barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Kırım Özerk Cumhuriyeti Anayasası

Kırım Özerk Cumhuriyeti Anayasası (Ukraynaca: Конституція Автономної Республіки Крим, Konstytutsiya Avtonomnoyi Respubliky Krym; Rusça: Конституция Автономной Республики Крым, Konstitutsiya Avtonomnoy Respubliki Krym) Ukrayna'nın bir parçası olan Kırım yarımadasında özerk bir bölge olan Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin temel yasasıdır. Anayasa, cumhuriyetin Ukrayna içindeki statüsünü ve otoritesini belirler. Kırım'a bir bütçe hazırlama ve kendi bölgesini yönetme hakkı verdi. Anayasa, 2014 Kırım krizi sırasında tartışmalı bir referandumla yürürlükten kaldırılmış, ardından yarımadanın ilhakından sonra Rusya'nın federal bölgesi olarak Kırım Cumhuriyeti kurulmuştur. Ukrayna hükûmeti, Kırım'ın Rusya tarafından ilhakını tanımayı reddetti ve anayasanın hala aktif olduğunu kabul ediyor.20 Ocak 1991'de yapılan referandumdan sonra Kırım, Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti statüsünü yeniden kazandı. Bu durum 24 Ağustos 1991'deki Ukrayna Bağımsızlık Bildirgesi'nden aylar önce - Aralık 1991'de uluslararası alanda kabul edildiğinden - Kırım, o zamanlar Sovyetler Birliği'nin kurucu cumhuriyetlerinden biri olan Ukrayna SSC'nin bir parçasıydı. Şubat 1992'de Kırım parlamentosu, Kırım'ın adını daha fazla özyönetim sağlamak amacıyla "Kırım Cumhuriyeti" olarak değiştirdi. 5 Mayıs 1992'de parlamento, 2 Ağustos 1992'de yapılacak referandumla henüz onaylanmayan Kırım'ın bağımsızlığını ilan etti ve aynı gün ilk Kırım anayasasını kabul etti. 6 Mayıs 1992'de aynı parlamento bu anayasaya Kırım'ın Ukrayna'nın bir parçası olduğunu belirten yeni bir cümle ekledi. Ukrayna parlamentosu 15 Mayıs'ta toplandı, Kırım bağımsızlık ilanını iptal etti ve Kırım parlamentosuna referandumu iptal etmesi için bir hafta süre verdi. Haziran 1992'de taraflar bir uzlaşmaya vardılar ve Kırım'ın statüsü "Özerk Cumhuriyet" olarak belirlendi.Mayıs 1994'te, Kırım parlamentosu, Mayıs 1992 Anayasasını eski haline getirmek için oy kullandı. Eylül 1994'te Kırım Cumhurbaşkanı Yuriy Meşkov ve parlamento yeni bir anayasa yazmaya karar verdi. 17 Mart 1995'te Verkhovna Rada, Mayıs 1992 Anayasasını ve Kırım Cumhurbaşkanlığı görevini kaldırdı. Haziran 1995'ten Eylül 1995'e kadar Ukrayna Cumhurbaşkanı Leonid Kuçma, Kırım'ı doğrudan bir başkanlık idaresi kararnamesine göre yönetti. Ekim 1995'te Kırım parlamentosu, Ukrayna ulusal makamları tarafından önemli değişikliklerin önerildiği Nisan 1996'ya kadar tanınmayan yeni bir anayasa kabul etti. Ekim 1995 anayasasının beşinci yasa tasarısı 21 Ekim 1998 tarihinde parlamentonun ikinci oturumunda onaylandı. Verkhovna Rada bu anayasayı 23 Aralık 1998'de onayladı. (Ukrayna Anayasasının 135. Maddesi, Kırım Anayasasının Ukrayna parlamentosu tarafından onaylanması gerektiğini belirtmektedir.) 12 Ocak 1999'da yürürlüğe girdi.Kırım Krizi sırasında, Kırım'da kontrolü ele geçirmiş makamlar, 2014 Kırım statüsü referandumundan sonra 1998 Kırım Anayasasını yürürlükten kaldırdı.
Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti veya Kırım ÖSSC, (Kırım Tatarcası: Qırım Muhtar Sotsialist Sovet Cumhuriyeti; Rusça: Крымская Автономная Советская Социалистическая Республика - Krımskaya Avtonomnaya Sovetskaya Socialistiçeskaya Respublika) Kırım Yarımadası'nda Rusya SFSC'ne bağlı olarak kurulan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'dir. Cumhuriyetin başkenti Akmescit (Simferopol). Resmi dilleri Kırım Tatarcası ve Rusça'dır.Kırım ÖSSC, 18 Ekim 1921 tarihinde kurulmuştur. Nüfusunu başta Kırım Tatarları olmak üzere Ruslar, Ukraynalılar, Yunanlar ve Karaylar oluşturmuştur. Kırım Tatarlarının bir kısmı II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası ile işbirliği içerisinde oldukları için 1944 yılında Kırım Tatarı nüfusunun çoğu Orta Asya ülkelerine sürülmüştür. Sürgüne gönderilen Kırım Tatarlarının sayısı 300 bine varmıştır. Ayrıca ekonomik, kültürel ve dinî hayatları üzerindeki baskılardan bunalan bir kısım Tatarlar da kurtuluşu göç etmekte bulmuşlardır. Göçe zorlanan Kırım Tatarlarına 1967 yılında anayasal hakları yeniden verilmiş fakat Sovyetler Birliği'nin son günlerine kadar yurtlarına geri dönmelerine izin verilmemiştir.30 Haziran 1945 tarihinde Rusya SFSC'ye bağlı Kırım ÖSSC kaldırılarak Kırım topraklarında Kırım Oblastı kurulmuştur.19 Şubat 1954 tarihinde, Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti Prezidyumu Kırım Oblastını Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nden çıkarılarak Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlanmasına karar verdi. Bu değişikliğin gerekçesi olarak Ukrayna'nın Rus hakimiyetine girişinin 300.Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kısa süreli ikinci bir dönemi oldu. 20 Ocak 1991'deki Kırım egemenlik referandumu sonrasında Ukrayna SSC'ne bağlı bir özerk cumhuriyet hâlini aldı. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Ukrayna bağımsızlığını elde ettiğinde, Kırım yine özerk bir cumhuriyet olarak yeni kurulan Ukrayna'nın bir parçası olarak isim değişikliğiyle devam etti.
Kırım şarabı

