barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Aktaş Gölü

Aktaş Gölü (Gürcüce: კარწახის ტბა / Kartzahi Gölü), Ardahan iliyle Gürcistan sınırında bulunan tektonik oluşumlu bir göldür. Gölün yarısı Gürcistan sınırları içerisindedir. Toplam alanı 27 km² olan gölün 14 km² Türkiye'ye aittir. Rakımı 1.798 m olan göl Çıldır ilçe sınırlarındadır. Sığ olan gölün en derin yeri 10 m kadardır. Gölün kuzey kıyılarında Gürcistan-Türkiye Aktaş sınır kapısı yer alır.Göl kaynaklarda farklı isimlerle geçer; Hazapin, Kenarbel, Karsak, Kazapin. Göle yakın çevresindeki insanlar bir bel aşıldıktan sonra göle ulaşıldığı için Kenarbel derler. Moskova Antlaşmasında (1921) Kozapini olarak geçer. Gürcistan haritalarında Hozapini yazılıdır.Göl içinde yerleşme olmayan ve küçük oniki ada yer alır. Sınır gölün en derin yerinden geçerken en büyükleri olan Büyük Ada ve Başak Ada dahil tüm adalar (13) Türkiye sınırlarında kalmıştır. Otlak ve sazlıkların bulunduğu bu adalar kuşların beslenme, barınma ve üreme alanıdır. Çevredeki küçük derelerle beslenen göl, suları taşdığında bahar aylarında kuzeybatıda Arkbeli (Zigaristav) Deresi vasıtasıyla Kura Nehri'ne boşalmaktadır. Sodalı olmasına rağmen son zamanlarda balıklara rastlanmıştır. Gölün beslenmesinin kuvvetlenmesiyle fazla sularını Kura nehrine boşalttığı ve sodalı özelliğini kaybettiğini düşündürmektedir.Göl kıyısında iki köy yer alır; Kenarbel köyü Türkiye tarafında, Karçasi Gürcistan topraklarındadır. Türkiye tarafında en büyük yerleşme Çıldır, karşı tarafta Ahılkelek'tir (Akhalkalaki). Aktaş Gölü büyük kısmı Gürcistan topraklarında yer alan 11 gölden oluşan göller yöresinin bir parçasıdır. Bu göllerden Aktaş ve Çıldır gölleri Türkiye'de, bir göl Ermenistan'da, diğer sekizi Gürcistan'dadır..Aktaş gölü Ak pelikanın ve kadife ördeğin Türkiye'de kuluçkaya yattığı ender alanlardandır. Ayrıca angıt, uzunbacak, karabatak ve Van Gölü martısı gölde yaşamaktadır. Göl ak pelikan, kadife ördek ve angıt nedeniyle Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği çerçevesinde koruma altına alınmıştır.Aktaş gölü askeri bölge içinde yer aldığı için kuşlar herhangi bir tehdide maruz kalmadan özgürce yaşamaktadır.
Aktaş Sınır Kapısı

Aktaş Sınır Kapısı, Türkiye ile Gürcistan arasında Çıldır ilçesi sınırlarındaki Kenarbel köyüne bağlı olan Türkiye sınır kapısıdır. 18 Ekim 2015 tarihinde açılmıştır. Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte olan sınır kapısında Üç geliş, üç gidiş toplam altı peron bulunur. Otomasyon, kartlı geçiş ve kapalı devre görüntü sistemleri ile donatılmıştır. Gümrük memurları için kapının içinde lojman bulunmaktadır. Kapı Aktaş Gölü'nün kuzey kıyısında bulunur. Türkgözü Sınır Kapısı ve Sarp Sınır Kapısı'ından sonra Gürcistana açılan 3. kapıdır.76.000 m2 alanda hizmet veren Çıldır-Aktaş Sınır Kapısı'nda toplam 19.837 m2 kapalı alan, 3 adet giriş ve 3 adet çıkış olmak üzere toplam 6 adet peron inşa edilmiştir.
Aktaş, Adaklı

Daha önceleri Kiğı ilçesine bağlı olan köy, 4 Temmuz 1987 tarihinde, Resmî Gazete'de yayımlanan 3392 sayılı ‘103 İlçe Kurulması Hakkında Kanun’ gereğince kurulan Bingöl'ün yeni ilçesi Adaklı'ya bağlanmıştır.
Aktaş, Akçakoca

Köyün adı, 1568 ve 1928 yılı kayıtlarında  Gebekilise olarak geçmektedir. 93 Harbinden sonra köye Hopa ve Kemalpaşa ilçelerinden kayda değer bir Laz nüfus gelmiştir. Tarihi Bizans ve Cenevizliler dönemine kadar dayanan bir köydür. Bu dönemde yaşayan yerli Hristiyan halkın bağcılıkla uğraştığı bilinmektedir. Köyde çok eskiden bir kilise olduğu bilinmekle beraber bugün varlığından söz etmek mümkün değildir. Köyle aynı adı taşıyan Aktaş şelalesi burada bulunur. Bizans döneminde burada bulunan Hristiyan ahalinin bir kısmı köyden ayrılınca köye kesin olmasa da bir kaç Türkmen hanesi yerleşir. Bir kısım Hristiyan ahali İslamı kabul edip Osmanlı İmparatorluğuna katılır. Köy Eskot, Eskiyurt, Gebekilise, Gebekese, Aktaş adlarıyla halk ağızında anılmaktadır. Köyde eskiden Rumların Kilisesi ve Rumların Eğitimlerini görmeleri için medrese yapılmıştır günümüzde Medrese ve Kilise münkariz olmuştur. Eski bir Manav köyü olarak bilinen Aktaş köyünün eski adı Gebekilise’dir. Köyde yaşamakta olan ve Manav olarak adlandırılan topluluğun bahsedildiği gibi İznik İmparatoru İoannes (John) Vatatzes tarafından planlı şekilde yerleştirilen Kuman-Kıpçakların torunları oldukları bilinmektedir köye sonradan gelen Türkmenler ile Kumanlar kaynaşmışlardır.
Aktaş, Buldan

Daha önceleri Süleymanlı köyüne bağlı Kurudere mahallesi iken, 5 Haziran 1953'te Aktaş adıyla köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Aktaş, Ilgaz

Köy, Çankırı il merkezine 35 km, Ilgaz ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Köy, Ilgaz'ın güneybatısında olup,  numaralı Kastamonu-Çankırı (Ilgaz-Korgan) devlet yoluna 2,3 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Aktaş, Kocaali

Aktaş, Sakarya ilinin Kocaali ilçesine bağlı bir mahalledir. 12/11/2012 tarihli yeni büyük şehir kanunu ile köy iken Kocaali ilçesine bağı mahalle yapılmıştır.
Aktaş, Kumlu

Daha önceleri Güventaşı köyüne bağlı bir mahalle iken, 22 Temmuz 1959'da köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Aktaş, Kâhta

Köyün eski adı 1835 yılı kayıtlarında Mergûs, 1928 yılı kayıtlarında ise Melgusi olarak geçmektedir.Köy, Adıyaman il merkezine 100 km, Kâhta ilçe merkezine 65 km uzaklıktadır. Atatürk Baraj Gölü kenarındadır.
Aktaş, Niğde

Beldenin adı, 150 ve 640 yılı kayıtlarında Andabális, 1500 yılı kayıtlarında Andâvali, 1928 yılı kayıtlarında ise Andaval olarak geçmektedir. Daha önceleri köy iken, 26 Aralık 1998 tarihindeki kararla belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
Aktaş, Ovacık

