barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Ebu Muhammed el-Makdisi

Ebu Muhammed el-Makdisi (‎; d. 3 Temmuz 1959, Burka), Filistin asıllı Ürdünlü İslamcı yazar. Aynı zamanda cihat teorisyeni ve Selefi ideolog.Ebu Makdisi küçük yaşlarda ailesinin maddi sıkıntıları nedeniyle Kuveyt'e yerleşti. İlk ve ortaöğrenimini Kuveyt'te tamamlayarak öğrenim sürecinde çeşitli İslami gruplarla çalışmalar içerisine girdi. Üniversite eğitimini babasının isteği üzerine Irak'a giderek Musul Üniversitesinde mühendislik eğitimi gördü. Aynı yıl Irak ve Yugoslavya öğrenci değişim programından yararlanarak Saraybosna Üniversitesinde de öğrenim gören el-Makdisi ardından Suudi Arabistan'a giderek Medine İslam Üniversitesinde eğitim aldı.1980 ortalarında Afganistan'a giderek Sovyetler Birliği'ne karşı Mücahitlerin yanında savaştı. Daha çok askeri cephede İslami eğitim vererek savaşçıları dini ve askeri alanda eğiterek cihada teşvik etti. 1992'de Pakistan'a geçen el-Makdisi oradan Ürdün'e yerleşti. Bu ülkede de İslami çalışmalarını büyüten el-Makdisi, Ürdün hükûmeti tarafından Filistin için savaş fetvası vermesi nedeniyle hapse atıldı. Bu süreçte çeşitli kitaplar yazan el-Makdisi günümüz Radikal İslam'ın şekillenmesinde büyük rol üstlendi. Aynı zamanda cezaevinde tanıştığı ileride Irak el-Kaidesi' ni kuracak olan Ebu Musab ez-Zerkavi'yi ve Irak ve Afganistan savaşına katılan birçok kişiyi dini alanda etkilemiştir.1999’da hapisten çıkan el-Makdisi, serbest kalmasının üzerinden 1 yıl geçmeden tutuklandı. 2005 yılında tekrar serbest bırakılan Makdisi, hapisten çıkması üzerinden kısa bir süre sonra gazeteye verdiği röportajdan dolayı tekrar tutuklandı. 2008 yılında hapisten çıkan el-Makdisi İslami çalışmalarını sürdürdü. Bu dönemde Suudi Arabistan Kraliyet Ailesi'ni mürted ilan etmiş ve arap dünyasında büyük çalkantılara sebebiyet vermiştir. Bu yüzden Suud Hanedanı Ürdün devletine baskı yapmış ve tekrar tutuklattırmıştır.2010 yılında bir kez daha tutuklanarak yargılanmaya başlanan ve 2012 yılında teröre teşvik suçundan yargılandığı davada 5 yıl hapse mahkûm edilmiştir. Makdisi'nin fikirleri halen Suriye İç Savaşı'nda rol üstlenen selefi örgütler tarafından benimsenmiş ve ilham kaynağı olmuştur. El-Kaide ve Tahrir el-Şam' ın fikir hocasıdır. Ayrıca günümüz Arap dünyasını büyük ölçüde etkilemiştir.
Ebu Musa

Ebu Musa Adası (), Basra Körfezi'nin doğusunda, Hürmüz Boğazı'nın girişi yakınında, Hürmüzgan Eyaleti'ne bağlı adadır.1921-1971 yılları arasında İngiliz idaresi altında olan ada, İngiltere tarafından Birleşik Arap Emirlikleri'ne bırakılmış ancak aynı yıl İran tarafından stratejik önemi nedeniyle işgal edilmiştir. Günümüzde Birleşik Arap Emirlikleri tarafından hak iddia edilen ada zaman zaman iki ülke arasında krize neden olmaktadır. Toplam yüzölçümü 12 km² olan adada bulunan tek yerleşim olan Ebu Musa şehrinde 1.868 kişi yaşamaktadır.
Ebu Musa Havaalanı

Ebu Musa Havaalanı (IATA: AEU, ICAO: OIBA), İran'nın güneyinde  Birleşik Arap Emirlikleri'ne yakın Ebu Musa Adası'da yer alan bir havaalanıdır.
Ebu Müslim camileri

Ebu Müslim camileri (), Azerbaycan'ın Kuba Rayonu'nunda en eski camiler. Orada aynı isimli 3 cami vardır. Azerbaycan'ın aborigen nüfusuna ait, etnik azınlıklar olan Şahdağ halkları'na aittir.Ebu Müslim camileri Azerbaycan'ın en eski camileridir. Öyle ki, Azerbaycan'ın Kuba Rayonu'nunun Hınalıq, Cek ve Qrız köylerindeki Ebu Müslim camileri VIII yüzyılda dikilmiştir. Söylentilere göre bu camiler Abbasi hilafetinin kurucusu Abbas'ın ünlü komutanı Ebu Müslüm El Xorasani tarafından yaklaşık VIII yüzyılda dikilmiştir. Muhtemeldir ki, aynı kumandan o dönemlerde Azerbaycan'ın hakimi olmuştur.Cek köyündeki Ebu Müslim Camisi Sovyet hakimiyeti yıllarında yıkılarak, taşından okul binası, ağaçlarından ise tahıl deposu inşa edilmiştir. Cami ülkenin bağımsızlığa kovuştuğu ilk yıllarda, köy aksakallarından biri Şihali Muradovun girişimi ve köy sakinlerinin yardımlarıyla kısmen restore edilmiştir. Fakat maddi sıkıntılar yüzünden Ebu Müslim Camii'nin inşası henüz gerekli düzeyde tamamlanmamıştır. Onun çevresinde geniş bilimsel arkeolojik ve mimari çalışmalarının yapılması çok önemlidir.Hınalıq köyündeki Ebu Müslim Camisi eski SSCB döneminde depo gibi kullanılmıştır. Halihazırda yerel halk tarafından eskisi gibi cami haline getirilmiştir. Bu camide köy cemaati cuma namazlarını kılıyor. Hınalıq′daki Ebu Müslüm Camisi'nin ağaç sütunları oyma yöntemi ile çeşitli biçimli Nebati motifler ve göl tasvirleri ile süslenmiştir. Caminin girişinde, sağ tarafta 2 metre yükseklikte bulunan 2 farklı taş üzerinde "Runa" yazıları vardır. Yazıların yaklaşık 3-8. yüzyıllar arasında yazıldığı tahmin ediliyor. Yazılar tam olarak tercüme olunmasa da, tahmini anlamı "Güneşin doğması" ve "yeni tarihin başlaması" anlamına geliyor.Qrız köyündeki Ebu Müslim Camisi günümüzde kullanılmıyor. Bunun temel nedeni bu caminin ciddi dağıntılara maruz kalmasıdır.
Ebu Müslim et-Türkmeni

Fadıl Ahmed Abdullah el-Hıyali, bilinen takma adıyla Ebu Müslim et-Türkmeni (Arapça: أبو مسلم التركماني‎; ö. 18 Ağustos 2015), Hacı Mutaz veya Ebu Mutaz el-Kuraşi, Irak ve Şam İslam Devleti'nin Irak'ta hakim olduğu bölgelerin valisi. IŞİD'in ikinci komutanı olarak kabul edildi (Suriye'de benzer bir pozisyonda bulunan muadili Ebu Ali el-Enbari ile birlikte); Yerel meclisleri denetlemek ve IŞİD'in muhaliflerine karşı operasyonları yönlendirmeyi de içeren askeri bir rol oynamıştır. Irak Türkmen olmasına rağmen Irak Türkmen Soykırımını durdurmak için hiçbir şey yapmadı.
Ebu Nuaym el-İsfahanî

