barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Tulumbacı Bahriye

Türkiye'nin bilinen tek kadın tulumbacısıdır. Hayat öyküsü, itfaiyecilik mesleğinin cinsiyeti olmadığını gösteren bir mesel olarak anlatılmaktadır. Üsküdarlı Vasıf Hoca (Vasıf Hiç) ve Üsküdarlı Aşık Razi, Tulumbacı Bahriye’yi anlatan ve destan yazan halk şairleridir.1875 yılında İstanbul'da doğdu. Annesi Fitnat Hanım, babası Baha Bey'dir.  Küçüklanga'da bir kulübede büyüdü. Annesini küçük yaşta kaybetti. Bir Paşa oğlu olan Baha Bey, geçmişte bir randevu evinde çalışan Fitnat Hanım ile yaptığı evlilikten ötürü ailesinin konağına alınmadığı için badanacılık, hamallık gibi işler yapardı ve içkiye çok düşkün idi. Bahriye ve ağabeyi Bahri ile ilgilenmedi. Bahriye, mahallenin erkek çocukları ile oynayarak büyüdü. Dokuz-on yaşlarında iken tulumbacıların arasına girdi, yangınlara gitmeye başladı.  Kavgacı, küfürbaz, eli sopalı biri olarak yetişti.Bahriye'nin karakterini ve güzelliğini tulumbacı kahvesi işletmiş olan halk şairi Vasıf Hoca (Vasıf Hiç) abartılı bir şekilde anlatmıştır.  Üsküdarlı Aşık Razi ise tahmini 1890 yılında, Tulumbacı Bahriye 16-17 yaşlarında iken onun yaşantısını ve özelliklerini anlatmıştır. Anlatılanlara göre  Yenikapı iskelesinde denize düşen bir neferi denize atlayıp kurtarması başlangıçta mutaassıp insanlar tarafından tepki ile karşılandı ise de sonradan tahlisiye (can kurtarma) madalyası ile ödüllendirildi.Tahminen 1893 yılında babasını kaybeden Bahriye, babasından kalan han ve dükkânların kirası ile geçindi. Sakalık yapan İlyas adında bir genç ile evlendirildi. İlyas Efendi, evlendikten sonra Rumeli Demiryolu idaresinde bekçilik yaptı. 1894 yılında İsmail adını verdikleri oğulları doğdu. Çocukları üç yaşında iken eşi memleketine gidip Bahriye'yi terk etti.Tulumbacı Bahriye, oğlu İsmail'i tek başına büyüttü. İsmail, 1912'de gönüllü olarak Balkan Savaşı'na katıldı, Edirne'nin işgalinden sonra kurşuna dizilerek öldürüldü. Bahriye, oğlunun ölümünden kısa bir süre sonra kendisini asarak intihar etti. Pertevniyal Camisi'nde kılınan namazın ardından kaldırılan cenazesine binlerce tulumbacının katıldığı anlatılır.
Tulumbacılar

Tulumbacılar, Osmanlı Devleti'nde Yeniçeri Ocağı'na bağlı olarak Dergâh-ı Âli Tulumbacı Ocağı adıyla 1720 yılında kurulan itfaiye teşkilatıdır. Yeniçeri Ocağı'nın 1826'da kaldırılmasıyla bu ocak da lağvedildi. 1827 yılında yarı askerî bir İtfaiye Teşkilatı kuruldu.
Tulumpınar

1800'lü yıllarda kurulan köyün eski adı Tulumpohar olup 1913 yılında "Tulumpınar" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.
Tulumtaş Mağarası

Tulumtaş Mağarası, Tulumtaş Mahallesi hudutları içinde, Karayatak mevkiinde, Ankara Çevre Yolu kenarında bulunmaktadır.1992 yılında, Ankara Çevre Yolu yapımı sırasına taş ocağı olarak kullanılan alanda, dinamitle yapılan patlatma sonucu ortaya çıkan doğal bir mağaradır. Tulumtaş Mağarasının yan kolları ile toplam uzunluğu 549 metredir. Fosil mağara denilen türdedir. Mağaranın doğal girişi bulunmamaktadır.Mağarada dikit, sarkıt ve sütunlar bulunmaktadır. Ocaktaki dinamit patlamaları sırasında mağaranın bir kısmı ve bazı damlataş oluşumları tahrip olmuştur.
Tuluy

1190/1191 yılında doğdu. Cengiz Han'ın eşi Börte'den olan dördüncü oğluydu. Çocukluğu babasının yükselişi dönemindeki zorlu şartlar içerisinde geçti. Henüz beş yaşındayken bir Tatar tarafından kaçırılmak teşebbüsünden, o sırada on dört ya da on beş yaşlarındaki ablası Alçatun’un cesurca mücadelesi ve iki Moğol askerinin yardımıyla güçlükle kurtulabildi. 1203 yılında Kerait bir prenses olan Soyurgaktani ile evlendirildi. 1213 yılında Kin Hanedanlığı üzerine düzenlenen seferde merkez ordusunu komuta etti.1220 yılında Harezm üzerine yapılan seferde babasıyla merkez orduda yer aldı. Babası tarafından Horasan bölgesini ele geçirmek üzere yollanan Tuluy, 1221 yılı Şubat ayında ele geçirdiği Merv’i yakıp yıktırdığı gibi yaşayan halkın da çoğunu öldürttü. Nisan ayında da kuşatma sırasında ölen eniştesi Tokaçar’ın intikamı için ele geçirdiği Nişabur’da katliam gerçekleştirdi. Herat’ı aldıktan sonra babasının ordusuna katıldı. Bir süre sonra da ağabeyleri Çağatay ve Ögeday’a destek için Ürgenç kuşatmasına katıldı. 1226 yılında hastalanan babasının vasiyetinde Moğol töresi uyarınca babadan kalma ilk toprakların sahibi ve Moğol ordularının idaresiyle görevlendirildi. Buna göre 129.000 bin kişilik Moğol ordusunun 101.000’i kendisine bırakılmıştı.Harezm seferinden döndükten sonra babası Cengiz Han ile birlikte, Harezm seferine askerî destek vermeyen Tangutlar’ın kurduğu Batı Xia Hanedanı üzerine düzenlenen sefere katıldı. Tangutlar’ın başkenti Yinchuan’ın ele geçirilmesinden kısa süre sonra da 1227 yılı Ağustos’unda Cengiz Han hayatını kaybetmiş, Tuluy da babasının defin işlemlerini gerçekleştirmiştir. Babasının vasiyeti doğrultusunda veliaht olarak ağabeyi Ögeday seçilmiş olmakla birlikte kurultayın toplanıp Ögeday’ın han ilan edildiği 13 Eylül 1229 yılına kadar naip olarak Moğol İmparatorluğu yönetti.Moğol ordusunun hemen hemen tamamı kendisinin kontrolünde olmakla birlikte babasının vasiyetine uyarak Ögeday’ın Büyük Moğol Hanı olmasında herhangi bir sorun çıkartmamıştır. 1231 yılında Kin Hanedanlığı üzerine düzenlenen seferde batıdan saldıran kuvvetlerin komutasını yürüttü. Ağabeyi Ögeday kuzeyden, kendisi de güneyden Kin Hanedanlığının başkenti Kaifeng’i kuşatmaya çalıştı. İçkiye aşırı düşkün olan Tuluy, kuşatmanın sürdüğü sırada 9 Ekim 1232 yılında öldü.Tuluy soyundan gelenler 1251 yılından itibaren Moğol İmparatorluğu’nun yönetimine sahip olmuştur. Oğlu Möngke 1251-1259, Arık Böke 1259-1264, Kubilay Han ise 1260-1294 yılları arasında Moğol İmparatorluğu’nu yönetmişti. Kubilay Han ayrıca Çin’deki Yuan Hanedanı’nın da kurucusudur. Diğer oğlu Hülagû de İlhanlılar’ın kurucusu ve 1256-1265 yılları arasındaki hükümdarıdır.
Tuluyhan Uğurlu