Ekim 1994'te güvenlik güçleri tarafından PKK'ya yönelik başlatılan operasyonlar kapsamında tamamen boşaltıldı. 2014 yılında köy yeniden yerleşime açıldı.
Aktaş, Pazar

Köyün adı, 1854 yılına tarihlenen Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde Xonar, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde ise Xonari olarak geçmektedir.
Aktaş, Sivrihisar

Eskişehir iline 98 km, Sivrihisar ilçesine 26 km, Çifteler ilçesine 28 km, Kaymaz beldesine 32 km, Afyon iline 113 km ve Emirdağ ilçesine 38 km uzaklıktadır.
Aktaş, Sındırgı

Mahallenin eski adı 'Çınarlı Çukur' olup mahallenin aşağı taraftaki derede çok sayıda bulunan çınarlardan almıştır. Yeni adı 'Aktaş' ismini ise mahallenin en yukarısında bulunan ve çevre tepelerden yükseklik bakımından 4. sırada bulunan ve çoğunluğu beyaz taşlardan oluşan tepeden almaktadır. Köy çok sayıda mahalleden oluşup bu mahalleler köye çok uzak ve mezra tarzı şeklindedir. asıl köy çukur bir alanda kurulmuş. Evlerinin çoğunluğu eski yapı kerpiç olduğundan 'Koca deprem' diye adlandırılan depremde birçok ev hasar görmüştür. Evi hasar görenler 1987'li yıllarda devlete başvurarak kendilerine yeni birer ev yapmaları konusunda başvuruda bulunmuşlar şu anda Yeni Mahalle adıyla anılan yüksekçe bir tepede evlerini inşa etmişlerdir. Ancak evleri hasar görmeyenler bu mahalleye gelmemiş olsalar da, hem komşu köy Kınık'ın yol güzergahının Yeni Mahalleden geçmesi hem de tarlalarına yakın olması sebebiyle birçok kişi son yıllarda tarlalarına ev yaptırarak Yeni Mahallenin hane sayısını artırmışlardır. Köy halkı çoğunlukta orta yaşın üstündeki insanlardan oluşmakta, gençleri çeşitli sebeplerle şehirlere gitmiştir.
Aktaş, Tortum

Aktaş köyünün eski adı Pethar'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pethar (پتخار) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce "peti" (ფეთი) ve "hari" (ხარი) kelimelerinden türemiş ve "çılgın boğa" anlamında Pethari'den (ფეთხარი) geliyor olabilir.Pethari veya Pethar köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.Pethar köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Liskavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, 3'ü Müslüman olmuş ve 51'i Hristiyan kalmış 54 haneden oluşuyordu. Köyün nüfusunun zaman içinde azaldığı 1835 tarihli nüfus defterinden anlaşılmaktadır. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 23 hanede 70 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Pethar köyünün nüfusunun yaklaşık 140 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Pethar, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 186 kişiden oluşuyordu. Pethari veya Pethar Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Aktaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Aktaş köyünde 271 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 7 kişi okuma yazma biliyordu.
Aktaş, Uşak

1890 yılı Aydın Vilâyet Salnâmesinde yerleşimden, günümüzdeki adıyla Saruhan Sancağı Eşme kazasının Küre nahiyesine bağlı 150 nüfuslu bir köy olarak bahsedilmiştir. 1953 yılına kadar Manisa ilinin Eşme kazasının Güre nahiyesine bağlıyken, bu tarihte Uşak'ın il olmasıyla Uşak merkez ilçesine bağlanan Güre nahiyesinin köyü oldu.
Aktaş, Çivril

Daha önceleri Cumalar köyüne bağlı bir mahalle iken, 5 Haziran 1953'te yine aynı köye bağlı Külahlar, Kamberler ve İbanlar mahalleleri ile birleşerek köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Aktaş, İspir

Mahallenin eski adı, 1942 ve 1910 yılı kayıtlarında Hapışkens ya da Hapuşkens olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Yerleşimle ilgili ilk yazılı bilgiler Osmanlı dönemine ait olup, kaynaklarda yerleşimden "Hapuşgens" ve "Hapuşkin" adlarıyla bahsedilmiştir. 1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Kabahor nahiyesine bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde yaşayan halk hakkında bilgi verilmezken, 2 sipahi ve 1 kale görevlisi olmak üzere 3 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmiştir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde gene 32 erkek nüfus bulunduğu tespit edilmiştir.Mahalle, Erzurum il merkezine 157 km, İspir ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Pınarlı, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
Aktaş, Şenkaya

Aktaş köyünün eski adı Vardaneti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Vardaneti (ვარდანეთი), Gürcüce “vardi” kelimesinden türemiş olup “Gül yeri” anlamına gelir. Tbetis Sulta Matiane (12-16. yüzyıl) adlı Gürcüce elyazmasında ise Vardaneti aile adı olarak geçer. Vardaneti Türkçeye Vartanot / Vartanut (وارطانوت) şeklinde girmiştir. Vardaneti, Murgul ilçesinde Erenköy’de (Ereguna) bir mevkiinin de adıdır.Vardaneti köyünün bulunduğu Tao, tarihsel Gürcistan’ı oluşturan bölgelerden biridir. Nitekim Osmanlılar Vardaneti’yi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcüce bir ad taşıyor olması buranın Osmanlı döneminden önce de bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Köydeki Megalit yapı kalıntıları da buna işaret etmektedir.Vardaneti köyünde 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre 12 Hristiyan hane yaşıyordu. Bu tarihte köy, Olltu sancağının Bardız nahiyesine bağlıydı. 1835 yılında köyde 19 hanede 114 kişi yaşıyordu. Bu tarihte köyün nüfusu Müslüman halktan oluşuyordu.Vardaneti köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya’ya bırakıldı. Rus idaresi köyü Vartanut (Вартанутъ) adıyla kaydetmiştir. Nitekim Vardaneti adı Ermenicenin etkisiyle Vartanut’a dönüşmüştür (9:809). Vardaneti köyü 1886 Rus nüfus sayımında Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Nüsüng nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Vardaneti köyünde, 68’ erkek ve 67’si kadın olmak üzere, 18 hanede yaşayan 135 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı “Türkmen” olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 151 kişiye, 1906 yılında da 177 kişiye yükselmiştir.Vardaneti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Vartanut / Vartanot (وارطانوت) adıyla Kars vilayetinde Sarıkamış kazasının Bardız nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında “Vartanot” adıyla aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 318 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Bardız nahiyesi ve Vardaneti bu ilçeye bağlandı. 1950’lerin ilk yarısında köye Aktaş adı verilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akşar köyünün nüfusu 382 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 168 kişi okuma yazma biliyordu.Bugünkü yerleşimin 500 metre kuzeyinde megalit bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Yapı, kaba yontulmuş iri taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiştir. Günümüze ulaşan duvarların yüksekliği 1 metreyi bulur. Vardaneti köyünde eski bir kilise bulunuyordu. Bu kilise yıkılmış, taşlarıyla 1955 yılında bir cami inşa edilmiştir. Günümüzde cami de yıkık haldedir.
Aktaştekke, Daday

Köy, 1487 yılı kayıtlarında Aktaş adıyla geçmekte olup, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Daday ilçesine bağlı iken, 3 Mart 1953'te Eflani ilçesine, 9 Eylül 1958'de yeniden Daday ilçesine bağlandı.
Aktekke Camii

