barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Ay Yıldız Karargâhı

Ay Yıldız Karargâhı veya Ay Yıldız Ortak Karargâhı, bünyesinde Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Türk Kara Kuvvetleri, Türk Hava Kuvvetleri, Türk Deniz Kuvvetleri ve bir de müşterek harekât merkezinin bulunacağı, yapımı devam eden bir kamu binasıdır. Ankara'nın Etimesgut ilçesinde inşa edilmektedir. Binanın temeli 30 Ağustos 2021'de atılmıştır. Yukarıdan bakıldığında ay yıldız şeklinde olan binanın 29 Ekim 2023'te hizmete girmesi planlanmaktadır. 890 bin m2 kapalı alana sahip olacak olan bina, 12,6 milyon m2 arazide inşa edilmektedir. Binanın ortasında 23 bin m2 büyüklüğünde bir tören alanı bulunacaktır. ABD'deki Pentagon'a benzetilen projede ilk olarak Millî Savunma Bakanlığı Binası'nın yapımı gerçekleştirilecektir.
Ay ağacı

Ay ağaçları, 1971 yılında NASA tarafından uzaya gönderilen ağaç tohumları. Tohumların farklı koşullarda nasıl değiştiklerini ve yetiştiklerini gözlemlemek aracıyla Apollo 14 misyonu kapsamında Ay'a farklı ağaç türlerinden beş yüz tohum gönderildi ve bu tohumlar otuz dört kez ay yörüngesi etrafında dolaştırıldı. Görevini tamamlayarak Dünya'ya dönen Apollo 14'ten alınan tohumlar, aralarında Amerika Birleşik Devletleri, İsviçre, Japonya ve Brezilya'nın da olduğu farklı ülkelere ekildi.31 Ocak 1971'de fırlatılan Apollo 14, 5 Şubat 1971 tarihinde ay kraterine iniş yaptı. Alan Shepard ve Ay modülü pilotu Edgar Mitchell Ay yüzeyinde yürürken, eski bir Orman Servisi çalışanı olan komuta modülü pilotu Stuart Roosa, Ay'a hiç ayak basmadı. Roosa, bagajındaki yaklaşık 500 tane yumru çamı, tatlı sakız ağacı, sekoya, Douglas göknar ve çınar tohumu bulunan bir kutuyu Ay'ın etrafında 34 kez tur attırdı. Buradaki fikir, ağırlıksızlığın tohumlar üzerinde nasıl bir etkisi olacağını görmekti. Kitty Hawk komuta modülü, 9 şubat 1971'de UTC ile saat 21:05'te Amerikan Samoası'nın 1.400 km güneyine, güney Pasifik Okyanusu'na indi. Tohumlar Dünya'ya döndükten sonra yaklaşık 420 fideye dönüştü. 1975 ve 1976 yıllarında ABD'deki okullara, üniversitelere, parklara ve devlet dairelerine verildi.Bu tohumlardan dikilen ağaçların çoğunun yeri on yıllardır büyük ölçüde bilinmiyordu. 1996 yılında, üçüncü sınıf öğretmeni Joan Goble ve öğrencileri, yerel bölgelerinde, üzerinde ay ağacı olduğunu belirten bir plaket bulunan bir ağaç buldular. Goble, NASA'ya bir e-posta gönderdi ve çalışan Dave Williams'a ulaştı. Williams, NASA'daki meslektaşlarının çoğu gibi ağaçların varlığından habersizdi. Biraz araştırma yaptıktan sonra Williams, Roosa'nın bu tohumları ekilmek üzere uzaya ve eve getirmek için yaptığı ilk eylemleri anlatan bazı eski gazete kupürleri buldu. Williams, NASA'nın resmi web sitesinde ağaçları bulmak için halktan yardım isteyen bir sayfa yayınladı. Sayfa ayrıca bilinen ay ağaçlarının yerlerini ve türlerini listeleyen bir tablo içeriyordu. Williams, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki insanlardan, onları ay ağaçları olarak tanımlayan plaketler gören insanlardan haber almaya başladı. Williams, konumları ve türleri de dahil olmak üzere bu tür ağaçların ayrıntılarını listeleyen bir veritabanını yönetmeye başladı. 2011'de Wired dergisindeki bir makale bu çabayı anlattı ve Williams'ın e-posta adresini sağlayarak mevcut ay ağaçları hakkında bilgisi olabilecek herkesi yazmaya teşvik etti. 2022 yılı itibarıyla mevcut ağaçların tespiti ve yerlerinin belirlenmesi çalışmaları devam etmekteydi.
Ay denizleri

Ay denizleri (Lunar maria), Ay'ın karanlık yüzüne çarparak, görünen yüzünde volkanik etkinlikleri tetikleyen eski asteroid çarpmalarının neden olduğu büyük, koyu ve bazaltik düzlüklerdir. Erken astronomların yaptıkları yanlış değerlendirmeler sonucu bu yapılar deniz olarak adlandırılmıştır. Demir (Fe) zengini içeriklerinden dolayı, Ay'daki yüksek alanlardan daha az yansıtıcı özelliktedirler ve çıplak gözle bakıldığında karanlık görülürler.Bu denizler (bazalt düzlükleri) Ay yüzeyinin yaklaşık olarak yüzde 17 kadarını kaplar ve çoğunlukla Ay'ın görünen yüzünde yer alırlar. Ufak bir kısmı ise Ay'ın karanlık yüzünden kraterlerin içinde yerleşmiştir. Bu Ay denizlerinin adlandırılmasında farklı terimler kullanılmıştır, örnek olarak göl (lacus), bataklık (palus) ve körfez (sinus) adları aynı özellikteki daha ufak bazalt düzlüklerine verilirken; bir adet de okyanus (oceanus) olarak adlandırılan bazalt düzlüğü bulunur. Adlandırmalar yapılırken denizlerin özellikleri ve özelliklerine atıfta bulunulmuştur (Ocean procellarum ve Mare Australis gibi), daha sonra kişi adları verilmiştir (Mare Humboldtianum) ve sonra uluslararası komite ruh durumu adları verilmesi için fikir birliği oluşturmuştur (Mare serenitatis), bu son kuralın tek istisnası Luna 3 tarafından keşfedilen Mare moscoviense'dir ve bu adlandırma Sovyetler Birliği tarafından teklif edilip kabul görmüştür.Bazalt denizlerinin yaşları hem doğrudan radyometrik yöntemle hen de krater sayma yöntemiyle belirlenmiştir. Radyometrik yaş hesabına göre 3.16-4.2 milyar yıl aralığında bir yaş dizisi çıkarılırken, krater sayma yöntemine göre en genç deniz 1.2 milyar yaşındadır, ancak ortalama olarak bazalt denizlerinin geneli 3-3.5 milyar aralığında bir yaşa sahiptir. En genç bazalt denizi Ay'ın görünen yüzünde Oceanus procellarum'dur.Bazaltların büyük çoğunluğu ya alçak çarpışma düzlüklerinde püskürür ya da oraya akarken, en büyük volkanik alan Oceanus procellarum herhangi bir çarpışma havzasına denk düşmez.Ay'ın jeolojik evriminin Yerküre'ninkinden ayrıldığı noktalar vardır ve bu noktada jeokimyasal olarak temel farklar görülür. Ay görevlerinde toplanan kayaç örneklerinin kimyasal çözümlemeler sonucu uyumsuz elemenleri yüksek oranda barındırdığı görülmüştür. Bu kayaçlara KREEP adı verilir ve yoğun olarak potasyum (K), nadir toprak elementleri (REE) ve fosfor (P) içerirler.Ay denizlerindeki bazaltlar, yerküredeki karşılıklarından sulu alterasyonun yokluğu, plajioklaslarda çok düşük sodyum (Na) içeriği ve yüksek miktarda ilmenit varlığı ile ayrılırlar. Ayrıca bu denizlerdeki bazalt temel olarak iki geniş gruba ayrılır: Yüksek oranda TiO2 (% 9-14) bulunduran yaşlı grup ve düşük oranda TiO2 barındıran (%1-5) genç grup.Ay denizleri toplam 6.3*106 km² bir alanı kaplar ve bu Ay yüzeyinin yüzde 17'sine denk gelir, stratigrafik yaklaşımlar ve morfometrik ölçümlerle ay denizlerinin hacminin 1*107 km³ olduğu saptanmıştır. Ay denizlerinin genişlikleri de 200 km'den 1200 km'ye değişir ve bu oluşumların kalınlıkları 500 m'den 1500 m'ye uzanır. Bunun yanında her deniz yaklaşık 10–20 m kalınlığında bazalt akış yapısı barındırır ve bu denizler birbiriyle üst üste binmiş yüzlerce bazalt akışından oluşur.
Ay etkisi