Ebu Nuaym el-Esbahânî (Arapça:أبـو نـعـيـم الأصـبـهـانـي (d. Ocak/Şubat 948, ö. 22 Ekim 1038), 10. yüzyılda yaşamış Fars hadis bilgini ve tarihçi. Tam ismi Ebû Nuaym Ahmed bin Abdillâh bin İshâk el-Esbahânî'dir.Büveyhoğulları zamanı İsfahan'da doğmuş, Nişapur, Basra, Kufa, Bağdad, Mekke ve Endelüs'ü ziyaret ederek geniş çapda seyahat etmiştir. Tasavvufu geliştiren ilk en önemli kaynak eserlerden ve Şafii hadislerin rivayetcilerinden biri olan Hilyet el-Evliya'''nın yazarı olarak bilinir.Hilyet el-Evliya, on ciltlik büyük bir eser, 650 biyografiye ihtiva ederek yaklaşık 4.000 basılı sayfa miktarına tekabül eder. Altı Şii İmam olmak üzere, İslam'ın ilk yıllarından birçok önemli biyografileri içermektedir. Tasavvufun gelişmesinde direkt tesiri olan çoğu şahsiyetin biyografileri onuncu ciltte bulunur.El-Arbaîn alâ Mezheb el-Mutahakkikîn min el-Sûfiyye ("Sufiler'den Mutahakkıklar'ın Mezhebi Üzerine Olan Kırk")Delâil en-Nubuvva ("Peygamberliğin İşaretleri ve Delilleri"), tamamen İslam Peygamberi Muhammed'in şahsiyetine düşkün olan bu büyük çalışma Beyhakî tarafından benzer bir isimli çalışmada yedi cilde genişletilmiştir.Fadîlat el-Adilîn min el-Vulât, adil hüküm ve hükümedilenin hükmedene karşı mesuliyetleri ile ilgili kırk Hadis mecmuası. Sahâvî her öyküyü detaylı bir şekilde belgelemiştir.Juz fî Turuk Hadîs İnna Lillâhi Tis`atun va Tis`îna İsman ("Allah'ın Doksan Dokuz İsmi Vardır Hadis'in Yolları Üzerinde Bir Bölüm")Marifet el-Sahâbe va Fadâ'ilihim ("Sahabeleri Bilmek ve Onların Faziletleri"). Bu kitap İbn Abdelbar, İbn el-Esir ve İbn Hacar'ın sonraki benzer çalışmaların temeli olmuştur.El-Sifât ("Sıfatlar"), Suyûtî Al-Iklîl fî Istinbât al-Tanzîl'' kitabındaki Nas Suresi tefsirinde bahsetmiştir.
Ebu Nuvas

Ebu Nuvas (Arapça: أبو نواس, d.756-ö. 810) veya tam ismiyle Ebu Nuvas el-Hasen b. Hani el-Hakami, Abbâsî Döneminin en meşhur şairidir. Özellikle hamriyyâtı ile tanınmaktadır.İran'ın güney batısındaki Ahvaz kentinde doğmuştur. Klasik Arap Edebiyatı'nın en önemli şairlerinden sayılmaktadır. Arap edebiyatının pek çok şiir türünde uzmanlaşmıştır; ancak ününü şarap şiirlerine (hamriyyât) borçludur.Ebu Nuvas, dönemin folkloruna girmeyi başarmıştır. Adı Binbir Gece Masalları'nda da anılmaktadır. Ebu Nuvas’ın hayatına dair bilgiler çok azdır. Buna karşın hayatına dair bilgiler bir o kadar da çelişkili ve karmaşıktır.Asıl adı, Hasan’dır. Ebu Nuvas 762 yılında İran’daki Huzistan bölgesindeki Ahvaz köyünde doğdu. Babasının adı Hâni’dir. Annesi İran asıllı bir hanım olan Gülüban’dır. 7-8 yaşlarındayken ailesiyle birlikte Basra’ya taşındılar. Çocukluğu çok sıkıntı içinde geçti. Basra ulemasından, özellikle Ebu Ubeyde’den ilim tahsil etti. Çok geniş bir kültür edindi. Bunun yanı sıra eğlenceye, işret alemlerine düşkündü. Bermekiler ve Rabii Ailesi’nin yanında yer aldı ve bu çevrelerden büyük bir servet edindi. Harun Reşid’in meclislerinde (786-809) bulundu. Ne var ki, Harun Reşid sonraları onu hapse attı. Hapisten sonra Mısır’daki Hasib’in yanına gitti. Önceleri onu övüyordu, daha sonra ise onu da yermeye başladı. Harun Reşid’in oğlu Emin, halife olunca (809) Ebu Nüvas’ı özel şairi tayin etti.Ebu Nüvas, duygulu, hafif meşrep ve yaratılış gereği eğlenceye düşkün idi. Küçüklüğünden beri konfor içinde yaşamayı hedeflemişti. Bu arayışı hayatında bariz bir şekilde görülür.Kendisine ait bir Divan’ı vardır. Şiirlerinde şarap, mizah, gazel, övgü (methiye), ağıt (mersiye), yergi (hiciv), reddiye, tardiyyât, zühd, edep ve sitem vardır. Kendisine ait olmadığı halde ününden dolayı pek çok şiir kendisine isnat edilmiştir.Şair Ebu Nüvas 54 yaşında öldü. Eğlence, işret, zevk ve sefa dolu bir hayattan sonra ölmeden önce tövbe etmiş ve zühd ile ilgili çok güzel şiirler yazmıştır.Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri" . Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (Aralık 2020): 147-173 .
Ebu Rekrek Nehri

Ebu Rekrek Nehri (), Fas'ta bulunan bir nehirdir. Nehir, Orta Atlas Dağları'ndan başlayarak Rabat'ta Atlas Okyanusu'na dökülmektedir. Nehrin ağzı Sela Vadisi olarak adlandırılmaktadır.Nehir 240 kilometre uzunluğundadır ve nehrin yukarısında yaklaşık 24 kilometrelik bir gelgit halici uzanmaktadır.
Ebu Said Altuntaş El Hacib

Kendisi Gazneli ordusunda bir komutandır. Kendisi bir memlüktür. Yani esir ya da köleyken seçilerek devlet makamlarına kadar yükselmiştir. Gazneli Sultanı Sultan Mahmud (Gazneli Mahmud) 1000-1001 yıllarında Altuntaş’ı Herat’a vali tayin etti. Altuntaş Sultan Mahmud ile Karahanlı hanı İlig Nasr Han arasında geçen savaşta sağ kanadı yönetti. Ayrıcana Altuntaş Sultan Mahmud’un Hindistan seferlerine katıldı ve Sultan Mahmud ile Yusuf Kadir Han arasındaki müzakerelere katıldı.1017 yılında Sultan Mahmud Harezm’i Ebül Haris Muhammed El Memuni’den aldığında Altuntaş’ı Harezmşah lakabıyla Harezm’e vali atadı. Altuntaş başarılı bir şekilde Harezm’i Kıpçaklara ve Oğuz Yagbuluğuna karşı korudu. 1030 yılında Sultan Mahmud ölmüş ve yerine oğlu Mesud geçmişti. Altuntaş’ın göç eden Türkmenleri ordusuna katmasından dolayı Gazneli sultanı Sultan Mesud, Altuntaş’ın bağımsızlığı ilan etmesinden korkuyordu. Altuntaş’ı tehlike olarak gören Sultan Mesud Emir Moncuk’u Altuntaş üzerine gönderdi. Altuntaş Emir Moncuk’u yendi. Emir Moncuk’un bozguna uğradığı haberini alan Sultan Mesud Altuntaş’a haber göndererek Emir Moncuk’la bir alakası olmadığını söyledi. Altuntaş gerçeği biliyordu. Çünkü Sultan Mesud’un Emir Moncuk’a gönderdiği mektuplardan birini ele geçirmişti. Lakin Altuntaş Sultan Mesud’a inandı ve Sultan Mesud’un emriyle Buhara’da hüküm süren Ali Tegin üzerine saldırdı. Ali Tegin devlet hazinesini alarak Debusiye’ye geçti. Zorlanmadan Buhara’ya giren Altuntaş Debusiye’deki Ali Tegin üzerine yürüdü ve Debusiye’de şiddetli bir savaş yaşandı. Şiddetli geçen Debusiye Savaşında her iki tarafta sonuç alamadı. Altuntaş savaş esnasında yaralansa da yaralandığını gizleyerek Ali Tegin’le barış anlaşması imzalandı. Ordusunu Amül’e çeken Altuntaş yarası nedeniyle 1032 yılında öldü.
Ebu Said Gerdizî

Ebu Said Gerdizî, (Farsça: ابوسعید عبدالحی بن ضحاک بن محمود گردیزی, Abu Saʿīd Abdul-Hay ibn Dhaḥḥāk ibn Maḥmūd Gardēzī) (ölüm 1061) Fars asıllı bir coğrafyacı ve tarihçidir, erken 11. yüzyılda Gardez (günümüz de Afganistan'da bir şehir)'de Zeynü'l-Ahbâr ismindeki kitabını yazdı. Gerdizî'nin bu eseri doğu İran'da İslam tarihi için çok önemlidir.Gerdizî serinkanlı bir dürüstçe dikkate değer olan tarihe bakışı vardı. Onun Farsça yazı biçimi kolay ama olgun ve bir klasik örnek, Farsça düzyazı yazan biridir.Gaznelilerin kurucu yöneticisi olan Alp Tégín (Farsça: الپتگین, Alp Tegīn) ve Sebük Tégín (Farsça: ابو منصور سبکتگین, Abu Mansur Sebüktegīn)'den, sadece kabataslak olarak, Abbasi Halifesi Kadir (Arapça: القادر, al-Qadir‎)'in 391/999 yılında Gazneli Mahmut (Farsça: محمود غزنوی, Maḥmūd-e Ghaznawī; tam ismi Yāmīn al-Dawlah Abd al-Qāṣim Maḥmūd Ibn Sebük Tegīn)'a Sultan unvanını verdiği törenden bahseder. Gerdizî, tarihi Zayn ul-Akhbār  adlı eserini, Sultan ʿAbd-al-Rašīd bin Maḥmūd'a (tahminen 440 - 43/1049 -52 yıllarında), o belki de yaşlı bir adam olunca adamıştır.
Ebu Said Mirza

