barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Türkân Örs Baştuğ

V. dönem ve VI. dönem  TBMM Antalya milletvekilidir. Kadınların Türkiye genel seçimlerinde seçme ve seçilme hakkını elde ettiği 1935 genel seçimlerinde siyasete girerek Türkiye'nin ilk kadın milletvekilleri arasında yer almıştır.1900'de Üsküdar'da doğdu. Babası Mehmet Sabri Bey, annesi Abide Hanım´dır. İlk ve ortaöğrenimini Bezmialem Lisesi'nde gördükten sonra  Darülfunun Felsefe şubesinde yükseköğrenim gördü.On yıl kadar Feyziati (Boğaziçi) Lisesi'nde  öğretmenlik ve idarecilik yaptı. Bu dönemde genellikle okulda yatılı kaldı ve  öğrencileriyle  sürekli birlikte oldu. Feyziati Lisesi'nde ictimaiyat, ruhiyat, mantık, metafizik dersleri veren Türkan Hanım, 1927’de Kız Muallim Mektebi’nde üç ay, 1930’da da İstanbul Kız Lisesi’nde üç ay felsefe derslerine vekaleten girdi.Kadınların Türkiye genel seçimlerinde seçme ve seçilme hakkıını elde ettiği 1935 genel seçimlerinde CHP tarafından Antalya milletvekili adayı gösterildi ve  590 seçmenin oyu ile V. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. 1 Mart 1935’te yemin ederek görevine başladı; 7 Mart 1935’te mazbatasını aldı. 27 Aralık 1938’de görev süresi biten Baştuğ, bir sonraki dönem 3 Nisan 1939’da yeniden milletvekili seçildi.Milletvekili seçildiği sırada Soyadı Kanunu çıkınca cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk "Başbuğ benim. Senin soyadın Baştuğ olsun" diyerek kendisine "Baştuğ" soyadını verdi. 1937'de Bekir İzzet Örs ile evlenince "Örs" soyadını aldı.  Evliliği 1946´da sona ermiş ve  yeniden Baştuğ soyadını almıştır.Türkan Hanım, TBMM'deki görevi 15 Aralık 1943'te sona erdikten sonra  Ankara Atatürk Lisesi felsefe öğretmenliğine atandı. 5 Ekim 1963´te emekli oluncaya kadar öğretmenlik yaptı. 27 Eylül 1975´te İstanbul'da öldü.
Türkçe (anlam ayrımı)

Türkçe: Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kıbrıs Cumhuriyeti, Bosna-Hersek, Irak, Kosova, Kuzey Makedonya, Romanya, Yunanistan gibi birçok ülkenin genel veya bölgesel resmî dili; diğer kullanımları Türkiye Türkçesi, Anadolu Türkçesi.Türkçe: Azerbaycan Cumhuriyeti'nde ve Rusya'ya bağlı Dağıstan'da resmî dil statüsüne sahip olan dilin en çok konuşucusu ise İran'dadır; diğer kullanımları Azerbaycan Türkçesi, Azerice, Azerbaycanca, TürkîTürkçe: 15.-19. yüzyıllarda Orta Asya Türklerinin hem de Altın Ordu içindeki Kıpçak halklarının ortak yazı dili; diğer kullanımları Çağatayca, Eski Özbekçe, Türkî.Türkçe:  Doğu Avrupa'dan Sibirya ve Çin'in batısına dek uzanan bir alanda, ana dil olarak 180 milyon kişi tarafından, ikinci dil olarak konuşanlar da sayıldığında yaklaşık 250 milyon kişi tarafından konuşulan, kırk ayrı yazı diline bölünen bir dil kümesi; Türk dilleri.
Türkçe Rock Top 20

Billboard dergisinin ve internet sitesinin Billboard Türkçe Rock Top 20 listesinde bir numara olmuş şarkıların listesidir.
Türkçe Vikipedi

Türkçe Vikipedi, Vikipedi'nin 5 Aralık 2002'de başlatılan Türkçe sürümüdür. Madde sayısına göre 29. en büyük Vikipedi sürümüdür. 13 Mart 2003 tarihinde yazılan ilk madde olan Cengiz Han'dan bu yana;    günü saat  itibarıyla (UTC)  maddeye ulaşmıştır.Tam olarak  kayıtlı kullanıcısından  kadarı aktiftir. Açıldığı günden beri  kez katkıda bulunulmuştur.günü itibarıyla Türkçe Vikipedi'de  kategori mevcuttur ve bunların  tanesi (%) madde ad alanında bir sayfaya sahiptir. 2020 yılı itibarıyla Türkçe Vikipedi'de en çok sayıda madde insan ve coğrafya kategorisindedir.Kasım 2006'da Altın Örümcek Web Ödülleri'nin fen kategorisinde aday olarak gösterildi. Ocak 2007'de bu yarışmada "En İyi İçerik" ödülünü kazandı. Ödül 25 Ocak 2007'de İstanbul Teknik Üniversitesi'nde yapılan bir törenle verildi.Türkçe Vikipedi'de bulunan bazı maddeler, 17 Kasım 2014 tarihinden itibaren Türkiye'deki kullanıcıların erişimine engellendi. Bu engelleme URL tabanlı olup sadece HTTP bağlantılar üzerinde etkili olmuştur. Vikipedi ve kardeş projelerinde 2013 yılından beri kayıtlı kullanıcılar için HTTPS sistemi güvenlik nedeniyle zorunlu olduğu için bu engelleme onları etkilememiştir. 12 Haziran 2015 tarihinde Wikimedia Blog'u üzerinde yapılan duyuruda Wikimedia Vakfı 2011 yılından beri üzerinde çalıştıkları HTTPS şifreleme sisteminin tüm projelerde ve tüm kullanıcılar için aktifleştirildiğini kamuoyuna açıkladı. Böylelikle sadece anonim kullanıcıları etkileyen erişim engelleme durumu tek taraflı olarak kaldırılmış oldu. Ayrıca Vakıf yaptığı açıklamada HTTPS şifreleme sistemine geçişin, hükûmetlerin uyguladığı erişim engellemelerini kaldırmanın yanı sıra kullanıcıların internet trafiğinin hükûmet, internet sağlayıcı veya üçüncü grup kişiler tarafından takip edilmesini, değiştirilmesini ya da kullanıcı bilgilerinin çalınmasını da zorlaştırdığını söyledi.29 Nisan 2017'de Türkiye hükûmeti, Vikipedi'ye erişimi engelledi. Sitenin, Türkiye-IŞİD ilişkileriyle ilgili maddeler nedeniyle engellendiği iddia edilse de, engel nedeni tam olarak belirtilmemiştir. Aralık 2019'da Anayasa Mahkemesi, yasağın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi. Engel, 991 gün sonra 15 Ocak 2020'de kaldırıldı.
Türkçe aranjmanlar listesi

Türkçe aranjmanlar listesi, Türkçe yorumlanmış bütün yabancı şarkıların yer aldığı(alacağı) bir "ikinci el şarkılar" listesidir. Yeniden yorumlanmış şarkılar arasında sözleri aynı olduğu halde aranjman isimlerinin farklı olduğu örneklerde aranjmanın ilk adı doğru kabul edilip sonraki adları parantez içinde belirtilmiş; örneğin Haris Aleksiu'nun "Mia Pista Apo Fosforo" adlı şarkısı ilk olarak Sezen Aksu tarafından "Her Şeyi Yak" daha sonra Ümit Besen tarafından "Beni Yak, Kendini Yak" adıyla seslendirilirken listede "Her Şeyi Yak" adıyla sıralanmıştır. Orijinalleri sözsüz olan ya da ilk yorumcusu bilin(e)meyen şarkıların yanlarına "Besteci" ismi eklenmiştir. Merak edenler için Türkçe müzikte en çok aranjman yapan müzisyen Ajda Pekkan, en çok aranjmanı yapılan müzisyen ise Enrico Macias'dır.A Özerk'in "Bu Gece" adında sözleri Sezen Aksu'ya, müziği Onno Tunç'a ait başka bir (ikinci el) şarkısı daha bulunmaktadır.
Türkçe eğitimi