Ay etkisi, kabaca 29,5 günlük ay döngüsünün belirli aşamaları ile insanlar da dahil olmak üzere Dünya'daki canlılar arasında davranış ve fizyolojik değişiklikler arasındaki bir ilişki bulunduğu iddiasıdır. Bazı durumlarda sözde etki, ay ışığı miktarı gibi dış işaretlere bağlı olabilir. İnsanlarda (ancak diğer memelilerde değil) yaklaşık aylık menstruasyon döngüsü gibi diğer durumlarda, zamanlamadaki tesadüf, bilinen hiçbir ay etkisini yansıtmaz.1980'lerin sonlarından itibaren yayınlanmış en az 40 çalışma ay ışığı ile delilik ilişkisine ve 20 çalışma da ay ışığı ile doğum arasındaki ilişkiyi bildirmiştir.
Ay gezgini

Ay gezgini, Ay'ın yüzeyinde hareket etmek için tasarlanmış bir uzay keşif aracıdır. Apollo Programının Ay taşıtı, Apollo 15, 16 ve 17 adlı üç Amerikan ekibinin üyeleri tarafından Ay'da kullanıldı. Diğer geziciler, Sovyetler Birliği'nin Lunokhod'ları ve Çin Yutus'u gibi kısmen veya tamamen özerk robotlardı. Üç ülke Ay'da gezici araçlara sahipti: Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin. Japonya ve Yunanistan şu anda planlanmış misyonlara sahipken, bir Hint görevi başarısız oldu.
Ay görevlerinin listesi

Ay'ın insan tarafından keşfedilmesinin bir parçası olarak, Dünya'nın doğal uydusunu incelemek amacıyla çok sayıda uzay görevi gerçekleştirildi. Ay'a inişlerden Sovyetler Birliği'nin Luna 2'si, yüzeyine başarıyla ulaşan ilk uzay aracıydı ve  13 Eylül 1959'da kasıtlı olarak Ay'a çarpmıştı. 1966'da Luna 9, kontrollü yumuşak iniş gerçekleştiren ilk uzay aracı olurken, Luna 10 yörüngeye giren  Luna 10 yörüngeye giren ilk görev olurken, 1968'de Zond 5 yaşam formlarını (kaplumbağaları) Ay'ın yakınına taşıyan ilk görev oldu.1968 ve 1972 yılları arasında, Apollo programının bir parçası olarak Amerika Birleşik Devletleri tarafından Ay'a mürettebatlı görevler gerçekleştirilmiştir. Apollo 8, Aralık 1968'de yörüngeye giren ilk mürettebatlı görevdi ve bunu Mayıs 1969'da Apollo 10 izledi. Temmuz 1969'da Apollo 11 ile başlayan ve Neil Armstrong'un Ay'da yürüyen ilk insan olduğu altı görevle Ay'a insan indirildi. Apollo 13'ün iniş yapması planlanmıştı; ancak uzay aracındaki bir arıza nedeniyle uçuşla sınırlı kaldı. Mürettebatlı dokuz görevin tamamı Dünya'ya güvenli bir şekilde geri döndü.Amerika Birleşik Devletleri mürettebatlı Apollo programına odaklanırken, Sovyetler Birliği gezginleri konuşlandıran ve Dünya'ya numune geri getiren mürettebatsız görevler yürüttü. İkisi başarılı olmak üzere üç gezici görev başlatıldı ve üçü başarılı olmak üzere on bir numune geri dönüş uçuşu denendi.Ay'a yönelik görevler şu ülkeler ve kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmiştir (kronolojik sırayla): Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Avrupa Uzay Ajansı, Çin, Hindistan, Lüksemburg, İsrail, İtalya, Güney Kore, Birleşik Arap Emirlikleri ve Rusya. Ay ayrıca kendisini incelemeye adanmamış beş uzay aracı tarafından da ziyaret edilmiştir; dört uzay aracı yerçekimi yardımı almak için Ay'ın yanından geçmiştir ve Explorer 49 adlı bir radyo teleskop, karasal radyo kaynaklarından gelen parazitleri engellemek için Ay'ı kullanmak üzere selenosentrik yörüngeye yerleştirilmiştir.Bu, Ay'a yapılan 146 fırlatmanın (başarısız olanlar dahil) bir listesidir. Flybys, Impact sondaları, yörünge araçları, iniş araçları, gezginler ve mürettebatlı görevleri içerir.Aşağıdaki robotik uzay sondası görevleri planlanmıştır ancak bunların tam finansmanı belirsizdir veya henüz talep edilmemiştir:Resource Prospector- NASA'nın Ay'ın kutup bölgesinde bir araştırma gezisi gerçekleştirecek bir gezginin konsepti. Nisan 2018'de iptal edildi.
Ay keki

Ay keki (), geleneksel olarak Ay Festivali sırasında yenilen bir Çin kekidir. Ay kekleri genellikle yaklaşık 10 cm çapında ve 3–4 cm kalınlığında yuvarlak hamur işleridir. Genellikle kırmızı fasulye veya nilüfer tohumu hamurundan yapılan zengin bir kalın dolgu, ince (2–3 mm) bir kabuk ile çevrelenir ve tuzlu ördek yumurtası sarısı içerebilir. Ay kekleri genellikle çay eşliğinde yenmektedir. Günümüzde işadamları ve aileleri, müşterilerini ya da akrabalarına hediye olarak sunmaları, üst düzey ay keklerine olan talebi arttırmaya yardımcı olmak için alışılmış bir durumdur.
Ay krateri

Ay krateri, Ay'daki çarpma kraterleridir. Ay'ın yüzeyinde, tümü çarpmalarla oluşan birçok krater bulunmaktadır. Uluslararası Astronomi Birliği, günümüzde 1.675'i tarihlendirilmiş 9.137 krateri tanımaktadır.1978'de Lunar & Planetary Lab'den Chuck Wood ve Leif Andersson, Ay çarpma kraterlerinin sınıflandırılması için bir sistem tasarladılar. Sonraki etkilerle nispeten değişmemiş olan kraterlerden bir örnekleme kullandılar ve ardından sonuçları beş geniş kategoride gruplandırdılar. Bunlar, tüm Ay çarpma kraterlerinin yaklaşık% 99'unu başarıyla oluşturdu.ALC — çapı yaklaşık 10 km veya daha az olan ve merkezi zemini olmayan küçük, fincan şeklinde kraterler. Bu kategorinin ilk örneği Albategnius C'dir.BIO — ALC'ye benzer, ancak küçük, düz zeminlidir. Genel çapı yaklaşık 15 km'dir. Ay krateri arketipi Biot'tur.SOS - iç kat geniş ve düzdür, merkezi bir tepe noktası yoktur. İç duvarlar teraslanmamıştır. Çap normalde 15–25 km aralığındadır. Arketip Sosigenes'tir.TRI — bu karmaşık kraterler, iç duvarlarının yere çökmesini sağlayacak kadar büyüktür. Boyutları 15–50 km arasında değişebilir. İlk örnek krater Triesnecker'dir.TYC - bunlar 50 km'den daha geniş, teraslı iç duvarlar ve nispeten düz zeminler. Sıklıkla büyük merkezi tepe oluşumlarına sahiptirler. Tycho, bu sınıfın arketipidir.Birkaç yüz kilometre çapından sonra TYC sınıfının merkezi tepe noktası kaybolur ve bunlar havza olarak sınıflandırılır. Boyut olarak ay denizlerine benzer, ancak koyu lav dolgusu olmayan büyük kraterlere bazen talasoidler denir.
Ay merkezli yörünge