Yeteneği 4 yaşında keşfedildi ve aynı yıl İstanbul Belediye Konservatuvarı piyano bölümüne kabul edildi. 7 yaşında devlet tarafından açılan Harika Çocuklar Sınavını kazanarak yurt dışında yüksek müziği eğitimi yapmaya hak kazandı. Lise ve konservatuvarın ardından eğitimini Viyana Müzik Akademisi’nde tamamladı.Akademide master yaparken, sanat yaşamının en ciddi kararını vererek, klasiklere veda etti ve sadece kendi eserlerini seslendirmeye başladı. Canlı konser kayıtlarından oluşan Go With God ve Kutsal Kitaplardan Ayetler isimli ilk iki albümünde hayranı olduğu Bach’dan esinlenerek inanç konularına eğildi.1996’da Türkiye’de İstanbul Kanatlarımın Altında film müziği ile ünlendi. Cumhuriyetin 75. yıl kutlamaları için Mustafa Kemal Atatürk ve Güneşin Askerleri, büyük depremin ardından Şehrin Gözyaşları isimli eserlerini besteledi ve bunları albüm haline getirdi. Çeşitli belgesel müzikleri de yazan sanatçı son piyano eserlerini Beyazıt’ta Zaman isimli albümde topladı. Aynı dönemde ilk senfonisi olan Senfoni Türk'ü de tamamladı. Bu eserinde senfoni orkestrası, mehter takımı, Türk Müziği enstrümanları ve piyanoyu bir arada kullanarak, Türk Klasik müziğinde bir ilke imza attı.Tuluyhan Uğurlu, 2003 yılından itibaren Klasik Müzik dünyasında yapılmamış bir ilke imzasını atarak, konserlerini konser salonlarının dışına taşıyarak, tarihi mekânlarda gerçekleştirmeye başladı. Görüntülerle de mekânın tarihinin anlatıldığı bu proje çerçevesinde Nemrut Dağı (2150 Metrede verilen özel konser), Sirkeci Garı, Hattuşa, Truva, Tuşba antik kentleri, Dolmabahçe, Yıldız, Çırağan ve Beylerbeyi Sarayları, Çimenlik Kalesi, Sultanahmet Meydanı, kapalıçarşı gibi tarihi yerlerde konserler verdi. 26 Ağustos 2005 sabahı saat 05.30’da piyanosunu 1753 metrede Kocatepe’ye çıkararak, Atatürk ve şehitler için çaldı. 2005 yılında hazırlanan İstanbul tanıtım filminin müziklerini yaptı.Dünya Başkenti İstanbul albümü ile Avrupa Kültür Başkenti 2010 İstanbul için müzikal alanda ilk bireysel projeyi başlattı.
Tuluğ Tırpan

Sabri Tuluğ Tırpan (d. 1970, İstanbul), çağdaş Türk müziği bestecisidir. Senfonik müzik, sahne müziği, caz müziği, film müziği alanlarında eserler vermektedir.1970 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Müzik öğrenimine erken yaşlarda piyano, müzik teorisi, caz armonisi alanlarında özel ders alarak başladı. 1989 yılına tam burslu olarak kabul edildiği Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi’nin ardından eğitimine 1992’de geçtiği Viyana Konservatuvarı ve Viyana Akademisi'nde devam etti.Viyana'daki öğrenimi sırasında pek çok festivale katılan Tırpan;  besteci Jorge Sanchez Chiong, saksofonist Nicholas Simion, kemancı Patricia Kopatchinskaja, kemancı Tomo Keller, kemancı Daniel Pergamenchikov, Kristiane Kaiser gibi sanatçılarla çalıştı. Jorge Sanchez Chiong, Tırpan’ın Reflections of Invisible  adlı eserinin, Tomo Keller ise 1999 deprem felaketzedeleri için bestelediği Reflections adlı eserinin ilk çalınışı gerçekleştirdi.Besteci, 1998'de Mozart'ın Do Majör 21. Piyano Konçertosu (Elvira Madigan)'nu Nayden Todorov yönetimindeki Vidin Filarmoni Orkestrası eşliğinde kaydederek ilk CD albümünü çıkardı.2002 yılında George Orwell'in 1984 adlı kitabından esinlenerek Hearts müzikalini besteledi. Eser, Musical Coctail dergisi tarafından son yıllarda Almanca konuşulan ülkelerde bestelenmiş en iyi müzikal olarak değerlendirilmiştir.Avusturya yapımı “Böse Zellen” (2003) ve “Hotel” (2004) adlı filmlerin müziklerini yapan besteci; 2004 yılında Mozart'ın Figaro'nun Düğünü Operasının temalarından yola çıkarak ikinci müzikali Figaro 'yu besteledi. Eser, Almanya’da birçok yerde seslendirildi.2005 yılında çıkardığı kendi eserlerinden oluşan My Red Color isimli albümü Avrupa'da piyasaya çıktı.  "Mevlana Yılı" nedeniyle bestelediği Mevlana/Simyaci Senfonik Şiiri 'nin ilk seslendirilişi 2007'de Aya İrini Kilisesi'nde,  2008 yılında GAIA –Dünya Senfonisi adlı eserinin ilk seslendirilişi Süreyya Opera Sahnesi'nde gerçekleşti.2009 yılında Painted On Water projesi kapsamında konserler veren sanatçı, İstanbul Devlet Tiyatroları'nın sahnelediği "Ne Dersin Azizim" adlı oyun için bestelediği sahne müziği ile 13. Afife Tiyatro Ödülleri'nde Yılın En Başarılı Sahne Müziği ödülüne aday gösterildi ve yılın sonunda "My Green Color" albümünü çıkardı. 2010 yılında Büyük Oyun adlı film için bestelediği film müziği 21. Ankara Uluslararası Film Festivali’nde En İyi Özgün Müzik ödülüne değer görüldü. 2012'de  "My Blue Color" adlı albümünü çıkardı.
Tuluğ Çizgen

Nurdan Tuluğ Çizgen (d. 25 Mayıs 1948, İstanbul), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu. Perihan Abla dizisinde canlandırdığı "Meraklı Melahat" karakteriyle tanınmıştır.Nurdan Talu Çizgen Akarsu, 25 Mayıs 1948 tarihinde İstanbul Üsküdar'da doğdu. Yeditepe Oyuncuları gibi çeşitli özel tiyatrolarda çalışan sanatçı, sinema ve dizi filmlerde de rol almıştır. Maksim Gazinosu'nda stand-up'da yaptı. atv'de "Aynalı Kahve" adlı bir programın sunuculuğunu üstlenen Çizgen, Antalya - Kaş'ta bir cafe işletmektedir. Özel hayatında 4 kez evlenmiştir.
Tulyum

Tulyum (kısaltması Tm), atom numarası 69, atom ağırlığı 168,9, yoğunluğu 9,3 olan, yaklaşık 1500 °C'de eriyen nadir element.Tulyum elementi gümüş, altın ya da kadmiyum gibi nadir görülen, en az bulunan elementlerden biridir.Parlak, gümüşi bir renktedir. Nemden korunmalıdır. Element gümüşi gri, ve bir bıçak ile kesilecek kadar yumuşaktır. Nadir toprak metal, monazit gibi minerallerinde bulunur.Metalik tulyum, tulyum oksidin metalik lantanla ya da susuz tulyum florürünün metalik kalsiyumla indirgenmesiyle elde edilir. Saf haldeki tulyum metali gümüş parlaklığında ve havaya oldukça dayanıklıdır. Tulyumun atom kütleleri 161-176 arasında değişen 16 izotopu bilinmektedir. Doğal tulyum kararlı Tm-169 izotopundan oluşur. Tulyumun pahalı bir metal olması onun uygulama alanlarını sınırlandırır. Bununla birlikte bir nükleer reaktörde nötronlarla bombardıman edilen doğal tulyum taşınabilir X ışını cihazlarında radyasyon kaynağı olarak kullanılır. Tm-171 izotopu ise bir enerji kaynağı olarak kullanılma potansiyeline sahiptir. Doğal tulyum, mikrodalga cihazlarının yapımında kullanılan seramikten yapılmış manyetik maddeler olarak ferritlerin yapımında kullanılır. Tulyum da öteki lantanitler gibi zehirlenmelere yol açan bir maddedir. Bundan ötürü kullanımında çok dikkatli olunması gerekir.Tulyum havayla temasında yavaş yavaş kararır ve 150 °C de tulyum (III) oksit oluşturmak için reaksiyona girer:Tulyum oldukça elektropozitif ve tulyum hidroksit oluşturmak için sıcak su ile hızlı bir şekilde, soğuk su ile yavaş bir şekilde reaksiyona girer ve:Tulyum bütün halojenler ile reaksiyona girer. Reaksiyon, oda sıcaklığında yavaştır ama 200 °C nin üstünde hızlıdır:
Tulyum klorür

