barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Çatalsöğüt, Oltu

Yerleşimin eski adı Sorik'tir. Bu adın Ermenice "Derecik" anlamına gelen "Tsorig"'den ya da Anadolu'da yerel halk tarafından bölgedeki kaya tuzu nedeniyle  tuzlu yüzey sularının buharlaşmasıyla oluşan tuz birikintileri için kullanılan "Şorik" kelimesinden geldiği düşünülmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Erzurum ili Oltu ilçesinin Pitkir (Ayyıldız) nahiyesine bağlıydı. 1954 yılında Narman ilçe olunca yeni kurulan bu ilçeye bağlansa da 1957 yılında yeniden Oltu ilçesine bağlandı.1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 93 km, Oltu ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Çataltepe, Bafra

Çataltepe; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çataltepe, Kâhta

Köyün eski adı, 1919 yılı kayıtlarında Kürtçede "koca ağaç" anlamına gelen Daragir olarak geçmektedir.
Çataltepe, Kırıkhan

Çataltepe; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çataltepe, Ünye

Köy adını eteklerinde kurulmuş olduğu Çataltepe'den alır.1877 yılında gürcü kökenli topluluk,25 hane olarak cataltepeye göç etmiştir.1923 tarihinde Cumhuriyetle beraber köy statüsüne kavusmustur.
Çataltepe, İkizdere

1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Aşağı Xaya/Haya olup 1913 yılında "Çataltepe" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.
Çatalyazı, İhsangazi

Köyün adı, 1487 yılı kayıtlarında Arazya İmam olarak geçmektedir. Daha önceleri Araç ilçesine bağlıyken, 19 Şubat 1947'de Kastamonu merkez ilçeye, 4 Temmuz 1987'de ise İhsangazi ilçesine bağlandı.
Çatalyol, Şarkışla

Sivas-Kayseri karayolunda, Sivas yönünden gelirken Şarkışla ilçe merkezine yaklaşık 4 km. kala köye ayrılan yol ile ulaşılmaktadır. Höyük, köye varmadan 1 km önce yer alır ve eğime göre daha aşağıda kalır. 6–7 m yüksekliğinde, 20–25 m çapında olup tarıma elverişli ovaüzerinde bulunmaktadır. Etrafında ekilen tarlalar vardır. Höyüğün tepesine yakın bir yerde define arayıcıları tarafından çukur kazılmıştır. Etrafını çevreleyen çit veya herhangi bir uyarı levhası yoktur.
Çatalzeytin

1954 yılında ilçe olmuştur. Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer almakta olup, kuzeyi Karadeniz, güneyi Taşköprü ve Devrekani, doğusu Sinop'un Türkeli ilçesi, batısı Abana ve Bozkurt ilçeleri ile çevrilidir. Kastamonu il merkezine 100, Ankara'ya 350 İstanbul'a 650 kilometre uzaklıktadır. Merkezi Sinop ile Kastamonu il sınırında yer almaktadır. Bu iki ili Çatalzeytin'in doğusundan Karadeniz'e dökülen Akçay ayırır. Adını sahilinde bulunan kayıkçıların kayıklarını bağladığı çatal şeklindeki zeytin ağaçlarından aldığı söylenir. 41 köyü vardır.
Çatalçam, Amasya

Köy, 1926 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Taşova ilçesine bağlıyken, 28 Ekim 1958'de Amasya merkez ilçeye bağlandı.
Çatalçam, Oğuzeli

Çatalçam; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çatalçam, Refahiye

Köyle ilgili ilk yazılı bilgiler 1642 tarihli Avârız defterlerinde yer almaktadır. Bu tarihte Erzurum Eyaleti'nin Gercanis kazasının Orçul nahiyesine bağlı "Sivkar (Zevker)" adıyla bir köy olarak bahsedilen yerleşimde, avârıza konu 20 Müslüman hane yaşamaktaydı. Köy, köprücü ve derbentçi olarak görevlendirilmiştir. 1882 yılında "Zevker" adıyla Refahiye kazasının nahiyesi olup, bu nahiyeye 16 köy bağlıydı. 1896 tarihli kayıtlarda da köyde sadece Müslümanların yaşadığı görülmekte olup, bu dönemde 92 hanelik köyde 260 erkek nüfus bulunmaktaydı. Köyden 1928 yılı kayıtlarında Zövker olarak bahsedilmiştir. 1964-1965 yılları arasında köyün adı "Çatalçam" olarak değiştirildi.Köy, Erzincan il merkezine 95 km, Refahiye ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Köy, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde kalmaktadır.
Çatalçeşme, Ağaçören

Köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır. Köy ve bağlı olduğu Ağaçören, önceleri Ankara'ya bağlı iken 15 haziran 1989'da Aksaray'ın il olması ile birlikte Aksaray'a bağlanmıştır.
Çatalçeşme, Bostancı

Semt, ismini 1550 yılında yaptırılmış olan tarihi Çatalçeşme'den alır. İkinci bir kitabeden öğrenildiğine göre Hace Nerkerap Kalfa tarafından 1766'da tamir ettirilmiştir. Çeşme caddenin genişletilmesi için 1946 kışında sökülerek geri, şimdiki yerine alınmıştır. Kadıköy'de Bağdat Caddesi"nde Suadiye ile Bostancı arasında, Cavit Paşa Köşkü önündeki kaldırımın üzerindedir. Üç yüzlü sokak çeşmesidir. Bu sebeple Çatalçeşme denmektedir. Klasik üslupta yapılmıştır. İki kere onarım geçirdiği bilinen çeşme, mimari form açısından asıl şeklinden çok değişmemekle birlikte, kemer taşlarından ayna taşlarına kadar hemen hepsinde asıl parçaları değişmiştir. Hâlen koruma altındaki çeşmenin suyu yoktur. Semt, Çatalçeşme'deki Bostancı Şehit Semih Balaban Polis Merkezi Amirliği'nden başlar, İETT Çatalçeşme otobüs durağının oradaki ışıklarda biter. Kuzeyde de tren hattı sınırdır. Denize sahiptir ve üzerinden sahil yolu geçmektedir.
Çatalçeşme, Demirözü

Köyün eski adı Yukarı Hınzaverek'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde Hınzeverk (Hıncaverek) adıyla Kelkit kazasına bağlı bir köy görülmektedir. Osmanlı kayıtlarında yerleşim 19. yüzyıl sonuna kadar Kelkit kazasına bağlı görülmektedir. Yerleşim bölgede yaşanan savaşların etkisiyle harap olduğundan, 1516 yılı Osmanlı tahririnde günümüzdeki adıyla virane (boş) köylerden biri olarak kaydedilmiştir. Osmanlı yönetiminin iskan politikası sonucu 1530 yılı tahririnde sadece Müslümanlar'dan oluşan 50 neferin yaşadığı bir köy olarak görülürken, 1591 yılı tahririnde yeniden virane köy olarak kaydedilmiştir. 1642 yılı avarız kaydına göre köyde sadece Müslümanlardan oluşan 9 avarız hanesi bulunmaktadır. 1835/1837 yılı Osmanlı kayıtlarında sadece erkek nüfus yer almakta olup Hınzeverek adıyla görülen yerleşimde sadece Müslümanlardan oluşan 16 hanede 34 erkeğin yaşadığı görülmektedir. 19. yüzyıl kayıtlarında bahsi geçen ve günümüzde de kullanılan caminin, geçmiş yıllarda Akkoyunlu eseri olduğu yönünde görüşler bulunmakla birlikte yakın zamanda çözümlenen 1707 tarihli bir vakıf kaydına göre sadrazamlık yapmış ve bu köyde doğmuş Bayburtlu Kara İbrahim Paşa tarafından yaptırıldığı anlaşılmıştır. Yerleşim 1876 yılında Bayburd'a bağlanmıştır.Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla kayıtlarda Yukarıhınzeverek olarak görülen köyün adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Çatalçeşme olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Çatalören, Bala

