barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Abanotubani

Abanotubani (Gürcüce: აბანოთუბანი, kelimenin tam anlamıyla "banyo bölgesi"), Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in sülfürik banyolarıyla ünlü antik bir bölgesidir.Kura Nehri'nin doğu yakasında Metehi'nin karşısındaki Narikala kalesinin yakınında bulunan Abanotubani şehrin önemli bir tarihi parçasıdır: bir efsaneye göre İberya Kralı Vahtang Gorgasali'nin atmacası av sırasında buradaki doğal kaplıca suyuna düşmüş ve kral buraya yeni bir şehir kurulmasını emretmiştir.Hamamlar sıcak, karbonatlı maden suyu ile beslenir. Suyun sıcaklığı 37°C ile 47°C arasındadır. Zayıf mineralizedir (0.3-0.4 g/l), hidrokarbon, hidrojen sülfür, klor ve sodyum iyonları içerir, özellikle osteoporoz, nörolojik bozukluklar, ürolojik hastalıklar ve sedef hastalığı veya egzama gibi cilt hastalıkları ve kemik problemlerinin tedavisinde etkilidir.1940'lardan beri, Tiflis Balneolojik Kaplıca İdaresi, Gorgasali Sokağı'nda sağlık tesisleri, fizyoterapi için bir enstitü, bir hidroterapi merkezi ve bir çamur terapi merkezi işletiyor. Spa müdürü eski Gürcistan Devlet Başkanı Miheil Saakaşvili'nin babası Nikolo Saakaşvili'dir. Tedavi, bir kaplıca doktoru gözetiminde hastaların 15 dakikalık banyo yaptığı 14 ila 16 uygulamadan oluşur. Rahatlama hastalarca sadece beş ila altı uygulamadan sonra fark edilmektedir.
Abanoz

Abanoz, tropikal bölgelerde yetişen bazı ağaçlardan elde edilen çok sert bir odundur. Hurma ağacının da dahil olduğu Diospyros cinsindeki çeşitli türlerden gelen, yoğun siyah/kahverengi renginde sert bir ağaçtır. Çoğu odunun aksine abanoz suya batacak kadar yoğundur. İnce dokuludur ve cilalandığında ayna görünümüne sahip olduğundan süs ağacı olarak değerlidir.  Parıltılar saçacak kadar iyi cila tutar. Odunun en içteki öz bölgesi simsiyahtır, bu nedenle pek çok ülkede abanoz kelimesi siyah renk anlamında kullanılır.Abanoz eski çağlardan beri çok değerli bir odun sayılmıştır. Pek çok kral abanozdan asalar kullanırdı, hatta zehirin etkisini giderdiğine inanarak içkilerini abanozdan kaplarda içerlerdi. Çağlar boyunca abanozdan heykeller yapılmış, kral tahtları abanoz kullanılarak yapılmıştır.Tevrat'ta tarihi Sur kentindeki abanoz ticaretinden söz edilmektedir. Ayrıca Binbir Gece Masalları'nda anılan değerli mallardan biri de abanozdur.Günümüzde bu değerli ağaç, mobilya ve enstrüman yapımında kullanılır. Klarnet ve gitar burgusu, abanozun kullanıldığı enstrümanlara örnektir.
Abanoz, Anamur

Nüfusu kışın 50-80 kişi olmasına rağmen yazın 7.500'ün üzerine çıkmaktadır. Anamur'a uzaklığı 50 km olup Anamur'un en tanınmış yaylasıdır. Kışın Anamur'un piknik yeridir. Yaz-kış fırın ve kasapları açıktır. Elektrik, su, altyapı ve ulaşım sorunu yoktur.Yaylaya Kaş yaylasından sonra 1690 rakımlı Suolmaz geçidinden ulaşılır. İki dağın arasına kurulmuştur. Ardıç, katran ve ladin ağaçları ile kaplı bir bitki örtüsüne sahiptir. Ortasındaki küçük ova, kışın su ile dolarak güzel bir gölet oluşturmaktadır.Yaylada genelde Anamur ilçe merkezinin halkı yaşamaktadır. Diğer yaylalar ve Ermenek yol üzerinde olduğu için hareketlilik fazladır. Yazın pazar kurulmaktadır. Halkalı, Akpınar, Çandır, Kazancı güzargahından Ermenek'e ulaşılır.Tahsin Tapur, "Abanoz Yaylası", Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21 / 2009, ss. 473-487.
Abant Gölü Millî Parkı

