barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Ğ

Ğ, (küçük harfle ğ) Latin alfabesinden türetilen Türk, Azeri ve Kazak alfabelerinde; ayrıca Kırım Tatarcası, Çerkesçe, Lazca ve Tatarcanın yazımında kullanılan Latin kökenli alfabelerde de bulunan bir harftir. Kullanıldığı yazı dizgelerinde ötümlü artdamaksıl sürtünmeli ünsüz olan /ɣ/, ötümlü artdamaksıl sürtünmesiz ünsüz /ɰ/ veya ötümlü küçükdilsil sürtünmeli ünsüz /ʁ/ seslerini temsilen yer almaktadır.Türkçenin öncülü olan dil değişkelerinde var olan ötümlü artdamaksıl sürtünmeli ünsüz /ɣ/ sesin İstanbul Türkçesinde kaybolması nedeniyle standart kabul edilen bu değişkede başka sesleri veya süreçleri temsil eder hâle dönüşmüştür. Anadil konuşucularından <ğ>'nin sesletilmesi istendiğinde verilen yanıt tipik olarak /ɣ/ olmakta, dikkatli konuşmada da sıklıkla ötümlü artdamaksıl sürtünmesiz ünsüz /ɰ/ olarak üretilmektedir.Ses değerini büyük ölçüde yitirmiş olduğu ve Türkçede ünlü aralığına izin verilmediği için bu aralıkların giderilmesi için çeşitli sesbilimsel süreçler işletilir ve bu süreçler farklı etkilere neden olur:Sözcük sonu konumunda ve arka ünlüleri takip ettiği seslem sonu konumda kendisinden önce gelen ünlünün uzamasına neden olur: dağlar ; sığÖn ünlüleri takip ettiği seslem sonu konumda alternatif olarak ötümlü damaksıl sürtünmesiz ünsüz /j/ ile karşılanabilir: değnek ;Kendisinden önce gelen ünlüler aynı ve arka ünlüyse, bu ünlü aralığını gidermek için iki strateji kullanılabilir:Kendisinden önce gelen ünlüler aynı ve ön ünlüyse, bu ünlü aralığını gidermek için yine iki strateji kullanılabilir:Ünlüler arkalık ve yuvarlaklık özelliklerini paylaşıyorlarsa (/e/-/i/ ikilisi istisna olmak kaydıyla);Türkçede bir sözcüğün başına gelmeyen <ğ> harfi, Kırım Tatarcası ve Tatarcada bu konumda kullanılabilir. Örneğin Türkçedeki Abdullah adı Tatarcada Ğabdulla olarak yazılır. Bu dillerde <ğ> değişim geçirmemiş olarak /ɣ/ sesini karşılar. Kiril alfabesi ile geliştirilmiş sistemlerde <ғ> ya da <гъ> ile karşılanır.
Ğafuri (il)

Ğafuri ili veya Ğafuri ilçesi Başkurdistan'ın 54 idari biriminden biridir. Yönetim merkezi Krasnousoldır.Eskiden il Krasnousol ili olarak 1930 yılda kuruldu. 1940'ta İl adı Başkurt yazarı Mecit Ğafuri dolayı olarak adlandırılmıştır. Mecit Ğafuri  20 Temmuz 1880 tarihinde İlin Ezem-Karan (Başkurtça: Еҙем-Ҡаран) Köyü'nde doğdu.1 Ocak 2017 nüfus sayımına göre bölge nüfusu 31364 kişidir. 2010 Rusya nüfus sayımına göre etnik yapı: Başkurtlar % 46, Tatarlar % 21.7, Ruslar % 22.8.
Ğalidzga

Ğalidzga (Gürcüce: ღალიძგა), Abhazya'nın Oçamçıra geçerek Karadenize akan bir nehirdir. Kodori Sıradağları'nın güneyinden doğan Ğalidzga'nın uzunluğu 53 kilometre, havza alanı ise 483 kilometrekaredir. Yağmur ve yeraltı suyundan beslenir. İlkbaharda sık sık sele sebep olmasıyla bilinen nehirdeki su miktarı kışın azdır. Tkvarçeli ve Oçamçıra kentlerinden geçer. Nehirden 18. yüzyıl kaynaklarında Samurzakano'nun batı sınırı olarak bahsedilmektedir.
Ğalımbek Jumatov

Jumatov, Ğalımbek Sağımbayulı (Kiril alfabesi: Жұматов, Ғалымбек Сағымбайұлы) (15 Ekim 1952) – Kazak yazar, şair ve gazeteci. Pavlodar Eyaletinin Ertis ilçesinin Ülgili köyünde doğmuştur. Kazakistan Yazarlar Birliği üyesidir..Jumatov, 1979 yılında Kazak Devlet Üniversitesi Gazetecilik Bölümü'nden mezun oldu. Kyzyl tu (yeni adıyla "Sarıarqa samalı") gazetesinde çalıştı. 1991-1995 yıllar arasında Xalıq keñesi gazetesinde çalıştı 2007'de Şahar gazetesini kurmuştur. Ayrıca Nayzatas isimli edebiyat dergisinin baş editörüdür.
Ğaylen eş-Şeğlali

Ğaylen eş-Şeğlali (d. 28 Şubat 1994), orta saha pozisyonunda görev yapan Tunuslu millî futbolcudur. Ligue 1 ekiplerinden Espérance'de oynamaktadır.Haziran 2018'de Tunus millî futbol takımının 23 kişilik Rusya'da düzenlenen 2018 FIFA Dünya Kupası kadrosuna dahil edildi.
Ğayn (harf)

Ğayn (غ; Arapça okunuşuyla غَيْنْ, ġayn), Arap alfabesinin on dokuzuncu harfi. Ebced hesabındaki değeri 1000'dir. Kamerî harflerdendir.Ğayn sesi dil kökü damağa doğru yaklaştırılarak, dilin ucu da yumuşak damağa yapıştırılmak suretiyle dilin kökünden çıkarılan tok, dolgun bir sestir. Gargara yaparken çıkan sese benzetilebilir.Bu sesin Türkçede karşılığı yoktur. " ğ " sesine benzetilse de o sesten farklı bir sestir. Azeri dilinde de bulunan bu harf Türkçedekinden biraz daha farklıdır ve hırıltılı bir sestir. “Yumuşak-G” (Ğ) harfine benzer ama sert ve titreşimlidir (Ģ). Batı Anadolu Türkçesinde Ğ sesine dönüşmüştür, ancak Türkiye’nin doğu bölgelerinde yaygındır. Örneğin: Maģrur (Maġrur). Buradaki Ğ hırıltılı olarak söylenir. Bu nedenle Yumuşak Ğ harfinini aksine Arapçada kelime başında da yer alabilir. Mesela: Ģayb (Gayb)... Ƣ harfi ise Uniform Türk Alfabesinde yer alır ve Azericedeki Ğ sesinin aynısıdır.Türkçedeki Yumuşak Ğ sesine yakın bir harfi göstermek için kimi Asya kaynaklı çevirilerde ۼ veya ݝ harfi kullanılır.Gayın ile aynı kaynaktan çıkan Arapça Arapçada’ki Ayın (ع) gırtlaksı bir ses olup, kesinlikle sessiz bir harftir. Bazı dillerde benzer sesler Ă ile gösterilir. Örneğin: Măruf (Ma'ruf).
Ğorcomi Camii

Ğorcomi Camii, Gürcistan'ın Acara bölgesindeki Hulo kasabasında bulunan ahşap bir camidir. 1902 yılında Laz Ahmed Usta ve Ömer Usta tarafından yapılan cami 1989'da restore edilmiştir. Caminin minaresi ve beş kubbesi vardır. Caminin ilk minaresi 1930'da yıkıldı ve 1989'daki restorasyon sırasında yeniden inşa edildi. 1989'da inşa edilen minare yıkıldığı için 2014'te yeni bir minare yapıldı.
Ğorcomistskali

Ğorcomistskali veya Satsihuri (Gürcüce: ღორჯომისწყალი, საციხური), Gürcistan'a bağlı Acara Özerk Cumhuriyeti'ndeki Hulo sınırları içerisinde yer alan, Açaristskali Nehri'nin sağ koludur. Mesheti Sıradağları'nın güney yamacında, 2165 metre rakımlı tepelerde doğar. 13,4 kilometre uzunluğundaki nehrin havza alanı 97 kilometrekaredir. Yağmur, kar ve yeraltı sularından beslenir. İlkbahar ve sonbaharda taşkınlara sebep olan nehirden diğer aylarda görece az su akar. Nehir ağızında yıllık ortalama su akışı 3.6 mW/saniyedir.
Ğreli