Ankara iline 80 km, Balâ ilçesine 10 km uzaklıktadır. Köy Halkı; Bozulus Türkmenleri'nin Danişmendli cemaatindendir. 1690-91 Yıllarında Celali isyanları sebebiyle Erzurum Horasan'dan göç dalgasıyla Balâ havalisine gelmiştir. 1699 Yılında Osmanlı Devleti'nin ferman emriyle Balâ havalisindeki nüfusu azaltmak için Aydın Söke'ye iskan ettirilmiştir. Osmanlı Devleti'nin Türkmenleri yerleşik hayata geçirme çabası sonucu 1820 yılında tekrar Balâ havalisine gelmişlerdir.
Çatalören, Erzincan

Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Vakıf Brastik olup, Kurmanci'de "birastik" sözcüğü "düzce" anlamına gelmektedir.
Çatalören, Karayazı

Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Çatalviran olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Karayazı Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 95 km, Karayazı ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, Karayazı'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Muş (Köprüköy-Hınıs) devlet yolu üzerindedir.
Çatalövez, Karasu

Daha önceleri Paralı köyüne bağlı bir mahalle iken, 22 Temmuz 1959'da köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Çatbahçe, Sincik

Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarından bu yana aynıdır. Daha önceleri Adıyaman ili Kâhta ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, 3644 sayılı ‘130 İlçe Kurulması Hakkında Kanun' gereğince Adıyaman'ın yeni kurulan ilçesi Sincik'e bağlanmıştır.
Çatbaşı, Muş

Köyün eski adı, 1902 ve 1928 yılı kayıtlarında Meğakom olup, Ermenice'de "Meğr (Karasu ırmağı) ağılı" anlamına gelmektedir.
Çatkese, Kurşunlu

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Türkçede "çatkilise" anlamına gelen Çatkise olarak geçmektedir.Köy, Çankırı il merkezine 98 km, Kurşunlu ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Köy, Kurşunlu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Bayramören-Kurşunlu il yolu kenarındadır.
Çatkösedağ, Eleşkirt

Köyün eski adı, 1912 yılı kayıtlarında Yukarı Çat olarak geçmektedir. Köy, 1928'den beri bugünkü adını taşımaktadır.Köy, Ağrı il merkezine 51 km, Eleşkirt ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. İsmini aldığı Kösedağ eteklerinde yer almaktadır.
Çatköy, Dörtyol

Daha önceleri Cebelibereket vilayeti merkez kazasına bağlıyken, 22 Ekim 1929'da Dörtyol kazasına bağlandı.
Çatköy, Kangal

Köy, Sivas il merkezine 70 km, Kangal ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Köy,  numaralı Sivas-Malatya (Ulaş-Gürün) devlet yolu yakınındadır.
Çatköy, Ovacık

Köy, 22 Mart 1955'te günümüzdeki adıyla köye bağlı altı mezrasıyla birlikte kurulmuştur. Ekim 1994'te güvenlik güçleri tarafından PKK'ya yönelik başlatılan operasyonlar kapsamında tamamen boşaltılan köye, 2013 yılında yeniden yerleşim başlamıştır.
Çatköy, Refahiye

Köyle ilgili ilk yazılı bilgiler 1642 tarihli Avârız defterlerinde yer almaktadır. Bu tarihte Erzurum Eyaleti'nin Gercanis kazasının Orçol nahiyesine bağlı "Çat" adıyla bir köy olarak bahsedilen yerleşimde, avârıza konu 31 Müslüman hane yaşamaktaydı. Köy, köprücü ve derbentçi olarak görevlendirilmiştir. 1896 tarihli kayıtlarda erkek nüfusun tespiti için yapılan sayımda; Orçul nahiyesine bağlı sadece Müslümanların yaşadığı Çat köyünde 48 hanede 126 erkek nüfus bulunmaktaydı.Köy, Erzincan il merkezine 92 km, Refahiye ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır. Köy, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde kalmaktadır.
Çatköy, Çavdarhisar

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Emet ilçesine bağlıyken, 29 Aralık 1996'da Çavdarhisar ilçesine bağlandı.
Çatladıkapı

Çatladıkapı, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda bulunan Fatih ilçesinde bir semttir. Bir semt olduğundan kesin sınırları çizilememekle birlikte, idari olarak Küçükayasofya mahallesinin sınırları içinde kaldığı söylenebilir. Bir kıyı semti olan Çatladıkapı, Ahırkapı ve Kadırga semtleri arasında yer alır. Semtin adının 1532 İstanbul depreminde semtten bulunan surlarda büyük bir çatlak oluşmasıyla yerleştiği sanılmaktadır.
Çatlak (film, 2020)

Çatlak, Fikret Reyhan tarafından yazılan ve yönetilen film 40. Uluslararası İstanbul Film Festivalinde En İyi Senaryo ve En İyi Yönetmen ödüllerinin sahibi olmuştur.Göçmen işçi olarak İngiltere’de çalışan Fatih, arkadaşı Ayhan’dan ailesine göndermek üzere yüklü miktarda borç almıştır. Fatih Türkiye’ye döndükten sonra da borç ödenmez. Ayhan, Fatih’in ailesini ziyaret eder. Bu ziyaret, aynı binada yaşayan aile içinde bir fitili ateşler.
Çatlak Profesör

Çatlak Profesör (Özgün adı: The Nutty Professor), 1996 ABD yapımı güldürü filmi. Film Türkiye'de 17 Ocak 1997'de gösterime girmiştir. Başrolünde filmde sekiz ayrı karakteri canlandıran Eddie Murphy'nin olduğu film, serinin ilk filmidir.Film, 1963 tarihli aynı adlı (The Nutty Professor) Jerry Lewis filminin yeniden çevrimidir. Bu film 1965'te Türkiye'de "Aşk Hocası" adıyla gösterilmişti. "Çatlak Profesör" 2000 yılında bir kez daha sinemaya aktarıldı: Çatlak Profesör 2 (Nutty Professor II: The Klumps) adlı bu filmde de yine Eddie Murphy oynuyordu.Eddie Murphy .... Sherman Klump, Buddy Love, Cletus Klump, Anna Pearl Jensen Klump, Mae Jensen, Ernie Klump, Ernie Klump, Jr ve Lance Perkins
Çatlak Profesör 2

"Çatlak Profesör 2" 1996 tarihli Çatlak Profesör'ün (The Nutty Professor) devam filmidir. O film de  1963 tarihli aynı adlı (The Nutty Professor) Jerry Lewis filminin yeniden çevrimiydi. Bu film 1965'te Türkiye'de "Aşk Hocası" adıyla gösterilmişti.Eddie Murphy .... Profesör Sherman Klump/Buddy Love/Cletus 'Papa' Marcellus Klump/Young Cletus Klump/Anna Pearl 'Mama' Jensen Klump/Ida Mae 'Granny' Jensen/Ernie Klump, Sr./Lance Perkins
Çatlı, Siverek

Çatlı; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çatma Mescit

Çatma Mescit, İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesine bağlı bir mahalledir. Recep Tayyip Erdoğan Stadyumu burada bulunmaktadır.
Çatma, Adaklı

