barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Sakajia Mağarası Tabiat Anıtı

Sakajia Mağarası Tabiat Anıtı (), Gürcistan'ın Imereti bölgesindeki Terjola Belediyesi'nde, Godogani köyünün 1,5 km kuzeydoğusunda, deniz seviyesinden 204 metre yükseklikte bulunan bir karstik mağaradır. Motsameta Manastırı'ndan 1,5 km uzaklıkta, nehrin karşısındaki pitoresk Tskaltsitela Boğazı'nın sol yamacında yer almaktadır. Mağarada birçok önemli arkeolojik, paleobotanik ve paleozoyik keşif yapılmıştır.Sakajia karstik mağarası, subkutan kireç taşlarında oluşmuştur. Mağaranın toplam uzunluğu 35 m, derinliği 20 m, yüksekliği 6 m, genişliği 4 m'dir. Sarkıt gibi tipik mağara çökellerinin oluşumu için herhangi bir koşul sağlamayan yüksek zeminli kuru bir mağaradır.Mağaradaki eşsiz koşullar, çeşitli canlılar için habitatlar sağlar: Laemostenus, Mesogastrura, Achipteria, Aleurodamaeus, Metabelbella, Minunthozetes, Oribatella, Oribatula ve Phauloppia.1914 yılında R. Schmidt ve L. Kozlowski tarafından keşfedilen çok katmanlı bir arkeolojik sit alanıdır. Sakajia, Transkafkasya'da keşfedilen ilk Paleolitik bölgeydi ve mağara adını tanınmış bir bilim adamı olan Rudolf Virchow'dan aldı. 1936'da kazılar M. Nyoradze tarafından yeniden başlatıldı, bu kazılarda çok sayıda arkeolojik ve paleontolojik buluntu keşfedildi ve mağaranın eski Gürcü adı yeniden tanımlandı. 1973 yılında G. Nyoradze başkanlığında gerçekleştirilen kazılarda üst Paleolitik tabakanın altında Levallois tekniği ile şekillendirilmiş 1.5 m derinlikteki taşlarda çeşitli boncuk, poşet, bıçak ve benzeri eşya bulunmuştur.Bu katmanlarda mağara ayısı, gergedan, at, asil geyik, bizon, Kafkas domuzu, karatavuk ve diğer hayvan kemiklerine ait kemikler bulundu. Bir Neandertal erkeğinin üst çene ve dişlerinin bir parçası da bulundu. Buluntular Orta ve Geç Masonlara tarihlenmektedir.Üst Paleolitik buluntularda, kaji ve obsidiyenden, lamellerden ve apatitlerden yapılan çeşitli kazıyıcılar, kesiciler, çakıl ve mekik kozası benzeri bıçaklar ve diğer nesnelerin yanı sıra yuvarlak kemikler, jilet keskinliğinde kemikler, ustura bıçaklar gibi kemik ve boynuzlardan da bahsedilir. Mousterian dönemine ait Cro-Magnon insan kafatası parçaları da bulunmuştur. Aynı katmanlarda Avrupa bizonu, maral, yaban domuzu, güve, at, mağara ayısı, boz ayı, mağara aslanı, vaşak ve diğer hayvanların kemikleri bulundu. Üst Paleolitik buluntular bienaldir ve Gürcistan'ın üst Paleolitik kültürünün orta (gelişmiş) aşamasına aittir.Çok sayıda paleozoik otçul (keçi, geyik, karaca), yırtıcı hayvanlar (mağara ayıları, mağara aslanları, vaşak, vb.), ayrıca kemirgenler ve sürüngenler de mağarada bulunan buluntular arasındadır. Hayvan dişlerinin ve kemiklerinin parçalarının sayısı on binlere ulaşır. Bu buluntular Üst Paleolitik Çağ'a (Oriniac - Lolotre) aittir.Sakajia Mağarası'nda 1914'ten beri elde edilen buluntu koleksiyonu Rusya Antropoloji ve Etnografya Enstitüsü'nde ve Gürcistan Simon Canaşia Müzesi'nde korunmaktadır.
Sakaköy, Ahlat

Köy, Bitlis il merkezine 59 km, Ahlat ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köy, Ahlat'ın güneybatısında, Van Gölü kenarında olup, /numaralı Ağrı-Bitlis (Ahlat-Bitlis) devlet/uluslararası yoluna 2,9 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Sakal-ı Şerif

Sakal-ı Şerif, İslam peygamberi Muhammed'in özel dinî günlerde cemaatin feyz ve muhabbet alabilmesi için ziyarete açılan cam içinde korunan sakalıdır. Baş üzerinde yeri vardır ve bir sonraki sefere kadar sanduka içinde, salavat okunarak kırk bohçaya sarıldıktan sonra saklanır. Türkiye'nin ve dünyanın birçok yerinde bulunmaktadır.Topkapı Sarayı Hırka-i Saadet Dairesindeki Sakal-ı Şerif, Ebu Bekir, Ali ve birkaç sahabinin önünde Peygamber'in berberi Selman-ı Farisî tarafından kesilmiştir.
Sakala

Sakala, Estonyaca yayınlanan günlük gazetenin adı. İlk kez Viljandi'de 11 Mart 1878 tarihinde Carl Robert Jakobson tarafından yayınlandı. Sakala Estonya'nın ilk siyasi gazetesi olma özelliğini taşımaktadır. 19. yüzyılda ülke çapında önemli bir gazete iken günümüzde Viljandi'nin yerel gazetesi durumundadır.
Sakalar, Artuklu

Sakalar, Mardin ilinin Artuklu ilçesine bağlı bir mahalledir. Kürtçe de ( Şevreşk ) olarak tanılır yerel halk arasında. İsminin Kürtçe de Şevreşk olmasının sebebi hafif kıvrılma bir çukurda yer almasından dolayı kaynaklanır, kürtçe de ( Şevreşk ) kelime anlamının Türkçe çevirisi Karanlık gece demektir. Gecelerin karanlık olmasının sebebi ise çukurda olmasındandır
Sakalar, Artvin

Sakalar (Gürcüce: Tskaltetra / წყალთეთრა; translit: “ts’q’altetra”), Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.Sakalar'ın eski adı Tskaltetra'dır (წყალთეთრა). Gürcüce “su” (წყალი: "tskali") ve “beyaz” (თეთრი: tetri) kelimelerinden oluşan bu ad, "ak su, akça su" anlamına geir. Bu ad Türkçeye Skaltetra (سقالتترە) olarak girmiştir. Köyün eski adının Gürcüce olması, Osmanlı döneminden önce de bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlılar ise köyü Gürcü yönetiminden 16. yüzyılın ikinci yarısında ele geçirdi. Tskaltetra, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nde Çarlık Rusyası'nın egemenliğine girdi. Rus idaresinin Tskaltetra (Цхалтетра) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının (okrug) Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı. Aynı kazaya bağlı Berta nahiyesinde yer alıyordu. Köyde tamamı "Türk" olarak kaydedilmiş olan 349 kişi yaşıyordu. Gürcüce bir adı olan köyün bu tarihte artık Gürcüce konuşan bir nüfusuna sahip olmadığı bu kayıttan anlaşılmaktadır.Tskaltetra, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra bir süre Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de Moskova Antlaşması'yla yeniden Türkiye'ye bırakıldı. 1925'te köyün adı Sakalar olarak değiştirildi. Bununla birlikte resmi kayıtlarda geç döneme kadar “Sakalar (Saltetra)” biçiminde köyün eski adı kullanılmaya devam etti.
Sakalar, İnebolu

Daha önceleri Uluköy köyüne bağlı bir mahalle iken, 22 Temmuz 1959'da yine aynı köye bağlı Ortaköy mahallesi ile birleşerek köy statüsü kazandı.
Sakallı Köle

Sakallı Köle; 1525–1530 yılları arasında Michelangelo tarafından yapılmış olan ve günümüzde Galleria dell'Accademia'da sergilenen bir mermer heykeldir. II. Julius'un mezarını oluşturan parçalardan bir tanesidir.
Sakallı akbaba