Batı Karadeniz sıradağlarının Karadeniz sahiline paralel ikinci kolunu oluşturan Abant ve Keremali sıradağlarının kolları arasındadır.  alan kaplamaktadır.Geçmişte 21 Ekim 1988 tarihinde tabiat parkı, 9 Haziran 2022 tarihinde ise millî park olarak ilan edilmiştir. Türkiye'nin 48. milli parkıdır. Tamamı devlet mülkiyetindedir.Abant Gölü, Abant Dağları üzerinde oluşmuş bir krater ve birikinti gölüdür. Park alanında 1400 metreden 1700 metreye kadar yükseklikte olan birçok tepe vardır. Bitki örtüsü çam, köknar, kayın, meşe, kestane, gürgen, kavak, yabanıl meyve ağaçlarından oluşur.Türkiye'nin en kalabalık ili olan İstanbul ile başkent Ankara'nın arasında bulunmasından dolayı çok ziyaretçi almaktadır. Bolu ili Mudurnu ilçesi karayolu  karayolu parkın içerisinden geçmektedir.
Abant Platformu

Abant Platformu, 1998 yılında kurulan Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın desteklediği bir çalışma grubuydu. İsmini Bolu dağları arasında yer alan Abant'tan almıştır.Toplumda bir soruya cevap teşkil edecek ya da ihtiyacı karşılayacak aktüel ve kültürel nitelikli bütün konuları gündemine alabiliyordu. Abant Platformu, yerel bir platform olmasına karşın, uluslararası programlar düzenlemekteydi.Abant toplantıları aydınlar için bir kavşak noktasıydı. Bu toplantılarla aydınlar, küresel sürece katkı sağlamaktaydı. 34. ve son Abant toplantısı 31 Ocak-2 Şubat 2016 tarihleri arasında yapılmıştı.. Abant Platormunun varlığı, 15 Temmuz 2016'da yaşanan darbe girişimi sonrasında Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın FETÖ'yle bağlantılı olduğu gerekçesiyle 23 Temmuz 2016 tarihinde yayınlanan 667 sayılı KHK ile kapatılmasıyla son bulmuştur.
Abant alabalığı

Abant alabalığı ya da Abant alası (Salmo trutta abanticus), Salmonidae familyasından sadece Türkiye'de Abant gölünde bulunan bir alabalık alt türü.Açık sarı bir rengi, ve üzerinde rastgele dağılmış siyah benekleri vardır. Kaba yapılı bir vücuda ve kısa bir buruna sahiptir. Dağ alabalığı ve Deniz alabalığına benzer, ama yan tarafındaki kırmızı benekleri ile bunlardan rahatlıkla ayırt edilebilir. Abant alabalığı ortalama 20 cm uzunluğundadır, ama 60 cm uzunlukta yakalanmış olanları da vardır. Ömürleri ortalama 4 yıl, en fazla 7 yıldır. Üreme zamanları Kasım ile Aralık ayı dönemindedir.
Abanto Y Ciervana

Abanto Y Ciervana İspanya (Biskay)'da bulunan bir belediyedir. Bölgede demir madenleri ile bilinmektedir.
Abarema

Abarema Fabaceae familyasından [[neotropikal biyocoğrafik bölgesi]nde yetişen büyük ağaçların oluşturduğu bir cinstir. Meksika'dan (Abarema idiopoda) Bolivya'ya kadar olan kuşakta yetişirler. Türlerin çoğu Amazon Havzasında ve Guyana'nın yüksek rakımlarında bulunur. Koyu yeşil eğrelti otu benzeri çift dilimli bileşik yaprakları vardır.1996 yılında yeniden gözden geçirildikten sonra 45 kadar türü bulunmaktadır. Daha eski eserlerde cinsin tamamı genellikle Pithecellobium içine katılmaktadır.
Abarema alexandri

(1996): Silk Tree, Guanacaste, Monkey's Earring: A generic system for the synandrous Mimosaceae of the Americas. Part I. Abarema, Albizia, and Allies. Memoirs of the New York Botanical Garden 74(1): 1–292.
Abaris

Abaris, Mitolojik çağda, Yunanistan'ı dolaştığına inanılan efsanevi İskit rahibi. Mucizeler gerçekleştirdiği ve o sıralarda bölgede baş gösteren büyük bir salgına son verdiği söylenir.
Abarth