Okullarda okuma-yazmadan başlanarak Türkçe eğitimi yapılır. Türkçe eğitiminin genel amaçları şöyle özetlenebilir:Öğrencilere Türkçenin kurallarını sezdirmek, onların Türkçeyi bilinçle, özenle ve güvenle kullanmalarını sağlamak.Söz konusu amaçlarla ilgili olarak kazandırılacak davranışların bazıları bilişsel iken pek çoğu psikomotor becerilerdir. Bu davranışların eğitiminde uygun yöntem ve teknikler uygulanmalıdır. Özellikle psikomotor becerilerin eğitiminde yaparak-yaşayarak öğrenme önemlidir. Öğrencilerin kendilerinin ortaya çıkardığı bilgiler, dikte edilerek öğrenilen bilgilerden daha kalıcıdır.
Türkçe hikaye

Türkçe hikaye (Farsça: داستان‌عاشیقی, Türkçe: Hikâye), nesir ve şiirin karışımından oluşan bir anlatı türüdür. Nesir, ağırlıklı olarak bir âşık tarafından anlatılır ve aynı sanatçının saz eşliğinde söylediği şiirlerle serpiştirilir.Hikaye, "masal" anlamına gelen Arapça bir kelimedir. Modern Türkçede bu kelime âşıkların hikâyelerine atıfta bulunur ve “halk romanı” olarak tercüme edilebilir. Hikâye, bir aşığın aşk serüvenleri etrafında dönüyor. Aşığın ana anlatı boyunca aşkından ayrılması, sevgilisinin nazlı ya da acımasız iradesinden değil, daha çok işgüzar ebeveynler ve rakipler gibi dış koşullardan kaynaklanır. Hikaye, Orta Asya'da Destan olarak bilinen daha genel türe benzer. Nitekim Azerice "destan" kelimesi kelimenin tam anlamıyla hikaye ile eşdeğerdir ve Türkçe kökenli "destan" da bu türe atıfta bulunmak için kullanılır.
Türkçe kuş dili

Türkçe kuş dili (Kuşdili, Işıklık, Işılık, Işıldık, Iklık), Türkçenin yüksek perdeli ıslık ve melodilerle iletilen bir uyarlamasıdır.Günümüzde, Türkiye'de başta Giresun, Ordu ve Gümüşhane olmak üzere Doğu Karadeniz bölgesinde kullanılmaktadır. Konut yerleşimlerinin birbirinden uzak olduğu engebeli arazide yaşayan insanların ıslığın çıkardığı yüksek ses hacminden faydalanarak iletişim kurabilmesi için geliştirilmiştir. Dünyada altmışa yakın olduğu tahmin edilen ıslık dillerinden bir tanesidir.Doğu Karadeniz bölgesinde yüzyıllardır kullanılan kuş dilinin ilk defa ne zaman kullanılmaya başlandığı yönünde herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. 1966 yılında yapılan araştırmalar Giresun’un Güce ilçesi ile Trabzon’un Şalpazarı ilçesi arasındaki dağlık kesimde yer alan pek çok köyde ıslık dili konuşulduğunu ortaya çıkarmıştır.Bu dil sayesinde derin vadileri aşmak yerine ıslık dilini kullanmak Karadeniz Bölgesi insanının işini kolaylaştırmış ancak cep telefonu, internet gibi gelişmiş iletişim araçları kuş dilinin kullanım alanını daraltmıştır. Türkçe kuş dilinin konuşan sayısı günümüzde 10.000'e kadar düşmüştür.Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzeyindeki Kuşköy’de 1997 yılından beri her Haziran ayında bir festival düzenlenmekte ve bu dili konuşanlar arasında yarışmalar yapılmaktadır. 2015 yılında başlatılan bir çalışmayla ıslık dili yeniden gün yüzüne çıkarılmış ve 2017 yılında UNESCO'nun Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras listesine dahil edilmiştir. Acil statüsünden çıkarılması için çalışmalar sürdürülmektedir.Islık dili; halkın kendi arasında uzlaştığı ezgisel, ritimsel ve belirgin bazı seslerin birleşiminden oluşan kalıplara sahiptir. Bu kalıplar kullanılarak ıslık dili, günlük hayattaki “tamam”, “gel”, “git” gibi kısa, basit anlam birimleri yerine kullanılabilmektedir. Ayrıca ıslık dili ile "yangın var" şeklindeki acil yardım çağrıları veya "yarın bize fındık imecesine gelir misin?" gibi uzun olmayan diyalogların kurulması mümkün hale gelmektedir.Islıkla konuşma genel olarak çocuklukta öğrenilmekte, ilkokul çağındaki çocuklar bu dili rahatça konuşabilmektedirler. Islıkla anlaşma bazı yerlerde kısmen görülmekte, bazı yerlerde ise küçük-büyük, kadın-erkek herkes tarafından başvurulan bir anlaşma aracı olmaktadır. Kısmen konuşulduğu yerlerde daha çok çobanların iletişim aracı olarak kullandıkları, ‘‘yaylaya gideceğim’ gibi sözleri ıslıkla naklettikleri görülmektedir.Giresun'un Çanakçı ilçesine bağlı Kuşköy'de kuş dilinin unutturulmaması için 1997'den yılından itibaren her yıl Haziran ayında "Kuş Dili Kültür ve Sanat Festivali" adı ile festival düzenlenmektedir.
Türkçe rap albümleri listesi

Aşağıda, hatırı sayılır miktarda üne kavuşmuş Türkçe rap albüm, EP ve mixtape'lerinin bir listesi verilmiştir.
Türkçe rock ve metal coverlar listesi

Türkçe rock ve metal coverlar listesi, Türk rock/metal grup ve sanatçıları tarafından Türkçe şarkıların Rock ve Metal müzik tarzında yorumlanan(cover) bir "ikinci el şarkılar" listesidir.
Türkçe ve Yunancadaki ortak kelimeler

Türkçe ve Yunancadaki ortak kelimeler maddesi, Türkçe ve Yunancadaki ortak kelimelerin derlendiği, İngilizce anlamlarının ve etimolojisinin belirtildiği listedir.
Türkçe yazan yazarlar listesi

Ahmed Vefik Paşa, çevirmen, oyun yazarı, devlet adamı, sözlük yazarı, Yunan kökenli diplomat (1823-1891)
Türkçede ekler

