barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Endonezya'nın vize politikası

Vizeden muaf ülkelerden birinden veya ülkeye varışta vize almaya uygun ülkelerden birinden gelinmediği sürece Endonezya ziyaretçilerinin Endonezya diplomatik temsilciliklerinden vize almak zorundadır. Tüm ziyaretçilerin en az 6 ay geçerli bir pasaporta sahip olmaları gerekmektedir.Pasaport, varış tarihinden itibaren en az 6 ay süreyle geçerli ve dönüş bileti olmalıdır. Girişte göçmenlik memuru (örneğin otel rezervasyonu ve finans kanıtı gibi) gerekli belgeleri yolcudan isteyebilir.Aşağıdaki 168 ülke ve bölgeden gelen pasaport sahibi vatandaşlar ülkeye girmek için uygundur ve 30 gün boyunca vizesiz Endonezya'da kalabilirler. Tüm vizeden muaf ülkelerden gelen pasaport sahipleri, belirlenen 124 sınır kapısından Endonezya'ya girebilirler.Bazı ülkelerin vatandaşları $ 35 ödeyerek belirlenen giriş noktalarından, 30 gün kalış süresi boyunca ülkeye varışlarında vize için başvuruda bulunabilirler. Vize 30 günlük bir kez uzatılabilir.Varışta vizesiz giriş ya da vize için uygun olmayan ülke vatandaşlarının bir Endonezya büyük elçiliği veya konsolosluğuna vize için başvurması gereklidir.Aşağıdaki 11 ülkenin vatandaşları, İş, Turizm ve Sosyal amaçlı ziyaretleri için seyahat etmeden önce Endonezya'da Göçmenlik Bürosundan onay almaları gerekmektedir:Aşağıdaki Ülkeler Tarafından Verilen Diplomatik Hizmet Ve Resmi Pasaport Sahiplerinin Vizesiz Endonezya Ziyaret Etmesine İzin Verilir.
Endonezya-Sri Lanka İlişkileri

Endonezya ve Sri Lanka, 1952'de diplomatik ilişkiler kurdu. Her iki ulus da bazı kültürel benzerlikleri paylaşıyor. Endonezya ve Sri Lanka, Dünya Ticaret Örgütü üyesidir . Bağlantısızlar Hareketi'nin kurucu üyeleridirler. Endonezya'nın Kolombo'da bir büyükelçiliği , Sri Lanka'nında Jakarta'da bir büyükelçiliği var.Sri Lanka'daki TİKK ayrılıkçılığına ilişkin olarak Endonezya, Sri Lanka'nın toprak bütünlüğü ve ulusal birliğine desteklerini ifade etti. Endonezya ayrıca Sri Lanka'da barış ve istikrara yönelik ulusal uzlaşma sürecini de desteklemektedir.İki ulus arasındaki ilişki, Hindistan alt kıtası ve Sri Lanka'dan Endonezya takımadalarına Hinduizm ve Budizm etkilerinin gelmesiyle damgasını vuran MS 5. yüzyılda daha erken başladı. Eski Endonezya ve Sri Lanka'nın Hindu-Budist krallıkları , Srivijaya İmparatorluğu döneminde MS 9. ila 12. yüzyıllarda diplomatik temasları arttırdı. Bu süre zarfında, Budizm her iki ulusun da ana diniydi. Sri Lanka'nın Endonezya Büyükelçisi'ne göre, Sri Lanka'yı ziyaret eden bir Endonezya kralı hediye olarak bir bebek fil sundu.Her iki ülke de Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin (VOC) kontrolü altına girdiğinden, aralarındaki etkileşimler 17. ve 18. yüzyıllarda büyüdü. Sri Lanka, 1656'dan 1796'ya kadar Seylan'daki Hollanda döneminde VOC'nin bir parçasıydı. 17. yüzyılda Endonezya, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin kontrolü altındaydı ve VOC'nin genel merkezini barındırıyordu. Daha sonra Hollanda Doğu Hint Adaları'nda İkinci Dünya Savaşı'na kadar bir Hollanda kolonisi olarak kaldı. 18. yüzyılda, Endonezya takımadalarının Hollanda yönetimine karşı çıkan Cava Mataram, Madura ve Sulawesi'den birçok kral, prens ve asker Sri Lanka'ya sürgün edildi. Endonezyalı sürgünlerin torunları, Sri Lanka'da atalarını Java, Madura ve Sulawesi'ye kadar takip edebilen Endonezya-Malay topluluğunu kurdular. Örneğin, Kandy Krallığı için savaşan Karaeng Sangunglo adlı bir asker, bir Bugis asilzadesiydi.Endonezya ve Sri Lanka, 2 Ağustos 1952'de ilk diplomatik ilişkiler kurdular. 1955'te Endonezya ve Sri Lanka'nın Hindistan, Pakistan ve Burma ile birlikte Bandung Konferansı'nı başlatmasıyla ilişkiler daha da iyileşti. 1962'de, Kolombo'daki Endonezya Konsolosluğu ofisinin statüsü büyükelçilik olarak yükseltildi. Ofis ayrıca 2 Eylül 1975 tarihinden itibaren Maldivler için Endonezya temsilciliği olarak hizmet vermekte.Sri Lanka-Endonezya İş Konseyi, ikili ticaret, yatırım ve turizme teşvik etmek için 30 Ağustos 1991'de kuruldu.2012'den beri her iki ülke de askeri, kültür, tarım ve su ürünleri yetiştiriciliği dahil olmak üzere ikili işbirliği sektörlerini artırma konusunda anlaştılar.Nisan 2013'te Endonezya ve Sri Lanka, Asya-Afrika Konferansı'nı anmak için Bandung'daki Merdeka Binası'nda diplomatik ilişkilerin 60. yıldönümünü andı. Bu etkinlik aynı zamanda geleneksel kukla performansının kültürel işbirliğiyle de kutlanıyor; Sri Lankalı ruukada ile Endonezya wayang golek.Endonezya Cumhuriyeti'nin Kolombo Büyükelçiliği Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki diplomatik misyonudur ve aynı zamanda Maldivler Cumhuriyeti'nin de diplomatik misyonudur.
Endonezya-Türkiye ilişkileri

Endonezya-Türkiye ilişkileri, Endonezya ile Türkiye arasında sürdürülen uluslararası politikaları içerir. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler, özellikle her ikisi de Müslüman çoğunluklu modern demokrasiler olmaları nedeniyle önemlidir.Endonezya ve Türkiye arasındaki ilişkiler 12. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Bu dönemde Endonezya'yı ziyaret eden Türk-İslam alimleri, İslam'ın Endonezya'da yayılmasında önemli rol oynadılar. Osmanlı İmparatorluğu ile ilişkiler, 16. yüzyılda Açe Sultanlığı'nın Malakka'daki Portekizlilere karşı yardım talebine cevaben Açe Seferi ile başladı.Türkiye, 29 Aralık 1949'da Endonezya'yı tanıdı ve 1950'de diplomatik ilişkiler kuruldu. Cakarta'daki Türkiye Büyükelçiliği 10 Nisan 1957'de açıldı.Endonezya'nın Ankara'da bir büyükelçiliği ile İstanbul'da bir başkonsolosluğu bulunmaktadır. Türkiye'nin ise Cakarta'da bir büyükelçiliği ile Medan'da bir fahri konsolosluğu bulunmaktadır. Her iki ülke de Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), İslam İşbirliği Örgütü (İİT), MIKTA, D-8 Ekonomik İşbirliği Örgütü ve G-20 büyük ekonomilerinin tam üyesidir.
Endonezyalı karşıtlığı