Kırım şarabı, dünyada Antik Çağ'dan bu yana şarapçılık yapılan eski bölgelerden biri olan Ukrayna'nın Kırım Yarımadası'nda yapılan şaraba verilen addır. Bölgede iki bin yılı aşkın zamandır şarap imal edilmektedir.Şarap yapımı, Theodoro Prensliği ve Ceneviz kolonilerinde, Hersonissos'ta, Bosporos Krallığı'nda geliştirilmiştir.Osmanlı dönemi, dinî yasaklamalar nedeniyle şarap üretimi için elverişsizdi, ancak sofralık üzüm kültüyle dengelendi. Her ne kadar, şarap üreticileri olan Müslümanlar içki üretimi için cezalar alsalar da, Müslümanlar bir başka inanca geçerek aşırı vergiye tabi olmaktan kurtulabiliyorlardı. Rus İmparatorluğu'nun ve ardından Sovyetler Birliği dönemlerinde, endüstriyel şarap üretiminde gerçek bir bilimsel yaklaşım ortaya çıkmaya başladı."Üzüm şarabı kanunu"nun 24 Nisan 1914 tarihinde kabulü ile, sektörün yasal düzeyde savunmasızlığını artırdı. “Sarhoşluk ve Alkolizmin Üstesinden Gelme Önlemleri” başlıklı kararın 25 Mayıs 1985 tarihinde kabul edilmesi Kırım ve Sovyet şarap yapımına büyük zarar verdi. Bu dönemde birçok üzüm bağı tahrip edilmiş ve şarap imalathaneleri ekstrakt tesislerine dönüştürülmüştür.Bağlar bölgesinde en büyük düşüş ve bunun sonucunda Kırım'daki şarap üretim hacminin azalması, SSCB'nin dağılmasından sonra gerçekleşti.Kırım'da bağcılık ve şarap yapımının şu anki gelişim aşaması, üreticilerin Ukrayna'dan Rusya pazarına yeniden yönlendirilmesi ile bağlantılıdır. Bu süreç, Rusya'nın yeni yasal mevzuat çerçevesine bağlı kalma zorunluluğuyla daha da zorlaşmıştır.Önemli Kırımalı şarap üreticileri arasında "Massandra", "Inkerman", "Sun Valley", "Gold beam", "Koktebel", "Magarach", "Suter", "Novyi Svit" ve "Kırım Efsanesi" yer almaktadır.
Kırım'da COVID-19 pandemisi

Mart 2020'de COVID-19 pandemisinin tartışmalı Kırım topraklarına ulaştığı doğrulandı (Kırım Cumhuriyeti Rusya tarafından de facto olarak yönetiliyor ancak uluslararası topluluğun çoğu tarafından Kırım Özerk Cumhuriyeti olarak Ukrayna'nın bir parçası olarak kabul edildi). Rus hükûmeti, Kırım Cumhuriyeti'ndeki vakaları Rusya'daki vakaların sayısına dahil ediyor.12 Ocak'ta, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Çin'in Hubei eyaletinin, Vuhan şehrinde 31 Aralık 2019'da DSÖ'nün dikkat ettiği bir grup insanda solunum hastalığına neden olan yeni bir koronavirüsün olduğunu doğruladı.2003'teki SARS'dan farklı olarak, COVID-19'un vaka ölüm oranı çok daha düşüktür. Ancak anlamlı bir toplam ölüm sayısı ile bulaşma sıklığı önemli ölçüde daha fazladır.
Kırım'ın Osmanlı İmparatorluğu'na katılması

Kırım'ın fethi veya Kırım'ın Osmanlı İmparatorluğuna katılması, Osmanlı İmparatorluğu'nun Kefe ve Sudak liman bölgelerine 1454-1475 yılları arasındaki askerî harekâtıdır. Harekât sonucu Kırım, Osmanlı himayesi altına girmiştir ve 1524'den itibaren Kırım Hanları, Padişahlar tarafından seçilmeye başlandı.Demir Kahya komutasındaki 56 kadırgadan oluşan donanma, Akkerman'ı abluka altına aldı. Daha sonraları Sivastopolu ele geçirdiler, 11 Temmuz 1454 günü Kefe önlerine donanma demir attı. Kale deniz yoluyla kuşatma altına alındı, I. Hacı Giray'da 14 Temmuz günü 7.000 kişilik bir kuvvetle kaleyi karadan kuşattı. Cenevizliler yardım gelmeyeceğini anlayınca her yıl haraç vermek şartıyla kuşatma kaldırıldı.I. Kuşatma yıllık haraç şartıyla kaldırılmıştı, yıllar sonra Cenevizliler saldırgan bir politika izleyince, Yakup Bey komutasındaki donanma, 25 Ekim 1469 tarihinde Kefe'yi ikinci kez kuşatma altına aldı. Kuşatmanın ne kadar sürdüğü belli değildi, Cenevizliler yeni haraçlar ödemeyi kabul edince bu kuşatmada kaldırılmış oldu. Mengli Giray, kuşatmaya katılmamıştı zira yarım adadaki hakimiyetinin zarar göreceğini düşünmüş hatta bu nedenle Fatih'e bir mektup ile bu durumu dile getirmişti.Haziran 1475'te gerçekleşen bu kuşatma ile, Kırım Osmanlı himayesi altına girmiştir. Kırım'ın fethedilmesi adına Gedik Ahmed Paşa komutasında Osmanlı ordusu ve müttefik Kırım kuvvetleri, yarımadaya varmıştı. Kale, deniz ve karadan kuşatma altına alınmıştı. Birkaç günlük müdafaadan sonra teslimiyetlerini duyurdular.Kırım'ın Osmanlı himayesi altına girmesi, Hanlığın vassallık verdiği anlamına gelmiyor. Kırım-Osmanlı İmparatorluğu kardeş devletler hale gelmiş, Osmanlı, Kırım'ı koruması altına almıştı. Dış işlerinde Hanlık istediği gibi karar verebiliyor, Hanlar kendi adına para bastırabiliyordu. Bunlar iki büyük bağımsızlık simgesiydi. Fakat 1524'de çıkan Kırım Krizi sonrası Kırım Hanları Padişahlar tarafından seçilmeye başlandı.
Kırım'ın Rusya Federasyonu tarafından ilhakına uluslararası tepkiler

Kırım'ın Rusya Federasyonu tarafından ilhakına yönelik uluslararası tepkiler, büyük ölçüde Rusya'nın eylemlerini kınayan, Ukrayna'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü destekleyen ve krize hızlı bir şekilde son verilmesini destekleyen nitelikte olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği, krizdeki rolü nedeniyle Rusya'ya yaptırımlar uygulayarak yanıt vermiş ve Rusya'yı geri çekilmeye çağırmıştır.  Rusya, ABD ve AB'yi devrimi finanse etmek ve yönetmekle suçlamışı ve yaptırımlara karşı yaptırımlar uygulayarak misillemede bulunmuştur.
Kırım'ın Tahliyesi