Ay merkezli yörünge (veya Selenosantrik yörünge), astronomide bir cismin yörüngesinin Ay etrafında olduğunu ifade eder.Uzay ajanslarında Ay merkezli yörünge Dünya ile alakalı değildir. Buradaki yörünge Ay etrafındaki çeşitli insanlı ya da insansız uzay araçları ile ilgilidir.Cismin yörüngede merkeze en yakın olduğu noktaya periselen, en uzak olduğu noktaya ise aposelen denir.Sovyetler Birliği, Ay civarına ilk uzay aracını yolladı. İnsansız Luna 1 isimli bu uzay aracı 4 Ocak 1959'da gönderildi. Bu araç Ay yüzeyinin 6,000 km içerisinden geçti ama, Ay yörüngesine ulaşmayı başaramadı. Luna 3 isimli bir araç 4 Ekim 1959'da fırlatıldı. Bu araç, Dünya ve Ay arasına yerleşen uçuşunu tamamladı. Ama halen Ay yörüngesinde değildi.
Ay mesafesi

Ay mesafesi (LD ya da ), Dünya-Ay mesafesi, Dünya-Ay karakteristik mesafesi, veya Ay'a uzaklık olarak da bilinen astronomik ölçü birimi. Dünya'nın merkezinden Ay'ın merkezine olan uzaklığı temsil eder.
Ay modülü

Ay modülü veya Ay örümceği, Ay'a iniş için kullanılan, uzay aracının parçalarından biridir. Apollo Projesi için Grumman tarafından imal edilmiştir. İlk olarak Apollo 11'de ve daha sonra diğer Apollo görevlerinde başarılı olarak kullanılarak Ay'a iniş yapmıştır.İniş kademesi ve çıkış kademesi olmak üzere 2 kademeden oluşan Ay modülü'nün bir diğer adı da "Ay örümceği"dir.İniş kademesi; Ay'a inmeyi sağlayan ve gücü azaltılabilen bir roket motorundan, yakıt depolarından ve bilimsel amaçlı araç-gereçlerin bulunduğu bölümden oluşmaktadır. Çıkış kademesi; mürettebatın bulunacağı, iletişimi sağlayan gereçlerin, yönetme ve denetleme sistemlerinin, kalkış motoru ve gerekli yakıt deposunun bulunduğu bölümdür.Ay modülü yalnızca Ay çevresinde ve yüzeyinde görev alır. Atmosferle temas etmez, onu çevreleyen adaptör içinde yer alır. Bu nedenle aerodinamik biçimde tasarlanmamıştır. Adından da anlaşılacağı gibi örümceğe benzer bir yapıdadır.
Ay sınıfı denizaltı (1974)

Ay sınıfı, Federal Almanya'nın Howaldtswerke Deutsche Werft AG firmasının Tip 209 sınıfı denizaltılarından Türk Deniz Kuvvetleri'nde ilki 1975 yılında hizmete giren denizaltı sınıfıdır.Ay sınıfı denizaltıların 2020 yılından itibaren aşamalı olarak yerini Reis sınıfı yeni nesil denizaltılara bırakması planlanmaktadır.20 Nisan 2022 tarihinde Netflix'de yayınlanmaya başlayan Yakamoz S-245 dizisinin çekimlerinde Ay sınıfı bir denizaltı kullanılmıştır.
Ay takvimi

Kamerî takvim veya Ay takvimi, Dünya'nın Güneş çevresindeki hareketleri yerine Ay'ın tam devrelerini (sinodik ayları) temel alan takvim. "Mevsim yılı" da denilen bir Güneş yılında 12.37 sinodik ay bulunur, yani ay senesi daha çabuk tamamlanır. Bu nedenle Ay takvimlerini Güneş takvimine çevirirken, belirli bir sürenin ilave edilmesi (periyodik interkalasyon) gerekir.Ayın başlangıcı takvimden takvime değişir. Bazı takvimlere göre devre yeni ay, dolunay veya hilal ile başlar. Bazı takvimlerde ise detaylı hesap kullanılır.Sümerler muhtemelen ayın devrelerine dayalı bir takvimi kullanan ilk medeniyetti. Sümer-Babil ayları yeni Ay'ın göründüğü gün başlıyordu. Saray astronomları mevsim hataları bariz hale geldiğinde takvimde gerekli düzenlemeleri yapıyorlardı. MÖ 380 civarında ay takvimlerine sabit düzenlemeler getirildi. 7 artık ay, 19 yıllık periyotlarda yıllara ekleniyordu. Daha sonra Yunan astronomlar da Ay yılını Güneş yılına uyarlayan çeşitli düzenlemeler yaptılar. Roma cumhuriyet takvimi, muhtemelen Yunan Ay takvimini temel almıştı.Günümüzde bazı dinî gruplar Ay takvimlerini kullanmaya devam ederler. Örneğin Yahudi takvimi, milattan 3760 yıl 3 ay önce başlar. Yahudi yılı sonbaharda başlar. Aylar 29 veya 30 gündür. Artık yıl ve aylarla Güneş takvimine uyarlanır.Bir diğer ay takvimi, İslam peygamberi Muhammed'in MS 622 yılında Mekke'den Medine'ye Hicret'ini esas alan Hicrî takvimdir. Bu takvimi Güneş yılına uydurmak için ayar yapılmaz.
Ay tanrılarının listesi

Mitolojide, bir ay tanrısı, bazen bir kişileştirme olarak, Ay tanrısı veya tanrıçasıdır. Bu tanrılar kültüre bağlı olarak çeşitli işlevlere ve geleneklere sahip olabilirler, ancak bunlar genellikle birbirleriyle ilişkilidir. Çoğu eski dinlerde bir tür Ay ibadeti bulunabilir.Kabigat (Bontok mitolojisi): Chal-chal'ın oğlunun başını kesen ay tanrıçası; eylemi, kafa avcılığının kökenidirBulan (Pangasinense mitolojisi): Loş sarayı yıldızlar haline gelen sürekli ışığın kaynağı olan neşeli ve yaramaz ay tanrısı; hırsızların yollarına rehberlik ederMangetchay'in Karısı (Kapampangan mitolojisi): Güzelliği büyük savaşı ateşleyen kızları dünyaya getiren Mangetchay'in karısı; Ay'da yaşıyorApûng Malyari (Kapampangan mitolojisi): Pinatubo Dağı'nda yaşayan ay tanrısı ve sekiz nehrin hükümdarıMayari (Tagalog mitolojisi): ay tanrıçası; bazen tek gözlü olduğu tespit edildi; Bathala'nın kızı ve geceleri dünyanın hükümdarıİsimsiz Ay Tanrısı (Tagalog mitolojisi): Rajo'nun hırsızlığını dürtükleyerek bir tutulmaya yol açan gece bekçisiBulan-hari (Tagalog mitolojisi): Bathala tarafından Pinak halkına yardım etmek için gönderilen tanrılardan biri; yağmurun yağmasını emredebilir; Bitu-in ile evliBulan (Bicolano mitolojisi): Dagat ve Paros'un oğlu; Daga'nın isyanına katıldı ve öldü, vücudu Ay oldu. Başka bir efsanede, o yaşamaktadır ve kesilmiş kolundan toprak kurulmuştu ve gözyaşlarından nehirler ve denizler kurulduLibulan (Bisaya mitolojisi): Lidagat ve Lihangin'in bakır gövdeli oğlu; büyük isyan sırasında Kaptan'ın öfkesiyle öldürüldü; vücudu ay olduDiwata na Magbabaya (Bukidnon mitolojisi): sadece Magbabaya olarak anılır; bir adama benzeyen iyi yüce tanrı ve yüce plancı; Dünyayı ve ilk sekiz elementi, yani bronz, altın, madeni paralar, kaya, bulutlar, yağmur, demir ve suyu yarattı; elementleri kullanarak denizi, gökyüzünü, Ay'ı ve yıldızları da yarattı; her şeyi dileyen saf tanrı olarak da bilinir; Banting  adlı krallıkta yaşayan üç tanrıdan biriBulon La Mogoaw (T'boli mitolojisi): iki yüce tanrıdan biri; Kadaw La Sambad ile evli; evrenin yedinci katmanında yaşıyorAy Tanrısı (Maranao mitolojisi): Güzel bir genç kadın olarak antropomorfik bir biçimde tasvir edilen ilahi varlık; melekler onun arabacıları olarak hizmet ediyor
Ay tavşanı