Daha önceleri Kiğı ilçesine bağlı olan köy, 4 Temmuz 1987 tarihinde, Resmî Gazete'de yayımlanan 3392 sayılı ‘103 İlçe Kurulması Hakkında Kanun’ gereğince kurulan Bingöl'ün yeni ilçesi Adaklı'ya bağlanmıştır.
Çatma, Yüksekova

Köy, Hakkâri il merkezine 48 km, Yüksekova ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köy, Yüksekova'nın güneyinde olup  numaralı Yüksekova-Dağlıca il yoluna 1,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlanmaktadır.
Çatmakaya, Seydişehir

Mahallenin adı, 1584 yılı kayıtlarında Arvana olarak geçmektedir. Daha önceleri Bozkır ilçesi Ahırlı nahiyesine bağlıyken, 6 Ağustos 1954'te Seydişehir ilçesine bağlandı. Çatmakaya; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çatmalar, Şiran

Köyün eski adı "Kelif"'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Kalif adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin köyü olarak kaydedilmiştir. 1642 yılı kaydına göre de Kalif adıyla yer alan köyde, avarıza konu 3 Hristiyan hane bulunurken Müslüman nüfus görülmemektedir.1847 yılında Kelif adıyla bahsedilen yerleşimde 6 Müslüman hanede 20 erkek yaşarken, 1876 yılı Trabzon Salnamesine göre de köyde sadece Müslümanlardan oluşan 12 hanede 37 erkek yaşamaktadır. Yerleşim, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Kelif adıyla Şiran'ın köylerinden biri olarak görülmektedir. Köyün Kelif olan adı 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Çatmasöğüt, Sorgun

Köyde düğün merasimleri epey külfetlidir. Üç gün sürer. Düğünlerde geleneksel bir kıyafet giyilmez. Daha çok erkek evlatların düğünleri daha şaşaalıdır. Cuma günleri başlar cuma namazından sonra. Pazar günü biter. Cuma günü kız evi erkek evine baskına gider, cumartesi akşam ise oğlan evi kız evine baskına gider, pazar öğleyin gelin alınır, gelin eve girerken, çanak ayaklarının dibine kırılır ki huyu kırılsın diye, gelin kapıya çivi çakar, yağ sürer, gelin alındıktan sonra köyün kadınları gelini görmeye gelir. takı olarak altın revaçtadır. damat evinden alınır, damat odası denen mekana götürülür, köyün gençleri ile orada eğlenir, hamama götürülür.
Çatokcular, Çubuk

Çatokcular; idari bölüm olarak daha önceleri "Çatköy" adı altında köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çatova, Elbistan

Köyün eski adı Maraba'dır. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da nüfus sayımlarında Maraba olarak görülen köyün adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Çatova olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Çatpınar, Doğanşar

Daha önceleri de Doğanşar ilçesine bağlıyken 30 Kasım 1992 tarihinde Hafik ilçesine bağlandı. 5 Şubat 2008'de tekrar Doğanşar ilçesine bağlandı.
Çattepe, Boyabat

Köy, Sinop il merkezine 90 km, Boyabat ilçe merkezine ise 22 km uzaklıktadır. Köye bağlı Duvaçam mahallesinde Maltepe-Duvaçam Höyüğü bulunur.
Çattepe, Kurtalan

Botan Nehri'nin Dicle Nehri ile birleştiği noktada bulunan 50 metre yükseklikteki höyükte kurulan köy, çok eski çağlardan beri meskûn olan bir yerleşim noktasıdır. Asur kralı II. Aşurnasirpal'ın sefernamesinde zikredilen Tila köyün eski adıdır. Köyün 1928 yılındaki eski adı Til olarak kayıtlarda geçmektedir. Kürtçe'de iki suyun arası ya da kesiştiği yer[deki tepe] anlamına gelen Tilê Navro adıyla da anılan köyde bulunan "Tel-Fafan Antik Liman Kenti", 2019 yılı itibarıyla Ilısu Barajı nedeni ile yükselen sular altında kaldı. Köyün de bir kısmı sular altında kalırken, suyun çevrelediği köyün yüksek tepesi de ada şekline dönüştü.
Çatören Barajı

Çatören Barajı, Eskişehir'de, Seydi Çayı üzerinde sulama amacıyla 1983-1987 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.Toprak dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 499.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 45,00 m, normal su kotunda göl hacmi 47,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 4,04 km²'dir. Baraj 10.816 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
Çatören, Akören

Çatören; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çatı (beyin)

Çatı () orta beynin arka tarafıdır. Çatının konumu, odacık dizgesinin önündeki bölgeyi veya orta beyin tabanını ifade eden kaplamayla karşıt yönlü durur.Görsel veya işitsel uyaranlara yanıt olarak belirli tepkelerde yer alır.  Uyanıklık üzerinde bir miktar kontrol uygulayan bel kemiği ağı yolları, çatıdan girdi alır ve ondan hem önsel hem de artsal olarak hareket eder.
Çatı Katı (anlam ayrımı)

Çatı Katı (film, 2010), özgün adı Loft olan ve üstteki 2008 yapımı filmden uyarlanan, 2010 yapımı Hollanda filmi.
Çatı Katı (film, 2008)

Çatı Katı (Felemenkçe özgün adıyla Loft), yönetmenliğini Erik Van Looy'un üstlendiği, gerilim türündeki 2008 yapımı Belçika filmi. Başrollerini Koen De Bouw, Filip Peeters, Matthias Schoenaerts, Bruno Vanden Broucke ve Koen De Graeve'nin paylaştığı film, tamamı evli olan beş arkadaşın metresleriyle birlikte vakit geçirebilmesi için herkesten gizli olarak kullandıkları bir dairede bir cesetle karşılaşmalarından sonra yaşananları konu alır.1.194.434 kişinin izlediği Çatı Katı, Koko Flaneli geride bırakarak en çok izlenen Belçika filmi oldu.
Çatı Katı Aşk

Çatı Katı Aşk, Mia Yapım imzalı, ilk bölümü 9 Temmuz 2020 tarihinde yayımlanan, romantik komedi türündeki Türk yapımı televizyon dizisi. Dizi, 24 Ekim 2020 tarihinde yayımlanan 16. bölümü ile final yaparak sona ermiştir.Not: Dizi; 1'den 8. bölüme kadar Perşembe 20.00'de, 9'dan final olan 16. bölüme kadar ise Cumartesi 20.00'de yayımlandı.
Çatı bahçesi

Çatı bahçesi, bir binanın çatısında bulunan bahçedir. Dekoratif yararın yanı sıra, çatı dikimleri yiyecek, sıcaklık kontrolü, hidrolojik faydalar, mimari iyileştirme, yaban hayatı için habitatlar veya koridorlar, rekreasyon fırsatları sağlayabilir ve büyük ölçekte ekolojik faydalara bile sahip olabilir. Binaların çatısında yiyecek yetiştirme uygulamasına bazen çatı çiftçiliği denir. Çatıda çiftçilik genellikle yeşil çatı, hidroponik, aeroponik veya hava dinamiği sistemleri veya konteyner bahçeleri kullanılarak yapılır.
Çatı katı

Çatı katı ev tavan arası veya endüstriyel bir binanın üst kısmıdır. Bir binada, doğrudan çatının altında bir üst kat veya çatı katı olabilir.
Çatı tıklatma

