barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Tupolev TB-3

Tupolev TB-3 (), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir ağır bombardıman uçağıdır. Uçak, 1930'larda geliştirilmiş olup dünyanın ilk serbest kanatlı dört tekerlekli ağır bombardıman uçağıydı. 1939 yılında hizmet dışına çıkarılsa da II. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine tekrar hizmete alındı ve bombardıman ve nakliye görevlerinde yer aldı.
Tupolev Tu-104

Tupolev Tu-104 (; NATO rapor adı: Camel), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir dar gövdeli jet yolcu uçağıdır. Uçak, de Havilland Comet'in ardından dünyanın ikinci jet yolcu uçağıydı ve hizmete giren ilk jet yolcu uçağıydı. Hizmette olduğu süre boyunca yaklaşık 90 milyon yolcu taşımış olup yerini Tu-124'te bıraktı.
Tupolev Tu-110

Tupolev Tu-110 (NATO rapor adı: Cooker), ilk uçuşunu 1957'de gerçekleştiren SSCB'de tasarlanıp üretilmiş bir jet yolcu uçağıydı.https://web.archive.org/web/20170104235506/http://www.oldwings.nl/st/tu104_107_110_114_116_124_126_134.pdf
Tupolev Tu-114

Tupolev Tu-104 Rossiya (; NATO rapor adı: Cleat), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir turboprop yolcu uçağıdır. Uçak, 1950'lerde geliştirilmiş olup dönemin en büyük, en hızlı ve en uzun menzile sahip yolcu uçağıydı ve aynı zamanda günümüzde halen en büyük ve en hızlı pervaneli yolcu uçağıdır. Hizmette olduğu 14 yıl boyunca yaklaşık 6 milyon yolcu taşımış olup yerini jet motorlu İlyuşin İl-62'ye bıraktı.
Tupolev Tu-124

Tupolev Tu-124 (; NATO rapor adı: Cookpot), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir jet yolcu uçağıdır. Uçak, Tu-104 üzerinde geliştirilmiş olup kısa menzilli yolculuklar için tasarlanmıştır.
Tupolev Tu-126

Tupolev Tu-126 (; NATO rapor adı: Moss), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir havadan erken uyarı ve kontrol uçağıdır. Uçak, 1960'larda Tupolev Tu-114 üzerinden geliştirilmiş olup 1980'lerin sonuna kadar hizmette kalmıştır.
Tupolev Tu-128

Tupolev Tu-128 (; NATO rapor adı: Fiddler), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir jet önleme uçağıdır. Uçak, 1960'larda hizmete girmiş olup en büyük ve ağır avcı uçağıydı.
Tupolev Tu-134

Tupolev Tu-134 (; NATO rapor adı: Crusty), Tupolev tarafından üretilen bir Sovyet yapımı yolcu uçağıdır. Uçak, ilk uçuşunu 29 Temmuz 1963 tarihinde gerçekleştirmiş olup Eylül 1967 tarihinde hizmete girdi.Tu-134, eski Comecon ülkelerinde en yaygın kullanılan uçaklardan biri olup aktif hizmetteki sayıları siyasi niyet ve gürültü kısıtlamaları nedeniyle azalmaktadır. Düzenli yolcu servisine ek olarak çeşitli hava kuvvetleri, ordu ve donanma destek görevlerinde de kullanılmaktadır.
Tupolev Tu-14

Tupolev Tu-14 (; NATO rapor adı: Bosun), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir jet torpido bombardıman uçağıdır. Uçak, yerine İlyuşin İl-28'in seçilmesi üzerine Sovyet Deniz Kuvvetleri'nin mayın-torpido alaylarına verildi.
Tupolev Tu-141

Tupolev Tu-141 Strizh ("Süratlı", Rusça: Стриж), tarihsel olarak 1970'ler ve 1980'lerin sonlarında Sovyet Kızıl Ordusu'na ve 2014'ten beri Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'ne hizmet vermiş bir Sovyet keşif uçağıdır.Tu-141, 1979'dan 1989'a kadar, çoğunlukla Sovyetler Birliği'nin batı sınırlarında Sovyet hizmetindeydi.8 Mart 2022'de bir Tu-141 keşif uçağının Ukrayna'da düştüğü bildirildi. 10 Mart 2022'de. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında, bir Tu-141, Hırvatistan'ın Zagreb kentindeki bir öğrenci kampüsünün önüne, Ukrayna'dan 550 kilometreden (345 mil) uzakta, Romanya ve Macaristan üzerinde uçtuktan sonra düştü. Herhangi bir can kaybı olmadı. The War Zone dergisine göre aracın bilinen tek operatörü olan Ukrayna Hava Kuvvetleri, insansız hava aracının kendilerine ait olmadığını söyledi, ancak Hırvat soruşturma ekibine yakın kaynaklar, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine ait olan uçağın ve arızaya uğrayarak kontrolsüz bir şekilde batıya doğru hareket ettiğini belirtti. Zagreb'deki Rusya Büyükelçiliği , Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bu yana Rus kuvvetlerinin cephaneliğinde bu tür insansız hava araçlarının olmadığını belirtti. Hırvatistan Cumhurbaşkanı Zoran Milanović, insansız hava aracının Ukrayna yönünden geldiği ve Macaristan üzerinden uçtuktan sonra Hırvatistan'a girdiğinin açık olduğunu söyledi.Gordon, Yefim ve Vladimir Rigmant. OKB Tupolev: Tasarım Bürosu ve Uçağının Tarihi . Hinkley, Birleşik Krallık: Midland Yayıncılık, 2005. ISBN'si 978-1-85780-214-6 .Munson, Kenneth. "İnsansız Hava Araçları Rehberi: Bölüm 2". Air International, Ağustos 1997, Cilt 53 Sayı 2. s. 100–108.Bu makale, Greg Goebel'in Public Domain'de bulunan İnsansız Hava Araçları  adlı web makalesinden orijinal olarak gelen materyali içermektedir.
Tupolev Tu-142

Tupolev TU-142 (NATO rapor adı Bear-F) (Rusça: Туполев Ту–142) Rus Tupolev Havacılık Tasarım Bürosu (OKB) tarafından tasarlanıp üretilmiş bir deniz keşif, istihbarat ve karakol uçağıdır. Uçak, Tupolev Tu-95 Bear stratejik bombardıman uçağı baz alınarak geliştirilmiştir.İlk uçuşunu 1953 yılında gerçekleştiren Bear-F çeşitli konfigürasyonlar ile Rus (eski adıyla Kızıl Donanma) ve Hint Donanması'nda aktif hizmette bulunmaktadır.
Tupolev Tu-144

Tupolev Tu-144 (NATO rapor adı: Charger), SSCB'de Tupolev tasarım ofisinde, Alexei Tupolev yönetiminde tasarlanmış, dünyanın ilk süpersonik taşıma uçağı (SST).Batılı gözlemciler Tu-144'e Concorde'a benzerliğinden ötürü "Concordski" (bazen Konkordski) adını vermişlerdir. İki uçak tasarım özellikleri açısından büyük ölçüde benzeşmektedir. Prototip uçak ilk uçuşunu 31 Aralık 1968'de, Concorde'dan iki ay önce, Moskova yakınlarında yapmıştır. Tu-144 ses hızını ilk kez 5 Haziran 1969'da geçti. 15 Temmuz 1969'da Mach 2 hızı aşan ilk ticari taşıma uçağı ve dünya tarihinin en hızlı ticari uçağı oldu.Paris Hava Şovu'nda, 3 Haziran 1973'te ilk Tu-144S üretim uçağının düşüşüyle proje büyük yara aldı. Uçak, gösteri uçuşunda yapılan çok sert bir burun-aşağı manevrası sonucunda taşıyıcı sistemine aşırı yük binmesi sebebiyle havada parçalanarak düştü. Toplamda 15 evi yıkan uçak, içindeki altı ve yerdeki sekiz kişinin ölümüne sebep oldu.Bu kazadan sonra uçak hiçbir zaman hak ettiği ilgiyi görmedi. Boeing ve Nasa ortak ses üstü yolcu uçağı tasarlamak amacıyla deneysel bir Tu 144 satın aldı. Havada yakıt tüketimi ve kanat dirençlerini ölçmek amacıyla 19 test uçuşu gerçekleştirdi.
Tupolev Tu-155