Abarth Fiat'ın resmi modifikasyon şirketidir. 1949 yılında Carlo Abarth tarafından kurulmuş 31 Temmuz 1971'de Fiat grubuna katılmıştır.Genelde küçük motorlarıyla ün yapmış olmalarına rağmen büyük hacimli motorlar da üretmişlerdir. 1967 yılında tanıttıkları 6 litre hacimli V12 motoru yarış amaçlı üretilmiş olup 610 HP güç üretebilmektedir.
Abartıcılık

Abartıcılık ya da mübalağacılık; bir şeyi olduğundan daha büyük, daha çok veya daha önemli gibi gösterme tutumu.Abartma kelimesi, bir düşünceyi aşırı derecede büyülterek ya da küçülterek anlatma eylemini belirten sözbilim terimi olarak kullanılır.Yunan ve Latin yazınlarında, abartıcılığın iki modeli, olmayacak bir dileğin gerçekleşmesiyle, sayılamayacak sayı biçiminde karşımıza çıkar. Olmayacak dileği olağanüstü bir kahraman gerçekleştirir. Sayılamayacak sayı izleği, kıyıdaki kumlar, gökteki yıldızlar, denizin dalgaları biçimlerinde görülür. Orta Çağ Avrupa yazınında abartıcılık biraz azalır. Bunun yerine düşlem alır. Örneğin düşlemsel anlatıya Petrarca buna öncülük eder.
Abas (kral)

Yunan mitolojisinde, Abas ( ; Eski Yunan : Ἄβας) Argos'un on ikinci kralıdır. Adı muhtemelen savaş alanındaki inatçı ve cesur karakterine uygun olan "ἀ + βαίνω" yani "çekip gitmeyen kişi" anlamından gelmektedir.Abas, Argos kraliyet ailesinden Lynceus ve Danaidlerden olan Hypermestra'nın oğludur. Eşi Ocalea'dan (veya kaynağa bağlı olarak Aglaea) ikiz oğulları Acrisius (Perseus'un büyükbabası) ve Proetus  ve bir kızı Lysimache vardı.. Abas'ın ayrıca Lyrkos adında gayri meşru bir oğlu vardı ve Lyrcea şehrine adını verdi.Abantiades adı ( ; Eski Yunan : ) genellikle "Abas'ın soyundan gelen" anlamına gelir, ancak özellikle Abas'ın büyük torunu olan Perseus'u  ve Abas'ın oğlu Akrisios'u belirtmek için kullanılırdı. Abas'ın soyundan gelen, Danae ve Atalanta gibi kadınlara da Abantias denirdi.Abas, Phocis'in kuzeydoğusunda bulunan Abae şehrinin kurucusu ve fatihiydi, bu şehir efsanevi kahin tapınağı olan Apollon Abaeus'a ve ayrıca Teselya'daki Pelasgik Argos'a ev sahipliği yapmaktaydı. Abas, Danaos'un ölümünü haberini öğrendiğinde, dedesinin Hera için kutsal olan kalkanı ile ödüllendirildi. Abas'ın o kadar korkunç bir savaşçı olduğu söylenirdi ki, ölümünden sonra bile kraliyet ailesinin düşmanları bu kalkanın görüntüsüyle kaçabilirdi. Krallığını Akrisios ve Proetus'a miras bırakarak sırayla yönetmelerini istedi, ancak oğılları annelerinin rahmini paylaşırken bile tartışmışlardır.
Abasgaci Magomedov

Abasgaci Muhtaroviç Magomedov (; d. 15 Mart 1998, Dağıstan), Rusya adına güreşen Avar serbest güreşçidir. 2021 yılında dünya ve Avrupa şampiyonu olmuştur.Norveç'in başkenti Oslo'da düzenlenen 2021 Dünya Güreş Şampiyonası'nda erkekler serbest stil 61 kiloda Magomedov, altın madalya kazandı. Finalde Amerikalı Daton Fix ile karşılaştı ve rakibini 4-1 yenerek dünya şampiyonu oldu. İkinci turda Türk Emrah Ormanoğlu'nu 4-0 öndeyken tuşla, çeyrek finalde Moğol Tümenbilegiyn Tüvşintulga'yı 6-0 öndeyken tuşla, yarı finalde ise Japon Toshihiro Hasegawa'yı 10-0 teknik üstüblükle yenerek adını finale yazdırmıştı.
Abashiri