Türkçede ekler, yapım eki ve çekim eki olmak üzere ikiye ayrılır. Türkçe sondan eklemeli bir dil olduğu için ekler Türkçedeki en önemli dil yapılarındandır. Yabancı kökenli bazı sözcükler hariç, Türkçede ön ek bulunmaz. Türkçede sözcük köklerine getirilen ekler, cümlede sözcükler arasında geçici anlam ilişkileri kurmak veya yeni sözcükler türetmek amacıyla kullanılır.Çekim ekleri, kelimenin anlamını değiştirmez, yeni bir kelime yaratmaz, cümledeki diğer kelimeler ile anlam ilişkisi kurmasına yardımcı olur.Çoğul ekleri "-ler" ve "lar"dır. Varlıkların birden fazla sayıda olduğu bilgisini adet belirtmeden bildirirler:(benim) kitabım, (senin) kitabın, (onun) kitabı, (bizim) kitabımız, (sizin) kitabınız, (onların) kitapları.İyelik eklerini, ismin başına benim, senin, onun, bizim, sizin, onların zamirlerini getirerek bulabiliriz.Dilek kipi Konuşmacının cümlenin eylemi ile ilgili duygu ve düşüncelerini bildiren emir, gereklilik, dilek-şart ve istek kipi ekleridir:İsim soylu sözcüklerden yüklem yapma göreviyle kullanılan -(y)di, -(y)miş, -(y)se* ve -dir ile bunların şahıs çekim ekleridir.*-y kaynaştırma harfi, eki alan isim ünlü harf ile bitiyorsa getirilir. örnek-> Anne + -(y)di = Anneydi.-m, -im, -n, -in, -sin, -k, -iz, -niz, -iniz, -siniz, -ler ve -sinler ekleridir. Fiil kiplerine veya ek-fiillere eklenerek işin veya oluşun kim tarafından gerçekleştirildiğini belirtirler.-mak ve -mek ekleridir. Fiil kök ve gövdelerinin karşıladıkları oluş, kılış ve durumları gösteren fiil adları kurmak için kullanılan eklerdir.İsim ya da fiil kök veya gövdelerine gelerek onlardan başka isim ya da fiil türeten eklerdir. Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını ve bazen de türünü değiştirirler. Bu özellikleriyle isimden isim, isimden fiil, fiilden isim ve fiilden fiil türetirler. Birkaç özel durum dışında her zaman çekim eklerinden önce gelirler. Köke yapım eki gelmesiyle oluşan birime gövde denir. Kökün, bu eklerden birini ya da birkaçını almasıyla oluşan ve çekim eki bulundurmayan yapıya gövde denir. Yapım ekleri kök morfemlerini (biçim birimi) destekleyen morfemler olduklarından, bu ekler ikinci derecede kök morfemleri olarak değerlendirilebilir.
Türkçede ismin hâlleri

Türkçede ismin hâlleri (bk. durum kuramı); kelimeleri belirtme (yükleme), yönelme, bulunma ve ayrılma açısından tanımlayan, sözcüğün yalın hâl ile hâl eki almış durumlarından her biridir. Türkçede ismin beş farklı hâlleri vardır:Hâl ekleri, büyük ve küçük ünlü uyumuna göre "i" yerine "ı", "u" veya "ü" ile "e" yerine "a" harfi ile oluşturulacak şekilde değişir.Benzer şekilde -de ve -den eklerindeki "d" sesleri de ünsüz sertleşmesine uğrayarak "t"ye dönüşebilir.Sözcüklerin -e ya da -a eki almış hâlleridir. Adın yönelme durumu sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar. Yüklemin bildirdiği eylemin "nereye" yöneldiğini gösterir. Başka dillerde datif olarak bilinir.Sözcüklerin -i, -ı, -u ya da -ü eki almış hâlleridir. Adın belirtme durumu eki, adın sonuna geldiği sözcüğü belirtili nesne yapar. Yüklemin neyi, neleri, kimi, kimleri belirttiğini gösterir. Başka dillerde akuzatif olarak bilinir.Sözcüklerin -de ya da -da almış hâlleridir. Bu ekler sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümce yapar. Yüklemin bildirdiği eylemi gösterir. Çoğu Hint-Avrupa dilinde mevcut olmayan bu isim hâline bu dillerde lokatif de denmektedir. Eski Latince ve Almancada bulunan bu hâl, zamanla ismin yönelme (datif) ve genitif (aidiyet) hâlleriyle kaynaşmıştır. Günümüzde Hint-Avrupa dillerinden Lehçede ve Slovakçada bulunur.Sözcüklerin -den ya da -dan eki almış hâlleridir. Adın ayrılma durumu nereden ayrıldığımızı gösterir. Bu ek sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar. Çoğu Hint-Avrupa dilinde mevcut olmayan bu isim hâline bu dillerde ablatif de denmektedir. Hint-Avrupa dillerinden Latincede, Arnavutçada, Ermenicede ve Sanskritçede bulunmaktadır.İsmin hâlleri olarak tanımlanmasına rağmen isim olmayan sözcükler de hâl ekleri alabilirler. Bunun dışında Hint-Avrupa dillerinde bilinen genitif ya da aidiyet hâli Türkçede ismin sonuna -in eki getirilerek yapılmasına rağmen ismin hâllerinden sayılmamaktadır. Türkçede genitif, ilgi eki olarak tanındı.Ayrıca bir kişiye hitap için bazı dillerde vokatif adı verilen bir başka hâl de örnek olarak Hint-Avrupa dillerinden Kürtçe ve Latincede bulunmaktadır.
Türkçedeki Farsça kelimelerin listesi

Türkçede yaklaşık 1374 Farsça alıntı vardır. Osmanlı Türkçesindeki bu alıntıların sayısı mevcut sayıdan daha fazla olmasına rağmen, Mustafa Kemal Atatürk'ün 1923'te başlayan dil politikaları sonrasında önemli sayıda Farsça alıntı yapılmıştır. Bunların yerini Türkçe karşılıkları almıştır. Şimdi bile Türkçedeki bu Farsça alıntı kelimeler burada açıklanandan çok daha fazla ve birçoğu anlamsal çarpıtma, birçoğu fonetik çarpıtma ve birçoğu hem fonetik hem de anlamsal çarpıtma. Bu ödünç kelimelerin çoğu, Azerice, Özbekçe, Türkmence, Kazakça ve diğer türk dillerinde de yaygındır.
Türkçeden Ermeniceye geçen kelimeler

Ermeni dilinde Türk dillerinden alıntıların büyük çoğunluğu coğrafi olarak Türk dili konuşulan bölgelere yakın konumdadır. Bu, öncelikle Türkçeden en çok ödünç alınan dilin İstanbul Ermeni lehçesiyle ilgilidir.Bununla birlikte, Türk dillerinin etkisi, esas olarak bir edebi dil değil, lehçeler üzerinde yayılmıştır.  Bu nedenle, Türkçe alıntılar edebi dilde yalnızca ihmal edilebilir bir ölçüde korunmuştur. Genel olarak, Hıraçya Acaryan'a göre, edebi Ermenicenin her iki versiyonu da çok az Türkçe alıntı içerir. Aşıkların dili lehçenin yanı sıra Türk ve Farsça'dan alıntılarla doluydu.Bazı Türkçeden alıntılar, Ermenice ve Türkçenin yanı sıra diğer dillerde de bulunan uluslararası sözcükler haline geldi.
Türkçenin Gücü

Türkçenin Gücü, Prof.Dr Doğan Aksan'ın Türkçe üzerine yaptığı incelemelerini içeren bir eseridir. Okur kitlesini sadece akademik çevrelerle kısıtlamamayı amaçlayan kitapta Türk dilinin incelikleri detaylı olarak sunulmaktadır.
Türkçenin Sırları

Türkçenin Sırları, edebiyat tarihçisi ve yazar Nihad Sami Banarlı'nın, Türk dili üzerine kaleme aldığı bir araştırma kitabıdır.1971 yılında ilk basımı yapılan kitapta Türkçenin güzelliklerini, inceliklerini ve ahenginin ele alındığı makaleler bulunmaktadır. Nihad Sami Banarlı kitapta "imparatorluk dili" adını verdiği kavrama değinmiş, İngilizce, Arapça, Latince ve Türkçenin imparatorluk dili olduğunu belitmiştir. Bu dört dilin kelimelerinin kendine özgü bir musikiye ve ahenge sahip olduklarını öne sürmüş, İngilizce, Arapça, Latince ve Türkçenin diğer dillerden  aldıkları kelimeleri bile bu ahenge uygun olarak dönüştürdüğünü örneklerle açıklamıştır. Banarlı, Türkçenin Sırları kitabında ÖzTürkçecilik akımına karşı çıkmış, Türkçedeki binlerce yıldır var olan Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin yerine uydurulan ÖzTürkçe sözleri hilkat garibesi olarak nitelendirmiştir.
Türkçenin ses özellikleri