Aktekke Camii, Karaman'daki bir camidir. 1370 ya da 1371'de, Karamanoğulları Beyi Alâeddin Bey tarafından yaptırıldı.
Akteon

Akteon, Yunan mitolojisinde bir avcı. İnanışa göre Diana ya da diğer ismiyle Artemis nehirde duş alırken onu gördüğü için cezalandırılmış ve kendi köpekleri tarafından tanınmaz hale getirilmiştir.
Aktepe (ilçe)

Aktepe ilçesi, Mayıs 1937 tarihinde Lenin adıyla kurulmuş olup 1992 yılında günümüz adını aldı. 9 Kasım 2022 tarihinde Kurbansultan Ece ilçesi lağvedilerek Aktepe ilçesine katıldı.
Aktepe Stadyumu

Keçiören Aktepe Stadyumu ya da kısaca Aktepe Stadyumu, Ankara'nın Keçiören ilçesine bağlı Adnan Menderes mahallesinde bulunan 4.883 seyirci kapasitesine sahip stadyum. Hacettepe 1945 ve Keçiörengücü takımlarının iç saha maçlarına ev sahipliği yapmaktadır. Tamamı koltuklu olan stadyumun zemini suni çimdir.
Aktepe, Alucra

Köy, Giresun il merkezine 145 km, Alucra ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Köy, Alucra'nın kuzey batısında olup,  numaralı Şebinkarahisar-Alucra devlet yoluna 2,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Aktepe, Avanos

Köyün adı 1928 yılı kayıtlarında Zelve olarak geçmektedir. Eski yerleşim yerinin iskan edilmesi sonucunda köy günümüzdeki yerine taşınmıştır.
Aktepe, Hassa

29 Şubat 1972'de belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
Aktepe, Kalecik

Mahallenin tarihi bir rivayete göre Kastamonu bölgesinden Candaroğlu beyliğinden göçmen olarak gelindiği belirtilmektedir.Uzun yıllar köy halkı yazları hayvanlarını otlatmak için toyona denen bölgeye gittikleri belirtilmektedir.
Aktepe, Keçiören

Aktepe, Ankara'nın Keçiören ilçesine bağlı bir mahalledir ve aynı adlı semtin merkezidir. Keçiören Kaymakamlığı verilerine göre nüfusu, 10.353 kişidir. Mahalle sınırları içerisindeki tek okul Aktepe Anadolu Lisesi'dir.
Aktepe, Olur

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu tarihe kadar Olur ilçesinin merkez mahallerinden biri olan Aktepe, diğer dört mahalle birleştirilip Merkez Mahallesi olmasına karşın, tek başına Olur Belediyesi’nin ayrı bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 163 km,uzaklıktadır. Mahalle,  numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Göle) devlet yoluna, Yeşilbağlar ve Olurdere mahalleleri üzerinden 8,9 km.'lik  numaralı il yoluyla bağlıdır.
Aktepe, Patnos

Köy, 2008'den beri aynı adı taşımaktadır. Bu tarihten önce kayıtlarda Sarısu olarak geçmektedir. Bir dönem Bitlis ilinin Ahlat ilçesine bağlı olan Sarısu, bucak merkezi idi.Köy, Ağrı il merkezine 112 km, Patnos ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır. Köye,  Ağrı-Bitlis devlet yolundan ayrılan 2 km.lik  numaralı il yolu ile ulaşılır.
Aktepe, Pazar

Aktepe köyünün eski adı Kitat veya Kitati'dir. Nitekim Nikolay Marr, 1910 yılında bu yerleşimin adını Kitat şeklinde yazmıştır. Gürcü tarihçi İuri Siharulidze ise, Çaneti (Lazeti) yer adları üzerine çalışmasında köyün adını Kitati (კითათი) olarak vermiş, yaylası için de Çita Kitati (ჭიტა კითათი) adını kullanmıştır. Lazca bir yer adı olan Kitati, parmak veya meyvesi parmağı andıran üzüm cinsi olan kiti / kita (კითი / კითა) kelimesinden türemiş olmalıdır. Lazca üzüm cinsi "Kiti" Gürcü dilinde Tita olarak bilinir. Laz yer adları sözlüğünde köyün adı Çitati (ჭიტათი) olarak verilmiştir. Lazca "çita/çuta" (ჭიტა/ჭუტა) kelimesi küçük anlamına gelir ve Çita Kitati de "Küçük Kitati" demketdir. Bu yer adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kitat (كتات) olarak geçer.Türkçeye Kitat olarak girmiş olan Kitati, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 289 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değişmişti. Kitati veya Kitat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aktepe olarak değiştirilmiştir. Aktepe köyünün nüfusu 1965 yılında 404 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 190 kişi okuma yazma biliyordu.
Aktepe, Silopi

Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "aktepe" anlamına gelen Girêgewr olarak geçmektedir. Daha önceleri Mardin ili Silopi ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında yeni kurulan Şırnak ili Silopi ilçesine bağlanmıştır.Köy, Şırnak il merkezine 82 km, Silopi ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Silopi'nin güneydoğusunda olup,  ile   numaralı Cizre-Aktepe Sınır Kapısı il yollarının kesiştiği yerdedir.
Aktepe, Türkmenistan

Ak depe kelimesi Türkmence'de "beyaz tepe" anlamına gelir. Atanyýazow,  bu ismin genellikle civardaki beyaz tepelere atıfta bulunduğunu belirtiyor.
Aktiebolag

Aktiebolag (, "sermaye şirketi"), "limited şirket" veya "anonim şirket" için kullanılan İsveççe terimdir. Şirket adlarında kullanılırken AB (İsveç'te), Ab (Finlandiya'da) ya da A/B (bazı eski şirketlerde) kısaltmasıyla, yaklaşık olarak Ltd ve PLC kısaltmalarına denk gelecek şekilde kullanılabilir. İsveç'te limited şirketlerin tescili ile görevli devlet kurumu Bolagsverket'dir. (İsveç Şirketleri Sicil Bürosu).AB kısaltmasını kullanan şirketlere örnek olarak IFS AB, MySQL AB, Mojang AB, Spotify AB, ve Scania AB gösterilebilir.
Aktif Bank