Tulyum klorür deyimi genel bir ifade tarzı olup aşağıdaki anlamlardan herhangi birini ifade edebilir:
Tulça (il)

2011'deki nüfus verilerine göre Tulça'nın nüfusu 201.462'dir. Nüfus yoğunluğu 23.7/km² olup, Romanya'daki iller içinde nüfus yoğunluğu en düşük olan ildir. İldeki etnik dağılım yaklaşık olarak şöyledir:Tuna Deltası'nda kayda değer bir Rus ve Lipovan topluluğu yaşamaktadır. Tulça ilinin güneyinde ise Türk nüfusu varlığını devam ettirmektedir. Tulça ilinin güneyi Osmanlı'nın hâkimiyeti döneminde Romanya Müslümanlarının en yoğun oldukları bölgeydi.
Tulçalı Süleyman

Tulçalı Süleyman, 1880-1890 yılları arasında Romanya'nın Tulça kentinde doğduğu tahmin edilmektedir. Teşkîlât-ı Mahsûsa da görev almıştır. Karakol Cemiyeti'nde iken Damad Ferid Paşa'a suikast düzenleyen Dramalı Rıza Bey'e yardım ettiği iddiası ve İstanbul Hükümeti'ne karşı tavrı sebebiyle 12 Haziran 1920 yılında idam cezasına çarptırılmıştır. Firari olduğu için idam edilmemiştir.Süleyman bey, idam cezasına çarptırılmadan bir müddet önce Rıza bey ve Tevfik sûkûti ile o zamanlarda binbaşı olan İhsan Eryavuz'un evinde buluştular. Burada suikastın planlarını yaptılar. Ancak Rıza beyin bu suikastı İstanbul'da bulunan karakola ifşa etmesi üzerine İhsan bey, Tevfik sûkûti bey, Rıza bey ve diğer arkadaşları ile idam cezasına tabi tutuldu. Evine giden polisler Süleyman beyi evinde bulamadı. Bu sebepten idamı gerçekleştirmedi, ancak tüm mal varlığına el konuldu.
Tum-E Yummies

Tum-e Yummies, The Coca-Cola Company şirketine ait meyve aromalı su içeceklerinin bir çizgisidir. İçecekler, yeniden kapatılabilen bir spor kapağa sahip 10.1oz şişe içinde gelir. Onlarda 50 kalori, 13g şeker var ve şişe başına% 100 günlük C, B6 ve B12 vitaminleri içerir. Nisan 2018'de, marka yeni bir logo, slogan ve lezzet isimleri içeren yeni bir görünüm başlattı. Aynı tatlar artık Big Berry Blast, Edgy Orange Burst, Fruit Punch Party, Epic Apple Flip ve Rad Raspberry Zing olarak adlandırılıyor. Tum-e Yummies, Amerika Birleşik Devletleri genelinde, Walmart ve Kroger gibi mağazalarda meyve suyu koridorunda veya soğutucuda satılmaktadır.
Tuma Çelik

Tuma Çelik (d. 10 Ağustos 1966, Mardin), Süryani kökenli Türk siyasetçi. 2018 yılında Halkların Demokratik Partisi'nden milletvekili seçildi. 7 Ekim 2020 tarihinde dokunulmazlığı kaldırıldı.Savmi ve Seydi Çelik'in oğlu olarak, Mardin'in Midyat ilçesine bağlı Yemişli köyünde doğdu. 9 yaşında İstanbul'a taşındı ve ilkokulu burada bitirdi. 1984 yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri ilişkiler Bölümünde iki yıl okudu. Sonrasında Anadolu Üniversitesi AÖF İktisat Bölümünden mezun oldu. 1985 yılında İsviçre'ye taşındı, 2011 yılında Türkiye'ye döndü. Süryaniler ile ilgili çalışmalarda yer aldı; Avrupa'da olduğu gibi Türkiye'de de çeşitli Süryani kurumlarında kuruculuk ve yöneticilik yaptı. Değişik basın yayın kurumlarında yazarlık yaptı ve Türkiye'nin ilk Türkçe-Süryanice gazetesi olan Sabro'yu kurdu ve yönetti.2019 Türkiye yerel seçimleri öncesinde Mardin'de evine davet ettiği bir kadına tecavüz ettiği iddiasının 2020 yılında gündeme gelmesi üzerine HDP'den istifa etti. Milletvekili dokunulmazlığı 7 Ekim 2020 tarihinde kaldırıldı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Parlamenter Suçları Soruşturma Bürosunca başlatılan soruşturma neticesinde, hakkında "nitelikli cinsel saldırı" suçlamasıyla, 12 yıldan az olmamak üzere hapis cezası istemiyle iddianame hazırlandı. 24 Şubat 2021 tarihinde Ankara 8’nci Ağır Ceza Mahkemesi'nde hakim karşısına çıkan Çelik hakkında, 14 Nisan 2021 tarihinde delil yetersizliğinden beraat kararı verildi.Çok iyi düzeyde Süryanice, iyi düzeyde Almanca ve orta düzeyde İngilizce ile Kürtçe bilmektedir. Evli ve dört çocuk babasıdır.
Tumannost Andromedi

Tumannost Andromedi (), 1967 Sovyet yapımı bir bilimkurgu filmidir. Başrolünde Sergei Stolyarov oynamış ve Yevgeni Sherstobitov tarafından Dovzhenko Film Stüdyosu'nda üretilmiştir. Film, aslında serinin ilk filmi olarak yönetilmişti ama geriye kalan bölümler Sergei Stolyarov'un ölümünden dolayı yapılamadı, The Andromeda Nebula: Episode I. Prisoners of the Iron Star filmin asıl ismi olacaktı.Film, Ivan Yefremov'ın Andromeda Bulutsusu romanına dayanıyor. Uzay gemisi  Tantra  üzerine olan film, bir grup insanın hikâyesini anlatıyor. Mürettebat, bir uzaylı ırkın gezegenini araştırmakla görevlendiriliyorlar. Yapay radyoaktivitenin gezegendeki hayatının neredeyse tamamını öldürdüğünü keşfediyorlar. Yolculuk sırasında gemi bir demir yıldızın yerçekimi kuvveti tarafından çekiliyor ve yıldızın etrafında dönen bir gezegene çarpıyor. İnsan sinir sistemini yok eden yırtıcılarla çevrili olan ekip, Dünya'ya dönebilmek için savaşmak zorunda kalıyor.
Tumat