Endonezyalı karşıtlığı, Endonezyalı düşmanlığı Endonezyalılara, Endonezya'ya ve Endonezya kültürüne karşı olan düşmanlık olarak tanımlanır.Tarihte Avustralya hükûmetlerinin genellikle Endonezya'nın politikalarını desteklemesine rağmen, Doğu Timor sorununun ve Endonezya tarafından işlenen Doğu Timor Soykırımı'nın Avustralya'da büyük ölçekte rapor edilmesi ülkede Endonezyalı karşıtlığının artması ile sonuçlanmıştır.Endonezya'daki Çinlilere karşı yapılan sistematik ayrımcılık Çin'de Endonezyalı karşıtlığının gelişmesine neden oldu.1963 yılında Endonezya'nın Malezya'ya savaş ilan etmesi ile başlayan iki ülke arasındaki çatışmadan beri Malezya halkı arasında Endonezyalı karşıtlığı yükselmektedir. 1963'te, Endonezya'nın İngiliz Borneo'sunu işgalinden kısa süre sonra, Malezya'da bir dizi Endonezyalı karşıtı protestolar meydana geldi.İki ülke arasındaki 2022 FIFA Dünya Kupası elemeleri - AFC İkinci Tur maçı sırasında Endonezyalı seyircilerin takımlarının Malezya'ya kaybetmesine verdikleri şiddetli tepki, özellikle futbol hayranları arasında Malezya halkının Endonezyalı karşıtı görüşlerinin artmasına sebep oldu.
Endonöryum

Endonöryum veya endonöral tüp, çevresel sinir sistemindeki her miyelinli sinir lifinin miyelin kılıfının etrafında yer alan hassas bir bağ doku tabakasıdır. Endonöryum, sardığı sinir lifleri ile birlikte sinir fasikülleri adı verilen gruplar halinde toplanır ve her fasikül kendi koruyucu kılıfı içinde perinöryum olarak adlandırılır. Yeterince büyük sinirlerde birçok fasikül, bir başka kılıf olan epinöryumun içinde toplanabilir.Endoneurium, içinde az miktarda protein içeren  ve endonöral sıvı olarak da bilinen bir sıvı bulunur. Çevresel sinir sisteminde endonöral sıvı, merkezi sinir sistemindeki serebro-spinal sıvıya kavramsal olarak eşdeğerdir. Periferik sinir yaralanmalarında genellikle çevre dokulara artan miktarda endonöral sıvı salgılanır ve bu olay manyetik rezonans nörografisi ile tespit edilebilir. Bu, periferik sinirlerin yaralanmasının tespit edilmesine yardımcı olan bir görüntüleme yöntemi sağlar.
Endonükleaz

Endonükleazlar bir polinükleotit zincirindeki fosfodiester bağını kesen enzimlerdir. Buna karşın eksonükleazlar polinükleotit zincirinin sadece en ucundaki fosfodiester bağını keser. Doğada endonükleazlar çeşitli hücresel işlevlere sahiptir. Bu enzimlerin bazıları moleküler biyoloji laboratuvarlarında birer araç olarak da kullanılır.Endonükleazların kimi RNA, kimi DNA'yı keser. Bazılarının 5' fosfomonoesterli bir ürün meydana getirir, bazısı 3' fosfomonoesterli bir ürün meydana getirirRestriksiyon endonukleazları (restriksiyon enzimleri) DNA'yı spesifik konumlarda keser. Bu enzimler genetik mühendislikte kullanılır, elde edilen rekombinant DNA bakteri, hayvan veya bitki hücrelerine sokulur. Restriksiyon endonukleazları tanıdıkları dizinin neresinde kestiklerine bağlı olarak Tip I, Tip II ve Tip III olarak gruplandırılırlar. Tip I enzimler tanıdıkları diziden uzakta (en az 1000 baz çifti) bir yerdeki DNA'yı keserler. Tip II enzimleri aynı diziyi tanır ve keserler. Tip III enzimler ise tanıdıkları diziden 20-30 baz çifti uzakta bir konumda keserler.DNA tamirinde etki eden deoksiribonükleazlardan (DNazlardan) biri yalnızca timidin dimerlerini tanır ve bunları kesip çıkarır, bir diğeri ise bazsız nükleotitleri kesip çıkarır.Bazi endon]kleazlar belli bir DNA şeklini spesifiktir. Örneğin, DNaz X substrat olarak süpersarımlı DNA'ya tercih gösterir. Krosover bağlantı endonükleazı ise Holliday bağlantısı'nın ayrışmasını sağlar.RNA üzerine etki edenler endoribonükleaz olarak da adlandırılır. Bazı ribonükleazlar diziye spesifik olarak RNA'yı keserler. Örneğin RNaz T1, eşleşmemiş G kalıntılarının 3' tarafını keser. RNaz H çift sarmallı RNA'yı keser, bu özelliği hücrenini viral RNA'ya karşı korunmasına yarar.Bazı RNazlar hücredeki RNA'ların işlenmesinde kullanılır, örneğin RNaz III, pre-ribozomal RNA ve pre-miRNA'yı keserek bunlardan olgun ürünlerin meydana gelmesini sağlar.Endonükleazların bazıları sadece çift ipliklikçikli, bazıları sadece tek iplikli, bazıları ise her iki tip nükleik asitleri keser. RNaz H gibi kimi nükleazlar DNA-RNA hibritlerinde sadece bir tip nükleik asidi sindirip öbürünü bırakır.
Endoplazmik retikulum

Endoplazmik retikulum hücrede bulunan, veziküller, tüpler ve sisternalardan oluşmuş bir organeldir. Bu organel çeşitli işlevlerden sorumludur: membran proteinlerinin veya bir membran içinden geçerek (hücre dışına veya membran çevrili bir organelin içine) salgılanacak olan proteinlerin çevrimi, katlanması ve taşınması; kalsiyum depolanması; ve bazı lipit ve makromoleküllerin depolanması.1945 yılında Keith R. Porter, Albert Claude, ve Ernest F. Fullam, elektron mikroskobu ile yaptığı çalışmalarda, hücre sitoplazmasının dantel şeklinde bir ağ manzarası görünümünde olduğunu saptamıştır. Bu ağ yapı hücrenin ektoplazmasında görülmediği için bu araştırmacılar buna endoplazmik retikulum (plazma içi ağı) adını vermişlerdir. Yapılan daha derin çalışmalarda endoplazmik retikulum'un sitoplazmada bulunan bir koful sistemi olduğu ve bu sistemin bir zarla çevrilmiş olduğu saptanmıştır. Endoplazmik matriks ise koful sisteminin dışında, yani kofullar arasında kalan alanı doldurur. Endoplazmik retikulum, Golgi aygıtı ve lizozomun oluşturduğu yapıya endoplazmik vakuol sistemi adı verilir.Endoplazmik retikulumun zarının kalınlığı 50-60 Å kadardır. Kalınlığı hücre zarından az olduğu halde aynı yapıyı gösterir. İki koyu ve arasında bir açık renk tabakadan yapılmıştır.Endoplazmik retikulumu bir kargo sistemine benzetilebilir. Hücre içinde ve hücre dışına proteinleri taşımayı sağlar. Aynı zamanda bazı hücrelerde glikojen, steroidler, ve diğer makromolekülleri depolar.Üzerinde ribozom olan endoplazmik retikulum granüllü endoplazmik retikulum, ribozom olmayanlar granülsüz endoplazmik retikulum adını alır. Granül, tanecik demektir, elektron mikroskobunda bu yapıların üzerinde küçük tanecikler görünmesinden dolayı bu şekilde adlandırılmışlardır.Endoplazmik retikulum ağsı yapısı üzerinde ribozom taşıyan tiplerine granüllü endoplazmik retikulum denir. Bu tip endoplazmik retikulumlar protein sentezinde görevlidirler. Sentezledikleri proteinleri küçük veziküllere yüklenip Golgi aygıtına taşınırlar. Protein sentezinde görevli olan hücrelerde daha fazla görülürler.Granülsüz endoplazmik retikulum, lipid sentezinde görevli hücrelerde bulunur. Membran üzerinde ribozomlar bulunmaz. Bir nevi paketleme ve taşıma görevi üstlenen bu organel bazı maddelerin hücre içinde dağılmasını sağlar. Birçok metabolik reaksiyonda, karaciğerdeki metabolik reaksiyonlarda, steroid yapılı hormonların sentezinde, fosfolipid sentezinde, lipid taşımasında, karaciğerdeki metabolik reaksiyonlarda görev alır.Karbonhidrat ve lipit sentezi yapan hücrelerde daha çok bulunur. Granülsüz endoplazmik retikulum özellikle kas hücrelerinde kalsiyum depolar.Sarkoplazmik retikulum (Yunanca sarks, "et" demektir) düz ve çizgili kaslarda bulunan özel bir tip granülsüz endoplazmik retikulumdur. Aradaki fark, sarkoplazmik retikulumda (SR) bulunan proteinlerin kalsiyum depolamaya ve pompalamaya yaramalarıdır. Kas uyarılınca SR'de depolanan kalsiyum salınır, bu da kasın kasılmasına neden olur.
Endosimbiyont