Sakallı Akbaba (Gypaetus barbatus) Gypaetus cinsine bağlı bir kuş türüdür. Karakuş, kuzu kuşu, Nuri kuşu olarak da bilinir. Cins, Eski Dünya akbabalarındandır.Diğer türlerden farklı olarak, kel değildir. Oldukça büyük kuşlardır ve 95–125 cm boyunda, 235–280 cm kanat açıklığındadırlar. Ağırlıkları 5 ila 7 kg arasındadır.Yetişkinler, kabarık baş ve boyunludur; başta, siyah bir bıyık bulunur. Kuyruk ve kanatlar gridir. Genç bireyler tamamen koyu renktir, ergin tüylerine kavuşması yaklaşık 5 yıl alır.Yuvaları dik uçurum kenarlarında bulunur, yuvaya 1 ila 2 yumurta bırakıp, kuluçkaya yatarlar. Yumurtalar bahar başlangıcında çatlar.Yaşam ortamları dağların 500 ila 4.000 metreleri arasındadır. Aralık ile Şubat ortalarında ürer, yuvalarına 53 ila 58 gün arasında çatlayan 1 ya da 2 yumurta bırakırlar. Yumurtaların çatlamasından 106 - 130 gün sonra yavrular uçma denemeleri yapmaya başlar.
Sakallı fok

Sakallı fok (Erignathus barbatus), fokgiller (Phocidae) familyasının Halichoerus cinsine mensub, Arktik Okyanusunda yaşayan bir fok türü. İlkbaharda deniz üzerinde yüzen buz parçacıkları üzerinde, Alaska'da nisan sonunda, Arktik Kanada'da ise mayıs ayında doğururlar. Doğduklarında 30–40 kg ağırlığındadırlar.Arktik Alaska'da İnyupikler ve Yupikler gibi Eskimo halklarının en yaygın avlarından biridir ve kültürlerinde önemli bir yer tutar.En karakteristik özelliği bıyıklarının dikkat çekecek kadar uzun ve çok olmasıdır. Bıyıkları avlanırken duyarga vazifesi görür. Erginleri grimsi kahverengi olup sırtı daha koyudur ve arkasında birkaç soluk benek, yanlarda ise daha koyu benekler bulunur.
Sakallı kızılağaç

Sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata), huşgiller (Betulaceae) familyasından adi kızalağacın Türkiye'de Doğu Karadeniz bölümünde yaygın görülen bir alt türü.Geniş yumurta veya elips biçimindeki yaprakları taze iken yapışkan değildir. 6-18 x 4–9 cm boyutlarındaki ayanın kenarı basit veya çift dişlidir; önceleri her iki yüzü de yumuşak tüylüdür, sonraları üst yüzündekiler dökülür, çıplaklaşır; alt yüzünde damarların birleştiği yerde kirli sarı kırmızı tüy demetleri vardır. Bu nedenle sakallı kızılağaç adı verilmiştir. Ayanın uç kısmı yuvarlakça veya sivridir, fakat kertikli değildir; yan damar sayısı 8-11 çifttir.Nemli, derin, kumlu ve balçıklı topraklarda iyi gelişim gösterir. Kireçli topraklar ile rutubetli ve ıslak topraklarda da yetişebilir. Kanaatkar bir tür olup, durgun taban suyundan etkilenmez. Işık ağacıdır. Çiçeklenme zamanı Mart ve Nisan'dır.1000–1500 m rakımlara kadar çıkar. Saf meşçereler kurar veya kayın, ladin, meşe ve gürgen ile karışım yapar. Türkiye'de Artvin, Rize, ve Trabzon'da büyük bir alanda yayılış gösterir.
Sakallı penguen

Chinstrap pengueni, Güney Pasifik ve Antarktika Okyanuslarında çeşitli ada ve kıyılarda yaşayan bir penguen türüdür. Adı, başının altındaki dar siyah banttan kaynaklanıyor, bu da siyah bir kask takıyormuş gibi görünmesini sağlayarak tanımlamayı kolaylaştırıyor. Günümüzde Antarktika’da çember sakallı penguen sayısı yüzde 60 azaldı. Greenpeace’in yapmış olduğu “Okyanusları Koru” kampanyası kapsamında bağımsız bilim insanları tarafından gerçekleştirildi.
Sakallı sığırkuyruğu

Sakallı sığırkuyruğu veya bilimsel adıyla Verbascum heterobarbatum; Scrophulariaceae (Sıraca otugiller) familyasının Verbascum (Sığırkuyruğu) cinsine ait olan bir türdür.İki yıllık ve ot formunda bir bitki olan sakallı sığırkuyruğunun başlıca yetişme alanları yol kenarları, bozkırlar, nadas tarlaları ve serpantin yamaçlardır. Haziran ve Temmuz ayları arasında çiçeklenme dönemi geçiren bitki genellikle deniz seviyesinden 870-1020 metre yükseklikler arasında yaşamaktadır. İran-Turan elementinin bir üyesi olan sakallı sığırkuyruğu Ankara yöresine endemik bir türdür.
Sakallı yaban domuzu

Kimileri Filipinler'de (Balabac, Palawan ve Calamian adaları) bulunan türü (Sus ahoenobarbus), alt tür olarak sakallı domuz türüne dahil eder.Boy uzunluğu 100–165 cm, omuz yüksekliği 72–85 cm, kuyruk uzunluğu 20–30 cm dir. Ağırlığı 150 kg gelir. Kürkü koyu kahverengiden griye kadar değişkenlik gösterir. Yaşayan bütün domuz türlerinden daha uzun kafası ve ince bedeni vardır. En ayırt edici özelliği yüzünde iki yanından çıkan sakallardır. Fillerinki gibi kuyruğun iki tutamlı olması familya içinde yalnız bunlarda görülür.Ağaçtaki meyveleri bir iki kez kemirip yere atan makak ve jibon maymunlarını takip ederler ve yere düşen meyveleri yerler. Ana besini meyveler, bitki kökleri, solucan ve leştir. 100 kişilik sürüler halinde yıllık göçleri olur. Düşmanları arasında, kaplan, pars, bulutlu pars, piton ve insan sayılabilir.Malezya ve Endonezya'da Riau Takımadaları, Sumatra, Bangka, Borneo, Karimata, Sulu Takımadaları (Sibutu ve Tawitawi adaları) yayılım gösterir.
Sakallı, Bağlar

Sakallı; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Sakallı, Yunusemre

Mahallenin adı, uzaklardan gelen uzun sakallı birinin oraya gelip "Burası benim memleketim" demesiyle verilmiştir. Yaklaşık nüfus 20 ile başlayıp büyümüştür.
Sakaltutan, Talas

Daha önceleri Develi ilçesi Tomarza bucağına bağlıyken, 22 Haziran 1948'de Kayseri merkez ilçenin Talas bucağına bağlandı. Talas ilçesinin kurulmasının ardından ise buraya bağlandı.
Sakalua

Sakalua bir adacıktır. Ait olduğu yer Nukufetau, Tuvalu'dur. 19. yüzyılda balina avcıları, balina yağını eritmek için kömürün kullanıldığı Sakalua'da bir kıyı kampı kurdular.  Adacık, 'Kömür Adası' olarak da biliniyor.
Sakalıkesik, Aziziye

Daha önceleri Erzurum ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Erzurum ili  Ilıca İlçesi'ne bağlanmıştır.1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aziziye Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 20 km, Aziziye ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahalle, Aziziye'nin güneyinde olup,  numaralı Erzurum-Bingöl (Palandöken-Çat) devlet yoluna Özbek ve Kümbet mahalleleri üzerinden, Taşlıgüney Mahallesi'nde 10,4 km.'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Sakamichi no Apollon

Sakamichi no Apollon ( Sakamichi no Aporon; "Yamaçtaki Apollon"), Yuki Kodama tarafından yazılan bir manga serisidir. Seri, Eylül 2007-Temmuz 2012 tarihleri arasında Shogakukan'ın Flowers dergisinde serileştirildi. MAPPA tarafından hazırlanan anime uyarlaması ise Nisan-Haziran 2012 tarihleri arasında yayınlandı.1966 yılının yazında 1. sınıf lisesi öğrencisi olan Kaoru Nishimi babasının iş durumu nedeniyle Yokosuka'dan Kyushu'da bulunan Sasebo'ya taşınır. O zamana kadar Kaoru kendine saklamak isteyen onurlu bir öğrenciydi, ancak ünlü "kötü çocuk" olan Sentaro Kawabuchi ile tanışması kendisini değiştirmeye başladı. Sınıf arkadaşı sayesinde Kaoru, caz çalmanın ne kadar eğlenceli olduğunu öğrenir ve gerçek bir arkadaş diyebileceği ilk kişiyi bulur.
Sakamoto Ryōma