Babası Miranşah'ın oğlu Muhammed Mirza'dır. Hayatının ilk yılları hakkında bilgi yoktur. 1449 yılında, Uluğ Bey'in kendisine isyan eden oğlu Abdüllatif Mirza'nın sefere çıkmasından istifade ederek Semerkant' kuşattı. Ancak Uluğ Bey'in yardıma gelmesiyle kuşatmayı kaldırarak geri çekilmek zorunda kaldı. Aynı yıl içerisinde Uluğ Bey'in oğlu Abdüllatif Mirza tarafından öldürülmesinden sonra Timurlu topraklarındaki karışıklık, 1450'de de Abdüllatif'in suikast sonucu öldürülmesiyle daha da artmış ve Hoca Ahrar'ın desteğini alan Ebu Said Mirza'da Semerkant'ı ele geçirerek Maveraünnehir'de hükümdarlığını ilan etmiştir.Hükümdarlığının ilk yıllarında Çağataylılar ile mücadelede bulundu. 1452 yılında Özbekler'i yenilgiye uğratarak akınlarını durdurdu. Çağataylılar'ın da kendisi için tehdit olmamaya başlamasıyla Timurlular'ın eski topraklarını ele geçirmek için batıya yöneldi. 1459'da Serahs dolaylarında meydana gelen savaşta Timurlular'ın Merv ve Horasan hakimlerini yenilgiye uğrattı. Timurlu mirzaların çekişmesinden faydalanarak 1458'de Herat'ı ele geçiren Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şah'ın oğlunun isyanı nedeniyle güç durumda kalması üzerine yapılan antlaşma uyarınca Aralık ayı sonlarına doğru Herat ve 1459'da da Horasan'ı topraklarına kattı. Cihan Şah'ın 1467'de Akkoyunlular'a mağlup olup öldürülmesiyle Karakoyunlular içerisinde çıkan karışıklığı değerlendirmek üzere 1468 yılı başlarında İran ve Azerbaycan topraklarına sefer hazırlıklarına başladı. Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan başlarda kendisine bağlılık bildirmekle birlikte Karakoyunlu topraklarını ele geçirme çabaları nedeniyle ilişkiler bozulmaya başladı. Bozulan ilişkiler nedeniyle kısa sürede Akkoyunlu-Timurlu çatışmaları yaşanmaya başladı. 1469 yılı başlarında, gerekli desteği sağlayamayan Emir Said geri dönme kararı aldı. Uzun Hasan bunu fırsat görerek Emir Said üzerine yürüdü. Kendisine bağlı beylerin kaçması üzerine 30 Ocak'ta Karabağ'daki ordugahını terk etti. Uzun Hasan, Emir Said'in ordugahının ele geçirilerek yağmalanmasıyla yetinmemiş ve adamlarını göndererek Emir Said'i yakalatmıştır.Esir tutulan Ebu Said, Şahruh'un eşi Gevher Şad Begüm Hatun'u öldürmesinin karşılığı olarak Şahruh'un torunu Yadigar Muhammed Mirza tarafından 5 Şubat 1469'da öldürülmüştür.Ebu Said'in ölümünden sonra toprakları oğulları arasında bölünmüş ve Timurlu devleti bir daha toparlanamamak üzere dağılmıştır. Torunu Babür, kendi adıyla bilinen Babür İmparatorluğu'nu kurmuştur.
Ebu Seyyaf

Ebu Seyyaf (, Cemaat Ebu Seyyaf; ), Filipinler'in güneyinde Jolo ve Basilan adalarında faaliyet gösteren radikal İslamcı bir silahlı örgüttür.
Ebu Simbel

Ramses-II, Nubya'daki isyancıları bastırmak için yaptığı sefer sırasında bir fili takip ederek Ebu Simbel'e ulaşır. Ramses, buraya iki tapınak yapmaya karar verir.Büyük tapınak dağın içi oyularak, 20 yılda yapılır. Kapısında 4 dev boy Ramses heykeli vardır. Küçük tapınak kraliçe Nefertari ve tanrıça Hathor a adanmıştır.Ebu arapça 'baba' anlamına gelmektedir. Tapınağın girişini açıp, içindekileri götüren Giovanni Belzoni ye yol gösteren çocuğun adı ile anılır.Asvan Barajı yapımında Tapınak bulunduğu yerden şimdi olduğu yere taşınarak günümüzde adeta yeniden yapılmıştır.Tapınak'ın şu anda olduğu yere taşınması, yekpare kayaların kesilip, sonra tekrar bir araya getirilmesiyle mümkün olmuştur.Kayaların kesilmesinin heykellerin görünüşlerine zarar vermemesi için estetik cerrahlarından bilgi alınmış, yüzlerde iz kalmaması için kesilecek yerler hassasiyetle belirlenmiştir. Yapılma gerekçesi ise Ramses'in karısına duyduğu aşkın ifadesi olmasının yanı sıra, ülkesi Mısır'ın düşmanlarına (Sudan) ne kadar güçlü olduğunu göstermek istemesidir. İçerisinde bulunan tapınma taşına senede bir gün, Ramses'in doğum gününde(21 haziran) günışığı doğrudan gelmekteyken, Asvan Barajı'nın yapımı sırasında şimdi olduğu yere taşınmasından sonra 20 Haziranda tapınma odasına günışığı doğrudan gelmekte. Baraj yapımı sırasında daha birçok tarihi eserin taşınması gerektiğinden, Mısır hükûmeti yardım eden ülkelere eserlerin bir bölümünü armağan etmişti. İspanya'ya armağan edilen Debod Tapınağı bunlardan birisidir. Bu ülkeler arasında Türkiye de vardır.
Ebu Sumâme b. Arim ed-Dabbi

Ebû Sumâme b. 'Ârim ed-Dabbî (Arapça: ابو ثمامة بن عارم الضبي) , Eski Arap şairlerinden biridir. Klasik kaynaklarda, Muhriz adındaki birisi için nazmettiği bir hicviyesi nakledilmiştir. Şair bu şiirinde, Muhriz'in evine sığınan kişilerin etlerinin yenileceğini iddia etmektedir. Klasik Arap edebiyatında yamyamlığın hicvedildiği bir takım örneklere rastlamak mümkündür. Ne var ki Ebu Sumâme'nin söz konusu kasidesinde mecazi bir anlamın olması da olasılık dahilindedir.Esat Ayyıldız, Klasik Arap Şiirinde Emevî Dönemine Kadar Hiciv. Ankara: Gece Kitaplığı, 2020. s.145.Esat Ayyıldız, Klasik Arap Şiirinde Emevî Dönemine Kadar Hiciv. Ankara: Gece Kitaplığı, 2020. s.145.
Ebu Süfyan

Sahr bin Harb bilinen adıyla Ebu Süfyan (565 - 652; Arapça: أبو سفيان بن حرب), Mekke'nin fethi sırasında Müslüman olmuş ve 624-630 yılları arasında Mekke lideri. Tam adı "Ebu Süfyan Sahr bin Harb bin Ümeyye"dir.565 yılında Mekke'de doğdu. Babası Kureyş'in ileri gelenlerinden Harb bin Ümeyye, annesi de Safiyye bint Hazn'dı. Asıl adı Sahr'dır. İslamiyet'e ve Muhammed'e açıkça cephe aldı, Uhud Savaşında ve Hendek Savaşında Müslümanlara karşı savaşanların komutanı ve Ebu Leheb'in sağ kolu olarak birçok Müslümanı katletti.Müslümanların Mekke'nin fethi öncesinde Cuhfe'de karargâh kurmalarından sonra, çocukluk arkadaşı olan Abbas'ın tavsiyesiyle Peygamberin huzuruna çıktı. Peygamber'in İslâm'a davetini kabul ederek Müslüman oldu. Bunun üzerine Muhammed de Mekke'nin ele geçirildiği gün Ebu Süfyan'ın evine sığınanlara dokunulmayacağını ilan etti. Bazı Sünni kaynakları samimi bir Müslüman olduğunu bildirmelerine rağmen, özellikle Şiî yazarlar aksini iddia etmişlerdir.Ebu Süfyan, Müslüman olduktan sonra Suriye seferine ve Yermuk Savaşı'na katıldı. Bu savaşta bir gözünü kaybetti. 652 yılında Medine'de öldü.Oğlu Muaviye dördüncü halife Ali'ye isyan edip kendisini halife ilan ederek 661 yılında babadan-oğula geçen saltanata dayanan Emevi Devleti'ni kurdu.Bazı klasik kaynaklarda Ebu Süfyan'ın nazmettiği nakâ'id şiirleri rivayet edilmiştir. Yaşadığı dönemin etkin hiciv şairlerinden birisi olduğunu söylemek mümkündür.Esat Ayyıldız, Klasik Arap Şiirinde Emevî Dönemine Kadar Hiciv. Ankara: Gece Kitaplığı, 2020. s.133.
Ebu Temmam