Bugün Türkçede kullanılan sözcükler, Türkçe ve Türkçeleşmiş yabancı kökenli sözcükler biçiminde ikiye ayrılmaktadır. Türkçe, kendi ses düzenine yabancı asıllı sözcükleri uydurmaktadır.1. Türkçe sözcüklerde ilk heceden sonraki hecelerde "o" ve "ö" ünlüleri bulunmaz: Doktor, horoz, motor, balon, maydanoz, koro, sigorta, kozmopolit gibi sözcükler öz Türkçe değildir. -yor eki eski Türkçe'deki "yorı-" (günümüz Türkçesinde "yürü-") kelimesinin ekleşmesiyle oluştuğundan bu kurala istisna oluşturur.J = Jandarma, jilet, jokey, baraj gibi. Öte yandan j'li sözcükleri dil kendine benzetir: cip, cop; candarma, cokey, baraş gibi.Öte yandan Türkçede h sesleri, yalnızca ünlemlerde ve ses taklidine dayanan sözcüklerde görülür: hırıltı, hışır hışır, hışırtı, horlamak, oh Öz Türkçedir.3. Türkçe sözcüklerin başında c, ğ, l, m, r, z sesleri yansıma dışında bulunmaz: Cahil, can, cebir, lamba, lazım, leğen, mavi, nane, rapor, renk, rezil, rosto, ruh, vakum, vasıf, vazo, vezin, vize, zil. Bu sözcüklerden bazılarını dil kendine uydurmaya çalışır: ilazım, ileğen, ilimon, İramazan, irezil gibi. (İstisnai olarak caymak fiili Türkçedir, kaymaktan gelir.)Yansıma olan durumlar: melemek, mırıltı, mışıl mışıl, mışmak, miyav, ninni, vınlamak, vızır vızır gibi sözcükler öz Türkçedir. Bu kurala da az sayıda istisna bulunur: ne, var, varmak, vermek, vurmak4. Türkçede sözcük sonunda b, c, d, g ünsüzleri bulunmaz: hesab, kitab, tac gibi sözcükler yabancı kökenlidir. Dil, bunları kendine uydurur: hesap, kitap, taç gibi. Bu kurala az sayıda istisna bulunur: ad, od, sac, yad5. Türkçe sözcüklerde sona gelen ç, k, p, t ünsüzleri iki ünlü arasında kalınca bazen yumuşarlar: çocuk-çocuğu, dolap-dolabı, genç-genci, sevinç-sevinci, tat-tadı, yurt-yurdu. Ancak tek heceli çoğu sözcük yumuşamaz: aç-açık, ek-eki, iç-içim, ip-ipi, süt-sütü, top-topu gibi. Bunun dışında çok heceli yumuşamayan sözcük varsa büyük olasılıkla o Türkçe değildir: kaset-kasedi, sepet-sepeti (Dil, kendine uyumlandırmış).6. Türkçe sözcüklerde bir hecede iki ünlü yan yana gelmez: aile, arkeolog, fuar, kaos, kuaför, matbaa, realizm, saat, ziraat, inşaat gibi sözcükler dışarıdan gelmiştir.7. Türkçe sözcüklerde başta birden fazla ünsüz bulunmaz: Fransa, kral, kraliçe, kravat, kreş, gram, granit, plan, Slav, spor. Kimi sözcükleri dil kendine uydurmaya çalışır: İskandinav, İslav, İspanya, iskele, istasyon, ispor gibi.
Türkçülük Günü

Irkçılık-Turancılık davasının gerekçelerinden biri olarak gösterilen Hüseyin Nihal Atsız - Sabahattin Ali davasının 3 Mayıs 1944 tarihli duruşmasından sonra yaşanan "Ankara Nümayişi"ni anmak amacıyla, ilk defa 3 Mayıs 1945 tarihinde Tophane Askerî hapishanesinde Nihal Atsız, Zeki Velidi Togan, Nejdet Sançar ve Reha Oğuz Türkkan başta olmak üzere 10 mahkûm tarafından kutlanmıştır. Daha sonraki senelerde de devam eden toplantılar Türkçüler Günü adını almıştır.Hüseyin Nihal Atsız, "3 Mayıs 1944", 3 Mayıs 1944, 50. Yılında Türkçülük Armağanı, İzmir 1994, s. 2.
Türkçülüğün Esasları

Türkçülüğün Esasları, Ziya Gökalp'in 1923 yılında yayımladığı, Türkçülüğün tüm fikir ve tekliflerini bir sistem bütünlüğü içinde ortaya koyan, yazarın değişik zamanlarda yazmış olduğu denemelerden derlediği sosyolojik kitap. Türkçülerin temel eserlerinden birisi sayılır, Türk milliyetçisi olan Mustafa Kemal Atatürk'ün de bir ölçüde etkilendiği, yaptığı devrimler ve kurduğu modern Türkiye'nin perde arkasındaki fikirsel güçlerden birisidir. Değişik zamanlarda resmî ve özel kurumlar tarafından yayımlanmıştır. Bunların içinde eseri kısmen sadeleştirenler olduğu gibi, eserin dil ve üslûbunu tamamen değiştirmiş olanlar da vardır.
Türkî bin Abdülaziz el-Suud

Türkî bin Abdülaziz el-Suud (1932, Riyad - 12 Kasım 2016),Suudi Arabistanlı Kraliyet ailesi üyesi prens ve iş insanıdır.  Kraliyet ailesine mensup üst düzey soyludur. Suudi Arabistan eski krallarından Abdülaziz'in oğludur.1973'te kendisine ait havayolları firmasını kurmuş Dünya'nın birçok şehrinde acenteler açmış taşımacılık yapmıştır.
Türkî bin Mukrin bin Abdülaziz el-Suud

Türkî bin Mukrin bin Abdülaziz el-Suud (1973 doğumlu) pilot, iş insanı, Rabigh Wings Aviation Academy (RWAA) CEO'su ve Suud Ailesi üyesi. Ayrıca Saudi Air Sports Federation başkanı. Türkiye'de bir gayrimenkul şirketi kurmuştur ve sahibidir.Prens Turki 1973'te doğmuştur. Veliahd Mukrin bin Abdülaziz el-Suud'un oğlu, Suudi Arabistan Kralı Selman'ın yeğeni ve Kral Abdulaziz'in torunlarındandır.
Türkönü, Ödemiş

Türkönü, İzmir'in Ödemiş ilçesine bağlı bir mahalle.  2014 yılında Devlet Su İşlerinin Türkönü bölgesindeki çalışmaları esnasında Helenistik Döneme ait toprak lahitler bulunmuştur. Türkönü bölgesinde Neikaia Antik Kent'i yer almaktadır.
Türközü, Ayvalık

Türközü, Balıkesir'e 125 km, Ayvalık'a 18 km mesafede olan 303 nüfuslu (2000 yılı), Ayvalık ilçesine bağlı bir mahalledir.https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Genel Mahalle Listesi, T.C.İçişleri Bakanlığı, Mart 2020.
Türközü, Mamak

Türközü, Ankara ilinin Mamak ilçesine bağlı bir mahalledir. 2022 Nüfusu 13.658'dir. Bu nüfusun 6.905'i Kadın 6753'ü erkektir.
Türközü, Şahinbey

