları da olmuştur.Çorum'un en önemli spor tesisleri: Dr. Turhan  Kılıçcıoğlu Stadyumu, Atatürk Kapalı Spor Salonu ve Olimpik Kapalı Yüzme Havuzu'dur. 15.000 kişilik Yeni Çorum Stadı'nın inşaatı sürmektedir.
Çorum'un il yolları

İl yolları, devlet yolları ve uluslararası yollar dışında kalan yollardır. Karayolları Genel Müdürlüğü desteğiyle, İl yerel yönetimleri tarafından yapılır.Çorum'un KGM kayıtlarındaki 14 il yolunun toplam uzunluğu 432 km.dir. Bu yollardan, günlük geçen araç sayısının en fazla olduğu yol, 4.185 araçla, 8 km uzunluğundaki  numaralı Çorum-Karapınar karayoludur.
Çorum'un ilçeleri

2019 Yerel seçimleri sonucu  seçilerek göreve başlayan ilçe belediye başkanlıklarının bilgileri aşağıdadır.Çorum İl Genel Meclisi üye sayısı 37'dir. Çorum Belediyesi meclisi üye sayısı da 37'dir. İlçe belediyelerinin toplam üye sayısı 188'dir.Belediye Meclis üyelerinin sayıları ilçenin son nüfus sayımına göre 9 ile 55 üye, İl genel meclisi üye sayılara 100.000 nüfusa kadar 2 ile 5 üye olarak belirlenir.İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)Çorum ili nüfusu: 524.130'dur. Bu nüfusun %76,09'u şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 12.428  km2'dir. İlde  km2'ye 42 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkez ilçede 123’dür.) İlde yıllık nüfus % 0,41 oranında azalmıştır.06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre  merkez ilçeyle beraber 14 İlçe, 16 belediye, bu belediyelerde 126 mahalle, ayrıca 759 köy bulunmaktadır.
Çorumspor

1967'de kurulan Çorumspor, kurulduğu sene 3. Lig'de mücadele etmeye başladı. 1 Ekim 1967'de, İstanbul takımı Beyoğluspor karşısında ligdeki ilk maçını oynadı. 3. Lig'deki ilk sezonunda, oynadığı 32 maçta topladığı 28 puanla ligi 7. sırada tamamladı.1973-1974 sezonunda 3. Futbol Liginde Şampiyon olarak 2. Futbol Ligine yükseldi. 1976-77 sezonunda tekrar 3. Lige düştü.1980 senesinde 3. Lig kaldırılıp bütün takımlar 2. Futbol Ligine alınınca Çorumsporda tekrar 2. Lige döndü. 1982de ise Amatöre düştü.1984 senesinde 3. Lig tekrar kurulunca 3. Lige yükseldi. 1992-1993 sezonunda 3. Ligde Şampiyon olarak 2. Futbol Ligine (şimdiki 1. Lig) yükseldi. 5 sezon bu ligde en üst lig olan Süper Lig'e yükselmek için mücadele eden takım 1997-1998 sezonunda 3. Lige düştü.2008-09 sezonunda 2. Lig Yükselme Grubu'nu 5. tamamlayarak play-off maçlarına katıldı; ancak ilk turda Tarsus İdman Yurdu'na yenilerek 1. Lig'e çıkma şansını kaybetti. Ertesi sezon yeniden Yükselme Grubu'na kalsa da grubu altıncı sırada bitirdiğinden bir üst lige çıkamadı. 2011-12 sezonunda 16 puanla 2. Lig beyaz grubu 16. bitirerek TFF  3. Lig'e düştü. 2012-2013 sezonunda 3. Ligden düştü. 2013-2014 sezonunda Bölgesel Amatör Lig (BAL)'dan düşen Çorumspor 2015-2016 sezonunda da Çorum 1. Amatör Ligden düştü. 2019-20 sezonunu 1. Sırada tamamlayıp 1. Amatör Lige yükseldi.
Çotanak

Çotanak, Türkiye'de kurulmuş önde gelen gıda firmalarından biridir. 1957 yılında Ordu ilinde kurulan firma, yüksek kalitede fındık, ayçiçek, aspir ve ceviz yağlarıyla ve sürülebilir ezmeleriyle bilinmektedir.Çotanak 1957 yılında Ordu ilinde kurulmuştur. Kurucular, bataklık bir alanı ıslah ederek buraya zamanın en modern teknolojisine sahip bir tesis kurmuşlardır. Yıllar boyunca Türkiye'nin yağ ihtiyacının çoğunu karşılamıştır. 2010 yılında ismini Altaş Yağ Sanayi olarak değiştirmiş ve günümüzdeki yapısına kavuşmuştur.Altaş Yağ Sanayi, üretim tesislerinin %62'sini yeşil alan olarak düzenlemiştir. Bu yeşil alanların ve bahçelerin sulama ve bakımı için kullanılan su geri dönüştürülmektedir. Ayrıca tesis içindeki yollar asfalt yerine doğal malzeme olan taşlarla döşenmiştir. Altaş Yağ Sanayi, küresel ısınmanın getireceği 3 °C'lik sıcaklık artışı durumunda dünyanın gıda ihtiyacını karşılamak için araştırmalar yapmaktadır. Tesisler şehir merkezinde olmasına rağmen çok düşük karbon emisyonu değerlerine ve ses/koku kirliliğine sahiptir.Altaş Yağ Sanayi tesisleri, depoya giren hammaddeden son ürüne kadar üretim yapabilen entegre bir tesistir. Tesiste modern ekipmanlarla üretim yapılmakta ve üretim süreci gerçek zamanlı olarak izlenmektedir. Ürünlerin kalite ve sağlık standartları sıkı kontrollerle sağlanmaktadır. Kullanılan teknoloji sayesinde rafinasyon işlemleri kimyasal kullanılmadan yapılmaktadır. Çotanak ilk üründen son ürüne kadar her aşamadan sık sık numuneler alarak analiz etmektedir. Laboratuvarlar hızlı sonuç veren ekipmanlarla donatılmıştır. Tesisler ISO 9001-2008 Kalite Yönetim Sistemi ve ISO 22000-2005 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi belgelerine sahiptir.Ballı fındık ezmesi, Şekerli fındık ezmesi, Kakaolu fındık ezmesi, Ballık fıstık ezmesi, Şekerli fıstık ezmesi, Kakaolu fıstık ezmesi
Çotanak Stadyumu

Çotanak Stadyumu, Giresun'da inşa edilen çok amaçlı stadyum. 21.500 seyirci kapasiteli stadyum, Giresunspor'un iç saha maçlarına ev sahipliği yapmaktadır. Stadyum ismini, kulübün resmî armasında yer alan ve takma isim olarak da kullanılan çotanaktan almıştır. Stadyumun yanında 1.000 seyirci kapasitesine sahip bir olimpik yüzme havuzu ile antrenman sahası vardır.Çotanak Stadyumu'nun açılışı 24 Ocak 2021 tarihinde Giresunspor - Balıkesirspor 2020-21 1. Lig 18. hafta maçı ile yapılmıştır. Giresunspor'un 1-0 kazandığı maçta Ibrahima Baldé bu stadda ilk resmî golü atan oyuncu olarak kayıtlara geçmiştir.
Çotira