Çatı tıklatma, İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından; içerisinde silah ve mühimmat bulunduğu ya da mevzi olarak kullanıldığı saptanmış sivil binalar bombalanmadan önce, bina içindeki sivillerin kaçması için olanak sağlamak amacıyla Filistin topraklarında 2006 yılından beri kullanılmakta olan bir uyarı yöntemidir.Bu yöntem ile imha edilecek sivil binanın çatısına önce uyarı niteliğinde bir ses bombası atılır, bu ses bombasından 5-10 dakika sonra ise bina gerçek bir mühimmatla vurularak imha edilir.Yöntemin sivil kayıpları azaltmakta etkili olmuş olabileceği yönünde görüşler olduğu gibi çoğu zaman bina sakinlerinin uyarıyı anlayamaması veya verilen sürenin yetersizliği nedeniyle binayı zamanında terk edememesi gibi nedenlerle uygulamanın etkisiz olduğunu düşünenler de vardır.Hamas yönetiminin Filistinlilere, bunun yalnızca bir psikolojik savaş yöntemi ve güç gösterisi olduğunu ve ne olursa olsun evlerini terk etmemelerini söylemesi de uyarıların dikkate alınmamasıyla ve sivil ölümlerle sonuçlanabilmektedir.
Çatı tırmanışı

Çatı tırmanışı (İngilizce: Rooftopping), genellikle yasal izin alınmaksızın binaların çatılarına, en üst katlarına, vinçlerin üzerine, anten kulelerine çıkma fiilini anlatır. Çatı tırmanışı yapanlar genellikle tırmanışın sonunda ya kendileri ya da beraberindekiler vasıtasıyla kendilerinin de bulunduğu panoramik fotoğraflar çekerek sosyal medya üzerinden paylaşmaktadır. Gökdelen gibi özel güvenlikli binalarda gerçekleşen çatı tırmanışları genellikle güvenlik sisteminin sorgulanması ve tırmanış yapan kişinin yasal olarak cezalandırılması süreciyle sonlanmaktadır. Ancak çatı tırmanışları genellikle gizli yapıldığı için bu süreç her zaman işlemez. Ölüm riski yüksek bir eylem olduğu için genel kent gezginliği olarak adlandırılmasında sorun bulunmaktadır.Rusya'daki çatı tırmanışını araştıran Der Spiegel belgeseli   ve  30 Nisan 2020 tarihinde erişilmiştirAsya'daki çatı tırmanışı kültürünü anlatan belgeselin imdb sayfası   30 Nisan 2020 tarihinde erişilmiştir
Çatıksu, Aydıntepe

Köyün eski adı Vahşen'dir. Yerleşim, 1530 yılı Osmanlı tahririnde Vanşime (Vahşin) adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. 1600 yılına ait Ermenice kaynakta yerleşimin adı Vahanşén olarak geçmektedir. 1642 yılı avarız defterinde köy statüsünde görülen yerleşimde, 9 Müslüman hane, 11 Hristiyan hane ile 4 askeri ve 3 dini görevli bulunmaktadır.19. yüzyıl Osman kaynaklarında yerleşimden Vanşen ya da Vanşin adıyla da bahsedilmektedir. 1837 yılı Osmanlı kayıtlarında sadece erkek nüfus yer almakta olup köyde tamamı Müslüman 19 hane yaşamaktadır. 1876 yılında yerleşim Gümüşhane sancağının Koğans (Kovans) nahiyesine bağlı olup köyde 24 hanede 19 erkek nüfus bulunmaktadır.Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla da Vahşen adıyla görülen  köyün adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Çatıksu olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Çatılı Aziz Nikolas Kilisesi

Çatılı Aziz Nikolas Kilisesi (Yunanca: Άγιος Νικόλαος της Στέγης, Agios Nikolaos Tis Stegis) Kıbrıs, Kakopetria'da bulunan 11. yüzyıl Bizans manastırıdır. Kilise, 11. yüzyılda Kıbrıs'ta hayatta kalan tek Orta Bizans katholikon'udur (manastır kilisesi). Çatılı Aziz Nikolaos Orta Bizans döneminden, 12. yüzyıl civarında Frank egemenliğinin başlangıcına kadar zenginleşmiştir. Frenk yönetiminden bu yana kilise açık kalmıştır, ancak küçük bir köy kilisesi ve haç yeri olarak hizmet etmiştir. Kilise, 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Alanı olarak etiketlenen Troödos Bölgesi'ndeki on Boyalı Kilise'den biridir.
Çatılı, Kumru

Çatılı; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çatır Gölü

Çatır Gölü veya Catır Gölü (Kırgızca: Чатыркөл, Çаtırköl)'de denilen güney Kırgızistan'da Narin İlinde Tanrı Dağlarında ortalama deniz seviyesinden 3,530 metre yüksekte Ak Say Vadisinde konumlanan, ülkenin üçüncü büyük kapalı havza bir dağ gölüdür. Çatır Gölü, Kırgızistan ile Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi Kızılsu Kırgız Özerk İli Uluğçat İlçesi sınırına yakındır.Divânu Lügati't-Türk'te, "كرنك Körünğ (Biyiz)" "Kaşgar dağlarında bir gölün adı." ve "Kaşgara yakın bir gölün adı." şeklinde yazdığı belki de bu göl olabilir. Catır-Köl’ün doğu kısmında yer alan Kokaygır ırmağı kıyılarında taş çağı neolit dönemine (MÖ 6.-5. yüzyıllar) ait olan çeşitli eserler bulunmuştur.Kırgızca'da bu gölün ismi Semavi Göl anlamındadır. Güzel manzaralı Çatır Gölü'nün güneydoğusunda Tanrı Dağları silsilesinde Kırgızistan'nın Narin İli ile Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi arasında sınır olan, Bişkek - Kaşgar A365 karayolu üzerinde, ortalama deniz seviyesinden 3,752 metre yükselikte Torugart Geçiti (Hudut kapısı) bulunur.Göle sürekli akan, büyük bir Ak-Say Nehri (Kok-Aygır köyünden akan bir dere) vardır, havzanın kuzeydoğu tarafında göle sularını boşaltır, ki onunla birlikte göle devamlı akan üç küçük, Muz-Ter, Tue-Bel ve Taş-Bulak gibi akarsular da vardır. Ayrıca, havzanın, kuzey ve güney sırtlarında, göle akan, mevsimlik çok sayıda dereler de vardır.İklim, karasal olup yüksekliğe göre değişir. Göl, Eylül'den Haziran ayına kadar buz ile kaplıdır, buz kalınlığı 1,5 metreye ulaşır, bu demek oluyor ki, önemli hacimde göl suyu, yılın 9-10 ayında dondur.Kırgızistan'da Karatal-Japırık (Karatal-Japyryk) Doğa koruma alanı üç bölümden oluşur, bunlar Çatır Gölü (ve çevresi), Son Göl (ve çevresi) ve Son Göl yakınındaki Ormanlardır. Birleşmiş Milletler Çevre Programı gereği Çatır Gölü 19000 hektar alan koruma altına alınmış ve 1971 yılında resmileşmiştir.Çatır Gölü'nün su rengi dört metreye kadar sarımsı-yeşil ile saydam arasındadır. Göl suyu oldukça tuzludur ve pH değeri 5,8 ile 6,0 arasındadır. Çözülmüş oksijen seviyesi, yaz boyunca ortalama 40 - 60% oranında doyma değeri ve pH değeri oldukça alkalik'dir. Akış oranı, kış aylarında 1,866 m³ ve yaz aylarında 3,629 m³'e kadar ulaşır. Bu gölde balık bulunmaz, fakat güneyden ve batıdan bu göle dökülen bazı akarsularda Tibet kar alabalıklarından, cüce Diptychus maculatus (scaly osman) bulunur.Yüzücü ördekler'den Angut (Tadorna ferruginea), (Anas crecca), (Anas platyrhynos), (Anas acuta), (Anas querquedula) ve Dalıcı ördekler'den (Aythya ferina), (Aythya nyroca), (Aythya Fuligula) gibi ördek türleri bolca görülür. Burada, kendine özgü Pamir türlerine benzer Kahverengi-başlı martı (Larus brunnicephalus)'nın gözetlendiği tek yerdir.
Çatırdağ

