Taejo (Koryo)

İmparator Taejo (31 Ocak 877 - 4 Temmuz 943), Kore'de 10. ve 14. yüzyıllar arasında hüküm süren Goryeo Hanedanlığı'nın kurucusudur.877 yılında Songdo'da doğan Taejo Wang Geon, Yeseong Nehri ticaretini kontrol altında tutan bir aileden gelmekteydi. Babası Wang Yung, Çin'le yaptığı ticaretten çok büyük kazançlar sağladı. Atalarının eski Goguryeo sınırlarında yaşadığı bilinir ve böylece Wang Geon da Goguryeolu olmuştur.Taejo, kariyerine düzensiz bir dönem olan Üç Krallık Dönemi'nden sonra başlamıştır. Silla'nın daha sonraki yıllarında birçok yerel lider ve haydut, Kraliçe Jinsung'a karşı, halkın gelişmesini sağlayacak politika izlemediği ve güçlü liderlik vasfı taşımadığı için başkaldırdı. Asilerden, kuzeybatı bölgesinden Gung Ye ve güneybatı bölgesinden Gyeon Hwon daha da güçlendiler. Diğer birçok isyancı grubu bozguna uğratıp kendi grubuna katarak yerel Shilla memurlarına ve haydutlara karşı kullandı. 895 yılında Gung Ye'nin liderlik ettiği kuvvetler Songdo şehrinin bulunduğu Silla'nın kuzeybatı bölümüne doğru hareket ettiler. Wang Yung, birçok diğer yerel boyla birlikte Gung Ye'ye teslim oldular. Wang Geon, Taebong'un gelecekteki lider olacak Gung Ye'ye hizmet eden babasının izinden giderek Gungye'nin emri altında hizmet etmeye başladı.Wang Geon'un askerî  alanda sahip olduğu yetenekleri, Gung Ye kısa sürede fark ederek generalliğe terfi ettirdi ve hatta erkek kardeşi olarak kabul etti. 900 yılında yerel boylara ve Chungju bölgesinde sonraki Baekje'nin (Hubaekje) ordusuna karşı başarılı bir sefer yürüterek daha fazla ün kazandı. 903 yılında Gyeon Hwon, Shilla'ya karşı savaşırken, Hubaekje'nin güneybatı sahilinde ünlü donanma seferini yürüttü. Birçok askerî  seferi yürütmesinin yanında Shilla'nın egemenliği altında yaşayan yoksul halka yardım etti. Halk, cömertliği ve liderliği sayesinde onun yanında yer aldı.913 yılında Taebong'a başbakan olarak atandı. Kralı Gung Ye, onun liderliği sayesinde krallığını kurdu; ancak kendisi Buddha olmak istemesinden sonra, dinsel düşüncelerine karşı gelen halka zulmetmeye başladı. Birçok keşişi idam etti daha sonra eşi, iki oğlu ve halk ona sırt çevirmeye, ondan uzaklaşmaya başladı. Pahalıya mal olan adetleri ve zalimce yönetimi daha çok karşıtlığa sebep oldu.918'de Taebong'un dört yüksek rütbeli generallerinden Hong Yu, Ba Hyeongyeong, Shin Sung-gyeom ve Bok Jigyeom gizlice bir araya gelerek ve Gungye'nin yönetimini yıkarak veliaht Wang Kon'un yeni kral olmasına karar verdi. Wang, ilk başta bu fikre karşı çıksa da onların planını kabul etti. Aynı yıl Gung Ye yönetimden devrilmiş ve başkent Cheorwon yakınlarında öldürülmüştür. Gung Ye'ye 918'de suikast yapıldığında generaller onu geçici kral olması için seçmişlerdi. Wang krallığını ilan ettiğinde krallığın adını Goryeo olarak değiştirdi ve böylece Goryeo Hanedanlığı dönemi başladı. Sonraki yıl doğduğu yer olan başkent Songak'a geri döndü.Budizmi ulusal din olarak ilan etti ve Balhae hakimiyetinde olan Mançurya ve Kore'nin kuzey bölümünün fethini istedi. Balhae'nin yönettiği Mançurya'nın geniş toprakları ve Sibirya'nın bir bölümü Khitan istilası sonucu 926'da yılında yıkıldı ve Balhae'nin son Veliaht Prensi Dae Gwang-hyeon'un ikna etmesiyle halkın büyük çoğunluğu Goryeo'ya