Tıvalar Ejen Han'ın idaresinde iken Beezi kojunu (Kemçik bölgesinin Beezi ili) Tumat bölgesi olarak bilinir.Tumatlar hakkında «Moğolların Gizli Tarihi»nde, bunun gibi Reşidüddin'in «Camiüd Tevarih»te yazılmıştır. Geçmişte Tumatlar Moğolların mükemmel savaşçıları olmuşlardır.Bu oymağın yurdu Barguçin-Tokum yanındadır. Bargut aymağı ile onların kökü aynı olduğundan Tumatlar onlar ile akrabadır.Tumatlar Kırgızlar yanında yaşayan ulus, onlar çok iyi savaşçı oymaktır. Onları Tayntula-Sokar diye kişi başlarında bulunur. Taytula-Sokar Cengiz Han'a katılmak için söz vermiştir. Cengiz Han, Çin'i almak için gittiğinde ancak 6-7 yıl durmuştur. Moğollar büyük savaşlarda Tumat oymağını çağırmışlardır. Savaşta Boragul noyan ölmüştür.12 yıl geçince,  Bars yılında Bargutçin-Tokum ile Bayluk'ta yaşayan oymakların arazisini almak için Moğollar, Kırgızlardan asker desteği istemişlerdir.  Kırgızlar ise asker vermezler.  Kırgızlarda Kurlun diye kişi başkandır.  Cengiz Han onlara Joci adlı oğlunu göndermiştir. Moğollardan Noka diye kişi asker toplayıp gider. Kırgız yurduna girer.Burada Tumat oymağı hakkında 4 paragraf bulunur.  §8 ile §9 çok geçmese de orada Tumat oymağından bahsetmesi de önemlidir. Sadece Tumat oymağını anlatan; §240, §241 sayfalarında doluca anlatılır.§ 8. Horilartay-Mergen Tumat aymağının noyanıdır. Alan-Goa Hori-Tumatların yurdunda Arih-Usun denilen yerde doğmuştur.§ 9. Hori-Tumatlarının yurdunda Burhan-Haldun dağına kadar göçmüşlerdir. Burhan-Haldun dağının sahipleri ise Uranhay aymaktan - Burhan Bosgahsan ile Sençi Bayan diye ulus durmaktadır.АН СССР Институт Востоковедения. Рашид-ад-Дин Сборник летописей. Т I. Книга первая. (перевод с персидского Л. А. Хетагурова). Издательство: АН СССР, Ленинград – Москва, 1952. Ол номда бижээн чүүл бо сайтыда: Племя тумат.  Племя хушин.Б. И. Панкратов. Образцы переводов из «Юань-чао би-ши» (подготовка к печати и предисловие Ю. Л. Кроля). Стр. 111// РАН ИВ. Mongolica: К 750-летию «Сокровенного сказания». – М.:  Наука. Издательская фирма «Восточная литература», 1993. – 343 с. ISBN 5-02-017395-9
Tumazu Davası

Tumazu Davası, Kıbrıslı Rumlar ve diğerleri tarafından Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Temsilciliklerine ve HSBC Bank USA'ye karşı bir grup davasıydı. Başlangıçta davada Türkiye'ye yöenlik iken 16 Şubat 2010'da Türkiye beraat etti. Amerika Birleşik Devletleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni resmi olarak tanımadığından KKTC Temsilcilikleri ticari bir varlık olarak faaliyet göstermektedir. Temsilci bürolarının personeli diplomatik vizeye sahip değildir ve yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nde ticari vize kullanarak faaliyet göstermektedir. Washington'daki Tsimpedes Yasası, "kuzeyde tutulan arazi ve mülklere erişimin ve bunlardan yararlanmanın reddi" için dava açtı. İlk olarak 1974'teki Kıbrıs Harekâtı sırasında yerinden edilen Kıbrıslı Rumlar tarafından açılan davaya, satın aldıkları mülklerin bedelini ödeyen ancak hiçbir zaman yasal mülkiyet hakkı verilmeyen diğer Kıbrıslı olmayanlar da katıldı.Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Yunanistan'da yaşayan 100'den fazla kişi bu toplu davaya katılmak için başvuruda bulundu. Yabancı uyruklular ve yabancı kuruluşlar yasal olarak Amerikan mahkemelerinde dava açabilmektedir. Davaya eski Rum Alsancak Belediyesi'nin yanı sıra Türkiye'yi insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde dava eden ilkokul öğretmeni Eleni Foka da katıldı.Türkiye Cumhuriyeti 1974'te Kıbrıs Harekâtı'nda Kıbrıs'ın kuzeyini ele geçirdiğinde binlerce Kıbrıslı evlerinden ve topraklarından yerlerinden edildi ve o zamandan beri kullanımlarından mahrum bırakıldı.1974'ten beri, yerinden edilmiş Kıbrıslıların hâlâ sahip olduğu araziler üzerine evler inşa edildi ve bu yeni evler, evlerin inşa edildiği arazinin hâlâ yerinden edilmiş Kıbrıslılara ait olduğunu bilmeyen alıcılara satıldı.Davacılar Mihalis Tumazu, Nikolas Kantzlaris ve Marulla Tompazu idi. Toplu dava, yerinden edilmiş tüm Kıbrıslılar ve KKTC (ABD tarafından tanınmayan bir ülke olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni temsil etmektedir) adlı ticari kuruluş tarafından işlendiği iddia edilen mülkiyet suçlarının ve HSBC Bank USA'nın söz konusu ticari kuruluş için para aklama iddiasına katılımının mağdurları olan diğerleri adına açılacaktı. Aslen 1974'te Kıbrıs Harekâtı'ndan sonra yerinden edilmiş Kıbrıslılar tarafından başlatılan toplu davaya, satın aldıkları villaların bedelini ödeyen ancak hiçbir zaman yasal tapu verilmeyen Sandra Kocinski, Pat Clarke ve Suz Latchford katıldı.Adı geçen sanıklar HSBC Bank USA, N.A., HSBC Group, HSBC Holdings PLC, Mehmet Ali Talat ve KKTC'dir. Türkiye ise 16 Şubat 2010'da davalı olarak düşürüldü.Cypriots sue Turkish Republic of Northern Cyprus in American courts , Patrides newsletter, June 2010.
Tumba

Tumba, İsveç'in Stockholm iline bağlı Botkyrka belediyesinin merkezi olan şehirdir. Şehir, başkent Stockholm'un güneybatısında yer almakta olup Rönninge semti ise Salem belediyesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Yüzölçümü 17,74 km² olan şehrin nüfusu 2015 yılı itibari itibarıyla 37.852'dir.
Tumba Macari

Tumba Macari (Makedonca: Тумба Маџари) Üsküp, Kuzey Makedonya'da bulunan neolitik dönemden kalma antik bir yerleşim yeridir. Otoyol inşaatı ile ilgili arkeolojik deneme kazıları sırasında 1961-1962 yılları arasında keşfedilmiştir.İlk arkeolojik kazılar, Voyslav Sanev önderliğinde gerçekleştirildi. Yerleşmenin stratigrafisi, MÖ 6000 ile MÖ 4300 yılları arasındaki bir dönemde yaşamın sürekli olduğunu gösteren kültürel bir katmana sahiptir.Arazi çoğunlukla tarım için kullanıldı ve çok yönlü bir yerleşimin kalıntılarını korudu. Yerleşimin birden çok aşamasının kanıtı, topluluk içindeki yaşamın üç aşamasını ve yerleşimin Anzabegovo-Vrşnik kültür grubunun bir parçası olduğunu gösteren üç metrelik bir katman içinde bulunmasıdır. Bulunan ilk yapılardan biri, bir kutsal alan olduğuna inanılan ve din kanıtlarını gösteren bir evdi.Alanın en temsili bulgusu, Büyük Ana Tanrıça kültürünün varlığını düşündüren, Büyük Ananın Hint-Avrupa öncesi heykellerin keşfidir. Bu bulgular, Makedonya'daki neolitik insanların maddî ve manevî yaşamlarının ve yüksek sanatsal başarılarının dikkate değer kanıtlarıdır.
Tumblepop

Tumblepop ,1991'de Data East firması tarafından arcade (jetonlu ateriler) için üretilmiş platform, macera türünde video oyunudur. Oynanış olarak Snow Bros'a benzeyen bir oyundur. Oyuna başladığında ekrana bir Dünya haritası gelmekte ve buradan oynanacak bölge seçilmektedir. Oynanan bölgedeki tüm canavarları elektrik süpürgesi benzeri gökkuşağı rengi ateşleyen bir silahla sırtta taşınan tüpe çekerek fırlatıp, oyunda etaplarda gizli olan harfleri çıkartılır. Etap sonunda gelen büyük canavarları yenerek diğer bölgelere geçilir. Her bölgede oraya has değişik canavarlar gelir, örneğin; Rusya'da palyaçolar, Mısır'da mumyalar, Fransa'da robotlar gibi. Oyunda bulunan bölümler; Rusya, Mısır, ABD, Fransa, Brezilya, Japonya, Avustralya, Antarktika ve uzay. Oyunun sonunda uzayda dev robot üzerinde gelen profesörü yenerek Dünya canavarlardan kurtarılmış olarak oyun tamamlanır. Oyun daha sonraki zamanlarda bazı konsollar Game Boy, Nintendo 3DS ve Virtual Console için de çıkmıştır.
Tumbuka mitolojisi