Sakamoto Ryōma (; 3 Ocak 1836-10 Aralık 1867), Japonya'da bakumatsu döneminde Tokugawa şogunluğunun devrilmesinde önemli rol oynayan bir Japon samuray idi.Bu dönemdeki en önemli başarılarından biri uzun zamandır birbirine düşman olan iki güçlü beylik olan Chōshū ve Satsuma arasındaki barışın müzakere edilmesiydi. Daha sonra onları Tokugawa şogunluğuna karşı birleştirdi.
Sakanoue no Korenori

Sakanoue no Korenori (), erken Heian döneminde yaşamış bir Japon şair ve devlet adamı. Doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak bilinmemekle birlikte Sakanoue no Tamuramaro'nun dördüncü kuşak soyundan gelmekteydi ve şair Mochiki'nin babasıydı.Şiirin Otuz Altı Ölümsüzü'nden biriydi ve şiirlerinden biri Hyakunin Isshu'ya dahil edildi. Şiirlerinden kırk biri nihayetinde imparatorluk antolojilerine dahil edildi.Kendi hayatı boyunca öncelikle şampiyon bir kemari oyuncusu olarak biliniyordu. 2 Mart MS 905'te Sakanoue no Korenori ve meslektaşları, imparatorluk sarayı'nda kesintisiz olarak 206 kez topa vurdular ve imparator tarafından övüldüler. Ayrıca Kaga vilayeti valisi olarak görev yaptı.
Sakanoue no Tamuramaro

Sakanoue no Tamuramaro (; MS 758-17 Haziran MS 811), erken Heian döneminde yaşamış bir Japon siyasetçi, general ve şogun. Dainagon, Savaş Bakanı ve Ukon'e no Taisho olarak görev yaptı. Ōsukune kabanesini ve ju ichi-i saray rütbesini aldı ve İkinci Sınıf Nişanı ile ödüllendirildi. Sakanoue no Karitamaro'nun oğluydu.
Sakapultekler

Sakapultekler (Sakapultekçe ? ; İspanyolca los sakapultecos/sakapultekos ; İngilizce Sakapultek), Guatemala'nın El Quiché departmanının Sacapulas belediyesinde yaşayan Maya Kızılderili halkıdır. Guatemala'da 2002 sayımına göre etnik 9.763   kişilik nüfustan 6.973  kadarı anadillerini konuşabiliyor.
Sakapultekçe

Sakapultekçe (kendilerince ? ; İspanyolca sacapulteco/sakapulteko ; İngilizce Sakapultek), Guatemala'nın El Quiché departmanının Sacapulas belediyesinde yaşayan Sakapultekler tarafından konuşulan Maya dilleri ailesinin Kiçe dilleri grubundan bir Kızılderili dilidir. Guatemala'da 2002 sayımına göre etnik 9.763  kişilik nüfustan 6.973  kadarı anadillerini konuşabiliyor.Guatemala Maya Dilleri Akademisi tarafından eğitim-öğretim ve araştırması yapılan 22 Maya dili arasında yer alır.
Sakar Şakir

Sakarlığıyla çevresindekileri bıktıran Şakir'e İstanbul'da ölen amcasından büyük bir miras kalır. Fakat mirası paylaşmak istemeyen bir akrabası onu ortadan kaldırmak için planlar yapmaya başlar. Fakat Şakir yine sakarlıklarıyla olaylardan kurtulmayı başarır. Bu olaylar sırasında yolda ve İstanbul'da karşılaştığı Gardırop Fuat ile kovalamacaları sürmektedir. Filmin sonunda akrabası malları alamayacağını anlar ve delirir. Şakir ise yine sakarlık yaparak dükkânını havaya uçurur ve köyüne geri döner. İstanbul'un yarısı dükkânın patlamasıyla yanmıştır.
Sakar, Türkmenistan

Sakar, Türkmenistan'ın Lebap iline bağlı Sayat ilçesinde bulunan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 1989 yılı itibari ile 4.518'dir.
Sakaran Dandai

Dandai, 15 Nisan 1930'da Semporna, Malezya'da doğdu. Birleşik Malaylar Ulusal Örgütü'nde siyaset yaptı. Malezya'nın Sabah Eyaleti'nin 17 Mart 1994 ile 27 Aralık 1994 tarihleri arasında 8. başbakanı ve 1995'ten 2002 yılına kadar 8. valisi olarak görev almıştır.Dandai, 30 Ağustos 2021'de Kota Kinabalu, Malezya'da COVID-19 tedavisi gördüğü bir hastanede 91 yaşında vefat etti.
Sakarca

Uzunluğu 65–78 cm'dir. Grimsi renktedirler. Türkiye'de yaygın olarak gözlenen boz kazdan daha büyüktür. Gaga dibinden alına kadar uzanan beyaz bir bölge ve karın altında gözlenen koyu çizgiler mevcuttur. Ayakları turuncu ve gagaları pembe renktedir. Gençlerin alnında beyaz leke yoktur.
Sakarca mıhlaması

Sakarca mıhlaması bir çeşit ot yemeğidir. Malzemeleri; Latince adı Ornithogalum umbellatum olan sakarca (tükürük otu) bitkisinin yaprak, çiçek ve yumru şeklindeki kök kısımları, kuru soğan, ayçiçek yağı, yumurta, tuz, karabiber, pul biber ile isteğe bağlı olarak salçadır.Ordu Sakarca Mıhlaması 22.07.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Sakarca, Kızılırmak

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında İshakça olarak geçmektedir. Daha önceleri Çankırı ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Çankırı ili Kızılırmak ilçesine bağlanmıştır.Köy, Çankırı il merkezine 53 km, Kızılırmak ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Köy, Kızılırmak'ın kuzeydoğusunda olup, Kavlaklı Köyü üzerinden bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır. Köy, Kızılırmak Nehri kenarındadır.
Sakarcaören, Orta

Köy, Çankırı il merkezine 68 km, Orta ilçe merkezine 3 km uzaklıktadır. Köy, Orta'nın güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
Sakarcılar Adası

Ada, Ege Denizi'nin doğusunda Türkiye'nin Datça Yarımadası'ndan birkaç km uzakta İstanköy ve İncirli adalarının arasında yer almaktadır. Riolitik obsidiyen lav kubbeleri ve süngertaşı tortularından oluşur. İdari olarak Güney Ege bölgesine bağlı İncirli belediyesi sınırları içerisindedir.Sakarcılar Adası, Türkiye tarafından Ege'de Gri Bölgeler olarak tanımlanan egemenliği tartışmalı adalardan biridir.
Sakari Kuosmanen

Sakari Jyrki Kuosmanen (d. 6 Eylül, 1956) Fin şarkıcı ve oyuncu. Pek çok solo albümünün yanı sıra Sleepy Sleepers ve Leningrad Cowboys'la da ortak çalışmaları vardır. 1999 yılında, kendini canlandırdığı Aaken ja Sakun kesäkeittiö adlı dizide rol almıştır.
Sakari Tuomioja

Sakari Severi Tuomioja (29 Ağustos 1911 - 9 Eylül 1964), 1953 yılında kurulan geçici hükûmet döneminde bir Fin siyasetçisi (Ulusal İlerleme Partisi), diplomat, Finlandiya Başbakanıydı. Tuomioja aynı zamanda Finlandiya'nın İsveç ve Birleşik Krallık büyükelçisi ve bir zamanlar Dışişleri Bakanı olarak görev yapıyordu (1951-1952).Daha sonra Sakari Tuomioja, 1963'te Kıbrıs sorununda BM ajanıydı. Tuomioja, Kıbrıs'tan önce 1957'den 1960'a kadar Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu genel sekreteri idi. Tuomioja, kendi partisinin, Liberal Ligi'nin ve Ulusal Koalisyon Partisinin 1956 seçimlerindeki cumhurbaşkanı adayıydı. Tuomioja, Bilderberg grubunun ilk üyesi olan ilk Fin oldu. Helsinki'de 53 yaşında öldü.
Sakarin