Türközü; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Türkü

Türkü, Türkiye'nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan "î" ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. "Türkî", Türk ile ilgili ve Türk'e özgü anlamında da kullanılır.Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazılan ve zamanla anonimleşen bir nazım biçimidir. Türküler ana dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki dörtlüklere (üçlük veya ikilik de olabilir) "bent" adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde "bağlama" ve "kavuştak" olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra tekrar edilen ikilik (ya da daha çok) dizelerdir.Türkünün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Yani hece sayısı itibarıyla bir sınırlama olmaz.Türkülerin büyük çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Türküler bu şekilde halkın malı olurlar ve halkın her kesimine hitap eden sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir müzik türüdür. Türküler çoğu kez, bir doğa olayı ya da bir kahramanlık karşısında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yer adlarının, hatta konuların bile değiştiği görüldüğü için, nerede doğduklarını saptamak güçleşir.Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak iki ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova'yı içine alan uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise genellikle oyun havaları yer alır ki bunlara Konya'da oturak havası, Şanlıurfa'da kırık hava adı verilmektedir.
Türkü Hazer

Reyhan Türkü Hazer, 1980 yılında İstanbul'da doğdu. 1997-1998'de MARKHI'de (Moskova Mimarlık Enstitüsü); 1998-2000 yılları arasında VGIK'te (Moskova Devlet Sinema Enstitüsü/Gerasimov Sinematografi Enstitüsü) Sinema Yönetmenliği Fakültesinde okudu. Eğitimine halen Marmara Üniversitesi'nde devam etmektedir.
Türkü Söylemek Lazım

TRT radyolarında görev yapan ve gençlik korosundan yetişen sanatçıların yer aldığı, canlı performansa dayalı Türk Halk Müziği içerikli müzik programıdır. Programın konuk bölümüne, TRT’den yetişen sanatçılar ile birlikte popüler sanatçılar da davet ediliyor. Programda zaman zaman solo danslara da yer veriliyor.Amaçları; TRT radyolarının yetiştirdiği sanatçıların halk müziğimize olan katkısı ve halk müziğinin yozlaşmasına karşı doğru icranın nasıl yapıldığını izleyicilerine aktarmak.2012 Yılında FOMGET 'den ( Folklor Müzik ve Gençlik Topluluğu ) yılın en iyi Müzik Eğlence Programı Ödülü
Türkü Turan

Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sosyoloji Bölümü mezunudur. Turan 2007 yılında Annem isimli televizyon dizisinde Pınar karakterini canlandırmış, daha sonra 2009 yılında Reha Erdem'in yönetmenliğini üstlendiği Kosmos isimli filmde Neptün karakterini canlandırmıştır. 2010 yılında FOX'ta yayımlanan Çakıl Taşları isimli dizide oynamıştır. Oyuncu ayrıca Gönül Ferman Dinlemiyor dizisinde Hayal karakterini, Nuri isimli dizide ise Ayça karakterini canlandırmıştır. Aynı zamanda Adını Feriha Koydum isimli dizide rol almıştır. Gişe Memuru filminde konuk oyuncu olarak yer almış, 2011 yılı Kasım ayında vizyona giren Musallat 2: Lanet isimli filmde rol almıştır ve Tatar Ramazan dizisinde Ayşe karakterini canlandırmıştır. 2014 yılında Riot Games'in League of Legends adlı oyununda Kalista adlı şampiyonun seslendirmesini yapmıştır. Bu yıl içerisinde Maral dizisinde konuk oyuncu olarak yer almıştır.
Türküler Dile Geldi (televizyon programı)

Türküler Dile Geldi Türk halk müziği sanatçısı Güler Duman tarafından sunulan bir müzik programı. 5 Eylül 2013 tarihinde TRT Müzik kanalında yayınlanmaya başladı. Program adını Güler Duman'ın 2009 yılında çıkardığı Türküler Dile Geldi albümünden almıştır. Programın jenerik müziği ise albümde yer alan "Islanmış Kirpiklerin" adlı parçadır. Tarık Can'ın yapımcılığını üstlendiği programa on bölüm sürmüştür. Güler Duman'ın sunduğu programda her bölümde Sevcan Orhan, Yudum, Mustafa Özarslan, Turgay Başyayla ve Gülay gibi sanatçılar konuk olmuştur.Güler Duman programda kendi eserlerini ve farklı ozanların eserlerini seslendirmiştir. Programa gelen sanatçılar ile de düet yapmıştır. Bazen de konuk gelen sanatçılar kendi eserlerini seslendirmektedir. 4 Şubat 2014 tarihinde sone eren program ayrıca Güler Duman'ın sunuculuk yaptığı üçüncü programdır.Programa ünlü müzisyenler konuk olmuştur ve eserlerini seslendirmiştir. Bazen de programın sunucusu Güler Duman ile birlikte düetler yapmışlardır. Güler Duman'ın programa gelen konuklarla karşılıklı oturmaktadır ve programda müzik haricinde sohbet etmektedir. Programda genel olarak Türk halk müziği eserleri seslendirilmektedir. Programın adını Türküler Dile Geldi (2009) adlı albümden almıştır ve jenerik müziği ise bu albümde yer alan ve bestesi Güler Duman'a ait olan "Islanmış Kirpiklerin" adlı parçadır. Genellikle şarkılar söylenen programda şarkı aralarında sohbetler edilir. Programda konuk gelen kişinin arkasında enstrüman çalan müzisyenler yer almaktadır. Stüdyo karanlık temalıdır ve kırmızı ile mor renkteki loş ışıklarla aydınlatılmıştır.
Türküler Sevdamız