Ğreli (Gürcüce: ღრელი; okunuşu: “ğreli”), Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde Ahaltsihe Belediyesi’nde bir köydür. Ahaltsihe Havzası’nda, deniz seviyesinden 1.120 metre yükseklikte yer alır. Ahaltsihe kentine 2 km uzaklıktadır.Ğreli, “koyak” anlamına gelen Gürcüce “ğre” (ღრე) kelimesinden türemiş bir yer adıdır. Bu yer adı Osmanlıcaya Ğrel / Ğril (غریل) biçiminde girmiştir.Köyde 9. yüzyılda kurulmuş olan Sapara Manastırı buranın çok eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Bu tarihte Ğreli Gürcü krallığı sınırları içinde yer alıyordu. Daha sonra birleşik Gürcü krallığının, bu krallığın zayıflaması üzerine bağımsız devlete dönüşen Samtshe-Saatabago’nun bir köyüydü. Osmalılar 16. yüzyılın son çeyreğinde köyü bu Samtshe-Saatabago’yu yöneten Gürcü atabeglerden ele geçirdiler. On yedi yıl sonra Osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği tahrire göre köyde 15 hane yaşıyordu. Bu hanelerin vergi yükümlüsü reisleri  Elia, Zakara, Sabia, Gabriel, Grigol, Arsena, Mahara, Şalika, Matsatsa, Gogiça gibi adlarla kaydedilmişti. Bu kişi adları ve her hanenin ispenç vermesi, Ğreli’nin Hristiyan bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir. Bu tarihte köyde buğday, arpa, çavdar, darı, keten ve yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.Ğreli, yaklaşık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Çarlık Rusyası’nın eline geçti ve bu imparatorluğun bir parçası olan Gürcistan’a yeniden katıldı.Ğreli’deki en önemli tarihsel yapı topluluğu olan ve 9. Yüzyılda inşa edilen Sapara Manastırı köyün 7-8 km uzağında yer alır. Burada birkaç kilise ve Çakeli Hanedanı’nın sarayı bulunmaktadır. Sapara Manastırı, Osmanlı yayılması yüzünden 16. yüzyılın sonlarında boşalmış, manastırın ikonaları ve diğer hazineleri Gürcistan'ın daha güvenli bölgelerine götürülmüştür.
Ğuaze

Ğuaze (; "Rehber"), Türkiye'de yayın yapan Çerkes gazetesi. Türkçe ve Çerkesçe yayın yapmaktadır. 1911'de İstanbul'da yayın hayatına başlayan gazete günümüzde internet üzerinden yayın yapmaktadır. Gazete, daha çok politik, tarihi ve kültürel içerikli yazılara yer vermiş, yeniden Kafkasya'da bir araya gelme olanaklarını araştırmıştır.Osmanlı Devleti'nde Jön Türk İhtilali'nden sonra Çerkes kültürel faaliyetleri başladı. Her ikisi de Çerkesya'nın bağımsızlığını amaçlayan ve İttihak Terakki Cemiyeti tarafından desteklenen Şimalî Kafkas Cemiyeti ve Kafkas İstiklâl Komitesi gibi siyasi cemiyetler de kurulmuştu.Özgürlüklerin genişletildiği bu yeni durumda Çerkesler hemen örgütlenmeye başladılar. Ağustos 1908'de Çerkes İttihat ve Teavün Cemiyeti'nin ilk üyeleri, İstanbul-Koska'da İmam Şamil'in oğlu Gazi Mehmet Paşa'nın konağında temellerini attılar. Genel olarak, cemiyetin ana hedefi, Çerkes ulusunu kurtarabilecek, Osmanlı İmparatorluğu'na sadık, yüksek eğitimli, dindar, milliyetçi Çerkesler yetiştirmek için yüksek kaliteli eğitim ve araştırma yapmaktı. 1911 tarihinde cemiyetin gazetesi Ğuaze kuruldu.
Ğugas İnciciyan

1758 yılında İstanbul'da doğmuştur. Eğitim almak amacıyla Venedik'te bulunan Mıkhitaryan Manastırı'na gitmiştir. Burada tarih ve coğrafya alanındaki konularda kendini geliştirmiştir. Hayatı boyunca da hem coğrafya ile ilgili hem de tarih ile ilgili konularda eserler yazmıştır. Eserlerinin neredeyse hepsi istisnasız olarak İstanbul'u temel almakta ve İstanbul özelinde konuları değerlendirmektedir. Kendini bir İstanbul aşığı olarak tanımlayan İnciciyan'ın; Eski Ermenistan, İstanbul Sayfiyeleri, 18. Yüzyılın Muhtasar İstanbul Tarih Kronolojisi ve 18. Asırda İstanbul adlı eserleri bilinen en önemli kitapları arasındadır. Eserlerini yazarken Eski Ermeniceyi kullanmıştır. Eski Ermenistan adlı eseri dönemin Osmanlı topraklarında bulunan doğu illerindeki siyasi, tarihi, iktisadi ve dini konulardan bahsetmektedir. Hatta eseri birçok tarihçi tarafından referans olarak kullanılmaktadır. İstanbul hakkında yazdığı kitaplarda da İstanbul'da yaşanan olayları anlatan İnciciyan, ayrıca İstanbul'daki tarihi yapılar hakkında da epey detaylı bilgi vermekte ve ünlü eserler hakkında tarihi bilgiler vermektedir.1828 yılında İstanbul'u terk edip temelli olarak Venedik'e yerleşmiştir. 1833 yılında da aynı şehirde hayatını kaybetmiştir.
Ğvime Kilisesi

Ğvime Kilisesi (Gürcüce: ღვიმეს ეკლესია), tarihsel Samtshe bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı ve eski adı Ğvime olan Kumlukoz köyünde ortaçağda Gürcülerden kalma kilisedir.Ğvime Kilisesi'nin bulunduğu Kumlukoz köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'nin Türkiye'de kalan kısmında yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ğvime (ღვიმე) Gürcüce bir yer adı olup eski Gürcücede çukur, oyuk, hendek gibi anlamlara gelir. Modern Gürcücede ise daha çok mağara anlamında kullanılır. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Ğvima / Ğuma (غوما)  şeklinde kaydedilmiş olan Ğvime  köyünün nüfusu 16 Hristiyan haneden oluşuyordu. Osmanlı Devleti'ne vergi vermekle yükümlü hane reislerinin çoğu Gürcü adları taşıyordu. Öte yandan köyde tespit edilmiş ve üzerinde 10-11. yüzyıla ait Gürcüce yazı bulunan kvacvari tipindeki mezar taşı da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Ğvime Kilisesi bu dönemde inşa edilmiş olmalıdır.Ğvime Kilisesi, Kumlukoz köyün hemen batısında, Ğrmani Deresi'nin sağ kıyısında inşa edilmiştir. Kilise büyük ölçüde yıkılmış olup duvarlarının bazı kısımları kalmıştır. Yapının içten genişliği 5,9 metredir. Ne var ki yıkılmış olmasından dolayı uzunluğu tespit edilememiştir. Uzun cephesindeki bir duvarının bugüne kalan kısmı sadece 1 metredir. Apsisin bulunduğu duvar içerden yuvarlak forma sahip olmasına karşın dışarıdan köşelidir. Sunağın olduğu duvar ile kuzey duvarının yüksekliği 4-5 metreyi bulur. Bu duvarlarda pencere açıklıkları bulunmaktadır. Dolgu duvar sistemiyle inşa edilmiş olan yapının duvarları içeriden ve dışarıdan irice kesme taşlarla kaplı olduğu duvardaki yuvalarından anlaşılmaktadır. Bu kesme taşlar tamamen sökülüp alınmıştır. Kiliseye bitikişik bir kaç ek bina bulunduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Bu ek yapılardan birinin bir bazilika olduğu tahmin edilmektedir. Güneydeki ek yapı yıkık halde olup planı tespit edilememiştir. Kuzeydeki ek yapıdan ise sadece izler kalmıştır. Batı taraftaki ek yapıda harap haldedir. Ğvime Kilisesi'nin kuzeybatısında iki nefli bir yapı vardır.
Ġgantija