Ay tavşanı, Doğu Asya ve yerli Amerikan folklorunda, Ay'ın yakın yüzündeki ay denizlerini bir tavşan olarak tanımlayan pareidolia yorumlarına dayanan efsanevi bir figürdür. Doğu Asya'da tavşanın havan tokmağı ile dövüldüğü görülür, ancak havanın içeriği Çin, Japon, Kore ve Vietnam folklorunda farklılık gösterir. Çin folklorunda tavşan genellikle Ay tanrıçası Chang'e'nin bir arkadaşı olarak tasvir edilir, onun için sürekli yaşam iksiri ve bazıları kek veya pirinç keki yapımını gösterirken Japon ve Kore folklorunda tavşan, mochi veya başka bir tür pirinç keki için malzemeler yapmaktadır Vietnam folklorunda, Ay tavşanı genellikle Hằng Nga ve Chú Cuội ile birlikte görünür ve Çin folklorunda olduğu gibi, Ay tavşanı da havanda ölümsüzlük iksiri yapmaktadır. Bazı Çin versiyonlarda, tavşan ölümlüler için ilaç yapmakta ve bazılarında ay çöreği yapımı yer alır. Kuzey Amerika'nın bazı Kızılderili kültürlerinden gelen Ay folklorunda da tavşan temaları ve karakterleri bulunmaktadır.Kazumaro, Kanbe. "Buddhist sayings in everyday life – Tsuki no Usagi". Otani University. 2005. Retrieved on July 25, 2007.Varma. C.B. "The Hare on the Moon". The Illustrated Jataka & Other Stories of the Buddha. 2002. Retrieved on July 25, 2007.Daigo, Shoji. "When and how did Japanese jade rabbit begin to pound rice cake? ". JAXA/ISAS. 2022. Retrieved on September 1, 2022.Daigo, Shoji. "History and Culture of Hare/Rabbit on the Moon (Jade Rabbit) ". Retrieved on September 1, 2022.
Ay taşı

Ay taşı, Ay'da oluşmuş olan taşları tanımlamak için kullanılır. Terim ayrıca Ay'a yapılan keşiflerde toplanan diğer ay ile ilgili maddeler için de kullanılmaktadır.Ay'dan üç mineral keşfedildi: armalkolit, tranquillityite ve pyroxferroite. Armalkolit (armalcolite), Apollo 11 görevindeki üç astronotun adından türetilmiştir: Armstrong, Aldrin ve Collins.Apollo Ay taşlarının ana depolama yeri Houston, Teksas'taki Lyndon B. Johnson Uzay Merkezi'ndeki Ay Örnek Binası'dır. Güvenli koruma için, San Antonio, Teksas'ta Brooks Hava Kuvvetleri Üssü'nde küçük örnekler bulunmaktadır. Taşların çoğu nemden korunması için nitrojen içinde saklanmaktadır. Taşların üzerindeki ölçümler, özel aletler kullanılarak el sürülmeden yürütülmektedir.Ay seferleri boyunca toplanan ay taşları paha biçilmez olarak kabul edilmektedirler. 1993'te, Luna 16 seferinden 0.2 g ağırlığında üç küçük parça 442.500 Amerikan dolarına satılmıştır. 2002'de Ay Örnek Binası'ndan çok ufak Ay'a ve Mars'a ait parçalar çalınmıştır. Parçalar 2003'te geri alınmıştır, NASA, mahkemede çalınan ağırlığı 285 g (10 oz.) olan parçaların değerini $1 milyon dolar olarak tahmin etmiştir. Ay meteorlarından elde edilen ay taşlarının da değerleri çok yüksektir, genellikle özel koleksiyoncular tarafından satılmakta ve ticareti yapılmaktadır.Birkaç yüz küçük örnek hazırlanmış ve ulusak hükûmetlere ve ABD valiliklerine sunulmuştur. Bunlardan en azından bir tanesi daha sonra çalınmış, satılmış ve geri alınmıştır. Diğer örnekler müzelere gitmiştir, bu müzelerin içinde Amerikan Ulusal Hava ve Uzey Müzesi, Kansas Kozmosfer ve Uzay Merkezi ve Kennedy Uzay Merkezi bulunmaktadır. Kennedy Uzay Merkezin'de ufak bir ay taşı parçasına dokunulmasına izin verilmektedir. NASA 382 kg (842 lb) ağırlığındaki örneğin 295 kg (650 lb) kadarının bozulmamış olarak Johnson Uzay Merkezi'nde olduğu söylemektedir. Hasselblad çalışanları tarafından, görev sonrası bir kamera temizlenirken biraz ay tozu toplanmıştır.
Ay taşıtı

Lunar rover, Lunar Roving Vehicle (LRV), Ay’da kullanılmak üzere tasarlanmış kara taşıtı. Apollo Projesi'nde ay modülleri ile birlikte Ay’a taşınmışlardır.Ay Taşıtı, Ay’da düşük yerçekimli ortamda çalışarak Ay yüzeyinde dolaşabilmek ve Apollo astronotlarına daha geniş bir alanda inceleme yapabilmelerini sağlamak için tasarlanmıştır. Biri Apollo 15’teki David Scott ve James Irwin, diğeri Apollo 16’daki John Young ve Charles Duke, öteki de Apollo 17’deki Eugene Cernan ve Harrison Schmitt tarafından kullanılan 3 adet Ay Taşıtı Ay yüzeyinde bulunmuştur.Her taşıt günde bir kez olmak üzere 3 günlük görevde 3 ayrı seyirde kullanıldı. Apollo 15’in Ay Taşıtı 3 saat 2 dakikada toplam 27,8 km aldı. Bir seferde en çok 12,5 km kat edildi ve ay modülünden en çok 5 km uzaklaşıldı. Apollo 16’daki Ay Taşıtı ile 3 saat 26 dakikada 26,7 km yol alındı. En uzun seyir 11,6 km oldu ve ay modülünden en fazla 4,5 km uzaklaşıldı. Apollo 17’nin taşıtı ile 4 saat 26 dakikada 35,9 km gidildi. En uzun seyir 20,1 km, ay modülüne olan en uzun mesafe 7,6 km oldu.Ay Taşıtı 210 kg’lık kütleye sahipti ve 490 kg daha taşıyabilecek biçimde tasarlanmıştı. Gövdesi 3,1 metre, dingil açıklığı ise 2,3 metreydi. En yüksek yeri 1,14 metreydi. Gövdesi 2219 alüminyum parça kaynaklanmış ortalarından bağlı 3 parça şasiden oluşuyordu ki ay modülüne katlanarak koyulabiliyordu. Yan yana yer alan katlanabilen ve alüminyumdan yapılmış 2 koltuğu vardı. Koltukların arasına bir kolçak yerleştirilmişti ve her koltuğun ayarlanabilir ayak koyma yeri ve emniyet kemeri vardı. Ortası çukur çanak biçimindeki geniş bir bağlantı anteni de taşıtın ön tarafındaki direğe konuşlandırılmıştı. Süspansiyon, V biçimindeki üst ve alt kıvrım olmak üzere bir çift yatay metalden ve şasi ile üst V biçimli metal arasındaki bir damperden oluşuyordu. Tümüyle dolu Ay Taşıtı yerden 36 cm yukarıda kalıyordu.
Ay tutulması

denir. Ay tutulması, dolunay zamanında ve Ay'ın düğüm noktalarına yakın olması durumunda meydana gelir. Ay'ın, Dünya'nın gölgesine girmesi ile Güneş'ten aldığı parlaklığı kaybetmesi neticesinde görülür. Güneş, karşı düğüm noktasında veya ona yakın olmalıdır. Bu şartlar altında Dünya'nın gölgesi Ay'a düşer. Bu 42.000.000.000 km uzanan gölge konisi Ay'ın uzaklığından yaklaşık 8800 km geniştir. Ay, saatte 3456 km hareket ettiği için ortalama Ay tutulmasının zamanı yaklaşık 50 dakika ile bir saat arasında değişir. Ay tutulması, yeryüzünün Ay'ın ufuk çizgisinin üzerinde olduğu herhangi bir bölgesinden gözlenebilir.Ay'a karşı olan Dünya yüzeyine çarpan Güneş ışınları Dünya'nın atmosferi tarafından kırıldığı için, Ay tutulmasında Ay, tamamen kaybolmaz. Dünya etrafında kırılan ışıklarda mavi renk yutulduğu ve kırmızı renk yansıtıldığı için, Dünya'nın gölgesi kırmızı renkte görülür. Bu güçsüz ışık kalıntıları görünürlüğü mahallî atmosferik şartlara bağlı olarak Ay'ı tuhaf bir bakır renginde ortaya çıkarır.Bunun sonucunda Ay tutulması olur.Dünya, Ay ve Güneş'in bazı değişik durumları kısmi Ay tutulmasını sağlar. Bu durumlarda Ay'ın üzerine Dünya'nın tam gölgesi değil, kısmi gölgesi düşer.Ay tutulması genellikle yılda iki kere ortaya çıkar. Bazı özel durumlarda Ay tutulmasının hiç ortaya çıkmadığı veya üç defa ortaya çıktığı da olabilir.Aşağıdaki ölçek (Danjon ölçeği), ay tutulmalarının genel karanlığını değerlendirmek için André Danjon tarafından geliştirildi:L = 1: Koyu tutulma, renklenme halinde gri veya kahverengimsi. Detaylar sadece zorluklarla ayırt edilebilir.L = 2: Koyu kırmızı veya pas renkli tutulma. Çok karanlık merkezi gölge, umbranın dış kenarı göreceli olarak parlakken.L = 4: Çok parlak bakır kırmızısı veya turuncu güneş tutulması. Umbral gölge mavimsi ve çok parlak bir kenarı vardır.
Ay ve Altıpara