Endosimbiyont başka bir canlının vücudunda veya hücrelerinde mutualistik (eski adıyla simbiyotik) bir ilişkiyle yaşayan canlılara verilen genel isimdir. Her zaman olmasa bile, çoğunlukla iki tarafın da kazandığı bir ilişkiye sahiptirler.Endosymbiosis terimi Yunancada "içinde" anlamına gelen ἔνδον endon, "birlikte" anlamına gelen σύν syn ve "yaşamak" anlamına gelen βίωσις biosis kelimelerini birleşmesiyle oluşmuştur. Bu türe örnek olarak azot fiksasyonu yapan bakteriler (rhizobia), baklagil köklerindeki kök nodülleri, resif yapılı korallların içindeki tek hücreli su yosunları, ve böceklerin yaklaşık %10-15'inin temel besini olan bakteriyel endosimbiyontlar verilebilir.
Endositoz

Endositoz, hücrelerin zarlarından geçemeyecek büyüklükteki maddelerin içeri alınma şekli. Enerji gerektiren bir alınımdır. Bakteri ve mantar hücrelerinde hücre duvarı endositozu engeller .  Monomerler, hücre zarından geçebilir. Ancak polimer maddeler hücre zarından geçemeyecek kadar büyüktür. Bu maddeleri içeri alırken hücre endositoz yapar. Polimer maddelere örnek olarak nişasta, glikojen ve protein verilebilir. Temelde endositoz iki ana başlıktan oluşur. Bunlar fagositoz ve pinositozdur.Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük katı maddelerin, hücre zarı tarafından yalancı ayak oluşturulduktan sonra organik maddeyi sararak hücrenin içine alınmasıdır. Fagositozda ATP harcanır. Fagositoz yapabilen canlılara örnek olarak amip, öglena ve insan akyuvar hücreleri verilebilir. Hücre çeperine sahip canlılar fagositoz yapamazlar.Fagositoz yapılacak olan molekülün etrafı sarılır ve hücre zarının çıkıntıları sayesinde yalancı ayaklar oluşturulur.Hücre besini koful oluşturarak içeri alır. Bu aşamadan sonra sitoplazmada boş halde bulunan lizozomlar gelip bu koful ile birleşirler.Bu yapıya besin kofulu denir. Lizozom besin kofulundaki maddeyi sindirdikten sonra madde difüzyon ya da aktif taşıma ile hücre içine alınır.Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük olan sıvı maddelerin içeri alınma şeklidir. Tıpkı fagositozda olduğu gibi canlı bu alımı yaparken enerji harcar. Fagositozun aksine hücre çeperine sahip canlılar da pinositoz yapabilir.Hücre organik besinin etrafını sarar ve hücre zarı içine doğru çökerek organik besinle beraber hücre zarından içeri girer.Koful oluşturulduktan sonra maddeler yine lizozom yardımıyla sindirildikten sonra monomerler hücre sitoplazmasına geçer.
Endoskopi

"Endoskopi", Gastrointestinal endoskopi adıyla da bilinen yemek borusu, mide, oniki parmak bağırsağı ve kalın bağırsağın incelendiği tetkik yöntemlerinin genel adı. Ayrıca böbrek taşı düşürenler için de geçerli bir teşhis yöntemidir, sadece mideyle sınırlı değildir.Endoskopi (halk dilinde hortum) ışık yardımıyla organların içini gösteren bir tüptür. “endo” kelimesi “iç” ve “skopi” eki de “görüntüleme” anlamına gelmektedir.Hasta 8-12 saat arası aç kalır,müsile gerek yoktur.Genel anestezi yapılması planlanıyorsa gerekli tetkikler yapılır.Hastaya önlük giydirilir,sedyeye oturtulur ve ağza diş hekimlerinin de kullandığı lokal anestezik madde sıkılır. (Bu işlemi tolere edemeyecek hastalara genel anestezi uygulanmaktadır.)Bu sprey bulantıyı ve yutkunmayı önler.Hastaya genel anestezi veya sedasyon uygulanması planlanıyorsa hasta 6 saat daha ek olarak aç kalır,hastanın bilinci tamamen açık olacaksa hafif sakinleştiriciler verilebilir.Hasta sol yana yatırılır ve ekstremiteleri sabitlenerek başı 90 derece sola döndürülür.Ağız boşluğuna dişleri ve endoskobu korumak için ağızlık takılır.İki-üç dakika sonra endoskop ağızdan mideye indirilir.Ufak bir ihtimal de olsa mide delinmesi yaşanabilir ancak bu gibi yırtıklar küçük cerrahi müdahalelerle düzeltilebilmektedir.Yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının muayenesi için Gastroskop (EsophagoGastroDuodenoscope)
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi

Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP), biliyer veya pankreatik kanal sistemlerinin bazı problemlerini teşhis etmek ve tedavi etmek için endoskopi ve floroskopi kullanımını birleştiren bir tekniktir. Endoskop aracılığıyla doktor mide ve duodenumun içini görselleştirir ve safra ağacı ve pankreastaki kanallara kontrast madde enjekte ederek radyografi ile görülebilmesine olanak sağlar.ERCP öncelikle safra kanalları ve ana pankreas kanalını ilgilendiren, safra taşları, inflamatuar darlıklar (yaralar), sızıntılar (travma ve cerrahiden) ve kanser dahil olmak üzere durumları teşhis etmek ve tedavi etmek için kullanılır. Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP) ve endoskopik ultrason gibi daha güvenli ve nispeten invaziv olmayan görüntüleme yöntemlerinin geliştirilmesi, ERCP'nin artık tedavi amacı dışında nadiren gerçekleştirildiği anlamına gelmesine rağmen, ERCP tanısal ve terapötik nedenlerle gerçekleştirilebilir.
Endoskopik torasik sempatektomi