Ebû Temmâm, çağdaşı Buhturi gibi Tay' kabilesine mensuptur. Arap edebiyatında, bu iki şair sık sık birbirleriyle mukayese edilmiştir. Öyle ki Ebû’l-Kâsım el-Âmidî, iki şairi mukayese ettiği el-Muvâzene beyne Şi‘ri Ebî Temmâm ve’l-Buhturî isminde bir eser kaleme almıştır. Yazar söz konusu eserinde iki şairin şiirlerini estetik kaideler çerçevesinde değerlendirmiş ve söz konusu şiirleri intihal miktarı yahut mana-lafız harmonisi gibi muhtelif kriterler çerçevesinde kıyaslamıştır. Genellikle Ebû Temmâm yapmacık (masnû') şiir üslubunun temsilcisi kabul edilmektedir. Buna mukabil, öğrencisi el-Buhturî genellikle doğal (matbû''') şiir türünün temsilcisi olarak değerlendirilmektedir.Esat Ayyıldız, “el-Buhturî’nin Methiyeleri” , Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi'' 18 (Aralık 2021), 136-153. https://doi.org/10.34085/buifd.1011660
Ebu Turab ez-Zahiri

Ebu Muhammed Abdulcemil bin Abdulhak bin Abdulvahid bin Muhammed bin el-Haşim bin Bilal el-Haşimi el-Umari el-Adavi, daha iyi bilinen adıyla Ebu Turab ez-Zahiri, Hint İslam alimi ve gazetecidir. . Kökleri Arap olmamasına rağmen, Arap olmayan bir ülkede yetişmesine rağmen Arapça bilgisinden dolayı döneminin Sibeyhi olarak anılırdı.Zahiri, 1923 yılında o zamanlar İngiliz Hindistanı'nda Arap kökenli bir ailenin çocuğu olarak  dünyaya geldi. Zahiri'nin ebeveynleri, soy ağacı aracılığıyla orijinal köklerini İslam'ın ve Raşidin Halifeliğinin ikinci halifesi Ömer'e ve dolayısıyla Kureyş kabilesinin Adiyoğullarına kadar gitmektedir..Zahiri, kaynak yetersizliğinden sık sık elle kopyaladığı İslami el yazmaları peşinde yoğun bir şekilde seyahat etti. Genç yaşlarında Batı Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Doğu'yu ziyaret etti. Sonunda Mısır'a gitti ve burada El-Ezher Üniversitesi'nde yüksek lisans ve doktora derecelerini aldı  ve aynı zamanda Hadis uzmanı Ahmed Muhammed Şakir'in öğrencisi oldu. Daha sonra Zahiri, Suudi Arabistan'ın ilk kralı İbn Suud'un isteğiyle  Suudi Arabistan'a yerleşti. Zahiri'nin İslam'ın en kutsal yeri olan Mekke'deki Mescid-i Haram'da Müslüman teolojisini öğretmesini istedi.  Zahiri'nin en tanınmış öğrencisi, Zahiri İslam hukuku okuluna bağlılıkları nedeniyle Zahiri'nin takma adını paylaşan Ebu Abdurrahman İbn Akil ez-Zahiri idi.  Zahiri'nin Suudi Arabistan'daki yabancı arkadaşı Abdullah Bin Bayyah ile de arkadaşlığı vardı.Zahiri, 21 Safer 1423/4 Mayıs 2002'de bir cumartesi sabahı öldü. Zahiri, özel kütüphanesindeyken bir yardımcısına ayaklarındaki felçten şikayet etti. Afazi nedeniyle Müslümanların iman tanıklığını söylemekten alıkonan Zahiri, yatağında gökyüzünü işaret ederek öldü. Ertesi sabah Mekke'nin tarihi Cennetül Mualla mezarlığına gömüldü.Zahiri yaklaşık 50 yayınlanmış eser yazdı. Farsça ve Urducası akıcı ve Hindistan'ın birden çok dilinde konuşma yapmasına rağmen, yazılı eserlerinin çoğu Arapçaydı .Abdülkerim bin Abdullah Abdulkerim, Ebū Turāb ez-Zahirî, 1343-1423 H / 1923-2002 M : afaḥāt min ḥayātih - wa-taʼammulāt fī adabih . Riyad: Maktabat al-Malik Fahd al-Waṭanīyah, 2008. 603 pgs .; 24 santimetre.ʻAlaw Ṭāhā Ṣāfī, Ebū Turāb al-Ẓāhirī - al-ʻālim al-mawsūʻah - aw Sībawayh al-aṣr . Riyad: al-Majallah al-ʻArabīyah, 2003. 32 pgs .; 20 santimetre. OCLC No. 424454353Detik-detik kepergian Rasûlallah . Cakarta : Pustaka Azam, 2001. 328 s. ; 23 santimetre. Wawan Djunaedi Sofandi tarafından çevrildi.
Ebu Ubeyde (Hamas)

Ebu Ubeyde (Arapça: أبو عبيدة), İslamcı Filistin örgütü Hamas'ın askeri kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın sözcüsü olan Filistinli bir militanın takma adıdır.Ebu Ubeyde'nin gerçek adı bilinmemekte ve kişisel detaylarının büyük bir kısmı gizli tutulmaktadır. Yüzünü kaplayan bir keffiyeh giyen tek kişidir. 2014 yılında, İsrail medya kuruluşları, Ebu Ubeyde'ye ait olduğu iddia edilen ve Huzaifa Samir Abdullah al-Kahloot adını taşıdığı belirtilen bir fotoğrafı yayınladı. Ancak El-Kassam Tugayları bu fotoğrafın ve ismin geçerliliğini reddetti. Ubeyde'nin üst düzeyli bir lideri, kim olduğunu sadece az sayıda kişinin bildiğini belirtti.Takma ad muhtemelen İslam peygamberi Muhammed'in sahabesi ve 7. yüzyılda Yermük Muharebesi ve Kudüs Kuşatması sırasında Raşidun Halifelik güçlerinin komutanı olan Ebu Ubeyde bin Cerrah'a atıfta bulunuyor.Ebu Ubeyde ilk kez 2006 yılında İsrailli asker Gilad Şalit'in yakalandığını duyurduğu zaman ortaya çıktı.
Ebu Ubeyde bin Cerrah