Aktif Bank, 1999 yılında Çalık Holding bünyesinde kurulan, 2007’de yeniden yapılandırılan ve 2008 yılında Aktif Bank adını alan, Türkiye’nin özel sermayeli yatırım bankasıdır.Aktif Bank, perakende, yatırım ve bölgesel bankacılık alanlarında faaliyet göstermektedir. Fiziki ve dijital kanallarda sunduğu ürün ve hizmetler ile finansal teknoloji ekosistemi konumunda yer alan banka, iştirakleriyle birlikte; kredi, sigorta, ulaşım, kart hizmetleri, ödeme sistemleri ve eğlence dünyasının da aralarında bulunduğu 10’dan fazla iş kolunda müşterilerine hizmet verir. İştirakleri ve iş ortaklarıyla bu alanlarda 10 milyonun üzerinde müşterisine hizmet veren Aktif Bank, Financial World Innovation, EFMA, Paybefore, VRL Financial, Global Banking and Finance Review gibi önemli organizasyonlardan, aralarında “Dünyanın En Yenilikçi Bankası” ödülünün de bulunduğu 180’nin üzerinde ödül kazanmıştırBanka, 2013 yılında JCR-Eurasia Rating tarafından yüksek düzeyde yatırım yapılabilir kategorisinde değerlendirilmiş, Uzun Vadeli Ulusal Notu iki kademe birden arttırılarak “A+ (Trk)”dan “AA(Trk)”ya yükseltilmiştir.13 şubesi bulunan Aktif Bank, şubelerinde müşterilerine özel bankacılık, kurumsal bankacılık ve yatırım bankacılığı hizmeti verir. Banka, yatırım bankacılığı alanında banka bonosu, varlığa dayalı menkul kıymet ve proje finansmanı hukuku ile hizmet vermektedir. Banka, perakende bankacılıkta iştirakleri ve binin üzerinde çalışanıyla dijital kanal yatırımları ile bireysel müşteri pazarına hizmet verir.N Kolay, Aktif Bank’ın dijital banka markasıdır. Yatırım, kredi ve ödeme alanlarındaki ürünleri ile bireysel müşterilere dijital kanalları üzerinden hizmet vermektedir.Aralık 2015 tarihinde N Kolay Kredi ürünü ile bireysel müşterilere dijital kredi hizmeti vermeye başlayan banka, Şubat 2017 tarihinde ise N Kolay Bono ürününü hayata geçirmiştir.N Kolay Mobil uygulaması, dijital yatırım ürünü N Kolay Bono ile Ocak 2019’da yayına alınmıştır. Aynı yıl içerisinde uygulamaya; döviz alım satım imkânı sunan FX platformu ve fatura ödeme gibi özellikler eklenmiştir. Daha sonra yatırım süresinin 1 günden başlayan vadelerde belirlenebildiği TL ve döviz repo ile birlikte fon ürünleri de uygulamaya dahil edilmiştir.N Kolay, 2020 yılının ikinci yarısında İstanbul Maratonu’nun isim sponsoru olmuştur. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin organizatörlüğünde düzenlenen N Kolay İstanbul Maratonu her yıl Kasım ayında yerli ve yabancı koşucuları bir araya getirmektedir. Bu sponsorlukla beraber 3 yıl boyunca maratonun adı, N Kolay İstanbul Maratonu olarak anılmaya devam edecektir.N Kolay, 2021 yılında İKSV 40. İstanbul Film Festivali’ne "Katkı Sağlayan Kuruluş" olmuştur. 1973 yılından itibaren kültür-sanat alanında çalışmalar yürüten İstanbul Kültür Sanat Vakfı'nın düzenlediği İstanbul Film Festivali 40. yıl gösterimleri, pandemi şartları sebebiyle çevrimiçi olarak başlamıştır.
Aktif Durum Güç Yönetimi

Aktif durum güç yönetimi (ASPM), PCI Express cihazlarının tam aktif durumdayken güç tasarrufu sağlaması için bir güç yönetimi mekanizmasıdır. Ağırlıklı olarak bu, aktif durum bağlantı gücü yönetimi yoluyla elde edilir; yani, üzerinde trafik olmadığında PCI Express seri bağlantısı kapatılır. Normalde pil ömrünü uzatmak için dizüstü bilgisayarlarda ve diğer mobil İnternet cihazlarında kullanılır.IEEE1394 (FireWire) gibi seri tabanlı PCIe veri yolu cihazları daha az aktif hale geldikçe, bilgisayarın güç yönetim sistemi için PHY bağlantısını düşük güç moduna geçirerek ve bağlantıdaki diğer cihazların buna uyması talimatı vererek toplam güç tüketimini azaltma fırsatını kullanması mümkündür. Bu genellikle işletim sisteminin güç yönetimi yazılımı veya BIOS aracılığıyla yönetilir, bu nedenle dizüstü bilgisayar pil modu için pil şarj cihazından çalıştırmaya karşı farklı ayarlar yapılandırılabilir. Düşük güç modu genellikle hem seri veri yolu saatini azaltarak veya hatta durdurarak hem de muhtemelen PHY cihazının kendisini kapatarak elde edilir.ASPM güç tüketiminde bir azalma sağlarken, seri veri yolunun düşük güç modundan 'uyandırılması', muhtemelen yeniden yapılandırılması ve ana bilgisayardan cihaza bağlantının yeniden kurulması gerektiğinden gecikme süresinin artmasına da neden olabilir. Bu, ASPM çıkış gecikmesi olarak bilinir ve meydana geldiğinde son kullanıcı için can sıkıcı olabilecek değerli zamanı alması çok açıktır. Ancak bu, pil ömrü kritik olduğunda mobil bilgi işleme için kabul edilebilir.Şu anda, PCIe 2.0 spesifikasyonu tarafından iki düşük güç modu belirtilmiştir; L0s ve L1 modu. L0'lar, yalnızca seri bağlantının bir yönü için düşük güç modunun ayarlanmasıyla, genellikle PHY denetleyicisinin aşağı akışıyla ilgilidir. L1, özel bir sinyal (CLKREQ#) sağlanana kadar referans saat sinyali de dahil olmak üzere PCIe bağlantısını tamamen kapatır ve daha fazla çıkış gecikmesi cezasıyla birlikte daha büyük güç düşüşleriyle sonuçlanır.
Aktif Faz Dizinli Radar

Aktif Elektronik Taramalı Dizi Radarı (AESA, Active electronically scanned array), (Elektronik Taramalı Aktif Dizin (APAR) veya Aktif Faz Dizinli Radar (AESA)), birçok küçük katı-hal alıcı/verici modülü (TRM) ile verici ve alıcı işlevi gören bir faz dizinli radar türüdür. Bu radarlar, antenin önünden yapıcı girişim oluşturacak şekilde üzerlerindeki her bir modülden ayrı radyo dalgaları yayarak ışınlarını yöneltirler. Gelişmiş aktif elektronik taramalı dizi radarları, Elektronik Taramalı Pasif Dizinlere (PESA) kıyasla dalgaları daha geniş frekans aralığında yayabilmelerini sağlar ve dolayısıyla arka plan gürültüsü üzerinden tespit edilmelerini zorlaştırır. Bu sayede gemi ve hava araçları güçlü radar sinyalleri yaysalar dahi daha gizli kalabilirler.AESA'lar ayrıca karıştırma sinyallerini gerçek zamanlı olarak algılayabildikleri ve bunlara uyum sağlayabildikleri için karıştırmaya karşı yüksek bir dirence sahiptir. Ayrıca yüksek sıcaklıklar ve aşırı hava koşulları gibi zorlu ortamlarda çalışabilirler ve katı hal teknolojileri sayesinde PESA'lara göre daha uzun ömürlüdürler. Genel olarak, AESA'lar gelişmiş radar yetenekleri sağlar ve askeri ve havacılık uygulamalarında oldukça etkilidir.Aktif Faz Dizinli Radarın (AESA) geçmişi 1960'lara, Bell Laboratuvarlarının Nike Zeus radarlarını bir Faz Dizinli Radar sistemi ile değiştirmeyi önermesine kadar uzanır. Bu öneri Haziran 1961 de geliştirilmeye başlandı ve bir AESA radar sisteminin erken bir örneği olan Zeus Çok İşlevli Dizi Radarı (ZMAR) ile sonuçlandı. Ancak sistemin maliyeti son derece yüksekti ve MAR sistemini içeren Nike-X konsepti Sentinel programı gibi daha basit konseptler lehine terk edildi. 1970'lerde Sovyetler Birliği S-225 ABM sisteminin bir parçası olarak kendi AESA radar sistemi olan 5N65'i geliştirdi. Bu radar 1970-1971 yıllarında Sary Shagan Test Alanında üretildi ve Batı'da Flat Twin olarak tanındı. Bir uçak üzerindeki ilk AESA 1995 yılında Mitsubishi F-2'de kullanılmış ve bir füze üzerindeki ilk AESA Mitsubishi F-2 ve McDonnell-Douglas F-15J tarafından taşınan havadan havaya bir füze olan AAM-4B için geliştirilmiştir.AN/APG-79 - Raytheon tarafından geliştirilmiş ve F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler uçaklarında kullanılmıştır.J/APG-1/J/APG-2 - Mitsubishi Electric Corporation tarafından geliştirilmiş ve Mitsubishi F-2 savaş uçağında kullanılmıştır.EL/M-2052 - Elta Systems tarafından geliştirilmiş ve Hindistan Hava Kuvvetleri'nin Sukhoi Su-30MKI'si de dahil olmak üzere çeşitli uçaklarda kullanılmıştır.
Aktif Gövde Kontrolü