Endoskopik torasik sempatektomi (ETS, sempatektomi diye de kısaltılır), eller ve koltuk altlarındaki hiperhidrozisin (aşırı terleme) tedavisi için ana sempatik sinirin ameliyat edilmesidir.Bu dallanmalar arasında aşırı solunumdan sorumlu sinir düğümünü oluşturan biri özeldir. Bunun çıkarılması cerrahi çıkarma yoluyla (dağlama) - dallanmaların kesilmesi ve bir titanium klipsin simpatik sinire yerleştirilmesini içeren en güncel kırma tekniği - yapılır.Palmar hiperhidrozis denilen durumun tedavisi için T3 ve T4 sinir düğümleri hedeflenir. Koltuk altı hiperhidrozisi ve orta derece veya iyi huylu palmar hiperhidrozis tedavisi için T4 ve T5 sinir düğümleri bastırılır. Ne kadar büyüğü (T2’ye yakın) engellenirse, ameliyattan sonar ortaya çıkan dengeleyici terlemenin şansı o kadar fazladır.2017 yılında toplamda 13.000 hastanın yer aldığı çalışmaları sistematik olarak derleyen bir makaleye göre, genel olarak sempatektomi "güvenli veya etkili" bir prosedür olarak tanımlanabilir. Etkililik oranı %82,9-%100 arasında yer almaktadır. Nadir görülen komplikasyonlar arasında pnömotoraks (akciğerin hava kaçırması) yer almaktadır. Bununla beraber, sempatektomi uygulanan hastalarda, ameliyatla hedeflenen bölgeler dışındaki terlemenin artması (dengeleyici terleme) sıkça görülebilmektedir. Bu da hastaların sempatektomi yaptırmalarına pişman olmalarının en büyük gerekçesidir. T2 düğümünün dâhil edilmemesi, dengeleyici terleme oranını düşürmektedir. 2018 yılında yapılan bir başka sistematik derleme, dengeleyici terleme oranını %57,8 olarak göstermektedir. T2 düğümünün de dâhil edilmesi durumunda bu terlemenin sırt, karın ve bacaklarda gerçekleştiğini ve yaşam kalitesini "ciddi manada düşürebildiği" not edilmiştir. Güvenlik konusundaki verilerin metodolojik açıdan yetersiz olmasıyla da beraber, bu durum sempatektominin diğer hiperhidrozis tedavileri başarısız olursa değerlendirilmesi düşüncesini beraberinde getirmiştir. Britanya'daki Ulusal Sağlık ve Klinik Mükemmellik Enstitüsü (NICE), sempatektomiyi diğer hiperhidrozis tedavilerinin tamamının başarısız olduğu durumlarda son çare olarak tavsiye etmektedir.Sempatektomi, otonom sinir sisteminin engelleyici tarafıyla birlikte (ve dolayısıyla onun beyinden gelen sinyallerini bozarak), cerrahi müdahale yoluyla, teşhis edilen sorunu ortadan kaldırmak veya azaltma beklentisi ile yürütülür. Birçok sempatektomi karşıtı doktor, bu tekniği temel olarak, tekniğin anatomik olarak fonksiyonel sinirleri yok etme amacı içermesi nedeniyle şüpheli buldu.2003’te sempatektomi, engelli hastaların yoğun şikayetleri sebebiyle doğduğu yer olan İsveç’te yasaklandı.İnternet şimdi cerrahlar tarafından sempatektominin yüceltildiği birçok internet sitesini içermektedir. Ancak, aynı zamanda mesleki ve günlük aktiviteleri yapma yetersizliğinden ve bilgilendirilmiş onam eksikliğine yol açan ciddi olumsuz reaksiyonlardan şikayetçi engelli sempatektomi mağdurları tarafından kurulmuş birçok internet sitesi de vardır. Yoğun miktarda müşteri içeren çevrimiçi tartışma forumları ve siteler, sempatektomi ameliyatları konusuna adanmıştır.
Endosperm

Endosperm  ya da besidoku çoğu çiçekli bitkinin tohumlarında bulunan bir besin dokusudur. Embriyo'yu sarar ve ona nişasta formunda besin sağlar. Ayrıca yağ ve protein de içerebilir.Tahıl bitkilerinin endosperm'i insanlar için önemli bir nişasta kaynağıdır. Buğday endosperm'i ekmek yapımı için kullanılan un'un temelidir. Tam buğday ekmeğinde kepek (buğday'ın kabuğu) de bulunur. Buğday endosperm'i bira üretiminin ana kaynağıdır. Yenilebilir endosperm'in diğer örnekleri hindistan cevizi 'eti' ve hindistan cevizi 'suyu' dur.
Endospor

Endospor, bir bakterinin uygun olmayan koşullar altında sitoplazma yüzeyini minimuma indirerek metabolizmasını en düşük halde çalıştırmasıyla ortamın dış etkilerinden korunması amaçlı olarak aldığı haldir.Yüksek ve düşük sıcaklık durumlarında meydana gelir. Bakteriler çok düşük sıcaklıklarda endospor halde uzun yıllarca var olabilirken (buzullarda binlerce yıllık bakterilere rastlanmıştır) yüksek sıcaklıklarda durum böyle değildir; belli sıcaklık değerlerinden sonra endospor korumaya devam edememektedir. Endospor olayı Protista aleminde yer alan canlılarda gerçekleşmez. Endospor genel olarak hücre içerisinde oluşan bir yapıdır. Genelde bakterilerin büyük çoğunluğu spor oluşumu gerçekleştirmez. Ancak belli başlı bazı bakteriler endospor üzerinden bu oluşumu sağlar. Bunlar içerisinde Clostridium ve Bacillus kendisine ait bakteriler bulunmaktadır. Bu bakteriler endospor meydana getirir ve böylece minimum yaşam seviyesinde hayatta kalma imkanı elde eder. O yüzden belli başlı sınıfa ait olan bakteriler için endospor ortamlarda hayatta kalma noktasında büyük bir öneme sahiptir.
Endost

Endost ya da Endosteum, Kemikler, transvers eksenden kesildiğinde dış ve iç yüzeyinde zarlar görülmektedir. Dıştaki zarına periosteum, içteki zarına ise endosteum denir. Endosteum, astar zarı olarak da bilinir.  Bölgelerine göre üç tipe ayrılır. Her türün adı, bulunduğu iç kemiğin alanını ifade eder:Osteon endosteum: Osteonları kaplayan endosteum esas olarak sinirleri ve kan damarlarını içerir. Bunlar kompakt kemikte bulunur. Havers Kanalları'nın içini döşerler.Trabeküler endosteum: Trabekül'ü kemiğin gelişen kısmının yakınında sıralar. Kemiğin büyümesinde ve gelişmesinde rol oynar. HSC’leri içeren ve vücut için yeni kan hücreleri oluşturmaktan sorumlu olan kırmızı ilik içerirler.Düzleştirilmiş osteoprogenitör hücrelerden ve tip III kollajen liflerden (retiküler lifler) oluşan bir tabakadan oluşur.Bir kişi yetersiz beslendiğinde, bu doku vücut tarafından yeniden emilir. İç kemiğin bir parçası olduğu için, bir azalma, daha az kemik kalınlığı ve yoğunluğu ile sonuçlanır. Böylece kortikal kemik, kalsiyumun depolanması ve salınması da dahil olmak üzere birçok vücut işlevinden sorumlu olduğu için vücuda zarar veren kemiğin kortikal kalınlığını azaltır. Ayrıca ağırlığı azaltabilir, çünkü kortikal kemik insan iskeletinin ağırlığının yaklaşık yüzde 80’ini oluşturur.
Endosteal hiperostozis

Endosteal hiperostozis (Hyperostosis corticalis generalisata; Osteoskleroz), uzun kemiklerin kortekslerinin kalınlaşmasıyla karakterize, otosomal dominant yolla aktarılan kalıtsal bir sendromdur. Benzer bulguları içeren, ancak farklı nitelikleri iki osteoskleroz olgusu daha vardır;  van Buchem hastalığı (sklerozan kemik displazisi) ve osteopathia striata.Endosteal hiperostozis olgularında çocukluk yaşlarında herhangi bir belirti yoktur. Puberte ile birlikte, önce kafatası ve yüz bulguları ortaya çıkmaya başlar. Ense kalınlaşır. Sonraları, uzun kemiklerde kırılmaya karşı oldukça dirençli korteks kalınlaşmaları oluşur (skleroz).Kafa kemikleri de sklerotik ve kalındır. Kafatası iri (makrosefali) ve biçimsizdir; kafa kemiklerinin eklemleşmeleri (suturalar) geniş, kemikleri kalın ve yoğun, alın kubbesi oldukça geniş ve düzdür. Hipertelorizm belirgindir. İşitme sorunları ve kafa içi basıncı artışı (intrakraniyal hipertansiyon) gibi nörolojik bulgulara rastlanabilir. Altçene gövdesi giderek uzar ve kemik yoğunluğu artar. Ağız içi incelemede, damakta simetrik kemik tümsekleri (torus palatinus) saptanır. Diş kayıpları ve çiğneme düzlemi deformasyonu görülür. Kosta, klavikula, omurga, pelvis ve parmak kemiklerinin kortekslerinde hafif yoğunlaşma (osteoskleroz) vardır.
Endotel