Ġgantija (Türkçe: Devin Kulesi), Malta'nın Gozo adasında megalitik bir Neolitik tapınak kompleksi. Ġgantija tapınakları, Malta'daki Megalit Tapınaklar'ın ilk yapılanıdır. Tapınakları yapanlar, iki Ġgantija tapınağını Neolitik Çağ'da (c. MÖ 3600-2500) tamamladılar. Yaklaşık 5500 yıllık olan kompleks, dünyanın en eski dini yapılarından biridir. Malta'nın diğer megalitik tapınakları ile birlikte UNESCO Dünya Miras Listesi'nde bulunur.Tapınaklar büyük bir olasılıkla verimlilik için tapınmak için yapılmıştır ve arkeologlar duvarlardaki figürleri ve alanda bulunan heykelleri buna bağlamaktadırlar. Yerel bir inanışa göre, Ġgantija'yı dişi bir dev inşa etmiş ve tapınak olarak kullanmıştır.Ġgantija tapınakları, Xagħra Platosu'nun sonunda, güneybatıya dönük bir konumda bulunur. Bu megalitik anıt, aslında yan yana inşa edilmiş ve bir duvarla ayrılmış iki tapınaktan oluşmaktadır. Güneydeki tapınak daha büyük ve eskidir, yaklaşık MÖ 3600 yıllarına tarihlenmiştir. Aynı zamanda daha iyi korunmuştur. Planında beş adet yarım kubbe bulunur.Bölge sakinleri tapınağın varlığını çok öncelerden beri biliyordu. Jean-Pierre Houël, 18. yüzyılın sonlarında, henüz kazılar başlamadan, halktan aldığı bilgilere dayanarak tapınakların neredeyse tamamen doğru bir haritasını çizdi. 1827 yılında bölge enkazdan temizlendi. Buna rağmen topraklar ve kalıntılar, henüz kontrol edilemeden ortadan kayboldu. Şans eseri, Alman ressam Brochtorff, enkazın bir resmini çizmişti ve bu, enkaz kaldırılmadan önce tapınakların varlığına ilişkin bir kayıt oldu.1827'den sonra, kazılar durdu. 1933 yılında hükûmet kamu yararı için alanı istimlak edinceye kadar, bölge özel mülk olarak kaldı. 1933, 1936, 1949, 1956-57 ve 1958-59 yıllarında bölgedeki harabeleri korumak ve araştırmak amaçlı arkeolojik çalışmalar yapıldı.1980 yılında tapınaklar Dünya Mirasları listesine alındı. 1992 yılında, komite bu statüyü diğer megalitik tapınakları da kapsayacak biçimde genişletti.
Ģ

Ģ (Küçük ģ veya g̦) Letoncada yer alan bir harftir. Türkçedeki Ğ harfine kayan bir G sesine eşittir. Letoncada GY olarak izah edilir.Ģ harfi Anadolu Türkçesinin İstanbul ağzındaki Ğ (Yumuşak G) sesinden biraz farklıdır. “Yumuşak-G” (Ğ) harfine benzer ama sert ve hırıltılıdır (Kiril Ӷ, Ghe). Almanların gırtlaktan çıkan R harfinin taşıdığı ses değerine benzer (Ř). Arapçadaki Gayın (غ) harfidir. Batı Anadolu Türkçesinde Ğ sesine dönüşmüştür, ancak Türkiye’nin doğu bölgelerinde yaygındır. Örneğin: Doģan (Doğan) . Buradaki Ğ hırıltılı olarak söylenir. Bu nedenle Yumuşak Ğ harfinin aksine Arapçada kelime başında da yer alabilir. Mesela: Ģayb (Gayb)... Türkçedeki Yumuşak Ğ sesine yakın bir harfi göstermek için kimi Asya kaynaklı çevirilerde ۼ veya ݝ harfi kullanılır.
Ģirts Karlsons

Profesyonel kariyerine 1998 yılında Liepājas Metalurgs kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Shinnik Yaroslavl, Venta, BV De Graafschap, Inter Baku, Pro Duta, Neman Grodno, Ventspils ve Liepāja kulüplerinde oynadı.
Ģirts Valdis Kristovskis

Ģirts Valdis Kristovskis (d. 19 Şubat 1962), Leton siyasetçi. Merkez sağda yer alan Birlik Partisi'nin (Partija Vienotiba) genel başkan yardımcısı.İnşaat mühendisliği eğitimi almıştır. İçişleri, Savunma ve Dışişleri Bakanlığı görevlerinde bulunmuştur. Letonya'da en uzun süre Savunma Bakanı olarak görev yapmıştır.
Ĥ

Ĥ veya ĥ; Esperanto yapay dilinin 11. harfi. H harfinden sonra gelir ve genizden, kalın okunan H'yi sembolize eder. Düzeltme imi (^) taşıyan bu harf yerine, hh veya hx kullanımı da kabul edilmektedir. (Örnek: ĥoro, eĥo)
Ħ

Ħ, Maltacanın Latin kökenli alfabesinde bulunur ve H harfinin bir çeşididir. Arapçadaki ح harfine denk düşer. Harfin IPA değeri  sembolüyle ifade edilir. Sırp kiril alfabesinde yer alan Ћ (veya ћ) harfiyle karıştırılmamalıdır çünkü bu harfin ses değeri 'dir.
Ħal-Saflieni Katakompu

Ħal-Saflieni Katakompu ya da Ħal-Saflieni Hypogeum, Malta'nın Paola şehrinde yer alan, Malta tarihöncesindeki Saflieni evresine (MÖ 3300 - 3000) ait bir Neolitik yeraltı yapısıdır. Genellikle basitçe Yunanca "yeraltı" anlamına gelen Hypogeum (Maltaca: Ipoġew) olarak adlandırılır. Hypogeum, arkeologlar tarafından belgelenen 7.000'den fazla kişinin kalıntılarıyla birlikte bir kutsal alan ve nekropol olarak düşünülmektedir. Hypogeum, ayrıca Malta'daki megalit tapınaklar ve Xagħra Taş Çemberlerinin en iyi korunmuş örneklerindendir. 1980 yılında UNESCO tarafından bir Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.
Ħamrija Kulesi

Ħamrija Kulesi (), orijinal adıyla Torre della Pietra Nigra () yerelde bilinen adıyla Torri ta' Rsejjen, Malta'nın Qrendi yerleşiminde bulunan bir gözetleme kulesidir. 1659 yılında tamamlanan kule De Redin kulelerinin on ikincisidir. Heritage Malta tarafından restore edilmiştir.
Ħaġar Qim

Ħaðar Qim, Akdeniz adası Malta'da, Ġgantija evresine (M.Ö. 3600-3200) tarihlenen megalit tapınak kompleksidir. Malta'daki Megalit Tapınaklar, Dünya Miras Komitesi tarafından "eşsiz mimari başyapıtlar" olarak tanımlanan en eski dini mekanlar arasında yer almaktadır. 1992'de UNESCO, Ħaðar Qim ve diğer dört Malta megalitik yapısını Dünya Mirası olarak listeledi. Tarih öncesi Avrupa Arkeolojisi Profesörü ve 1946-1957 Londra Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü müdürü V. Gordon Childe, Ħaġar Qim'i ziyaret etti. "Mezopotamya'dan Mısır, Yunanistan ve İsviçre'ye kadar Akdeniz'in her yerindeki tarih öncesi kalıntıları ziyaret ettim, fakat hiçbir yerde bu kadar eski bir yer görmedim." şeklinde açıklama yaptı.Ħaġar Qim'in inşaatçıları tapınağın yapımında globigerina kalker kullandı. Bunun sonucu olarak tapınak, bin yıllar boyunca şiddetli aşınmaya ve yüzeyde pullanmaya maruz kaldı. 2009'da koruma çalışmaları tamamlandı.
Ī

Ī, ī, İ harfinin uzun okunuşudur. Bazen "ay" şeklinde okunabilir. Genellikle Nauruca, Tuvalyanca, Tokelauca ve Maorice gibi dillerde kullanılır.
İ

