Rusya'da sıkıyönetim

Rusya'da sıkıyönetim (Rusça: Военное положение в России; Voennoye polojeniye v Rossii) Rus hukukunda dış saldırı veya tehdidi koşullarında getirilen özel bir yasal rejim olarak tanımlanmaktadır. Bu yönüyle sıkıyönetim darbe girişimi, huzursuzluk veya felaket gibi iç tehdit durumlarında devreye giren olağanüstü hâlden farklılık göstermektedir. Sıkıyönetim, aynı zamanda çatışmaların patlak vermesi ile sona ermesi arasındaki süreyi ifade eden bir terim olan savaş durumundan da ayrılmalıdır. Rusya'da sıkıyönetimin getirilmesi ve kaldırılmasına ilişkin prosedür, "Sıkıyönetim Hakkında" federal anayasa kanununda (2002) tanımlanmaktadır. Modern Rusya'da sıkıyönetim, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında, o zamana kadar tüm devlet aygıtı tarafından tek taraflı olarak Rusya'nın yeni federal bölümleri olarak ilan edilen Ukrayna'nın ilhak edilen bölgelerinde 19 Ekim 2022'de uygulandı.Rus hukuku, sıkıyönetim ile koruma, gelişmiş ve olağanüstü hal arasında ayrım yaptı. Rus İmparatorluğu'nun (aynı zamanda 1920'lerde SSCB'nin) hukuk literatüründe sıkıyönetim, genellikle kamu yönetimi bağlamında kamu düzeninin korunması olarak değerlendirilen polisin "koruma" kavramıyla tanımlanıyordu.Rus İmparatorluğu'nda savaş zamanında devletin savaş alanına bitişik sınır bölgelerinde sıkıyönetim ilan edilirdi. Barış zamanında, hükümetin emrine itaatsizlik gösteren veya düzeni sağlamak için özel katı tedbirlerin gerekli görüldüğü il veya şehirlerde de sıkıyönetim ilan edilebilirdi. Örnek: 1905'te Polonya Krallığı, Sumi İlçesi (Harkov Oblastı).Sovyetler Birliği'nde sıkıyönetim, anayasanın 49. maddesinin "t" fıkrası uyarınca, "SSCB'nin savunması yararına veya kamu düzeninin ve devlet güvenliğinin korunması amacıyla" maddesinde belirtildiği üzere yalnızca SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlığı tarafından ilan edilebiliyordu. Buna göre, sıkıyönetim ilan edilirken devlet yetkililerinin savunma, kamu düzeni ve devlet güvenliğine ilişkin tüm görevleri, askeri komuta ve kontrol organlarına, askeri konseylere ve SSCB Silahlı Kuvvetleri komutanlığına devredilirdi.1941-1945'teki Büyük Vatanseverlik Savaşı yıllarında, SSCB Anayasası'nın 49. maddesinin "p" fıkrasına dayanarak, SSCB Yüksek Sovyeti Prezidyumu kararnameleri ile aşağıdaki bölgelerde sıkıyönetim art arda ilan edildi ve savaşın sonuna kadar iptal edilmedi:Bu sıkıyönetimlerden sonra, Rusya'da 2022 yılına kadar herhangi bir sıkıyönetim ilan edilmemiştir. 19 Ekim 2022'de Krasnodar Krayı ile Belgorod, Bryansk, Voronej, Kursk, Rostov Oblastları'nda sıkıyönetim ilan edildi.Rusya'nın tamamında veya belirli bölgelerde sıkıyönetim, radyo ve televizyon tarafından derhal yayınlanması ve resmi olarak ilan edilmesi gereken bir başkanlık kararnamesiyle getirilmektedir. Ayrıca, devlet başkanının sıkıyönetim ilanını hemen Federasyon Konseyi'ne ve Devlet Duması'na bildirmesi gerekir. Federasyon Konseyi, 48 saat içinde bir başkanlık kararnamesini onaylayıp onaylamayacağına karar verir ve kararname onaylanmazsa, geçerliliğini kaybeder. Sıkıyönetim uygulamasının