Tumbuka, Malawi, Zambiya ve Tanzanya'da yaşayan etnik bir gruptur. Tumbuka mitolojisinde Chiuta ("Büyük Yay" anlamına gelir) Yüce Yaratıcı'dır ve gökyüzünde gökkuşağı ile sembolize edilir.Tumbuka mitolojisi, Tumbuka kültürel mirasının bir parçasını oluşturan birçok efsaneye sahiptir. Geceleri yangınlar etrafında, genellikle davul çalma ve koro tepkileri eşliğinde anlatılan bu mitler, çocuklara ahlaki davranışları öğretmeyi ve eğlendirmeyi amaçlamaktadır.Bu mitlerin çoğu zaman içinde zayıflatılmış veya kaybolmuş olsa da, çoğu hala varlığını sürdürmektedir; bu vidokonilerin (hikayelerin) arkasında bir ahlaki öğüt vardır.Tumbuka mitolojisinde diğerlerinden daha fazla adı geçen üç hayvan vardır ve bunlar fulu (kaplumbağa), kalulu (tavşan) ve chimbwi (sırtlan) ' dır . Fulu bilge hayvan, chimbwe kötü adamı ve Kalulu zeki kabul edilir.
Tumbullar, Kiraz

Tumbullar; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Tumen Nehri

Tumen Nehri (), Çin, Kuzey Kore ve Rusya arasındaki sınırın bir parçası olan, Paektu Dağı'nın eteklerinde yükselen, 521 kilometre uzunluğundaki nehirdir. Tumen Nehri aynı zamanda  Duman Nehri olarak da adlandırılmaktadır.Nehir; Çin ve Kuzey Kore  sınırı boyunca ilerler ve Japon Denizi'ne ulaşmadan önceki yer alan 17 kilometresi Kuzey Kore ile Rusya arasındaki sınır boyunca  akmaya devam ederek Japon Denizi'ne ulaşmaktadır.
Tumen, Jilin

Tumen (; ), Çin'in Jilin eyaletine bağlı Yanbian Kore Özerk İli'nde bulunan bir şehirdir. Şehir, Tumen Nehri'nin kıyısında Kuzey Kore'nin karşısında yer almaktadır. Yüzölçümü 1.142 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 134.498'dir.
Tumlu, Ceyhan

Tumlu; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Tumucumaque Millî Parkı

Tumucumaque Milli Parkı (; ), Brezilya'nın Amapá eyaletinin kuzeybatısında Amazon Ormanları içerisinde yer alan Milli Parktır. Kuzey yönünde Fransız Guyanası ve Surinam ile sınırlanmıştır.WWF ile yapılan iş birliği sonucunda 23 Ağustos 2002 tarihinde Brezilya Hükûmeti tarafından millî park ilan edilmiştir.Dünyanın en büyük tropikal ormanına sahip olan millî park 38,874 kilometre kare alana sahiptir. Bu alan Belçika'dan daha büyüktür. Fransız Guyanası sınırındaki 59,174 kilometre kare büyüklüğünde olan Guyana Amazon Park'ı ile sınırdır.
Tumwater, Washington

Tumwater ABD'nin Washington eyaletine bağlı Thurston ilçesinde bulunan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 17.371'dir.
Tuna

Tuna, Almanya'nın güneyinde Kara Orman bölgesinde Donaueschingen kasabasında Brigach ve Breg nehirlerinin birleşmesiyle meydana gelen nehir.Tuna nehri havzası, 801.463 km2 toplam alanıyla Volga Nehri'nden sonra Avrupa'nın en büyük ikinci nehir havzasıdır. Nehir 11 ülkeyi katederek Karadeniz'e dökülmektedir. Tuna nehri havzası, 19 ülkeden 80 milyondan fazla insan tarafından paylaşılmakta olup, bu özelliği onu dünyanın en uluslararası nehir havzası yapmaktadır.Eğim durumuna göre Tuna nehri havzası; üst, orta ve aşağı havzalar olmak üzere üç alt bölgeye ayrılmaktadır. Üst havzası Almanya'daki kaynağından, Slovakya'dan Bratislava'ya kadar uzanır. Orta havza üç alt bölgeden en büyüğü olup, Bratislava’ dan Sırbistan ve Romanya sınırındaki Demirkapı barajına kadar uzanmaktadır. Romanya ve Bulgaristan arasındaki ovalar, platolar ve dağlar Tuna nehrinin Alt havzasını oluşturmaktadır. Karadeniz'e ulaşmadan önce nehir 3 ana kola ayrılmakta ve 6.750 km² lik Tuna Deltası'nı şekillendirmektedir.Tuna deltasından nehrin yukarısına doğru 2.411 km boyunca gemilerle nehirde yol almak mümkün olup, bu da toplam nehir uzunluğunun % 87’ sine tekabül etmektedir. Tuna nehri üzerinde, Kelheim ve Karadeniz arasında gemiler için 78 adet liman bulunmaktadır.Tuna nehrine doğuş yeri Kara Orman’dan Karadeniz arasında 27 büyük, 300 den fazla küçük dere mansaplanmaktadır. Bunlar arasında Tisa 966 km ile en uzun kolu oluşturmakta ve en büyük havza alanına sahiptir. Ayrıca 500 km den uzun kolları; Prut (950 km), Drava (893 km), Sava (861 km), Olt (615 km), Siret (559 km) ve Inn (515 km) nehirleri oluşturmaktadır.Tuna nehri havzasını oluşturan ülkelere göre alan dağılımı şöyledir: Romanya (%29), Macaristan (%11,6), Sırbistan (%10,2), Avusturya (%10), Almanya (%7), Bulgaristan (%5,9), Slovakya (%5,9), Bosna-Hersek (%4,6), Hırvatistan (%4,4), Ukrayna (%3,8), Çekya, (%2,9), Slovenya (%2), Moldova (%1,6), Karadağ (0,9), İsviçre (%0,2), ve diğer (<%0,1 Arnavutluk, Makedonya, İtalya ve Polonya)Orta Tuna, Yukarı Tuna Bölümünün sonundan başlayarak, Sırbistan-Romanya sınırındaki Demir Geçit'e son bulur.Nehir birçok kanal vasıtası ile su yolu taşımacılığı için daha uygun hale getirilmiştir. Başlıca kanallar;Sultanlar Yolu trekking parkuru Tuna nehri boyunca oluşturulan uzun menzilli kültür rotasıdır. Sultanlar Yolu Tuna nehri kıyılarında Viyanadan başlayarak Sırbistanda Smeredevo şehrine kadar Tuna boyunu takip eder. Smederevoda Tuna nehrinden ayrılarak İstanbulda sonuçlanır.
Tuna Aktürk

Tuna Aktürk (d. 22 Eylül 1977, Balıkesir), Türk iş insanı ve inşaat mühendisi. Aynı zamanda, Veta Yapı adlı inşaat şirketinin en büyük hissedarı ve yönetim kurulu üyesidir. 2010'dan 2015'e kadar Balıkesirspor'da kulüp başkanlığı yapmıştır.Tuna Aktürk, 22 Eylül 1977 tarihinde Balıkesir'de doğmuştur. 1999 yılında Balıkesir Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi'nden inşaat mühendisliği dalında mezun olmuştur. 2009 yerel seçimlerinde MHP'den belediye meclisine girmiş ve Balıkesir Belediyesi teknik işlerden sorumlu başkan yardımcısı olmuştur. 2010 yılında, 2. Lig'e yeni çıkan Balıkesirspor'un başkanı seçilmiştir. 2013 ve 2014 yıllarında yapılan genel kurullarda yeniden başkan seçilmiştir. Başkanlığı döneminde kulüp, 2. Lig'den Süper Lig'e kadar yükselmiştir. 2015-16 sezonunda, A takım 1. Lig'de mücadele ederken, kulüp yönetimi tarafından olağanüstü genel kurul kararı alınmış, kongrede başkanlığa adaylığını koymayarak görevi bırakmıştır.
Tuna Altuna