Kırım'ın Tahliyesi (13-16 Kasım 1920), Rus İç Savaşı'nda Güney Rusya Hükûmeti'nde Beyaz Ordu'nun Güney Cephesi'nde son kalesi olan Kırım Yarımadası'nı deniz yoluyla tahliye ettiği bir olaydı.Nisan 1919'da Pavel Dybenko komutasındaki Kırım Sovyet Ordusu tarafından Kırım'ın işgali sonrasında İtilaf birlikleri Sivastopol'dan bölgeyi terk etti. Yanlarına İkinci Kırım bölgesel hükümetinin bazı liderlerini ve mültecileri de aldılar. Beyaz Ordu birimleri ise Kerç Yarımadası'na çekildi ve orada yerleştiler. Başlangıçta, Kırım Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti ve liderleri Dmitry Ulyanov, 1917-1918 kışının vahşetine kıyasla nispeten yumuşak bir politika izledi ve kitlesel terörden kaçındı.Bununla birlikte, Ekim 1920'nin sonunda Beyaz Ordu Güney Rusya ve Ukrayna'dan sürüldü. Yalnızca dar Perekop Kıstağı'nın arkasında savunulan Kırım Yarımadası'nı elinde tuttu. Perekop Kuşatması sırasında bu son savunma hattı Kızıl Ordu tarafından aşıldığında, Beyaz Ordu komutanı Pyotr Wrangel bölgeyi boşaltmaya karar verdi. Operasyon, General Wrangel'in personeli tarafından önceden hazırlanmış ve planlanmıştı. Bu nedenle uygulanması düzenli olarak gerçekleştirildi.Kırım yarımadasındaki limanlardan (Sivastopol, Yevpatoria, Kerç, Kefe, Yalta) tahliye sırasında 126 gemi ve "sudenoşek" (küçük tekneler ve römorkörler) ile mürettebat hariç toplam 145.693 asker ve sivil çıkarıldı).Wrangel'in filosu olarak bilinen yapı Beyaz Ordu'nun Karadeniz filosunun gemilerinden, yabancı gemilerden ve Gönüllü Filonun geçici olarak seferber edilen gemilerinden oluşuyordu. Önce İtilaf devletleri işgali altındaki Konstantinopolis'e hareket ettiler. Önemli sayıda yolcu, Beyaz Rus göçmenleri başta olmak üzere gemileri burada terk etti. 8 Aralık 1920 ile Şubat 1921 arasında gemi sayısı azalan filo Tunus'un Bizerte limanına doğru yola çıktı .Kırım'da geride kalan asker ve siviller, Rus Sovyet hükûmetinin temsilcisi Yuri Pyatakov'un  genel yönetiminde, Vladimir Lenin'in yetki verdiği Béla Kun ve Rosalia Zemlyachka tarafından düzenlenen Kızıl Terör altında yaşamaya başladı.Tahmini infaz sayısı en az 12.000'den 50.000 ila 120.000 arasında rakamlara kadar değişmektedir. Beyaz Ordu askerlerine, teslim olmaları halinde yalan bir şekilde af sözü verilmişti.Sivastopol ve Yalta'daki tahliye anına ait birkaç nadir fotoğraf korunmuştur. Kırım Tahliyesi ayrıca Sovyet uzun metrajlı filmleri "Two Comrades Were Serving" (1968) ve "The Flight" (1970) ile 2014 yapımı "Sunstroke" filminde de gösterildi .
Kırım'ın Tatarsızlaştırılması

Kırım'ın Tatarsızlaştırılması,(Kırım Tatarcası: Qırımnıñ tatarsızlaştırıluvı, Rusça: Детатаризация Крыма) Sovyetler Birliği ve Rusya'nın yerel Kırım Tatar varlığının izlerini yarımadadan kaldırmaya yönelik çabalarıdır. Tatarsızlaştırma, 1920'lerde Kırım Tatar kitaplarının yakılması gibi görece küçük olaylardan, 1944'te Kırım Tatarlarının büyük ölçekli sürgününe kadar, tarih boyunca çeşitli şekillerde kendini gösterdi.Kırım'da Kırım Tatar isimlerini taşıyan mahallelerin, bölgelerin, köylerin ve coğrafi özelliklerin büyük çoğunluğuna, Kırım Bölge Komitesi'nin yeniden adlandırmayı zorunlu kılan bir kararnamesi uyarınca, Tatarların sürgün edilmesinden kısa bir süre sonra Slav isimleri verildi. Kırım'daki çoğu yer, 1940'larda Kırım Tatarlığı'nın izlerini kaldırmak için uygulanan sürgün sonrası isimlerini hâlâ taşımaktadır. Çok az sayıda yerleşim yeri – Bahçesaray,, Canköy, Işın, Aluşta, Alupka ve Saky – yeniden adlandırıldı.Kırım'daki Sovyet parti yetkilileri, Kırım'daki Slav nüfusuna Tatarofobi aşıladılar, Kırım Tatarlarını "hainler", "burjuvazi" veya "karşı-devrimciler" olarak tanımladılar ve onların Kırım yarımadası ile tarihsel bir bağlantısı olmayan "Moğollar" olduklarını yanlış bir şekilde ima ettiler. (Türk, Yunan, İtalyan, Yahudi, Ermeni ve Gotik kökenlerine rağmen.)  Örneğin Kırım'daki bir 1948 konferansı, Kırım Tatarı karşıtı duyguları desteklemeye ve paylaşmaya adanmıştı.
Kırım-Rus Savaşı (1571-1572)

1551 senesinde I. Devlet Geray Kırım hanı olarak tayin edildi. Taht kavgalarını sonlandırmak için Devlet Geray Han, amcası Sahib Geray'ı (1532-1551) ve onun ailesini öldürdü. Kırımdaki bu kanlı olaylardan faydalanarak IV. "Korkunç" İvan (1533-1584) çok uzun süren bir kuşatmadan sonra 1552 yılında Kazan'ı, 1556'da ise Hacı Tarhan'ı zapt etti. (“Kazan'ın düşmesiyle Edil nehri boyunca yaklaşık MS 920 yılında kurulan bir İslâm devleti yok edilmiş oldu). 1558-1559 senelerinde Rus orduları Kazaklarla birlikte Kırım ve Azaq'a akın yaptı. Bu da sadece Kırım ile değil Osmanlı ile doğrudan doğruya çatışmaya girmek demekti. Kazan ve Hacı Tarhan'ı savaşıp geri almak için Kırım'ın kendi gücü yoktu.Ama 1568 yılında Osmanlı Devleti başka devletler ile yaptığı savaşlara biraz ara verdikten sonra Kazan ve Hacı Tarhan'ı geri almak için harekete geçti. Edil ile Don nehirlerini birbirine ve üzerinden gemilerin geçebilmesine elverişli olan bir kanalın yapılması mecburi göründü. Türk donanması bu kanaldan geçerek Edil nehrine ulaşacak, Kazan ve Hacı Tarhan'ı geri aldıktan sonra, Hazar Denizine ulaşacaktı.1568 yılında kanalın üçte biri kazıldı. Fakat Osmanlı-Kırım ordusu kışın çetin ayazından kaçınıp, kazma işlerini gelecek seneye bıraktı. Ne var ki, bu plan hiç tamamlanamadı. Bu olay hakkında Rus tarihçi Piskaröv şöyle yazdı:Devlet Geray Han, kaçan IV. İvanğ'a elçilerini yolladı. Kırım elçileri, Rus çarını Moskova'ya kaçacakken Bratovtşçina köyünce bularak Han'ın mektubunu ilettiler. Mektupta şöyle deniliyordu:Böylece 24 Mayıs 1571'de Kırım-Osmanlı orduları tarafından, Moskova'nın zapt edilmesi sonucu Kırım ile Rus devleti arasındaki karşıtlık zirveye ulaştı ve 200 yıl devam etti.
Kırımkaya, Karaçoban

Mahalle, 1902 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Erzurum ili Hınıs ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Karaçoban ilçesine bağlanmıştır.1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Karaçoban Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 187 km, Karaçoban ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Mahalle, Karaçoban'ın kuzeydoğusunda olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
Kırımlı (film)