İ, i, Türk alfabesinin on ikinci harfidir. Yazıda  sesini göstermek için kullanılır. Bilinen ve uygulananın aksine 1353 numaralı Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkındaki kanuna göre I harfinden önce gelir.Büyük harf olarak İ, küçük harf olarak ise i şeklinde yazılır ve bu gerek bilgisayar gerek ise mobil telefonlarda büyük problem yaratmaktadır. Cumhuriyet döneminde alfabe değiştirildiğinde hem I sesini temsil etmesi gereken bir harf gerekliydi hem de halkın kafasını karıştırmayacak bir çözüm bulunmalıydı, bu nedenle i sesini temsil etmesi için (diğer tüm dillerde büyük harfte I  küçük harfte i  olarak gösterilmesine rağmen) harfler İi  ve Iı olarak tekrar yaratıldı. Bugün bu iki harf sadece Türkçe ve diğer Türk lehçelerinde kullanılır.
İ agapi akoma zi

"İ agapi akoma zi" (Yunanca yazılışı: Η αγάπη ακόμα ζει, Türkçe: "Aşk hala yaşıyor"), Andy Paul tarafından seslendirilen 1983 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Kıbrıs Cumhuriyeti'ni temsil eden şarkı. Şarkı Yunanca dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Stavros Sideras tarafından yazılmıştır.Şarkı yarışmada Yugoslavya'ın temsilcisi Danijel'in şarkısı "Džuli"'dan sonra ve Almanya'nın temsilcisi Hoffmann & Hoffmann'in şarkısı "Rücksicht"'dan önce 13. sırada çıkmıştır. Yarışmada 20 şarkı arasından 16. olmuştur.Bir sonraki gelen 1984 yarışması'nda Kıbrıslı katılımcı, "Anna Maria Lena" adlı şarkısıyla Andy Paul olmuştur.
İ aniksi

"İ aniksi" (Yunanca yazılışı: Η άνοιξη, Türkçe: "İlkbahar"), Sofia Vossu tarafından seslendirilen 1991 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Yunanistan'ı temsil eden şarkı. Şarkı Yunanca dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Andreas Mikroutsikos tarafından yazılmıştır.Şarkı yarışmada Türkiye'nin temsilcisi Georgina & Paul Giordimaina'ın şarkısı "Could It Be"'den sonra ve İsviçre'nin temsilcisi Sandra Simó'in şarkısı "Canzone per te"'dan sonra 4. sırada çıkmıştır. Yarışmada 22 şarkı arasından 13. olmuştur.Bir sonraki gelen 1992 yarışması'nda Yunan katılımcı, "Olu tu kosmu i elpida" adlı şarkısıyla Kleopatra olmuştur.
İ sayısı

Sanal birim ya da i sayısı, x2 = -1 eşitliğini sağlayan bir sayıdır. Reel sayılar kümesindeki hiçbir sayının karesi negatif olamayacağı için, bu ikinci dereceden denklemi sağlayan fakat reel sayılar kümesine ait olmayan böyle bir sayı, genellikle  i notasyonu ile gösterilir. i sayısı, ℝ ile gösterilen reel sayılar kümesini ℂ ile gösterilen kompleks sayılar kümesine genişleten ve sabit olmayan her bir P(x) polinomu için en az bir kök sağlayan matematiksel bir kavramdır. "Hayali" terimi negatif kareye sahip gerçek sayı olmadığı için kullanılır.-1'in, bir çift karekökü olan 0 dışında her gerçek sayının iki karmaşık karekökü olduğu gibi, i ve -i olarak adlandırılan iki adet sanal karekökü vardır.i'yi bu şekilde tanımlandığında, cebrî olarak hemen i ve -i'nin karelerinin -1 olduğu sonucuna ulaşırız.Reel sayılar üzerinde işlem yapılırken, sanal ve komplex sayılar i'ye herhangi bir bilinmeyen gibi yaklaşılarak kullanılabilir. İşlemler tamamlandığında, i'nin tanımına geri dönülerek, i' 2 görülen her yere -1 yazılıp işlem tamamlanabilir. Ayrıca i'nin kuvvetleri  −i, 1, i, veya −1 ile yer değiştirilebilir.polinomu dışında başka hiçbir ikinci derece polinomunda çok katlı ve kökleri birbirlerini destekleyen ve tersi olacak böyle bir özellik yoktur.i ve -i'nin birbirlerine eşit olmadığı -bir çözümdür- ve kanıtlanabilir,denklemin çözümünü sadece i olarak vermek belirsizlik ortaya çıkarır.Ancak i ve -i niceliksel ve niteliksel olarak kıyaslamada kullanılamaz. Her iki imajiner sayının kareleri -1 dir.Bu konularda en hassas açıklama karmaşık düzlemde tanımlanan R[X]/ (X2 + 1), izomorfizmdir, neredeyse böyle eşsiz bir izomorfizm yoktur.Kompleks sayılar 2 × 2 reel matrisinde yorumlanırsa matrisler (bkz. Kompleks sayılar), benzer sorunlar doğar,çünkü burada;İmajiner birim bazen uzman matematik bağlamlarında  olarak yazılır. (veya daha az uzman fakat popular bağlamda ). Ancak,kök bulmak gibi durumlarda manipüle şekli kullanılmaktadır. Çünkü prensip olarak karekök fonksiyon,yalnızca x ≥ 0, gerçel durumlar için tanımlanır, veya disipliner bir şekilde kompleks karekök fonksiyon olarak ele alınmalıdır.Eğer kompleks karekök fonksiyon manipulasyonu yapılmazsa yanlış sonuçlar çıkabilir:Bu tür hataların önüne geçmek için, bir strateji olarak kare kök işareti altında negatif bir sayı asla kullanılmamalıdır,örneğinimajiner birimin karekökünü karmaşık sayılar içinde ifade edebilmek için iki rakam gereklidir.Ancak bu gerekli değildir: :Sanal birim  nin faktöriyeli  gama fonksiyonunun terimleri içinde sıklıkla verilen  de değerlendirilir:Bu basit özdeşlikte beş farklı değeri bir arada bulabiliriz(0, 1, π, e ve i) ve temel operatörler toplama,çarpma,üs alma'da bir aradadır.Gerçel sayılarla birlikte i;üs alma, kök alma, logaritma ve trigonometrik fonksiyonlu birçok matematiksel işlemlerde bir arada kullanılabilir.Elektrik mühendisliği ve diğer alanlarda, zamanın bir fonksiyonu olan i(t) veya sadece i olan elektrik akımı ile karıştırılmaması için imajiner birim  seçilmiştir. Ancak Python programlama dili'ndede imajiner birim j olarak kullanılır. ise, i ve j gösterimlerini aynı şekilde algılar.
İ-mate

i-mate Windows Mobile ile çalışan cihazlar satan bir şirkettir. Grup telekom kariyerine James Morrison tarafından başlatıldı. İlk O2 Xda Pocket PC telefonunu tasarlayan O2'deki ekibin başında idi. Ayrıca HTC Corporation'u O2 XDA için OEM olarak seçti ve cep telefonu üretimine başlattı.2001 yılında mobil pazara girmek için İskoçya'nın Glasgow kentinde i-mate şirketini kurdu. imate, 22 ahizenin imalat ortağı olarak HTC'yi kullandı. Birleşik Arap Emirlikleri'nde Dubai Internet Şehrinde bulundu ve İngiltere, İtalya, Avustralya, Hindistan, ABD ve Güney Afrika'da faaliyet gösterdi. Imate Kasım 2005'te Londra AIM Borsasında, 350 milyon dolarlık bir değerlemeyle 2006'da 989 milyon dolara yükseldi. Şirket, çoğu işini Eylül 2009'da kapattı.James Morrison ve imate, mobil telefon endüstrisinde Microsoft, Apple ve Google işletim sistemine ayak uydurmağa çalıştı, ama başarısız oldu. HTC bir OEM olmaktan vazgeçip rakip bir marka haline gelmeyi sürdürdü. imate, Windows 8 üzerinde çalışan yeni bir mobil aygıtla geri döndü. i-mate Intelligent, 2GB RAM ve 64GB depolama alanına sahip bir Clover Trail CPU'da masaüstü işletim sistemini çalıştıran 4,7 inçlik bir el cihazı idi.2001'de varlığının başlangıcından 2006 sonbaharına kadar imate, Tayvanlı HTC'nin ürettiği Pocket PC'lerin, PPC telefonlarının ve akıllı telefonların markalı sürümlerini sattı. HTC, Eylül 2006'da bu ilişkiyi i-mate ile bitirdi, aynı zamanda O2 ile bağlantıyı kesti. HTC, Avrupa'da kendi markası altında cihazlar satmaya başladıktan ve Asya ve Avustralya'ya hizmet veren PPC / akıllı telefon dağıtımcısı Dopod'u satın almasından kısa süre sonra duyuruldu. HTC ile olan ilişkisinin sona ermesinden bu yana, i-mate, Inventec ve TechFaith de dahil olmak üzere diğer üreticilerin cihazlarını taşıdı. Şirket kesin olarak 2009'da bağlandı.
İ-mode