Çotira (Balistes capriscus), çotiragillerden, dikenli, sert pullu, kısa ve geniş, siyaha yakın esmer bir balık.Çotiragilleri Akdeniz'de ve Atlantik kıyılarında temsil eder. Rengi, diğer çotiragillerinkinden farklı olarak pek o kadar göz alıcı değildir ve morumsu kahve zemin üzerinde çeşitli renklerde dalgalardan meydana gelir. Uzunluğu 30 cm kadardır.
Çotlu, Düziçi

Osmaniye il merkezine 43 km, Düziçi ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Düldül Dağı köyün yakınlarında bulunur.
Çov-çov

Yetişkin erkekleri ortalama 56 cm boya, dişileri ortalama 51 cm boya erişebilirler. Ağırlıkları 20–31 kg arası değişir. Kürkleri iki katmanlı yapıdadır ve soğuktan oldukça iyi korur. Tüm bedenleri tek renk, siyah, kızıl, mavi, kahverengi, krem rengi ya da beyaz olabilir.Bu köpek mavi-siyah dili ile diğer köpek türlerinden ayrılan bir cinstir.Çov-çov, köpekler arasında dominant olmak ister. Onlardan itaat beklenmemelidir. Yine de sahibi tutarlı ve sakin biri olursa eğitilebilir. Ancak komutların bir amacı olması gerekir. Aile bireylerine sadıktır ama genellikle bir tek kişiye bağlanır. Bazı uzmanlar kısa tüylü olanların uzun tüylülere göre daha hızlı öğrendiklerini iddia ederler. Sıcağı hiç sevmez. Bazıları Tasma-Kayışı kabullenmek istemez. Genelde sakin, uslu ve kibardır. Çocuklarla arası iyidir. 2-4 aylıktan itibaren sosyalleştirilmezse doğası gereği koruyuculaşır. Kişilikleri genellikle yetiştirilmeleriyle alakalıdır. Uslu, sessiz, sakin ve çocuklara karşı dostluğu göz önünde bulundurulunca, çov çov dikkatle sosyalleştirilirse mükemmel bir aile köpeği olabilir. Günümüzde çov çov aile köpeği olmanın yanı sıra bekçi olarak kullanılır.Kalça displazi, mide kanseri ve kulak enfeksiyonları gibi hastalıklara yatkın olan köpek, göz kapağı anomalisi olarak nitelendirilen entropin hastalığına yatkın köpeklerdir. Ortalama yaşam süreleri 14 ile 16 yılları arkasındadır.Çov-çov'un anavatanı Çin'dir ve dünyanın nadir ve eski ırklarından biridir. Chow Chow köpeğinin tarihteki ilk kayıtları ise Han İmparatorluğu'nun milattan önce 206 senesine ait çanak ve çömleklerde yer almaktadır. Dönemin Çin imparatorunun 2.500 çift Çov-çov‘a sahip olduğu anlatılır. Fakat yapılan çalışmalar çov çov’un tarihinin bundan çok daha eskilere dayandığını ve çov çov’un spitz türü köpeklerin de atası olduğunu iddia etmektedir.Çov-çov'un iskelet yapısı birkaç milyon yıl öncesine dayanan fosilleşmiş köpek kalıntılarına benzemektedir. Bu ırkın binlerce yıldır Çin'de avcı, araba çekicisi ve tekne bekçisi görevlerini üstlendiği, ayrıca etinin aranan bir yemek türü olduğu ve hala iyi bir yemek olarak yendiği bilinmektedir. Bu ırk kurt, keklik ve vizon avında çok başarılıdır.1820’lerde çov-çovlar Londra Hayvanat Bahçesi’nde “Çin’in vahşi köpekleri” olarak sergilenmiş, fakat çov-çovlar batı dünyasındaki asıl ünlerini Kraliçe Victoria’nın yüzyılın sonlarına doğru bir çov-çov edinmesiyle kazanmışlardır.
Çoya ilçesi

Çoya ilçesi (Altay Türkçesi:Чоя аймак / Çoya aymak,  Rusça: Чойский район) — Rusya Altay Cumhuriyetinde ilçe."Çoya" (Çoy) sözü Altay Türkçesinde şu anlamlara gelir: çugun, sonra maden cevheri, öte yandan — ocak, çukur, kazan.1922 yılında Ulala (Tuulu Altay) merkezli Oyrot Özerk Oblastı kuruldu. Oblastta ilk önce aymak (Rusça: volosti) adında 24 idari birim oluşturuldu. bu sayı sonraları değişiklik gösterdi.İlçenin yüzölçümü 4 526 km².  Altay Cumhuriyeti ilçeleri arasında yüzölçümü yönünden 7. idari bölgesidir.Ondoy ilçesinde 21 yerleşim alanı bulunmakta olup  bunlardan 7 köy idari birimdir. Kır merkezli yönetim bölgeleri:İlçede nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan toplum Altay Türkleri'nin bir alt topluluğu olan  Tubalardır.İlçede başlıca ekonomik uğraşlar: Ağaç işleme, ormancılık, arıcılık, mandıracılık, tıbbi ve teknik hammadde üretimi, altın üretimi (Soyka köyünde).Türk Boyları Tarihi'nin günümüze uzantılarını araştırmak isteyen araştırmacılar için Tubaların yaşantısı, kültürü, dili, sözlü tarihleri turizm çekiciliğidir. Yörede bozulmamış tabiatı ile insan bedenini onarıcı etkiye sahiptir.Altaylar: Kırgız, Hakas, Şor, Tıva Türklerine yakınlığı olan Teleut, Telengit (Telesler), Kumandılar, Tubalar olarak grupları bulunan Altay dolayında yaşayan Türk boyu.Tubalar: Altay Cumhuriyetinde başta Çoya ilçesinde olmak üzere,  Artıbaş köyü,  Eski Kebezen köyü, Gorno-Altaysk şehri, Tuloy köyü, Kebezen köyü, Iogaç köyünde yaşayan Altay Türklerinin bir topluluğu.
Çoybalsan (anlam ayrımı)

Horlogiyn Çoybalsan: Moğolistan Halk Cumhuriyeti'nin 1930'lardan ölümüne kadar lideri olan Moğol komünist siyasetçi ve mareşal.
Çoybalsan (hava alanı)

Çoybalsan (hava alanı)  Moğolistan'ın Dornod ilinin merkezinde Çoybalsan şehrinde bulunan, yeni yolcu binası 2001 yılında tamamlanan havaalanıdır.
Çoybalsan (şehir)

Çoybalsan (), Moğolistan'ın Dornod ilinin merkezi olan şehirdir. Şehir Kerulen Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2008 yılı itibarı ile 38,150'dir.Şehrin adı 1941 yılına kadar Bayan Tümen olup komünist lider Horlogiyn Çoybalsan'ın adına Çoybalsan olarak değiştirilmiştir. Şehre Çoybalsan Havalimanı hizmet vermektedir.
Çoyr