Çatırdağ (Chatyrdag) Kırım yarımadasının en ünlü dağıdır. Güneyde yüksek, kuzeyde daha alçak iki platodan oluşmuştur. Kuzeydeki platonun yüksek kesimleri kayın ve ardıç ormanları ile kaplıdır. Ünlü mağaraları ve trekkinge uygun bir bölge olması nedeniyle turistik bir özellik taşır. Yüksek plato dik bir eğime sahiptir, bu nedenle dağcılık sporu ile uğraşanların ilgisini çekmektedir. Çatırdağ'ın kuzey yamaçlarında Akmescit yer alır.
Çatırtau Sıradağları

Çatırdau  - yerel öneme sahip devlet koruma alanı,  Tataristan'ın en yüksek zirvelerine sahip dağ silsilesi. En yüksek noktası 321,7 metre yüksekliğindedir ve sıradağın yamaçları Aznakaevo kasabasına 7 km uzaklıktadır.Çatırdau, coğrafi haritalarda bir sıradağ olarak görüntülenir. Tataristan'daki tek sıradağdır. Ancak, bu tepeler tektonik hareketliliğin bir sonucu olarak değil, erozyon hareketlerinin bir sonucu olarak oluşmuştur.Çatırtau eteklerinde Bozkır marmotunun yanı sıra Ellobius talpinus, Allocricetulus eversmanni, boz sıçan ve Lagurus lagurus yaşamaktadır.18. yüzyılda burada bakır çıkarıldı. Peter Simon Pallas 1772'de buradayken: "Chalpy'den yaklaşık 10 metre uzaklıktaki Suqoryat Nehri ve köyüne ulaştık. Nehrin kenarları kırmızıydı. Dahası, nehir kireç taşı alanından akıyor. Ufa ve Kazan Tatarları burada yaşıyor. Köyde bir cami var. Bir süre sonra Küçük Sogoya'ya ve daha sonra Sapey köyüne vardık… Pallas'ta havanın kötü olmasına şaşırmamalı. Dağın tepesindeki bakır madenlerinin birinden kaynaklanmaktadır." yazmıştır.Çatırtau Sıradağları, ulusal bir doğa koruma alanı ilan edilmiştir. Koruma alanı, Tataristan Bakanlar Konseyi'nin 18 Temmuz 2005'teki N 353 kararıyla kurulmuştur.Emelyan İvanoviç Pugachev'in bu dağda birlikleriyle kamp kurduğuna dair bir efsane bulunur. Ayrıca, bazı silah cephaneliklerinin hala mağaralarda olduğu bir sır olarak durmaktadır.
Çatırtı (fizik)

Çatırtı, fizikte eksarsımın değişme oranını diğer bir deyişle zamana göre türevini belirten vektörel bir büyüklüktür. Eksarsımın zamana göre birinci türevi, sarsımın zamana göre ikinci türevi, ivmenin zamana göre üçüncü türevi, hızın zamana göre dördüncü türevi, konumun zamana göre beşinci türevidir. Çatırtı aşağıdaki gibi ifade edilebilir:Şu an için çatırtı ya da türevleri için kabul edilmiş uluslararası bir birim yoktur. Fizikte daha kullanılmayan ve ideal bir birim olduğu için biraz şaka ile karışık şekilde yaklaşılır. Çatırtı metrik sistemde metre bölü saniye üzeri beş (metre bölü saniye bölü saniye bölü saniye bölü saniye bölü saniye, m/s5 ya da m·s−5) olarak tanımlanır.
Çatısız Kuralsız

Çatısız Kuralsız ya da  Yersiz Yurtsuz (Fransızca orijinal adı: Sans toit ni loi) yönetmen Agnès Varda tarafından 1985 yılında çekilen bir Fransız drama filmidir. Filmin konusunu sınırsız bir özgürlük içinde yaşamak isteyen bir kadın oluşturur. Bu kadın (Mona) Güney Fransa boyunca dolaşmakta, otostop çekmekte ve çeşitli insanlarla tanışmaktadır. Belgeselvari bir biçimde anlatılan Mona'nın hikâyesi kısmen karşılaştığı insanların onun hakkındaki düşüncelerini aktardıkları röportajlar ile kesilir.Yönetmen Agnès Varda film hakkında verdiği bir röportajında özgürlük düşüncesini medite edecek, etkileyici iyi düşünülmüş ancak birkaç parçası eksik bir yapboza benzeyen bir film yapmak istedim demiştir.Kuzey Afrikalı bir çiftçi, üzüm bağları arasında gece yarısı donarak ölmüş olan bir kadın (Mona) görür. Bu sahneyi takiben donarak ölen bu kadının son haftalarını nasıl geçirdiği anlatılır. Bunlar çoğunlukla bu gezgin kadının çeşitli insanlarla olan karşılaşmalarını ele almaktadır. Bu insanların arasında bir benzinci, çınar ağaçları hakkında araştırma yürüten bir profesör, felsefe üzerine yüksek lisans yapmış ancak şehir hayatını terk ederek doğada yaşayan, hayvancılık ile uğraşan ve peynir üreten bir entelektüel ve Fas kökenli bir tarla işçisi bulunmaktadır. Bunların dışında Mona, kamp yaptığı bir mezarlıktan kovulmuş, bir tarlaya patates ekme ve bir porno filmde oynama teklifleri almıştır.Mona filmde sürekli olarak özgürlüğünün tehlikeye düştüğünü hissettiği anlarda seyahatine devam etmektedir. Ölümü de aynı şekilde tesadüfen olmuştur. Bir yangın sonrası eşyalarını kaybeder ve yakınlardaki bir tarlaya kaçar. Orada ayağı takılır ve bir çukura düşer ve düştüğü çukur içerisinde kımıldamadan kalır. Film Mona'nın kim olduğu yönünde hiçbir bilgi vermemektedir. Mona kendi geçmişi hakkında neredeyse hiç konuşmamaktadır.Fransız Yeni Dalgası yönetmenlerinden olan Agnès Varda'nın ilk filmi olan çatısız kuralsız, 1985 yılında Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü almıştır. Varda bu filmi öncesi çeşitli belgeseller çevirmiştir. Başrol oyuncusu Sandrine Bonnaire 1986 yılında oyunculuğundan ötürü kendisinin ikinci César ödülünü kazanmış ve uluslararası olarak tanınmasına yol açmıştır. Bu ün, kendisine aynı zaman da Los Angeles Film Eleştirmenleri Birliğince de ödüllendirilmiştir.Filmin anlatış yöntemini belirlerken Agnès Varda Orson Welles'in klasik eseri Yurttaş Kane eserini örnek aldığını ifade etmiştir. Buna göre ana karakter hakkında verilen bilgiler, yan karakterlerin düşünceleri aracılığıyla iletilmektedir. Buna göre filmin merkezinde başrol oyuncusu Mona'dan ziyade, ona rastlayan insanların düşünceleri yer almaktadır.Michal Quigley yönetmen Varda'nın her zaman seyircilerin anlam yaratımına katılımından heyecan duyduğunu ve buna uygun olarak yabancıların düşüncelerini merkeze alan bir film çektiğini söylemiştir
Çatıören