Kırımlı, Cengiz Dağcı’nın 1956 tarihli romanı Korkunç Yıllardan esinlenerek beyazperdeye uyarlanan film. Kırımlı, II. Dünya Savaşı sırasında Alman esir kamplarında rehin alınan Tatar Türk esirlerin yaşadıkları insanlık dramını ve çektikleri acıları konu alıyor.Film, Sovyet yönetimi ve II. Dünya Savaşı sırasında Kırım'da yaşayan Türklerin kaderini anlatıyor. 1920'lerde bir Sovyet okulunda Kiril alfabesini öğrenmeye zorlanan Sadık Turan filmin başkahramanıdır. II. Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu'ya alınan Sadık, Almanlar tarafından esir alındı. Esaret altında, yardımlarıyla Kırım'ı kurtarmanın mümkün olacağını umarak onlarla işbirliği yapıyor. Bir Polonyalı olan Maria Kosecki ile tanışınca fikrini değiştirir ve Almanlara karşı savaşmaya başlar.  Yakalanan Sadık, bir grup Türk ile birlikte Alman subayı Bauer'in komutanı olduğu bir çalışma kampına gönderilir.  Sadık, kamptan kaçmayı başarır ve Maria ile birlikte Polonya'ya gider ve orada partizan birliklerinden birine katılır.
Kırımlı Aziz Bey

Türkiye'de tıp dilinin Türkçeleşmesinin bayraktarlığını yapmış ve  Türk Kızılayı'nın kuruluşuna katkıda bulunmuş bir doktordur.Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'de  kolağası rütbesi ile mezun oldu.  Öğrenciliği sırasında okulda  Osmanlıca ders vermek üzere öel bir sınıf oluşturulmuştu.  1857’de başlayan ve iki yıl süren uygulama devam ederken bu özel sınıfta yer alan Krımlı Aziz, sınıf dağıtılınca arkadaşları ile “Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmani” adlı gizli bir örgüt kurarak bilim dilinin Türkçe olması için mücadele etti; Fransızca Tıp Sözlüğü çevirisi ve Türkçe tıp kitabı yazmak için çalıştı.Aziz Efendi ve arkadaşlarının çabaları sonucu 1867’de  ülkenin ilk sivil tıp okulu “Mektebi Tıbbıye-i Mülkiye”’ kuruldu. O sırada binbaşı rütbesinde olan Aziz Efendi, okulun ilk reisi (dekanı) oldu;  ilk sene derslerin çoğunu o üstlendi ve derslerini Türkçe verdi.“Kimya-yı Tıbbî” (Tıbbî Kimya) adlı iki ciltlik bir kitap yazdı.  Eserin 1868’de yayınlanan birinci cildinde kimyanın temel kavramlarını, deney aletlerini, ametallar kimyasını; 1871'de yayımlanan ikinci cildinde metallar kimyasını işledi. Bu eser,  Derviş Paşa'nın  20 yıl önce yayımlanan  “Usûl-ı Kimya” (Kimyaya Giriş) adlı kitabından sonra ülkede çıkarılan ilk kimya ders kitabı idi.  Kırımlı Aziz Bey, kimya sembollerinin, Latin harfleri yerine Osmanlı harfleriyle gösterilmesini önermiş ve kitabında bütün denklemleri bu harflerle yazmıştır.  “Emraz-i Umumiye” (1870) adlı bir de Genel Patoloji kitabı vardır.Kırımlı Aziz Bey, Türk Kızılayı'nın temelini oluşturan “Mecruhin ve Marday-ı Askeriye İmdat ve Muavenet Cemiyeti” (Asker, Hasta ve Yaralılara İmdat ve Yardım Derneği)’nin kuruluşunda da öncü rol oynamıştır.  Cemiyetin kurulduğu 11 Haziran 1868 tarihi, Türk Kızılayı’nın kuruluş günü kabul edilir. 1874 yılında faaliyetlerini tatil eden cemiyetin 1876'da yeniden kurulması için yürütülen çalışmalarda da Aziz Bey aktif rol aldı. Uluslararası Kızılhaç Örgütü'ne bağlı derneğin sembol olarak Kızılhaç yerine Kızılay'ı kullanmasını önerdi ve Kızılay amblemini çizdi. Dernek tüzüğünün hükûmet tarafından onaylanıp resmen kurulması haç yerine hilal sembolünün kullanılması ile mümkün oldu.Aziz Bey, 1878 yılında hayatını kaybetti. Kaybolan mezarı yerine 2012'de Eyüp’te Defterdar Camii avlusunda Kızılay tarafından sembolik bir anıt mezar yapılmıştır.
Kırımlı Selim Baba

Aslen Kırımlıdır. Doğum tarihi hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Kaynaklarda Şeyh Selim Kırimî, Kırımlı Selim Baba, Selim el-Kadirî el-Kırimî el-Alevî adlarıyla anılan Kadiri mürşidlerindendir. Öğrenimini İstanbul'da tamamlamış ve kadı olmuştur. Bosna kadı vekilliğinde iken görevinden ayrılıp ilgisini tasavvufa yöneltmiştir. Bu dönemde ilk sufi eğitimini Şeyh Muhammed Efendi'den almış, onun ölümünden sonra Kadiri şeyhlerinden Hüseyin Efendi'den eğitimi devam ettirmiş ve onun elinden tasavvufi eğitim verebilme yeterliliğini (bu duruma tasavvuf lisanında hilafet alma denilmektedir) almıştır. 1756'da ölünceye kadar tasavvufi eğitim vermeye devam etmiştir.Kırımlı Selim Baba tasavvufi anlayış bakımından Ekberidir. Eserlerinde Vahdet-i Vücud ya da Varlığın Birliği denilen anlayışı açıklamakta, Muhyiddin Arabî'yi şerh etmekte, Varlığın Birliği'ni doğru anlamak gerektiğine, aksi durumda hataların kaçınılmaz olduğuna dikkati çekmektedir.
Kırımoluk

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Köy, 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan '3644 Sayılı 130 İlçe Kurulması Hakkındaki Kanun' gereğince Yozgat ili Çekerek ilçesinden ayrılarak yeni kurulan Yozgat ili Aydıncık ilçesine bağlanmıştır.
Kırımçakça

Kırımçakça veya Kırımçak Türkçesi Kırım'da Kırımçaklar tarafından konuşulan bir Türk dilidir. Türk dilleri arasında Kıpçak grubundandır. Genellikle Kırım Tatarcasının bir lehçesi (diyalekt, ağız) olarak kabul görür. Uzun zaman Müslümanlarla beraber yaşadıkları için Kırımçakçada Arapça ve Farsça kelimeler çoktur. Şu anda konuşan sayısı 785 civarındadır. Konuşanların çoğunluğu Yahudi olduğundan bu dile İbranice ve Aramice'den kelimeler girmiştir. Yahudilerin yanı sıra bu dili konuşanlar arasında Müslümanlar da vardır.
Kırımşa