Temel maddesi benzoik sülfinit olan sakarin, sakarozdan daha tatlı olup, izne bağlı olarak içki, şekerleme, ilaç ve diş macunu gibi ürünlerde tat vermek için kullanılır. Raf ömrü gıda maddelerinde 6 ay gibi kısayken, ilaçlarda 2 yıl kadardır. İlk kez, 1879 yılında Constantin Fahlberg adlı bir eczacı tarafından üretildi. O Johns Hopkins Üniversitesi ikinci başkanı Ira Remsen ile birlikte maden kömürü katranı üzerinde yapılan denemeler sırasında yanlışlıkla buldukları sakarin hakkında 1879 ve 1880 yıllarında makale yayınlanarak 1884'te patenti alındı.I. Dünya Savaşı sırasında şeker yokluğunda yaygın olarak kullanılmasına kadar çok tanınmayan bu ürün, düşük kalorili olması nedeniyle 1960 ve 1970'li yıllarda giderek daha çok kullanılır oldu. Çay şekerinden yaklaşık 500 kat daha fazla tatlandırıcı özelliğe sahip olan sakarin, herhangi bir besin değeri taşımamaktadır. Özellikle şeker hastaları ve kilo almaktan çekinenlerin, çay, kahve gibi içeceklerde tercih ettiği sakarinin kanserojen olup olmadığı uzun süre tartışılmış fakat ıspatlanamamıştır.Ticari satışı yaklaşık tek başına 12,5 miligramlık tabletler halinde veya Sakarin Sodyum 12,5 mg ve Sodyum Siklamat 125 mg kombinasyonu ile yapılmaktadır. Bazı ürünlerde sakarinle ilgili kanser uyarısı olduğu gibi, sakarin kullanılan ürünlerde bunun belirtilmesi zorunludur. Maksimum günde 5 mg / kg kullanabilir. (70 kg için 70*5 en fazla 350 mg kullanabilir). Kullananlarda ender olarak ışığa karşı duyarlılık artışı ve alerjik reaksiyonlar görülebilir.
Sakarkaya, Akhisar

Köy, ismini eteğinde kurulu olduğu dağdan almıştır. Bulgulara göre mahallede ilk yerleşim izleri Lidyalılar dönemine uzanmaktadır. Tam olarak kanıtlanmış olmasa da  bazı araştırmacılar bunun İyon dönemine ait olabileceğini söylemektedirler. İyon şehir devletlerinden biri olan Symrna [İzmir]'nın barbar kavimlere karşı karakol yerleşkesi olarak kurulduğu düşünülmektedir. Lidyalılar mahallenin güneybatısından geçen Sardes [Salihli] ile Troya [Çanakkale civarı] arasında bir ticaret yolu kurmuşlardır. Bu yolu Hititler ve Frigler geıiştirmişlerdir. Makedonyalı Büyük İskender Asya seferi sırasında burada konaklamış ve savaşta ölmüş olan bir generalini mahallenin kuzeydoğusuna gömdüğü söylenir. Mezar hala bulunamamıştır. Köy bir dönemde Bergama Krallığı'nın hakimiyetine girmiştir. Daha sonra Bizans, Saruhanlılar, Osmanlılar tekrar Saruhanlılar [Fetret Devri] ve sonra Osmanlılara geçmiştir. Yunan işgalinde 3 yıl kalmıştır. Köy 6 Eylül'de Kahraman Ordumuz tarafından işgalden kurtarılmıştır.
Sakarlı, Terme

Belde 1 Mayıs 1971 yılında belde teşkilatı olmuştur. Toplam 7 mahallesi vardır. 2015 yılında yeni çıkan kanunla Samsun Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı olarak mahalle haline gelmiştir.Yörenin yemek çeşitleri: Ördek pilavı, mısır ekmeği, keşkek, yaban mantarı(tirmit) kavurması, kara lahana (pancar) turşusu kavurması, pirinç pilavı, pancar pilavı, domates pilavı, patlıcan pilavı, turşu pilavı, fasulye yaprağı sarması, et yahnisi, ördek tuzlaması.
Sakarmeke

Sakarmeke (Fulica atra), yelvegiller (Rallidae) 36–38 cm boyunda sulak alanlarda yaşayan bir kuş türü.Gövdesi siyah, gagası ve alnı beyaz bir su kuşudur. Sudan havalanırken, uzun süre suyun üzerinde koşar. Çevresi sazlıklarla kaplı sığ göllerde yaygın olarak görülür.Tamamıyla simsiyah tüylere sahiptir, sadece farklı olarak gaga ile gaganın üzerinden alına kadar uzanan beyaz bölge göze çarpmaktadır, göz rengi kırmızıdır, dişi ve erkek benzer görünüştedir. Güneydoğu hariç tüm göllerde, kıyılarda, lagün ve deltalarda gözlenir, yerlidir, Avrupa ve Asya'da yaygındır. Tek eşlidir, sazlıklarda yuvalarını yaparlar, yuvalarına 6-10 yumurta bırakırlar, kuluçka dönemi 21-24 gündür, yavrularının uçma süresi ise 55-60 gündür, besinlerini başlıca bitkiler oluşturmaktadır, bazen böceklerle de beslenirler, dalarak ya da su yüzeyinden besinlerini toplarlar. Avcılar tarafından çok fazla beğenilmeyen bir kuştur. Avı çok kolaydır hayvan koşmadan uçamadığından rahatlıkla vurulabilir. Sakarmeke nin postu çok kalındır. Sazlık alanlarda sürü halinde yaşarlar tehlike anında önce yüzerek uzaklaşmaya başlarlar aralarından bir tanesi uçmak için suda koşmaya başladığında diğerleri de hemen koşmaya ve uçmaya çalışırlar. Uçarak gelip suya iniş yapan bir sakar meke göğsü üzerine inen bir uçak görünüşünde olur ve sert bir iniş yaparlar.
Sakaropin

Sakaropin lizin amino asitinin metabolizmasında bir ara ürün. Birkaç düşük mantar, yüksek mantar ve öglenada gerçekleşen alfa-aminopat yolağında lizinin öncülüdür. Memelilerde ve yüksek bitkilerde sakaropin lizinin indirgenmesinde bir ara üründür. Lizin ve alfa ketoglutaratın yoğunlaşması ile oluşur.
Sakartvelo (gazete)

Sakartvelo (Gürcüce: „საქართველო“), Gürcistan'da yayımlanmış olan günlük gazetelerden biridir. Başkent Tiflis'te yayımlanan gazete siyaset, ekonomi ve edebiyat alanında yazı ve haberlere yer veriyordu. İlk sayısı 24 Mayıs 1915 tarihinde yayımlandı. Yaklaşık dört yıl yayımlanan gazetenin son sayısı 26 Ağustos 1919 tarihinde çıktı. Bu tarihten sonra Ahali Sakartevlo („ახალი საქართველო“) adını aldı ve yayımının bir yıl daha sürdürdü.Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezmiz olan Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin gezi notları 1917 yılında bu gazetenin 216-234 nolu sayılarında yayımlanmıştır. Martvileli Ardahan bölgesindeki köylerin o tarihlerdeki adlarının anlamı ve nüfusunun etnik yapısı üzerine bilgi vermiş, bu köylerdeki tarihi yapılardan söz etmiştir.Sakartvelo gazetesi, Gürcistan'da Çarlık idaresi sırasında yayımlanmaya başlamış, Gürcistan'ın bağımsızlığını kazanmasından sonra da yayımına devam etmiştir. Gazete, 25 Ekim 1915 tarihinden itibaren Sakartvelo - Resimli Ek („საქართველო - სურათებიანი დამატება“) adıyla bir ek veriyordu.
Sakartvelos Gazeti