Aktif Gövde Kontrolü (kısaca ABC), aracın gövde hareketlerinin kontrolünü sağlayan ve dolayısıyla viraj alma, hızlanma ve frenleme gibi birçok sürüş durumunda gövde silindirini neredeyse tamamen ortadan kaldıran, hidrolik tam aktif süspansiyonu tanımlamak için kullanılan Mercedes-Benz markasıdır. Mercedes-Benz, 1963 600'ün hava süspansiyonu ve 1974 6.9'un hidropnömatik (sıvı ve hava) süspansiyonundan bu yana otomobil süspansiyonu için bu özellikleri denemektedir.Aktif Gövde Kontrolü özelliği, yalnızca arkadan çekişli modellerde bulunur. Tüm tekerlekten çekişli modeller, sadece Airmatic yarı aktif hava süspansiyonuna sahiptir. Üretim versiyonu, yeni Mercedes-Benz CL-Class C215 1999 Cenevre Motor Show'da tanıtıldı.
Aktif bölge

Biyokimyada aktif bölge, bir enzim üzerinde substratların bağlanıp bir kimyasal reaksiyona girdiği yerdir. Enzim gibi çalışan katalitik RNA molekülleri (ribozimler) için de benzer şekilde bir aktif bölgeden söz edilebilir. Bir enzimin aktif bölgesi genelde bir yarık veya cep şeklindedir, iç çeperi amino asit kalıntıları (ribozim durumunda nükleotitlerle) kaplıdır, bunlar substratın tanınmasında rol oynar. Katalitik reaksiyon mekanizmasına doğrudan katılan kalıntılar aktif bölge kalıntısı olarak adlandırılır.Enzimlerin nasıl çalıştığı hakkında iki model vardır: anahtar ve kilit modeli ve indüklenmiş uyum modeli. Anahtar ve kilit modeli, spesifik bir substrat için mükemmel şekilde uyduğunu ve substrat enzime bağlandıktan sonra aktif bir değişime gerekmediğini varsayar. Bu, gerçek durumu basite indirgeyen bir modeldir.İndüklenmiş uyum modeli, anahtar ve kilit modelinin geliştirilmiş bir hâlidir. Bu modelin öne sürdüğü, aktif bölgenin esnek olduğu, aktif bölgedeki bazı amino asit kalıntılarının hareket ederek enzimin doğru substratı bulmasını sağladığı ve bunun ardından substrat bağlanırken enzimde biçimsel (konformasyonal) değişimler olabileceğidir.Substratlar enzimin aktif sitesine bağlanıp bir enzim-substrat kompleksi oluştururken hidrojen bağları, hidrofobik etkileşimler, geçici kovalent bağlar (Van der Waals bağları) veya bunların hepsinin bir bileşimini kullanırlar. Enzim-substrat kompleksi oluşurken aktif bölgedeki kalıntılar proton veya başka kimyasal grupların vericisi veya alıcısı olarak etkiyebilir. Diğer bir deyişle, aktif bölge reaksiyon mekanizmasını değiştirerek reaksiyonun aktivasyon enerjisini azaltır. Ürün, sterik etkileşimler nedeniyle genelde aktif bölgede kararlı değildir ve oradan salınır, bunun sonucunda enzim başlangıçtaki hâline geri döner.
Aktif gözlem

Aktif gözlem veya bekle ve gör, tıbbi problemlerde müdahale ya da tedavi öncesinde uygulanan tıbbi bir yaklaşımdır. Bu süre içerisinde tekrar tekrar tetkikler yapılır.Bekleme tedavisi,  aktif izlem ve masterly inactivity. masterly inactivity teriminin tıbbi olmayan bağlamları da vardır.Bekle gör yaklaşımı ve tıbbi gözlem arasında ince bir fark vardır,  fakat bazı kaynaklarda eşit kabul edilirler. Genellikle, bekle gör yaklaşımı ayakta tedavi edilen hastalarda uygulanır ve aylar, hatta yıllar alabilir. Aksine , tıbbi gözlem genelde yatan hastala uygulanır ve belirli gün ve saatleri vardır.Aktif gözlem, kendiliğinden çözülen sağlık sorunlarında, tanı belirsizliği olan durumlarda ve tedavi risklerinin faydanın ötesine geçtiği vakalarda uygulanır.Orta kulak iltihabı gibi bilinen birçok hastalığın tedavisinde başvurulan bir yöntemdir.; Olası bir operasyon öncesi cerrahide sıklıkla başvurulan bir yöntemdir, Semptom (mesela karın ağrısı) zamanla düzelebilri veya daha da kötüleşebilir.Birçok uygulamada , açık bir karar ağacı oluşturulmasında ya da  diğer hastalık yönetim şekillerine geçişte başvurulan önemli bir bileşendir. Kanser hastalığının ameliyat sonrası yönetimide kanser nüksü yaygındır.Genelde hastalar hastane politikasına göre 24 ya da 48 saat  gözlem altında tutulur ve sonrasında ya hastaneye yatırılır ya da ayakta tedavi edilir. Bazı durumlarda hastanın sigortasının "tıbbi gözlem'i" nasıl tanımladığı da rol oynayabilir.
Aktif güç

Aktif güç, şebekeden çekilen faydalı, işe yarayan güçtür. Sembolü "P" harfiyle gösterilir. Birimi watt'tır.Formülü tek fazlı devrelerde P=U x I x cosφ şeklinde, üç fazlı devrelerde P= √3 x U x I x cosφ ifade edilir. Formüldeki cosφ, güç faktörüdür. İdealde olması gereken değer 1'dir. Bu değerden ne kadar uzaklaşırsa sistemdeki reaktif güç buna oranla artacaktır. Kompanzasyon yapmaktaki amaç bu güç faktörünü ideal olan 1 değerine yaklaştırmaktır.
Aktif kalem