Kırımşa (Kırımşah)(Кърмища), Kayılar'ın 30 Ocak 1923'te imzalanan Türk-Yunan Mübadele antlaşması'na kadar, Yunanistan'da yaşadığı bir köyüdür. İmzalanan antlaşma gereği köy boşaltılarak köyde yaşayan halk Türkiye'ye yollanmış, yerlerine ise Karadeniz Bölgesi'nden ve özellikle Sivas çevresinden getirilen Rumlar yerleştirilmiştir.Osmanlı Devleti zamanında Manastır Vilayeti (Makedonca: Битола, Bitola, Arnavutça: Manastiri), Serfice Sancağı (Yunanca: Σέρβια), Cumapazarı (kömür havzasında kaldığından yerleşim yeri günümüzde ortadan kalkmıştır) kazasına bağlı bir köyken, bölgenin 1911-1912 Balkan Savaşı ile Yunanistan'a geçmesi sonrası Selanik'e bağlanmıs, ilçe merkezi de Cumapazarı yerine Kayalar'a (Yunanca Πτολεμαΐδα, Ptolemaïda, Katharevousa: Πτολεμαΐς, Ptolemaïs) nakledilmiştir. İlerleyen dönemlerde yaşanan düzenlemelerle Kozani yerleşim merkezine bağlanmıştır.Mesovouna'lı Rumlar II. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgaline karşı aktif direniş göstermiş, bunun üzerine köyde Nazi güçleri tarafından  23 Ekim 1941 ve 22 Nisan 1944'te iki kez büyük bir katliam gerçekleştirilmiştir. Yaşları 16 ile 69 arasında değişen 268 sivil makineli tüfekler ile taranarak öldürülmüştür. Bu yüzden köyde her yıl ölenlerin anısına anma tören düzenlenmektedir.Mesovouna da her yıl, Kayalar'da düzenlenen 21-24 Haziran kültür festivalinin ardından, 26 Haziran'da köy festivali başlamakta ve etkinlikler düzenlenmektedir.Manastır Vilayeti salnamesine göre 1892-1893 yıllarında köy 273 hane ve 1362 nüfustan oluşmaktaydı. Nüfusun tamamı Müslüman Türk'tü. 1896 yapılan bir genel nüfus yoklaması kayıtlarına göre ise köy 929'ü erkek 866'sı kadın toplam 1795 kişiden oluşmaktaydı. Mübadele sırasında hane sayısının 350 civarında olduğu tahmin edilmektedir.
Kırıntı, İznik

Köy Bolşevik ihtilalinden sonra Gürcistan ve özellikle Batum çevresinden göç eden Gürcü kökenlilerin yaşadığı mahalledir. Köy Gürcü mahallesi olduğu için Gürcü kültürü devam etmektedir. Mahallede Gürcü yemekleri pişirilir. Bu yemekler Hasuta, Borani, Sinori, Çadi, Papa ve Phali Lobya'dır. Mahallenin sülaleleri Batum'dan göç etmiştir. Köy halkı Gürcüceyi Türkçeden daha güzel konuşur. Mahallede günlük konuşma dili Gürcücedir. Mahallenin nüfusu 211 kişidir ve 54 hanelidir. Gürcülerin çoğu Batum dan birazı ise Artvin'den göç etmiştir. Çok eski küçük bir camisi ve 2003'te yapılan yeni camisi vardır. Köylüler hayvanlarını yürümeyle 30-40 dakika Menevşe'ye götürür. Menevşe'de Kırıntılıların yaptığı 5-6 tane ev vardır.Bursa il merkezine 110 km, İznik ilçesine 35 km uzaklıktadır. İznik'e en uzak mahalledir. Ovalık bir arazide kurulmuştur. Mahalleye yakın tepeler yemyeşil ve çiçekli ağaçlarla kaplıdır.
Kırınım

Kırınım ya da difraksiyon, ışık, ses ve radyoelektrik dalgaların karşılaştığı bâzı engelleri dolanarak geçmesi anlamında kullanılan terimdir.Dalgaların küçük aralıklardan (yarıklardan), engellerden veya keskin kenarlı yerlerden geçişi ile oluşur. Dalgalar böyle yerlerden geçerken doğrusal olan yollarından saparlar. Işığın dalga karakterini ortaya çıkarır. Su, ses, ışık veya radyo dalgaları gibi her tür dalgada bu olabilir. Kırınımın basit bir örneği, bir borunun içine konuşulduğu zaman, borunun öbür ucundan çıkan sesin her yöne doğru yayılmasıdır. Buna karşın bahçe hortumundan çıkan su düz bir çizgi olarak yayılır.Kırınım, kırılmayla karıştırılmamalıdır; dalgalar farklı yoğunluğa sahip ortamlarda farklı hızlarla hareket ederler, yayılma hızının farklı olduğu bir ortama açılı olarak girerse kırılma olur. Kırınım olması için dalganın geçeceği aralığın boyutunun dalganın dalgaboyuna yakın veya ondan küçük olması gerekir. Birden fazla kırınım noktası olması halinde bu noktalardan yayılan dalgaların birbirini yok etmesi veya pekiştirmesinden bir kırınım dokusu oluşur. İki dalga tepesinin üst üste geldiği yerde dalga salınımı iki katı olur, bir dalga tepesi ile bir dalga çukurunun üst üste geldiği yerde ise iki dalga yok olur. Işığın dalga özelliği Thomas Young'un bir çift yarıktan ışık geçirerek bir kırınım dokusu oluştuğunu göstermesi ile ispatlanmıştır.Maddenin dalga özelliğinden dolayı ışığın yanı sıra çeşitli atom altı parçacıklar da kırınıma uğrayabilir.Kırınım kristalleştirilmiş moleküllerin atom düzeyindeki ayrıntılarını çözümlemek için kullanılanabilir. elektron kırınımı, nötron kırınımı veya X-ışını kırınımı teknikleriyle protein, DNA gibi karmaşık moleküllerin üç boyutlu şekilleri anlaşılabilir.Bir ışık demeti, daracık bir yarıktan, keskin bir kenardan geçip ya da ufak bir bir cismi dolanıp bir yüzeye düştüğünde gerçekleşen olay. Bu durumda ışık demetinin kenarında keskin gölgeler değil, birbiri ardına sıralanmış aydınlık - karanlık çizgiler görülür. Kırınma özellikle (teleskop, kamera ve fotoğraf makinelerinde) diyaframın kısık olduğu durumlarda belirginleşerek önem kazanır.
Kırınım ağı

Optikte kırınım ağı, ışığın kırınım yolu ile farklı yönlerdeki hüzmelere dağılmasını sağlayan periyodik bir optik alettir. Buz hüzmelerin yönü ağın periyoduna ve gelen ışığın dalga boyuna bağlıdır.Kırınım ağlarının temel prensipleri ilk kez 17. yüzyılda astronom James Gregory tarafından keşfedilmiştir. David Rittenhouse ilk kırınım ağını 1785'te üretmiştir. Kırınım ağları günümüzde lazerler, hologramlar ve spektrometreler gibi birçok optik aygıt ve üründe kullanılmaktadır. CD ve DVD gibi optik disk'lerdeki ışık yansımaları kırınım ağlarının etkilerine örnek gösterilebilir.Kırınım ağlarının temeli girişim ve kırınım ilkelerine dayalıdır. Huygens-Fresnel ilkesi ilerleyen bir dalga cephesinin her noktasının bir noktasal dalga kaynağı olarak görülebileceğini öne sürer; dalganın sonraki bir pozisyondaki cephesi bu kaynaklardan çıkan dalgaların yapıcı ve yıkıcı girişimi ile elde edilebilir. Kırınım ağlarındaki periyodik yapılar ise geçirgen veya yansıtıcı olabilir. Bu ağlardan yansıyan veya geçen ışığın kırınım sonucu oluşturduğu dalgalar ağın periyoduna ve ışığın havadaki dalga boyuna göre yapıcı veya kırıcı girişim yapar. Işığın dağılma özelliği sonucu farklı ayrık dalga boyları için farklı açılarda hüzmeler oluşur.Bu formülde  ağa gelen düzlem dalganın geliş açısı,  ise dağılma açısıdır.  ve  ise sırasıyla ışığın dalga boyunu ve ağın periyodunu gösterir.  katsayısı ise sadece tam sayı değerler alır ve kırınımın mertebesini belirtir. Sıfırıncı mertebede herhangi bir kırınım gözlenmez.Kırınımın mertebesi yükseldikçe ışığın yoğunluğu azalır. Buna karşın daha yüksek mertebelerdeki dalga boyları birbirinden daha kolay ayırt edilebilir; bu durum açısal dağılma olarak nitelendirilmektedir. Açısal dağılma,şeklinde ifade edilebilir. Kırınım ağının çözünüm gücü  ise kırınım mertebesi ile periyodik yapı sayısının çarpımına denk düşer.Genellikle kırınım ağları yansıma veya geçirme prensipleri ile çalışır. Geçirgen ağlar ise genlik ağları ve faz ağları olarak ikiye ayrılır: genlik ağlarda opak, faz ağlarında ise transparan periyodik yarıkların kullanılması ile ışığın modülasyonu gerçekleşir. Yansıtıcı ağlar genellikle alüminyumun termal buharlaştırılma ile cam yüzeye çökeltilmesi ile üretilir. Kırınım ağları aynı zamanda transparan bir malzemedeki kırınım indisinin periyodik bir şekilde değiştirilmesi ile de elde edilebilir; bu ağlar holografik hacim ağları olarak bilinmektedir.
Kırışkal Höyüğü