Çatıören Erdemli ilçesi kırsalında arkeologların Olba Territorium olarak adlandırdıkları bölgede ve  koordinatlarında yer alır. Erdemli'ye 25 ve Mersin'e 62 kilometre uzaklıkta olan örenlere ulaşım için önce  kara yolu ile Ayaş beldesine, oradan da il yolu ile kuzeye doğru 8 kilometre gidilir. Örenler yol güzergâhının 250 metre kadar batısında, kayalık arazidedir.Ören yeri Helenistik dönemden kalma olup, Bizans döneminde de kullanılmıştır.  Yarı yıkık durumda üç bina öreni vardır. Yola yakın olan bina erken dönem Bizans kilisesidir. Bu kilise 6. yüzyıl başlarına tarihlendirilmiştir. Kilisenin iki duvar ve apsisi dışında kalan bölümleri yıkılmıştır. Daha batıda ise, bir Helenistik tapınak vardır. Bu tapınağın bir Hermes tapınağı olduğu anlaşılmaktadır. Dört duvar, bir merdiven ve bir Caduceus kabartması sağlam durumdadır.  Daha güneyde ise bir gözetleme kulesi yer alır. Çevrede bir de sarnıç yıkıntısı bulunur.
Çatışma (anlatı)

Dramatik anlaşmazlık (), edebi metinlerde dramatik anlaşmazlık veya ihtilaf. Bir hikâye içerisindeki güçlerin karşı karşıya gelmesi veya çatışması ile oluşur. Latince'de conflictus anlamına gelen bu cümlenin kelime manası karşı karşıya gelme, müsademe, çatışma anlamına gelmektedir.Edebiyat eleştirmeni ve yazar Arthur Quiller-Couch'e göre başlıca yedi dramatik anlaşmazlık konusu vardır. Bunlar; İnsan ile insan, insan ile doğa, insan ile kendisi, insan ile doğa, insan ile toplum, arada kalan insan ve erkek ile kadın arasındaki anlaşmazlıklardır. Bu tanım birçok çeşit benzer listeye ilham olmuştur.
Çatışma teorileri

Çatışma teorileri, toplumu içindeki farklı gruplar arasındaki eşitsizliklere odaklanarak inceler. Toplumu oluşturan gruplar arasındaki rekabetten kaynaklanan çıkar çelişkisini ele alan, çatışmanın toplumun gelişimi açısından önemli bir yeri olduğunu dile getiren teori. Toplumların genel yapısını çözümleyen bir yaklaşım olarak, işlevselciliğe karşı oluşturulmuştur. İçinde üç kabulü bulundurur:İnsanların istedikleri, elde etmeye çalıştıkları; ancak toplum tarafından belirlenmemiş olan ama insanların hepsinde ortak bazı temel çıkarlara sahip olduklarıdır.Toplumsal ilişkilerin çekirdeği olarak güç'e verilen ağırlıktır. Çatışma kuramcıları her zaman güçü yalnız az bulur ve eşitsizce bölünmüş ve dolayısıyla çatışmanın bir kaynağı olarak değil esas itibarıyla zorlayıcı olarak görülürler.Değerlerin ve düşüncelerin bütün toplumun kimliğini ve hedeflerini belirleyen araçlar olmaktan çok, farklı toplulukların kendi amaçlarını gerçekleştirmek üzere kullandıkları silahlar olarak görülmesidir.Çatışma teorisi temel olarak sosyal ve ekonomik gücün suça etkileri, kişi ve grupların davranışlarını belirleme ve kontrol etme yeteneğini tanımlamaktır. Gücün eşit olmayan dağılımı çatışmayı yaratır. Çatışma güç için rekabete yerleşmiştir. Çatışma kuramına göre, suç kavramı güçlüler tarafından tanımlanmıştır, yasalar kültürel olarak görelidirler ve doğru ile yanlışın kesin bir standardı ile bağlanmamışlardır.Çatışma teorisinin temellerini ilk sosyologlardan Karl Marx ve Max Weber atmıştır. Sosyolojide çatışma teorisi Karl Marx tarafından 19. yy başlarında yaratılmıştır. Çatışma teorisinin temel ögeleri Marx'ın eserlerinde açık bir şekilde bulunmaktadır. İlk olarak insanların belli bir tabiata ve önceden belirlenmiş çıkar duygularına sahip olduklarına inanır. İkinci olarak tarihsel ve çağdaş toplumu, farklı çıkarlara sahip toplumsal kümeler arasındaki çatışmalar açısından incelenir.
Çatışmada yaralı

Çatışmada yaralı (Wounded in action - WIA), çatışma esnasında yaralanıp ölmeyen insanlar için kullanılan askerî bir terim. Bu terim çatışma bölgesinde bulunan tüm kara, deniz veya hava birlikleri için kullanılır.WIA terimi sadece çatışma bölgesinde yaralananları kapsamakta oysa çatışma bölgesi haricinde yolda veya hastanede yaralarından dolayı ölenler ise yaralanması sonrası ölüm (İngilizce died of wounds kısaca DOW) olarak adlandırılmıştır. NATO'ya bağlı ülkeler ise buna benzer olarak DWRIA terimini kullanır. DWRIA İngilizce died of wounds received in action. Türkçesi ise çatışma yarasından dolayı ölümdür. Tarihçiler ve askeri birimler genellikle kısa adı kullanmaktadır.
Çatışmada ölüm

Çatışmada ölüm (İngilizce: Killed in action), çatışma sırasında yaşamını yitiren insanlar için kullanılan askeri bir terim.Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı bu terimi herhangi bir çatışmaya girmediği halde düşman veya dost ateşi ile vurulan askerler için kullanmaz. Yani araçlar ile yapılan kazalar ile düşman olmayan veya terörist saldırılarda yaşamını yitirenler bu tanıma girmemektedir. Bu terim çatışma bölgesinde bulunan tüm kara, deniz veya hava birlikleri için kullanılmıştır.Bunun yanında, KIA terimi (İngilizce: Killed in Action) sadece çatışma bölgesinde ölenleri kapsamakta, çatışma bölgesi haricinde yolda veya hastanede yaralarından dolayı ölenler ise yaralanma sonrası ölüm (İngilizce died of wounds kısaca DOW) olarak adlandırılmıştır. NATO'ya bağlı ülkeler ise buna benzer olarak DWRIA terimini kullanır. DWRIA İngilizce died of wounds received in action. Türkçesi ise çatışma yarasından dolayı ölümdür. Tarihçiler ve askeri birimler genellikle kısa adı kullanmaktadır.
Çaun Körfezi

Çaun Körfezi ( Çaunskaya guba), Rusya'nın Çukotka Özerk Okrugu'nda bulunan bir körfezdir. Körfez, Doğu Sibirya Denizi'nin bir parçası olup 140 km uzunlukta ve 110 km genişliktedir.
Çavdar