i-mode, Japonya'da NTT DoCoMo tarafından 22 Şubat 1999 tarihinde sunulan popüler bir mobil internet hizmetidir. i-mode, web erişimi, e-posta ve veriyi sağlayan paket anahtarlamalı ağ da dahil olmak üzere daha geniş bir internet standardı çeşidini kapsamaktadır. i-mode kullanıcıları, e-posta, spor sonuçları, hava tahmini, oyunlar, finansal hizmetler ve bilet rezervasyonu gibi çeşitli servislere erişebilmektedir.i-mode da Japonya dışında Almanya, Avustralya, Hollanda, Belçika, Fransa, İspanya ve İtalya gibi ülkelerde de kullanılmaktadır. i-mode'nin 40 milyondan fazla kullanıcısı bulunmaktadır.
İ. Hakkı Talas

İsmail Hakkı Talas (1909, Talas - 27 Ağustos 1978, Londra); Türk şair, öğretmen, avukat ve yayımcıdır.1909 yılında Kayseri'nin Talas ilçesinde doğdu. 1928 yılında Adana Erkek Öğretmen Okulunu bitirdi. 1929 yılından 1938 yılına kadar "ilkokul öğretmenliği ve yöneticilik yaptı". Girdiği sınavı kazanarak 1939 yılında "ortaokul Türkçe öğretmeni oldu". 1945 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu ve 1947 yılından 1955 yılına kadar öğretmenliğin yanı sıra avukatlık da yaptı. "Talas Kitabevini kurdu", bu kitabevinden ilkokul öğrencilerine hitap eden eğitici eserler yayımladı. Bunun yanı sıra, çocuklara yönelik "didaktik şiirler" yazdı. "27 Ağustos 1978 tarihinde, kanser tedavisi" gördüğü Londra'da hayatını kaybetti. 1 Eylül 1978 tarihinde Sahrayıcedid Mezarlığına defnedildi. Yazar Ayhan Bozfırat'ın babasıydı.
İ486

Intel 80486 yazılım (software) açısından I486 ailesinin yazılım içeriği, Intel 80386 içeriğiyle birkaç değişiklik dışında hemen hemen aynısıdır.Donanım açısından 486'nın mimarisi büyük bir gelişmedir. Üzerinde yazılımları birleştiren çipi ve önbelleği vardır. Buna ek olarak optimal durumlarda işlemci bir talimatı bir saat vuruşunda yerine getirir. Bu gelişmeler Intel 80386'nın bir saatteki hızını ikiye katlayan performansını açığa çıkarır. Ama bazı düşük çaplı I486 modelleri 386s'ların en hızlı halinden daha yavaştırlar özellikle 'SX' i486s'lar.Veri Önbelleği- 8192-byte (8 kB)i SRAM işlemciye en çok ve sıklıkla kullanılan bilgiler depolamak üzere yüklendi. 386 önbelleği destekliyordu ama daha yavaştı.Pipelining-İşlemcinin her saat vuruşunda al getir ve çalıştır evrelerini yapmasına yardımcı olur. O anki konum bir sonraki adımı destekleyecektir bir sonraki adımda son yapılan işlemi besleyecektir. 386 bu adımları ayrı ayrı yapmayı gerektirir.486 32-bit veri yolu ve 32-bit adres yolu içerir. Bu da ya 4 eşli 30-pin SIMMs ya da tek 72-pin SIMM gerektirir. 32-bit adres yolu bunu 4 GB RAM' e sınırlar.2006'nın Mayıs ayında anons edildiği gibi 80486 2007'nin Eylül ayının sonunda daha iyi anlaşılacaktır; Cip'in kişisel bilgisayar uygulamalarında modası geçmiş olmasına rağmen.Intel 80486SL-NM - i486DX ile dairesel gücü korur.SL ile ismi arttırılmiştır.486 SL işletimcisinde olduğu gibi özel güç koruyucusuna benzer. İ486 olarak belirtilmiştir.Intel 80486 OverDrive - i486SX, i486SX2, i486DX2 or i486DX4. geliştirilmiş işletimi olarak belirtilen bu modellerin farklı oluşumları ve aynı hızda olan standart çipleri ele alma yetenekleri vardır.Intel 80486DX4 – Saat oranının 3 kat hızıyla çalışması için düzenlenmiştir. Aslında saat hızından 2.5 kat hızlı çalışacağı belirtilmiştir ama bu hıza ulaşılmamıştır.486 sistemine oranla ilk 486 makineler 16-bit ve 8-bit ISA dan oluşmaktaydı. Daha sonra anakartlar ISA'yı yüksek hızlı VESA Local Bus'larla birleştirmiştir. (VLB), öncelikle video kartları ve sürücü kontrolleri için yapılmıştır. Bundan önce bazı ana bellek kartları ISA'nın 32 bit versiyonlarıyla donanmıştır. EISA adıyla. Bunlar önce VLB ve daha sonra PCI'nin yerini almıştır. Son 486 kartları PCI ve ISA donanımıyla üretilmiş ve bazen VLB yi de içermiştir. Bus speed ISA'nın katlarıyla belirlenmiştir ama PCI ve VLB bus saatleri zaman zaman 486 bus saatlerine eşittir.Sonraları 486 kartları Plug-and-play'i desteklemiştir, Windows 95'in bir parçası olarak başlayan Microsoft teknolojisi tüketicilerin bileşenlerini kurmasını kolaylaştırmak üzere üretilmiştir.
İAOSB

İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB), Türkiye'nin İzmir şehrinde yer alan bir organize sanayi bölgesidir. 1990 yılında faaliyete başlamıştır. Bölge, şehrin kuzeybatısında, Çiğli ilçesinde yer almaktadır. Şehir metropolünde yer alan bölge, TIR gümrüğüne 8 km, Adnan Menderes Havalimanı'na 45 km ve Alsancak Limanı'na 20 km uzaklıktadır.Bölgedeki firmalar ağırlıklı olarak tekstil, hazır giyim, makine, otomotiv yan sanayi, metal, plastik, kimya, gıda, elektrik ve elektronik sektörlerinde yoğunlaşmıştır. Bölge'nin yıllık cirosu yaklaşık 7,8 milyar, ihracatı 2,5 milyar, ithalatı ise 1 milyar dolardır.Doğalgaz İşletme Birimi 2004 yılından beri faaliyet göstermektedir ve bölgeye doğal gaz sağlamaktadır. Bir adet 75.000 m3/h’lik  RMS-A, 7 tanesi işletme de ve 4 tanesi de yedek olma üzere 11 adet RMS-B bölge içine doğal gaz arzını sağlamaktadır. Doğalgaz kullanan katılımcı sayısı ve doğalgaz miktarı sürekli artmaktadır.İAOSB, çevreye zarar vermeden üretme ilkesi ile gerekli tüm tedbirleri alan ve hayata geçiren bir Organize Sanayi Bölgesidir. 21.000 m3/gün kapasiteli, “Atık Su Arıtma Tesisi” nde bilgisayar kontrolünde ve dünya standartlarında arıtma yapılmaktadır.İAOSB'nin imkanları ile tesis edilen modern, tam teçhizatlı klinik bulunmaktadır. Ayrıca bölgede doktor, hemşire ve şoför ile 365 gün / 24 saat hizmet veren tam donanımlı bir ambulans bulunmakta olup, masrafları bölge bütçesinden karşılanmaktadır.
İAOSB Nedim Uysal Lisesi (İzmir tramvayı)