Türküler Sevdamız, 1 Ağustos 1997 tarihinde Erdal Erzincan, Tolga Sağ ve İsmail Özden'in birlikte çıkardığı Türk halk müziği tarzındaki proje albümüdür. Albüm ASM Müzik etiketiyle piyasaya çıkmıştır. Yaklaşık yedi ay kadar süren albüm kayıtları Kasım 1996'dan Haziran 1997 tarihine kadar sürmüştür. Albümde Ali Ekber Çiçek, Mahzuni Şerif, Davut Sulari, Şah Hatayi, Haydar Ağbaba, Kemal Eroğlu ve Mustafa Atıcı gibi sanatçıların eserlerine yer verilmiştir. Albümde yer alan "Mor Koyun", "Kimselerim Yoktur Derdimi Yana" ve "Ey Erenler" gibi parçalar anonimdir. "Bir Haber" adlı parçanın söz ve müziği İsmail Özden'e aittir. Albümün aranjörlüğünü Erdal Erzincan üstlenmiştir. Albüm yayınlandıktan üç ay sonra albümden "Ağlasam mı" adlı parça yayınlandı. Erzurum'da çekilen klibin yönetmenliğini Tayfun Talipoğlu üstlendi."Bir Haber", "Yar Senin Derdinden", "Ağlasam mı", "Ey Erenler" ve özellikle "Oğul" gibi parçaların ön plana çıktığı albüm olumlu tepkiler almıştır. Olumlu tepkiler alan albümün satışları yüksek satış grafiği izlemiştir. 1990'lı yılların klasik albümleri arasına giren albüm ayrıca Türk halk müziği içinde önemli yere sahiptir. 2001 yılında Türküler Sevdamız 2 yayınlandı ve albüm 1980'li yıllarda yayınlanan Muhabbet (1983-1989) albümü gibi seri olarak yayınlandı.Erdal Erzincan, 1994 yılında Töre adını verdiği ilk albümünü yayınladı. Ardından solo albümler yayınlamaya devam etti. 1990'lı yılların ortalarında yurt dışında ve yurt içinde orkestra konserleri verdi ve sıkça televizyon programlarına katıldı. İsmail Özden, 1980'li yıllarda ve 1990'lı yıllarda solo albümler yayınladı ve ayrıca kendi bestelerini yapıyordu. Tolga Sağ, Türk halk müziğinin ustalarından birisi olan Arif Sağ'ın oğludur. 1990'lı yılların ortalarında müzik kariyerine başladı. 1996 yılının sonlarında Türküler Sevdamız albümü için bir araya geldiler. Kasım 1996 tarihinde albümün kayıtlarına başladılar. ASM Ses Kayıt stüdyolarında albümün kayıtlarını tamamladılar. Haziran 1997 tarihinde tamamlanan albümünün kayıtları yaklaşık yedi ay kadar sürdü. Kayıtları tamamlanan albüm 1 Ağustos 1997 tarihinde ASM Müzik etiketiyle yayınlandı. Mastering'i Muammer Tokmak tarafından yapılan albümde, Ferhat Güneş ve Ömer Avcı ses mühendisi olarak yer aldı. Ayrıca Ömer Avcı albümün mixlerini yaptı.Yapımcılığını A. Haydar Göğercin'in yaptığı albümden sadece "Ağlasam mı" adlı parça yayınlandı. 7 Kasım 1997 tarihinde yayınlanan klibin yönetmenliğini Tayfun Talipoğlu üstlendi. Klip, Erzurum'da çekildi. "Bir Haber", "Yar Senin Derdinden", "Ağlasam mı" ve "Ey Erenler" gibi parçalar albümde ön plana çıkmıştır. Söz ve müziği Mustafa Atıcı'ya ait olan "Oğul" adlı parça o dönemde büyük ses getirmiştir. Erdal Erzincan'ın aranjörlüğünü üstlendiği albüm 1990'lı yılların en iyi Türk halk müziği albümlerinden birisi olmuştur. Oldukça beğenilen albümün 2001 yılında ikincisi yayınlanmıştır.
Türkülerle (Hakan Taşıyan Albümü)

Türkülerle, 7 Temmuz 2004 yılında çıkan Hakan Taşıyan'ın Sıla Kasetçilik firmasından çıkardığı, 8. stüdyo albümdür. Albümde toplam 12 şarkı bulunmaktadır. Gözünü Toprak Doyursun, Ahu Gözlüm, Hata Benim parçaları yoğun ilgi görmüştür."Kullar Değişti" adlı eserin dışındaki eserler, sanatçının önceki albümlerinde yer almış eserlerdir.
Türkülerle Gömün Beni

Türkülerle Gömün Beni Türk halk müziği sanatçısı Güler Duman'ın 22 Şubat 1994 tarihinde Duygu Müzik etiketiyle çıkardığı Güler Duman '94 adlı on dördüncü stüdyo albümünden yayınlanan ilk parçadır. Parçanın söz ve müziğini Derdiyoklar adlı grubunun üyesi Ali Ekber Aydoğan'a aittir. Güler Duman'ın müzik kariyerinde zirveye ulaşmasını sağlayan eserlerden birisidir. Güler Duman, "Türkülerle Gömün Beni" adlı parçası ile Türk halk müziğinin usta isimleri arasına girmiştir.Parçanın söz ve müziğini Derdiyoklar adlı grubunun üyesi Ali Ekber Aydoğan'a aittir. Parçanın klibi albüm çıkmadan önce çekilmiştir. Albümle aynı anda yayınlanan parçanın klibi büyük beğeni almıştır. Türk halk müziğinin klasik eserleri arasına girmiştir. Güler Duman'ın müzik kariyerinde zirveye ulaşmasını sağlayan eserlerden birisidir. "Türkülerle Gömün Beni" parçasının bulunduğu Güler Duman '94 albümü yılın en çok satan albümlerinden birisi olmuştur. Parçanın klibinde Yunus Emre, Aşık Veysel, Pir Sultan Abdal ve Ruhi Su gibi ozanların görselleri yer almıştır. Ayrıca klipte 2 Temmuz 1993 tarihinde Pir Sultan Abdal Şenlikleri için gittiği Sivas'ta Madımak Oteli'nin yakılması sonucunda hayatını kaybeden Güler Duman'ın yakın arkadaşı ve genç ozan Hasret Gültekin'in görseline de yer verilmiştir.
Türkün Ateşle İmtihanı

Türkün Ateşle İmtihanı, Türk Kurtuluş Savaşı ve yakın tarihinin, belli bir zaman kesitinde, şartların, bu şartlar içerisinde nasıl bir zaferin kazanıldığını konu alan, Halide Edib Adıvar'ın o günlerin bir portresini yazdığı anıları.4-Ocak-2009 tarihli Fatih Altaylı'nın Teke Tek programına katılan Dr. Yusuf Hakan Erdem kendi kitabında da değindiği, Turkish Ordeal'ın Halide Edip Adıvar'ın yazdığı Türk'ün Ateşle İmtihanı isimli kitabının İngilizce çevirisi olmadığını anlattı. Dr. Yusuf Hakan Erdem, Vedat Günyol'un bir röportajında olayı itiraf olarak anlattığını söyledi. Şöyle ki; Halide Edip Adıvar bu kitabını hazırladığı dönemde hastadır ve kitabın Türkçe halini dikte ile Vedat Günyol'a yazdırmıştır. Daha sonra İngilizce hali Turkish Ordeal'ı Vedat Günyol'un hazırlamasını istemiştir. Vedat Günyol ise Halide Edip Adıvar'a kızgınlığından dolayı kitabın İngilizce halindeki bazı noktalarda orijinalinden farklı ve zıt ifadeler kullanmıştır.
Türküola Müzik

1964 yılında Almanya'nın Köln şehrinde faaliyete giren Türküola, Türkiye'de ilk defa 1973 yılında yayınlarına başladı. Bir dönemde Akbaş Müzik ve ADS Müzik adlı müzik şirketi ortak dağıtım ve prodüksiyon yapmıştır. Bünyesinde Hakkı Bulut, Cem Karaca, İbrahim Tatlıses, Bülent Ersoy, Selda Bağcan, Zeki Müren, Derdiyoklar, Barış Manço gibi birçok ünlü sanatçıyı barındırmıştır. Ayrıca Ferdi Tayfur, Hakkı Bulut, Orhan Gencebay, Ajda Pekkan, Gönül Akkor, Ümit Besen ve Arif Susam gibi  birçok ünlü sanatçının plak ve kasetlerinin telif haklarını satın alarak bu albümlerin yurt dışında yaşayan gurbetçilerle buluşmasını sağlamıştır.
Türküz Türkü Çağırırız

Türküz Türkü Çağırırız, Mazhar Alanson ve Fuat Güner'in "Mazhar ve Fuat" adı altında MFÖ kurulmadan önce 1973'te yayınladığı plaktır. Albüm Aşık Veysel, Yunus Emre gibi halk ozanlarından şarkıları, türküleri barındırmaktadır. Albümde iki şarkıda kadın vokalleri Alanson'un eşi Hale Alanson yapmıştır. Hem rock, folk hem de Anadolu öğeleri taşıyan bu albümdeki "Adımız Miskindir Bizim" ve "Güllerin İçinden" daha sonraki MFÖ albümlerinde, "Nerde Hani" şarkısı ise sözleri değiştirilerek Her Şey Çok Güzel Olacak filminin soundtrack albümünde "Bu Ne Biçim Hikaye Böyle" adıyla yeniden yayınlanmıştır.
Türler sorunu