Çoyr (), Moğolistan'ın Gobisümber ilinin merkezi olan şehirdir. Şehir ülkenin doğusunda yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 9,708'dir.Soğuk Savaş döneminde Sovyet üssü olan Çoyr, günümüzde serbest girişim bölgesi ilan edilmiş olup Darhan ve Erdenet ile birlikte Moğolistan'ın üç özerk şehrinden biridir.
Çoyr Yazıtı

Çoyr Yazıtı, Çöyr Yazıtı ya da Çoyren Bengi Taşı (Göktürkçe: 𐰲𐰆𐰖𐰼𐰤 𐰖𐰔𐰃𐱃𐰃), İkinci Göktürk Kağanlığı dönemi, 7. yüzyılda (687 yılı) 6 dizelik bir bengi taş olarak dikilmiş şimdiye dek bulunan en eski Türk yazıtıdır. Moğolistan’ın Dornogovı aymağı (köy) Çöyr demiryolu istasyonundan 15 km kuzeydoğu yönünde, Urga-Kalgan yolunun doğusunda, Sansar-Ula (veya Baga Sansar) dağının güney eteklerindeki kurgan yerinde 1928’den önce Jamtsarano Tseeveen ve Sendsüren tarafından bulunmuştur. 682-691 yılları arasına ait olduğu düşünülür. Kimi görüşlere göre Çoyr yazıtı, Türkler'e ait en eski metinler olarak kabul edilen Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk yazıtlarından daha eski olup; Türkçenin tarihlendirilen en eski yazıtıdır.Yazıt, 135 х 43 cm ebatlarında, kalınlığı 46 cm olan insan vücudu şeklinde bir taşın, ön tarafına oyulmuş altı satırdan ibarettir. Оrhun Irmağı yakınlarında bulunan bitig taş anıtları içinde heykel üzerine kazınarak yazılma özelliği ile farklılık gösterir. En eski dönemlere ait olduğu bilinir. Heykel üzerinde metin yazılı bir diğer anıt da Yenisey’de bulunan Теs heykelidir. Uzmanlara göre, heykel daha eski bir döneme ait olup yazıt için, yani dikili taş olarak sonradan kullanılmıştır. Satırlar insan vücudunun ön kısmında, boyundan karnın alt arasında oyulmuştur. 6 satırdan dördü yukarıdan aşağıya doğru, ikisi ise aşağıdan yukarıya doğru geçmektedir. 1928'den önce Jamtsarano Tseeveen ve Sendsüren tarafından bulunan yazıt, 1929 yılından beri Ulaanbaatar Tarih Müzesi'nde sergilenmektedir.Yazıt, "Tun" unvanlı iki kişi adına dikilmiştir. Bu kişiler, Tun Bilgä ve Tun Yägän Ärkindir. Yazıtta, bu kişilerin ölüm tarihleri "? yılının üçüncü ayının yedinci günü" şeklinde geçmektedir. Yıl bölümü silik olsa da yazıtın İlteriş Kağan'ın kağanlık ilanının başlangıç dönemlerine, yani dağınık veya Çin esaretindeki Türk boylarının, İlteriş Kağan'ın kağanlığına katılmalarının teşvik edildiği bir dönemde dikildiği düşünülür. Tun unvanı taşıyan iki kişinin başvezirlik makamında yer aldıkları veya asıl kağanı çıkaran ailenin birinci dereceden akrabası oldukları söylenebilir. Yazıtın içeriği ise atlarını ve davarlarını (yani mal-mülklerini) bırakıp ayrılan (yani ölen) Tun Bilgä ve Tun Yägän Ärkin'in geride kalanlara İlteriş Kağan'ın kağanlığını tanımak suretiyle mutluluk içinde yaşayacaklarını öğütlemesinden ibarettir.Yazıtın yazıcısı ve hazırlatıcısı Toluk'tur. Yazıtın sonunda Toluk'un, kendisine iyi bir talih dilenmesini istediği dilek cümlesi yer alır.
Çoçka Burnu

Çoçka Burnu (Rusça Коса Чушка), Kerç Boğazı'nın Rusya tarafında Karadeniz yönüne doğru uzanan kumluk kara parçası.Osmanlı İmparatorluğu'nun Azak Kalesini geri almaya matuf keşif harekâtı sırasında Piyale Kethüda komutasındaki Osmanlı donanması Kazakları 26-28 Temmuz'da 1638'de Çoçka Burnu'nda büyük bir yenilgiye uğrattı.1914 yılında inşa edilmiş bir deniz fenerine sahip olan burun 2007 Kasım'ında bir Rus petrol tankerinin batmasıyla bir çevre felaketine de sahne oldu.
Çoğa Zenbil

Çoğa Zenbil (), Elam dilince Dur Untaşı, İran'ın Huzistan eyaletinde, Susa şehrinin 30 km güneydoğusunda ve Ahvaz'ın 80 km kuzeyinde bulunan Elam İmparatorluğu arkeolojik sit alanı. Özellikle orta Elam dönemine (MÖ y. 1500-1000) tarihlenen kalıntılarıyla tanınır.Çoğa Zenbil, Höyük sepeti anlamına gelir. Kentin adı, bölge yakınında hâlen konuşulmata olan Bahtiyari lehçesinde de tepe anlamında kullanılır. Orijinal ismi olan 'Dur Untaş' ise, 'Untaş şehri' anlamına gelmektedir.MÖ 13. yüzyıl hüküm sürmüş Elam kralı Untaş-Napirişa tarafından yaklaşık olarak MÖ 1250 yılı civarında kurulmuştur. Tanrı İnşusinak onuruna inşa edilen kentteki özellikle büyük ziggurat ona ithaf edilmiştir. Untaş-Napirişa, kenti kurarken, içinde on kadar tapınağın yer aldığı, surlarla çevrili kutsal bir alanın ortasında bir ziggurat ve bir saray inşa ettirmiştir.Oldukça sağlam kalmış olan ziggurat Mezopotamya bölgesi dışındaki ayakta bulunan az sayıdaki zigguratlar arasındadır. Aynı zamanda dünyanın en iyi korunmuş zigguratlarından biridir.Ziggurat kalıntılarının, kenarları 102 m olan kare bir tabanı vardır ve yüksekliği 24 m'dir. Zigguratın gerçek yüksekliğinin ise bunun iki katı olduğu tahmin edilmektedir,Çoğa Zenbil 1951 ve 1961 yılları arasında yapılan 6 sezonluk kazı çalışmaları sonucunda Roman Ghirshman başkanlığındaki bir heyet tarafından ortaya çıkarılmıştır.D. T. Potts, The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State, Cambridge University Press, 1999, ISBN 0-521-56496-4.Roman Ghirshman, La ziggourat de Tchoga-Zanbil (Susiane), Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol. 98   lien Issue 2, pp. 233–238, 1954.Roman Ghirshman, Campagne de fouilles à Tchoga-Zanbil, près de Suse, Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol.  99, iss. 1, pp. 112–113, 1955.Roman Ghirshman, Cinquième campagne de fouilles à Tchoga-Zanbil, près Suse, rapport préliminaire (1955-1956), Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol. 100, iss. 3, pp. 335–345, 1956.Roman Ghirshman, Les fouilles de Tchoga-Zanbil, près de Suse (1956), Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol.  100, iss. 2, pp. 137–138, 1956.Roman Ghirshman, VIe campagne de fouilles à Tchoga-Zanbil près de Suse (1956-1957), rapport préliminaire, Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol. 101, iss. 3, pp. 231–241, 1957.Roman Ghirshman, FouiIles de Tchoga-Zanbil près de Suse, complexe de quatre temples, Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol. 103, iss. 1, pp. 74–76, 1959.Roman Ghirshman, VIIe campagne de fouilles à Tchoga-Zanbil, près de Suse (1958-1959), rapport préliminaire,  Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, vol. 103, iss. 2, pp. 287–297, 1959.P. Amiet, Marlik et Tchoga Zanbil, Revue d'Assyriologie et d'Archéologie Orientale, vol. 84, no. 1, pp. 44–47, 1990.Hamid-Reza Hosseini, Shush at the foot of Louvre (Shush dar dāman-e Louvre), in Persian, Jadid Online, 10 Mart 2009,
Çoğadek