İAOSB Nedim Uysal Lisesi Tramvay İstasyonu, İzmir tramvayı'nın T3 (Çevre Yolu – Kâtip Çelebi Üniversitesi) Tramvay Hattı'nda yer alan ve Eylül 2023'te hizmete girmesi planlanan inşa hâlindeki hemzemin tramvay istasyonudur. Çiğli'nin Atatürk OSB Mahallesi'nde Mustafa Kemal Atatürk Bulvarı üzerinde yer almaktadır.
İAYOSB

İstanbul Anadolu Yakası Organize Sanayi Bölgesi (İAYOSB), Türkiye'nin İstanbul şehrinde yer alan bir organize sanayi bölgesidir. 1986 yılında faaliyete başlamıştır. Bölge, şehrin Tuzla ilçesinde yer almaktadır.Bölge,1986 yılında “Sınırlı Sorumlu Mermerciler Organize Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi” adıyla kurulmuştur. 13 Ekim 2000 tarihinde ise T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onayı ile "Tuzla Mermerciler Organize Sanayi Bölgesi (TMOSB)" tüzel kişiliğini kazanmıştır. Bölgenin statüsü ihtisas OSB'den karma OSB'ye dönüşmesiyle birlikte yapılan unvan değişikliği talebi sonucu bölgenin unvanı 18 Ekim 2011 tarihinde "İstanbul Anadolu Yakası Organize Sanayi Bölgesi" olarak değiştirilmiştir.
İAd

iAd, Apple tarafından iPhone, iPod Touch ve iPad mobil cihaz hatları için geliştirilen, üçüncü taraf geliştiricilerin reklamlarını uygulamalara doğrudan gömülmesine izin veren bir mobil reklam platformudur. IAd, 8 Nisan 2010'da açıklandı ve orijinalinde 21 Haziran 2010'da piyasaya çıkan iOS 4'ün bir parçasıydı, gerçek tarih 1 Temmuz 2010'a değiştirildi. IAd, Apple'ın 7 Haziran 2010'daki açılış notunda iPad (1.nesil) ile duyuruldu. Apple tarafından barındırılan ve satılan iAd platformunun, Google'ın AdMob mobil reklamcılık servisiyle rekabet etmesi bekleniyordu.AdMob'a benzer şekilde iAd, reklamları iOS App Store'da satılan uygulamalara entegre etmeyi kolaylaştırır. Kullanıcı bir iAd banner'ı tıklattıysa, kullanıcıyı Safari web tarayıcısına göndereceği diğer reklamların aksine, uygulama içinde tam ekran bir reklam göründü. Reklamların diğer reklamcılık hizmetlerine göre daha etkileşimli olduğu sözü verildi ve kullanıcılar, onları herhangi bir zamanda kapatarak, uygulamadan ayrıldıkları yere geri döndüler. Eski Apple CEO'su Steve Jobs, başlangıçta, Apple'ın reklam gelirinin% 40'ını, "endüstri standardı" dediği düzende tutacağını ve diğer% 60'ın geliştiricilere gitmesini istediğini belirtti. Geliştiricilere ödenen tutar daha sonra% 70'e yükseltildi. iAd'in de ücretsiz uygulamalardan faydalanması bekleniyordu. IAd Uygulama Ağı, 30 Haziran 2016'dan itibaren kullanımdan kaldırıldı.Şubat 2011 - asgari reklam sözleşmesini 500.000 dolara düşürdü. Bu küçük reklamverenleri çekmek için yapıldı.8 Temmuz 2011 - asgari reklam sözleşmesini 300.000 dolara düşürdü. Bunun nedeni, rakip bir yere gitmiş birkaç büyük müşteriye geri dönmesine özen yaratmal idi. Özellikle, Citigroup ve Amerikan perakendecisi J. C. Penney şirketlerine ait idi.Şubat 2012 - asgari reklam sözleşmesini 100.000 dolara düşürdü. Bu, Google ile etkili bir şekilde baş etmek için yapıldı. Reklam gelirinin geliştirici payı% 70'e yükseldi.Haziran 2013 - minimum reklam tutarı 50 TL'ye düşürdü. Dolum oranlarının düşük olması nedeniyle bunun yapıldığı düşünülüyordu.Ocak 2016 - iAd Uygulama Ağın (iAd değil, yalnızca reklam yayınlayan uygulama bileşeni) 30 Haziran 2016'dan itibaren kullanımdan kaldırılacağı ilan edildi.Haziran 2016 - Şirketin iPhone, iPod Touch ve iPad cihazları için bir reklam geliştirici platformu olan iAd Uygulama Ağı resmi olarak kapatıldı.
İBB Askıda Fatura

İBB Askıda Fatura, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 6 Mayıs 2020 tarihinde, COVID-19 pandemisi sebebiyle ekonomik yönden sıkışıklık yaşayan ve faturalarını ödeyemeyen İstanbulluların faturalarının, hayırseverlerin bağışlarıyla anonim olarak ödenmesini sağlayan bir web sitesidir.İlk olarak yalnızca fatura ödemeleriyle başlayan proje, günümüzde askıda faturaya ek olarak, aile destek paketi, anne-bebek destek paketi ve eğitim destek paketi gibi yardım kampanyalarını da içermektedir.İlk olarak 6 Mayıs 2020 tarihinde, İstanbul Büyükşehir Belediye başkanı Ekrem İmamoğlu tarafından duyurulan projeye 17 bin 42 ailenin, ₺3 milyon 963 lira tutarındaki İSKİ ve İGDAŞ faturası anonim olarak yüklendi.İBB'nin projesinden sonra, Ankara, İzmir ve Tekirdağ gibi belediyeler de benzer projeler başlatmıştır.2021 yılında proje, Bloomberg Küresel Belediye Başkanları Yarışması'nda 1 milyon dolar ödül ve IDC CIO Summit'te 2 ödül almıştır.
İBB Engelliler Müdürlüğü

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde 1994 yılında kurulan hizmet birimi, çeşitlenen hizmetleri ve büyüyen yapısı ile zamanla şehirdeki bütün engelli ve ailelerine yerinde hizmet ulaştırmayı amaç edindi. Bu amaca hizmet vermek üzere Temmuz 2006 da Sağlık ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı bünyesinde kurumsallaşan Engelliler Müdürlüğü, İstanbul’da 24 Engelli Merkezi ve 10 Engelli İrtibat Bürosu ile engellilikle ilgili bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme, danışmanlık, sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetlerinde çalışmalar yürütmektedir.İstanbul il sınırları içinde ikamet eden, tam teşekküllü bir hastaneden %40 veya üzeri vücut fonksiyon kaybı olduğunu bir sağlık kurulu raporuyla belgeleyen; görme, işitme-konuşma, ortopedik ve zihinsel engelliler ile ruhsal - duygusal rahatsızlığı ve süreğen hastalığı olan engellilere hizmet vermektedir.Sosyal Rehabilitasyon ve Danışmanlık Hizmetleri; Sosyal Servis Hizmetleri, Sosyal Destek Hizmetleri, Yasal Haklar DanışmanlığıPsikolojik Destek Hizmetleri; Bireysel ve Grupla Psikolojik Danışmanlık, Aile Eğitim ve Seminer Çalışmaları, Konuşma Terapisi, Erken Eğitim ProgramıEğitim ve Rehabilitasyon Hizmetleri; Zihinsel Engelliler Beceri Kazandırma ve Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri, Karma Eğitim Hizmetleri, Yaz Okulu Hizmetleri, Türk İşaret Dili Eğitimleri, Tiyatro, Sinema Atölyesi Ve Diğer Sanat Eğitimleriİstihdam Destek Hizmetleri;   • Çağrı Merkezi ve Ulaşım Hizmetleri;  • Medikal Malzeme ve Ortez – Protez Desteği;  • Yaz Kampı ve Sosyal, Kültürel Etkinlikler;  • Toplumsal Bilinçlendirme Projesi (ESHA);2012 yılı içinde bazı yasa ve yasalarda teklif edilen değişiklik ile çürük, sakat, özürlü gibi ibarelerin yasaklanmak istenmesi ve bu kanun teklifinin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından onaylanması ile Özürlüler Müdürlüğü olan ismini Engelliler Müdürlüğü olarak değiştirmiştir.
İBB Sosyal Tesisleri Metrobüs İstasyonu