Kırışkal Höyüğü, Gaziantep il merkezinin kuzeybatısında, Kırışkal köyünün içinde bulunan, İslahiye ilçesinin 37 km. kuzeydoğusunda yer alan bir höyüktür. Sakçagözü Ovası'nda, Zincirli Höyük'ün 25 km. kuzeydoğusundadır. Höyük, yaklaşık olarak 250 x 200 metre boyutlarında ve 7 metre yüksekliktedir. Bu haliyle bölgenin orta çapta höyüklerinden biridir.Prof. Dr. Uluğ Bahadır Alkım tarafından, 5 km. mesafedeki Gedikli Karahöyük'ün 1966 yılı kazıları sırasında, kaçak kazılardan köylülerce haberdar edilmesi üzerine tespit edilmiştir. Daha sonra 1967 ve 1970 yıllarında kazılar yapılmıştır. 1970 yılı kazıları Türk Tarih Kurumu adına Milli Eğitim Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Önasya Dilleri ve Kültürleri Bölümünün katılımıyla Prof. Dr. Bahadır Alkım başkanlığında, Handan Alkım ve Doçent Dr. Refik Duru gözetiminde yapılmıştır. Bu ekip kazı çalışmalarını Tilmen Höyük'te ve Kırışkal Höyük'te sürdürmüştür.Megalit görünüşlü yer altı yapısı 1966 yılında keşfedilmiştir. Bir sonraki yıl, pompa çalıştırılmasına karşın ovanın taban suyu nedeniyle mimari yapısı tam olarak anlaşılamamıştır. Galeri, tepenin yamacından başlayarak eteğe doğru eğimli olarak doğu yönünde inmekte, sonra kuzeydoğuya dönmektedir. Bu iniş 29 metre devam ettikten sonra kayaya oyulmuş üç basamağa ulaşmaktadır. Galerinin her iki yanı oldukça itinalı bir şekilde moloz duvar tekniğinde örülmüş olup yer seviyesinde 1,10 metre, tavanda ise 0,70 cm. genişliktedir. Yüksekliği 1,80 metredir. Üst döşeme, yan yana koyulmuş Megalit görünüşlü monolitlerle örtülmüştür. Taban, başlarda sertleştirilmiş topraktır, ilerledikçe anakayaya gelmiş ve burası düzleştirilerek taban oluşturulmuştur. Galerinin sonunda kayaya oyulmuş küçük bir hücre bulunmaktadır. Bu hücrenin içinde taban suyu kaynamakta olup ikinci basamak hizasına kadar suyla doludur. Galerinin girişi ile hücre içindeki su seviyesi arasındaki yükselti farkı 6,30 metre kadardır. Tüm yapı içinde herhangi bir buluntuya rastlanmamıştır. Bu durumda, yapının dromoslu bir yer altı mezar odası olmadığı, yer altı kültü ile ilgili bir kutsal mekan olduğu düşünülmektedir. Kazı başkanı Prof. Dr. Bahadır Alkım, yapım tekniği olarak benzer iki yapıdan daha söz etmektedir. Bunlardan biri Gedikli Karahöyük nekropol'ünün güney tarafındaki yer altı yapısı ve Malatya'da 1966-67 yıllarındaki kazılarda ortaya çıkarılan yer altı yapısıdır.Bu yer altı yapısının Erken Tunç Çağı II ve Orta tunç çağı'nda (MÖ 2.100 – 1.900) kullanıldığı düşünülmektedir.Yer altı galerisi bir yer altı su kaynağına ulaşmaktadır. Yer altı suyuyla bağlantılı tünel yapısı Anadolu'da, Gre Virike Höyüğü ve Gedikli Karahöyük olmak üzere üç yerde görülmektedir.
Kırışkal, Nurdağı

Kırışkal; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Kırışlar, Ilgaz

Köy, Çankırı il merkezine 72 km, Ilgaz ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Köy, Ilgaz'ın kuzeybatısında olup,  /numaralı Bolu-Amasya (Kurşunlu-Ilgaz) devlet/uluslararası yoluna, Süleymanhacılar ve Yenidemirciler köyleri üzerinden 8 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Kırışıklar (film)

Kırışıklar İngilizce: Wrinkles (İspanyolca:Arrugas) Paco Roca'nın aynı adlı çizgi romanına dayanan Ignacio Ferreras'ın yönettiği 2011 İspanyol animasyon drama filmi. Hikâye bir huzurevinde geçiyor ve biri Alzheimer hastalığının erken evrelerinde olmak üzere iki yaşlı adam arasındaki dostluk etrafında dönüyor.Kırışıklıklar, 18 Nisan'da sınırlı bir tiyatro yayınının ardından 28 Nisan 2014'te İngiltere DVD ve Blu-ray'de yayınlandı.Kırışıklıklar, Goya Ödülleri'nde En İyi Animasyon ve En iyi Uyarlama Senaryo seçilmiş, yaşlılık üzerine dikkate değer bir yapımdır.Miguel ve arkadaşları, yakın zamanda bakımevine gelen ve Alzheimer'ın ilk aşamasında olan Emilio'ya, ümitsiz vakalar için 'destek' bölümü olarak bilinen en üst kata götürülmemesi için yardım eder. Emilio'yu 'kurtarmak' için yaptıkları planlar, sıkıcı yaşantılarına renk getirecektir. Bazılarına göre hayatları artık sona yaklaşıyor olsa da onlar için aslında her şey yeni başlamaktadır.Filmin yapımcılığını Perro Verde Films, yardımcı yapımcılığını ise Cromosoma üstlendi. Filmin bütçesi iki milyon avro idi. Animasyon çalışmasının % 75'i İspanya'da yapıldı; geri kalanı Filipinler'e dışarıdan sağlandı.Kırışıklıklar 19 Eylül 2011'de San Sebastián Uluslararası Film Festivali'nde başladı. The Hollywood Reporter'dan Neil Young, filmi "son yılların her türünden en başarılı İspanyol filmlerinden biri" olarak adlandırdı. Ferreras'ın animasyon stili gerçekçi ve doğrudan, dekor, kıyafet ve jest gibi küçük detaylara dikkat edildi. ” Filmin postScript'i "bugünün ve yarının tüm yaşlılarına adanmıştır".
Kırşabaktı Nehri