Eyaletin Buşehr şehristanı'nın Merkezi bahşı'nda bulunan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 16.425 kişi ve 3.497 hanedir.Çogadak, Buşehr'i Borazcan ve Siraf'a bağlayan otoyol üzerinde ve Buşehr'e 23 km. mesafede yer almaktadır.
Çoğaltma

Çoğaltma, Batı simyasında felsefe taşının iksiri veya projeksiyon tozunun gücünü artırmak için kullanılan süreçtir. Sonraki projeksiyonun getirisini arttırmak için magnum opus'un sonlarında meydana gelir.Çoğaltma, simyanın esas olarak fiziksel altın ve gümüşün yeniden üretimiyle ilgili endişeli yönünü tanımlamak için de kullanıldı. IV.Henry'nin 1404 kanununda durum böyledir. VI.Henry, simya uygulaması için patentler çıkarmaya başladı, ancak çoğaltmayı uygulamaya karşı parlamento yasası 1689 yılına kadar yürürlükten kaldırılmadı.Ripley, çoğaltım konusundaki tartışmasında ilacı veya iksiri ateşle karşılaştırmaya devam ediyor. Çoğaltım yöntemlerinin konjelasyon, cibasyon ve fermantasyon işlemleri ile alakalı olduğunu da belirtmektedir. Bunu yaparken çoğaltımın içsel önemini de ima ediyor.
Çoğul Sol

Çoğul Sol, 1997-2002 yıllarında Fransız Solu'nun oluşturduğu ittifaktır. Bu ittifakın teorisyeni Jean-Christophe Cambadélis'dir ve Lionel Jospin Hükümeti'nde bu ittifak görülmektedir. Çoğul Sol'u oluşturan partiler:1997 yılında cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın meclisi feshetmesinden haftalar sonra bu ittifak oluşmuştur. 1997 milletvekili seçimlerinde uygulanmıştır. Eğer bir seçim çevresinde ikinci turda sağ aday karşında hangi sol aday daha iyi bir sonuç almışsa, ikinci tura kalan diğer aday onun lehine yarıştan çekilir (bazen ikinci tura alınan oya göre 3 aday kalabilmektedir) ve tüm ittifak üyesi partiler onu destekler. Bazı seçim çevrelerinde Sosyalist Parti aday göstermeyerek, Yeşiller'e oraları ayırmış ve böylelikle Yeşiller ilk defa mecliste temsil edilebilmiştir. Buna karşılık Yeşiller hakkında soruşturma açılmış olan adayları desteklemeyeceğini kamuoyuna duyurmuştur.Farklı sol : 15 (8 üye Sosyalist Parti ile ilişkili, 7 üye ise RCV (Radikal, Yurttaş ve Yeşil grup) ile ilişkilidir.)Çoğul Sol'un siyasi programı Kasım-Aralık 1995 büyük grevinden ve Lionel Jospin'in 1995 cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasından etkilenmiştir. İşsizlikle mücadelede 3 temel görünüş merkezde yer almıştır.1997 seçimleri ardından Çoğul Sol mecliste çoğunluğu sağlamış ve Sosyalist Parti'nin Birinci Sekreteri Lionel Jospin, Jacques Chirac tarafından başbakanlığa atanmıştır. Böylelikle 3. kohabitasyon dönemi başlamıştır.Yaşlılar için sosyal yardım, Yasadışı durumu olan yabancılar(oturma belgesi olmayanlar vs.) için devlet tıbbi yardımı ve genel sağlık kapsamı'nın (sağlık sigortası ve kartı) oluşturulması,Kentsel yenileme ve dayanışma ile alakalı kanunun yürürlüğe girmesi ve her ilçede en az %20 oranında sosyal konutların oluşturulması zorunluluğu getirilmesi,Çoğul Sol, ne solun bütün hepsini sentez yapmak ne de çevrecileri sol düşünüş içine entegre etme girişimidir. Anlaşma esasen seçime dayalıdır. İttifaktaki rol dağılımı da şöyledir: Yeşiller çevreye, Komünistler sosyal konulara, Sosyalistler ise idareye.Pek çok zaman ittifak içinde bazı sıkıntılar da olmuştur. Örneğin; Yeşiller, koalisyon içindeki ikinci güç olma durumuna itiraz etmiş ve çoğunluktaki kendi rollerini dile getirmiştir. Çevre bakanı Dominique Voynet, belgesiz göçmenlerin yanında yürüyüşe katılmıştır. Hükümete çağrı yapılan, Ekim 1999'daki işsizliğe karşı yapılan protestoya Yeşiller'den ve Komünist Parti'den bakanlar da katılmıştır. 2000 yılında içişleri bakanı Jean-Pierre Chevènement Korsika'nın statüsü konusunda başbakan Lionel Jospin ile ters düşmüş ve istifa etmiştir. Bu gerginlikler Sosyalistlerin çoğunluk içinde hakem pozisyonunu üstlenmelerine neden olmuştur.2002 Fransa cumhurbaşkanlığı seçimleri sürecinde çoğunluk içindeki sıkıntılar tekrar ortaya çıkmış ve her parti kendi adayını göstermiştir. Böylelikle 21 Nisan 2002 tarihinde solun en güçlü adayı olan Lionel Jospin ilk turdan elenmiş ve Jacques Chirac'a karşı ikinci tura ırkçı lider Jean-Marie Le Pen kalmıştır.
Çoğul eki

Çoğul ekleri ya da çokluk ekleri, tekil isimlerin sonuna gelerek çokluk anlamı katan ekler. Türkçedeki çoğul ekleri -lar ve -ler'dir:Türkçede çoğul ekleri, eğer bahsi geçen varlığın adedi 'belirtilmeyecekse' kullanılır. Eğer adet belirtilecekse ismin tekil hali kullanılır:Çoğul eki belirlenirken büyük ünlü uyumuna bakılır. Kelimenin 'sadece' son hecesindeki ünlü ile çoğul ekinin ünlüsünün büyük sesli uyumuna uyması yeterlidir:
Çoğulcu cehalet