Endotel, kan ve lenf damarlarının iç yüzünü oluşturan doku. Dokuyu oluşturan hücrelere de endotel hücre adı verilir. Skuamöz yapıdaki bu hücreler basit (tek hücreden oluşan), ince bir katman oluştururlar.
Endotel lipaz

Endotel lipaz (EL) veya endotel hücre kaynaklı lipaz (İngilizce endothelial cell-derived lipase, EDL) endotel hücreler tarafından salgılanan bir lipazdır.Endotel lipaz, LIPG geni tarafından kodlanır. LIPG kromozom 18 üzerinde, 18q21.1 konumunda yer alır. Gen, 11 eksondan oluşur ve 71.4 kb uzunluğundadır.EL; hepatik lipaz, lipoprotein lipaz ve pankreatik lipaz enzimleri ile aynı evrimsel aileye aittir, bu proteinlerin amino asit dizisiyle, sırasıyla, %45, %40%, ve %27 oranında benzerlik gösterir.Proteinin, alternatif uçbirleştirmeden (splicing) kaynaklanan üç izoformu vardır. EDL1a olarak adlandırılanı tam uzunluktadır. EDL2a ve EDL2b'nin ilk 80 aminoasidi eksiktir. Ayrıca EDL2b'nin 74 aminoasitlik bir bölümü daha eksiktir, bu bölüm aktif bölgenin üstünü örten kapak bölgesidir.EL'nin başlıca fosfolipaz aktivitesi vardır, trigliserit hidroliz aktivitesi göreceli olarak daha azdır.Gende bulunan 2 yaygın SNP üzerinde yapılan araştırmalar, bu gendeki varyasyonların HDL-kolesterol düzeylerine etki eden faktörlerden biri olduğunu göstermiştir.Farelerde aşırı ifadesi durumunda HDL kolesterolu ve apoA-I düzeyleri azalır. Aksine, gen delesyonu veya antikor etkisiyle EL ifadesinin azalması durumunda HDL tanecik sayısında önemli bir artış meydana gelir. Her iki çalışma da EL'in HDL metabolizmasında önemli bir rol oynadığını gösterir.
Endotelin

Endotelinler, 21 amino asitten oluşan vazokonstriktör peptidlerdir. Başlıca endotelde üretilirler ve damarların homeostazının (iç denge) düzenlenmesinde anahtar rol oynarlar. En güçlü vazokonstriktörlerden olan endotelinler, kalp, beyin ve genel kan dolaşımı dahil olmak üzere birçok organ ve sistemin hastalığında etkendirler.Endotelinlerin, salgılanma yerlerine göre değişen Endotelin-1, Endotelin-2, ve Endotelin-3 olarak adlandırılan 3 izoformu ve ETA ve ETB olmak üzere iki tip reseptörü vardır.ETA reseptörleri, damarların düz kas dokusunda bulunurlar. Endotelinin ETA reseptörüne bağlanması, vazokonstriksiyona ve sodyum geri emilimine sebep olur. Bu da kan basıncının artmasını sağlar.ETB reseptörleri ise damarların iç yüzünü döşeyen endotelde bulunurlar. Endotelin ETB reseptörüne bağlandığında, natriürezde (idrarla sodyum atılımı) ve diürezde (idrar atılımı) artış olur. Ayrıca endotel hücrelerinden NO salınımı artar. Tüm bunlar kan basıncının düşmesini sağlar.Her iki reseptör tipi, sinirsel ileti (nörotransmisyon) ve vasküler (damara ait) fonksiyonları düzenleyebildikleri sinir sisteminde de bulunur.Tüm vücutta yayılmış olan endotelin reseptörleri, kan damarlarında, beyin hücrelerinde, plexus choroideus'ta ve periferik (çevresel) sinirlerde bulunurlar. Deneysel bir inme (stroke) yaratmak amacıyla sıçanların beyinlerine pikomolar (bir molün trilyonda biri) düzeylerde endotelin-1 enjekte edildiğinde, beynin bu bölümlerinde metabolizmanın tetiklenmesi(1) ile kan akışının azalmasıyla birlikte nöbetler(2) görülmüştür. Bu iki etki de kalsiyum kanalları aracılığıyla olur. Endotelin-1'in benzer bir etkisi, sıçanlarda çevresel sinir hasarında da gösterilmiştir.Sağlıklı bir bireyde, vazokonstriksiyon ve vazodilatasyon arasındaki denge, bir yanda endotelinler ve diğer vazokonstriktörler ile diğer yanda nitrik oksit, prostasiklin gibi vazodilatatörler sayesinde korunur.Akciğerlerde çok fazla endotelin salınması pulmoner hipertansiyona neden olabilir. Bazen bosentan ve sitaxsentan gibi reseptör antagonistleri (reseptörlere bağlanarak endotelinin bağlanmasını engelleyen maddeler) tedavi amacıyla kullanılabilir. Sitaxsentan, Endotelin A (ETA)reseptörlerine bağlanarak Endotelin B reseptörünün daha fazla uyarılmasını sağlar ve böylece NO salınması gibi etkilerle vazodilatasyona destek olur.
Endoterm

Endoterm tamamen ortam ısısını kullanmadan vücut içi işlevleriyle vücut sıcaklığını metabolik olarak uygun bir sıcaklıkta tutan organizmalar için kullanılan terimdir. Vücut içinde oluşturulan ısı, asıl olarak hayvanın rutin metabolizmasının bir atık ürünüdür ancak aşırı soğuk ortam ya da düşük aktivite koşullarında endoterm hayvanlar ısı üretimi için özel olarak uyum sağlamış özel mekanizmalar da uygulayabilir. Bu özel mekanizmalara örnek olarak özel işlevli kasların çalışması ile oluşan titreme ve kahverengi adipoz doku içindeki ayrık oksidatif metabolizma sayılabilir.Günümüzde yaşayan hayvanlar arasında yalnızca kuşlar ve memeliler evrensel endotermik hayvanlar grubunu oluşturur. Dikburungiller familyasından bazı köpekbalıkları ile bazı ton ve kılıç balıkları da endotermiktir.Gündelik konuşmada endotermler "sıcakkanlı" olarak belirtilirler. Endoterminin karşıtı ektotermidir, ancak genel olarak endoterm ve ektotermlerin doğası arasında kesin ve belirgin bir ayrım yoktur.Endotermi yaklaşık 252 ila 259 milyon yıl önce Permiyen Dönemin sonuna doğru terapsitlerde ortaya çıkmış ve torunları memelilere miras kalmıştır. Endoterminin Triyas'ta, bağımsız olarak kuşların atalarında (veya dinozorlarda) ortaya çıktığı düşünülür.
Endotermik gaz