Abashiri ( Abashiri-shi), Japonya'nın Hokkaidō prefektörlüğüne bağlı Ohotsk alt prefektörlüğünün merkezi olan şehirdir. Yüzölçümü 470.94 km² olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2011 itibarı ile 38.966'dır.Abashiri, Okhotsk vilayetinin doğu kesiminde, Kitami'nin yaklaşık 50 kilometre doğusunda yer almaktadır. Yüksek dağlar yok ama birçok tepe var. Abashiri Nehri şehrin içinden akar ve şehirde üç göl (Abashiri Gölü, Notoro Gölü ve Tōfutsu Gölü) vardır.
Abashiri Hapishanesi

Abashiri Hapishanesi (), Japonya'nın Hokkaidō prefektörlüğünün Abashiri kentinde bulunan bir hapishanedir. Hapishane, 1890 yılında Meiji Dönemi'nde inşa edilmiş olup Abashiri Nehri yakınlarında yer almaktadır ve ülkenin en kuzeyindeki hapishanesidir.Nisan 1890'da Meiji hükümeti, izole edilmiş Abashiri köyüne binden fazla siyasi mahkum gönderdi ve onları daha kalabalık olan güneye bağlayan yollar inşa etmeye zorladı. Abashiri Hapishanesi daha sonra kendi kendine yeten bir tarım hapishanesi olarak tanındı ve Japonya'daki diğerleri için bir model olarak gösterildi. 1984 yılında hapishane, modern bir betonarme kompleksine taşındı.Hapishanede genellikle 10 yıldan az hapis cezası almış mahkumlar kalmaktadır. 1965 yılında çekilen aynı adlı bir film ve devam filmleri sayesinde hapishane popüler bir turistik cazibe merkezi haline geldi. Hapishane, mahkûmları tarafından oyulmuş  bebekleriyle de tanınır.Hapishanenin eski bölümleri, 1983'te ülkenin tek hapishane müzesi olarak faaliyet gösterdikleri Tento Dağı'nın tabanına taşındı. 2016 yılı itibarıyla Kültür İşleri Ajansı tarafından  müzede korunan yapılardan sekizi Önemli Kültür Varlığı, üçü tescilli Somut Kültür Varlığı olarak belirlenmiştir.
Abass Bonfoh

Abass Bonfoh (23 Kasım 1948, Kabu- 30 Haziran 2021) Togolu siyaset adamı. Bonfoh, 25 Şubat 2005 ile 4 Mayıs 2005 tarihleri arasında geçici olarak Afrika ülkesi olan Togo'da devlet başkanı olarak görev almıştır.Bonfoh, iktidar partisi mensubu ve meclis başkan yardımcısı olarak, Faure Gnassingbé'in babasının ölümünden sonra anayasaya aykırı bir şekilde iktidara gelmesi ve daha sonrasında uluslararası baskılar sonucu istifasından sonra Millet Meclisi tarafından devlet başkanı olarak atanmıştır. Her ne kadar, Togo anayasasına göre meclis başkanı Fambaré Ouattara Natchaba bu görevi üstlenmesi gerekiyorsa da, bu durum özellikle iktidar partisi mensubu meclis üyeleri tarafından dikkate alınmayarak Bonfoh göreve getirilmiştir. Devlet başkanı seçilmesine müteakip yaptığı konuşmada, Gnassingbé'nin yarım bıraktığı icraatlara devam edeceğini belirtmiş, ülkesinin demokratikleşmesinde ve kalkınmada önemli adımlar atacağını söylemiştir.Bu açıklaması demokratikleşme ve kalkınma ile ilgili söylemleri olmasına rağmen gerekli adımları atacağının işaretlerini veremeyen ve koltuğunu bırakmak durumunda kalan Gnassingbé'nin yerine gelmiş bir devlet başkanı için pek inandırıcı bulunmamış ve şüphe ile yaklaşılmıştır. Bonfoh'un devlet başkanı olarak göreve getirilmesi ülkede birçok olaylara neden olmuş ve belirli bir süre şiddet olayları yaşanmıştır. 24 Nisan seçimlerinde hem Gnassingbé'nin hem de muhalefet lideri Emmanuel Bob-Akitani'nin kendi seçim zaferini ilan etmesi sonucu, bir süre daha görevine devam etmek durumunda kalan Bonfoh, kendisinin de üyesi olduğu iktidar partisi mensubu ve eski devlet başkanı Gnassingbé lehine görevden çekilerek 4 Mayıs tarihinde koltuğu devretmiştir. Bu süreç içerisinde muhalefet partisi mensupları ve destekçileri tarafından ülkede gerçekleştirilen protesto gösterile ile seçimlerde hile yapıldığı söylemleri dikkate alınmamıştır. Bonfoh, 30 Haziran 2021'de 72 yaşında öldü.
Abastumani