İBB Sosyal Tesisleri Metrobüs İstasyonu veya Büyükşehir Belediyesi Sosyal Tesisleri Metrobüs İstasyonu, İstanbul'da İETT tarafından işletilen Metrobüs hatlarına hizmet veren ve 12 Ekim 2007'de hizmete giren metrobüs istasyonudur. Avcılar'ın Gümüşpala Mahallesi ile Denizköşkler Mahallesi arasında  üzerinde yer almaktadır.
İBOSB

İstanbul Beylikdüzü Organize Sanayi Bölgesi (İBOSB), Türkiye'nin İstanbul şehrinde yer alan bir organize sanayi bölgesidir. 2002 yılında faaliyete başlamıştır. Bölge, şehrin Beylikdüzü ilçesinde yer almaktadır.Bölgedeki şirketler genellikle mermer, alüminyum, makine imalatı, asansör, elektrik malzemeleri, bakır, pirinç, plastik, tekstil, mobilya ve yan sanayi dallarında üretim yapmaktadır.
İBeacon

Bluetooth Low Energy (BLE), günlük bluetooth kullanımındaki enerji tüketimini yaklaşık %1'lik bir orana düşüren, enerji tüketim problemlerinden uzak bir Bluetooth deneyimi sağlayan ve mobil cihazların birçoğunda mevcut olan bluetooth protokolüdür.iBeacon‘lar, Bluetooh Low Energy (BLE) teknolojisini kullanan düşük enerji sarfiyatına sahip, Apple tarafından geliştirilmiş yeni bir protokol tipidir. küçük bir pil ile yıllarca çalışabilen iBeaconlar, Nesnelerin İnternet'inin (IoT) anahtarı konumundadır.iBeacon teknolojisi, kullanıcılara konum bazlı içerik bilgisi ve bildirim sunma imkânı sağlayan mikrolokasyon altyapısı olup, belirlenen etkileşim alanına giren kullanıcıya bildirim sağlamak ve içerik sunmak gibi yeteneklere sahiptir.
İCarly (dizi, 2021)

iCarly, Nickelodeon tarafından Haziran 2021'de ön gösterimi yapılması planlanan komedi dizisidir. Orijinal iCarly dizisinin devamıdır. Dizi ilk olarak ABD'de Paramount+ (Paramount Plus olarak telaffuz edilir.) yayımlanmaya başlamıştır. Aynı zamanda Nickelodeon'da da yayınlamaktadır.
İChat

iChat Mac OS X ile birlikten gelen, AIM, ICQ ve Jabber protokollerini destekleyen bir sohbet programıdır. Son sürümü olan iChat AV, dört kişiye kadar çoklu video görüşmesi, on kişiye kadar çoklu sesli görüşme özelliği sunmaktadır. 2002 Şubat ayıında Mac OS X 10.2 ile geldi. Apple, OS X Mountain Lion önizlemesinin bir parçası olarak 16 Şubat 2012'de OS X mesajlaşma istemcisinin o zamandan itibaren Apple Mesajlar ve iMessage tarafından değiştirildiğini  duyurdu.
İDO Bakırköy Terminali

İDO Bakırköy Terminali, İstanbul Deniz Otobüsleri'ne ait bir terminaldir. Terminal, Bakırköy'ün Zeytinlik mahallesinde Çetin Emeç Bulvarı üzerinde 1913 yılında inşa edilen tarihi Bakırköy İskelesi'nin bitişiğinde yer almaktadır. İDO, Bakırköy'den İstanbul'daki diğer iskelelere ve Marmara Denizi'ndeki terminallere deniz otobüsü hizmeti sağlamaktadır. 12 Mart 2019'da deniz otobüsü seferlerine durdurulmuştur. 1 Kasım 2022'de Avcılar-Bakırköy-Yenikapı-Kadıköy hattının hizmete girmesiyle yeniden deniz otobüsü seferlerine açılmıştır.
İDO Bostancı Terminali

İDO Bostancı Terminali, İstanbul Deniz Otobüsleri'ne ait bir terminaldir. Terminal, Kadıköy'ün Bostancı mahallesinde Çetin Emeç Bulvarı üzerinde 1913 yılında inşa edilen tarihi Bostancı İskelesi'nin bitişiğinde yer almaktadır. İDO, Bostancı'dan İstanbul'daki diğer iskelelere ve Marmara Denizi'ndeki terminallere deniz otobüsü hizmeti sağlamaktadır.Bostancı Terminali, 1987 yılında açıldı ve Kabataş ve Bakırköy ile birlikte İDO'nun ilk üç terminalinden biri oldu. 1990'larda İDO deniz otobüsü seferlerini büyük ölçüde genişletti ve Bostancı'dan Kartal, Pendik, Yenikapı ve Marmara ve Avşa Adası'na feribot seferleri başladı. Terminal, altı iskele ile bir terminal binasından oluşmaktadır ve terminal binasının içinde bilet gişeleri, bekleme alanları ve kafeler bulunmaktadır. 12 Mart 2019'da Bakırköy-Kadıköy-Bostancı hattı Marmaray'ın açılmasıyla sona ermiştir. 2022'de Bostancı-Moda-Kadıköy-Kabataş vapur hattı ve Bostancı-Avcılar hatları açılmıştır.
İDO Kadıköy Terminali

İDO Kadıköy Terminali, İstanbul Deniz Otobüsleri'ne ait bir terminaldir. Terminal, 1992 yılında açılmış olup Kadıköy'ün Caferağa mahallesinde Damga Sokak üzerinde yer almaktadır. İDO, Kadıköy'den İstanbul içinde Yenikapı, Bakırköy ve Avcılar iskelelerine; Marmara Denizi'ndeki terminallere deniz otobüsü hizmeti sağlamaktadır. 12 Mart 2019'da Bakırköy-Kadıköy-Bostancı hattı, Marmaray'ın açılmasıyla sona ermiştir.
İDO Pendik Terminali

İDO Pendik Terminali, İstanbul Deniz Otobüsleri'ne ait bir terminaldir. Terminal, Pendik'ün Batı mahallesinde Çetin Emeç Bulvarı üzerinde 1913 yılında inşa edilen tarihi Pendik İskelesi'nin bitişiğinde yer almaktadır. İDO, Pendik'den İstanbul'daki diğer iskelelere ve Marmara Denizi'ndeki terminallere deniz otobüsü hizmeti sağlamaktadır.
İDO Sirkeci Terminali

İDO Sirkeci Terminali İstanbul Deniz Otobüsleri'ne ait bir terminaldir. Terminal, Fatih'in Sirkeci bölgesinde Çetin Emeç Bulvarı üzerinde 1913 yılında inşa edilen tarihi Kabataş İskelesi'nin bitişiğinde yer almaktadır. İDO, Sirkeci'dan İstanbul'daki diğer iskelelere ve Marmara Denizi'ndeki terminallere deniz otobüsü hizmeti sağlamaktadır.
İDO Yenikapı Terminali

İDO Yenikapı Terminali, İstanbul Deniz Otobüsleri'ne ait bir terminaldir. Terminal, 1989 yılında açılmış olup Fatih'in Nişanca mahallesinde Marmara Denizi kıyısında Kennedy Caddesi üzerinde yer almaktadır. İstanbul'un en büyük deniz terminalidir. İDO buradan İstanbul'daki diğer iskelelere ve Marmara Denizi'ndeki diğer terminallere deniz otobüsü hizmeti sağlamaktadır.
İDVD