Sakartvelos Gazeti (Gürcüce: „საქართველოს გაზეთი“; anlamı: “Gürcistan’ın gazetesi”), Gürcüce yayımlanan ilk haftalık gazetedir. İlk sayısı 8 Mart 1819’da Tiflis'te yayımlandı. Bir yıl sonra, 1820'de adını değiştirerek yayınını Kartuli Gazeti (ქართული გაზეთი) olarak sürdürdü. Her sayısı yaklaşık 150–200 adet basılan gazete 1821 yılında kapanmıştır.Gürcistan'nın Çarlık Rusyası tarafından ilhak edilmesinden sonra yayımlanmış olan gazetede merkezî ve yerel hükûmetlerin kararları, talimatları, Rusya ile Gürcistan'ın durumu hakkında yazılar ve yurtdışı haberler yayımlanıyordu. Ayrıca öyküler ve anekdotlar basılıyordu. Gazete yayımlandığı dönemdeki Gürcistan'ın sosyal ve kültürel durumunu yansıtması açısından da önemlidir.Dil olarak eski Gürcüce kullanan gazetenin yerel hükûmette görevli biri tarafından yayımlandığı tahmin edilmektedir. Başlangıçta haftada bir kez çıkıyordu. 8 Mart’ta  yayına başlamasına karşın, Sakartvelos Gazeti, 1819 yılında 50 sayı yayımlamayı başardı.
Sakartvelos Tasi

Gürcistan Kupası (Gürcüce: საქართველოს თასი), Gürcistan'da 1990 yılından beri düzenlenen ulusal kupa organizasyonudur. Kupayı en fazla Dinamo Tbilisi 13 kez kazanmıştır. Kupayı kazanan takım UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne katılıyor.
Sakarya Atatürk Stadyumu

Sakarya Atatürk Stadyumu, Sakarya'daki 13.216 kişilik eski stadyumdur. Stadyum Sakaryaspor'un iç saha maçlarına ev sahipliği yapmaktayken 8 Ekim 2017 tarihinden itibaren yerini Yeni Sakarya Atatürk Stadyumu'na bırakmıştır. 2018 yılında yıkıldı.
Sakarya Atatürk Stadyumu (2017)

Yeni Sakarya Atatürk Stadyumu Sakarya Adapazarı'nda yer alan çok amaçlı stadyum, Sakaryaspor'un iç sahadaki futbol maçlarına ev sahipliği yapmaktadır.Stadyumun tabanı bir elips şeklinde olmakla birlikte, kapasitesi Sakaryaspor resmi sitesine göre 28 bin 154 koltuktur. Toplamda 661 VIP seyirci koltuğu, 7105 UEFA Club koltuğunun yer aldığı statta 262 koltuk kapasiteli 19 loca bölümü bulunmaktadır. Stad Adapazarı-Karasu yolunda, şehir merkezine merkezine yaklaşık 3 km mesafededir. Stadın açılışı 8 Ekim 2017 tarihinde Kahramanmaraşspor maçı ile gerçekleşmiştir. Sakaryaspor Sakarya Atatürk Stadyumu´ndan Yeni Sakarya Atatürk Stadyumu'na geçmiştir. Stadın tahmini maliyeti 150 milyon Türk lirasıdır.Yeni Sakarya Stadyumu, 8 Ekim 2017'de Kahramanmaraşspor ile Sakaryaspor arasında oynanan 2. Lig maçı ile açıldı. Maç 2-1 Sakaryasporun galibiyeti ile sonuçlandı. Bu maçtaki ilk golü atan Ferhat Yazgan, stattaki ilk golü atan futbolcu oldu. Açılış maçının öncesinde, Sakaryasporun Taraftar Grubu Tatangalar Maraton Tribünü'nde maçtan önce 1965 tarihinden bu yana Sakaryasporun 3 arması, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi, Sakaryaspor takım otobüsünün kazasının hatırlatıldığı koreografide "Uğruna ölümlere gidip geldim" yazılı pankart açıldı.
Sakarya Bilgi Kültür Merkezi

Sakarya Bilgi Kültür Merkezi (İngilizce: Sakarya Center for Knowledge and Culture) eğitim ve kültür faaliyetlerine odaklanan bir sivil toplum kuruluşudur. Türkiye, Sakarya'da bulunan, 2003 yılında Sakarya Üniversitesi'nden bir grup genç aydın ve şehrin yerel ileri gelenleri tarafından kurulmuştur. Sakarya Bilgi Kültür Merkezi önde gelen sivil toplum kuruluşlarından biridir.Sakarya'da yerel aydınları bir araya getiren bir sivil toplum örgütünün olmamasından hareketle, bir grup akademisyen 2003 yılında Bilgievi'ni kurdu. İlk binası Sakarya'nın merkez caddesi Çark Caddesi'ndeydi. Bilgievi, 2004 yılında sanat tarihinden felsefeye uzanan geniş bir yelpazedeki dersleri kapsayan eğitim programlarına başlamıştır. Yerel topluluk ve üniversite öğrencileri bu programların ana katılımcılarıydı. Bilgievi ayrıca yerel siyasi figürlerin seslerini yükseltmeleri ve fikirlerini yerel toplulukla paylaşmaları için bir platform sağladı.Haziran 2006'da Bilgievi, Türkiye'nin önde gelen siyasi partilerinden birinin Türkiye'nin her yerinde aynı adla yerel örgütler kurmaya başlaması nedeniyle adını Sakarya Bilgi Kültür Merkezi olarak değiştirmek zorunda kaldı. 2012 yılında Sakarya'nın merkez şehir parkı olan Kültür Park içinde yer alan başka bir binaya taşınmıştır.Sakarya Bilgi Kültür Merkezi, ağırlıklı olarak yerel halka ve üniversite öğrencilerine yarıyıl temelli eğitim programları sunmaktadır. Ayrıca zaman zaman değişen sanat üzerine eğitim kursları açılmıştır. Sakarya Bilgi Kültür Merkezi, 2012 yılından bu yana Sakarya Üniversitesi'ndeki yabancı uyruklu öğrencilere, bu öğrencilerin şehir ve kültürü hakkında farkındalıklarını artırmak amacıyla uyum programları düzenlemektedir.Sakarya Bilgi Kültür Merkezi, yukarıdaki düzenli etkinliklerin yanı sıra, yerli ve yabancı aydınları söyleşiye davet etmektedir. Her Cuma, haftanın önemli siyasi meselesi hakkında bir konuşmaya ev sahipliği yapıyor.Sakarya Bilgi Kültür Merkezi ayrıca Sakarya Üniversitesi'ndeki akademik organizasyonlarda aktif olarak yer almakta ve siyasi meselelerle ilgili etkinliklere destek vermektedir. Örneğin, 2012 yılında gerçekleştirilen Ortadoğu Siyaset ve Toplum Kongresi'nin düzenleyici kurumlarından biri de Sakarya Bilgi Kültür Merkezi idi.Sakarya Bilgi Kültür Merkezi, esas olarak bir başkan ve üç üyeden oluşan bir personel kurulu tarafından yönetilmektedir. Bu kurul günlük bürokratik kararlardan sorumlu olmasına rağmen, önemli ve uzun vadeli kararlar daha geniş bir üye ve gönüllü grubu tarafından alınır.Sakarya Bilgi Kültür Merkezi, Burhanettin Duran ve arkadaşları tarafından kuruldu. Zamanla Sakarya'nın aydın isimleri eğitim programlarında ve seminerlerde aktif rol aldı. Sakarya Bilgi Kültür Merkezi'nin resmi bir üyelik kaydı bulunmamakla birlikte, hem Sakarya Üniversitesi'nden hem de şehirden bazı önemli kişiler tarafından gönüllü olarak desteklenmiştir.
Sakarya Büyükşehir Belediyesi