Tuna Altuna, 30 Ocak 1989 tarihinde İstanbul’da doğdu. Ailesinin desteğiyle 6 yaşındayken Levent Tenis Klubünde tenis oynamaya başladı. 7 yaşında ENKA Spor Klubü’ne geçerek baş antrenör Ali Göreç’in takımında yerini aldı. 8 yaşında turnuvalarda oynamaya başlayan Altuna, 11 yaşındayken 12 Yaş Kapalı Kort Klasman Turnuvası ve Türkiye Şampiyonasında tekler ve çiftler şampiyonluklarını kazandı. 13 yaşındayken, 14 yaş millî takımına seçildi ve bu süreçte Türkiye Şampiyonasında finalist olma başarısını yaş grubunun üstünde gösterdi. 14 yaşındayken ’14 Yaş Türkiye Şampiyonluğunu hem teklerde hem de çiftlerde yaşadı. 15 yaşındayken İzmir Kültür Park Tenis Klubü’nde düzenlenen ‘16 Yaş Türkiye Şampiyonası’ nda yine tekler ve çiftler şampiyonluğunu alarak kariyerini sürdürmeye devam etmiştir. 16 yaşında ise, ‘Gençlik Olimpiyatları’ na giden ilk Türk tenisçi olmuştur. 2004 yılında 16 yaş Türkiye Tekler şampiyonluğunun yanı sıra 18 yaş Türkiye Şampiyonasında ikinciliği elde etmiştir.16 yaşındayken Altuna, 16 yaş, 18 yaş ve Büyükler millî takım kadrolarına seçilmiştir. 2005 yılında 16 yaş Avrupa 23 numaraya kadar yükselmiştir. Bunun ardından devam eden senelerde üç sene üst üste 18 yaş Tekler Türkiye şampiyonluğunu elde ederek bir rekora imza atmıştır. Aynı  seneler içinde iki tane daha klasman turnuvası kazanmış ve toplamda beş tekler şampiyonluğu olmuştur. 2008’de gençler kategorisinde bir dergi tarafından düzenlenen ankette ‘Yılın Tenisçisi’ seçilmiştir. Gençlerde Dunya(ITF), tekler 189 numaraya kadar yükselmiştir. Uluslararası turnuvalarda elliden fazla kupa kazanmıştır. 2010 yılında Davis Cup (A millî takım)’a seçilmiştir ve ilk maçını İngiltere’ye karşı Eastborn kentinde oynamıştır. 65 kez millî takımlarda Türkiye’yi temsil etmiştir. 2011 yılında ITF $10.000’lık Future Turnuvası’da partneri Braydan Klein (AUS) ile birlikle şampiyonluk yaşamıştır. Çiftler alanında bu bir ilk olmuştur. ITF $10.000 Future Turnuvaları’nda çiftlerde sekiz şampiyonluk ile en çok şampiyonluk yaşayan Türk tenisçisi olmuştur. 2013 yılında Akdeniz Olimpiyatları kadrosunda bulunmuştur. 2013 yılında ilk kez teklerde Büyükler Türkiye Şampiyonası kupasını kazanmıştır.
Tuna Arman

1980 yılında AÇOK adlı grupta tiyatroya başladı. 1982 yılında TES Şan Tiyatrosu kursuna gitti. 1984’te İstanbul Belediye Tiyatrosu'na devam etti. 1985’te ilk tiyatrosunu Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'nde  Kızıldereliler adlı oyunda oynadı. Sadri Alışık Tiyatrosu, Abdullah Şahin Tiyatrosu, Deve Kuşu Kabare tiyatrolarında oynadı. Günümüzde Asuman Dabak Tiyatrosu'nda oynamaktadır.2011 yılında engelli hayvanların varlığına dikkat çekmek amacıyla, radyo programcısı ve hayvan hakları aktivisti Tolga Öztorun ve fotoğrafçı Ateş Kantürk ile birlikte "Farkında mısın?" projesini gerçekleştirdi. Projede engelli bir hayvanla fotoğraflanan her ünlü, makyaj veya fotoğraf müdahalesiyle engelli gösteriliyor.
Tuna Baltacıoğlu

1944 yılında Robert Kolejinden mezun olmuş ve devamında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz filolojisi bölümünden mezun olarak yüksek öğrenimini tamamlamıştır.Kariyerine 1946 yılında Dost dergisini yayımlamasıyla başladı. Aynı yıl Memet Fuat'la birlikte Aşk ve Sümüklü Böcek adlı hikâye kitabını çıkardı. Fakat bu iki yayın dönemin sıkıyönetim idaresince toplatılarak el konuldu.1942 yılından 1945 yılına kadar Yeni Adam dergisinde çeşitli yazılar ve öyküler yazdı, karikatürler çizdi. 1945-1946 yıllarında Akın dergisinde; 1949-1950 yıllarında Son Posta gazetelerinde köşe yazarlığı ve muhabirlik yaptı. Bu süreçte Maxim La Roux'un Satranç Nasıl Oynanır ve W. Somerset Maugham'ın Villada Bir Gece isimli eserlerini Türkçeye çevirdi. 1950 yılında Oktay Verel, İlhami Bekir Tez ve Memet Fuat'la birlikte Kitaplar isimli dergi yayımladı. Aynı yıl Memet Fuat'la beraber Kısa Hikaye Cep Kitapları adlı kitabı çıkarttı. Askerlik görevini 1951-1952 yılları arasında tercüman asteğmen olarak Güney Kore'de yaptı. Bu dönemde oluşturduğu notlarla ileride Savaş İçinde Barış: Kore Anıları isimli kitabı yazdı. Askerlik vazifesinden sonra 1956 yılına kadar Seçilmiş Hikayeler dergisi için öyküler yazdı, 1978'de bir gezi kitabı olan Bilinmeyen Yolları ve Yöreleriyle Yugoslavya kitabını yayımladı. 1991-1996 yılları arasında Cumhuriyet Gazetesi için çeşitli yazılar yazdı ve Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi eserinin yazımına katkı sağladı. 1996 yılında İnsanlarımız ve Çağdaş Eğitim Üzerineadlı iki kitap yazdı. Son olarak ise Altınyurt 40 Yılın Öyküsü kitabını yayımladı.Baltacıoğlu yazarlığının yanı sıra 1959-1995 yılları arasında Altınyurt Spor Kulübünün yönetim kurulunda çeşitli görevlerde bulundu.
Tuna Bulgarcası