Ay ve Altı Para, ünlü İngiliz hikâye ve romancısı W. Somerset Maugham’ın eseri (The Moon and Sixpence). Yazarın bu kitabı ünlü ressam Gauguin’in yaşamından esinlenerek yazdığı söylenmektedir. Kırk yaşından sonra birden içinde uyanan sanat ateşiyle Londra’daki ailesini, bankerlik mesleğini bir kenara atıp Paris’e ressam olmaya giden Charles Strickland’ın, tabiri caizse, “yeni” Charles Strickland’ın bundan sonraki yaşamını konu alır. Maugham’ın ironiyi kullanmaktaki eşsiz ustalığıyla bezediği, okuru hayrete düşüren ve bıyık altından güldüren bu kitap, kalıplaşmış düşüncelere ve geleneklere meydan okuyan, içinde elalem endişesi taşımayan, korkusuz bir adamın sarsıcı öyküsüdür.
Ay Çarpması

Ay Çarpması, John Patrick Shanley tarafından yazılan ve başrollerini Cher, Nicolas Cage, Danny Aiello, Olympia Dukakis ve Vincent Gardenia'nın paylaştığı Norman Jewison tarafından yönetilen ve ortak yapımcılığını üstlendiği 1987 Amerikan romantik komedi filmidir. Film, nişanlısının yabancılaşmış, öfkeli küçük erkek kardeşine aşık olan dul bir İtalyan-Amerikalı kadın olan Loretta Castorini'yi konu alıyor.Moonstruck, 16 Aralık 1987'de New York'ta teatral olarak yayınlandı ve ardından 15 Ocak 1988'de Metro-Goldwyn-Mayer tarafından kritik ve ticari başarıya ulaştı. Eleştirmenler, senaryosunu, yönetmenliğini ve oyuncu kadrosunun (özellikle Cher ve Dukakis'in) performanslarını övdü, film 15 milyon dolarlık bir bütçeyle 80,6 milyon dolar hasılat yaparak 1987'nin Kuzey Amerika'da en çok hasılat yapan 5. filmi oldu . 60. Akademi Ödüllerinde En İyi Film de dahil olmak üzere 6 adaylık, üç ödül; En İyi Kadın Oyuncu (Cher için), En İyi Özgün Senaryo ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Dukakis için) aldı.
Ay Şahit

Ay Şahit, Burcu Güneş'in 9 Haziran 2004'te Erol Köse Production'dan çıkmış olan üçüncü stüdyo albümüdür.Albümün hazırlıklarına 2002 yılında başlamıştır. "Executive Producer" olarak Erol Köse ile çalışmaya devam etmiştir. Albümde 7 şarkının söz ve müziğini kendisi yapmış; Nazan Öncel, Fettah Can, Aysel Gürel, Selami Şahin gibi isimlerin de şarkılarına yer vermiştir. Albüm 12'si yeni, 3'ü cover ve 1'i remix olmak üzere toplam 16 şarkıdan oluşmaktadır. Albümde Phoebus Tassopoulos'un bestesini yaptığı, Elli Kokkinou'un "Masai" adlı şarkısını kendi yazdığı Türkçe sözlerle yorumlamıştır. Albümün toplam satış miktarı ise 300.000 olarak belirtilmektedir.Müzik direktörlüğünü Tufan Taş'la beraber yaptıkları albümde Mert Ekren'in "Sahilden" şarkısında Ceza ile featuring yaparak Türkiye'de rap müziğinde başka bir dönemin açılmasına sebep olmuştur ve gençlerin bu tarzı daha çok sevmesine yol açmıştır. Albümün ilk video klibi Murad Küçük yönetmenliğinde "Ay Şahit"e, 2. video klibi Kubilay Kasap yönetmenliğinde "Sahilden"e ve 3. video klibi Erhan Ceyhan yönetmenliğinde "Sınıfta Kal"a çekilmiştir. "Son Mektup" adlı cover parçanın da özel canlı performans klibi Powertürk TV ekranlarında yayınlanmaktadır. Albümle aynı adı taşıyan "Ay Şahit" adlı şarkının daha sonra club mix versiyonu Tufan Taş düzenlemesiyle ilk kez Güneş'in internet sitesinde yayınlanmıştır. Ayrıca "Ay Şahit" ve "Uyan" adlı şarkısıyla En İyi 64 (2004) albümünde ve 100 Türkçe Pop (2010) albümünde de "Ay Şahit" ile yer almaktadır.Düzenlemeler: Tufan Taş (1, 2, 4, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15), Mert Ekren (5, 16), Nazan Öncel (6, 14), Hamit Ündaş (14)Perküsyon: Mehmet Akatay (1, 4, 6, 9, 10, 11, 13, 14), Cem Erman (2, 5, 8), Engin Gürkey (2), Yaşar Akpençe (3), Mert Ekren (5, 15), Cengiz Ercümer (12)
Ay Şahit (şarkı)

"Ay Şahit", Burcu Güneş'in 9 Haziran 2004'te Erol Köse Production tarafından yayınlanan üçüncü albümü Ay Şahitin ilk video klip şarkısıdır.Şarkının söz ve müziği Burcu Güneş'e, düzenlemesi ise Tufan Taş'a aittir. Şarkı,  En İyi 64 (2004) ve 100 Türkçe Pop (2010) adlı compilation albümde de yer almış,  2004 yılının en çok çalınan ve dinlenen şarkılarından olmuştur.Video klip Murad Küçük yönetmenliğinde çekilmiştir. Güneş, video klipte 4 farklı kostüm kullanmıştır. Kostümler Sibel Karakaşlı tarafından özel olarak tasarlanmıştır. Video klip ilk kez 27 Mayıs 2004 tarihinde Kral TV'de yayınlanmıştır.
Ay'a Seyahat

Ay'a Seyahat ya da özgün adıyla De la Terre à la Lune, Jules Verne'in 1865 yılında yazmış olduğu, türünün ilk örneklerinden olan, bir bilimkurgu öyküsüdür. Amerikan İç Savaşı sırasında, Maryland eyaletindeki Baltimore şehrinin zengin ailelerinin bir araya gelerek kurduğu Silah Kulübü (Gun Club), savaştan sonra sessizliğe bürünür. Savaş sonrasında bir araya gelen üyeler, yeni hedeflerini, Ay'a gidecek bir uzay gemisi inşa etmek ve onunla Ay'a gitmek olarak  belirler.Kitap, Verne'in Ay'a seyahate dair yaptığı hesap ve tahminlerinin, onun zamanındaki tüm bilgi eksikliklerine rağmen, gerçeğe yakın bir anlatımı vardır. Proje maliyetine dair tahmini, Amerikan dolarının 1865 ve 1969 yıllarındaki değerleri göz önüne alınarak karşılaştırıldığında ilgi çekici bir yakınlık göze çarpar. Bununla birlikte, Verne'in senaryosu, mürettebatı atmosferin dışına taşıyacak kadar yüksek bir ivmelenme, aynı zamanda yolcuların da ölümüne neden olacağı için uygulanması mümkün olmayan bir kurgudur.Verne'in öyküsündeki topun adı Columbiad, Ay'a ilk giden Apollo 11'in kontrol modülünün adı da Columbiadır.Apollo 11 astronotlarının yaptığı gibi inişin okyanusa,Apollo 11'in indiği noktadan çok uzak olmayan bir yere olmasını öngörmüştür.Öyküdeki karakter Michel Ardan'ın ismi, Fransız fotoğrafçı Nadar'dan esinlenilmiştir. Ayrıca Nadar, Jules Verne'nin de katıldığı bir balon yolculuğuna katılmıştır.
Ay'a Seyahat (film, 1902)