Sakarya Büyükşehir Belediyesi, Sakarya ili sınırlarının içinde belediye işlerini yürüten kamu kuruluşudur. Mevcut belediye başkanı Ekrem Yüce'dir.Sakarya ilinin eski merkez ilçesi olan Adapazarı; 1573'te Ada adlı köy, 1646'da nahiye, 1658'de Akyazı kazasına bağlı köy, 1692'de Kadılık, 1742 yılında yeniden nahiye olmuştur. 1868 yılında Adapazarı belediyesi kurulmuştur. Kocaeli iline bağlı bir ilçe merkezi iken 1954 yılında kurulan Sakarya ilinin merkez ilçesi olmuştur.1999 Marmara Depreminde ağır hasar alan şehirde 3.891 kişi ölmüş, 26.551 ev yıkılmış, 100.000 kişi evsiz kalmıştır. Kentin yaralarını sarmasına yardımcı olması amacıyla 6 Mart 2000 tarihine, 593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile Adapazarı Büyük Şehir belediyesi kurulmuştur. Yeni kurulan Adapazarı Büyük Şehir Belediyesi ile Adapazarı belediyesi (alt kademe) ile isim karışıklığı yaşanmaya başlanmıştır. 2008 yılında Büyükşehir belediyesinin adı Sakarya Büyük Şehir belediyesi olarak değiştirildi. Mersin ve  Kocaeli ile birlikte İl-merkez ilçe isim farklılığı son bulmuş oldu. Sakarya ilinin merkezi artık Adapazarı değil, Sakarya şehri oldu. Adapazarı ismi merkezde alt kademe belediyesi ve ilçesi olarak varlığını sürdürmektedir.22 Mart 2008 tarih ve 5747 sayılı kanunla; Adapazarı Büyükşehir Belediyesinin adı Sakarya Büyükşehir Belediyesi olmuş, merkezde; Adapazarı, Arifiye, Erenler, Serdivan ilçeleri kurulmuştur. Kurtköy ve Kırkpınar belediyeleri Sapanca belediyesine, Yeşilyurt belediyesi Hendek belediyesine, Küçücek belediyesi Akyazı belediyesine bağlanmıştır.2014 mahalli idareler genel seçimi sonrasında büyük şehir belediyesi Sakarya il mülki idare sınırlarındaki tüm alanda hizmet vermeye başlanmış, ilin tüm ilçe belediyeleri büyükşehire bağlanmıştır.2018 yılında İller Bankası'nın verilerine göre 805 milyon TL borcu ile Türkiye'deki üçüncü borçlu belediye oldu.Sakarya Büyükşehir Belediyesi'nin beş anonim şirketi, kamu kuruluşu olarak ise SASKİ olmak üzere bir kuruluşu bulunmaktadır.
Sakarya Büyükşehir Belediyespor

2000 yılında Sakarya Büyükşehir Belediyesine bağlı olarak kurulan kulüp günümüzde erkek basketbol, erkek hentbol ve kadın masa tenisi branşlarında faaliyet göstermektedir. Kulüp renkleri Kırmızı - Beyaz - Mavi 'dir.
Sakarya Büyükşehir Belediyespor (basketbol takımı)

Sakarya Büyükşehir Belediyespor (basketbol takımı), Sakarya'da bulunan Sakarya Büyükşehir Belediyespor'un erkek basketbol takımıdır. Takım, maçlarını 5.000 kişi kapasiteli Serdivan Spor Salonu'nda oynamaktadır.2013 yılında kurulan Sakarya Büyükşehir Basketbol, 2014 yılında Aşut Mersin'in haklarını satın alarak TBL'de oynama hakkı kazanmıştır. Ligdeki ilk iki sezonunda playoff'a kalmayı başaran Sakarya Büyükşehir Basketbol, Türkiye Basketbol Ligi'ni 2016-2017 sezonunda şampiyon olarak tamamlamış ve Tahincioğlu Basketbol Süper Ligi'ne yükselmiştir.Kurulduğu 2013 Yılında Erkekler bölgesel basketbol liginde mücadele eden Sakarya Büyükşehir Basketbol, namağlup olarak Türkiye Basketbol 3. Ligi'ne çıkmıştır. Türkiye Basketbol 3. Ligi'nde 1 Mağlubiyet ile play off larda oynamaya hak kazanmıştır. Play off larda çeyrek final de Boluspor'u 2-1 seri ile geçerek yarı final'de Melikşah Üniversitesi Basketbol Kulübü ile karşılaştı. Melikşah Basketbol kulübüne 2-1 yenilerek play off lardan elenmiştir.Play-off larda kaybedilen maçlardan sonra yeni sezon hazırlıkları sırasında Aşut Mersin Spor Kulübünün lig hakkını satın alan Sakarya Büyükşehir Basketbol Spor kulübü o zamanki Türkiye Basketbol 2. Ligi'nde oynamaya hak kazanmıştır.TB2L'nde ilk sezonunda normal sezonu 2. sırada bitirerek play off çeyrek final de Melikşah Üniversitesi ile karşılaşmıştır. Melikşah Üniversitesi'ni 2-1 seri ile geçerek yarı finale çıkmışi ama yarı finalde Yeşilgiresun Belediyespor 'ye 3-1 kaybederek Basketbol Süper Ligi'ne çıkmaya hak kazanamamıştır.İkinci sezonunda yeni kadro ile normal sezonu 4. bitirerek play off'a çıkıp, çeyrek finalde Gediz Üniversitesi'ni 3-0 seri ile yenerek yarı finale çıkmış. Yarı finalde ise Tofaş'a 3-0 yenilerek Basketbol Süper Ligi'ne katılmaya hak kazanamamıştır. 2016-2017 sezonunda normal sezonu 1. sırada bitirerek play-off oynama hakkı kazanmıştır. Çeyrek final'de Türk Telekom'u 3-1 yenerek final grubu'nda oynama hakkı kazanmıştır. Fİnal grubu'nu 1 mağlubiyet ile 1.sırada bitirip  Türkiye Basketbol Ligi'ni Şampiyon olarak tamamlamıştır.2017/2018 sezonunda basketbol süper liginde oynamaya hak kazanan Sakarya Büyükşehir basketbol, lige çıktığı ilk sezonda müthiş başarı sergileyerek playoff oynama başarısı sergilemiş ve avrupa kupalarına katılma başarısı göstermiştir. 2018/2019 sezonunda yine iddialı ve mütevazı bir kadro kurmuş fakat döviz dalgalanması yüzünden planlama sıkıntıya düşmüş ve beklenilen olmamış ligi sonuncu sırada tamamlamış alt lige düşmesi kesinleşmiş fakat alt ligede katılmayarak kulüp kapanmıştır.
Sakarya Büyükşehir Belediyespor (erkek hentbol takımı)

Sakarya Büyükşehir Belediyespor (erkek hentbol takımı), Sakarya'da bulunan Sakarya Büyükşehir Belediyespor'un erkek hentbol takımıdır. Takım, maçlarını 5.000 kişi kapasiteli Serdivan Spor Salonu'nda oynamaktadır.Takım, 2021-2022 sezonunda Türkiye Erkekler Hentbol Süper Ligi'nde yer alan Eskişehir Ormanspor (erkek hentbol takımı)'nın haklarını satın alarak 2022-2023 sezonu itibarıyla mücadelesine Türkiye Erkekler Hentbol Süper Ligi'nden başlayacaktır.
Sakarya Deltası