temel gerekçesi, Rusya'ya karşı bir saldırganlık veya bunun acil tehdidi olarak kabul edilir. İlgili kanun, saldırganlığa atıfta bulunmaktadır:Kanun, yabancı bir devletin uluslararası hukuku ihlal eden ve doğrudan saldırıya hazırlığa işaret eden eylemlerini doğrudan saldırı tehdidi olarak kabul etmektedir. Örnek olarak, kanunda savaş ilanı da bir gerekçe olarak verilmiştir.Sıkıyönetimin getirilmesi, aynı zamanda bölgesel savunmanın seferber edilmesini ve örgütlenmesini de içerir. Saldırganlığın püskürtülmesi veya tehdidinin ortadan kaldırılmasından sonra sıkıyönetim iptal edilir.Kanun, sıkıyönetim koşullarında (ve gerekirse öncesinde) getirilebilecek iki grup kısıtlama öngörmektedir. Sıkıyönetim döneminde Rusya Federasyonu Başkanlığı seçimleri yapılamaz.Silah, tehlikeli madde, uyuşturucu ve alkol satışının kısıtlanması, bunların vatandaşlardan geçici olarak geri çekilmesi;Savunma ihtiyaçları, tahrip edilen tesislerin onarılması ve yangınlar ve salgın hastalıklarla mücadele için zorunlu çalıştırma;Güvenilmez vatandaşların ve saldırgan ülkelerin vatandaşlarının tutuklanması (yalnızca doğrudan saldırı durumunda ve isyanları önlemek için geçerlidir).Çalışma saatlerinde değişiklik. Gönüllü istihdam sisteminin kaldırılması ve zorunlu çalışma yükümlülüğünün getirilmesi (14 yaşın üzerindeki tüm vatandaşlar için).Koşullar ne olursa olsun, iletişim ve kitle iletişim araçları kullanılarak iletilen her türlü bilgi, çift kullanımlı bilgi olarak tanımlanabilir (içeriğin ayrıntı düzeyi, askeri sansür otoriteleri tarafından belirlenir). Genellikle barış zamanında kovuşturulmayan, ancak mevcut sıkıyönetim rejimi altında işlenen böyle bir eylem, kasıtsız vatana ihanet suçlamasının bir nedeni olarak düşünülebilir (eğer bu ciddi sonuçlara yol açmadıysa, o zaman böyle bir eylem bir girişim olarak kabul edilir).Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, Rusya'nın yeni 2022 savaş sansürü yasalarını harekete geçirdi. Bu yasalar, Rus Silahlı Kuvvetleri hakkında "güvenilmez bilgilerin" yayılmasına yönelik idari (31-FZ sayılı kanun, 62-FZ sayılı kanun) ve cezai (32-FZ sayılı kanun, 63-FZ sayılı kanun) cezaları düzenler ve diğer Rus devlet kurumları ve bunların faaliyetlerinin, Rus ordusunun ve diğer Rus devlet kurumlarının "itibarını zedelemeyi" ve Rusya'ya karşı yaptırım çağrılarını yasaklar.Sıkıyönetimin getirilmesiyle birlikte seçim ve referandum yapılmaz ve seçilmiş iktidar organlarının, yerel yönetimlerin ve otoritelerin yetkileri otomatik olarak genişletilir.Sıkıyönetim sağlayacak ana yetkiler, Rusya devlet başkanının elinde toplanmıştır. Rusya hükümeti, esas olarak teknik işlevleri yerine getirir, ayrıca sıkıyönetim döneminde devlet başkanı hükümetin yapısını değiştirebilir. Rusya Federal Meclisi, sıkıyönetim sağlamak için gerekli yasaları çıkarır ve saldırgan devletlerle anlaşmalar yapar. Sıkıyönetim koşullarında yargı sistemi ve savcılık aynı şekilde çalışır, Rusya'da acil mahkemelerin kurulması yasaktır. Rusya topraklarının bir kısmında sıkıyönetim kurulursa, kısıtlamaların uygulanmasından sorumlu bir askeri birlik kurulabilir.