Tupolev Tu-155 kriyojenik yakıt kullanan motorların uçuş araştırması için Tu-154 uçağını kullanan uçan laboratuvar.
Tupolev Tu-16

Tupolev Tu-16 (NATO rapor adı: Badger), SSCB tarafından kullanılmış çift motorlu jet bombardıman uçağı. 50 yıldan uzun süre görev yaptı, günümüzde de lisanslı üretim modeli olan Xian H-6 ile Çin ordusunda hâlen görev yapmaktadır. Altı Gün Savaşı sırasında Mısır tarafından, çoğu savaşın ilk gününde yerden kalkamadan yok edilmesine karşın İsrail'e karşı kullanılmıştır.
Tupolev Tu-160

Tupolev Tu-160 Nato kod adıyla Blackjack, süpersonik ve değişken geometrik yapıya sahip, Sovyetler Birliği tarafından imal edilen en son stratejik ağır bombardıman uçağıdır. Yapı olarak Amerikan yapımı B-1 Lancer'e benzemekle birlikte ondan daha büyük, daha fazla taşıma kapasiteli ve hızlıdır. üretilmiş en büyük savaş uçağıdır. Tu-160 pilotları uçaklarını manevra kabiliyeti ve yansıtmayan beyaz boyası dolayısı ile "Beyaz Kuğu" olarak adlandırmışlarıdır.Sovyetler Birliği 184 no'lu Muhafız Bombardıman Alayına 1987'de servise alınmış ve şu an itibarıyla Rus Hava Kuvvetlerinde en az 16 adedi de hizmet vermektedir.Rusya 2016 yılında Tu-160 imalatına yeniden başlamayı düşünmektedir. 30 tane daha uçak üretmeyi planlamaktadır.
Tupolev Tu-2

Tupolev Tu-2 (; NATO rapor adı: Bat), Tupolev tarafından üretilen Sovyet yapımı bir orta bombardıman uçağıdır. Uçak, yüksek hızlı bir bombardıman uçağı veya pike bombardıman uçağı gereksinimini karşılamak amacıyla Alman Junkers Ju 88'e karşılık tasarlanmış olup torpido, önleme ve keşif modelleri üretildi. Tu-2, II. Dünya Savaşı'nın olağanüstü savaş uçaklarından biriydi ve Kızılordu'nun son hücumlarında önemli bir rol oynadı.
Tupolev Tu-204

Tupolev Tu-204 çift motorlu orta menzilli jet uçağı ailesi, Sovyetler Birliği yıkılmadan önce tasarlanmış, sonrasında yolcu ve kargo modelleri Rusya merkezli havayollarında kullanıma girmiştir. Tupolev Tasarım Bürosu tarafından tasarlanan ve Aviastar SP ve Kazan Uçak Üretim Derneği tarafından üretilen bir dar gövdeli yolcu uçağıdır. İlk uçuşunu 1989 yılında yapan Tu-204, biraz daha düşük menzil ve yük kapasitesi ve kendi sınıfında rekabetçi performans ve yakıt verimliliği ile Boeing 757'ye göre eşdeğer olması amaçlanmıştır.Uçağın: Aviadvigatel PS90A motorlarına sahip; Tu-204-100, Tu-204-100V, Tu-204-300, Tu-204 300A yolcu ile Tu-204S ve Tu-204SE nakliye uçağı modelleri hizmete girmiştir. Ayrıca Rolls Royce motorları ile donatılan Tu-204-120, Tu-204-120S ve Tu-204-100SE modelleri de kullanımdadır.Tu-204-200SE modeli için, 2008 yılında Avrupa Havacılık ve Emniyeti Ajansı EASA'dan ilk kez Avrupa standartlarına uygunluk sertifikası alınmıştır.
Tupolev Tu-22

Tupolev Tu-22 (Rusça: Туполев Ту-22; NATO rapor ismi '"Blinder"') Tupolev şirketi tarafından tasarlanan bir orta menzilli bombardıman uçağıdır. Sovyet Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan ilk süpersonik bombardıman uçağıdır. 2000'li yılların başında tamamen emekliye ayrılmışlardır.
Tupolev Tu-22M

Tu-22M (Ty-22M), Nato adıyla Backfire, değişken kanat yapısına sahip, uzun menzilli süpersonik bir konvaksiyonel bombardıman uçağıdır. En büyük kullanıcısı Rusya'dır. Osetya savaşında 1 tanesi vurularak düşmüştür.TU-22 modelinin kayda değer herhangi bir başarısı bulunmamakla birlikte önceki model olan TU-16'dan üstün bir uçaktır. Menzili ve kalkış performansı uçağın bilinen zayıf noktalarıdır. TU-22'nin üretimi ile birlikte bu uçağın yerini alacak bir sonraki neslin geliştirilmesine başlanmıştır.Mig-23 ve Su-17 tasarımları ile birlikte değişken geometrili kanat teknolojisinin sunduğu kısa pistten kalkış, yüksek seyir hızı, alçak uçuş kolaylığı, verimli seyir gibi özellikler hesaba katılarak yeni bir uçak projesi oluşturulmuştur. Projenin sonucu yeni değişken geometrili Samolyot 145 (Rus. Aeroplane 145) tir. Tu-22M Tu-22 temelli silah sistemleri kullanır ve aynı Kh-22 füzesini taşır.Sovyetler Birliği TU-22M'i ihraç etmemiştir, fakat SSCB'nin çökmesiyle birlikte Belarus kullanımına kalan 52 uçak bulunmaktadır. Ukrayna'nın sahip olduğu 29 uçak ise nükleer silahların yeniden yapılandırılması ile birlikte imha edilmiştir.Tupolev şirketi 1992 yılından itibaren İran, Hindistan ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin de olduğu muhtemel alıcılarla görüşmektedir, fakat 2012 Aralık ayı itibarı ile herhangi bir satış gerçekleşmemiştir. 2004 yılından itibaren dört tanesi sahil güvenliğini sağlamak ve muhtemel operasyonlar için Hindistan'a kiralanmıştır.2012 yılı Aralık ayında yayınlanan bazı Çin haber sitelerine göre Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya ile $1,5 milyarlık 36 uçağı ve motorlarını kapsayan bir anlaşma ile TU-22M3 üretim hattının satın alındığını ve uçağın Çin versiyonunun adının "H-10" olacağını iddia etmektedir.1. Wirtz, James (2004). Balance of Power. Stanford: Stanford University Press. p. 332. ISBN 978-0-8047-5017-2.
Tupolev Tu-334

Tupolev Tu-334 (), Tupolev tarafından hazırlanan bir Rus bölgesel jet yolcu uçağı projesiydi. Uçak, eskiyen Tu-134 ve Yak-42 uçaklarının yerini alması amacıyla geliştirilmiş olup kısaltılmış bir Tu-204 gövdesine ve bu uçağın kanadının küçültülmüş bir versiyonuna dayanmaktaydı.2009 yılında Rus uçak şirketlerinin Birleşik Uçak Şirketi adı birleşmesinin ardından programa devam etmeme kararı alındı.
Tupolev Tu-4

Tupolev Tu-4 (NATO rapor ismi: Bull), Sovyet Hava Kuvvetleri'ne 1940 sonları ile 1960 ortaları arasında hizmet vermiş, piston motorlu stratejik bombardıman uçağı. ABD yapımı Boeing B-29 Superfortress uçağının ters mühendislikle geliştirilmiş bir kopyasıdır. Sovyetler Birliği'nin, 1945'li yıllarında uzun menzilli ağır bombardıman uçağı eksikliği üzerine üretilmiştir.
Tupolev Tu-70