Aya Seyahat (), 1902 Fransız yapımı, siyah-beyaz sessiz bilimkurgu filmidir. Filmin yönetmeni, aynı zamanda illüzyonist ve sihirbaz olan Georges Méliès'dir. Méliès filmin senaryosunu, kardeşi Gaston Méliès ile birlikte, zamanının iki popüler romanından esinlenerek yazmıştır: Jules Verne'ün yazdığı Ay'a Seyahat ve H. G. Wells'in yazdığı Ay'daki İlk İnsanlar . Filmin süresi, saniyede 16 kare hızında oynatıldığında 14 dakikadır.Aya Seyahat ilk gösterildiği yıllarda çok popüler olmuştur ve Méliès'in çektiği yüzlerce fantezi filmi arasında en iyi bilinen filmdir. Film, aynı zamanda birçok kişi tarafından sinema tarihinde yenilikçi animasyon ve özel efekt kullanan ilk film ve sinema tarihinin ilk bilimkurgu filmi olarak kabul edilmektedir.
Ay'da Yürüdüm

Ay'da Yürüdüm, Türk şarkıcı Göksel'in beşinci stüdyo albümü. 19 Nisan 2007'de Sony BMG Music Entertainment Türkiye tarafından yayımlandı.Bu albümde bulunan "Taş Bebek" şarkısında Teoman ve maNga grubunun solisti Ferman Akgül de gerek söz-müzik, gerekse vokalist olarak yer almıştır. Ayrıca maNga grubundaki Yağmur Sarıgül de bu şarkıya gitarist olarak eşlik etmiştir.
Ay'da İlk İnsan

Ay'da İlk İnsan, Damien Chazelle tarafından yönetilen ve Josh Singer tarafından yazılan 2018 çıkışlı Amerikan yapımı biyografik drama filmidir.
Ay'ın Düşüşü

Ay'ın Düşüşü (İngilizce özɡün adıylaː Moonfall), Roland Emmerich tarafından ortaklaşa yazılan ve yönetilen  bir bilimkurgu aksiyon felaket filmidir. Başrollerinde Halle Berry, Patrick Wilson, John Bradley, Charlie Plummer, Michael Peña ve Donald Sutherland var.Moonfall'ın 4 Şubat 2022'de Lionsgate tarafından sinemalarda yayınlandı. 138-146 milyon dolarlık bir bütçeyle Montreal'de çekilen film, şimdiye kadar yapılmış en pahalı bağımsız yapım filmlerden biridir.Film, 4 Şubat 2022'de Lionsgate ve Summit Entertainment tarafından Kuzey Amerika'da ve aynı gün Entertainment Film Distributors tarafından Birleşik Krallık'ta sinemalarda gösterime girdi. Dünya çapında 67 milyon dolar hasılat yapan bir gişe bombasıydı ve eleştirmenlerden karışık ve olumsuz eleştiriler aldı.Mayıs 2019'da, 140 milyon dolarlık bir bütçeyle filmi Roland Emmerich'in yazıp yöneteceği açıklandı ve bu da filmi şimdiye kadarki en pahalı bağımsız filmlerden biri haline getirdi. Lionsgate, filmin Amerikan dağıtım haklarını ve AGC International uluslararası dağıtım haklarını satın aldı.Mayıs 2020'de Josh Gad ve Halle Berry rol aldı, Haziran'da Patrick Wilson ve Charlie Plummer eklendi. Ekim ayında Stanley Tucci, John Bradley, Donald Sutherland ve Eme Ikwuakor kadroya eklendi, Bradley program çakışmaları nedeniyle Gad'ın yerini aldı. Çekimler, daha önce bir bahar başlangıcı için planlandıktan sonra, Ekim 2020'de Montreal'de başladı. Michael Peña, Carolina Bartczak, Maxim Roy ve Stephen Bogaert Ocak 2021'de eklendi ve Peña, Tucci'nin prodüksiyona seyahat etmesini engelleyen COVID-19 seyahat kısıtlamaları nedeniyle Tucci'nin yerine geçti.Ocak 2022'de Emmerich, ilk film başarılı olursa arka arkaya iki devam filmi çekme olasılığından bahsetti. Ertesi ay filmin yıldızı John Bradley, "Roland istediği yöne giderse" devam filmlerinin "ilkinden çok daha çılgınca" olacağını söyledi.
Ay'ın evreleri

Ayın evreleri veya fazları, (genel olarak Dünya'daki) bir gözlemcinin gördüğü Ay'ın aydınlık yüzünün, Ay'ın toplam görünür yüzeyine oranını belirtir. Ay tıpkı Dünya gibi, kendinden ışık vermez. Güneşten aldığı ışığı yansıtır. Bu yüzden, Ay'ın Dünya ve Güneş'e göre konumuna göre belli bir kısmı aydınlık diğer yüzeyi ise karanlık gözükür.Ay'ı tüm yüzeyinin aydınlık göründüğü dolunay evresi, Ay'ın Dünya'ya dönük yüzü Güneş'in karşısına geldiği zaman görülür. Ay tam olarak Güneş ile Dünya arasındayken aydınlık yüzü Dünya'dan hiç görünmez. Bu evresi yeni ay olarak adlandırılır. Yaklaşık iki hafta sonra dolunay görülür. İlk yeni aydan 29,5 gün sonra Ay tekrar Güneş'in karşısına geçer ve tekrar yeni ay görünür.Yeni ay Ay'ın aydınlık olmayan tarafı Dünya'ya dönüktür. Ay, Dünya'dan açıkça görülemez. Fakat Güneş tutulması süresince görülebilir.Hilal Ay Güneş'in doğusunda kalmaktadır. Ay - Yer - Güneş arasındaki açı 90°den küçüktür. Hilal evresinin gözlem süresi kısadır. Çünkü Güneş battıktan sonra batı ufkuna yakın gözlenir.İlk dördün Ay'ın yeni ay evresinden bir hafta sonra yarım daire biçiminde (D) göründüğü evre; Güneş'e göre açısal uzaklığı 90° olduğu andaki görünüşüdür.Şişkin ayİlk dördün safhasından sonra Ay'ın uzanım açısının 90° ile 180° arasında olduğu zamanlar oluşan evre şişkin evre olarak bilinir.
Ay'ın ikiye bölünmesi