Tuna Bulgarcası veya Tuna Bulgar Türkçesi, 7-11. yüzyıllarda Tuna sahasında konuşulup yazılmış Türk dilinin Oğur grubundaki tarihî Bulgar dillerinden biridir. Diğer Bulgar dilleri; İdil Bulgarcası ve yazılı örneği bulunmayan Kuban Bulgarcasıdır.Tuna Bulgarcasında yazılmış belgeler azdır. Talât Tekin'in eserinde bahsettiği günümüze kalan Tuna Bulgarcası dil kaynakları şunlardır:5. ve 10. yüzyıllar arasında Tuna Bulgarlarından kalmış dil malzemeleri Tuna Bulgarcasının İdil Bulgarcası ile akraba bir dil olduğunu ortaya koyar. Bu bağlamda kelime haznesi başlıca Oğurca kelimelerden oluşur. Fakat Farsça ve Arapça alıntılar da görülür.Tuna Bulgarlarından kalan yazıtların yalnızca iki tanesi Tuna Bulgarcasında yazılmıştır. Diğerleri Yunancadır. Tuna Bulgarcasında yazılmış yazıtlar Preslav yazıtı ve Çatalar yazıtıdır.Preslav Yazıtı, Venediktov'un 1946'da Preslav kenti yakınlarındaki bir kilisede bulup yayımladığı Bulgar Türkçesine ait yazıttır. Yazıt Grek alfabesi ile yazılmıştır. Yazıtın yorumlanması tartışmalıdır. Yazıt üzerinde çalışan J. Deny ve Fr. Altheim gibi Türkologlara göre metinde zırh giymiş askerler ya da silah envanteri anlatılmaktadır. Oleg A. Mudrak araştırmasında her iki çeviride de filolojik hatalar bulunduğunu, çünkü J. Deny ve Fr. Altheim'ın Türk yazı sistemini göz önünde bulundurmayıp söz varlığını çok serbest çevirdiğini yazmıştır. Hecelemelerde farklılık vardır. Orijinal metin şu şekilde dizilidir:† žitkonićirgonbulekumčikipe:455:tulči:540:estroginkipe:427:tulči:854:turtunapiležopanestriginkipe:20:tulči:40:alkasikipe:1:klubrinMudrak tarafından yapılan çeviriyi Reshide Adzhumerova ve Emine Atmaca şu şekilde Türkçeye çevirmiştir:Yedi gün özenle çalışıp (=özenli olup); 455 [ürün] kepçe türünden 540’a kadar artmıştır; 427 [ürün] toka türünden 854’e kadar artmıştır (yani tam 2 katı!); Zamanı uzatabilip // Pazarlık yapabilip; 20 [ürün] kaftan tokası türünden 40’a kadar artmıştır (yani tam 2 katı!); 1 [ürün] kulak küpesi türünden (= kolye) tembellikten [kaldı].İçirgu Boyla Jitko(nun) göğüs zırhı 455, miğfer(i) 540, Estergon (işi) zırh(ı) 427, miğfer(i) 854, (bu) dördü ile birlikte Çoban Estergon (işi) zırh(ı) 20, miğfer(i) 40, halkalı zırh(ı) 1 (ve) hluvrin (miğferi) 1.Adını bulunduğu kilisenin konumundan alır. Yazıt kırıktır, diğer kırık tarafı bulunamamıştır. Sadece üç defa küpesi ve bir defa kane kelimesi okunmuştur. kane, veya kana, Grekçe yazıtlarda geçen bir Bulgarca unvandır.
Tuna Deltası

Tuna Deltası (Rumence: Delta Dunării, /delta dunərij/; Ukraynca: Дельта Дунаю, Del'ta Dunaju) Avrupa’nın en büyük ikinci nehir deltasıdır. En büyük delta İdil Deltası’dır. Deltanın büyük kısmı Romanya’da, kuzey kesiminin batı tarafı ise Ukrayna’da yer alır.Deltanın ortalama alanı 4152 km²’dir. Bunun 3446 km²’si Romanya’dadır. Çevredeki ilintili kesimle beraber delta alanı 5165 km²’ye çıkar.Dağlarla yükselmiş ve üç denizle çevrili yapısıyla Balkan Yarımadası’nın önemli koruma alanlarından Tuna Deltası’nda kuşlar her gün görünür, bölgenin güney periferisinde deniz hayatı vardır. Bitki hayatı da yüksekte, denizden orman sınırına doğru görülür.Romanya’daki Tuna Deltası, Avrupa deltaları içinde büyüklük bakımından ikinci, korunmuş alan bakımından ilk sıradadır. Bu delta alanı akarsular, kanallar, ağaç saçaklı göller ve sazlık adalar barındırır. Burası kuş gözlemcileri ve yaban hayat tutkunları için bir cennettir.
Tuna Huş

Tuna Huş, 1942 yılında Adana’da dünyaya geldi. TRT‘nin siyah-beyaz olduğu dönemde spiker olarak görev yaptı. Her kelimesi kolaylıkla anlaşılan, yumuşak ses tonuyla hafızalarda yer etti.1999 yılında, By-pass ameliyatı oldu, ardından 1,5 sene sonra beyne giden ana damarda pıhtı atması sonucu 2001 yılında beyin kanaması geçirdi ve beyin ameliyatı sonrasında geçirdiği felç nedeniyle konuşma yeteneğini kaybetti.İlk evliliğinden Ali ve Tuna adında iki oğlu bulunan Tuna Huş 1990 yılında ikinci evliliğini Berrin Huş ile yapmış 1991 doğumlu Zeynep adında bir kızı vardı.2001'den bu yana beynindeki rahatsızlık ve felç ile mücadele eden eski TRT spikeri Tuna Huş 14 Şubat 2018'de İstanbul'da 75 yaşında öldü. Cenazesi Üsküdar Selami Ali Camii'nden kaldırılarak Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Tuna Köprüsü

Tuna Köprüsü (eski adıyla Dostluk Köprüsü; , Most na drujbata ya da halk arasında Дунав Mост, Dunav most;  ya da Podul de la Giurgiu), Tuna Nehri üzerinde bulunan, güneydeki Bulgaristan'ın Rusçuk şehrini, kuzeydeki Romanya'nın Giurgiu şehrine bağlayan, çelik makaslı köprü. Vidin ile Calafat arasındaki Yeni Avrupa Köprüsü ile birlikte, Bulgaristan ile Romanya arasındaki iki köprüden biridir. Toplu taşıma araçlarıyla (4, 11, 12 ve 28 numaralı otobüs hatları) köprüye ulaşım mümkündür.Sovyet mühendisler V. Andreev ile N. Rudomazin tarafından tasarlanan köprü, 20 Haziran 1954'te açıldı.  uzunluğundaki yapı, o dönem Bulgaristan ile Romanya arasında Tuna üzerinde bulunan tek köprüydü; trafik akışı vapurlar ve kara bağlantıları ile sağlanıyordu. Dekorasyonu Bulgar mimar Georgi Ovçarov tarafından yapıldı. Köprü, biri iki şeritli kara yolu, diğeri ise demir yolu için olmak üzere iki tabliyeliydir. Kenarlarda yaya yolu da bulunmaktadır. Köprünün orta bölümü (85 m), gemi geçişleri için açılabilmektedir. Bu kısmın bakım sorumluluğu Romanya tarafındadır. Yapı, Sovyetler Birliği'nin desteğiyle iki buçuk yılda inşa edilmiştir.Sovyetler köprüye "Dostluk Köprüsü" adını vermiş, iki ülkedeki komünist yönetimlerin yıkılmasıyla birlikte "Tuna Köprüsü" adına geçiş yapılmıştır.Tuna Köprüsü iki ülke arasındaki sınır geçişlerinden biri olduğu için, köprüde gümrük kontrol birimleri bulunmaktadır. Ocak 2007'den itibaren Avrupa Birliği iç sınırı hâline dönüşen sınırda gümrük kontrolü yapılmamakta, sadece tek noktada Bulgar veya Rumen sınır polisi tarafından kimlik/pasaport incelemesi yapılmaktadır. Bulgaristan ve Romanya'nın Schengen Anlaşması'na katılımının tamamlanmasıyla birlikte sınır kontrolleri tamamen kaldırılacaktır.
Tuna Kılavuzu

Tuna Kılavuzu, (Fransızca: Le Pilote du Danube) Jules Verne tarafından kaleme alınan, 1908 yılında basılan roman.Roman yazarın ölümünden üç yıl sonra oğlu Michel'in rötuşlarıyla yayına hazırlanmıştır. Orijinal roman Jules Verne Derneği (Société Jules Verne) tarafından 1988 yılında bastırılmıştır. Romanda ödüllü balıkçı Serge Ladko'nun Tuna Nehri'nden aşağıya doğru ilerlerken yaşadığı maceralar anlatılmaktadır.
Tuna Kıyısındaki Ayakkabılar

Tuna kıyısındaki ayakkabılar (Macarca: Cipők a Duna-parton) veya Tuna Ayakkabıları, Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de bulunan bir Holokost anıtıdır.II. Dünya Savaşı sırasında Ok Haç Partisi'nin izlediği politikalar sonucunda ölen Macar Yahudileri anısına Tuna Nehri'nin batı yakasında beton zemine sabitlenen altmıș çift demir ayakkabıdan olușur. Anıt,  yönetmen Can Togay ile heykeltıraş Gyula Pauer tarafından tasarlanmış ve 16 Nisan 2005 tarihinde açılmıştır. Anıtın üç ayrı yerinde, Macarca, İngilizce ve İbranice olarak okunan dökme demir tabelalarda: ‘Ok ve Haç milisleri tarafından vurularak nehre atılan kurbanların anısına’ yazar.Yaklaşık 20.000 Yahudi'nin katledildiği olayda Ok Haç Partisi'nin milisleri, kurbanları ayakkabılarını çıkartarak üçer üçer ayak bileklerinden bağladıktan sonra Tuna Nehri’ne atlamaya zorlamıș; ortadakini vurmuş; ölen kişiyle birlikte ayakları bağlı olan diğer ikisinin de nehre düşüp boğularak ölmesini sağlamışlardı. Ölen kurbanlardan artakalan ayakkabılar, katliamdan sonra Tuna Nehri’nin kıyısında metrelerce uzanmıştı.Sanatçılar, yaptıkları onlarca çift demirden ayakkabılarla kurbanların unutulmamasını sağlamak istemiştir. Ayakkabıların farklı biçimleri; çocuk, kadın, erkek ayakkabılarını temsil ederek, cinsiyet, kimlik, meslek gibi ayrımlara gönderimde bulunur.
Tuna Mesiresi