Tupolev Tu-70, Tu-4 bombardıman uçağı modelinin basınçlandırılmış kabinli, 72 yolcu kapasiteli ticari modeli. İlk uçuşunu 27 Kasım 1946'da yaptı. Uçak teknik olarak başarılıydı, ancak ordunun artan talebi ve Aeroflot'un böyle bir uçağın bakımını karşılamaya henüz hazır olmaması sebebiyle seri üretime giremedi.
Tupolev Tu-95

Tupolev Tu-95 (NATO rapor adı Bear), soğuk savaş döneminde SSCB'de Tupolev tarafından üretilmiş, uzun ömürlü ve çok başarılı stratejik bombardıman ve füze taşıyıcı maksatlı uçak.2020 yılı ile hala serviste olan bu uçağın, Rus Hava Kuvvetleri'nin aldığı karara göre 2040 yılına kadar sınır devriyesi güvenliği olarak hizmette kalması planlanmıştır. Tu-95, her biri karşıt yönlü dönen bir pervane çiftini besleyen dört Kuznetsov turboprop motora sahiptir. Bu sayede tüm zamanların en hızlı pervaneli uçaklarından biri olmuştur. Şu ana dek hizmete giren tek turboprop motorlu bombardıman uçağıdır. Deniz kuvvetleri keşif versiyonuna Tu-142 adı verilmiştir.Ayrıca Çar Bombası özel olarak geliştirilmiş bir Tupolev Tu-95 uçağından fırlatılmıştır.
Tupua Leupena

Sir Tupua Leupena   (d. 2 Ağustos 1922  - ö. 24 Kasım 1996), Tuvalulu siyasetçi. Leupena, Büyük Okyanus'ta Polinezya ada öbeği içerisinde yer alan Tuvalu'da 1986-1990 yılları arasında genel vali olarak bulunmuştur. Leupena, 1978'de Toaripi Lauti'nin başbakanlığında meclis sözcülüğü görevini de yürütmüştür.Leupena, 1 Mart 1986'dan 1 Ekim 1990'a kadar Tuvalu'nun ikinci Genel Valisi olarak Tuvalu Kraliçesi II. Elizabeth'i temsilen makamda bulundu.Tuvalu'nun Genel Valilerinin hepsi olmasa da çoğuyla ortak olarak Leupena, 24 Temmuz 1986'da Şövalyeliği kabul etti.
Tupua Tamasese Meaʻole

Tupua Tamasese Mea'ole (d. 3 Haziran 1905 - ö. 5 Nisan 1963), Samoalı siyasetçi. Tupua, Büyük Okyanus'ta Polinezya ada öbeği içerisinde yer alan Samoa Bağımsız Devleti'nde ülkenin ilk devlet başkanı olarak 1962'den görev başında hayatını kaybettiği 1963 yılına kadar II. Malietoa Tanumafili ile birlikte devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.Tupua, Batı Samoa'nın en önemli şefiydi. 1929'dan 1963'e kadar Tupua Tamasese kraliyet unvanını ve 1962'den ertesi yıl ölümüne kadar Malietoa Tanumafili II ile birlikte O le Ao o le Malo (Devlet Başkanı) unvanını elinde tuttu.1905'te Vaimoso'da, en önemli şef II. Tupua Tamasese Lealofi'nin üç oğlundan biri olarak doğdu. Apia'daki Marist okulunda eğitim gördü. 1929'da, ağabeyi ve Mau lideri III. Tupua Tamasese Lealofi, Apia'da bir Mau geçit töreni sırasında sömürge polisi tarafından öldürüldüğünde Tupua Tamasese olarak atandı.1934'te Olaf Frederick Nelson'ın kızı Noue ile evlendi. Çiftin, iki kız ve iki erkek olmak üzere dört çocuğu oldu. 1936'da Yasama Konseyi'ne atandı ve 1938'de Fautua'dan (yöneticinin danışmanı) biri olarak atandı. Aynı yıl Mauların başkanı oldu. Bir Fautua olarak, 1957'ye kadar Yasama Konseyi'nde ve onun halefi olan Yasama Meclisi'nde hizmet vermeye devam etti  Ayrıca 1959 yılına kadar Danıştay ve Yürütme Konseyi üyeliği yaptıSiyasetten uzakta, Tamasese ticaretle uğraştı, Western Samoa Trust Estates Corporation'ın yönetim kurulu başkanı, Batı Samoa Bankası'nın direktörü ve Copra Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yaptı. 1953'te Kraliçe II. Elizabeth Taç Giyme Madalyası ile ödüllendirildi. 1957 Yeni Yıl Şereflerinde Britanya İmparatorluğu Nişanı Komutanlığına atandı .Tamasese, bağımsızlık hazırlıklarında 1954 ve 1960 anayasal sözleşmelerine başkanlık etti  Batı Samoa 1962'de bağımsızlığını kazandığında, yeni anayasa Tupua Tamasese ve Malietoa Tanumafili II'yi (iki Fautua) ortak devlet başkanları yaptı.Tamasese'nin Nisan 1963'te ölümü üzerine, Malietoa tek devlet başkanı olarak hizmet vermeye devam ederken, Tupua Tamasese unvanı, daha sonra Samoa'nın ikinci başbakanı olacak olan en büyük yeğeni IV. Tupua Tamasese Lealofi'ye geçti.
Tupungato (nehir)

Tupungato Nehri (İspanyolca: Río Tupungato), Mendoza eyaletinin batı bölgesinde Uco Vadisi (İspanyolca: Valle de Uco) olarak adlandırılan, Arjantin'in batısındaki Luján de Cuyo ve Tupungato bölgelerinde akan bir nehirdir. Tupungato Dağı'nın kuzeyindeki Del Plomo ve Del Juncal buzullarında doğar ve Mendoza Nehri'nde sona erer. Drenaj havzası 1.858 km² alana sahiptir ve  yer almaktadır. Nehrin kaynak yüksekliği  4.251 AMSL'dir.Tupungato, buzun erimeye başladığı ve gücünü artırdığı Kasım ayından Mart ayına kadar (yaz civarında) tehlikeli bir nehirdir.
Tupungato (volkan)

Tupungato, Arjantin ve Şili sınırında bir yanardağ. 6.550 m yüksekliğindeki Tupungato, Aconcagua'nın yaklaşık 100 km güneyinde kalır. Yeryüzünün en yüksek faal volkanlarından biridir. Son püskürmesi 1986 yılında olmuştur.
Tuqar