Ebu Ubeyde bin Cerrāh (583 - 639;Arapça: أبو عبيدة عامر بن عبدالله بن الجراح Ebū ‘Ubeydeh ‘Âmir bin ‘Abdullāh bin el-Cerrah), İslam peygamberi Muhammed'in sahabelerinden ve cennetle müjdelenmiş on sahabeden biridir. İslam tarihinde yeri önemlidir ve Ömer'in halifeliğinde ordu komutanlığı yapmıştır.Ebu Ubeyde, 583 yılında tüccar bir ailede dünyaya geldi. Ailesi Kureyş'e bağlı Beni Haris kabilesine mensuptu. İslam'dan önceki yaşamında Kureyş'te saygıdeğer bir kişiydi, cesareti ve tevazusuyla ünlüydü.611 yılında yakın arkadaşı Ebu Bekir vasıtasıyla Muhammed'le temas kurdu ve Müslüman oldu. 622 yılında Mekke'den Medine'ye yapılan hicrete katıldı ve burada Muhammed tarafından Muaz bin Cebel ile kardeş ilan edildi. Ebu Ubeyde'nin ilk savaşı Bedir Savaşı oldu ve bu savaşta babası Abdullah bin Cerrah paganların ordusundaydı. O babasına saldırmaktan çekinse de babası ona saldırdı ve mücadelede babasını öldürdü."Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun, babaları, oğulları, kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile, Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sevgi beslediğini göremezsin. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile desteklemiştir. Onları, içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebediyen kalacakları cennetlere sokacaktır. Allah onlardan razı olmuş, onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. İşte onlar, Allah'ın tarafında olanlardır. İyi bilin ki, Allah'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir." Mücadele Suresi, 22625 yılında ikinci muharebesi Uhud'a katıldı. Burada Halid bin Velid yönetimindeki Kureyş ordusu Müslümanlara arkadan saldırmış, Müslümanlar zafer içinde bozgun yaşamıştı, Müslümanların çoğu ganimet için savaş meydanını terk ederken, Ebu Ubeyde, İslam Peygamberi Muhammed'e sadık kalmış ve bulunduğu mevziyi terk etmemişti. Muhammed'in yakın korumalığını yaptı ve Muhammed'in yanağına batan zırh parçalarını çıkarırken iki ön dişini kaybetti. Mekke'nin Fethi esnasında İslam peygamberi Muhammed onu merkezdeki kuvvetlerin komutanlığına getirmiştir.Hudeybiye Antlaşması'nın taraflarından biri oldu ve daha sonra Hayber'in fethine katıldı. İslam peygamberi Muhammed'in ölümünden sonra Ebû Bekir ve Ömer tarafından halife olarak biat edilmek istense de bu göreve Ebû Bekir’in lâyık olduğunu söyleyerek teklifi kabul etmedi. Yermük Muharebesi'ne katılan ve savaş esnasında Halife Ömer tarafından Halid bin Velid'in yerine başkomutan tayin edilen Ebu Ubeyde, Şam'ın ele geçirilmesiyle görevine başladı. Daha sonra da ele geçirilen yerlerin bulunduğu bölgenin valisi oldu. Görevi başındayken yakalandığı veba hastalığından dolayı 639 yılında öldü.
Ebu Ubeyde bin Cerrah Seferi

Muhammed, Kasım 629 (Receb 8) yılında Ebu Ubeyde bin Cerrah komutasında 300 askerden oluşan bir bölüğü Kureyş kervanını takip etmesi için Kızıldeniz kıyısındaki Sifulbahr bölgesine gönderdi. Kureyş kervanına rastlamayan bölük bir ay sonra Medine'ye döndü.Bölük Kureyş kervanını ararken erzakları tükendi. Kızıldeniz sahiline vuran bir İspermeçet balinasını 15-20 gün boyunca yiyerek hayatta kaldılar. Dönüş yolunda da yanlarına aldıkları balina etini yediler. Medine'de Muhammed'e bu etten sunmuşlar o da balina etinden yemiştir.
Ebu Ubeyde el-Benşiri

Ali Emin el-Raşidi (; Mayıs 1950 - 23 Mayıs 1996) veya kullandığı takma adlarıyla Ebu Ubeyde el-Benşiri (), Adil Habib ve Celal, Mısırlı el-Kaide yöneticisi. Örgütün kurucuları arasında yer almaktadır.Gerçek adı Ali Emin el-Raşidi olan Ebu Ubeyde el-Benşiri; Mayıs 1950'de, Mısır'ın başkenti Kahire'de doğdu. Mısır'da sürdürdüğü polis memurluğu görevinden, İslamcı faaliyetlerinden ötürü uzaklaştırıldı. Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesinde, mücahitlerin yanında savaşmak için Afganistan'a hareket etti ve Ahmed Şah Mesud'un yanında yer aldı. Çatışmalarda Arap mücahitlerin kumandanlarından biriydi. Daha sonraları Bosna-Hersek'te ele geçirilen bir bilgisayardan elde edilen el yazısı notlara göre 11 Ağustos 1988 tarihinde Abdullah Azzam'ın çağrısı sonucu Peşaver'de gerçekleştirilen ve Usame bin Ladin, Muhammed Atıf, Seyyid İmam el-Şerif, Ebu Ubeyde el-Benşiri, Mohammed Loay Bayazid, Memduh Mahmud Salim ve Vail Hamza Abdülfettah Cüleydan'ın katıldığı cihadın geleceği hakkındaki toplantıda, Sovyet kuvvetlerinin ülkeden ayrılmasının ardından da cihada devam edilmesi kararlaştırıldı. El-Kaide'nin eski hazinedarlarından Medani et-Tayyib, oluşumun 11 Ağustos'taki toplantıdan önce de var olduğunu, bin Ladin tarafından 17 Mayıs'ta gizlice organize edilen bir toplantıya kendisinin de katıldığını ve 11 Ağustos'taki toplantıyla birlikte bu oluşumun gün yüzüne çıktığını belirtmişti. El-Kaide ifadesinin bilinen ilk kullanımı bu toplantıda gerçekleştirilmişti. 20 Ağustos'ta düzenlenen toplantıyla birlikte el-Kaide'nin esas kuruluşu gerçekleştirildi.Usame bin Ladin'in ardından örgütün ikinci adamı olan ve askerî işlerinden sorumlu en üst düzey isim olan el-Benşiri, 1996'da Kenya'ya sevk edilerek örgütün Afrika'daki faaliyetlerinden sorumlu isim hâline geldi. Burada Kenyalı bir kadınla evlenen el-Benşiri, çevresinde Celal ve Adil Habib adlarıyla tanınmaktaydı. Hollanda vatandaşlığı da olan el-Benşiri'nin sahte bir Hollanda pasaportu da bulunmaktaydı. 21 Mayıs 1996'da, Victoria Gölü'nde sefer gerçekleştiren MV Bukoba feribotunun batması sonucunda boğularak hayatını kaybetti.
Ebu Yusuf Yakup el-Mansur

Ebu Yusuf Yakup el-Mansur (Arapça: أبو يوسف يعقوب بن يوسف المنصور d. 1160, ö. 1199) 1184–1199 yılları arasında Muvahhid halifesi.
Ebu Zeyd el Ensari

Ebu Zeyd el-Ensari (   ö.830/h.215) Arap bir dil bilimci ve saygın bir hadis anlatıcısıydı.  Sibeveyhi ve el-Cahiz onun öğrenciler arasında yer aldı. Babası Evs bin Sabit de bir hadis anlatıcısı iken, dedesi Sabit bin Beşir, Muhammed döneminde Kuran'ı yazan vahiy katiplerinden biriydi.
Ebu el-Hasan el-Haşimi el-Kureyşi

Ebu el-Hasan el-Haşimi el-Kureyşi (Arapça: أبو الحسن الهاشمي القرشي), Irak ve Şam İslam Devleti'nin 3. lideridir. 10 Mart 2022'de, Ebu İbrahim el-Haşimi el-Kureyşi'nin ölümünden sonra, IŞİD'in yeni sözcüsü Ebu Ömer el-Muhacir tarafından sesli bir mesajla halife seçildiği ilan edildi. Türkiye, 26 Mayıs 2022'de İstanbul'da tutuklandığını iddia etmiştir. IŞİD, haftalık çıkardığı haber bülteni olan En-Nebe'nin 347. sayısında bu iddiayı yalanlanmıştır. 30 Kasım 2022'de; çatışma esnasında öldürüldüğü, yerine Ebu el-Hüseyin el-Hüseyni el-Kureyşi'nin atandığı duyurulmuştur.Ebu el-Hasan, IŞİD liderinin künyesidir. El-Haşimi ve el-Kureyşi ise Muhammed'in soyundan geldiğini ve Kureyş kabilesinin Haşimoğulları boyuna ait olduğunu iddia ettiğini belirtir.Al-Ain News'e göre el-Kureyşi'nin gerçek adı Zeyd el-Iraki'dir. Iraklı ve IŞİD'in eğitim divanının emiriydi.Adı açıklanmayan iki Iraklı güvenlik görevlisi, el-Kureyşi'nin gerçek adının Cuma Avvad el-Bedri olduğunu, eski IŞİD lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'nin abisi olduğunu belirtti. Iraklı tarihçi Hişam el-Haşimi'nin 2020'de yayınladığı araştırmada, el-Kureyşi'nin beş üyeli Şura Konseyinin başkanı olduğunu belirtildi.
Ebu el-Hüseyin el-Hüseyni el-Kureyşi

Ebu el-Hüseyin el-Hüseyni el-Kureyşi (Arapça:أبو الحسين الحسيني القُريشيْ), Irak ve Şam İslam Devleti'nin dördüncü lideridir. 30 Kasım 2022 tarihinde; IŞİD sözcüsü Ebu Ömer el-Muhacir tarafından sesli bir mesaj aracılığıyla, Ebu el-Hasan el-Haşimi el-Kureyşi'nin çatışma esnasında öldürüldüğü ve yerine kendisinin atandığı duyurulmuştur. 30 Nisan 2023'te Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Milli İstihbarat Teşkilatının Ebu el-Hüseyin'in izini sürdüğünü ve önceki gün, 29 Nisan'da öldürdüğünü açıkladı.
Ebu gogo