Tuna Mesiresi, Macaristan'ın Budapeşte şehrinin Peşte tarafında bulunmaktadır. Tuna kıyısında bulunan bu gezinti yolu, Széchenyi Asma Köprüsünden Erzsébet Köprüsü'ne uzanmaktadır.
Tuna Orhan

1992 yılında MSGSÜ Devlet Konservatuvarı Oyunculuk Bölümünden mezun oldu. Oyunculuğa 1982 yılında, Bakırköy İdil Abla Çocuk Tiyatrosu'nda başlayan Orhan, 1993 yılından beri Antalya Devlet Tiyatrosu'nda çalışmaktadır. En son 2015 yapımlı Yolunda A.Ş: Çinçin Bağları Hikayesi adlı sinema filminde rol almıştır.Yirmi beş tiyatro oyunu için müzik yapmıştır, bunlardan bazıları; Gol Kralı Sait Hop Sait, Kelebekler Özgürdür, Şarkıcı, Abdülcanbaz. Orhan; Melek Karım, Baldız Bacanak, Deli Dolu, Gurbetçiler, Sonradan Görme, Tatlı Hayat, Yarım Elma, Gönülçelen, Elveda Rumeli ve Yalan Dünya adlı televizyon dizilerinde oynamıştır.
Tuna Ovası (Bulgaristan)

Tuna Ovası (Bulgaristan), Balkan Dağlarının kuzeyinde, Tuna Nehrinin güneyinde kalan, batıda Timok Nehri ve doğuda Karadeniz'e kadar uzanan Kuzey Bulgaristan'ı kaplayan verimli ovadır. Tuna Nehrinin kuzeyi Romanya'daki Tuna Ovası ya da Eflak Ovası olarak adlandırılır.
Tuna Prenslikleri

Tuna Prenslikleri (Rumence: Principatele Dunărene) I. Carol'ün prens olması ile kurulmuş devlet. 1881 yılında prens I. Carol kendini kral ilan ederek Romanya Krallığı'nı kurmuştur. Böleyece Tuna Prensliği yıkılmıştır.
Tuna Vilayeti

Tuna Vilayeti 1864 yılında kurulan Osmanlı Imparatorluğu'nun bir vilayeti. 1864 yılında kurulmuştur. 19. yüzyılın sonlarında 34.120 mil karelik bir alana sahipti. Vilayet, Silistre Eyaleti'nin Tuna Nehri boyunca uzanan kuzey kesimlerinden ve Niş, Vidin ve Silistre gözlerinden oluşturuldu.Tuna Vilayeti'nin büyük bölümünü Bulgarlar ve Türkler oluşturuyordu. Kuyûd-ı Atîk’e göre 1865’de, Niş Sancağı dışında, Tuna Vilâyeti’nde kadınlar dâhil 658.600 (%40,51) Müslüman ve 967.058 (%59,49) Gayrimüslim mevcuttu. Ayırca yapılan bu nüfus  sayımı Osmanlı'da modern nüfus sayımının öncülerindendir.1864 yılında kurulan Tuna Vilâyeti, Rusçuk, Varna, Tulça, Vidin, Tırnova, Sofya ve Niş sancaklarından oluşuyordu.Midhat Paşa, vilayetin ilk valisiydi (1864-1868)Vali olarak görev yaptığı süre içerisinde Tuna Nehri üzerinde buharlı gemi hatları kuruldu; Rusçuk-Varna demiryolu tamamlandı; çiftçilere düşük faizli kredi sağlayan tarım kredi kooperatifleri tanıtıldı; Yeni Sanayi girişimlerini teşvik etmek için vergi teşvikleri de sunuldu. Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk resmi vilayet gazetesi olan Tuna / Dunav, hem Osmanlı Türkçesi hem de Bulgarca yayınlandı ve hem Osmanlı hem de Bulgar editörleri vardı. Genel yayın yönetmenleri arasında İsmail Kemal ve Ahmed Midhat Efendi vardı.Vilayette, Osmanlı hükûmeti tarafından atanan devlet görevlilerinin yanı sıra Vilayet sakinleri arasından seçilen altı temsilcinin (üç Müslüman ve üç Müslüman olmayan) yer aldığı bir İdari Meclis vardı.  Gayrimüslimler de laik hukuk ve adalet kanununa dayanan il ceza ve ticaret mahkemelerine katıldılar.  Karma Müslüman-Hristiyan okulları da başlatıldı, ancak bu reform halkın güçlü muhalefetiyle karşılandıktan sonra kaldırıldı.
Tuna Üzümcü

Ayhan Tuna Üzümcü (d. 6 Ağustos 1982, İzmir) defans (Stoper) ve (Sol Bek) oynayan eski Türk futbolcu ve teknik direktör.2008-09 sezonunda  Gençlerbirliği'nden Beşiktaş'a transfer olmuştur. Beşiktaş, bu transfer için herhangi bir bonservis bedeli ödememiştir. Futbolcuya da yıllık 300 bin YTL transfer ücreti ödenmiştir. Yere sağlam basan hava toplarında etkili oyun kurucu niteliği olan çoğu maç hatasız oynayan sağlam stoperlerden biridir. Beşiktaş'ın yeni sezonundaki ilk transferidir. Beşiktaş'taki ilk golünü Özel maçta Kocaelispor'a karşı atmıştır. 2009 yılında 2009-2010 sezonunun devre arasında Yusuf Şimşek'e karşılık olarak Aydın Karabulut ile birlikte Bursaspor'a verildi.Antalyaspor'da fazla şans bulamayan Üzümcü, 2011-12 sezonunun yaz transfer döneminde 1. Lig ekiplerinden Adanaspor'a transfer olmuştur.2015-2016 sezonunda Denizlispor' transfer olan oyuncu, 2018 yılında Tuzlaspor'da faal futbolu bıraktı.
Tuna, Karşıyaka

Karşıyaka Vapur İskelesi mahalle sınırları içerisindedir. Mahallede bir Bisim istasyonu bulunmaktadır.
Tunahan Akdoğan

Yalovaspor'da parlayan Tunahan, takımının 1989-1990 sezonunda 3. Lig şampiyonu olmasında büyük rol oynamıştır. 1990-1991 sezonunda yine Yalovaspor'la 2. Lig'de forma giymiş ve sezon sonu, süper lig takımlarından Bursaspor'a transfer olmuştur. Uzun yıllar Bursaspor forması giyip, takımın kaptanlığını yaptıktan sonra Gaziantepspor, Diyarbakırspor ve Güngören Belediyespor'da oynayıp futbolu bırakmıştır.Futbolu bıraktıktan sonra bir süre ilk antrenörlük deneyimi olarak Oyak Renault'da yardımcı antrnör olarak görev aldı. Ardından Gölcükspor'da teknik direktörlük yapmaya başladı. 2005-06 sezonunun itibaren futbolculuk döneminden Bursaspor'dan takım arkadası olan Nejat Biyediç'nın yardımcı antrenörlüğünü yapmaya başladı. Biyediç'in yanında Bursaspor, Sakaryaspor ve daha sonra Eskişehirspor'u çalıştırdı. Ardından Bayrampaşa ve yeniden Gölcükspor'da teknik direktör olarak çalıştı. 2011-12 sezonunun yaz transfer döneminde 2. Lig ekiplerinden Kızılcahamamspor'u devraldı.