Tuqar () veya Buqan (), 13. yüzyılda hüküm sürmüş Çerkes kralı. Moğol istilasına karşı olan direnişi ile bilinmektedir ve bu savaşta ölmüştür.Çerkesya'nın nüfuzlu prenslikleri, aralarından bir Baş Prens (Пщышхо) seçmek için düzenli olarak bir araya gelirlerdi. Yabancı gözlemcilerin gözünde Baş Prens, Çerkeslerin kralı olarak görülüyordu. Bununla birlikte, prenslikler büyük ölçüde özerkti ve unvan çoğunlukla sembolikti. Tuqar Çerkesya Baş Prensi seçilmişti. Tuqar'ın Moğol istilasından önceki hayatı hakkında detay bilinmemektedir.1221'de keşfe gelen Moğol ordusu Gürcistan'ı da mağlup etti. İlerlemeye devam eden Moğollar Derbent'e ulaştı. Moğollar Kafkas dağlarını geçmeye çalışırken kayıp verdi ve kuşatma silahlarını terk etmek zorunda kaldı. Bu sırada Çerkesler, Çeçenler, Alanlar, Lezgiler ve Kumanlar arasında bir ittifak kuruldu. Kuman hanı Köten orduyu kardeşi Yuri ile oğlu Daniel'in emrine verdi. Kısa süre sonra Moğollar dağlık Çeçenya'ya ulaştı. İlk muharebede iki taraf da sonuç alamadı. İkinci muharebede Moğollar Kıpçakları hediyeler vererek savaştan ayrılmaya ikna ettiler. Kıpçakların savaştan çekilmesinden sonra güç dengesi Moğolların lehine değişti ve Kuzey Kafkasyalılar, sayısal olarak üstün bir düşmanla savaşmak zorunda kaldı: kısa sürede Moğollar onlara saldırdı ve tamamen yok etti. Rus kronikleri bu sırada Çerkes ordusunun savaşarak tamamen yok edilmesinden bahseder. 1237'de Munke ve Kadan'ın tümenleri Kuzey Kafkasya'ya saldırmaya gönderildi. Moğollar saldırıları Çerkeslere ve Alanlara karşı başlattı. Tuqar Moğol istilasına teslim olmayı reddetti ve Moğollar ile muharebeler yaşandı. Bu muharebeleri Çerkesler kazansa da Çerkes kralı Tuqar bu muharebede öldürüldü. Kafkasya halkı, Moğolların okları ve alevleriyle başa çıkamadı ve köyleri tamamen yok edildi. İlk başta Kuzey Kafkasya çoğunlukla işgal edildi, neredeyse tüm önemli yerleşim alanları yok edildi. Ancak daha sonra direniş dağlara çekildi ve Moğol istilacılara karşı bir karşı saldırı planlayarak kendilerini yeniden örgütlediler; başarılı bir gerilla savaşı yürüttüler. 1235 yılında Macar misyonerler 50 gün boyunca Çerkesya'ya geldiklerinde, burada Moğolların veya Kıpçakların varlığı veya yakınlığına dair bir işaret bulamadıklarını belirttiler. 1253'te Kafkasya'ya seyahat eden Rubrucklu William, o sırada Moğol ordularının beşte birinin tamamı Çerkesya'yı ele geçirme görevine adanmış olmasına rağmen, Çerkeslerin asla "Moğol egemenliğine boyun eğmediklerini" yazdı.Hükümdarlığı sırasında krallığın kesin sınırları da tartışmalıdır. Tarihi kaynaklarda, bölge ilk olarak 6. yüzyılda, Bizans tarihçisi Caesarea'lı Procopius'un Zechoi halkının Roma İmparatoru tarafından atanan bir kralı olduğunu, ancak o zamandan beri bağımsız hale geldiklerini kaydetmesiyle ortaya çıkar. Konstantinopolis Patrikhanesi'nin Notitiae Episcopatuum'u, 7. yüzyıldan itibaren Zichia'nın otosefali bir başpiskoposluğundan bahseder ve Tamatarcha veya Kimmer Boğazı ile ilişkilendirilir. Moğol istilasının ardından pek çok Çerkes yerleşim yeri yok edildi ve Çerkesler Kuzey topraklarının büyük kısmını kaybettiler.
Tur Abdin

Tur Abdin (, Arapça: طور عبدين, Kürtçe: Tûrabdîn / Tor), Türkiye'nin güneydoğusundaki Midyat ve çevresini içine alan tepelik bir bölgedir. Süryanicede "kulların dağı" anlamına gelen Tur Abdin, Süryani Ortodokslar için önemli bir bölge olup dinî ve kültürel merkezleridir.Bölgenin çok eski bir tarihi geçmişi vardır. Yeryüzünde ayakta kalmış en eski Süryani Ortodoks Manastırı olan Mor Gabriel Manastırı da (Deyrulumur) bu bölgededir.MÖ 9. yüzyılda Yeni Asur İmparatorluğu kralı II. Aşurnasirpal tarafından Diyarbakır'da dikilen Kurkh stelinde "Kaşiyari Dağları" olarak geçmektedir. Bu dağdaki geçit Nairi ülkesine düzenlenen harekâtta kullanılmıştır. İsmi, stel üzerinde iki kez şu şekilde geçmektedir: “Kaşiyari Dağı’nı geçtikten sonra ikinci kez Nairi ülkelerine girdim. Sigişu kentinde kamp kurdum ve geceyi geçirdim (...) Tupusu oğlu Lapturu’nun yönettiği, Kaşiyari Dağı üzerindeki iyi tahkim edilmiş altmış kenti yıktım, yaktım, harabeye çevirdim."Bölgede bulunan Mor Sobo Kilisesi, Meryem Ana Kilisesi, Deyrüzzaferân Manastırı, Mor Gabriel Manastırı, Mor Abai Manastırı, Mor Loozor Manastırı, Mor Yakup Manastırı, Mor Kuryakos Kilisesi ve Mor İzozoel Kilisesi, 2021 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edildi.
Tur Han

Tur Han (Turan Han) - Türk ve Altay mitolojisinde söylencesel hakan. Türklerin atasıdır. İran tarihinin söylencelerinde İran’ın baş düşmanıdır. Göktürk çağında İranlılar Turan adını Göktürklerle ilişkilendirir. Türk kavimleri İran efsaneleri ile tanıştıklarında, bizzat kendileri de kendilerini Turan’ın kavmi olarak görmeye başlamışlar ve kendilerini gururla Turan’ın kralı Afrasyab’ın uyruğu saymışlardır. Etrüsklerde Turan adlı bir sevgi ve yaşam Tanrıçası vardır ve Etrüsk dilinde kural koymak anlamı içerir. İlginç bir biçimde Moğolcada Dur/Dura ve Tuvaca Tura sözcüğü sevgi, istek ve arzu anlamları taşırken, Mançucadaki Doron sözcüğü kanun (yasa) demektir.
Tur Suresi

Mekke'de indirildiğine inanılmakta olan sure 49 ayetten oluşur. Sure ismini ilk ayette geçen Sina yarımadasında ve Musa’ya Tevrat’ın 10 emrinin verildiğine inanılan Tur dağından alır.Tur Suresinde Allah’a inanmayanların cehennemde yanmalarından, Allah’a inananların cennete gideceklerinden, cennetin nimetlerinden bahsedilir.Kur'an meallerinde cinsiyetsiz şekilde ve cennet hizmetçileri olarak verilmesi tercih edilen Tur suresi 24. ayetinde geçen "etraflarında inci taneleri gibi oğlanları dolaşır" ifadeleri bazı tepki ve eleştirilerin hedefi olmuştur.
Tur Yıldız Biçer

Tur Yıldız Biçer  (d.10 Aralık 1968 Tunceli) Türk doktor ve eski Cumhuriyet Halk Partisi Manisa Milletvekili.1968 yılında Tunceli'nin Nazımiye ilçesinde doğdu. Anne ve babasının memuriyeti dolayısıyla bir yaşından itibaren İzmir'de yaşadı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur. Kulak Burun Boğaz İhtisasını Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesinde yaptı. Almanya Tubingen Üniversitesi Tıp Fakültesinde Kulak Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitimi aldı.Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde Ses hastalıkları, Konuşma Bozuklukları ve Konuşma Terapisi Eğitim programını tamamladı. Manisa Devlet Hastanesinde Kulak Burun Boğaz Uzmanı olarak çalıştı. Manisa Organize Sanayi Bölgesinde ortaya çıkan mesleki üst solunum yolu hastalıkları ve sanayi gürültüsüne bağlı işitme kayıpları ile ilgili işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda çalışmalar yaptı. Yerli ve yabancı dergilerde yayımlanmış 10 bilimsel makalesi mevcuttur.
Tur operatörü

Bir tur operatörü, paket tatil yapmak için genellikle tur ve seyahat bileşenlerini birleştirir  Ürünlerini, tatillerini ve seyahat programlarını tanıtmak için reklam ve broşür hazırlarlar.ABD'deki üç ana tur operatörü birliği, Ulusal Tur Derneği (NTA), Amerika Birleşik Devletleri Tur Operatörleri Birliği (USTOA) ve Amerikan Otobüs Birliği'dir (ABA). Avrupa'da, Avrupa Tur Operatörleri Birliği (ETOA), İngiltere'de İngiliz Seyahat Acenteleri Birliği (ABTA) ve Bağımsız Tur Operatörleri Birliği (AITO) bulunmaktadır.
Tur otobüsü servisi