Abastumani (), Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Adigeni Belediyesi sınırları içinde bir kasabadır (daba). Kasaba Kvabliani Çayı'nın sol kolu olan Abastumani Deresi vadisinde ve deniz seviyesinde 1.250 metre yükseklikte yer alır. Adigeni kasabasına 25 km, Ahaltsihe kentine 28 kilometre uzaklıktadır.Abastumani önemli bir kaplıca merkezidir. Gürcü Ulusal Astrofizik Gözlemevi kasabasının yakınında 1932 yılında kurulmuştur. Rus gökbilimci Pelageya Fyodorovna Şayn tarafından 3 Ekim 1935'te keşfedilen asteroite bu kasabaya atfen "1390 Abastumani" adı verilmiştir.Abastumani adının, burada yaşayan Abasadzelerle ilişkili olduğu tahmin edilmektedir. Bu yer adı "Abasların köyü" anlamına gelen "Abastubani"den değişime uğramış olmalıdır. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde "Abasuban" (اباسوبان) olarak yazılması da bu görüşü desteklemektedir.  Abastumani'nin 1 km uzağında eski bir yerleşme Odzrhe adını taşıyordu ve bundan dolayı bu yerleşme bugünkü kasabanın eski adı sayılmaktadır.Kaplıcaların olduğu yerde ortaya çıkan yerleşme, 9-10. yüzyıllarda Odzrhe olarak anılıyordu. Geç orta çağda Odzrhe yerine Otshe adı kullanılır oldu. 19. yüzyılda bu yerleşme Abastumani olarak adlandırıldı. 1870'lerde burada kaplıca tesisleri kuruldu. Kaplıca etrafındaki yerleşme zamanla gelişerek kentsel bir özellik kazandı. Abastumani'ye 1926 yılında daba (kasaba) statüsü verildi. Abastumani kasabasına giden yolun kenarında ayrıca kırsal bir yerleşme bulunmaktadır. Burası ise Abastumani adıyla anılan bir köydür.Abastumani'de bulunan ve "Yeni Zarzma" olarak da bilinen Abastumani Kilisesi, geç tarihte (1899-1902) inşa edilmiş kubbeli bir yapıdır.Abastumani'de, Otshe ve Kurtshana çaylarının birleştiği yerde bulunan kemerli taş köprü Odzrhe Köprüsü adını taşımaktadır. Kale-kent ya da akarsudan adını alan köprü, 9-11. yüzyıllarda inşa edilmiştir. Mimari özellikleri açısından Acara'da bulunan ve genel olarak "Tamar Köprüsü" diye adlandırılan kemerli taş köprülerle benzerlik taşımaktadır.
Abastumani (köy)

Abastumani (Gürcüce: აბასთუმანი; okunuşu: “abastumani”), Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Adigeni Belediyesi sınırları içinde bir köydür. Otshe Çayı’nın sol kıyısında deniz seviyesinden 1.160 metre yükseklikte yer alır. Adigeni kasabasına 18 km uzaklıktadır.Abastumani, Varhani, Sağrdze, Pareha, Kikineti, Tsahani, Tsahnistskaro ve Harcami köyleriyle birlikte Varhani temini oluşturmaktadır.Abastumani adının, burada yaşayan Abasadzelerle ilişkili olduğu tahmin edilmektedir. Bu yer adı "Abasların köyü" anlamına gelen "Abastubani"den değişime uğramış olmalıdır. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde "Abastuban" (اباستوبان) olarak yazılması da bu görüşü desteklemektedir.Abastumani’nin 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer alması, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Köyü Osmanlılar 16. yüzyılın son çeyreğinde Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago’dan ele geçirmişti. Osmanlı idaresinin Abastuban (اباستوبان) olarak kaydettiği köy, Ahısha livasıın Oshe nahiyesine bağlıydı. Bugünkü Abastumani  kasabası aynı tarihte Oshe adıyla kaydedilmiştir. Abastuban köyünde 18 hane yaşıyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü kılınmış olan bu hanelerin reisleri Dovlata, İason, Maharebel, Mazana, Sultan, Kuzan, Nikoloz, Gogiça gibi adlar taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, darı tarımı, meyvecilik ve arıcılık yapılıyor, domuz besleniyordu.Yaklaşık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kalan Abastumani halkı bu süre içinde Müslümanlaştı. Köy, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Çarlık Rusyası’nın eline geçti ve böylece, bu imparatorluğun bir parçası olan Gürcistan’a yeniden katılmış oldu.Abastumani köyünde bugün yıkık durumda olan cami, Rus idaresi sırasında, 19. yüzyılın sonunda ya da 20. yüzyılın başında inşa edilmiştir. 8,60 x 11,20 metre iç ölçüsüne sahip olan camide, bir kiliseye ait olduğu tahmin edilen devşirme taşlar kullanılmıştır.
Abası