Çoğulcu cehalet  (çoğulcu cahillik), sosyal psikolojide, bir topluluğun üyelerinin çoğunluğunun bir normu reddetmesi ancak yanlış bir şekilde çoğunluğun o normu onayladığını varsayarak, bu norma uyarak yaşamını devam ettirmesi durumudur. Çoğulcu cehalet kavramı, Daniel Katz ve Floyd H. Allport tarafından 1931 yılında ortaya atılmıştır. Krech ve Crutchfield bu olguyu şu şekilde açıklamıştır: “Kimse inanmaz ancak herkes, herkesin inandığını düşünür.”Çoğulcu cehalet, bir topluluktaki bireylerin çoğunluğu, diğerlerinin çoğunun –gerçekte zannettiklerinden daha benzer oldukları hâlde-  bir şekilde farklı olduğunu farz ettiği yerde görülür. Böylece, onlar varsayılan normlara uyacaktır. İnsanların çoğu bunu böyle yaptığı zaman, varsayılan norm, norma dönüşür.Sosyal bilimler literatüründe çoğulcu cehaletle ilgili pek çok örnek bulunmaktadır. Bunların en bilineni klasik sınıf örneğidir. Bir öğretmen, bazı zor konuları anlattıktan sonra sınıfa dönerek "sorusu olan var mı?" dediğinde derin bir sessizlik olur ve kimse soru sormaz. Oysa çoğu öğrenci konuyu anlamamıştır. Öğrenciler, kimsenin soru sorumamasını diğerlerinin konuyu anladığına yorar ve topluluk önünde daha az zeki olarak görünmemek için soru sormaya cesaret edemez.Diğer bir örnek, Amerika'daki kolej ve üniversite kampüslerinde yapılan alkol tüketimine yönelik araştırmalardır. Gerçekte içki alemlerinden kaçınmak isteseler de, çoğu öğrenci dışlanmak korkusuyla bu fikrini açıklayamamaktadır.  Yanlış bir düşünceyle öğrenciler, diğerlerinin çoğunun aşırı içkiden hoşlandıklarını düşünerek bu şekilde davranmaktadır. Oysa gerçekte öğrenciler aşırı alkol kullanımından yana değildir.
Çoğulcu demokrasi

Çoğulcu demokrasi (nispi demokrasi), çoğunluğun mutlak hakimiyetini reddeden, azınlıktakilerin siyasal ve kültürel haklarının kabul edilmesi gerektiğini ve azınlığın da bir gün çoğunluk olabilme hakkının verilmesini savunan demokrasi anlayışıdır.Demokrasinin gelişim sürecinde, çoğunluğun devlet yönetimindeki kararlarının mutlak olması, azınlık haklarını kısıtlayabileceği kaygısı çoğulcu demokrasiyi ortaya çıkarmıştır. Azınlıkta veya muhalefette olanların korunması, düşüncelerin serbestçe hiçbir baskıyla karşılaşmadan söylenebilmesi çoğulcu demokrasi için şarttır. Çoğulcu teoride otoritenin dağıtılması devletin aceleyle ve düşünmeden hareket etmesini engeller, aynı zamanda önemli güç merkezlerinin uyuşmaması durumunda da herhangi bir adımın atılmasını önler.
Çoğulculuk Okulu

Çoğulculuk Okulu, Empedokles gibi doğa filozoflarının öncülerinden olan ve diğer doğa filozoflarından ya da birci görüşlerden arkhe'nin birden fazla olduğunu söylemesiyle ayrılan filozoflardan meydana gelir. Diğer bir temsilcisi de Anaxagoras'tır.Empedokles hem ana ilkenin birden fazla olduğunu ileri sürmüş, hem de etkin neden diye bir düşünce geliştirmiştir. Elea Okulu'nun düşüncelerinden oluşu reddetme yaklaşımını almıştır, öte yandan İyonya felsefecilerinden hareket düşüncesini almıştır. Ona göre değişmeyen öncesiz ve sonrasız bir madde evrenin temelidir. Bu maddenin ayrışma ve birleşimlerinden geri kalan varlıklar meydana gelmektedir. Anaxsagoras kimi farklılıklarla birlikte, Empedokles'in çoğulcu yaklaşımını tutarlı bir şekilde sürdürmüştür. Her şey bireşimlerden ve ayrışmalardan meydana gelir; hiçbir şey ne sonradan meydana gelir ne de yok olur. Anaxagoras ayrıca Empedokles'in sevgi-nefret ikilemini tek bir ilkeye indirger, yani nous'a ve çoğulcu yapıyı buna bağlar. Ona göre etkin neden nous'tur. Bu akıl nesnelerle karışmaz; aksine onları düzenleyen, bireşme ve ayrışmalarını sağlayan bir güç olarak vardır. Nesneleri harekete geçiren güçtür nous.Çoğulculuk okulu böylece hem oluşu bir süreklilik eksenine oturturlar hem de etkin neden düşüncesiyle birlikte çoğul bir yapıyı savunurlar. Heraklitos'un oluş düşüncesiyle Parmanides'in süreklilik düşüncesini birleştirmeye yönelik bir felsefe geliştirmeye çalıştıkları görülür. Onlarda daha sonra atomculuğu etkileyecek olan düşünceler belirginleşir. Doğa felsefesinin ve ilk materyalist düşüncelerin şekillenmesinde önemli bir rol oynamışlardır.
Çoğulhan, Afşin

Çoğulhan, Kahramanmaraş ilinin Afşin ilçesine bağlı bir mahalledir. Beldenin en büyük özelliği linyit sahalarının üstüne kurulmuş olmasıdır. Türkiye'nin en büyük termik santrali olan Afşin-Elbistan termik santrali bu belde sınırları içerisindedir.29 Şubat 1972'de belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
Çoğulluk (oylama)

Çoğulcu oy (Birleşik Devletler'de) veya nispi çoğunluk (Birleşik Krallık ve Commonwealth'te) , bir adayın veya teklifin diğerlerinden daha fazla oy alması, ancak kullanılan tüm oyların yarısından fazlasını almaması durumunu tanımlar.Örneğin, kullanılan 100 oydan 45'i Aday A için, 30'u Aday B için ve 25'i Aday C için ise, o zaman Aday A çok sayıda oy almış ancak çoğunluk alamamıştır. Bazı oylarda, kazanan aday veya teklif, oyu elinde bulunduran kuruluşun kurallarına bağlı olarak yalnızca çoğulluğa sahip olabilir.
Çoğun Barajı

Çoğun Barajı, Kırşehir (il)'inde, Kızılözü Deresi üzerinde, sulama amacı ile 1963 - 1975 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 559.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 46,00 m, normal su kotunda göl hacmi 21,77 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,38 km²'dir. 3.762 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
Çoğunluk

Çoğunluk, ilgili terimlerden ayırmak için basit çoğunluk ya da mutlak çoğunluk olarak da adlandırılır ve toplamın yarısından fazlasıdır.
Çoğunluk (film)