Ay'ın ikiye bölünmesi (Arapça: Şakk-ul Kamer), Sünni İslam'daki çoğunluk inanca göre bazı hadisler ve Kamer suresinin ilk ayetlerine dayanılarak Muhammed'e atfedilen, Ay'ın dolunay halinde iken bir gece Muhammed'in el işaretiyle ikiye ayrılması mucizesi.Kamer suresi ilk üç ayeti; "Saat (kıyamet vakti) yaklaştı ve Ay yarıldı. Onlar bir mûcize görseler hemen yüz çevirip, 'Bu öteden beri bilinen bir sihir!' derler. Hep yalan saydılar ve kişisel arzularına uydular; oysa her iş yerli yerindedir." şeklindedir.Abdullah İbni Mes'ud'dan, "Biz Minada Allah'ın peygamberi ile birlikteydik ki Ay ikiye ayrıldı. Onun bir parçası dağın öbür tarafında iken diğeri bu yanındaydı. Allah'ın peygamberi bize "şahit olun" dedi.Kur'an'da muallakat şairlerinden İmruʾu’l-Kays'ın şiirinde de kullanılan "Kıyamet saati yaklaştı ve Ay yarıldı." ifadesi ve bağlantılı rivayetler Muhammed'in bir işaretiyle Ay'ın gökyüzünde ikiye ayrılıp tekrar birleşerek en büyük mucizelerinden birisini gösterdiği inancının Müslümanlar arasında yerleşmesine yol açmıştır. Kur'an'ın edebi üstünlüğüne de örnek gösterilen şiirsel ifadeler aynı zamanda bu ifadelerin kaynağı açısından da tartışmalara yol açmıştır.İnanç Kamer suresinin ilk ayetlerinin yorumlarına eklenen hadis rivayetleri ile desteklenir. Buna karşın ayetlerin eski Arap edebiyatında bu anlama gelmediği, Ay'ın ikiye bölünmesi ile ilgili hadislerin zayıf olduğu görüşleri de vardır.Dolunay halindeki Ay'ın ikiye yarılması, parçalardan birinin Mekke'de bir dağın arkasına, diğerinin de önüne kadar indiği ve sonra gökyüzünde tekrar birleştiklerini ifade eden rivayetler âlimler, hadis kritiği yapanlar ve İslam filozofları arasında tartışmalara konu olmuştur. Bazı araştırmacılar bu hadislerin zayıf, güvenilmez ve uydurma rivayetler olduğu üzerinde dururlarken, Bazi Sünni İslami filozoflar Kamer suresindeki ifadelerin alegorik olduğunu, gerçekten Ay'ın parçalandığı anlamına gelmediğini ifade etmişlerdir. Bazıları bunun bir görsel illüzyon olduğunu, bazı tefsirciler ise ayette sözü edilen parçalanmanın ileride, kıyametin kopması zamanında gerçekleşeceğini ifade etmişlerdir.Bazı Müslümanlar, Kamer suresi'nin 1. ayetine "Ay yarıldı" olarak çevrilen cümlenin aslında "Ay'ın toprağı yarıldı" anlamına geldiğini ve bu ayetten Kur'an'ın sonuna kadar 1389 ayet olduğunu, Hicri takvimde 1389'un Ay'a ayak basılan 1969 yılına tekamül ettiğini belirterek bu cümlenin Apollo 11 ay görevine gönderme yaptığını iddia etmiştir. “Yaklaştı saat ve yarıldı-deşelendi Ay” ayeti 54. surenin 1. ayetidir (54:01). 54:01 sayısının da Ay’a inen Eagle (Kartal) aracının Ay’dan ayrıldığı zaman olan 54. dakika ve 1. saniyeyi göstermekte olduğunu iddia edenler de vardır.Bazı Müslümanlar kanyon görünümüne benzer NASA ay fotoğraflarını, ayın belirli bir zaman önce ikiye ayrılıp yeniden birleştiği inancına kanıt olarak ileri sürerler. 2010 Yılında NASA çalışanı Brad Bailey, ''İnternette okuduğunuz her şeye inanmayın.'' diyerek bu iddiayı yalanlamış, bu fotoğrafların Ay'ın bölündüğüne bir kanıt olmadığını söylemiş ve ayın geçmişte bir veya birden fazla parçaya bölündüğüne dair bilimsel bir kanıt olmadığını belirtmiştir.
Ay'ın kökeni

Ay'ın kökeni, genellikle Mars büyüklüğündeki bir cismin Dünya'ya çarpmasıyla oluşan yığılma diskinin birikerek bir doğal uydu olan Ay'ı meydana getirmesine dayanır. Ancak bu büyük çarpışma hipotezinin birkaç farklı çeşidi olup Ay'ın kökenine dair çarpışma hipotezine alternatif açıklamalar da bulunur. Ay'ın kökenine dair araştırmalar devam etmektedir. Önerilen diğer senaryolar arasında yakalanmış gök cismi, fisyon, birlikte oluşma (yoğunlaşma teorisi, sinestiya), gezegencik çarpışmaları (asteroid benzeri gök cisimlerinden oluşan) ve diğer çarpışma teorileri yer alır.Standart Büyük Çarpışma Hipotezi, Theia adlı Mars büyüklüğündeki bir gök cisminin Erken Dünya'ya çarparak Dünya çevresinde büyük bir yığılma diski oluşturduğunu ve bunun daha sonra yığılmaya devam ederek Ay'ı meydana getirdiğini öne sürmektedir. Bu çarpışma, aynı zamanda Dünya ekseninin 23,5° eğik olmasına ve dolayısıyla mevsimlerin oluşmasına neden olmuştur. Ay'ın oksijen izotopu oranları, esasen Dünya'nınkiyle aynı gibi görünmektedir. Çok hassas bir şekilde ölçülebilen oksijen izotopu oranları, Güneş Sistemi'ndeki her gök cismi için benzersiz bir imza oluşturur. Theia eğer başka bir öngezegen olsaydı, tıpkı çarpışma sonrası uzaya fırlayan karışmış kalıntıların farklı bir oksijen izotopu imzasına sahip olacağı gibi, Theia da muhtemelen Erken Dünya'dan farklı bir oksijen izotopu imzasına sahip olurdu. Ayrıca, Ay'ın titanyum izotopu oranı (50Ti/47Ti) Dünya'nınkine çok yakın olduğundan (milyonda 4 parçacık kadar), çarpışan gök cisminin kütlesinin tahminen çok azı Ay'ın bir parçası hâline geldi.
Ay'ın uzak yüzü

Ay'ın uzak yüzü', Ay'ın yörüngesindeki eşzamanlı dönüş nedeniyle her zaman Dünya'dan uzağa bakan yarımküresidir. Yakın yüzü karşılaştırıldığında, uzak yüzünün arazisi çok sayıda çarpma krateri ve nispeten az sayıda düz ve karanlık ay denizleri ile engebelidir, bu da Güneş Sistemi'ndeki Merkür ve Callisto gibi diğer çorak yerlere daha yakın bir görünüm vermektedir. Güney Kutbu-Aitken Havzası olan Güneş Sistemi'ndeki en büyük kraterlerden birine sahiptir. Yarımküre bazen "Ay'ın karanlık yüzü" olarak adlandırılır, burada "karanlık", "güneş ışığından yoksun" yerine "bilinmeyen" anlamına gelmektedir. Ay'ın her iki tarafı iki hafta güneş ışığı alırken, karşı taraf iki hafta gece yaşamaktadır.Uzak yüzün yaklaşık %18'i, librasyon nedeniyle Dünya'dan ara sıra görülebilir. Kalan %82, Sovyet Luna 3 uzay sondası tarafından fotoğraflandığı 1959 yılına kadar gözlemlenmeden kaldı. Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi, 1960 yılında uzak tarafla ilgili ilk atlası yayınladı. Apollo 8 astronotları, 1968'de Ay yörüngesinde döndüklerinde, uzağı bizzat gören ilk insanlar oldular. Tüm insanlı ve insansız yumuşak inişler, Chang'e 4 uzay aracının uzak tarafa ilk inişi yaptığı 3 Ocak 2019 tarihine kadar Ay'ın yakın tarafında gerçekleşti.Gök bilimciler, Ay'ın onu Dünya'dan gelebilecek olası elektromanyetik girişimlerden koruyacağı uzak tarafa büyük bir radyo teleskopu kurmayı önerdiler.
Ay'ın yakın yüzü

Ay'ın yakın yüzü', Ay'ın her zaman Dünya'dan bakan yarımküresidir. Ay kendi ekseni etrafında, Ay'ın Dünya'nın yörüngesindeki dönüşüyle aynı hızda döndüğünden Ay'ın Dünya'dan yalnızca bir tarafı görülebilmektedir.Ay, doğrudan Güneş tarafından aydınlatılır ve döngüsel olarak değişen görüntüleme koşulları, ayın evrelerine neden olur. Bazen Ay'ın uzak yüzü, Dünya'nın yüzeyinden Ay'a yansıyan dolaylı güneş ışığı olan dünya ışığı nedeniyle hafifçe görülebilir.Ay yörüngesi hem biraz eliptik hem de ekvator düzlemine eğimli olduğundan, librasyon Ay'ın yüzeyinin %59'a kadarının Dünya'dan görülebilmesini sağlamaktadır.
Ay, Işığında Saklıdır

Ay, Işığında Saklıdır, başrollerinde Aydan Şener ve Toprak Sergen'in yer aldığı 1996 yapımı TV filmi.
Ay-Yıldızlı Stadyum

Stadyum kuş bakışı olarak Türk Bayrağı'nda yer alan ay yıldız şeklinde bir mimariye sahiptir. Karabük Üniversitesi tarafından Demir Çelik Yerleşkesi'ne 2011 yılında 25.000 seyirci kapasiteli olarak yapımına başlanmış, 2014 yılında da açılmıştır.
Ay-ay

