Tehlikeli İlişkiler (film)

Tehlikeli İlişkiler  1988 ABD İngiltere ortak yapımı romantik-dramatik dönem filmdir. Özgün adı Dangerous Liaisons olan film 14 Temmuz 1989'da Türkiye'de gösterilmiştir.Stephen Frears'ın yönettiği filmin başlıca rollerinde Glenn Close, John Malkovich, Michelle Pfeiffer, Keanu Reeves ve Uma Thurman oynamışlardır. Film ünlü İngiliz oyun yazarı ve yönetmen Christopher Hampton'ın aynı adlı tiyatro oyunundan uyarlanmıştır, bu oyun da 1741 - 1803 yılları arasında yaşamış Fransız romancı ve ordu generali Choderlos de Laclos'un 1782 tarihinde yazdığı ve yayınlandığında skandal yaratmış olan aynı adlı romanından (Fransızca: Les Liaisons Dangereuses) uyarlanmıştır. Sanaryoyu da bizzat oyunun yazarı Hampton kaleme almıştır. Romanın daha önce de defalarca tiyatro ve sinema uyarlamaları yapılmıştı. Bunlardan en bilineni Roger Vadim'in 1959 tarihli filmi Les Liaisons Dangereuses'dür. Bu film Türkiye'de Tehlikeli Aşklar adıyla gösterilmişti.Geniş, güçlü bir oyuncu kadrosu ve kusursuz sinema diliyle dikkati çeken filmde 18. yüzyıl Fransa'sında ahlaki değerleri iyice dibe vurmuş bir grup aristokrat'ın sadece eğlence olsun diye cinselliği kullanıp komplolar kurarak çevrelerindeki insanların hayatlarıyla oynamaları anlatılırken  aşk ihanet, intikam gibi kavramların nasıl yüzyıllardır hiç değişmeden insanlığın gündeminde kalabildiğini de gözler önüne serer.Tam yedi dalda Oscar'a aday gösterilen film, 'En İyi Uyarlama Senaryo', 'En İyi Sanat Yönetimi' ve 'En İyi Kostüm' dallarında bu ödülleri kazanmayı başarmıştı. Ayrıca filme aralarında BAFTA ve César da dahil olmak üzere 11 ödül verilmiş, 14 ödüle de aday gösterilmişti.Filmin uyarlandığı roman "Les Liaisons Dangereuses" 1782 tarihinde yayınlanmıştı. Yazarı aynı zamanda Fransız ordusunda general olan Pierre Ambroise François Choderlos de Laclos'du (d. 1741 - ö. 1803). Roman yazarın en tanınmış eseridir. Romanın en önemli biçimsel özelliği mektup-roman formatında oluşudur. İki aristokrat arasında gidip gelen 175 mektuba dayanmaktadır ve yazışma formatına uygun bir şekilde yazılmıştır. Roman yayınlandığı yıllarda epey bir sansasyon yaratmıştı. Roman rezil ve utanç verici olarak nitelendiriliyordu, hatta kraliçe Marie-Antoinette kendi özel kitaplığı için romanın bir kopyasını ısmarladığında cildinin kapağına hiçbir yazı konmamasını emretmişti, belli ki bu kitabı okuduğunun bilinmesini istemiyordu.Mektup-roman türü (İng: epistolary novel) 18. yüzyılın Avrupa edebiyatında oldukça popüler olmuş bir türdü. Laclos'nun romanından başka o devrin bu formatta yazılmış ünlü eserleri arasında Goethe'nin "Genç Werther'in Acıları" ve Jean-Jacques Rousseau'nun "Julie" gibi romanları ilk akla gelenlerdir.Fransa'da Andre Malraux'nun sunuşuyla yayımlanmış olan roman Türkiye'de ilk kez 1944 yılında yine Malraux'nun önsözüyle ve Nurullah Ataç'ın çevirisiyle M.E.B. Yayınları'ndan çıkmıştı. Can Yayınları 1984'te kitabın yeni bir baskısını yaptı. Romanın her iki baskısı da Türkiye'de Tehlikeli İlişkiler adıyla yayımlandı.Aynı zamanda bir general olan Fransız yazar Choderlos de Laclos (1741 - 1803)'un 1782 tarihinde yazdığı Les Liaisons Dangereuses (Tr: Tehlikeli İlişkiler) adlı roman ve İngiliz oyun yazarı Christopher Hampton'ın bu romana dayandırdığı tiyatro oyunu birçok sinema filmine kaynaklık etmişti. Roman ve oyundan uyarlanan sinema ve TV filmleri şunlardır:"Dangerous Liaisons" - İngiliz Oyun yazarı ve yönetmen Christopher Hampton'ın sahne uyarlaması. Önce "London's West End" de sonra da ABD'de Broadway'de sahnelendi.