Endotermik gaz (endogaz), temas ettiği yüzeylerde oksidasyonu engelleyen veya tersine çeviren bir gazdır. Bu gaz, kontrollü bir ortamda yetersiz yanmanın ürünüdür. Örnek olarak hidrojen gazı (H2), azot gazı (N2) ve karbonmonoksit (CO) verilebilir. Hidrojen ve karbon monoksit indirgeyici maddelerdir, bu nedenle yüzeyi oksidasyondan korumak için birlikte çalışırlar.Endotermik gaz genellikle gaz karbonlama ve karbonitrürleme için taşıyıcı gaz olarak kullanılır. Bir endotermik reaksiyon oluşturmak üzere ısı sağlamak için bir endotermik gaz jeneratörü kullanılabilir.Endotermik gaz jeneratörlerinin çalıştırılması ve bakımı nispeten basittir, ancak yanma süreci gibi bakımlar genellikle göz ardı edilir.Çiy noktası yüksek ve karbon gücü (potansiyeli) düşük olduğunda, genellikle hava kaçağına yol açar. Bu, contalar, bağlantılar, ey yerleri ve flanşlar kontrol edilerek önlenmelidir. Ayrıca izabe odasında sızıntı olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Numune noktasının konumunu ve konumunu kontrol ederek kompresörü kontrol etmek de hava sızıntısını önlemek için idealdir.Çiy noktası düşük ve karbon gücü yüksek olduğunda, izabe odasındaki katalizör kontrol edilmelidir. Tahliyedeki soğutucu da fırına giden borularla birlikte kontrol edilmelidir.
Endotermik reaksiyon

Termodinamikte, ısıalan (endotermik) kelimesi, ısı formunda enerji yutan reaksiyon veya işlem olarak tanımlanır. Endotermik kelimesinin köküne baktığımızda ‘’endo-‘’ “içine” anlamında önek, ‘’-termik’’ ise “ısıtmak” anlamına gelmektedir. Isıalan bir olayın zıddı, ısıveren yani ısı formunda enerji veren bir işlemdir. ”Endotermik” terimi ilk kez Marcellin Berthelot tarafından ortaya atılmıştır.Kavram bilimde, örneğin; kimyasal bağ enerjisinin ısı enerjisine dönüştüğü kimyasal reaksiyonlarda sık sık kullanılır.Eğer çevre ısı sağlamıyorsa (örneğin, sistem adyabatik ise), ısıalan dönüşüm sistemin sıcaklığında düşüşe sebep olur.Isıalan işlemlerde çevre soğurken sistemin kendisi ısınır. Isıalan işlemlerin bazı örnekleri şunlardır:Kimyasal ısıalan reaksiyonlar oluşmak için ısıya ihtiyaç duyarlar. Isıalan termokimyasal bir reaksiyonda, ısı bir reaksiyonun oluşması için gereklidir ve reaksiyon esnasında absorbe edilir.Isıalan malzemeler, hem alçıtaşı gibi doğal, hem de sentetik olanlar, ısı kalkanlarında, ablasyonda, uzay fiziğinde, ısıya dayanıklı kıyafetler ve bina korumada kullanılan popüler malzemelerdir. Tipik olarak, teknolojik temelleri, hidratların veya buharın içindeki suyun kimyasal bağlarındaki dönüşümüne dayanır.
Endozom

Endozom bir hücre organelidir. Hücre zarından türeyen birçok Endositotik taşıyıcılar Endozom'a taşınır ve onunla birleşir. Bazı Endositoza uğrayan maddeler ise Lizozom'a gitmeden Endozom'a uğrarlar. Endozomlar, Endositoz'a uğrayan maddeleri Lizozom'a gitmeden depolamakla görevlidir. Bu durum bazı maddelerin hücre zarına geri dönmesine olanak sağlar. Endozomlar , hücrelerdeki iç zar sisteminin ana ayırma bölmesini temsil eder.
Endre Ady

Endre Ady, (d. 22 Kasım 1877 - 27 Ocak 1919), Macar şair. Macar şiirine biçim ve öz açısından birçok yenilik getirmiştir.Erdindszent'de doğdu. Daha önce varlıklı olan sonradan yoksullaşmış bir ailenin çocuğuydu. Debrecen'de hukuk eğitimi aldı. 1899 yılında Nagyvarad'a taşındı. Aynı yıl ilk kitabı Versek`i yazdı. 1900 yılında gazetecilik yapmaya başladı. 1904-1907 yıllarında yaptığı Fransa seyahatleri dünya görüşünü etkiledi. 1905 yılında Macar edebiyatının önde gelen dergilerinden Nyugat dergisinde görev aldı. 1906 yılında Uj Versek kitabını yayımladı, kitap öz ve biçim açısından yenilikler getirdiği için uzun süre tartışıldı. I. Dünya Savaş sırasında antimilitarist ve insancıl şiirler yazdı. 12 şiir kitabı, öykü ve sayısız makale yazdı. 1919 yılında alkolün etkisiyle Budapeşte'de öldü.
Endre Bajúsz

Endre Bajúsz (Sırpça : Ендре Бајус, Endre Bajus) (d. 21 Ekim 1976), AFK Ada'da oynayan Sırp asıllı Macar defans oyuncusu.Daha önce , Győri ETO FC, MTE-Motim, Szolnoki MÁV, Pécsi Mecsek FC ve MTK Hungária FC için oynadığı Macaristan'a taşınmadan önce Sırbistan'ın en iyi ligi kulübü Vojvodina'da oynadı.
Endre Botka

Endre Botka (d. 25 Ağustos 1994), defans pozisyonunda görev yapan Macar millî futbolcudur. Nemzeti Bajnokság I takımlarından Ferencváros'ta forma giymektedir.
Endre Kupen

Endre Kupen (d. 1 Temmuz 1990), Norveçli futbolcudur. Eliteserien ekiplerinden FK Bodø/Glimt'da oynamaktadır.
Endri Çekiçi

Endri Çekiçi (d. 23 Kasım 1996), orta saha pozisyonunda görev yapan Arnavut millî futbolcudur. Süper Lig ekiplerinden Pendikspor'da oynamaktadır.
Endrick Felipe

Endrick Felipe Moreira de Sousa (d. 21 Temmuz 2006), Palmeiras takımında forvet pozisyonunda görev yapan Brezilyalı futbolcudur. Temmuz 2024'te Real Madrid ile oynamaya başlayacaktır.
Endrin

Endrin, kimyasal formülü C12H8Cl6O olan; ilk olarak 1950 yılında Shell ve Velsicol Chemical Corporation tarafından üretilmiş bir organoklorürdür. Asıl kullanım amacı insektisit olan endrin ayrıca kemirgen ve balık öldürmek için de kullanılmıştır. Renksiz ve kokusuz bir katı madde olan endrin ticarî kullanımda mat beyaz renklidir. Endrin, ticarî olarak Endrex adı altında sıvı asıltı olarak üretilmiştir. Bileşik kalıcı organik kirletici olarak kötü ün kazanmış ve bu nedenle çok sayıda ülkede kullanımı yasaklanmıştır.Çevrede endrin su kaynaklarının tabanında endrin aldehid ya da endrin keton olarak bulunur. Endrine soluma, bileşiği içeren maddeleri sindirme ve deri yolu ile maruz kalınır. Vücuda girdikten sonra vücut yağlarında depolanır ve merkezî sinir sistemine nörotoksin olarak etki ederek kasılmalara, nöbetlere ve hatta ölüme neden olabilir.Her ne kadar endrin henüz mutajen ve kanserojen olarak sınıflandırılmadıysa da çok sayıda yıkıcı ve zararlı etkisi olan zehirli bir kimyasaldır.
Endsieg

Endsieg, Almanca "nihai zafer" anlamına gelmektedir. Genellikle bir savaşın ya da çatışmanın sonunda kazanılan zaferi ifade etmek için kullanılır.Bu sözcük 1930'lu ve 1940'lı yıllarda Nazi Almanyası'nın propaganda ve doktrininde yaygın olarak kullanıldı; geçici kayıplara rağmen Üçüncü Reich'ın eninde sonunda galip geleceği ve Nazi ideolojisine bağlılıkta herhangi bir bozulmaya müsamaha gösterilmeyeceği anlamına geliyordu. Bu nihai zafer çağrışımı 1943'te Müttefiklerin başarılarının Almanya'yı savunmaya zorlamasıyla daha da umutsuz bir hal aldı. Joseph Goebbels Mart 1945'e kadar hala Endsiegden söz ediyordu.
Enduro motosiklet