Abası (Yakutça: Aбаасы, Dolganca: Абааһы, Azerice: Abası, Macarca: Abaaszi, Bulgarca: Абааси, Rusça: Абасы) Yakut mitolojisinde, kötülükleri simgelediklerine inanılan ve korunmak için kendilerine kurbanlar sunulan, kötü ruhlara verilen ad.Abası; Orta ve Batı Türklerinde Albastı, Alkarısı; Osmanlı metinlerinde Albız; Uryanhay-Tuba Türklerinde Albıs; Altay Türklerinde Almış ismini alan karakteristik bir Türk motifi olarak karşımıza çıkar. Karşıtı Ayıhı'dır.Yeraltında yaşadıklarına inanılır. İnsanlara zarar verirler. Tek ayaklı (veya ayaksız), tek gözlü ve kel olarak betimlenirler. Dişleri demirdendir. Zararlı ve iğrenç görünümlü hangi canlı varsa bunların eseridir. İnsanları yoldan çıkartırlar, bazı kimseleri delirtirler. Leş yerler. İnsan ruhunu kaçırabilirler. Arka arkaya sıra halinde yürürler ve yeryüzünde görünmez olurlar. Kara ruhlar, insanoğlunu genelde yalnızken veya korumasız, çaresiz, sayrı (hasta) oldukları ve sıkıntılı dönemlerde yakalarlar. Görünmezdirler, onları ancak şamanlar görebilirler.Türk Halk kültüründe bostanlara dikilen korkuluklara da Abakı adı verilir ve korkutucu olması itibarıyla bu sözcükle doğrudan bağlantılıdır ve aslında daha önceki dönemlerde kötü ruhlardan korunmak için evlere ve bahçelere dikilen heykellerin, ongunların (totemlerin) veya simgesel direklerin dönüşmesiyle ortaya çıkmışlardır.Yeryüzünden yeraltına gelenleri de kendileri göremezler. Çak ve Çor olarak ikiye ayrılır. Abasıların verdiği rahatsızlık sonucu hastalanmaya Tolaysı denir (Tolaysımak fiili ile de ifade olunur).Buk, Altay ve Moğol mitolojisinde ve halk inancında kötü ruh demektir. Abası'lar ile eşdeğer olarak anılırlar. Bug veya Puh olarak da bilinir. Moğolca da Bukh şeklinde de söylenir. Kötü bir insanın kötü ruhu kastedildiği gibi doğadaki kötücül varlıklar için de kullanılır. Karşıtı Bur (iyi ruh)dur. Sözcük anlamı aynı zamanda afet, felaket, hastalık demektir. Bu kavramların neredeyse tamamının kötü ruhlarla ilişkili olarak bir bağlantısı bulunur. İnsanların ayağına takılan prangaya (ceza zinciri) Türkçede Bukağı (Bukak) denir. Olasılıkla insanların ayağının zincirlenmesi, ona kötü bir ruh bağlanması veya musallat olmasıyla eşdeğer görülmüştür. Eski Moğolca ve Tunguzca Buk, endişe, kaygı gibi anlamlar taşır. Moğolcada Bukınıd/Buhında kelimeleri üzülmek, korkmak gibi manaları belirtir. Puhu (baykuş) sözcüğü ile de alakalı olma ihtimali vardır. Çünkü Baykuş, olumsuz anlamlar yüklenen ve gece ortaya çıkan bir hayvandır.(Ab/Ap/Av) kökünden türemiştir. Aparmak (kaçırmak, alıp götürmek) anlamını içerir. Türkçede Apazlamak sözcüğü avuçlamak anlamına geldiği gibi rüzgarla gitmek de demektir. Abı sözcüğü de can, ruh gibi kavramları ifade eder. Yine köken olarak Av kelimesi ile de bağlantılıdır. Kaçıran ruh veya doyumsuz varlık demektir. Argodaki Abaza (cinsel açgözlülük veya eş yoksunluğu) sözcüğü ile de yakından alakalıdır.
Abat Ayımbetov