Sakarya deltası, Sakarya nehrinin taşıdığı çökellerle Karadenize döküldüğü alanda oluşan delta ovası. Sakarya deltası aynı denize dökülen Kızılırmak ve Yeşilırmak gibi denize doğru bir çıkıntı yapmaz. Delta daha çok doğu-batı doğrultusunda, kıyıya paralel gelişmiştir. Denizin birden derinleşmesi ve güçlü akıntılar denizi doğru çıkıntıyı engellemiştir.Delta ekosistemi subasar (longoz) ormanlar, tatlı su gölleri, deniz kıyısı ve kıyı kumulları ekosistemleri barındırır. Sahile yakın alanlarda halkın harım adını verdiği küçük göller, bataklık alanlar bulunur. Akgöl, Acarlar longozu, Küçükboğaz gölü, Anagöl, deltadaki önemli göllerdir. Denize doğru belirsiz bir çıkıntı yapan delta, Karadeniz kıyılarındaki en zengin, biyoçeşitlilik bakımından önemli kumul sistemlerinden biridir. Delta balıkçılık açısından da önemlidir. Nesli tehlikede olan Mersin balığı Sakarya ağzında yaşatılmaya çalışılmaktadır..Küçük tepecikler halindeki delta kumulları ortalama 5 m'lik yüksekliğe sahiptir. Bu alan Türkiye'nin kesintisiz en uzun kumul habitatıdır.Delta, bitkiler, kuşlar, memeliler, amfibiler, sürüngen ve iç su balıklarını birlikte barındırır. Sibirya kazı ve kadife ördek için kışlama alanıdır. Kıyı kesimleri deniz kuşları, göller ise ördekler açısından önemlidir. Mersin balığı (Acıpenser stellatus), Mersin morinası (Huso huso), Çoka balığı (Acıpenser ruthenus), Şip balığı (Acıpenser nudiventris), Karaca balığı (Acıpenser gueldenstaedtii), Kolan balığı (Acıpenser sturio) balıkları nesli küresel düzeyde tehlikede olan türlerdir. Türkiye'ye ait bir endemik türlerden, bir kurbağa türü Bombina bombina arifiyensis  ile duvar kertenkele türü olan Podarcis muralis kefkenensis alanda yaşar.Deltada bitkisel açıdan küresel ölçekte tehlikede olan Karadeniz salkımı (Silene sangaria) ile Sahil sığırkuyruğu (Verbascum degenil) kumul bitkilerini barındırır.Delta üzerinde yöre halkı yoğun şekilde tarım ve hayvancılık yapmaktadır. Sahil ve Acarlar longozu turizm, yapılaşma ve sanayileşme baskısı altındadır. TURÇEK longozun korunmasına çalışmaktadır.Yapılaşma sahildeki delta kumullarını bitme noktasına getirmiştir. Melen projesi kapsamında Akgöl içme ve kullanma suyu rezervuarına dönüştürülmeye çalışmaktadır.Deltanın yaşadığı ciddi sorunlardan birisi de kıyı gerilemesi olayıdır. Yapılan limandan sonra ortaya çıkan olay kıyı sistemini zarar vermeye başlamıştır. 2008'de biten liman mendireklerinden sonra başlayan kıyı erozyonu 100 m'ye kadar yaklaşmıştır. 2010'da kıyıdaki evler dalgalar tarafından yıkıldı.
Sakarya Fırat

Sakarya Fırat, Sinegraf imzalı, yapımcılığını Osman Sınav'ın üstlendiği, 16 Aralık 2009 tarihinde TRT 1'de yayımlanmaya başlayan askeri, aksiyon, savaş ve dram türündeki Türk televizyon dizisi. Çekimleri, Isparta'nın Atabey ilçesinde yapılmıştır, Toplam 4 sezondan oluşan dizi, 12 Haziran 2013 tarihinde yayımlanan 151. bölümüyle final yaparak sona erdi.Uzman Jandarma Osman Kanat, Şırnak'ta Çeliktepe Jandarma Karakolu'nda görevli, keskin nişancı, Uzman Jandarma II. Kademeli Çavuş'tur. Arkadaşı ve devresi Uzman Jandarma Cemil ile düzenlediği bir operasyon PKK terör örgütünü kızdırır ve PKK'lı terörist Necla, intikam almak için karakola saldırır. Çeliktepe Jandarma Karakolu, bu baskından sonra Küpeli Necla'nın ve arkadaşları Bakır ile Miro'nun adamlarına karşı ölümüne bir savaşa girerler.
Sakarya Fırat bölümleri listesi

Bu maddede, 2009-2013 yılları arasında TRT 1'de yayımlanmış olan Sakarya Fırat adlı Türk televizyon dizisinin bölümleri listesi yer almaktadır. Dizi, 4 sezondan ve toplam 151 bölümden oluşmaktadır.
Sakarya Havzası

Sakarya Havzası, Türkiye'nin kuzeybatısında, 58 160 km2 ile ülkenin %7'sinin sularının toplayan bir akarsu havzasıdır. Akarçay, Susurluk, Konya, Batı Karadeniz ve Kızılırmak havzaları ile çevrilidir. Türkiye'nin 25 hidrolojik havzasından biridir. 37°96′ 41°20′ K paralelleri ve 29°26′ 33°24′ D meridyenleri arasındadır.Havzanın ana akarsuyu Sakarya Nehri'dir. Eskişehir'in güneyinden, 800 m yükseltide, Çifteler, Sakaryabaşı Kaynakları'ndan doğar. Porsuk Çayı, Karasu Çayı, Ankara Çayı, Göksu Çayı, Çark Suyu, Mudurnu Çayı gibi yan kolları ve dereleri alarak kuzeye doğru akar. Karasu ilçesinin batısından, Yeni Mahalle'den Karadeniz'e dökülür. Havza; doğudan Haymana Platosu, İdris Dağı ve Elmadağ, batıdan Uludağ ve Domaniç Dağı, kuzeyden Bolu Dağları ile çevrilidir. Havzada 16 716 km2'si sulanabilir, 20 715 km2 genişliğinde ova bulunur. Havzanın ortalama yükseltisi 925 metredir.Sakarya Nehri'nin son bölümünde bulunan Adatepe istasyonu verilerine göre; Sakarya havzasına yılda 29 993 milyon m3 yağış düşmekte, bunu 5 290 milyon m3 yüzeysel akışa geçmekte, yeraltı suyuna 2 070 milyon m3'ü karışmaktadır. 10 960 milyon m3 buharlaşma ile 11 610 milyon m3 terleme ile yeniden atmosfere dönmektedir. DSİ verilerine göre; 524,7 mm/m2/yıl yağış düşen havzanın yıllık yağışı 33 184 milyon m3'tür. Sakarya Havzası kişi başına düşen 1000– 1700 m3 su ile su sıkıntısı yaşayan havza durumundadır. Havzada yerüstü ve yeraltı suları kullanım sınırına ulaşmış durumdadır.Sakarya havzası yılda, Marmara havzasına 64 milyon m3 su göndermekte, Batı Karadeniz havzasından 226 milyon m3, Kızılırmak havzasından 55 milyon m3 su almaktadır. Havzanın %53'ü tarım alanı, %44'ü yarı doğal alan ve ormanlardan oluşur. Tarım alanlarının %22'si sulanır, %25'i ise nadasa bırakılır.Sakarya Havzası'nda kuş gözlemciliği yapılabilecek alanlar şunlardır: Çavuşçu Gölü, Altıntaş Ovası, Türkmenbaba Dağı, Aliken, Balıkdamı, Uyuz Gölü, Çöl Gölü, Mogan Gölü, Kızılcahamam Ormanları, Kavaklı Dağı, İnönü Vadisi, Sarıyar Barajı, Hamam Dağı ve Sapanca Gölü.
Sakarya Hükûmet Konağı

Sakarya Hükûmet Konağı Sakarya’da yer alan ve 1999 Gölcük Depremi’ne kadar hükûmet konağı olarak hizmet veren bir yapıdır. Rasyonalizmin en önemli örneklerinden  birisi olması ve bu alanda Sakarya’da inşa edilmiş ilk uygulaması olması nedeniyle Türkiye mimarlık tarihinde oldukça önemli bir yapıdır. 1999 Gölcük Depremi’nden sonra yıkılmıştır.Bayındırlık Bakanlığı’nın Sakarya Hükûmet Konağı binası için  açtığı yarışmayı Enis Kortan, Avyerinos Andonyadis, Nişan Yaubyan ve Harutyun Vapurciyan'dan oluşan proje grubu kazandı. Sami Sisa’nın projesi ise ikinci olmuştur. Bu binanın proje hizmetleri 1956 yılında tamamlanmış, binanın inşaatı ise ilerleyen yıllarda tamamlanmıştır.Dönemin modern mimari üslubun en önemli temsilcilerinden olan Le Corbusier’in etkilerini taşıyan yapıda tamamen yerli malzemeler kullanılmıştır. Bu binada kullanılan hafif pano duvar ve cam-metal perde duvarları döneminde oldukça yeni uygulamalardır. Kütlenin yere oturması yerine kolonlar vasıtasıyla yükseliyor izleniminin verilmesi, bağımsız cephe ve esnek kat planları gibi Le Corbusier’in tasarım prensipleri bu yapıda oldukça belirgindir.Bina 1999 Gölcük Depremi’nde ağır hasara uğradı ve kullanılamaz hale geldiği için yıkıldı ve yerine bir meydan ve yeraltı otoparkı inşa edildi.
Sakarya Kadın FK