Aktif kalem elektronik bileşenleri içeren ve kullanıcının akıllı telefon, tablet bilgisayar veya Ultrabook gibi bir hesaplama cihazının LCD ekran yüzeyine doğrudan yazmasına izin veren bir girdi cihazıdır. Aktif kalem pazarı, uzun zamandır N-trig (Microsoft tarafından alındı) ve Wacom'un hakimiyeti altındadır, ancak Atmel ve Synaptics adlı yeni firmalar da aktif kalem tasarımları sunmaktadır.Aktif kalemler, normalde not alma, ekran üstü çizim / boyama ve elektronik belge notasyonu, ayrıca doğru nesne seçimi ve kaydırma için kullanılır. El yazısı tanıma yazılımı ile birlikte kullanıldığında, etkin kalemin el yazısı girişi dijital metin haline dönüştürülebilir, dijital bir belgede saklanabilir ve bir metin veya çizim uygulamasında düzenlenebilir.Aktif kalemin elektronik bileşenleri, dahili bir sayısallaştırıcı tarafından alınan ve basınca diğer işlevlere ilişkin veriler sağlayan özel denetleyicisine iletilen kablosuz sinyaller üretir. Aktif kalem elektroniği tarafından sağlanan ek özellikler arasında istenmeyen girdileri önlemek için avuç içi ret'i ve bilgisayarın yakınında tutulduğu halde ekranın dokunmadığı kalemin konumunu izlemesine izin veren fareyle üzerine gelme bulunur.Çoğu etkin kalem, bir fare veya klavye yerine kullanılabilir bir veya daha fazla işlev düğmesi (örn. silgi ve sağ tıklama) içerir. Ekrana doğrudan yazmak için pasif kalem olarak bilinen bir girdi cihazı da kullanılabilir, ancak elektronik içermez ve bu nedenle aktif bir kalem için benzersiz olan özelliklerin hiçbirinden yoksun olur. Tipik pasif kalemin aynı zamanda aktif kalemde kullanılan daha doğru kalem benzeri uç yerine bir kullanıcının parmağını taklit etmek için kauçuktan veya iletken köpükten yapılmış büyük bir uca sahiptir. Aktif kalem aygıtları, Android ve Microsoft Windows gibi modern işletim sistemlerini desteklemektedir.
Aktif karbon

Eriyiklerde renk ve koku yapan bileşikleri tutması ve yakalaması için, ısı ve rutubet etkisine maruz bırakılan, çok ince toz halinde, siyah renkli organik bir maddedir. Odun, kömür, hindistancevizi gibi maddelerin çeşitli işlemlerden geçirilmesiyle elde edilir. Hazırlanma işlemi sırasında organik madde yaklaşık olarak 2000 F°'a (yaklaşık 1093 °C) kadar ısıtılır ve maddeye yüksek basınç uygulanır. Böylece karbon gözenekli yapıya bürünür, yüzeyi artar. Öyle ki 1 gramında -kullanım alanına bağlı olarak- 200m² ile 1500m² arasında bir yüzey elde edilir.Gaz halindeki maddelerin adsorpisyonu için mümkün olduğunca küçük gözenekli karbonlar tercih edilir, hindistan cevizi gibi. Eriyik haldeki maddeler için ise daha çok torf ve bitümlü kömür kullanılır.
Aktif matriks sıvı kristal ekran

Bir aktif matris sıvı kristal ekran (AMLCD), bir LCD ekranlı yüksek çözünürlüklü TV'ler, bilgisayar monitörü, dizüstü bilgisayarlar, tablet bilgisayarlar ve akıllı telefonlar için tek canlı teknoloji olan düz panel ekran türüdür. Düşük ağırlık, çok iyi görüntü kalitesi, geniş renk gamı ve tepki süresi ile biliniyor.Aktif matrisli LCD'ler, Bernard J. Lechner tarafından 1968 yılında RCA Laboratuvarlarında (Sarnoff Corporation) önerildi. 1972'de ince tabakalı transistörlü ilk fonksiyonel AMLCD, T Peter Brody ve ekibi Westinghouse Electric tarafından yapıldı. Ancak, başkaları tarafından başarılı ürünler başlatmak için yıllarca ek araştırma ve geliştirme süreci sürdü.En yaygın AMLCD tipi, polarize tabakalar ve sıvı kristal hücrelerin yanı sıra, TFT LCD (ince film transistörlü sıvı kristal ekran) oluşturmak için bir ince film transistör matrisini içerir. Diğer tüm pikseller güncellenirken, bu cihazlar her pikselin elektrik durumunu ekran üzerinde saklar. Bu yöntem, aynı boyuttaki pasif matrisden çok daha parlak, daha keskin bir ekran sağlar. Bu ekranlar için önemli bir özellik onların görüş açısıdır.İnce film transistörleri genellikle bir aktif matris oluşturmak için kullanılırlar. Böylece iki terim çoğu zaman birbiriyle yer değiştirir, bir ince film transistörü aktif bir matriste sadece bir bileşen olsa bile ve bazı aktif matris tasarımları diyotlar gibi diğer bileşenleri kullanır. Pasif bir matris göstergesinde, hedef alandaki sıvı kristallere bir voltaj uygulamak için basit bir iletken ızgara kullanıldığında, bir aktif matris ekran, sınırlı bir süre için bir yükü tutabilen bir transistör ve kapasitörler ızgarası kullanır. Transistörlerin anahtarlama etkisinden dolayı, sadece istenen piksel bir yükü alır ve piksel bir sonraki yenileme döngüsüne kadar şarjı tutmak için bir kapasitör olarak işlev görür ve pasif bir matris üzerinde görüntü kalitesini iyileştirir.
Aktif matris

Aktif matris, düz panel ekranda kullanılan bir adresleme şemasıdır. Tek tek elemanların (piksellerin) değiştirilmesi için bu yöntemde, her bir piksel, bir transistör haline getirilir ve kapasitör aktif olarak piksel durumunu korur.Aktif matris teknolojisi, Bernard J. Lechner tarafından RCA tarafından icat edilmiştir ve ilk olarak T. Peter Brody tarafından ince tabakalı transistörler (TFT'ler) kullanan uygun bir cihaz olarak gösterilmiştir. 1974'te Westinghouse Electric Corporation'daki İnce Film Cihazları departmanı ve 1975 yılında bu terim literatürde tanıtıldı.Bir m × n matrisi göz önüne alındığında, ekrana ulaşmak için gereken konektörlerin sayısı m + n'dir (tıpkı pasif matris teknolojisinde olduğu gibi). Her piksel, diğer pikseller ele alınırken piksel durumunu etkin bir şekilde koruyan bir anahtar-cihazına bağlanır ve aynı zamanda çapraz-karışın istemsiz bir şekilde bir düzeltilmemiş pikselin durumunu değiştirmesini de önler. En yaygın anahtarlama cihazları, daha ucuz amorf katı olmayan ince film silisyum (a-Si), polikristalin silikon (poly-Si) veya CdSe yarı iletken malzemeye dayanan TFT'leri, yani bir FET (alan etkili transistör) kullanır.Bir başka varyant, diyotların veya dirençlerin kullanılmasıdır, fakat ne diyotlar (örneğin, metal yalıtkan metal diyotlar), ne de lineer olmayan voltaj bağımlı dirençler (yani varistörler) şu anda TFT ile karşılaştırıldığında henüz ekonomik değildir.Macintosh Portable (1989) belki de aktif matris panelini kullanan ilk tüketici dizüstü bilgisayarıydı. Bugün, LCD veya OLED teknolojisini kullanan neredeyse tüm TV'ler, bilgisayar monitörleri ve akıllı telefon ekranları aktif matris teknolojisini kullanmaktadır.
Aktif pikselli sensör

Aktif piksel sensörü (APS), video ve fotoğraf kayıt cihazlarında, her resim öğesinin ("piksel") bir foto algılayıcısına ve aktif bir amplifikatöre sahip olduğu bir görüntü sensörüdür . Cep telefonu kameralarında, web kameralarında, çoğu dijital tek lensli refleks kameralarda (DSLR'ler ) ve aynasız değiştirilebilir objektifli kameralarda (MILC'ler) kullanılır. Genellikle tamamlayıcı metal-oksit-yarı iletken (CMOS) teknolojisi ile entegre devre halinde üretilir. Bu nedenle de CMOS sensörü olarak da bilinir) ve yük bağlaşımlı aygıt (CCD, Charge Coupled Device) görüntü sensörlerine alternatif olarak ortaya çıkmıştır.'Aktif piksel sensörü' terimi görüntü sensörünü ifade edeceği gibi, ayrıca pikselin kendisine atıfta bulunmak için de kullanılır; bu durumda görüntü sensörüne bazen aktif piksel sensörlü görüntüleyici, veya aktif piksel görüntü sensörü denir.
Aktif rasyosu