Filmde toplumdaki ayrımcılıklar konu edinilmiştir. 20 yaşındaki Mertkan'ın basit bir hayatı vardır. İnşaat sektöründe çalışan babasının işlerine yardımcı olur, arabayla şehri turlar, arkadaşlarıyla içer, barlara gider. Aynı zamanda açıköğretimde üniversite okumaktadır. Ailesi askere gitmesini istemektedir fakat Mertkan gitmez. El bebek gül bebek büyümüştür. Bir gün Burger King'de çalışan Doğulu bir kızla (Gül) tanışır ve ilişkisi başlar. Mertkan'ın Gül ile olan ilişkisi ve zaman içerisinde başına gelen olaylar, hayatının devamını etkileyecektir.
Çoğunluk hükûmeti

Çoğunluk hükûmeti bir parlamenter sistemde meclisteki veya yasama organındaki koltukların mutlak çoğunluğunu elinde bulunduran partinin kurduğu hükûmettir. Bu durum, yasamada en çok koltuğa sahip olan partinin kurduğu azınlık hükûmetinin zıddıdır.Çoğunluk hükûmetinin yasa tasarılarının geçmesine kesin gözüyle bakılır ve bu hükûmet nadiren, olabilirse mecliste engellenme korkusu yaşar. Bunun aksine bir azınlık hükûmeti yasa geçirebilmek için sürekli diğer partilerin onayını almak amacıyla pazarlık görüşmeleri yapar ve güvensizlik oylamalarından kaçınır."Çoğunluk hükûmeti" ifadesi ayrıca, iki ya da daha fazla partinin bir araya gelerek çoğunluklu koalisyon hükûmeti kurmasını tanımlamak için de kullanılabilir. Böyle bir seçim koalisyonu örneği Avustralya'da yaşanmış, Liberal ve Ulusal Parti yıllarca sürecek koalisyonlar için seçim ittifakı yapmışlardır.Bir diğer örnek Birleşik Krallık'taki 2010-2015 arasında süren Muhafazakâr ve Liberal Demokrat Parti'nin ittifakıdır. Muhafazakârlar 2010 seçimlerinde en çok sandalye kazanan parti olmuş ancak mutlak çoğunluğu sağlayamamıştır. Lakin Liberal Demokratlarla birlikte Avam Kamarası'nda mutlak çoğunluk sağlanabilmiştir. Bu II. Dünya Savaşı'ndan beri Birleşik Krallık'ta kurulan ilk gerçek koalisyon hükûmetidir.
Çoğunluk lideri

Çoğunluk lideri, yasama organında çoğunluk olan partiye mensup bir pozisyondur. Başkanlık sistemi kullanan bazı ülkelerde yaygın olarak kullanılır.Amerika Birleşik Devletleri Kongresi'nde, Temsilciler Meclisi Çoğunluk Lideri ve Senato Çoğunluk Lideri'nin rolleri biraz farklılık gösterir. Eyalet düzeyinde ise, bir eyalet yasama meclisinin çoğunluk lideri genellikle federal muadiliyle benzer bir rol üstlenir.Senato'da, Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı resmi olarak Senato Başkanıdır ve Başkan Yardımcısı yokluğunda, Senato Başkanı olarak görev yapar. Ancak gerçekte, Başkan Yardımcısı nadiren Senato'ya girer, hele hele odanın doğrudan başkanlık etmesi beklenmiyorsa ve Geçici Başkan törensel bir role dönüşmüş, herhangi bir liderlik yeteneğinden yoksun kalmıştır.Bu nedenle, çoğunluk lideri, özellikle modern zamanlarda, Senato'nun de facto lideri olarak kabul edilir ve bu doğrultuda Senato kurallarına göre, o günkü Başkanlık Eden Üye, çoğunluk liderine, Senato kürsüsünde konuşma hakkı tanımada öncelik verir ve hangi yasaların oylanacağına karar verir. Çoğunluk lideri, kendi partisinin Senato'daki baş sözcüsü olarak kabul edilir.Amerika Birleşik Devletleri Senatosu'nda, mevcut Çoğunluk Lideri olan Chuck Schumer, görevine 20 Ocak 2021 tarihinde başlamıştır.Temsilciler Meclisi'nde Çoğunluk Lideri'nin varlığı ve gücü genellikle oturuma bağlıdır. Bazı oturumlarda, Çoğunluk Lideri, Meclis lideri ve yasama parti lideri olarak Sözcüden öncelik alır, ya zorla (genellikle Sözcüsü popüler olmadığında meydana gelir) ya da Sözcü gönüllü olarak gücünü Çoğunluk Liderine devreder. Çoğu oturumda, Sözcüsü Meclis lideri ve parti lideri olarak öncelik alırken, Çoğunluk Lideri önemsiz ve büyük ölçüde güçsüzdür, sadece bir gün Sözcüsü olabilecekleri gerçeği dışında. Ancak, tabii ki, Çoğunluk Lideri (ve Sözcü ile Azınlık Lideri) Meclis üyeleri arasında, konuşma süresi sınırlaması olmayan ve başkan tarafından kesintiye uğramayacak tek üyelerdir.Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi'nde şu anda Çoğunluk Lideri görevini yürüten kişi, 3 Ocak 2023 tarihinde göreve başlayan Steve Scalise'dir.
Çoğunluk sistemi

Çoğunluk sistemi, çok partili siyasi düzenlerde uygulanan bir seçim sistemidir. Bu sistemde seçime katılan partiler ya da adaylar arasında en çok oy alan seçimi kazanmış sayılır. Çoğunluk sistemi tek turlu ve iki turlu olmak üzere iki şekilde uygulanır.Belirli seçim çerçevesinde en çok oyu alan aday veya en çok oyu alan partinin bütün adayları seçilmiş olur.Bu sistemde, ülke her biri sadece bir milletvekili çıkaracak şekilde seçim çevrelerine bölünür. Bu nedenle "dar bölgeli çoğunluk sistemi " de denir. Ayrıca "İngiliz Sistemi" olarak da bilinir. Günümüzde bu sistem, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve bazı Anglo-sakson ülkelerinde uygulanır.Bu sistemde,ülke her biri birden fazla milletvekili çıkaran seçim çevrelerine bölünür. Bu nedenle "geniş bölgeli çoğunluk sistemi" de denir. Türkiye'de 1946-1960 yılları arasında uygulanmıştır.Seçimlerin iki türlü yapılma ihtimali vardır. Bu sistemde bir aday veya parti ilk turda geçerli oyların mutlak çoğunluğunu alabilirse ikinci tura gerek kalmaz. Aksi durumda ikinci bir tur daha yapılır. İkinci turda mutlak çoğunluk aranmaz. Bu turda, ilk turda en çok oy almış iki aday veya parti yahut belli oranlar üstünde oy almış parti veya adaylar katılır. Sonuç en çok oy alan adayın kazanmasıyla gerçekleşir. Mutlak çoğunluk sistemi adı da verilir.Bu sistemde, ülke her biri sadece bir milletvekili çıkaran seçim çevrelerine bölünür. Seçimlerin iki turda yapılma ihtimali vardır. İlk turda geçerli oyların mutlak çoğunluğu sağlanamamışsa ikinci tur oylama yapılır. İkinci tura en çok oy almış aday veya parti yahut belirli bir oranda oy almış parti veya adaylar katılır. Bu sistem, Fransa'da Üçüncü ve Beşinci Cumhuriyetler döneminde uygulandığı için "Fransız sistemi" adı da verilir.Ülke her biri birden fazla milletvekili çıkaran seçim bölgelerine bölünür. Seçimin iki turda yapılma ihtimali vardır. İlk turda geçerli oyların mutlak çoğunluğu sağlanamamışsa ikinci tur oylama yapılır. İkinci tura en çok oy almış aday veya parti yahut belirli bir oranda oy almış parti veya adaylar katılır. Fransa'da 1885 seçimlerinde uygulanmıştır. Günümüzde bu sistem Fransa'da 3.500'den küçük belediyelerde, belediye meclisi üyelerinin seçiminde uygulanmaktadır.
Çoğunluğu Müslüman olan ülkelerde kadınların oy hakkının zaman çizelgesi