Türler sorunu veya tür kavramı sorunsalı, tür kavramının nasıl tanımlanması gerektiği veya bir "türün" ne olduğu dair sorunsallar olup bunun yanında herhangi bir türü belirlerken ortaya çıkabilecek birçok tanım ve belirleme zorluklarına dair soru ve sıkıntıları içerir.Bununla ilgili olan ve bazı zaman zorluk çıkarabilen bir soru, en iyi ve en doğru bir şekilde bir organizmanın hangi türe ait olduğunun belirlenmesidir. Buna dair başka bir sorun ise zamanla ilgili olup bir türün ne zaman bir tür olarak tanındığı ile ilgilidir. Bu, özellikle daha önce tanımlanmış olan ama tanımlandığı türden farklı görünen bir organizmayı keşfeden biyolog için bir sorun teşkil edebilir. Bununla ilgili sorular, yeni verilerin, daha önce açıklanan bir türün, aslında belki ayrı bir tür olarak kabul edilebileceğini ve her birinin ayrı ayrı evrilen iki veya daha fazla gruplar içerebileceğini gösterdiği zaman ortaya çıkar.Türler hakkındaki birçok tartışma, nominalizm ve realizmin yanı sıra dil ve bilişsel sorunlar gibi felsefi konulara dokunur.Yalnız "türler sorunu" tabirinin şu an yürürlükte olan anlamı, 19. ve 20. yüzyıllarda Darwin ve diğerleri tarafından kullanılan ve "tür problemi" ile kastedilen anlamdan oldukça farklıdır. Darwin için türler sorunu, yeni türlerin nasıl ortaya çıktığı sorusuydu.
Türlerin Yaşam Planı

Türlerin Yaşam Planı (Species Survival Plan veya SSP), 1981'de Amerikan Hayvanatbahçeleri ve Akvaryumlar Derneği tarafından hayvanat bahçelerinde ve akvaryumlarda çoğunlukla doğal yaşam ortamlarında yaşamları tehlike altında veya soyu tükenmek üzere olan türlerden alınmış canlıların hayatlarını devam ettirmelerini kolaylaştırmaya yönelik olarak geliştirilen bir programdır.SSP programları doğal yaşam ortamlarında soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan hayvanların hayvanat bahçelerinde üretme programlarıyla bu şekilde yaşam şansı verilmesine odaklanmıştır. Bu programlar ayrıca sağlıklı ve genetiksel çeşitlilikteki hayvan populasyonlarının hayvanat bahçesi ünitesinde korunmasına da yardımcı olur.
Türlerin nakli

Türlerin nakli, doğal yaşamı korumada türlerin, habitatların veya diğer ekolojik materyalin (toprak gibi) bir yerden başka bir yere taşınması için kullanılan bir terimdir. Özellikle esaret altında yaşayan türlerin yeniden doğal yaşam ortamına sokulmasından farklıdır.Türlerin nakli, koruma biyolojisinin önemli bir konusu ve etkili bir yönetim stratejisidir. Bir türün yaşam alanını artırarak, kritik popülasyonlardaki bireylerin sayısını artırarak ya da yeni popülasyonlar kurarak bir türün soyunun tükenmesi riskini azaltır. Ekosistemlerde biyoçeşitliliği artırır.
Türlerin transmutasyonu

Türlerin transmutasyonu, Jean-Baptiste Lamarck'ın 1809 yılında bir türün başka bir türe değişimini açıklayan teorisi için kullandığı bir terim. Bu ifade ayrıca 19. yüzyılda Charles Darwin'in doğal seçilim teorisi ve evrimle ilgili ortaya atılan diğer fikirlere öncülük eder. 19. yüzyılın diğer Darwin öncesi evrimle ilgili çalışma yapan isimleri arasında Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, Robert Grant ve Vestiges of the Natural History of Creation kitabını anonim yayınlayan Robert Chambers da vardır. Dönemin bilim dünyasının etkili isimlerinden Georges Cuvier, Richard Owen ve Charles Lyell bu ilk dönem evrim teorilerine şiddetli bir şekilde karşı çıkıyorlardı. Çıkan tartışmalar evrimsel düşünce tarihinin önemli evrelerinden biridir.Transmutasyon 19. yüzyılda Darwin'in Türlerin kökeni adlı eserini yayınlamadan önce evrimsel fikirlerde sıklıkla kullanılan bir ifadeydi.
Türleşme

Türleşme yeni biyolojik türlerin oluştuğu evrimsel süreçtir. Doğal türleşmenin dört tipi vardır, türleşen toplulukların coğrafi olarak birbirlerinden coğrafi olarak ne kadar izole olduklarına bağlı olarak: allopatrik, peripatrik, parapatrik ve simpatrik. Türleşme, hayvan ıslahı veya laboratuvar yöntemleri yoluyla yapay olarak da sağlanabilir. Türleşme mekanizmalarına örnekler aşağıda verilmiştir.Bir topluluk coğrafi olarak birbirinden izole olmuş iki "allopatrik" topluluğa bölünür. Bu izole topluluklar (a) farklı seçici baskıları maruz kaldıkları veya (b) genetik sürüklenme sonucu, genotipik veya fenotipik farklılaşmaya uğrarlar. Bu topluluklar bir araya gelince o kadar evrimleşmiş olurlar ki artık birbirleriyle çiftleşemezler ve gen alış verişi yapamazlar.Bir ana topluluğun çevresinde oluşan izole küçük toplulukların ana toplulukla gen alışverişi engellenir. Bu, kurucu etkisi (İng. founder effect) ile açıklanır, zira küçük topluluklar çoğu zaman genetik daralmalardan geçerek oluşurlar. Peripatrik türleşmede genetik sürüklenme önemli bir rol oynar.Iraksayan iki topluluğun bölgeleri farklı olmakla beraber kısmen örtüşürler. Coğrafi şartlar sınırlı bir ayrışma sağlar, dolayıyla iki topluluktan bireyler ara sıra birbiriyle temas kurabilir. Ancak heterozigotların düşük uyumu yüzünden iki topluluğun birbiriyle çiftleşmemesini avantajlı kılacak davranışlar veya mekanizmalar seçilime uğrar.Aynı yerde yaşayan bir türün bireyleri iki tür olarak birbirinden ıraksar. Böyle bir mekanizmanın varlığı yakın zamana kadar tartışmalı olmakla beraber artık bunun örnekleri bulunmuştur. Belli bir özelliğin (örneğin agız büyüklüğü) aşırı küçük veya aşırı büyük olması, ortalama büyüklükte olmasından daha avantajlı ise ve bu aşırı özelliğe sahip olanlar kendilerine benzer olanlarla çiftleşmeyi tercih ederse, zaman içinde bu iki alt topluluk iki tür olarak evrimleşebilir.Simpatrinin bir diğer yoludur. Aynı ortamda yaşayan bireylerden bazılarında kromozom sayısının topluca artması (örneğin diploit iken triploit olmak) sonucu, çoğunluğu oluşturan diploit bireyler ile poliploid azınlık arasında üreme izolasyonu meydana gelebilir.
Türlü

Türlü Türk mutfağının bir sulu sebze yemeğidir. Patlıcan, patates, fasulye, soğan, domates, ve yeşil biber ile hazırlanır. İsteğe bağlı kuşbaşı da eklenebilir. Azeri dilinde bu yemeğin adı əcəbsəndəl.Diyarbakır Erikli Yaz Türlüsü yapımında kullanılan malzemeler; kuzu eti, çeşitli sebzeler, ekşi erik ve yeşil çağla kullanılır. Diyarbakır Erikli Yaz Türlüsü 11.10.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türyançay