Ebu Gogo, Endonezya'nın Flores folklorunda görülen insan benzeri bir yaratık grubudur. Orta Flores'in Nage dilinde, ebu "büyükbaba", gogo ise "her şeyi yiyen kişi" anlamına gelir.Flores'in Nage halkı, Ebu Gogo'yu yaklaşık 1,5 m (5 fit) boyunda güçlü yürüyüşçüler ve hızlı koşucular olarak tanımlar. Geniş ve düz burunları, geniş ağızlı geniş yüzleri ve kıllı vücutları olduğu bildirildi. Dişiler ayrıca "uzun, sarkık göğüslere" sahipti. Kendi dilleri olduğu varsayılan bir dilde mırıldandıkları ve söylenenleri papağan gibi tekrar edebildikleri söylendi.New Scientist dergisinde yayınlanan bir makale, Ebu Gogo'yu çevreleyen Flores folklorunu şu şekilde anlatmaktadır: 18. yüzyılda köylüler Ebu Gogo'ya giysi yapması için bir palmiye lifi hediye etmişler ve Ebu Gogo lifi mağaralarına götürdüğünde, köylüler onu yakmak için bir ateş parçası attılar ve tüm sakinleri öldürdüler (bir çift ormana kaçmış olabilir).Ebu Gogo'nun yemek yapmayı öğrenmeyi umarak çocukları kaçırdığına dair efsaneler de vardır. Çocuklar masallarda Ebu Gogo'yu her zaman kolayca alt ederler.Ebu Gogo folkloru, 50.000 yıl öncesine kadar Flores'te yaşayan soyu tükenmiş bir hominin türü olan Homo floresiensisin keşfiyle kamuoyunun dikkatini çekmiştir. Etnolog Gregory Forth (2008), Endonezya folklorunda yer alan Orang Pendek gibi Ebu Gogo ve benzeri şahsiyetler hakkındaki hikayelerin, modern insan ve Homo floresiensis arasındaki gerçek karşılaşmaların anısına dayandığını öne sürmüştür. Bu öneri, özellikle başlangıçta 14.000 yıl önce meydana geldiği varsayılan Homo floresiensisin soyunun tükenmesinin 50.000 yıl öncesine kadar geri çekilmesinden sonra, çok az ana akım desteğine sahiptir.
Ebu Ömer eş-Şişani

Tarkan Taymurazoviç Batıraşvili (; 11 Şubat 1986-14 Mart 2016) (takma adı Ebu Ömer eş-Şişani, ), Irak ve Şam İslam Devleti'nin liderlerinden biri ve askeri komutanı olan Çeçen militan.Tarhan Batıraşvili 11 Şubat 1986 tarihinde çoğunlukla Çeçenlerin bir alt grubu olan Kistlerin yaşadığı Gürcistan'ın Pankisi Vadisi'nde dünyaya geldi. Babası Teymuraz Batıraşvili Bats bir Ortodoks Hristiyan iken annesi ise Müslüman bir Kisttir.İkinci Çeçen Savaşı sırasında Batıraşvili Rusya'ya karşı gizlice Çeçen militanlara yardım etmiş ve onların safında savaşmıştır.Batıraşvili liseyi bitirdikten sonra Gürcistan Ordusu'na katıldı ve 2008 Güney Osetya Savaşı'nda çavuş rütbesinde savaşmıştır. Eylül 2010 tarihinde kanun dışı silah bulundurmaktan üç yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hapiste yattığı süreç içinde radikalleştiğini ifade eden Şişani, kendi beyanatına göre bu süreçte Müslüman olmuştur.2012 başlarında tahliye edilen Batıraşvili önce İstanbul'a ardından Suriye'ye geçti. Burada Suriye Ordusu'na karşı savaşan Ceyş'ül-Muhacirin vel-Ensar örgütüne liderlik etti. 2013 yılının ortalarında Ebu Bekir el-Bağdadi'ye biat etti ve Irak ve Şam İslam Devleti'ne katıldı. 2014 yılında örgütün askerî komutanı oldu.4 Mart 2016 tarihinde Suriye'nin Şadadi kasabası yakınlarında ABD tarafından düzenlenen hava saldırısı sonucu ağır yaralandı ve 10 günlük bir komanın ardından 14 Mart'ta öldü.
Ebu İnan Faris

Ebu İnan Faris, Fas'ın Merini hanedanına mensup on birinci sultanıydı. 1348'de babası Ebu Hasan Ali bin Osman'ın yerine geçti. Tüm Mağrib'i hakimiyet altına almaya çalıştı. 1358'de veziri tarafından boğularak öldürüldü.Ebu İnan'ın yönetimi altında Veba ve Tilimsan ve Tunus isyanları, Merinilerin gerilemesinin başlangıcı oldu. Merinilere ulaşan Vattasîler'in hükümdarlığı sırasında Kuzey Afrika kıyısına yerleşen Portekizliler ve İspanyollar'ı geri alamadıklarını kanıtladılar.Ebu İnan, sekreterlerinden birini İbn Battuta'nın 29 yıllık seyahatinin kaydını tutması için görevlendirdi. Sonucunda İbn Battuta'nın rıhlesi, Aralık 1355'te tamamlandı.Ebu İnan, 1350'de Meknes ve Fes'te medreseler inşa etti. Fes ve Meknes şehirlerinde Ebu İnaniye Medreseleri onun adını aldı.
Ebu İnaniye Medresesi

Ebu İnaniye medresesi, Fas'ta Berber emiri Ebu İnan Faris tarafından 1351-1356 yıllarında yaptırılmış bir medresedir. Ebu İnan, aynı adla bir başka medreseyi de Meknes kentinde yaptırmıştır. Meriniler mimarisinin en iyi örneklerinden biri olarak kabul edilir.Binanın iki ana kapısı vardır. Kapıların birinden bir geçitle avluya ulaşılır. Diğer kapı iki parçadan oluşur ve yapının ekseni üzerinde yer alır. Avlu dikdörtgen biçimindedir ve  tamamı mermer ile kaplıdır. Avlunun ortasında abdest almak için yapılmış 2 metre genişliğinde ve camiye kadar uzanan bir kanal vardır. Avlunun üç tarafından öğrencilerin kaldıkları odalara geçişler yer alır. Bu mimari planın Memlukların Kahire'deki Sultan Hasan Medresesinden alınıp geliştirilmiş olduğu tahmin edilmektedir.
Ebu İshak İbrahim

Ebu İshak İbrahim (d. ? - ö. 12 Kasım 966, Gazne), 963-966 yılları arasında hüküm süren Gazne Devleti sultanıdır.13 Eylül 963'te ölen Alp Tegin'nin yerine oğlu olarak geçmiştir. Devlet yönetiminde babası kadar etkili olamamıştır. Sebük Tigin onun zamanında Halaçların bir isyanını bastırmıştır. Hükümdarlığı zamanında Samanîlerden yardım aldığı için 963-966 yıllarında Gazne'de Samanîlerin de bir etkisi oluşmuştur.Ebu İshak İbrahim'in oğlu olmadığından, 12 Kasım 966 tarihindeki ölümünden sonra devletin başına Türk komutanlar geçmiştir.
Ebu Şeybetul Hudri

Ebu Şeybetul Hudrî (d. M. 607, Medine - ö. H. 74 / M. 693, İstanbul), aslen Medine'li (Ensârî) Sahabelerden, birçok Hadis rivayet etmiş ve İstanbul'da 86 yaşlarında ölmüştür. Nimel Ceyş'ten olup, İslam Ordusu'nun 12. gazasına katılarak Konstantinopolis'i fethedebilmek için 74/693 yılında İstanbul'a gelmiştir. Halk arasında Muhammed'in süt kardeşi olarak bilinir.Türbesi diğer sahabe türbeleri gibi ilk olarak Fatih Sultan Mehmed Han tarafından inşa ettirilmiştir. Fatih'teki türbedeki mezarı, Hamdullah el-Ensari mezarı ile aynı çatı altındadır. Hazirede Fatih döneminden günümüze gelen pek çok kabir vardır. Türbe daha sonra Sultan II. Beyazıd vakfınca ihyâ edilmiştir. İstanbul'daki sahabe türbelerinin çoğu gibi, Sultan II. Mahmud tarafından 1251/1835 yılında yeniden inşâ edilmiştir. Sultan Abdülaziz döneminde de ihyâ edilen türbe, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Toklu İbrahim Dede Haziresi'ni düzenlediği 1975-77 yılları arasında onarımdan geçmiştir. 1990 yılında surlar onarılırken, türbenin de onarılmasına başlanmış ve 1997 yılının Ocak ayında ziyarete açılmıştır.
Ebu'l alâ Afifî