Tur otobüs servisi, otobüs toplu ulaşım hizmetidir. Turistik yerlerin etrafındaki rotalarla  turist ve ziyaretçileri gezmeye götürür. Rota şehir içi ve şehir dışı olabilir. İyi bir görüş sağlamak için çift katlı otobüsler ve üstü açık otobüsler, ayrıca furgon, minivan yaygın olarak kullanılmaktadır.Tur otobüs hizmetleri, kamu kurumları, seyahat acentesi ve tur operatörü şirketleri, ayrıca sivil toplum kuruluşu ve  kâr amacı gütmeyen kuruluş'lar tarafından işletilebilir.
Tur, Mısır

Tur, (Diğer Adlar:Al Tor - Al-Tur) (Arapça:يأخُذ طَو) Mısır'ın,  Sina İdari Bölgesi'nde, Süveyş Kanalı'nın başlangıcına yakın bir kesimdeki şehirdir.Rakımı 395 metre, nüfusu ise 2008 verilerine göre tüm metropol genelinde (yani o şehre kayıtlı herkes) 17,321'dir. Zaman dilimi, Doğu Afrika Saati'nde yer alır.Turizm bakımından Moses Bay'de ve Habibi'de yapılan rüzgar sörfü Tur'un en önemli ve tek turizm kaynağıdır. Yunanistan Büyükelçiliği, Moses Bay'de bulunur. Havaalanı, polis ve ortodoks kilisesi şehir merkezinde yani Al-Tur'da bulunur. Katolik kilisesi ve birkaç cami Jabal Hammam Saidna Musa'da bulunur. Cami şehir merkezinde,Jabal Hammam Saidna Musa'da, Gebeil'de ve Ras Rayah'ta da mevcuttur. Şehrin merkezindeki 300 metrelik dağ şehir merkezi ile Moses Bay arasındadır ve turizme az da olsa katkı sağlamaktadır. Gebeil şehrin en güneyinde bulunan küçük bir köydür ve az sayıda ev bulunur. Ras Rayah'ta ise bir otel, birkaç plaj ve site hâlinde evler mevcuttur. Şehir Merkezi'nde,Moses Bay'da ve Habibi'de oldukça fazla sayıda otel bulunurken, (En fazla Moses Bay, ardından Habibi, daha sonra Şehir Merkezi.) Ras Rayah'ta bir otel, Jabal Hammam Saidna Musa'da bir tatil köyü ve birkaç otel bulunur ve Moses Bay, Habibi ve Şehir Merkezi'ne oranla buradaki ve Ras Rayah'taki otel konforu o kadar fazla değildir ve lüks olduğu söylenemez. Şehrin hemen doğusunda küçük ancak uzun bir çöl, bu çölün hemen sonrasında ise doğuda Sina Dağı vardır. Şehrin kuzeyi yani Jabal Hammam Saidna Musa'nın hemen kuzeyinde dağlar ve kayalıklar vardır.(yüksek değil) Bu kayalıkların sonunda ise yani bu kayalıklar biter, bitmez hemen kuzeyde, Bir Abu Suwayrah şehri bulunur.Tur'da sıcaklık 24 °C ila 31 °C arasında değişir. Genellikle hissedilen sıcaklık normalinden 2 °C veya 4 °C fazladır. Fahrenheit olarak ise 76 °F ila 85 °F arasında değişir.Tur'da balıkçılık oldukça yaygındır ve bu balıkçı tekneleri için Moses Bay'de, Şehir Merkezi'nde ve Ras Rayah'ta bir marina vardır. Aynı zamanda şehiriçinde ki yollar oldukça temiz ve kullanışlıdır. Şehirde hiç çıkmaz sokak yoktur.Tur'da şehirlerarası karayolları mevcuttur. Aynı zamanda şehirdeki üç küçük marina ile Mısır şehirleri arasında deniz ulaşımı sağlanabilir.Tur'da ki tek uluslararası ulaşım kaynağı Tur Uluslararası Havaalanı'dır.Bu havaalanı şehir merkezi (Tur), Gebeil ve Ras Rayah'ın arasındaki boş arazide bulunmkatadır. Havaalanı'na ulaşım iki yoldan sağlanır ve bu iki yolda oldukça temiz ve kullanışlıdır. İki yolda geliş gidişlidir ve sıklıkla çalışır. Şehirde uluslararası hizmet verebilecek bir liman yoktur hatta hiç liman yoktur. Ancak üç marina ile şehirlerarası deniz ulaşımı sağlanabilir.
Tura Havalimanı

Tura Havalimanı (ICAO:UNIT) Rusya'nın Tura kentine 13 km. uzaklıktadır. 17/35 doğrultusunda bir tane pisti bulunmaktadır. Pistin uzunluğu 1,400 metredir. Pistin yüzeyi betondur.
Tura Nehri

Tura Nehri (), Rusya'nın Sverdlovsk ve Tümen vilayetlerinden geçen bir nehirdir. Nehir, Ural Dağları'nın ortadoğusundan başlayarak Tobol Nehri'ne dökülmekte ve 1030 km. uzunluğuna erişmektedir.
Tura, Krasnoyarsk Krayı

Tura (), Rusya'nın Krasnoyarsk Krayı'na bağlı Evenk rayonunun merkezi olan bir köydür. Koçeçum ve Nijnyaya Tunguska nehirlerinin kesiştiği noktada yer almaktadır. Yüzölçümü 12,93 km² olan köyün nüfusu 2010 yılı itibarı ile 5.535'tir.
Turabi Baba Türbesi

Turabi Baba Türbesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesi Kasımpaşa semtinde türbedir. Kitabesi üzerindedir. Türbenin ön cephesinde bir sebil bulunur. Yığma olarak yapılan türbenin dış cephesi tuğla ile örülüdür. Yapı özgün mimarisini büyük ölçüde korumuştur. Kültür varlığı olarak tescillidir.
Turabi Genç

Basketbola Beşiktaş'ta başlayan Turabi Genç, 1987-1993 yılları arasında sekiz sezon siyah-beyazlı takımın formasını giydi.1993'te Beşiktaş ayrılıp üç farklı takımın formasını giydikten sonra 1997'de geri döndü. Bu kez tecrübeli skorer rolündeydi ve ilk sezonunda %40 ile şut attı. Fakat yine de siyah-beyazlı ekip ile çeyrek finalden ötesini göremedi.Milli takımda da forma giyen Turabi, 2002-2003 yılında Tekelspor formasını giydikten sonra aktif basketbolculuğa veda etmiştir. Daha sonra Galatasaray'da basketbol şubesi genel menajerliği yapan Turabi 2005 yılında da bu görevinden ayrılmıştır.
Turabi Çamkıran

3 Temmuz 1987 tarihinde Mersin’de doğdu. Aslen Kahramanmaraş Afşin'lidir. Mersin Toroslar Lisesi ve Gazi Lisesi'ne gitti ancak bitiremedi, liseyi Survivor yarışmasından sonra bitirdi. Gençliğinden beri hem breakdance hem de muay thai dövüş sanatıyla ilgilendi. Üniversite öğrenimini Mersin Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde tamamladı.2013 yılında Yetenek Sizsiniz Türkiye yarışmasına katıldı ve yarı finale kadar yükseldi. 2014, 2015 ve 2018 yıllarında Acun Ilıcalı'nın hazırlayıp sunduğu Survivor yarışmasına katıldı. 2014 Survivor Gönüllüler takımında yer aldı şampiyon oldu. 2015 yılında Survivor All Star yarışmasında da 1. oldu ve ard arda iki kez Survivor yarışmasını kazanan ilk kişi oldu. Survivor yarışmasından sonra birkaç sinema filmi ve dizide rol aldı. Sağlık Bakanlığı'nın çocuklarda süt içme alışkanlığı kazandırma konulu bir kamu spotunda yer aldı. 2018 yılında üçüncü kez Survivor yarışmasına katıldı. Yarışmayı 5. olarak tamamladı. 2019 yılında ABD'de yayımlanan The Challenge: War of the Worlds adlı yarışmaya katıldı ve şampiyon oldu.
Turabi, Tuzluca