iDVD Apple tarafından yaratılan, OS X için bir DVD yaratma uygulamasıdır. iDVD, kullanıcıya ticari bir DVD oynatıcıda oynatılan bir DVD'ye QuickTime filmleri, MP3 müzik ve dijital fotoğrafları yazdırmasına olanak tanır.. iTunes, iMovie,  iWeb, iPhoto ve GarageBand ile birlikte iLife yazılım paketinin parçası idi. Windows DVD Makere benzer, genellikle Apple'nin iLife paketinin son adımı olarak kabul edildi ve diğer tüm iLife uygulamalarının sonuçlarını çıkarılabilir.Başlangıçta yalnızca bir SuperDrive'ye sahip Mac'lar için kullanılabilirken, 2011 yılına kadar tüm yeni Mac'ler ile birlikte sunuldu; IDVD 6'dan itibaren, Apple, üçüncü parti optik sürücülerle projeler yazma kabiliyetini destekledi. iDVD'nin yazdığı ve HD DVD'ler de dahil olmak üzere olan DVD'ler DVD Oynatıcı ve ayrıca, DVD Studio Pro ile tam olarak uyumludurIDVD artık OS X 10.7 Lion ile birlikte gelen Mac'larda önceden kurulu değildi ve diğer tüm iLife uygulamaları ile Mac App Store'de mevcut değildi. Bununla birlikte, iLife '11'in kutulu kopyasında, iLife 13'ün piyasaya sunulmasına kadar mevcuttu.iDVD, DVD menü sistemlerinin kolay oluşturulmasına izin veren DVD menüler ve alt menüler için Apple tarafından tasarlanmış 100'den fazla temayı içeriyordu. Her tema filmlerin veya fotoğrafların yerleştirilebileceği "bırakma bölgeleri" ni içeriyordu ve bunlardan bazıları otomatik olarak canlandırılabilirdi. Herhangi bir tema bir iDVD projesindeki menülerin her birine uygulanabilir. IDVD, iLife paketinin geri kalanıyla ve ayrıca Final Cut Express ve Final Cut Pro ile sıkı bir şekilde entegre edilmiştir. iMovie projeleri ve iPhoto slayt gösterileri doğrudan iDVD'ye aktarılabilir. iMovie projeleri söz konusu olduğunda, sahne seçim menüsü otomatik olarak iMovie'de belirlenen bölüm işaretlerine uygun olarak oluşturuldu. Ayrıca, kullanıcının iTunes kütüphanesine, iPhoto kütüphanesine ve Filmler klasörüne herhangi bir zamanda erişim sağlayan bir Medya paneli vardı. Ayrıca, projenin menü sisteminin akış şemasını gösteren bir harita görünümü sağladı. Bir başka özellik ise 'TV-güvenli alanının' bir yakınını gizleme veya gösterme yeteneğiydi. iDVD, ayrıca şu anda bağlanmış olan DV Camcorderi otomatik olarak geri saracak ve kasette saklanan video görüntülerinin bir DVD'sini yakalayacak bir 'Bir Adımlı DVD' işlevi de ekledi.
İETT SK

İETT SK, İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmelerinin Kulübü olarak 1941 yılında kuruldu. Renkleri Sarı-Kırmızı'ydı. Uzun yıllar amatör futbol, atletizm ve boks dallarında faaliyet gösterip şampiyonluklar kazandıktan sonra, 1964 yılında Voleybol Şubesi’ni kurdu. Takımın başına antrenör olarak Aziz Yücegüney getirildi.1964-65 sezonunda İstanbul Mahalli Ligi 3. Küme'de yer aldı ve burada şampiyon olarak İstanbul Mahalli Ligi 2. Küme'ye yükseldi. 1965-66 sezonunda İstanbul Mahalli Ligi 2. Küme'de de şampiyon olarak İstanbul Mahalli Ligi 1. Küme'ye yükseldi.1966-67 sezonu başında Oktar Tertemiz takımın başına getirildi. Ancak bu sezonda istenilen başarılar elde edilemeyince yerine Metin Bıkmaz geldi. 1967-68 ve 1968-69 sezonlarında İstanbul Mahalli Ligi 1. Küme'de mücadele etti ancak istenilen şampiyonluk gelmedi. 1969-70 sezonu öncesinde takımın başına antrenör olarak Hilmi Tükel getirildi. İstanbul 1. Küme’nin 1969-70 sezonu, Deplasmanlı Türkiye Voleybol Ligi’ne girecek ilk üç takımı da belirleyeceği için büyük mücadelelere sahne oldu. İETT, birbirine yakın performans sergileyen 6 takım arasından sıyrılarak İtfaiye ile Galatasaray’ın ardından 3. olarak ligi tamamladı ve 1970-71 sezonunda başlayan Deplasmanlı Türkiye Ligi'nde oynamaya hak kazandı. 1970 yılında son defa yapılan Türkiye Voleybol Şampiyonası’nda şampiyon olarak, İstanbul Ligi’ndeki başarısının tesadüfi olmadığını kanıtladı.Deplasmanlı Türkiye Ligi'nin ilk sezonunda favoriler arasında gösterilmesine karşın istenilen başarıyı elde edemedi ve Galatasaray ve Göztepe'nin ardından ligi 3. tamamladı. Bunun üzerine takımın başına İETT'yi bir voleybol devi haline getirecek olan Enver Göçener getirildi. 1971-72 sezonundan itibaren Türkiye Erkekler Voleybol Ligi'nde adeta İETT fırtınası esmeye başladı. Bu sezon Kolej'in 1 puan önünde yer alarak ilk şampiyonluğunu elde etti. 1972-73 sezonunda da bir önceki sezonda göstermiş olduğu başarıyı sürdürerek yine Kolej'in 2 puan önünde yer alarak Türkiye Voleybol Ligi'nde üst üste şampiyon olan ilk takım oldu. 1973-74 sezonunda Eczacıbaşı ile müthiş bir çekişme içine girmelerine karşın rakibini geçerek Türkiye Voleybol Ligi'nde 3 kere üst üste şampiyon olan ilk takım olma başarısını da gösterdiler. “Yenilmez Armada” unvanını alarak  ay yıldızlı armayı göğsünde taşıma hakkını elde etti. Diğer sezonlar da ise istenilen başarılar elde edilemedi ve 1978-79 sezonunda son sırayı alarak küme düştü. 1979-80 sezonunda genç kadroyla çıktığı İstanbul Birinci Küme maçlarını ezici bir üstünlükle tamamlayarak Türkiye Voleybol Ligine yükseldi.İETT Gençlik ve Spor Kulübü Yönetim Kurulunun 14 Haziran 1991 tarihinde aldığı 7 sayılı karar ve 28.11.1990 tarihinde İstanbul BŞB Spor olağan kongresinde alınan karar ile İtfaiye ve İski Spor ile birlikte İstanbul BŞB Spor'a katılmıştır.
İFPAŞ Yapım

İhlas Film Prodüksiyon (İFPAŞ), medya sektöründe hizmet veren bir yapım şirketi. 1993 yılında İhlas Holding tarafından kurulmuştur.
İGDAŞ

İstanbul Gaz ve Doğalgaz Dağıtım A.Ş, kısaca İGDAŞ, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İETT ve bazı iştiraklerin katılımıyla 25 Aralık 1986 tarihinde, İstanbul'un doğalgaz alt yapısını, dağıtımını ve işletimini sağlamak amacı ile kurulmuş bir şirkettir. 2013 yılı toplam çalışan sayısı 5420'dir. Şirketin %94,46 sı İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne, %5,46'sı İETT'ye, %0,03'ü Hamidiye A.Ş.'ye, %0,03'ü İstanbul İmar A.Ş.'ye ve %0,02'si İsbak'a aittir.
İGoogle

iGoogle, Google anasayfasını kişileştirme aracıdır. Mevcut Google Anasayfası'na uygulamaları ile hava durumu, saat, RSS gibi sürekli takip edilen şeyleri izleme imkânı sunar.iGoogle, Google Personalized Homepage (Google Kişiselleştirilmiş Anasayfa) adıyla Mayıs 2005 tarihinde kullanıma sunulmuştur. 30 Nisan 2007 tarihinde bu ismi almış ve geliştirilmiş ve pek çok yerel dile ve ülkeye göre özel versiyonları bulunan sürüm hizmete sunulmuştur. 2007 sonu itibarıyla 42 dilde ve 70 ülkenin internet domaini ile servis vermektedir. iGoogle 1 Kasım 2013 tarihinde kullanımdan kaldırıldı. Bu hizmetin mobil sürümü 31 Temmuz 2012 tarihinde kullanımdan kaldırılmıştır.
İHAS Tugayı

İnsansız Hava Araç Sistemleri (İHAS) Tugayı Kara Havacılık Komutanlığına bağlı olarak görev yapar. Türk Kara Kuvvetleri'ne operasyonlarda destek keşif gözetleme istihbarat görevleri ile katkıda bulunurlar. Silahlı insansız hava araçları ile tespit edilen düşman unsurlarının imhası sağlanır. Karargahı Kahramankazan Ankara'dadır. Tüm veriler hareket merkezinden izlenip yönetilir.