EBU’L-ALÂ AFİFÎ, 1897’de Mısır’ın Benderü’l-cîze kentinde doğdu. On dokuz yaşında girdiği DÂrü’l-ulûmi’l-ulyâ’dan 1921 yılında mezun oldu. Cambridge Üniversitesinde felsefe okudu ve burayı birincilikle bitirdi (1924). E.G. Browne, R.A Nicholson, A.J. Arberry gibi şarkiyatçılardan istifade eden Afifî, Muhyiddin İbn Arabi üzerinde hazırladığı teziyle felsefe doktoru unvanını aldı (1930). Ülkesine dönüp Kahire Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe bölümünde hocalık yapmaya başladı. 1940’ta doçent, 1943’te profesör oldu. Daha sonra aynı fakültede dekanlığa getirildi ve bu görevini 1957’ye kadar sürdürdü. Mısır Sanat ve Sosyal Bilimler Yüksek Konseyi üyeliğinde bulundu. 1966 yılında İskenderiye’de öldü.The Mystical Philosophy of Muhyid-Din Ibnul ‘Arabi (Cambridge 1939; eser, Muhyiddin İbn Arabi’nin Tasavvuf Felsefesi adıyla Mehmet Dağ tarafından tercüme edilmiştir [ Ankara 1975 ]); et-Tasavvuf sevretun rûhiye fi’l-İslâm (İskenderiye 1963; Tasavvuf: İslâm’da Manevi Hayat adıyla tercüme edilmiştir); Yazarın Fusus'ül Hikem üzerinde şerhi (Talikat) Fusûsu’l-Hikem Okumaları için Anahtar adıyla ve çeşitli makaleleri de İslam Dünşüncesi Üzerine Makaleler adıyla Ekrem Demirli tarafından çevrilmiştir.
Ebu'l-A'lâ Mevdudî

Seyyid Ebu'l-A'lâ Mevdudî ()  (d. 25 Eylül 1903, Haydarabad - 22 Eylül 1979), Pakistanlı müfessir, İslam âlimi, gazeteci ve yazar.Mevdudi, 25 Eylül 1903 yılında Pakistan'ın Haydarabad Dekran bölgesinde doğdu. Hint Yarımadası'nın büyük alim yetiştiren ailelerinden birine mensup olan Mevdudi'nin babası, çocuğunu İngiliz eğitiminden uzak özel bir eğitimle yetiştirdi. Özel öğretmenlerden aldığı derslerle yetişen Mevdudi; iyi derecede İngilizce, Arapça ve Farsça öğrendi.1920'de babasının vefatı üzerine çalışma hayatına atıldı ve 17 yaşında iken Hint Kıtası Müslümanlarının büyük ilgi ile izlediği El Camiat gazetesinin yazı işleri müdürlüğüne getirildi. Daha sonra Tercüman'ul Kur'an adıyla bir gazete çıkarmaya başladı. 1941 yılında Cemaat-i İslâmiyye'yi kurdu ve 1976 yılına kadar bu teşkilatın liderliğini sürdürdü.Ebû'l-A'la Mevdûdî; fıkıh, ekonomi, siyaset, tarih, siyer, sosyoloji, kültür tarihi ve Kur'an bilimleriyle ilgili önemli eserler yazdı ve bu eserleri dünyanın neredeyse bütün dillerine çevrildi. Yüzyılımızın en büyük bilginleri arasından yer alan Mevdûdi, 22 Eylül 1979'da Amerika'da tedavi gördüğü Buffalo Hastahanesi'nde öldü.Mevdudi, İslam dünyasında o zamana kadar ifade edilmemiş ve bazı İslam düşünürleri tarafından din dışı sayılan düşüncelerinden dolayı itirazlarla karşılaşmıştır. Bu itirazların geneli İbn Teymiye'nin de etkisiyle Peygamber Muhammed'e dair düşüncelerine yönelmiştir. İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü eski müdürü ve öğretim üyesi Ahmet Davutoğlu, Din Tahripçileri adlı kitabında Mevdudi için,Felsefeyle meşgul olan Mevdudi, kolay tarafından din âlimi olmaya heves etmiş, dinde reformcu bir cemaat meydana getirmiştir. Mısır’ın reformcu yazarları onu göklere çıkarırken, Pakistan’daki Ehl-i sünnet ulemasını da yerin dibine batırmıştır. Mevdudi, ulemasıyla, muhaddisiyle, fukahasıyla bütün İslam âlimlerine cahil demiştir...diye yazmış, Mevdudi'nin Muhammed'in aslında görevinde hata ettiği için Allah tarafından uyarıldığı ve özellikle Muhammed'in Deccal konusunda fena halde yanıldığı fikrine karşı çıkmıştır.Mevdudi, İslamda İhya Hareketleri isimli eseriyle İslam'da imha hareketinin temsilcilerinden biri. İşi gücü, Ehl-i sünnet büyüklerine çatmaktır. Efgani ve Abduh'a hayran. İbni Teymiyye'ye ise kara sevdalı. Sapık fikirlerin sapık ihtilalcisi olarak defalarca hapsi boyladı. Derken Vehhabilik dünyasına kapılandı. Medine'deki Vehhabi Üniversitesi İstişare Heyeti’ne aza seçildi. Orada da dikiş tutturamadı ve Vehhabilere bile giran gelen fikirleri yüzünden mahkeme edildi.
Ebu'l-Alâ el-Maarrî

Ebu'l-Alâ el-Maarrî veya tam adıyla Ebu’l-Alâ Ahmed b. Abdullah b. Süleymân el-Maarrî (Arapça: أبو العلاء المعرّي) (d. 25 Aralık 973 - ö. 1058), Suriyeli Arap filozof, şair ve yazar. Museviliği, Hristiyanlığı, İslam'ı ve Zerdüştlüğü eleştirmiştir. Akılcılığı esas alarak dinî dogmalara karşı çıkmıştır.
Ebu'l-Berekât Bağdâdi

Ebu'l-Berekât Bağdâdi (d. 1076 - ö. 1166), 12. yüzyıl'da hekim ve islam felsefesi'nin en etkili filozoflarından biri olmasına rağmen, çok fazla tanınmamış bir düşünürdür. Orta Çağ'da ve sonrasında Batı düşüncesinde bilinen bir filozof olmamıştır.Ebu'l Bağdadi'nin asıl adı Hibetullah'''tır, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak Bağdat'ta dünyaya gelmiştir. Daha sonra Müslüman olmuştur. Zamanında Abbasi halifesi Müktefi Billah ile iyi ilişkileri olduğu sanılmaktadır.Ebu'l Berekat, bazı kaynaklarda filozof olarak İbn-i Sina'dan ve hatta Aristoteles'tan bile üstün görülür. İslam felsefesinde, Meşşaililere karşı eleştiriler yöneltmiş, İşraki okulunu görmezden gelmiş, özgün düşünceler üretmiş ve esas olarak kelâm felsefesinin gelişmesine etki etmiştir. Fahreddin er-Râzî ve Nasîrüddin Tûsî gibi kelam felsefecileri, kendi rasyonel düşünce sistemelerini Gazâli'nin kuşkuculuğuna karşı koruyabilmek için Ebu'l Berekat'ın fikirlerinden destek almışlardır. Bu sebepten kelamcılar arasında sayılmaktadır, ancak çalışmalarının özgünlüğü kelamcıların sınırlarını çok aştığı da kabul edilir.Bilimler sınıflaması, mantık sistemi, bilgiye getirdiği açıklama biçimlerinde zamanını aşan ve özellikle daha sonra (özellikle Orta Çağdan sonra) ortaya çıkacak olan felsefi yönelimlere benzer argümanlara sahip olduğu görülür. Zihin bilimleri (mantık, matematik, astronomi), duyu bilimleri (doğa bilimleri) ve akıl bilimleri metafizik, ilahiyat) olarak düzenlediği bilim ve bilgi alanını, felsefi sisteminin dayanağı yapar Berekat ve bütün görüşlerini bu temel üzerinde yükseltir. Bu ayrımlar kısmen Aristoteles'in metafiziğinin yeniden eleştirel değerlendirilmesidir.Metafizik sisteminde Bağdadi, akılcı bir filozof olmasına rağmen, olasılık kavramını işin içine sokmuştur, ancak bunu farklı bir şekilde anlamlandırır. Gazali'nin eleştirel kuşkuculuğunu sistemi için kabul edilemez bulur. Onun arayışı, teorik akılda insanı duyu verilerinin olasılıksal belirsizliğinden kurtaracak ve zihinsel bir sezgi ile dile ulaştıracak yolu bulmaya yöneliktir. O bu yolun akıldışı bir sezgi ile mümkün olduğunu öne sürmektedir ki, böylece hem meşşailikten hem de işrakilikten ayrı bir yol tutmuş olmaktadır.Ebu'l Berekat, kategoriler alanını, düşünceye ait olanlar ve varlığa ait olanlar şeklinde iki alana ayırmaktadır; buna göre örneğin zaman ve mekân düşünceye ait kategorilerdir ve nitelik, etki gibi kategorilerse varlığa ait kategorilerdir. Filozof bu kategorileri sisteminde açıklıyor ve temellendiriyor. Özellikle zaman konusunda önemli felsefi açıklamalar getirir. Zamanın ve mekânın sonsuzluğunu öne sürer ve bununla birlikte yaradılışın başı ve sonu olmadığını savunur. Zamanın hareketle ilgisi olmadığını ve hareketin sayısı olmadığını ispatlamıştır.Bunlara bağlı olarak insan bilgisini, doğrudan doğruya bildiğimiz şeyler (öze ait bilgiler) ve duyular yoluyla bildiğimiz bilgiler(araza ait bilgiler) şeklinde iki bölüme ayırmaktadır. Tanrı bilgisini, araza ait bir bilgi olarak temellendirir, ona göre Tanrı'nın özünü ve sıfatlarını asla bilemeyeceğiz.
Ebu'l-Feth Han Zend