Köyün adı, Şah Abbas zamanında Sahat Çukuru idaresinde bulunmuş olan, Turabi (Ebu Turab) Bey'in adından gelmiştir. Köy, 1901'den beri aynı adı taşımaktadır.
Turahanoğlu Ömer Bey

Turahanoğlu Ömer Bey (Yunanca Ὀμάρης or Ἀμάρης;  1435-1484), bir Osmanlı generali ve valisiydi. Ünlü Turahan Bey'in oğludur. Özellikle güney Yunanistan'da aktifti. Mora'da 1440'larda ve 1450'lerde Bizanslılara, 1460'larda ise Venediklilere karşı savaşmıştır. 1456'da ise Atina Latin Dükalığı'nı fethetmiştir. Ayrıca Arnavutluk, kuzeydoğu İtalya, Eflak ve Anadolu'da da savaştı.
Turahanoğulları

Turahanoğulları, 15-16. yüzyıllar arasında Osmanlı İmparatorluğu'nda akıncı birliğine liderlik eden ailelerden biriydi.Osmanlı'nın Avrupa sınırlarında genişlemesi ile yeni fethedilen bölgeler yarı bağımsız savaşçılarla paylaşıldı; en dikkate değer aileler, her ikisi de Anadolu Hristiyan kökenli olan Evrenosoğulları, Mihaloğulları, Sırp kökenli Malkoçoğulları ve kökeni belirsiz olan ancak Türk kökenli olduğu düşünülen Turahanoğulları olan dört aileydi. Bu dört aile, gazi soylularını oluşturuyordu. Turahanoğulları, gönüllü olarak Osmanlı İmparatorluğu sınırlarında akıncı olarak yaşadılar ve faaliyet gösterdiler.
Turakhan Türbesi

Turakhan Türbesi Başkurdistan'ın Şişme rayonunda bulunan bir türbe. Anıt XIV-XV. yüzyıllara tarihlendirilmektedir. Türbe Şişme'den Aşağı Termi köyüne giden yol üzerinde, ilçe merkezinin 12 km güneybatısında yer almaktadır.Türbe yakınlarda bir taş caminin olduğuna inanılmaktadır. Bu cami ile birlikte, tek bir mimari topluluktur (külliye). Bazıları türbenin "mahkeme evi" olarak hizmet ettiğini belirtmektedir. Türbede daha önce duruşmalar yapıldı.Turakhan Türbesi kaba taşlardan yapılmıştır. Temel dikdörtgen şekilli, 6,6 x 6 metre ölçülerindedir. Duvarların yüksekliği 1,8 metredir. Sekizgen kenarların uçları bir kubbede tamamlanır. Girişte dikdörtgen bir bina vardır. Yapıya giriş yapısı niteliğindedir. Duvarın kalınlığı 1 metredir ve kubbenin yüksekliği 8 metredir. VS Yumatov'un (1845) açıklamasına göre, çatıda çıkıntılı bir bölüm ile bir meşe kapı ve taş kesikleri güçlendirmek için bir pim vardı.Bina kilitli bir kapı ile modern bir korkuluk ile bağlantılıdır. Tapınağın girişinde kemerli bir kapı da vardır.Turakhan hakkında hiçbir bilgi yoktur. Yaşamına ya da ne yaptığına dair bilgi bulunmamaktadır. Hangi tarihlerde yaşadığı bilinmemektedir. Hakkında söylenenler tarihsel gerçeklere dayanmamaktadır. Bazıları bir çınqızıd  olduğunu ve İrtiş'ten modern Tobolsk'a kadar göç ettiğini söylemektedir. Akrabalarından ayrıldıktan sonra Batı Sibirya'dan ayrıldı ve Başkurdistan'a geldi. Uzak geçmişte Başkurtların bugünkü Tobolsk bölgesinde yaşadığı ve göçebe bir yaşam sürdüğü bilinmektedir.Başka bir rivayete göre, Turakhan, Basman Han'ın erkek kardeşiydi. Basman'ın hükümdarlığı Güney Uralların her iki tarafına da yayıldı. Turakhan'ın kardeşi savaşta öldürüldü. Böyle bir durum o günlerde nadir değildi. Petr Ivanovich Rychkov, Ruslar buraya gelip Ufa'yı inşa ettiğinde, şehir olarak adlandırılacak kadar büyük olduğunu yazmıştır. Turakhan burada kış aylarında yaşardı. Turakhan, yaz aylarını Termi köyünde geçirdi. Mezarı da bugün bu köyde bulunmaktadır.Günümüzde Başkurdistan'ın yöneticilerinden biri olduğu belirtilir. 16. yüzyılın başlarında Başkurdistan'ı yönetti. Başkurt halkının en güçlü hanının, oğlu Kasım Han olduğu, Burak han (Saraycıklı) ile kavga ettiği belirtilir. Bu savaş toprak ve su yüzünden gerçekleşmiştir. Turakhan ve kardeşi Basman Han'ın rakipleri olan Nogay Altakar tarafından öldürüldüğü rivayet edilir.Hüseyin Bey Türbesi (), Hacı Hüseyin Bey'in medfun bulunduğu yerdir. Hacı Hüseyin Bey Modern Başkurdistan topraklarının ilk imamıydı (ilk yüce lider). Mezarı Chishmin ilçesi, Chishmi yerleşimindeki Akzirat mezarlığında bulunur. Müslümanların kutsal yerlerinden biri olarak kabul edilir.
Turako

Turako ya da Muzcul. Musophagiformes takımının Musophagidae familyasını oluşturan 20 kadar kuş türünün ortak adı. Afrika'da yaşarlar.Turakolar göz alıcı renkleriyle dikkat çeker. Bazı türlerde gri, kahverengi ya da beyaz renklerin egemen olmasına karşılık Tauraco cinsinin 10 türü ile Musophaga cinsinin iki türünün renkleri oldukça gösterişlidir; bu parlaklık yalnızca bu türlere özgü olan turasin ve turakoverdin adlı kırmızı ve yeşil pingmentlerden kaynaklanır. Turasin 12 türün kanat tüyleriyle birkaç türün tepeliğinde bulunur. Turakoverdin ise bu türlerin gövde tüyleriyle Corythaixoides cinsinin bazı türlerine renk verirTurakoların uzunluğu yeşil ve mavi renklerin egemen olduğu Tauraco türlerinde 35 cm'den başlayarak büyük mavi Turako'da Corythaeola cristata 70 cm'ye ulaşır. Uzun kuyruklu ve kısa kanatlı olan bu kuşlar hemen hemen bütün yaşamlarını ağaçlarda meyve arayarak ve bazı omurgasızları avlayarak geçirir. Ama eski bir inanışa dayanan adlarına karşın muz yemezler. Toplu yaşamayı yeğleyen, küçük ve gürültücü sürüler halinde dolaşan kuşlardır. Yuvalarını ise ağaç tepelerinde birbirinden bağımsız olarak ince dallardan yaparlar.
Tural Ahundov

Tural Ahundov (d. 1 Ağustos 1988), defans pozisyonunda görev yapan Azeri futbolcudur. Keşla'da forma giymektedir.
Tural Bayramov

Tural Bayramov (d. 23 Şubat 2001), defans pozisyonunda görev yapan Azeri futbolcudur. Karabağ'da forma giymektedir.
Tural Hümbetov