Çavdarın ilk kez İÖ 6500 yıllarında Asya'nın güneybatısında yetiştirildiği sanılmaktadır. Soğuğa en dayanıklı tahıl olan çavdar yüksek yerleri, kumlu ve gevşek toprakları sever. Rusya, İskandinav ülkeleri gibi kışları çok sert geçen yörelerde bile yetiştirilir ve sonbaharda ekilip ertesi yıl yaz başlarında biçilir. Üstelik buğday, arpa, mısır ve pirinç tarımına elverişli olmayan en  verimsiz topraklarda bile öbür tahıllardan daha iyi ürün verir. Tahıllara büyük zarar veren külleme ve pas hastalıkları ile zararlı böceklerden de pek fazla etkilenmeyen çavdarın en önemli zararlısı çavdar mahmuzu hastalığına yol açan bir asklımantardır.Genellikle 1-2 metre yüksekliğe ulaşan çavdarın görünümü arpaya çok benzer. Taneleri buğdaya göre daha ince uzun, kavuzları daha dar, kılçıkları da oldukça kısadır. Daha çok ekmeklik un ve hayvan yemi olarak değerlendirilen çavdarın bileşiminde karbonhidrat, protein, potasyum ve B vitamini bulunur.Çavdar unundan yapılan ekmek de buğday ekmeği gibi hafif olur. Buğday ve çavdar ununda bulunan protein karışımları (glüten) hamurun kabararak esnek ve yumuşak olmasını sağlar. Bu yüzden, başka tahılların unundan ekmek yapılırken hamura buğday ya da çavdar unu katılması gerekir.Dünya genelinde, besin olarak kullanılan çavdar miktarı bu amaçla kullanılan buğdayın yarısı kadardır. Besin değeri yüksek olan çavdar başka tahıllarla karıştırılarak hayvanlara da yedirilir. Dünyanın çeşitli yörelerinde çavdardan viski, cin, votka gibi alkollü içkiler ve kvas denen Rus birası yapılır. İnce uzun, esnek ve sağlam olan çavdar sapları da çatı kaplaması, şilte dolgusu, örme şapka, kâğıt ve mukavva yapımında kullanılır.Yılda 30 milyon ton dolayında olan dünya çavdar üretiminin üçte birinden fazlasını Rusya sağlar. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Almanya Federal Cumhuriyeti'nde de geniş çapta çavdar üretimi yapılır. Türkiye'de 1960 yılında 650 bin hektar olan çavdar ekim alanı 1987'de 242 bin hektara kadar düşmüştür. Bu alandan elde edilen ürün 1987 verilerine göre 380 bin ton dolayındadır. 85 bin tonu geçen üretimiyle Kayseri ilk sırada yer alır. Niğde, Sivas, Yozgat, Nevşehir ve Konya öteki önemli çavdar üreticisi illerdir.Çavdar öncelikle doğuda, merkezi ve kuzey Avrupa'da yetişir. Ana çavdar kuşağı Kuzey Almanya'dan Polonya,Ukrayna,Belarus,Litvanya,Letonya, merkezi ve kuzey Rusya içlerine yayılır. Çavdar ayrıca Kuzey Amerika' da (Kanada,Birleşik Devletler), Güney Amerika'da (Arjantin),Türkiye,Kazakistan ve Kuzey Çin' de yetişir. Çavdarın üretim seviyesi üretici ulusların çoğunda talep azlığından dolayı düşer. Örnek olarak çavdar üretimi Rusya'da 1992 yılında 13.9 milyon metrik ton iken 2005 yılında 3.6 milyon metrik tona düşmüştür. Aynı duruma uyan ülkeler aşağıdaki gibidir:Çavdarın çoğu, üretildiği ülkede tüketilmektedir ve sadece komşu ülkelere ihraç edilmekte olup dünya çapında ihracatı yoktur.
Çavdar Tatarları

Çavdar Tatarları, Moğol istilaları ile Anadolu'ya gelen, adını son kez Ankara Muharebesi'nde Timur'un safına geçerek duyuran göçebe kavim.Kökenleri hakkında tarihi kaynaklar ihtilafa düşmektedir. İsimlerini Alınak Noyan'ın oğlu Çavdar Bey'den aldıkları iddia edilir. Bu varsayıma göre Çavdar Tatarları Keraittir.Bir diğer iddia ise isimlerini yirmi dört Oğuz boyundan biri olan Çavuldurlar'dan aldıkları ve kendilerinin Türkmen olduklarıdır.İlk dinleri bilinmemekle beraber Osmanlı ile ilk karşılaştıkları ve Germiyanoğulları bünyesinde bulundukları vakitte İslam dinine geçmiş bulunmaktaydılar.Çavdar Tatarları, Anadolu'ya Moğol İşgali ile gelmiş, Ankara ve Eskişehir arasında göçebe bir yaşam sürmüşlerdir. Geçimlerini hayvancılık ve yağma ile sağlamışlardır. İlhanlı otoritesinin Anadolu'da zayıflamasıyla beyliklere paralı askerlik yapmaya başlamışlardır. Tarihi bulgular Germiyanoğulları Beyliği'ne bağlı oldukları dönemde Aizanoi'yi üs edindiklerini göstermektedir. Burada Bizans beldelerine yaptıkları yağmalar karşılığında Germiyanoğulları'ndan ödeme almaktaydılar. Bu yağmalardan birisi de Karaca Hisar Pazarı'na yapılmış, bu da Osmanlı Beyliği'nin kurucusu Osman Gazi'nin, Oğlu Orhan Gazi'yi Çavdarların üzerine göndermesine neden olmuştur. Yapılan Oynaş Hisarı Muharebesini Osmanlı kazanmış, Çavdaroğlu esir düşmüştür. Ancak Osmanlı'nın komşu beyliklerle olan barış politikası gereği bağlılık şartıyla Çavdarların beyi ve diğer esirler serbest bırakılmıştır. Bu beyin kim olduğu bilinmemekle beraber kimi kaynaklarda Çavdar Bey'in oğlu olduğu geçmektedir. Bu savaş Orhan Gazi'nin ilk yönettiği muharebe olması yönünden de önemlidir.Ankara muharebesi'ne dek Çavdar Tatarları, Osmanlılarla karşılaşmamışlardır. Bu zaman sarfında Anadolu'da göçebe yaşamlarına devam etmişlerdir. Fakat bir başka kaynağa göre ise Murad Hüdavendigar döneminde Çavdar Tatarları Osmanlı mülkünü yağmalamış ve bunun üzerine Osmanlı Ankara'yı almıştır. 1402 Tarihinde Timur orduları ile birlikte Ankara'da Yıldırım Bayezid ile karşılaştığında diğer Türk beylikleri ve Kara Tatarlar ile birlikte Osmanlı'dan Timur'un safına geçmiş ve savaşın seyrinde Osmanlı aleyhine rol oynamışlardır. Timur, diğer Kara Tatarlar ile birlikte Çavdar Tatarlarının da büyük bir kısmını yanında götürmüştür.Osmanlı döneminde bir kısım Çavdar Tatarı ise balkanlara iskan edilmiştir. Osmanlı, Çirmen livası efkaf defterinde Çavdar Tatarlarından "Karye-i Çavdar" olarak bahsetmektedirGünümüzde Çavdar Tatarları bir topluluk olarak bulunmamaktadır. Ancak Anadolu'daki birkaç yerleşimin onlara ait olduğu ve bazılarının Çavdar Tatarlarından geldikleri düşünülmektedir. Balkanlarda sıklıkla rastlanan Çavdar (Bulgarca: Чавдар, Chavdar) soyadının iskan edilen Çavdar Tatarları ile alakası olabilir.Çavdar Tatarları ilk kez "Diriliş Ertuğrul" adlı dizide konu olmuştur. Burada Çavdar Tatarları ismen Tatar olarak anılsa da kültür yönünden diğer Türkmen obalarına benzetilmiştir. Ayrıca Çavdarları temsilen kırmızı üzerine beyaz bir bayrak kullanılmıştır. Ancak bu bayrağın tarihi gerçekliği bilinmemektedir.
Çavdar Yankov