mülteci olarak geldi. Balhae ve Goryeo, Goguryeo'nun soyundan geldiği için Taejo, mültecilerin hepsini vatandaşı olarak kabul etti ve köklü aileleri esir alarak Goguryeo'nun başkenti Pyõngyang'ı terk etti. Aynı zamanda fethetmek ve boyunduruk altına almak yerine yerel boylarla anlaşmayı ve ittifak kurmayı öngörüyordu.927 yılında Hubaekje'nin lideri Gyeon Hwon, kuvvetleriyle beraber Shilla'nın başkenti Gyeongju'yu fethederek Kral Gyeongae'yi idam etti. Ordusunu Goryeo'ya karşı çevirmeden önce Kral Gyeongsun'u kukla hükümdar olarak başa getirdi. Taejo, bu haberleri duyduğu anda Gyeon'un askerleri eve dönüş yolundayken Daegu yakınlarında Gongsan'da baskın yaptı. Karşılaştığı Hubaekje kuvvetleriyle giriştiği savaş, feci bir yenilgiyle sonuçlandı. Birçok askerinin yanı sıra kendisini kral yapan en iyi savaşçısı Shin Sunggyeom'u da kaybetti. Her şeye rağmen Goryeo yenilgiden sonra çabucak toparlanıp, Hubaekje akınlarına karşı başarılı bir savunma yaptı.935'te Shilla'nın son kralı, Kral Gyeongsun krallığını kurtaracak hiçbir yolun olmadığını ve tüm topraklarıyla Taejon'a teslim olması gerektiğini hissetti. Taejo bunu memnuniyetle karşılayarak ona prens unvanını verdi ve kızını eşlerinden birisi olarak kabul etti (Wang'ın altı tane kraliçesi ve her bir yerel liderin kızıyla evlendiği için birçok karısı vardı). Bu durum Gyeon Hwon'un tiksinmesine sebep olmuştu. Sangju bölgesi üzerinde hakkı olan Gyeon'un babası, ülkeyi terkederek Goryeo'ya teslim olmuş ve imparatorun babası olarak kabul edilmişti.Aynı yıl içinde, Gyeon Hwon'un en büyük oğlu Shingeom, tahtın halefi olarak üvey kardeşinden gördüğü destekle babasına darbe yaptı. Gyeon Hwon bir Budist tapınağına sürülerek hapsedildi; ancak Goryeo'ya kaçarak, teslimiyetinden önce ölen babası gibi muamele gördü.936 yılında Wang, Shingeom'a karşı son seferini yürüttü. Shinggeom, Taejo'ya karşı savaştı; ancak birçok dezavantaja sahip olması ve iç çatışmalardan dolayı, Taejo'ya teslim oldu. Wang, böylece Hubaekje'yi resmen işgal etmiş oldu. Gojoseon'dan beri ulusu birleştirerek 943 yılına kadar yönetti ve hastalıktan öldü.Taejo, güçlü bir koalisyon oluşturmak için düşmanlarını bile getiriyordu. Hükümdarlara ve asilzadelere birçok unvanın yanı sıra, yenilgiye uğrattığı ülkelerin (Son Baekje, Shilla ve Balhae) topraklarını dağıtarak vermiş oluyordu. Böylece Shilla'nın ilerleyen yıllarındaki kayıptan sonra denge kurmayı ve birleşmeyi amaçlamıştır.936'daki Üç Krallık Dönemi'nden sonraki birleşme Kore tarihi için çok önemlidir. Goguryeo'nun yeniden canlanması ve kuzey bölümünün Balhae egemenliğine ait olmasından beri 668'de Shilla, sadece ülkenin yarısı birleşmeyi tamamlamıştı. Yine de Wang'ın 936 yılında tüm Kore halkının anlaşmasıyla sağladığı birleşme, tam ölçekli bir birleşmeydi ve Kore'nin Kuzey - Güney olarak ayrıldığı 1948 yılına kadar tek ülke olarak kaldı. Birçok modern Koreli, tarihte bölünmüş olarak yaşayan ulusu birleştiren tek kişi olan Wang'ın liderliğine bakarak günümüzdeki durumu mukayese etmektedirler.2000-2002 Taejo Wang Geon adlı KBS1 TV dizisinde Oh Hyun-chul ve Choi Soo-jong ve tarafından canlandırıldı.2016 yılında Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo adlı SBS TV dizisinde Jo Min-ki tarafından canlandırıldı.