Kırşabaktı () Kazakistanın güneyinde Jambıl Eyaletinin Sarısu İlçesinden akan bir nehirdir. Şabaktı Nehrinin sağ koludur.Kırşabaktı nehrinin kaynakları Karaoy (Қараой) köyü yakınlarında Karatau Sıradağları'nın kuzey yamaçlarında bulunur. Üst kısmı Bogen () olarak da bilinir ve kabaca kuzeybatıya doğru ilerler. Orta kısımlarında kuzeye doğru kıvrılır. Nehir tüm yol boyunca genellikle dik kenarları olan bir geçit içinde akar. Şabaktı Demiryolu Kavşağı'na yakın bir yerde Şabaktı'nın sağ kıyısından giriş yapar.
Kırşehir 1. Amatör Ligi

Kırşehir 1. Amatör Ligi, Kırşehir ilindeki en üst düzey amatör futbol ligidir. 2023-2024 sezonunda 8 takımlı tek grup halinde oynanacaktır.Bölgesel Amatör Lig’de bir takımla temsil edilen Kırşehir ilinde, BAL'da mücadele eden takım TFF 3.Lig’e yükselirse veya küme düşerse Kırşehir 1. Amatör Ligde Şampiyon olan takım 2024-2025 sezonunda BAL’a katılma hakkı kazanır. BAL'da mücadele eden takım TFF 3.Lig’e yükselmezse veya küme düşmezse ligdeki sıralaması ne olursa olsun Kırşehir 1. Amatör Ligde Şampiyon olan  takım ile müsabakaların sona ermesinden sonra baraj müsabakası oynar. Müsabakada galip gelen takım bir sonraki sezon BAL’da oynamaya hak kazanır.2010-11 sezonunda Şampiyon olan Şirin Kırşehirspor, ili Bölgesel Amatör Ligde temsil eden Kırşehir Fatihspor'un sezonu küme düşme hattında tamamlamasıyla baraj maçı  oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2011-12 sezonunda Şampiyon olan Yeşil Kırşehirspor*,  ili Bölgesel Amatör Ligde temsil eden Şirin Kırşehirspor'un sezonu küme düşme hattında tamamlamasıyla baraj maçı  oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi. Fakat ertesi sezon lige katılmadı.2012-13 sezonunda Şampiyon olan Yeşil Kırşehirspor*, Bölgesel Amatör lige yükseldi. Takım daha sonra ismini Kırşehir Belediyespor olarak değiştirdi.2013-14 sezonunda Şampiyon olan Boztepe Malya, BAL'a yükselmek için Yeşil Kırşehirspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 6-0 kaybederek BAL'a yükselemedi.2014-15 sezonunda Şampiyon olan Kırşehir Çayağzıspor, BAL'a yükselmek için Yeşil Kırşehirspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 5-0 kaybederek BAL'a yükselemedi.2015-16 sezonunda Şampiyon olan Ahi Evranspor**, BAL'a yükselmek için Yeşil Kırşehirspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 2-0 kaybederek BAL'a yükselemedi.2016-17 sezonunda Şampiyon olan Ahi Evranspor**, BAL'a yükselmek için Yeşil Kırşehirspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 4-3 kaybederek BAL'a yükselemedi.2017-18 sezonunda Şampiyon olan Kırşehir Çayağzıpor, ili Bölgesel Amatör Ligde temsil eden Kırşehir Belediyespor'un Şampiyon olarak 3. Lige çıkmasıyla baraj maçı  oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2018-19 sezonunda Şampiyon olan Mucur Yabanlıspor, ili Bölgesel Amatör Ligde temsil eden Kırşehir Çayağzıspor'un sezonu düşme hattında tamamlamasıyla baraj maçı  oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2019-20 sezonunda Şampiyon olan Yeşil Kamanspor, ili Bölgesel Amatör Ligde temsil eden Kırşehir Mucur Yabanlıspor'un sezonu düşme hattında tamamlamasıyla baraj maçı  oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2021-22 sezonunda Şampiyon olan Mucurgücü, Bölgesel Amatör Lige yükselebilmek için Yeşil Kamanspor ile Play Off maçına çıktı. Maçı 3-2 kazanan Mucurgücü ilk kez Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2022-23 sezonunda Şampiyon olan Kırşehir Gençlik Hizmetleri Şampiyon olarak Bölgesel Amatör Lige yükseldi.*Yeşil Kırşehirspor isim değişikliğine giderek Kırşehir Belediyespor adını aldı, 2022 yılında isim değişikliğine giden kulüp ismini Kırşehir Futbol Spor Kulübü olarak değişti.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi

Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, 1 Mart 2006 tarih ve 5467 sayılı yasayla, Kırşehir'de kurulmuş devlet üniversitesidir. Daha önceden Gazi Üniversitesine bağlı olan, Kırşehir Eğitim Fakültesi, Kırşehir Fen Edebiyat Fakültesi, Kırşehir Ziraat Fakültesi, Kırşehir Sağlık Bilimleri Fakültesi, Kaman Meslek Yüksekokulu, Mucur Meslek Yüksekokulu ve Çiçekdağı Meslek Yüksekokulunun Gazi Üniversitesi'nden ayrılması ve ad ve bağlantılarının değiştirilmesi ile kurulmuştur.Üniversitenin mevcut 10 Fakültesi, 7 Meslek Yüksekokulu , 3 Yüksek Okulu , 3 Enstitüsü ve 22 Araştırma ve Uygulama Merkezi bulunmaktadır.
Kırşehir Ahi Stadyumu

Ahi Stadyumu, Kırşehir'de bulunan 7.500 seyirci kapasitesine sahip stadyum. Yapımı 1969 yılında tamamlanan stadyum Kırşehir FK'nın iç saha maçlarına ev sahipliği yapmaktadır.Stadyum, iki adet kapalı tribün ve kale arkası tribünü ile 6 kulvarlı atletizm pistine sahiptir. Işıklandırma sistemi bulunmayan stadyum doğal çim zemine sahiptir.
Kırşehir Futbol SK

Kırşehir FK, 1997 yılında yeşil-beyaz renklerle kurulan futbol takımı. TFF 2. Lig'de mücadele etmektedir.Daha önceden Kırşehir Köy Hizmetlerispor adıyla kurulan kulüp 2011 yılında adını Yeşil Kırşehirspor olarak değiştirdi. 2011-2012 sezonu sonunda Kırşehir 1. Amatör Ligi'nde şampiyon olarak Bölgesel Amatör Lig'e yükselmek için Kırşehirspor'la play-out maçı oynamaya hak kazandı. Kırşehirspor'a maçı kaybeden kulüp, 2013-2014 sezonunda Kırşehir 1. Amatör Lig'de Şampiyon olarak Bölgesel Amatör Lig'de mücadele etmeye hak kazandı. 2017-2018 sezonu başında kulübün adı Kırşehir Belediyespor olarak değiştirildi.2017-18 Bölgesel Amatör Lig'de 6. grubu 57 puan ile şampiyon tamamlayan Kırşehir Belediyespor play-off oynamaya hak kazandı. Play-off birinci turunda Nevşehirspor GK'yi uzatmada 1-0 yenen takım tarihinde ilk kez profesyonel lige yükseldi.2018-19 3. Lig 2. grupta yer alan Kırşehir Belediyespor, Selahaddin Dinçel yönetiminde çıktığı 34 maçta 18 galibiyet, 9 beraberlik ve 7 mağlubiyet aldı. 63 puan toplayarak grubunu şampiyon tamamlayan Kırşehir Belediyespor tarihinde ilk kez 2. Lig'e yükselmiştir. 20 Temmuz 2022'de yapılan olağanüstü kongrede kulübün adı Kırşehir FK olarak değiştirildi.
Kırşehir ili genel seçim sonuçları