Sakarya Kadın Futbol Kulübü ya da kısaca Sakarya Kadın FK, Sakarya merkezli Türk kadın futbol kulübü. Takım, 2022-2023 sezonu itibarıyla Kadınlar 1. Ligi’nde mücadele etmektedir.2021 yılında şehrin takımlarından Sakarya Ankaspor Bayan Futbol Kulübü'nün haklarını alarak kurulan takım, Sakarya Ankaspor Bayan FK'nın 2021-2022 sezonu Kadınlar 2. Ligi'nde mücadele etme hakkının olması sebebiyle kurulduğu ilk senesinde Kadınlar 2. Ligi’nde mücadele etmeye başlamış ve 7 takımın yer aldığı D grubunu 2. sırada tamamlayarak Kadınlar 1. Ligi’ne yükselmiştir. Takım, 2022-2023 sezonunda mücadelesine Kadınlar 1. Ligi’nden devam edecektir.
Sakarya Kemalettin Samipaşa Halk Kütüphanesi

Sakarya Kemalettin Samipaşa Halk Kütüphanesi. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Sakarya İl Halk Kütüphanesi bünyesinde hizmet veren şube halk kütüphanesidir.Türk İstiklâl Savaşı Kolordu Komutanlarından Kemalettin Sami Paşa asker olduğu kadar eğitim ve öğretime değer veren komutanlardan birisidir. Onun Adapazarı'na hizmetleri 1923 yılında Adapazarı'ndaki okulların öğrenci gereksinimlerini karşılayamadığını görerek özellikle bu alanda Sakarya eğitim hayatına katkıda bulunur. Bu nedenle Sakarya'da önemli bir eğitim kurumuna adı verilmesi sağlanmıştır.Kemalettin Samipaşa Çocuk Kütüphanesinin Sakarya'da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Karaosman İlköğretim Okulu bünyesinde 15 Ocak 1963 yılında kurulduğu bilinmektedir. Ancak 2 ekim 1978 tarihinde il merkezinde ayrı yapılarda bulunan çocuk ve halk kütüphanelerinin yönetim ve teknik hizmetler açısından birleştirilmesi nedeniyle Sakarya İl Halk Kütüphanesi Müdürlüğüne bağlanmıştır.Sakarya'nın ilçesi Adapazarı'nda Karaosman mahallesinde aynı adlı okulun bahçesi içinde hizmet veren, kurumsal olarak Sakarya İl Halk Kütüphanesinin şubesi olan çocuk kütüphanesidir. 2011 yılında koleksiyonuna yetişkin okurlar için yayınlar da eklenerek adı Sakarya Kemalletin Samipaşa Halk Kütüphanesi olarak değiştirilmiştir.Okul binasının yetersiz kalmasıyla uzun bir dönem bina sorunu yaşayan kütüphane son olarak yeniden düzenlenerek 2021 yılında yeni yapılan Sakarya Atatürk Stadyumu'na taşınmıştır.
Sakarya Meydan Muharebesi Tarihî Millî Parkı

Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Millî Parkı, Sakarya Meydan Muharebesi'nin yapıldığı alanda kurulan millî park. Ankara ili Polatlı ve Haymana ilçe sınırlarındadır. 08.02.2015 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararla 13.850 hektarlık alanda kurulmuştur.Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası olarak görülmektedir. Savaşın gerçekleştiği alandaki siperler, mevziler, şehitlikler, savaşta kullanılan binalar kaynak değer olarak tespitleri yapılmaya başlanmıştır. Millî park içinde İstiklal Harbi'nin gerçekleştiği Mangal Dağı, Türbe Tepe, Yıldız Dağı, Duatepe, Karatepe, Kartaltepe, Sarıçal Dağı yer almaktadır. Millî parkın hazırlık çalışmaları devam etmektedir.
Sakarya Meydan Muharebesi savaş düzenleri

Temmuz 1921'in sonlarında Küçük Asya Yunan Ordusu (Yunanca: Στρατιά Μικράς Ασίας), Teğmen Gen. Anastasios Papoulas:Celal Erikan, Komutan Atatürk, Cilt I-II, Üçüncü Basım, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2001,, s. 520-522.Türk İstiklal Harbi: Sakarya Meydan Muharebesi ve Sonraki Harekât, II nci cilt, 5 nci kısım, 2 nci kitap, Genelkurmay Baskanlığı Harbi Tarihi Dairesi Resmî Yayınları, 1973, s. 516-517.
Sakarya Müzesi

Müze binası 1915 yılında Askerlik Şubesi Başkanı Binbaşı Baha Bey'in evi olarak inşa edilmiştir. 1922'de Mustafa Kemal annesi ile bu evde görüşüp, misafir olmuştur. 1983 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından satın alınmış ve 21 Haziran 1993 tarihinde müze olarak açılmıştır. Bina 1999 Gölcük depreminde kısmen hasar görmüştür. Restorasyondan sonra 28 Haziran 2003 tarihinde yeniden açılmıştır.Evin ve bahçenin toplam alanı 1.290 metre karedir. Sergi salonlarına ve ofislere ek olarak, binada konferans salonu ve sanat galerisi bulunmaktadır. Müzenin sergi salonunda hem arkeolojik hem de etnografik öğeler sergilenmektedir. Tarih öncesi dönemden ve Roma ve Bizans İmparatorluklarından sergilenen eserler arasında sütun kaideleri, mezar taşları, yazıtlı taşlar, sunaklar, pişmiş topraktan erzak küpü ve ostotek sergilenir. Arkeolojik eserlerden, baltalar, pişmiş toprak kaplar, göz damlası ve koku şişeleri ile metal ve cam ürünler bulunur. Osmanlı Devleti ve Türkiye'nin etnografik öğeleri arasında silahlar, bakır aletler, pullar ve nakışlar, Mustafa Kemal'in kullandığı eserler yer almaktadır.
Sakarya Süper Amatör Ligi

Sakarya Süper Amatör Ligi (Kısaca SAL) Sakarya ilindeki en üst düzey amatör futbol ligidir. 2023-2024 sezonunda A ve B grupları olmak üzere 2 grup halinde toplam 26 takımla oynanacaktır. 2023-24 sezonu statüsüne göre gruplarda ilk 4 sırayı alan takımlar Bölgesel Amatör Lig'e yükselmek için Play Off grubuna oynamaya hak kazanacak. Gruplarında son 4 sırayı alan takımlar ise Sakarya 1. Amatör Ligi'ne düşerler.2018-2019 sezonunu Şampiyon tamamlayan Arifiye Kalaycıspor ve ikinci olup baraj maçını kazanan Pamukova 1968 Spor Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2019-20 sezonunda normal sezonun ardından Play Off grup maçlarına geçilmeden ortaya çıkan Covid-19 salgını nedeniyle ligin kalanı oynanamadı.2021-22 sezonunu Kazımpaşa Birlikspor Şampiyon olarak tamamladı ve doğrudan Bölgesel Amatör Lige yükseldi. Ligi ikinci tamamlayan Hendek Dereköyspor, BAL'a yükselmek için oynadığı baraj maçında Erenlerspor'u 2-0 yenerek Bölgesel Amatör Lige yükseldi.
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ), 18 Mayıs 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayınlanan KHK ile kurulmuştur. Üniversite bünyesinde 1 enstitü, 6 fakülte, 1 yüksekokul ve 12 meslek yüksekokulu bulunmaktadır. Bu birimler üniversite kurulmadan önce Sakarya Üniversitesi'ne bağlıydı. Üniversite Sakarya Üniversitesi ile aynı yerleşkede yer almaktadır. Meslek Yüksekokulları ise Sakarya iline dağıtılmıştır. Üniversitenin temel amacı, normal üniversitelere nazaran uygulamalı mesleki eğitim amaçlıdır. Ayrıca üniversite Türkiye'de bulunan iki Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nden birisidir.Üniversitenin mesleki uygulamaları yönetmek amacıyla oluşturduğu sistem sayesinde Meslek Yüksekokulları için 3+1, Fakülteler için 7+1 eğitim modeli uygulamaktadır. Ayrıca sistem öğrenciye iş imkânı sağlama konusunda da yardımcı olmaktadır.