Bu zaman çizelgesi Müslüman çoğunluklu ülkelerde kadınlara oy hakkı verme tarih sıralamasına göre listelenmiştir.Aşağıda listelenen ülkelerin çoğu için, kadınların oy hakkının gecikmiş olmasının sebebi İslam siyasetten ziyade, bu ülkelerin, Avrupa İmparatorlukların sömürgeleri olmalarından ve devamında ulusal bağımsızlıklarını kazanana kadar hiçbir oy hakkı olmadığından kaynaklanmaktadır. Genellikle ulusal egemenlik kazanılması ve kadınlara oy hakkı verme aynı zamanda oluştu.
Çubu

Çubu (, Çubu-çiho; "Orta Bölge"), Japonya'nın sekiz bölgesinden biridir. Bölge, Honshū Adası'nın ortasında yer almaktadır. Chūbu bölgesi Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shizuoka, Toyama ve Yamanashi prefektörlüklerinden oluşmaktadır. Bazen Mie prefektörlüğü de bölgeye dahil edilmektedir. Bölge Honshu adasında bulunan diğer bölgeler içinde yüzölçümü en geniş olanıdır.Çubu üç bölgeye ayrılmaktadır. Ortasında Çubu'nun en belirgin özelliği olan Japon Alpleri yer almakta olup oldukça engebeli bir bölge olup Japonya'nın en yüksek noktası olan Fuji Dağı'nı da içinde barındırır ve bu nedenle "Japonya'nın çatısı" olarak anılır. Güneyde güneşli ve sıcak bir yer olan Omote-Nihon ("Japonya'nın önü") ve kuzeyde de daha soğuk bir yer olan Ura-Nihon ("Japonya'nın arkası") yer almaktadır. Çubu ayrıca Hokuriku, Kōshin'etsu ve Tōkai olmak üzere herhangi bir resmi statüsü bulunmayan üç alt bölüme ayrılmaktadır.Çubu Japonya'nın imalat sanayi merkezi olup ülke üretiminin %20'ye yakını gerçekleştirilmektedir. Bölgenin en gelişmiş şehri ise Nagoya'dır.
Çubuk (ağızlık)

Chibouk, genellikle değerli taşlarla süslenmiş kil bir kase içeren, çok uzun saplı bir Türk tütün borusudur. Chibouk'un sapı genellikle Batı kilise savaş borularından çok daha uzun olan 4 ila 5 ft (1,2 ve 1,5 m) arasında değişmektedir. Chibouk, öncelikle Türk borusu olarak bilinmekle birlikte, bir zamanlar İran'da da popülerdi.Çin afyon boruları gibi, chibouk antika sigara cihazları, ve nadiren, tüm modern zamanlarda üretilen eğer. Türkiye ve Orta Doğu'da kullanımları nargile ve sigaranın artan popülaritesi ile yok olmuş olabilir. Eski chibouk ve chibouk kase hala antika olarak satın alınabilir.Benzer borular bir zamanlar Kuzey Afrika'da haşhaş içmek için kullanılmıştır. Bazı özel chibouk uzun, sigara tutan borular olarak hareket etmek için üretildi. Bazılarının çıkarılabilir ağızlıkları vardı.https://web.archive.org/web/20130429164631/http://www.probertencyclopaedia.com/cgi-bin/res.pl?keyword=Hashish&offset=0
Çubuk (denizcilik)

Çubuk, ana direklerin üzerine sürülen gabya, babafingo ve baston gibi ekleme direk parçalarıdır. Yelken açmaya yarayan, sıkıştırıcı ve bükücü kuvvetlere karşı direnç gösterme amacı taşıyan bumba, seren, ve direğin yanı sıra civadra ve balon yelken gönderi de bu sınıfa girmektedir.
Çubuk kraker

Çubuk kraker, genellikle undan yapılan bir bisküvi türüdür. Çubuk krakerler farklı uzunlukta ve yoğunlukta olabilirler. Tuz, herbo, tohum, peynir gibi tatlandırıcılar veya baharatlar, hamurun içine eklenebilir veya pişirmeden önce üstüne serpilir. Ayrıca çubuk krakerler şekerli, çikolatalı, kremalı ve başka lezzetlere de sahiptirler.Çubuk krakerler tüm dünyada en fazla tüketilen ürünlerden biridir. Farklı ülkelerin farklı şekilli krakerleri bulunuyor. Örnek olarak bu türleri vardır.
Çubuk linci

Çubuk linci, 21 Nisan 2019 tarihinde Ankara'nın Çubuk ilçesine bağlı Akkuzulu mahallesinde Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'na, PKK tarafından şehit edilen sözleşmeli er Yener Kırıkçı'nın cenazesinde gerçekleştirilen saldırıdır.Saldırının olduğu sıralarda, mazbatasını yeni alan Ekrem İmamoğlu Maltepe'de "İstanbul için Yeni Bir Başlanıç" buluşması organize ediyordu. Törene Ankara Büyükşehir Belediye başkanı Mansur Yavaş ile katılmıştı. Törende Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar ve Genelkurmay Başkanı Yaşar Güler de bulunuyordu. Taziye sırasında Kılıçdaroğlu yuhalandı. Saldırı "PKK dışarı" sloganının atılmasıyla başladı. Daha sonra bir grup Kılıçdaroğlu'na yumruk ve tekmelerle saldırıya geçti.Kılıçdaroğlu'nu öfkeli kalabalıktan uzak tutmak adına bir eve aldılar. Hulusi Akar, kalabalığı yatıştırmak için megafonla "Arkadaşlarım, şehidin mekanı cennet olsun. Allah anasına, babasına, silahlı kuvvetlere, sizlere sabır versin. Şu ana kadar mesajlarınızı verdiniz, tepkilerinizi verdiniz. Şimdi sükûnetle Yener'in evine gidiyoruz. Annesine, babasına taziyelerimizi bildirmek üzere burayı boşaltıyoruz" şeklinde uyarı yaptı. Bu sıralarda bir kadın Kılıçdaroğlu'nun tutulduğu ev için "Yakın bu evi!" diye bağırdı. Kılıçdaroğlu, zırhlı araçla evden çıkarıldı ve CHP genel merkezine götürüldü.Başlangıçta saldırıyı yapanların bu ilçeden olmadığı söylendi fakat bunun doğru olmadığı anlaşıldı. Saldırının beş faili gözaltına alındı. Kılıçdaroğlu'na yumruğu atanın Osman Sarıgün olduğu belirlendi.Olayın ardından Twitter'da #Soyluistifa etiketi gündem oldu. Cumhuriyet Halk Partisi genel merkezinde toplanan kalabalık İçişleri Bakanı Süleyman Soylu'yu hedef alarak "Soysuz istifa!" sloganları attı. Sonrasında Kılıçdaroğlu, burada toplanan yurttaşlara seslendi. Kılıçdaroğlu, "Bu saldırı bizi yıldıramaz" dedi.27 Ekim 2021 tarihinde Cumhurbaşkanı Erdoğan, TBMM'deki grup toplantısında linci izlettirmesiyle tepki çekti. Yayımladığı videoda, "11 yıllık mağlubiyetlerden hiçbir ders çıkarmayan" ifadesinin yer aldığı bölümde linç anı verildi. Videonun sonunda yine Kılıçdaroğlu için "Millete hesap verecektir" denildi. Olayın ardından Erdoğan hakkında eski CHP ve SHP genel başkanları tarafından Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunuldu.Devlet Bahçeli yaptığı açıklamada saldırıya uğrayan Kılıçdaroğlu'na son seçimde %9.8 oy aldığı Çubuk'a neden gittiğini sordu.
Çubuk İlçe Stadyumu