Profesyonel kariyerine 2001 yılında Slavia Sofia kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Hannover 96, MSV Duisburg, Metalurh Donetsk ve Rostov kulüplerinde oynadı.
Çavdar birası

Çavdar birası, arpa maltının yanı sıra kayda değer oranda çavdar maltı ya da sek çavdar kullanılarak üretilen özel tahıl biralarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Çavdar biralarında şerbetçi otundan gelen acılık, çavdarın kendisinden gelen acılığı ve ekşimsiliği daha da artırmamak amacıyla genelde orta düzeyde tutulur.Çavdar; soğuğa karşı dayanıklı, verimsiz topraklarda bile yetiştirebilinen, üretimi oldukça kolay olan bir tahıldır. Bu nedenle kuzey ülkelerinde kullanımı yaygındır.Antik çağlardan beri Almanya başta olmak üzere pek çok Avrupa ülkesinde bira yapımında zaman zaman çavdar kullanılmıştır. Ancak Orta Çağ'da kötü geçen bir dizi hasat sonrası elde kalan çavdar, yalnızca ekmek yapımında kullanılmış; bira üretiminde ise yalnızca arpa kullanılmasını düzenleyen saflık yasaları çıkarılarak uzunca bir süre bira üretiminde çavdara rastlanmamıştır.Çavdar kullanılarak üretilen bira ve bira benzeri içecekler arasında en çok bilinenlerden biri Rusya kökenli kvastır. Geleneksel olarak çavdar ekmeğinin suda bekletilmesiyle üretilen kvas, yaklaşık olarak %0,50 ile %1,50 arasında alkol içerir. Alkol oranının düşüklüğü nedeniyle pek çok kez alkolsüz bira ya da alkolsüz içecek olarak kategorize edilir.Finlandiya'da üretilen sahti adlı içecek de bir çavdar birası türüdür. Sahtide, çavdarın yanı sıra ardıç meyveleri de kullanılır ve yabani maya ile fermante edilir.Çavdar birasının bir başka türü ise, ABD'de ev biracıları ve mikro biracılar tarafından geliştirilmiştir. Bazı örneklerde, şerbetçi otu varlığı, neredeyse Amerikan IPA biralarına yaklaşmıştır. Bu tür, Amerika'da çavdar ve IPA sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulan "Rye-PA" terimiyle anılır.Rauchroggen (Almanca: isli çavdar birası) ise, çavdar maltının fırın yerine açık alevde kurutulmasıyla yapılır. Rauchroggen günümüzde yalnızca Güney Kaliforniya'da birkaç mikro biracıda ve Fransa'da tek bir yerde üretilmektedir.Roggenbier, çavdar maltı kullanılarak üretilen Bavyera kökenli bir çavdar biradır. Alman buğday biralarından hefeweizen ile aynı maya kullanılarak üretilir. Sonuç olarak görünüm ve baharatlılık açısından hefeweizen benzeri bir bira oluşur.15. yüzyıla dek Bavyera başta olmak üzere Almanya'da, bira üretiminde çavdar kullanılması oldukça sık rastlanan bir durumdu. Bununla birlikte, kötü hasat dönemlerinden sonra çavdarın sadece ekmek pişirmek için kullanılacağı kararlaştırılmasıyla roggenbier yaklaşık beş yüzyıl boyunca ortalıkta gözükmedi. Ancak 1988'de Bavyera'da yeniden ortaya çıktı. Modern roggenbier aşağı yukarı %5,00 alkollü ve oldukça koyu renklidir. Tadı oldukça doyurucu olup pumpernickel ekmeğine benzetilir. Roggenbier yapımında genellikle toplam maltın yarısı kadar çavdar maltı kullanılır.Çavdar biraları, karakter olarak buğday biralarına benzemektedir. Alt ya da üst fermantasyon yöntemiyle üretilebilirler. Sıcaklık olarak 7-13 °C derece arasında, buğday birası bardağıyla servis edilirler.
Çavdar mahmuzu

Claviceps purpurea, Clavicipitaceae familyasından çavdar ve benzeri tahıllarda parazit olarak yaşayan bir mantar türü.  1800'lerin ortalarına kadar çavdar'ın normal bir parçası olduğu düşünülmüştür. En çok çavdarda görülse de diğer tahıllara da yerleşebilir. Koyu mor renkli ve birkaç santim uzunluğundadır.Çavdar mahmuzu zehirlenmesi ölümcül olabilir. Bunun yanında deliriyum, sanrı ve psikoz gibi ciddi algı bozuklukları üzerine sorunlar da ortaya çıkarabilir. Pek çok çavdar mahmuzu alkaloidi nörotransmiter fonksiyonları etkileyerek merkezi sinir sistemi üzerinde zehirleyici etkilere neden olurlar.İsviçreli kimyager Albert Hofmann'ın Basel'deki Sandoz laboratuvarlarındaki çalışmalarıyla çavdar mahmuzu alkaloidlerinden elde edilen lisejik asitten LSD'nin (liserjik asit dietilamit) sentezi sağlanmıştır.1692'de Salem, Massachusetts'te üç kadının cadı oldukları iddiası ile öldürülmeleri olayına sebep olan genç kızın çavdar mahmuzu yüzünden halüsinasyonlar gördüğü kabul edilmektedir.
Çavdar viskisi

Çavdar viskisi, esas olarak çavdardan yapılan viski ve tahıl viskisi türüdür. Amerikan çavdar viskisi bourbon viski'sine benzer, ancak en az yüzde 51 çavdar tanesinden damıtılması gerekir. Kanada viskisi de çoğu zamanda çavdar viskisi olarak anılır.Çavdar viskisi tarihsel olarak kuzeydoğu eyaletlerinde, özellikle Pennsylvania ve Maryland'de yaygın olan viskiydi.  Pittsburgh, Pennsylvania, 1700'lerin sonlarında ve 1800'lerin başlarında çavdar viskisi üretiminin merkeziydi.Amerikan çavdar viskisi en fazla 160 ABD alkolune (%80 abv) damıtılır ve kömürleşmiş meşe fıçılarda yaşlandırılır. Viski, fıçılara en fazla 125 kanıtta (%62,5 abv) konulmalıdır.
Çavdar, Akkuş

Çavdar; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çavdar, Kadınhanı

Çavdar; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çavdar, Mesudiye

Çavdar; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Çavdar, Sofya

Çavdar (), Bulgaristan'ın Sofya ilinde bulunan bir köy ve belediyedir. Köy, Zlatitsa-Pirdop vadisinde yer almaktadır. Yüzölçümü 70.8 km² olan köyün nüfusu 2015 yılı itibarı ile 1,253'tür.
Çavdar, Ulaş

Köyün adı 1916 yılı kayıtlarında da Çavdar olarak geçmektedir. TÜİK nüfus kayıtlarında 1985-2008 yılları arasında Çavdarköy olan köyün adı, bu tarihten sonra bugünkü adını almıştır. Daha önceleri Kangal ilçesine bağlıyken 31 Ekim 1992 tarihinde Ulaş ilçesine bağlanmıştır.
Çavdarhisar Barajı

Çavdarhisar Barajı, Kütahya'da, Bedir Çayı üzerinde, sulama amacıyla 1985-1990 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.674.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 51,00 m, normal su kotunda göl hacmi 34,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 3,92 km²'dir. Baraj 5.531 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.