Tural Hümbetov (d. 24 Ocak 1994), defans pozisyonunda görev yapan Azerbaycanlı futbolcudur. 2017'den beri Makedonya kulübü Pobeda için oynuyor. Azerbaycan U-17, U-19 ve U-21 millî takımlarında oynadı. Bakü'de düzenlenen İslami Dayanışma Oyunları'nda Azerbaycan U-23 millî takımında yer aldı.Tural Humbatov, 1994 yılında St. Petersburg'da doğdu. 10 yaşında futbol oynamaya başladı, ilk kulübü Vasily Alexandrovich Kostrovsky tarafından yönetilen "Smena" kulübüydü. Bir yıl sonra, Protasov Sergei Ivanovich'in koçluğunu yaptığı St. Petersburg'daki Turbostroitel'e (şimdi Zenit-84) taşındı. Kulübün kaptanı olan Tural burada 4 yıl geçirdi. 2009'dan 2011'e kadar Romanov, Sergei İvanoviç'in önderliğinde "Zenith" SDYUSHOR'un oyuncusu oldu.2011 yılında St. Petersburg Devlet Havacılık ve Uzay Enstrümantasyon Üniversitesi Hukuk Fakültesine kabul edildi.2011'in başlarında Zenit, U-18 takımının bir üyesi olarak Severo-West şampiyonasında bir yıl geçirdiği Futbol Akademisi ile bir sözleşme imzaladı. 2012'den 2013'e kadar 53 numarada Zenit'in yerine geçti  "Zenith" kulübünün yedeklerinin bir üyesiydi..Şubat 2013'te Moldova kulübü Nistru Otaci'ye transfer oldu. Moldovalılar ile bir yıllık sözleşme imzalamasına rağmen, Temmuz 2013'te diz sakatlığı nedeniyle yaklaşık altı ay sahalardan uzak kaldı ve kulüpten ayrıldı. Nistru ile geçirdiği süre boyunca Moldova'nın en üst liginde dokuz maç oynadı ve toplam 729 dakika forma giydi.2014 yılında Azerbaycan'a gitti ve Ocak ayında Araz-Nahçıvan kulübü ile yıllık sözleşme imzaladı. Altı ay birinci ligde oynadıktan sonra takımıyla Premier League'e yükseldi. Ancak 3 ay sonra takım maddi sebeplerden dolayı çöker.Bir ay sonra Inter Bakü ile sezon sonuna kadar sözleşme imzaladı. Temmuz 2015'te Tarlan Ahmadov'un daveti üzerine AZAL'a transfer oldu. 2017 yılında Makedon kulübü Pobeda, Facebook üzerinden Tural Humbatov ile bir yıllık sözleşme imzaladığını duyurdu.
TuralTuranX

TuralTuranX ikiz kardeşler Tural ve Turan Bağmanov'dan (d. 30 Ekim 2000) oluşan Azerbaycanlı müzik ikilisidir. 2023 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Azerbaycan'ı " Tell Me More " adlı şarkıyla temsil edecekler.Tural ve Turan Bağmanov, Azerbaycan'ın kuzeybatısındaki Zaqatala'dan . İlk önce okulda bir piyano gördüler ve ondan o kadar etkilendiler ki, sık sık gizlice şarkılar üzerinde çalıştılar. Sonra babaları onlara kullanılmış bir sentezleyici aldı. Daha sonra gitar çalmayı da öğrendiler. TuralTuranX ilk olarak okullarda ve bazı etkinliklerde yer almıştır. Ancak babalarının ölümünden sonra geçici olarak müzik yapmayı bıraktılar.Daha sonra başkent Bakü'ye taşınan Tural, Turan'ın da birlikte performans sergilediği bir arkadaşıyla TheRedJungle grubunu kurdu. Kardeşler ayrıca sokak müzisyeni olarak da sahne aldılar.2 Şubat 2023 tarihinde TuralTuranX'in Azerbaycan'ın 2023 Eurovision Şarkı Yarışması için temsilci seçiminde son beş aday arasında yer aldığı açıklandı. 9 Mart'ta Eurovision Şarkı Yarışması'nda Azerbaycan'ı temsil etmek üzere seçildiler. "Tell Me More" şarkılarıyla 9 Mayıs'ta yapılacak ilk yarı finalde yarışacakları açıklandı.Tural ve Turan Bağmanov'un 2015 yılında Yuxarı Tala'da bir trafik kazasında hayatını kaybettiği Emin ve Jamal adında iki erkek kardeşi daha vardı
Turan

Turan (Farsça: توران), Orta Asya'da tarihi bir bölgedir. Terim İran kökenlidir ve belirli bir tarih öncesi insan yerleşimine, tarihi bir coğrafi bölgeye veya bir kültüre atıfta bulunabilir. İlk Turanlılar, İran Hükümdarı Feridun'un (Thraetaona) oğlu Tûr'un (veya Tûrac) soyundan gelen İranlı bir kabileydi.Turan adına Avesta ve Firdevsî'nin Şehnâme eserinde rast gelinir. Tarihî İran-Turan savaşlarında Efrasiyab'dan da Turan imparatoru diye bahsedilir. Turan sözü XIX. asırdan itibaren aynı zamanda ideoloji yönüne çevrildi. Bu İdeoloji, Türk tarihinde siyasi, askeri ve kültürel sahalarda kendi tesirini göstermiştir. Turan'da Türklerin atası olan “Alp Er Tonga” adlı önder dünyaya gelmiştir. 6. yüzyıldan itibaren Turan sözcüğü – Türklerin (veya Türk ya da Tür halkının) mekan tuttuğu ülke anlamında kullanıla gelmiştir. Kaynaklarda İran halkı ve Turan halkının kıyasıya savaşlarından söz edilir. Karahanlılar devri eserlerde de geçer. Yusuf Balasagun'un eserinde geçer.  Mahmud bin Vali'nin eserlerinde Tanrı dağı dolayına Turan adı verilmiştir. Bu Arap (veya İranlı) yazarın eserine göre Turan'da Türkler yaşamaktadır.
Turan (Kazakistanlı müzik grubu)

Turan Ensemble (Er Turan veya Turan Etno Folk Band olarak da bilinir), 2008 yılında Kurmangazı adında birkaç Kazak Ulusal Konservatuvarı öğrencisi tarafından oluşturulan bir Kazak halk müziği grubudur.Turan topluluğu beş üyeden oluşan bir gruptur: grubun boğaz şarkıcısı Abzal Arıkbay, Maksat Medevbek, Bavırcan Bekmuhanbet, Serik Nurmolda, Erjigit Ali.Dombra, jetigen, kobız, sıbızgı, şerter, şankobız türü genellikle kültüre özgü halk enstürmanları çalmaktadır. Performanslarında Turan topluluğu, eski Türk geçmişiyleriyle bağlantı kurmak için genellikle geleneksel Kazak giyimleri giyiyor. Kazak Halk Müzik Enstrümanları Müzesi esin kaynağı olmuş olan Turan topluluğu bu geleneksel Kazak müzik aletleri kullanarak yeni model halk müziği için yeni yollar arar.Kazakistan Kültür Bakanlığı desteği ile Turan Tobı (ansamblesi)'ne Orta Asya, Avrupa ve ABD'de destek olmuştur. Uluslararası organizasyonlara katılmıştır. Bu etkinliklerden bazıları:2008'den 2015'e kadar, Turan topluluğu birçok müzik festivaline katıldı ve tüm dünyada çok sayıda başarılı performans gerçekleştirdi.Ağustos 2008'de Turan, Berlin'de düzenlenen "Young Euro Classic" uluslararası festivalinin bir üyesi oldu ve Almanya'daki performansları iyi bir yanıt aldı.Kasım 2009'da Turan topluluğu Amerika Birleşik Devletleri'nde Los Angeles, San Francisco, Washington DC, Boston ve New York'ta sahne alan çok başarılı bir konser turu düzenledi.Ağustos 2010, Ensemble Macaristan'da Dünya Büyük kurultayı olan "Turan"a üye oldu. Birçok dünya medyası performanslarını bildirdi.Solo konser Barselona, İspanya, Yekaterinburg, Rusya, Stuttgart, Frankfurt, Münih, Düsseldorf (Almanya).Ekim 2013, Hindistan, Yeni Delhi'de düzenlenen 8 günlük "IIC Deneyimi" festivalinde gerçekleştirildi.Kasım 2013, Turan topluluğu Kazak halk müzik aletleri Müzesi'nde "Величие кюя" konser-konferans düzenliyor.Kasım 2014, doğrudan Paris'in Almatı havayoluna açılması için Paris, Fransa, Place du Palais-Royal'da Kazakistan kültürü ile ilgili bir sergide solo konser (.Ekim 2015, Turan, Çin'de Dünya Müzik Şangay'a katıldı ve Pekin ve Şanghay'da çeşitli yerlerde sahne aldı.
Turan (albüm)