Enduro motosiklet, İngilizce "endurance"den adını alan dayanıklılık sporunda kullanılan motosiklet türüdür. Ağırlıklı olarak 2 zamanlı tek silindir modeller enduroda kullanılır. Ağırlıkları 100 kg civarı, ortalama 40-60 beygir arasında iki zamanlı motosikletlerdir. Sıklıkla yüksek ve ağır tur motosikletleriyle karıştırılır. Tur motosikletleri görünüm itibarıyla enduro motosikletleri andırırken kullanım amacı tamamen geziye yöneliktir.
Endust

Endust, Nakoma Products tarafından üretilen bir toz yardımcısıdır. Bir tozuma yardımı, doğrudan mobilya üzerine değil, toz bezi veya toz bezi üzerine püskürtülür.Marka, 1950'lerde Martin Marietta'nın bir bölümü olan O-Cedar tarafından geliştirildi; Drackett, 1960'larda Martin Marietta'dan O-Cedar'ı satın aldı. Orijinal olarak, Endüst, bütan ve izopropanın itici bir karışımı ile kokusuz mineral ruhları ve 1,1,1-trikloroetandan oluşuyordu. Montreal Protokolü, ozonun tükenmesinden sorumlu bileşiklerden biri olarak 1,1,1-trikloroetanı hedefledi ve 1996'da başlamasını yasakladı. O zamandan beri, 1,1,1-trikloroetanın üretimi ve kullanımı kısırlandı.Fisher İşletme Koleji'nden Roger Blackwell, Doktora, Harry Drackett'in Endüst'i icat ettiğini söyledi. Ancak 1970'lerde Drackett şirketi, Endüst ürününü Chicago'daki küçük bir şirketten satın aldıklarını belirten tek sayfalık bir şirket geçmişi teklif etti.Federal Ticaret Komisyonu, S. C. Johnson & Son'un 1992 yılında Drackett'i, bir yıl içinde belirli Drackett ürün hatlarını elden çıkarmaları koşuluyla satın almalarına izin verdi. O-Cedar, Vining Industries ile birleşmek için elden çıkarıldığı sırada Sara Lee, Ondust ve Behold'u satın aldı. Sara Lee 2011'de Endust and Behold'u Nakoma Ürünlerine sattı.2008 yılında Endust, astım ve alerji dostu, kokusuz, hipoalerjenik bir temizlik ürünü olan Endust Free'yi piyasaya sürdü.
Endâze

Endâze, Osmanlı döneminde kullanılan bir ölçü birimidir. Metrik sisteme göre 65 santimetre uzunluğundadır. Genellikle çarşı ve pazarlarda kumaş ve benzeri ürünlerin ölçümünde kullanılmıştır. Çarşı arşını ve mimari arşın da olduğu gibi, şimşir, demir ve çelikten imâl edilirdi. Günümüzde Topkapı Sarayı'nda 3 adet endâze bulunmaktadır. Endâze, "rubu" denilen sekiz eşit bölüme ayrılırdı ve her rubu da iki eşit bölüme ayrılırdı. Bu iki bölüme de "girah" adı verilirdi.Halil ibn Ahmed el-Ferahidi'ye göre endâze, Farsça'da "ölçme" anlamına gelen "endâh" kelimesinden türemiştir. Atatürk Devrimleri ile 1 Nisan 1931'de kaldırılmıştır.
Endüksiyon

Elektromanyetik indüksiyon, değişen bir manyetik alanda iletken üzerinde elektromotor kuvvet açığa çıkması.Elektrostatik endüksiyon, bir cismin elektrik yüklerinin yakınındaki yüklerin etkisiyle yeniden dağılması.
Endüksiyon bobini

Endüksiyon bobini ya da ateşleme bobini, benzinli motorlarda silindir içinde sıkıştırılan hava-yakıt karışımının ateşlenmesi için kullanılan mekanik parça. Ateşleme bobini birer uçları ortak iki sargıdan oluşur. Birincil (primer) sargıda 0.7-1,0 mm bakır telden 100-150 tur kullanılır. Yüksek gerilim çıkışı sağlayan ikincil (sekonder) sargı ise çok ince bakır telden 100.000 tur kadar sarılmış ve her iki bobin manyetik bir çekirdek üzerinde, yalıtım sağlayan trafo yağı ile dolu bir silindir içine yerleştirilerek kapatılmıştır.
Endüksiyon ile ısıtma

Endüksiyon ile ısıtma temassız ısıtma işlemidir. (Isıl işlem). Bu yöntem ile, elektriksel iletkenliğe sahip olan metaller, karbon bazlı malzemeler, yüksek frekanslı elektrik kullanarak kesin ve hassas olarak ısıtılırlar. Plastik maddelere, endüksiyon ile ısıtma işlemi uygulanamaz. Isıtma işlemi temassız olduğundan dolayı, ısıtılan malzemelerde herhangi bir çarpılma, leke, bozulma meydana gelmez. Isı maddenin içerisinde üretildigi için enerji verimi çok yüksektir. Otomotiv ve havacılık sektörlerinde malzeme işleme uygulamalarında ve çeşitli mühendislik alanlarında kullanılır.Güç kaynağı ve çalışma kafasından aldığı enerjiyi işlenecek parçaya aktarmak için kullanılır.Endüktör bobinlerinin şekli, karmaşıklığı yapılacak işe göre değişmektedir. İşlenecek parçaya göre üretilmesi gerekmektedir. Bu da çok hassas hesaplamalar ve tecrübe gerektirmektedir. Endüktör tasarımı başlı başına bir bilimdir.Transformatör ve kapasitörlerden oluşan bir parçadır. Güç kaynağı ile endüktör bobininin birbirine uyumlu ve maksimum verimde çalışmasını garanti altına alır.Güç kaynağı veya jeneratör endüktör bobinine AC akımı gönderir. Böylece, Faraday'in indüksiyon kanunu vasıtasıyla, bobin üzerinde manyetik alan oluşturur. Eğer bu endüktör bobinin içine ısıtılacak veya işlenecek parça konulursa, manyetik alan parçanın içinde eddy akımına sebep olur. Bu sayede parça ile endüktör bobini arasında herhangi bir temas olmaksızın parça üzerinde ısı üretilmiş olur.
Endülüs (anlam ayrımı)

Endülüs, 711-1492 yılları arasında İber Yarımadası'nda Müslümanlığın etkisi altında bulunan bölgelere verilen isim.Endülüs Özerk Bölgesi, İspanya'nın güneyinde özerk bölge. Nüfus bakımından İspanya'nın en büyük bölgesi.
Endülüs (özerk topluluk)

Endülüs Özerk Bölgesi ya da Endülüs (İspanyolca: Andalucía), İspanya'nın güneyinde özerk bölge. Nüfus bakımından İspanya'nın en büyük bölgesidir. Başkenti Sevilla şehridir. Bölgenin dili İspanyolca'nın Endülüs lehçesidir.10. yüzyılda bölgeye gelen Müslüman Araplar bu bölgeye isimlerini vermişlerdir. Abbasilerin, Emevî hanedanına son vermesiyle Emevî sülalesinden gelen Hîşam'ın torunu Abdurrahman, İspanya'ya giderek burada 756 yılında Endülüs Emevî Devleti'ni kurmuş ve bölge 1492 yılına kadar Müslümanların elinde kalmıştır. Bu tarihte Katolik kralları Granada şehrini ele geçirerek ve birçok Müslümanı öldürerek Müslümanları bölgeden uzaklaştırmışlardır. Latin Amerika'da konuşulan İspanyolca bu bölgeden 16. ve 17. yüzyıllarda göç eden Endülüslülerin lehçesidir. Endülüs Günü (İspanyolca: Día de Andalucía) her 28 şubat'ta özerklik bayramı olarak kutlanmaktadır.Bölge 87,268 km²'lik yüzölçümü ile İspanya'nın % 17,84'üne sahiptir. Bölgedeki nüfus yoğunluğu ise 91,39/km²'dir.Bu iller 1833'te Javier de Burgos tarafından uygulanan bölgesel örgütlenme düzenlemesi ile ortaya çıkartılmıştır. Endülüs Özerk Topluluğu içinde bulunan her il o ilin merkezi olan şehrin ismini taşımaktadır.Şu tablo Endülüs Özerk Topluluğu içindeki il ismini, il başkenti ismini, il nüfusunu (kişi), il nüfus yoğunluğunu (kişi/km²), belediyeler listesi ismini ve "adliye bölgeleri" sayısını vermektedir:
Endülüs Emevî Devleti