Türyançay (aynı zamanda Turyançay ve Turianchay) Azerbaycan'ın Ağdaş Rayonu'nda bir köydür. Köy, Dəhnəxəlil belediyesinin bir bölümünü oluşturur.
Türyançay Tabiat Koruma Alanı

Turyanchay Eyalet Tabiatı Koruma Alanı - 6 Mayıs 1958'de Agdash ve Yevlah bölgelerinde, deniz seviyesinden 400–650 m yukarıda bulunur. Büyük Kafkasya'nın güney eteklerindeki Bozadağ topraklarında yer alır. Batıdan doğuya 35 km, kuzeyden güneye ise 5 km boyutlarındadır. Alanda 60'tan fazla ağaç türü vardır. IUCN Kırmızı Listesi'nde bulunan ardıç ve şifalı bitkilere ev sahipliği yapan bu alanda modern faunaların yaklaşık 200 çeşidine rastlanır. Bu anlamda, fıstık ormanlarına, ardıç çalılarına, yaban hayatına, toprak erozyonuna (erozyon) ve Bozdağ'ın doğal manzarasına (Turyanchay ve Alijanchay nehirleri arasında) dikkat edilmelidir. Küçük tepeler gri dağın bir parçasını oluşturur. Erozyona uğrayan dağın güney kısımlarındaki topraklarda bitki örtüsü neredeyse yoktur. İklimi yazları ılık ve sıcak, kışları kuru ve soğuktur. Meşe ağaçları koruma alanının % 73'ünü kaplar. Kesilen ağaçlar alanında pelin, hububat, uzun ömürlü ve çeşitli ardıç çalıları, meşe, karaağaç, kavak, kızılağaç, söğüt, kokulu ağaç, meşe ve diğer bitkiler yetiştirilmiştir. Rezervin yaban hayatı az sayıda hayvandan oluşmasına rağmen, bileşimi çok çeşitlidir. 24 memeli, 20 sürüngen, 112 kuş, 3 su ve 3 kara hayvanı türü vardır.
Türük Savaşı

Yiwulu Savaşı, Xin Hanedanlığının düşüşünden sonra MS 73 Şubatında Han hanedanı tarafından Hiung-nu'ya karşı başlatılan büyük bir sefer sırasında gerçekleşti. Savaş, Dou Gu liderliğindeki Han için bir başarıydı. 73 yılında, Hiung-nu'nun kuzey sınırına yönelik sürekli saldırılarından rahatsız olan Han Hanedanı, Jiuquan'dan Hiung-nu'ya karşı bir orduya liderlik etmeleri için dört kol gönderdi, generaller Dou Gu ve Geng Chong'u görevlendirdi. Bu keşif gezisinin çoğunluğu yalnızca küçük başarılar elde etti, ancak bu savaşta Hami bölgesini ele geçirdi.
Türümcülük

Türümcülük yahut sudûrculuk (İng. emanationism) bazı dini veya felsefi sistemlerin kozmolojisindeki veya kozmogonisindeki bir düşüncedir. Türüm her şeyin ilk gerçeklik veya ilkeden türetildiğini ifade eder.  Her şey, ilk realitenin veya Tanrı'nın daha düşük derecelerine indirgenmesi adımlarıyla ilk realiteden veya mükemmel Tanrı'dan türetilir ve her adımda ortaya çıkan varlıklar daha az saf, daha az mükemmel, daha az kutsaldır. Türüm, her şeyin türetildiği aşkın bir ilkedir ve hem yaratılışçılığa hem de materyalizme karşıdır.
Türümsü modeli

Türümsü modeli (İng. quasispecies model) fiziksel kimya çatısı altında kendi kendini kopyalayan varlıkların Darwinci evrim süreci açısından tanımlanmasıdır. Sadeleştirirsek; bir türümsü, geniş bir yavru kesitinin içinde ana-babadan farklı bir veya daha fazla mutasyonu içermesi beklenen yüksek mutasyon oranına sahip alt gruptur. Bu, evrimsel perspektif açısından genetik olarak aynen kopyalanmış yavrulara sahip bir genotipe sahip olan tür kavramı ile zıttır.Bu RNA veya DNA gibi kendi kendini kopyalayan makromoleküllerin evrimsel süreçlerini veya bakteri veya virüsler gibi cinsiyetsiz basit organizmaları kalitatif olarak anlamanın sağlanmasında çok yararlıdır (bakınız viral quasispecies) ve yaşamın kökeni erken dönemlerinde bir şeyleri açıklamada yardımcıdır. Bu modele dayandırılan kantitatif modeller zordur çünkü girdi olarak iş gören parametreleri gerçek biyolojik sistemlerden elde etmek güçtür. Quasispecies model Eigen tarafından yapılan bir ön çalışmaya dayanarak Manfred Eigen ve Peter Schuster tarafından ortaya konmuştur.
Tütek

Tütek; üflemeliler grubunun Azerbaycan ve Kafkasya müziğinde en çok rastlanan sazlardandır. Çürümeye yüz tutmuş göl kamışından yapılanları tercih edilir. Erik ve yaban elması ağaçlarından yapılır. Sesi tiz olduğu için genelde solo seslerde kullanılır.La-Si-Do- ve Mi  bemol’ tonlara ilişkin, ses aralıkları, boru iç çapları ile ses perdelerine ait Türk Patent Enstitüsünce BULUŞ (Patent) hakkı sahibi olan Burhan Tarlabaşı tarafından keşfedilen çalgıdır. Bu buluşu nedeniyle, kendisi İ.T.Ü. Senatosunca.. 03.06.1988 tarihinde Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik ödülüne layık görüldü.
Tüten, Muş

Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Harabekeşiş olup, Kurmanci'de "xirbe keşîş" sözcüğü "keşişören" anlamına gelmektedir.
Tütenli, Akhisar

Köy Bergama Krallığı'ndan günümüze bir yerleşim yeri olarak kullanılmaktadır. Saruhanbey döneminde Türklerin eline gecmiştir. Eski adı Milinge olan mahallenin ismi ocağı tüten anlamına gelen Tütenli şeklinde değiştirilmiştir.Yeni yapılan yol çalışmalarında Süleymanlıdan yeni yol yapılmıştır ve Akhisar'a olan uzaklığı 16–17 km uzaklığa düşmüştür
Tütenli, Kelkit

Köyün eski adı "Elbizin"'dir. Yerleşim bölgede yaşanan savaşların etkisiyle harap olduğundan 1516 yılı Osmanlı tahrirlerinde İl-Bizim/El-Bizim  adıyla virane (boş) köy olarak kaydedilmiştir. Osmanlı yönetimince bölgede başlatılan iskan politikası neticesinde 1530 ve 1591 tahrirlerinde yerleşim, sadece Müslümanların yaşadığı bir köy olarak görülmektedir. 1642 yılı avarız defterinde İl Yezm adıyla yer alan köyde avarız vergisine konu 10 Müslüman hane bulunmakta olup bunların 9'u normal, 1'i de erbab-ı tımar ailelerden oluşmaktadır. 1835 yılı sayımında (sadece erkek nüfus sayılmış) İl-Bizim adıyla sadece Müslümanların yaşadığı görülen köyde, 17 hanede 55 erkek nüfus kaydedilmiştir. 1876 yılı kayıtlarında yerleşimdeki hane sayısı 27 olup köyde 111 kişi yaşamaktadır.Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla birlikte Elbizim/Elbizin adıyla Kelkit kazasının köyleri arasında yer alan yerleşimin adı 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Tütenocak, Kâhta

Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Barsomik olup, Süryanicede "Barṣawma" sözcüğü "Oruçoğlu" anlamına gelmektedir.