Ay-ay (Daubentonia madagascariensis /Malgaşça: aiay), Daubentoniidae familyasının tek üyesidir. Madagaskar'da yaşayan oldukça nadir bir makimsi primat türü. Uzun parmaklıgiller (Daubentoniidae) familyasının tek yaşayan üyesidir. Familyanın, büyük ayay (Daubentonia robusta) adında diğer bir türünün soyu tükenmiştir.Ay-ay gece ortaya çıkan en büyük primattır. Kuyruğunu saymazsak 30–37 cm boyunda, kuyruğu ile birlikte 44–53 cm boyunda ve 2,5 kg ağırlığındadır. Kürkü siyahtır. Kuyruğu, sincap kuyruğu gibi tüylüdür. İri, parlak kırmızı gözleri vardır. Uzun kesici dişleri kemirgen dişini anımsatır. Parmakları ince ve uzundur. Orta parmak diğer hepsiden 3 kat daha uzun olabilir.Avlanma şekli çok ilginçtir. Önce böcekleri bulmak için parmağı ile ağaca vurarak kurtçukları arar. bulduğunda dişleri ile kabuğu çıkarır. Sonra açtığı deliğe orta parmağını sokarak böcekleri çıkarır. Çizgili keselifarenin (Dactylopsila trivirgata) de aynı şekilde avlandığı bilinmektedir.Ayrıca yaldızlı bambu maymunu olarak da bilinir. Yalnız yaşayan noktürnal bir canlıdır. Çoğunlukla Madagaskar'ın yağmur ormanlarında ve nadiren de adanın batısındaki kuru ormanlarda yaşar.Yaklaşık 40 cm uzunluğundadır. Kuyruğu ile birlikte uzunluğu 1 metreye ulaşır. Koyu kahverengi ya da siyah kaba bir kürke sahiptir. Kısa yüzlü, büyük gözlüdür. Kemirgenler gibi sürekli büyüyen ön dişlere sahiptir. Elleri ve ayakları büyüktür. Özellikle orta parmakları çok uzundur. Ayak başparmakları hariç tüm tırnakları uzun ve pençe şeklindedir.Ağaç dalları ve yapraklarından yapılmış yuvarlak yuvalarda yaşar. Meyve ve böceklerle beslenir. Ağaç gövdelerine orta parmağı ile vurarak, böcek larvalarının yerini tespit eder. Bir seferde tek yavru yavrular. Soyu ciddi tükenme tehdidi altındadır. Madagaskar dışındaki hayvanat bahçelerinde üretme faaliyetlerinin bir kısmı başarıya ulaşmıştır.
Ay-güneş takvimi

Ay-güneş takvimi, birçok kültürde bulunan ve tarihinin hem ay evresini hem de güneş yılını gösterdiği bir takvimdir. Güneş yılı, güneş yılı olarak tanımlanırsa, bu durumda ay-güneş takvimi sezonun bir göstergesi verecektir; bir yıldız yılı olarak alınırsa, takvim, dolunayın meydana gelebileceği takımyıldızını tahmin edecektir. Yılını aylara ayıran tüm takvimlerde olduğu gibi, yılın birkaç ay süresinin de olması şarttır. Bu durumda sıradan yıllar 12 aydan oluşur, ancak her ikinci veya üçüncü yılda bir 13. ara, emboli veya sıçrama ayı ekleyen bir enterkalasyon yılıdır.
Aya

Aya - Türk ve Altay mitolojisinde İyi Ruh. Ayalar biçiminde çoğul olarak kullanılır. Hayırsever ruhların ve meleklerin genel adıdır. Çoğunlukla gökyüzünde yaşarlar. 17 farklı iyicil ruh kategorisinin tamamını anlatır. Karşıtı Aza’dır. Yeryüzündeki tüm yaratıcılığın, bereketin, sevginin kaynağıdırlar. Ayaçı (Ayatçı) tabiri yaratıcı ruhlar için kullanılır. Ayıhı şeklinde de ifade edilir. Bu tabir Yakut mitolojisinde Abası’nın karşıtı olarak yer alır. Türklerde, İslamiyetteki melek sözcüğünü karşıladığını öne sürenler de bulunmaktadır.(Ay) kökünden türemiştir. Yaratmak ve ışık anlamını içerir. Avuç içi anlamı da bulunur. Ayamak (kayırmak, korumak) fiili ile aynı kökten gelir. Moğolca iyilik ve müzik, ezgi anlamını da içerir. Evenk dilinde Aya, Eski Moğolcada Ayı sözcükleri iyilik manasına gelir.
Aya (Aygün Kazımova şarkısı)

"AYA", Azeri şarkıcı Aygün Kazımova və Rauf Ahmedov'un şarkısıdır. Söz ve müziği Nicat Melikov'a aittir.Şarkının video klibi azeri yönetmen Nicat Melikov tarafından çekilmiştir. Klipte dünyaca ünlü Azeri asıllı, Türk tasarımcı Rufat İsmayıl'ın elbiselerini giymiştir. Aygün Kazımova'nın makyajını Azeri makyaj sanatçısı Rukha yapmıştır.
Aya (Ezhel şarkısı)

AYA Türk rapçiler Ezhel ve Murda'nın çıkardığı teklidir. Şarkı 20 Eylül 2019 tarihinde yayımlanmıştır.
Aya Benzer 2003 (Moonlight)

Mustafa Sandal'ın Gülcan Karahancı ile düet yaptığı; Türkiye'de Maxi Sandal 2003, Avrupada ise Seven isimli albümlerinde de yer alan Avrupa piyasası için çıkardığı single çalışması.1998 yılında Detay albümünün çıkış şarkısı Aya Benzer'in yeni versiyonu ve İngilizce sürümünün yer aldığı iki sürümü bulunmaktadır.
Aya Blaise Kilisesi, Zagreb

Aya Blaise Kilisesi (), Hırvatistan'ın Zagreb şehrindeki Aşağı Şehir'de bulunan bir Katolik pariş kilisesidir. Aya Blaise'e adanmıştır ve Hırvat mimar Viktor Kovačić tarafından eklektik tarzda tasarlanmıştır . Bölgede türünün ilk örneği olan betonarme kubbesi ile dikkat çekmektedir.Bölgede bir kilise inşa etme fikri rahip Eduard Sukhin'e aitti. 20. yüzyılın başında, yapılacak yeni kilisenin en iyi mimari projesi için bir yarışma ilan edildi ve Victor Kovacic'in çalışması en iyi proje olarak kabul edildi. Mimar için ilham kaynağı Ravenna'daki ilk Hristiyan binalarıydı. İnşaat 1912'de başladı ve 1915'te tamamlandı.Tapınağın tabanında eşkenar bir Yunan haçı şekli bulunur ve yapı yaklaşık 18 metre çapında betonarme bir kubbe ile taçlandırılmıştır. 1932'de mermer bir sunak inşa edildi.Tapınağın içinde yazar İsa Mirko Racchi'nin sunak görüntüsünün tutulduğu Bebek İsa'nın St. Theresa'sına adanmış bir şapel bulunur.Kubbenin iç kısmında Kutsal Ruh'u güvercin şeklinde tasvir eden bir mozaik bulunur. Yan sunaklar Tanrı'nın Annesi'ne ve İsa'nın Kutsal Kalbi'ne adanmıştır. Narteks, Ivo Kerdich tarafından Padovalı Antonio'yu tasvir eden mermer bir kabartmadır.Tapınak ayrıca, 1916'da Vojta Branisch tarafından yapılan ve 1969'da restore edilen Hırvat Noel Doğum sahnesine de ev sahipliği yapmaktadır. Karakterler Hırvat ulusal kostümler giymiş şekilde tasvir edilmiştir. Doğum sahnesi, Noel zamanı hariç, yıl boyunca kapalı olan büyük bir ahşap dolapta saklanır.1911 yılında yapılan Aya Blaise Kilisesi'nin organında bir el kitabı ve 11 kayıtlı bir pedal bulunmaktadır. Organın tam restorasyonu 2003 yılında gerçekleştirildi.
Aya Cash

Aya Rachel Cash (d. 13 Temmuz 1982), Amerikalı oyuncudur. Yer aldığı yapımlar arasında sinema filmleri Sleepwalk with Me (2012) ve The Wolf of Wall Street (2013), televizyon dizileri The Newsroom (2012), You're the Worst (2014) ve The Boys (2020) sayılabilir.