Abat Aymbetov (d. 7 Ağustos 1995), Krılya Sovyetov takımında forvet pozisyonunda görev yapan Kazak millî futbolcudur. Profesyonel kariyerine 2012 yılında Aktobe kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Kairat, Krılya Sovyetov, Astana kulüplerinde oynadı.Aymbetov, 2004 yılında ailesiyle birlikte Aktobe'ye taşındı ve on yaşında futbol oynamaya başladı. Kariyerine 2013 yılına kadar ikinci takımında görev aldığı FK Aktobe'de başladı. 2012 sezonunda profesyonel takımda teknik direktör Vladimir Muhanov ile çalıştı. Aymbetov, Kazakistan Premier Ligi'ndeki ilk maçına 26 Eylül 2012'de FC Akzhayik karşısında oynanan maçta çıktı. 1 Temmuz 2013'te nihayet Aktobe ile profesyonel bir sözleşme imzaladı ve Aktobe formasıyla 2013 Premjer Liga sezonunda toplam on kez sahaya çıktı. Premjer Liga'daki ilk golünü Shakhtar Karagandy'ye karşı galip gelinen 19 Ekim 2013'teki maçta attı. İlk profesyonel sezonunda kulüp ile Kazak şampiyonluğunu kazanmayı başardı. Bir sonraki sezonda sahada kulüp için toplam 13 maçta yer aldı. Ayrıca uluslararası ilk maçına UEFA Şampiyonlar Ligi'nde çıktı. Dinamo Tbilisi'e karşı ev sahibi galibiyetinde 86. dakikada oyuna girdi; duraklama süresinin beşinci dakikasında 3-0'lık sonucu tayin eden golu kaydetti.Premjer-Liga'daki 2019 sezonunda Aymbetov takımın en iyi oyuncularından biriydi. 29 lig maçında sahaya çıktı ve 16 gol kaydetti. Sezon sonunda Kazakistan Futbol Federasyonu tarafından Premjer Ligi'nin en iyi forveti olarak gösterildi ve ligdeki gol krallığı listesinde üçüncü sırada yer aldı.21 Şubat 2021'de Krılya Sovyetov Aymbetov'un imzasını duyurdu. 2 Nisan 2021'de Astana, Aymbetov'un yaz transfer dönemine kadar Krılya Sovyetov ile kiralık olarak anlaşma imzalandığını duyurdu.
Abatis

Abatis, savaşlarda savunma amaçlı yapılmış çoğunlukla sivriltilmiş ağaç dallarının düşmana karşı doğrultularak bir sıra boyunca dizilmesiyle oluşturulan tahkimat engelidir. Ağaçlar birbirlerine tellerle bağlanır. Abatis, çoğunlukla tel üstüvaneyle birlikte kullanılır.Abatis'in Roma İmparatorluğu döneminde kullanıldığına dair bilgi vardır. Yoğunlukla kullanıldığı en son büyük savaş ise Amerikan İç Savaşı olmuştur. Abatis yerine günümüzde çoğunlukla dikenli tel engelleri tercih edilmektedir. Ancak bu tür malzemelerin bulunamaması durumunda kullanılabilmektedir. Özellikle anti-tank engeli olarak ağaçların kökten kesilerek devrilmesiyle oluşturulan abatis'ler tercih edilmektedir. Açıyla ve birbirlerinin üzerine düşecek şekilde kesilmiş ağaçlar da önemli bir engel oluşturabilmektedir. Basit bir şekilde ve hızlıca önemli bir engel oluşturulabilmesi abatis'in en önemli avantajıdır.Abatis'in önemli bir zayıflığı, yakılarak kolaylıkla ortadan kaldırılabilmesidir. Abatis'i oluşturan kısımlar eğer birbirlerine tel değil de iple bağlanmışsa ateşte kolaylıkla yanan ipten kurtulan tekil engeller ilerlemeye çalışan kuvvetler tarafından uzak mesafeden kancayla çekilerek ortadan kaldırılabilmektedir.Modern savaş taktiklerinde artık pek kullanılmasa da çok sayıda ülke ordusu abatis türü tahkimatı eğitim amacıyla sıklıkla kullanmaktadır.
Abaton

Abaton (Yunanca: ἄβατος) kutsal kabul edilen ve din insanları dışında birçok kişi tarafından girilmesi yasak olan alanlara verilen isimdir. Kavram zaman zaman aditon ile eş anlamlı olarak da kullanılmaktadır.Abatonlar Antik Yunanistan'da örneğin bir yıldırım ile tanrıların kendisini gösterdiği yerler olarak kabul edilirlerdi ve bu alanlara girişin yasak olması bir anlamda bu kişileri tanrıların gazabından koruma amacı da bulunuyordu.
Abay (il)