Aktif rasyosu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından özellikle özel bankaları daha çok kredi vermeye teşvik etmek adına uygulanır. Ancak bu denklem, tüm bankalara uygulanır ve bankalar, elinde bulundurdukları mevduatla bu kaynağı değerlendirdikleri menkul kıymetler, krediler ve swap işlemleri arasında bu formüle göre bir denge kurmak zorundadırlar. Aktif rasyosunun amacı, özellikle özel bankaları daha çok kredi vermeye teşvik etmektir.Aktif rasyosu, BDDK Aktif Rasyosu Formülü ile hesaplanır: Aktif rasyo = (Menkul Kıymetler * 0,75) + (TCMB Swap * 0,5) + Krediler / TL Mevduat + (YP Mevduat * 1,75). (Not: YP mevduat toplamının YP kredilere kadar olan kısmı için bu katsayı 1 olarak uygulanır.)Aktif rasyosu, koronavirüs salgını döneminde ekonomideki olumsuzlukları en aza indirmek için işleme koyulan bir tür formüldür. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 2020 yılında aktif rasyosu kaldırılmasına karar vermiştir.
Aktif shutter 3D sistemi

Aktif shutter 3D sistemi günümüzde 3D Xpand olarak da adlandırılan 3D teknolojisidir. En kaliteli 3D görüntü tekniğidir, çünkü renk ve detay kaybı yoktur. Ancak ekranın çok hızlı tazelenme ihtiyacı dolayısı ile pahalı bir teknoloji ve elektronik aksamlı bir gözlük gerektirmektedir.Aktif Shutter'da da Polarize 3D tekniğindeki gibi iki kamera ile çekim yapılır, ancak görüntüler üst üste bindirilmez, ardı ardına yayınlanır. Yani perdeye çok hızlı olarak önce sağ kameranın çektiği görüntü sonra sol kameranın çektiği görüntü yansıtılır.Xpand gözlüklerin ortasında bir uzaktan algılayıcı vardır. Tıpkı kumandalarda olduğu gibi, bu algılayıcıya perdeden gelen ayrı bir sinyal, o anda ekranda hangi kameraya ait görüntünün yansıtıldığını belirtir. Gözlüğün içerisinde bulunan elektronik aksama, sağ kameranın görüntüsü geliyorsa, gözlük camının sol kısmını karartır ve o görüntüyü sadece sağ gözünüzün algılamasını sağlar. Solda da aynı mantıkla sağ cam karartılır.
Aktif taşıma

Aktif taşıma, küçük moleküllerin (porlardan geçebilen moleküller), az yoğun ortamdan çok yoğun ortama ATP harcanarak geçişidir. Aktif taşımada, hücre zarı üzerindeki porlardan geçebilecek büyüklükteki moleküller, taşıyıcı protein ve taşıyıcı enzimler yardımıyla taşınır. Taşıma sırasında enerji kullanıldığı için sadece canlı hücrelerde gerçekleşebilir. Hücre içinden hücre dışına, hücre dışından hücre içine olmak üzere her iki yönde de gerçekleşebilir.Aktif taşımanın gerçekleştiği ortamdaki sıcaklık artışı, taşımayı önce hızlandırır. Fakat sıcaklık artışı devam ettikçe taşıma hızı azalır. Bunun nedeni aktif taşımada kullanılan taşıyıcı protein ve enzimlerin yüksek sıcaklıkta denatüre olmasıdır.Birlikte taşıma veya eşleştirilmiş taşıma olarak da bilinen ikincil aktif taşımada, molekülleri bir zar boyunca taşımak için enerji kullanılır; bununla birlikte, birincil aktif taşımanın aksine, ATP'nin doğrudan bağlanması yoktur. Bunun yerine, iyonların hücre içine/dışına pompalanmasıyla oluşturulan elektrokimyasal potansiyel farkına dayanır. Bir iyonun veya molekülün bir elektrokimyasal gradyanı aşağı doğru hareket etmesine izin vermek, ancak muhtemelen daha konsantre olduğu yerde daha az konsantre olduğu konsantrasyon gradyanına karşı, entropiyi arttırır ve metabolizma için bir enerji kaynağı olarak hizmet edebilir (örneğin, ATP sentazında). Bir hücre zarı boyunca protonların pompalanmasından elde edilen enerji, sıklıkla ikincil aktif taşımada enerji kaynağı olarak kullanılır. İnsanlarda sodyum (Na+), plazma zarı boyunca yaygın olarak birlikte taşınan bir iyondur ve elektrokimyasal gradyanı daha sonra ikinci bir iyonun veya molekülün gradyanına karşı aktif taşınmasına güç vermek için kullanılır. Bakterilerde ve küçük maya hücrelerinde, yaygın olarak birlikte taşınan bir iyon hidrojendir. Hidrojen pompaları ayrıca, hücrenin mitokondrisinde meydana gelen hücresel solunumun önemli bir işlevi olan elektron taşıma zinciri gibi hücreler içindeki işlemleri yürütmek için elektrokimyasal bir gradyan oluşturmak için kullanılır.Ağustos 1960'ta, Prag'da, Robert K. Crane ilk kez bağırsak glikoz emiliminin mekanizması olarak sodyum-glikoz birlikte taşınmasını keşfini sundu.[21] Crane'in cotransport keşfi, biyolojide akış eşleşmesinin ilk önerisiydi. Crane's discovery of cotransport was the first ever proposal of flux coupling in biology.Yardımcı taşıyıcılar, maddelerin aynı yönde mi yoksa zıt yönlerde mi hareket ettiğine bağlı olarak simporterler ve antiporterler olarak sınıflandırılabilir.
Aktiflik (kimya)

Aktiflik, kimyasal tepkimelerde elektron () alma ve/veya elektron verme isteğine denir. Yarı pil tepkimelerinde elektrotları (anot ve katot) belirlemede kullanılır.Metallerin elektron verme isteğidir. Periyodik cetvelde en aktif metaller 1A grubu elementleridir. Örneğin Lityum(Li), Sodyum(Na) ve Potasyum (K) çok aktif metallerdir. Aşağıda Lityum elementinin yükseltgenme tepkimesi verilmiştir. Lityum yükseltgendiği için indirgendir.Ametalik aktiflik ametallerin elektron alma isteğidir. Örneğin Flor, İyot ve Brom ametalik aktif elementlerdir.Aktiflik, tuz köprüsü devrelerinde anot ve katodun belirlenmesinde kullanılır. Örneğin bir tuz tuz köprüsü devresinde elektrotlarda gerilimin yani voltajın yüksek olduğu tarafta yükselgenme anotta gerçekleşir.
Aktimur Bey

Aktemur Bey (1263-1302) Osmanlı Beyliği'nin kuruluşunda görev almış asker ve devlet görevlisidir. Babası Gündüz Bey, kardeşi Aydoğdu Bey'dir. Osman Bey'in yeğenidir.
Aktin