Turan, 29 Nisan 2016'da yayınlanan şamanik metal grubu Darkestrah'ın altıncı ve son albümüdür. Turan Ensemble, Kazakistan'ın tanıtımı dışında tüm müzikler 2014 ve 2015 yıllarında Darkestrah tarafından bestelenmiştir.Darkestrah'ın Osmose Productions tarafından yayınlanan ikinci albümüdür. Vokalist Merkith'in de yer aldığı ilk albüm.Albüm, Metal Hammer'dan 4/5 puan aldı ve onu "epik bir folk metal albümü" olarak selamladı. Angry Metal Guy albüme 5 üzerinden 3,5 yıldız vermiş, ancak önceki albümlerin Turan üzerindeki öneminden bahsetmiştir. NewNoiseMagazine'den Grim Lord, albüme 5 üzerinden 4,5 yıldız verdi ve atmosferik bir black metal gösterisi olmasını övdü.
Turan (şehir)

Turan (Tuva Türkçesi:Туран/Turan; Rusça: Тура́н), Tuva Cumhuriyeti'nde bir şehir.  Tuva Cumhuriyeti'nin başkenti Kızıl'a 70 km kuzaybatısındadır. 1945 yılında şehir durumuna yükselmiştir. 1989 yılı nüfusu 5976 kişi iken Rus nüfusunun Tuva'dan ayrılması üzerine 2002 yılına göre nüfus 5598 kişi olmuştur.  Bu şehirde bir havaalanı bulunmaktadır.Tıva Türkçesinde duran'', dürbün demektir. Yenisey yazıtlarında kişi adı olarak Turan adına rastlanmaktadır.Şehrin yerleştiği alan Turan-Uyuk havzası,  Turan, (Uyuk) akarsularının kolları, federal otoyolu olan M-54  "Yenisey" yolu yanında,  Kızıl şehrinin 74 km kuzey batı tarafındadır.Turan şehri 1885 yılında kurulmuştur. Tuva'ya Rus devleti tarafından Rus nüfusu ilk kez buraya yerleştirilmiştir. Tuva'yı Ruslaştırma politikası amacına ulaşamamıştır. Tuva'daki Türk nüfusu hâlen büyük ağırlığını ortaya koymaktadır.Cumhuriyet Müzesi. Aldan Maadır (60 bahadır). Aziz kilisesi (Ruslar'ın yaptırdığı). İ. İrgit (İrkutsk) (1914 yılı,1990 yılında restore edildi).Turan'da, Kızıl şehrindeki gibi, 4 operator telefon hat türü vardır. — «Bilayn», «MTS», «Megafon-Sibir» ve «ETK».
Turan Air

Turan Air, Bakü, Azerbaycan merkezli bir havayolu şirketiydi. Havayolu, yurt içinde faaliyet göstermenin yanı sıra Rusya'nın birçok şehrine de hizmet verdi. Turan Air, 2013 yılında faaliyetlerini durdurmuştur.
Turan Akkoyun

Turan Akkoyun profesyonel futbol hayatına Kayseri Erciyesspor'da başlamıştır. Hatayspor, Erzurumspor, G.Antep Bş.Bld ve Uşakspor formaları giymiştir.2007-2008 sezonundan itibaren Kayseri Erciyesspor forması giymektedir.
Turan Alptekin

12 Aralık 1933 tarihinde Konya'da dünyaya gelen Turan Alptekin'in babası Ali Alptekin, annesi ise Müsebbiha Hanım'dır. İlk ve ortaöğrenimini Konya'da tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümünden 1958 yılında mezun oldu. 1959-1960 yılları arasında topçu asteğmen rütbesiyle yedek subay olarak askerlik görevini yerine getirdi. Askerliğini bitirdikten sonra 1961 yılında mezun olduğu fakültede yeni türk edebiyatı asistanı kabul edildi. Daha sonra ise edebiyat öğretmeni olarak Manisa Salihli Lisesi, Ankara Akşam Ticaret Lisesi, Ankara Etlik Lisesi, Ankara Kurtuluş Lisesi, İstanbul Kasımpaşa Lisesi ve Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünde çalışmış ve emekli olmuştur. Ayrıca, 1978-82 yılları arasında Ankara İktisadi ve Ticarî Bilimler Akademisine bağlı Basın-Yayın ve Muhasebe yüksek okullarında konusu ile ilgili dersler verdi. Emekli olduktan sonra MSÜ (1985-1990) ve Mersin Üniversitesinde (1994-1998) öğretim görevlisi unvanıyla yeni türk edebiyatı ve karşılaştırmalı edebiyat derslerini okuttu. İlkin şiir ile ilgilenen Alptekin, daha sonraki yıllarda hocası Ahmet Hamdi Tanpınar, Ahmet Haşim, Yunus Emre ve Niyâzî-i Mısrî üzerinde incelemelerde bulundu. Irène Mélikoff'un bazı çalışmalarını Türkçeye çevirmenin yanı sıra yazdığı şiir, makale ve denemeleri çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlandı. 4 Ekim 2019 tarihinde vefat eden yazar, Ankara Karşıyaka Mezarlığı Ahmet Efendi Camisi'nde kılınan öğle ve cenaze namazlarının ardından aynı mezarlıkta toprağa verildi.
Turan Asan

İlkokul, ortaokul ve liseyi Şanlıurfa’nın Ceylanpınar ilçesinde öğrenim gördü. 1992’de Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim İş Bölümü Grafik Anasanat dalından mezun olmuştur. Daha Sonra Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Anasanat dalında yüksek lisans yapmıştır. Sanatçı; 2020 yılında Arel Üniversitesi Ssosyal Bilimler Grafik Tasarım da doktora (sanatta yeterlik) yapmıştır. İstanbul'da birçok reklam ajansında sanat yönetmenliği yapmıştır. Bunun yanı sıra çizgi film sektöründe birçok çalışması olmuştur. Asan; güzel sanatların çeşitli dallarında eserler üretmiştir; bunlar grafik tasarımı, resim ve karikatürdür. Günümüzde Beykent Üniversitesi MYO, Grafik Tasarımı Program başkanlığı görevini sürdürmektedir.Beykent Üniversi MYO, Grafik Tasarımı Program başkanı web sitesi Beykent Üniversitesi -  Eğitim - Önlisans Meslek Yüksekokulu - Teknik Programlar Bölümü - Programlar - Grafik Tasarım (Normal ve İkinci Öğretim)Aydın Doğan Vakfı tarafından oluşturulan Karikatür Müzesi ve Turan Asan için ayrılmış web sayfası https://web.archive.org/web/20160307225254/http://sanalmuze.aydindoganvakfi.org.tr/Gallery/CaricatureList.aspx?&PID=924Sanatçının, Aydın Erkmen ile röportajı Grafik Tasarım  - Kasım-Aralık 2011 - Sayı:45 -  Kasım-Aralık 2011 - İndeks - DijimecmuaAmerican Medical Association'de yazılan "Dark secrets of tobacco company exposed", Tütün şirketinin karanlık sırları açığa çıktı makalede sanatçının karikatürü kullanıldı. Dark secrets of tobacco company exposed -- LEWAN 7 (3): 315 -- Tobacco Controlİran karikatürcüler derneği web sitesi yayını Irancartoon Web Gallery :: The First Selected Works of the International Book Cartoon Contest-2011/ Iran :: Turan_Asan_Turkeyİran karikatürcüler derneği web sitesi yayını Irancartoon Web Gallery :: 27th International Nasreddin Hodja Cartoon Contest-2007 :: Turan_Asan_Turkeyİran karikatürcüler derneği, "The Best World Cartoons" Dünyanın en iyi karikatürleri arasına seçilmiştir.  Irancartoon Web Gallery ::  The Best World Cartoons /Part 8  :: Turan_Asan_Turkeyhttps://web.archive.org/web/20160307090750/http://sanalmuze.aydindoganvakfi.org.tr/Gallery/PrizeYear.aspx?Year=1999