Endülüs Emevîleri, Abbasilerin, Emevî hanedanına son vermesi ile 10. Emevi halifesi Hişam bin Abdülmelik'in torunu ve Muaviye bin Hişâm'in oğlu Abdurrahman, İspanya'ya giderek burada 756 yılında Endülüs Emevî Devleti'ni kurdu. Abdurrahman, Abbâsîler ile mücadele etti, Franklara karşı başarılar kazandı.Emevîler İspanya'da tam bir İslam egemenliği kurmuşlardı. Ancak zamanla, başa geçen hükümdarlar cihadı bıraktı ve saraylarda sefa sürmeye başladılar. Taht kavgaları ve sevdaları, kardeş kanının dökülmesi sebebiyle yıkım dönemi başladı. Ülke çevresinde gelişen Hristiyan birlikler zamanla daha fazla güçlendi. Aragon kralı Ferdinand ile Kastilya kraliçesi I. İsabel'in evlenmesi ve ordularını birleştirmesi ile Hıristıyanlar daha da güçlenmiş ve Yahudilerle Müslümanları Endülüs'ten çıkarmışlardır. Kemal Reis komutasında bir donanma ile kurtulan Yahudilerle Müslümanlar gemilerle doğuya getirilmişlerdir.Endülüs Emevîleri'nin en parlak dönemi III. Abdurrahman (912-961) ve II. Hakem (961-976) zamanlarıdır. III. Abdurrahman, halife unvanını da kullanınca İslam tarihinde aynı anda Abbâsîler, Endülüs Emevîleri ve Fâtımîlerde olmak üzere ilk kez üç halife çıktı.KuruluşuEmevilerin soyundan gelenlerin Afrika üzerinden cebeli tarıktan ispanyaya geçmesi üzerine 731 yılında kurulmuşturHalifenin Madinat al-Zahra'dakiler gibi resmi atölyeleri, sarayda kullanılmak veya misafirlere, müttefiklere ve diplomatlara hediye olarak kullanılmak üzere sanatsal üretimi teşvik eden lüks ürünler üretti. Halifenin atölyelerinde üretilen birçok obje daha sonra Avrupa'daki müzelerin ve Hristiyan katedrallerinin koleksiyonlarına girdi. Bu dönemin en ünlü objeleri arasında bitkisel, figüratif ve epigrafik motiflerle oyulmuş fildişi kutular vardır. Hayatta kalan kayda değer örnekler arasında al-Mughira'nın Pyxis'i, Zamora'nın Pyxis'i ve Leyre Sandığı yer alır. Metal işi objeler de üretildi, bunlardan günümüze ulaşan en ünlü parçası, Madinat al'da yapılmış bir geyik şeklinde oyulmuş bronz bir çeşme musluğu olan "Cordoba Geyik". -Zahra ve Cordoba Arkeoloji Müzesi tarafından korunmaktadır. Benzer işçiliğin geyik şeklindeki diğer iki bronz örneği, Madrid'deki Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde ve Doha'daki İslam Sanatları Müzesi'nde muhafaza edilmektedir. Hilafet'in yıkılmasından sonra fildişi ve ipek eşyaların üretimi büyük ölçüde dururken, daha sonraki dönemlerde deri ve seramik gibi diğer ortamlarda üretim devam etti.
Endülüs atı

Endülüs atı veya Saf İspanyol Atı (Pura Raza Española) binlerce yıldır İber Yarımadası'nda yaşamakta olan bir at cinsidir. Endülüs atı 15. yüzyıldan beri bir tek cins olarak kabul edilmiştir ve yüzyıllar boyunca çok az değişmiştir. Tarihi boyunca bir savaş atı olarak kahramanlık unsuru olarak bilinmektedir ve soylular tarafından ödüllendirilmektedir. İspanyol hükümeti tarafından diplomasinin bir aracı olarak kullanılmış, Avrupa'da krallar İspanyol atlarına sahip olmuşlardır. 19. yüzyılda savaş, hastalık ve melezleme gibi nedenlerle sayıları azalmış, 19. yüzyılın sonlarında bazı toparlanmalara rağmen, eğilim 20. yüzyılda da devam etmiştir. 2010 yılında dünya genelinde 185.000'den fazla kayıtlı Endülüs atı mevcuttur.
Endülüs bayrağı

Endülüs bayrağı, İspanya'nın Endülüs özerk bölgesinin bayrağıdır. 1918 yılında kabul edilmiştir. Endülüs milliyetçisi Blas Infante tarafından 1918'de Ronda'da bir toplantı sırasında ilk defa gündeme getirilmiştir.
Endülüs debiyatı

Endülüs edebiyatı veya el-Edebu'l-Endelusî (Arapça: الأدب الأندلسي), Arap edebiyatının Endülüs'te ortaya çıkan koluna verilen isimdir.Arapça konuşan halkların İber Yarımadasında gerçekleştirdikleri fetihlerin akabinde, bölgeyi ele geçiren Müslümanların ve Arapça konuşan diğer milletlerin meydana getirdiği bir edebiyat geleneği bulunmaktadır. Örneğin; İbn Haface, Endülüs'te Arapça şiir söyleyen şairlerden biridir. Bilhassa söylediği tabiat şiirleriyle tanınırlık kazanmıştır. Endülüslü şairlerin, belirli bir dönemde bilhassa Endülüs'ün eşsiz doğasından etkilendiği ve bizzat doğadan aldıkları ilhamlarla son derece revaç gören tabiat şiirleri nazmettikleri bilinmektedir.Ayyıldız, Esat (2021). Endülüslü Şair İbn Hafâce’nin Tabiat Şiirleri . Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİF), 21 (1), 142-160. DOI: https://doi.org/10.30627/cuilah.820409
Endülüs mutfağı

Endülüs mutfağı (Arapça, المطبخ الأندلسي al - mutbaj al- andalusí), Orta Çağ'da (711-1492) Müslüman egemenliği altında olan İber Yarımadası'nın bir bölgesi olan Endülüs'te gerçekleşen mutfak kültürüydü.Bugün İspanyol mutfağı ve Portekiz mutfağı tariflerinden bazıları, Endülüs mutfağı etkilerini gösterir. İbn Razin et-Tucibî tarafından 13. yüzyılda yazılmış Fidâletü'l-hivân fî tayyibâti't-taam ve'l-elvân (Arapça: فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان) yemek kitabında Endülüs mutfağına ait yemek tarifleri bulunmaktadır.  Endülüs mutfağına ait yemek tarifleri bulun bir diğer eser ise Kitab al tabij fi-l-Maghrib wa-l-Andalus fi `asr al-Muwahhidin, li-mu'allif mayhuldur.
Endülüs İspanyolcası

Endülüs İspanyolcası veya Endülüs lehçesi, Endülüs, Septe, Melilla ve Cebelitarık bölgelerinde konuşulan İspanyolca lehçesidir. Standart İspanyolca'dan farklı özellikler gösterirler. Endülüs bölgesinin nüfusunun fazla olmasıyla oldukça geniş bir ölçüde konuşulur. İspanya'da en çok konuşulan lehçelerden birisidir. Kanarya Adaları, Extremadura ve Murcia lehçeleriyle benzerlikler taşır.