Aktin, yuvarlak şekilli, yapısal bir protein. Heliks şeklinde polimerize olarak mikrofilament olarak da bilinen aktin filamentlerini oluşturur. Aktin filamentleri hücresel iskeleti oluşturur- ökaryotik hücrelerde, üç boyutlu, hücreyi boydan boya saran ağ. Aktin filamentleri hücreye mekanik destek sağlar, hücrenin şeklini belirler, hücrenin hareket etmesine olanak sağlar (aktinden oluşan lamellipodia, filopod ve psödopod gibi yapılar aracılığıyla); bazı tip hücrelerarası bariyerlerin oluşumunda, sitoplazma akıntısında ve hücre bölünmesi sırasında hücrenin ekvatorunda boğum oluşmasında rol alırlar. Kas hücrelerinde, miyozin adlı proteinle birlikte, kasılma eyleminin gerçekleştirilmesinde asli bir rol alırlar.Hücre sitoplazmasinda aktin genellikle ATP'ye bağlı olarak bulunur, ama ADP'ye bağlanması da mümkündür. ATP-aktin kompleksleri aktin filamenti oluşumunda daha hızlı polimerize olurken daha yavaş depolimerize olurlar. ADP-aktin kompleksleri için durum tam tersidir.Aktin ökaryotik hücrelerdeki en yaygın olarak bulunan proteinlerden biridir ve hücre içi konsantrasyonu genelde 100 µM'dan fazladır. Aktin, evrimsel olarak, türler arasında en iyi korunmuş proteinlerden biridir. Alg ve insan hücresindeki aktin proteinler aminoasit içeriği ve dizilimi açısından birbirlerinden %5'ten daha az farklılık göstermektedirler.Aktin ilk kez 1887 yılında W.D. Halliburton tarafından deneysel olarak incelenmiştir. Halliburton kastan miyozin preparatlarını pıhtılaştıran bir protein izole etmiş, buna "miyozin-fermenti" adını vermiştir. Bununla birlikte Halliburton bulgularını daha ileri bir şekilde tanımlayamamış, bu sebeple de aktinin keşfi genellikle onun yerine Macaristan'nın Szeged Üniversitesi'ndeki Albert Szent-Györgyi'nin laboratuvarında çalışan genç biyokimyacı Brúnó F. Straub'a ithaf edilir.1942'de Straub kas proteini çıkarmak için yeni bir teknik geliştirmiş ve bu teknik onun önemli miktarda nispeten saf aktin çıkarabilmesine olanak sağlamıştır. Straub'un kullandığı metot temelde bugün laboratuvarlarda kullanılan metotla aynıdır. Szent-Gyorgyi daha önceden yavaş kas ekstraksiyonları tarafından üretilen miyozinin daha viskoz formunu 'aktifleştirilmiş' miyozin olarak tanımlamıştı ve Straub'un proteini bu aktifleştirici etkinin kaynağı olduğu için 'aktin' olarak anılmıştı. II. Dünya Savaşı sebebiyle Szent-Gyorgyi ve Straub'un çalışmalarını Batılı bilimsel dergilerde yayımlamaları mümkün değildi ve husus Batıda ancak 1945 yılında, Acta Physiologica Scandinavica'ya ek olarak basıldığında tanındı.
Aktinit

Aktinitler, periyodik tabloda yedinci sırada yer alan elementler. Atom numaraları 89 ile 103 arasına olan 15 radyoaktif elementten oluşur. Bunlar; aktinyum, toryum, protaktinyum, uranyum, neptünyum, plutonyum, amerikyum, küriyum, berkelyum, kaliforniyum, aynştaynyum, fermiyum, mendelevyum, nobelyum, lavrensiyum'dur. Bunlardan ilk dört element doğada bulunurlar. Diğerleri nükleer reaksiyonlarla elde edilmektedir. Aktinitler ismi serideki ilk element olan aktinyumdan ve esas olarak elementlerin radyoaktivitelerini ima eden Yunanca ακτις (aktis), "ışın" kelimesinden alır.Bu elementlerin en önemli ortak özelliği, elektron katılımının 5f orbitalinde gerçekleşmesidir. Geçiş metallerinin bir alt serisi konumundadırlar ve doğada çok ender bulunurlar.
Aktinyum(III) oksit

Aktinyum(III) oksit, az görülen radyoaktif element olan aktinyumun metalik oksitlenmesiyle oluşan bir bileşiktir. Aktinyum(III) oksitin formülü Ac2O3'tür. Bu oksit aktinyum oksalatın 1000-1100 derecede kızdırılmasıyla elde edilir. Lantan(III) oksit ile benzerlik gösterir. Hegzagonal ve kristal bir yapıya sahiptir. Yükseltgenme seviyesi +3'tür. Yoğunluğu 9.2g/ml, erime noktası 1977 °C dir. Görünümü beyazdır. Bu element Ac2O (Asetik anhidrit) ile karışmamalıdır. Buradaki Ac asetil grubunda bulunmaktadır. Diğer adları aktinyum seskioksit ile diaktinyum trioksittir.Aktinyumun metal ile oksitlenmesiyle aktinyum(III) oksit oluşuyor ve daha sonra bu maddenin sentezi için kullanılıyor:Aktinyum(III) oksit ile hidrojen florürün 700 °C sıcaklıkta tepkimeye girince aktinyum(III) florür ile su oluşuyor:Aktinyum(III) oksit ile hidroklorik asit tepkimeye girince ortaya aktinyum(III) klorür ile su oluşuyor:Aktinyum(III) hidroksil, aktinyum(III) oksit ile suya dönüşüyor. Bu reaksiyon 1100 °C civarlarında gerçekleştirilmektedir:Aktinyum(III) nitrat; aktinyum(III) oksit, azot dioksit ve oksijene dönüşüyor. Bu reaksiyon 600 °C ile 800 °C sıcaklıkları arasında gerçekleşmektedir:
Aktio-Voniçe

Aktio-Voniçe ( Aktio-Vonitsa), Yunanistan'ın Batı Yunanistan bölgesinde bulunan bir belediyedir. Yüzölçümü 660.2 km² olan belediyenin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 17.370'tir. Belediyenin merkezi Voniçe'dir.Günümüz Aktio-Voniçe belediyesi 2011 yerel yönetim reformu ile üç eski belediyenin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Birleştirilen belediyeler belediye birimlerine dönüştürülmüştür.
Aktion Ulusal Havalimanı

Aktion Ulusal Havalimanı ( Kratikos Aerolimenas Aktiu) , Yunanistan'ın Preveze kentine ve Lefkada adasına hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, Aktio-Vonitsa'da yer almaktadır.
Aktivasyon enerjisi

Aktivasyon enerjisi, kimyasal bir tepkimenin gerçekleşebilmesi için aşılması gereken enerji değeri. Terim ilk kez 1889 yılında, Svante Arrhenius tarafından kullanılmıştır.Bir mol substratdaki bütün moleküllerin geçiş haline gelmesini sağlayan enerji miktarına aktivasyon enerjisi denirHer kimyasal tepkimenin kendine özgü bir aktivasyon enerjisi vardır. Bir tepkimenin aktivasyon enerjisinin yüksek olması, o tepkimenin daha zor başlayacağı anlamına gelir. Oda sıcaklığında kendiliğinden gerçekleşmeyen bir tepkime, tepkimeye girenler ısıtılarak (böylece aktivasyon enerjisine ulaşılarak) gerçekleştirilebilir.Ayrıca bir katalizör yardımıyla bir tepkimenin aktivasyon enerjisi düşürülebilir. Kataliz, aktivasyon enerjisini değiştiren tek yöntemdir.