Kırşehir İli, 1920'den beri Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) temsil edilmektedir. TBMM'de 2 milletvekilliği ile temsil edilen Kırşehir İli'nde tek seçim bölgesi vardır.
Kırşehir'de 1934 Türkiye yerel seçimleri

1934 Türkiye yerel seçimleri'nde Kırşehir Belediyesi ile 4 ilçenin ve bir beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapıldı. Kırşehir il genelinde bulunan 11.598 seçmenden 7.801'i oy kullandı. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, Kırşehir Belediye Başkanlığına Turgut Çopuroğlu'nu seçti.
Kırşehir'de 1946 Türkiye yerel seçimleri

26 Mayıs 1946 Yerel Seçimleri'nde Kırşehir Belediyesi ile 4 ilçe ve 2 beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapılmıştır. Her yerde olduğu gibi Kırşehir'de de bu seçimlerde CHP adayları başkanlıklara getirilmiştir. Kırşehir Belediye Başkanı olarak CHP'den seçilen Hacı Ahmet Baytok 1950 yılına kadar görevini sürdürmüştür.Kırşehir merkez ilçede seçmenler %76'lık bir katılım oranı göstermiştir. Kırşehir ilçelerinde seçime katılım oranı Çiçekdağı'nda %77, Kaman'da %96, Mucur'da %86 ve Avanos'ta %76 olmuştur. Beldelerden Hacıbektaş'ta ve Genezin'de (Özkonak) ise %76 olmuştur. Kırşehir il genelinde ise seçmen sayısı 14.429'dur. Bu seçmenlerin 11.381'i oy kullanmış olup oy kullanma oranı da %78,9 olarak gerçekleşmiştir.
Kırşehir'de 1950 Türkiye yerel seçimleri

3 Eylül 1950 Yerel Seçimleri'nde Kırşehir Belediyesi ile 5 ilçenin ve bir beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapılmıştır. Kırşehir Belediye Meclisi'ne seçilen 23 üyenin tamamı MP'den teşkil olmuştur. Seçimden sonra toplanan Kırşehir Belediye Meclisi, Şevki Aydoğan'ı belediye başkanı olarak seçmiştir.
Kırşehir'de 1961 Türkiye senato seçimleri

15 Ekim 1961 Senato Seçimleri'nde Cumhuriyet Senatosu'nda görev yapacak senatörler için seçim yapılmıştır. Kırşehir il genelindeki seçim sonuçları aşağıdaki gibidir:Devlet İstatistik Enstitüsü (1962), Milletvekili ve Senato üyesi seçimi sonuçları, 15 Ekim 1961 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları)
Kırşehir'de 1963 Türkiye yerel seçimleri

17 Kasım 1963 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 17 Kasım 1963 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 3 ilçenin ve 5 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.Seçimlerden önce Kırşehir belediye başkanlığı için Millet Partisi adayına karşı, AP, CHP ve CKMP emekli Albay Refik Soykut'u aday olarak gösterme kararı aldı. Osman Bölükbaşı'nın lideri olmasından ötürü 13 yıldır seçim kaybetmeyen MP, üç partinin ittifakı karşısında seçimleri kaybetti. Belediye meclisinde de 24 üyelikten 11'ini alabildi. Geriye kalan üyeliklerin 6'sı CHP'nin, 4'ü AP'nin ve 3'ü CKMP'nin oldu.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"Devlet İstatistik Enstitüsü (1965), Mahalli Seçimler Sonuçları, 17 Kasım 1963 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları) .
Kırşehir'de 1968 Türkiye senato seçimleri

2 Haziran 1968 Senato Seçimleri'nde Cumhuriyet Senatosu'nun A Grubu üyelerinin dahil olduğu Kırşehir'deki 1 senatörlük kontenjanı için seçim yapılmıştır.Devlet İstatistik Enstitüsü (1969), Cumhuriyet Senatosu Üyeleri Kısmi Seçim Sonuçları, 2 Haziran 1968 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları)
Kırşehir'de 1968 Türkiye yerel seçimleri

2 Haziran 1968 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 2 Haziran 1968 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 3 ilçenin ve 7 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"Devlet İstatistik Enstitüsü (1969), Mahalli Seçimler Sonuçları, 2 Haziran 1968 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları) .
Kırşehir'de 1973 Türkiye yerel seçimleri

9 Aralık 1973 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 9 Aralık 1973 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 3 ilçenin ve 11 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"Devlet İstatistik Enstitüsü (1974) Mahalli Seçimler Sonuçları, 9 Aralık 1973, İl Genel Meclisi Üyeleri, Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeleri Seçimleri (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları) .
Kırşehir'de 1977 Türkiye senato seçimleri

5 Haziran 1977 Senato Seçimleri'nde Cumhuriyet Senatosu'nun A Grubu üyelerinin dahil olduğu Kırşehir'deki 1 senatörlük kontenjanı için seçim yapılmıştır.Devlet İstatistik Enstitüsü (1977), Milletvekili Genel ve Cumhuriyet Senatosu Üyeleri Üçte Bir Yenileme Seçimi Sonuçları, 5 Haziran 1977 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları)
Kırşehir'de 1977 Türkiye yerel seçimleri

11 Aralık 1977 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 11 Aralık 1977 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 3 ilçenin ve 12 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"Devlet İstatistik Enstitüsü (1979) Yerel Seçim Sonuçları, 11 Aralık 1977, İl Genel Meclisi Üyeleri, Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeleri, Muhtar ve İhtiyar Heyeti Seçimleri (Ankara: D.İ.E Yayınları) .
Kırşehir'de 1984 Türkiye yerel seçimleri

25 Mart 1984 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 25 Mart 1984 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 3 ilçenin ve 12 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Kırşehir'de 1989 Türkiye yerel seçimleri

26 Mart 1989 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 26 Mart 1989 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 4 ilçenin belediye başkanı seçilmiştir.Mehmet Ali Yapıcı'nın geçirdiği trafik kazası sonucunda 1 Kasım 1989 tarihinde vefat etmesi üzerine boşalan belediye başkanlığı için 18 Şubat 1990'da yeniden seçim yapıldı.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Kırşehir'de 1994 Türkiye yerel seçimleri

27 Mart 1994 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 27 Mart 1994 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 6 ilçenin ve 19 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"Devlet İstatistik Enstitüsü (1995), Mahalli İdareler Seçimi Sonuçları, 27 Mart 1994 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları) .
Kırşehir'de 1999 Türkiye yerel seçimleri

18 Nisan 1999 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 18 Nisan 1999 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 6 ilçe ve 23 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Kırşehir'de 2004 Türkiye yerel seçimleri

28 Mart 2004 Genel Seçimleri'nde (resmî adıyla 28 Mart 2004 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Kırşehir Belediyesi ile 6 ilçenin ve 23 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"29 Mart'ta Çağırkan beldesinde yapılan seçimler YSK tarafından iptal edilmiş ve 6 Haziran'da yenileme seçimleri yapılmıştır.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"