Çubuk İlçe Stadyumu, Ankara'nın Çubuk ilçesinde bulunan 2.500 kişilik stadyumdur. Çubukspor takımı iç saha maçlarını burada oynamaktadır. Ayrıca Başkent Şafakspor FK maçlarınıda burada oynamıştır.
Çubuk Şehir Müzesi

Çubuk Şehir Müzesi; Ankara'nın Çubuk ilçesinde bulunan bir müzedir. İlçedeki birkaç tarihi yapıdan biri olan ve zamanın zengin ailelerinden birine ait olan Bekir Ağalar Konağı'nın 2013 yılında restore edilip düzenlenmesiyle oluşturulan müze; 2015 yılında sergi salonu olarak açılmış, 2017 yılında ise Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kent müzesi unvanıyla tescillenmiştir. Bekir Ağalar Konağı, Mustafa Kemal Atatürk'ün 1933 yılında ilçeye yaptığı ziyaret esnasında konakladığı yer olarak da ayrı bir önem ve değer taşımaktadır. Müzede; 1402 Ankara Savaşı'nı ve 1900'lü yıllardaki yaşantıyı anlatan maketlerle, bir kısmı satın alma, bir kısmı da bağış yoluyla toplanan tarihi eşya sergilenmektedir.
Çubuk, Kadınhanı

Çubuk; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çubuk, İnebolu

Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Kazla olarak geçmektedir. Daha önceleri Abana ilçesine bağlıyken, 29 Nisan 1949'da İnebolu ilçesine bağlandı.
Çubuk, İslahiye

Çubuk; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çubuk-1 Barajı

Çubuk Barajı, Ankara'da Çubuk Çayı üzerinde içme-kullanma ve sanayi suyu temini ve taşkın  kontrolü amaçlı bir barajdır.Cumhuriyet döneminin ilk barajıdır. Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla 1930 yılında yapımına başlanmış 1936 yılında tamamlanarak 3 Kasım 1936 tarihinde Atatürk tarafından açılmıştır.Çubuk Çayı'na, Çubuk ilçesinin kanalizasyonunun dökülmesi sebebiyle aşırı kirlilikten ötürü işlevini yitirmiş ve 1994 yılından itibaren su alımı durdurulmuştur.2010 yılında barajı kurtarmak için Ankara Büyükşehir Belediyesi Çubuk ve Karaköy atıksu tesislerini hizmete sokmuş ve baraj temizleme işlemine başlamıştır. 2021 yılı sonlarına doğru baraj su havzasındaki temizliğin tamamlanması ile 27 yıl aranın ardından tekrar su tutulmaya başlandı.Beton ağırlık gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 120.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 25 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 12,50 hm³, normal su kotunda göl alanı 0,94 km²'dir. Yılda 3 hm³ içme suyu temin edilmesini sağlamaktadır.İnşaat Mühendisleri Odası odanın kuruluşundan itibaren 50 yıl içerisinde ülkede gerçekleştirilmiş 50 büyük inşaat projesini bir juri tarafından saptayarak bu projeleri 50 Yılda 50 Eser adı altında ilan etmiştir. Liste bölgesel kalkınma, binalar, ulaşım, hidroloji ve endüstri alt başlıklarını taşımaktadır. Bu proje de o liste içerisinde yer almaktadır.
Çubuk-2 Barajı

Çubuk-2 Barajı, Ankara'da, Çubuk Çayı üzerinde, içme suyu temini amacı ile 1961-1964 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır. Toprak dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.100.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 61,00 m'dir. Normal su kotunda göl hacmi 24,60 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,20 km²'dir. Yılda 38 hm³ içme ve kullanma suyu sağlamaktadır.
Çubukdiken, Şahinbey

Çubukdiken; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çubukharmanı, Yahyalı

1900'lü yıllarda Büyükçakır mahallesinden ayrılarak önce Zamantı ırmağı kenarına (şimdiki yerinden 5 km daha Büyükçakır mahallesine yakın)yerleşmiş olan olan Çubukharmanı mahallesi şimdiki yerine 1920'lerde yerleşmişlerdir. Önce Adana/Karaisalı ilçesine bağlı olan köy daha sonra Adana/ Feke İlçesine daha sonra da 1968'de Kayseri/Yahyalı ilçesine bağlanmıştır. Civardaki 7 köyle birlikte bölgedeki Varsak Türkmenidirler. 19.yy ve 20.yy başlarında köy halkı Çukurovaya, özellikle Kozana giderek pazar yapardı. Bir rivayete göre köyün şu anki yerleşkesinin altında tarihi bir şehir vardı. Bir heyelan sonucu şehir toprak altında kaldı ve bir süre sonra köy oraya yerleşti. Köyün büyükleri büyük sel veya başka bir sebeple oluşan aşınmalarda yer altından halen boyası sağlam olan taştan duvarlar gördüklerini anlatıyor.
Çubuklu Bâla, İzmit

Çubuklubala, doğru imla ile Çubuklu Bâlâ (Osmanlı Türkçesi Yukarı Çubuklu) Kocaeli ilinin İzmit ilçesine bağlı bir mahalledir.Komşu Çubuklu-Osmaniye mahallesinden 3 sene sonra yâni 1885'te Maradidli muhacir Gürcüler tarafından kuruldu. Bir aktarıma göre, kâfileye ilk önce bugün Hacı Hâlim mahallesinin bulunduğu mevkii gösterildi fakat kâfile hemşehrilerinin yakınında bir köy kurmak niyetindeydiler; oradan 15 km daha kuzeydeki Çubuklu mevkiine 1882'de köy kuran Borçka'ya bağlı Oxordia ve Beglevan'dan göçmüş muhacir Lazların kurduğu Osmaniye mahallesinin 1 km batısına hanelerini kurdular, uzun seneler sonra iki ayrı muhtarlık yapıldılar.