1779'da babası Kerim Han Zend'ın ölümünden sonra, biri Ebu'l-Feth'ı, diğeri küçük kardeşi Muhammed Ali Han Zend'i destekleyen iki grup ortaya çıktı. Her ikisi de hala çocuktu ve soyluların güç oyununda piyonlar olarak görülüyordu. Kerim Han'ın kardeşi Zeki Han, kendi damadı Muhammed Ali Han'ı Zend hanedanının şahı olarak ilan etti, ancak kısa bir süre sonra onu, Ebu'l-Feth ile ortak İran hükümdarı yaptı. Muhammed Ali ve Ebu'l-Feth, amcaları hükûmetin etkili efendisi olduğu için saltanatlarında sadece nominal bir güce sahiptiler. Kerim Han'ın bir başka kardeşi olan Sadık Han Zend, daha sonra başkent olan Şiraz'ı terk etmiş ve görünüşte Ebu'l-Feth Han'ı desteklemek için Kerman'da bir ordu toplamıştı. Zeki Khan, Ebu'l-Feth'i hapse attırdı.Siyasi sıkıntıya ek olarak, Kerim Han'ın ölümünden hemen sonra, o zamana kadar Şiraz'da rehin olan Katar prensi Ağa Muhammed Şah, hala Kuzey'e hâkim olan Katarlar arasında bir savaş patlak vermesini önlemek için ve Zendler, derhal kaçtı ve Mazenderan Eyaleti'nin kalesine ulaştı. Daha sonra Gürgan'daki ordunun komutasını aldı ve Zend Hanedanlığı'ndan bağımsızlığını ilan etti. Bu harekete karşı çıkmak için Zeki Han, İran ordusunu yeğeni Ali Murad Han Zend'e verdi ve Katar prensine karşı gönderdi. Ancak kısa bir süre sonra Ali Murad Han'ın isyan ettiği ve İsfahan'ı ele geçirdiği ortaya çıktı. Öte yandan, Zeki Han ev sahiplerine yüksek vergiler koyup ölümlerine neden olmuş ve direnen herkese işkence etmişti. Daha sonra kendi ordusu 6 Haziran 1779'da İsfahan'a yürürken Zeki Han'a isyan etti ve öldürdü.Bu sırada Ebu'l-Feth'in diğer amcası Sadık Han daha sonra Kerman'dan çıkardığı bir ordu ile Şiraz'a döndü. 19 Haziran 1779'da Zeki Han'ın ölüm haberinin alınması üzerine Ebu'l-Feth, İran'ın tek resmi hükümdarı olduğunu ilan etti. Sadık Han gerçek gücü elinde tutarken, Ebu'l-Feth, saray hayatından memnun kaldı ve imparatorluğun yönetiminde herhangi bir rol almadı. Ancak bu durum karşısında Sadık Han uzun süre beklemedi. Ebu'l-Feth'in tahta çıkışından sadece iki ay sonra, 22 Ağustos 1779'da Sadık Han onu görevden aldı ve şah ilan edildi.Ebu'l-Feth, Sadık Han'ın emriyle veya iki yıl sonra Şiraz'da Ali Murad Han Zend'in eline düştüğünde kör edildi. 1787'de 32 yaşında öldü.
Ebu'l-Gazi Bahadır Han

Ebu'l-Gazi Bahadır Han ya da I. Ebül Gazi Bahadur Han (Farsça: ابوالغازی بهادر خان, Abū'l-Ġāzī Bahādur Khān), (d. 1603, Urgenç - ö. 1663, Hive) 1643-1663 yılları arasında Hive Hanlığı yapan bir han ve tarih yazarıdır. Han olmadan önce İran'da on yıl, çok iyi öğrenim görmüştür. Onun hükümü altında Hive altın çağını yaşamıştır. Önemli kaynak olan, Ana Asya'nın tarihi çağdaş bilgiyi içeren iki "Türkmen soyağacı" ve "Türk soyağacı" gibi kitap yazmıştır. Hive Hanları, Cengiz Han soyundan gelen Kıpçak Türkçesi konuşan Türk-Moğollardır.1603'te Urgenç'te doğan Ebu'l-Gazi Bahadır, 1619'da babası I. Arap Muhammet Han tarafından Kat'a vali olarak atandı. Kardeşleri İlbars ile Hubeş'in ayaklanmaları sırasında babasının tarafını tutan Ebu'l-Gazi Bahadır, babası kardeşleri tarafından öldürülünce, 1620'de Buhara Hanlığı'na sığındı Ağabeyi İsfendiyar Han'ın hükümdarlık mücadelesine yardım etti ve 1623'te tahta çıkan İsfendiyar Han, ona Urgenç'i vererek onu ödüllendirmiş oldu. İsfendiyar Han'dan memnun olmayan Özbekleri çevresinde toplayarak ağabeyine isyan etse de, ağabeyi bu hareketi bastırınca Kazakistan'a kaçtı. Ağabeyinin yokluğundan yararlanarak 1628'de Hive Kalesi'ni ele geçirdi. Ancak İsfendiyar Han dönünce, yakalanarak 1629'da Safevilerin hâkimiyetindeki bölgelere sürüldü. Safevi hükümdarı Şah Safi'den yakın ilgi gördü ve İsfahan'a yerleştirildi. Burada kaldığı süre içerisinde Farsça öğrendi ve Türk tarihi hakkında çeşitli araştırmalar yaptı. İsfahan'dan kaçtıktan sonra, bir süre Kalmukların yanında kalan ve Moğol dilini ve geleneklerini öğrenen Ebu'l-Gazi Bahadır, 1642'de Urgenç'te Han ilan edildi. İsfendiyar Han'ın ölümü ve hanlığını tanımayan Buhara Özbeklerinin çekilmeleri üzerine Hive'ye gelerek 1645'te tahta çıkan Ebu'l-Gazi Bahadır Han, Türkmenlerin başkaldırılarıyla uğraştı. Yerini oğlu Enüşe'ye bıraktıktan kısa bir süre sonra öldü.Sinor, Denis. Inner Asia: History, Civilization, Languages; A Syllabus. Bloomington: Indiana University, 1969.
Ebu'l-Hasan Ali (Gırnata Emiri)

Ebu'l-Hasan Ali ( [ALA-LC: Abū al-Ḥasan ʻAlī] ; ? - 1485) 1464-1482 ve 1483-1485 yılları arasında Gırnata Emiridir. Diğer adı Muley Hacén'dir. (Muley, Arapça'da Mawlay yani "Rabbim" anlamına gelir) Gırnata Emiri Said (ö. 1465)'in tahtan çekilmesinden sonra tahta çıkmıştır. 1482 yılında Hristiyan İspanyollar Granada'yı kuşatmasından dolayı tahtan çekilmiş. 1483'te yeniden tahta çıkıp ölümüne kadar Gırnata emiri olmuştur. 1482 yılında tahtı XII. Muhammed'e bırakmıştır.