Abay ili (; ), Kazakistan'ın illerinden biridir. İl, Doğu Kazakistan'da yer almaktadır. Yüzölçümü 185.500 km² olan ilin nüfusu 1 Nisan 2021 tarihi itibarı ile 638.300'dür. İlin merkezi Semey'dir.Abay ili, 8 Haziran 2022 tarihinde Doğu Kazakistan ilinden ayrılması sonucu kuruldu. İlin sınırları 1997 yılında Doğu Kazakistan iline katılan Semey ili sınırlarını kapsamaktadır.
Abay Operası

Abay Devlet Akademik Opera ve Balesi, Almatı 'da 1934 yılında kurulan ve adını Kazak şair, besteci ve filozof Abay Kubanbayoğlu'ndan alan opera topluluğu ve bu toplulğa ev sahipliği yapan opera binasıÜlkedeki en önemli müzik kuruluşlarındandır. Repertuvarı, Kazak ve dünya klasiklerine dayanan bale ve opera gösterileri içerir.1933'te kurulan müzik stüdyosunun 13 Ocak 1934'te gerçekleştirdiği temsili ile faaliyeti başladı. Sahnelenen ilk opera, Muhtar Avezov'un bir oyunundan uyarlanmış Ayman-Şolpan Operası idi.Opera-evinin inşaatı 1936-1941 arasında gerçekleşti. Şehrin en büyük yapısı olan opera evinin mimarları, N. A. Prostakov veT. K. Basenov idi.  Binanın yapımında ilk kez ulusal mimarinin sorunları gündeme geldiği için bu bina, ülkenin mimari tarihi açısından önem kazandı.Opera topluluğu, 7 Kasım 1941'de yeni binasına taşındı. Aynı yıl bir akademik kuruluş kimliği kazanan Opera'ya  1945 yılında Abay'ın ismi verildi. Bina, 1996-2000 arasında yenilendi.
Abay Tasbolatov

Abay Tasbolatov (Kazakça: Абай Тасболатов; Abai Bolekbaiuly Tasbolatov, 21 Eylül 1951 Nikolaevka, Kazakistan SSC, Sovyetler Birliği) Kazak siyasetçi, Kazakistan Silahlı Kuvvetleri korgenerali, 2006-2011 yılları arasında Cumhuriyet Muhafızları komutanı ve 2012'den beri Mazhilis'in üyesi.Nikolaevka köyünde doğan Tasbolatov, 1973'te Kazak Kara Kuvvetleri Askeri Enstitüsü'nden mezun oldu. 1980 yılına kadar bir müfrezenin komutanı olarak, daha sonra Almatı'daki Yüksek Kombine Silah Komuta Okulu'nda görev yaptı. 1980'den 1983'e kadar Frunze Askeri Akademisi'nde öğrenciydi. 1983'te Tasbolatov, Kazak Kara Kuvvetleri Askeri Enstitüsü'nde öğretmen oldu ve 1986'dan 1991'e kadar tabur komutanı olarak görev yaptı. Aynı yıl, Kıdemli Öğretim Görevlisi oldu.1991'den 1992'ye kadar askeri eğitim kurumları ve Kazakistan Devlet Savunma Komitesi karargahının zorunlu askerlik öncesi eğitimi bölümünün başkanlığını yaptı. 1992'den 1997'ye kadar, Kazak Kara Kuvvetleri Askeri Enstitüsünün başkanı olarak görev yaptı. 1997'de Kazakistan Silahlı Kuvvetleri Kara Harp Okulu'nun başına geçti.2000 yılında, Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Askeri Akademisi'nden mezun oldu. 2002-2006 yılları arasında Kazakistan Savunma Bakan Yardımcısı olarak görev yaptı. 23 Ocak 2006'dan 23 Kasım 2011'e kadar, Cumhuriyet Muhafızları komutanlığı görevinde bulundu.2007 yılında Singapur Ulusal Üniversitesi Lee Kuan Yew Kamu Politikası Okulu'nda tazeleme eğitimini geçti.2012 Kazakistan parlamento seçimlerinde Nur Otan partisinden Mazhilis üyesi olarak seçildi. Dariga Nazarbayeva'nın Kazakistan Senatosu üyeliğine atanmasının ardından, Tasbolatov, 11 Eylül 2015'ten 20 Ocak 2016'da Kazakistan Parlamentosu'nun feshedilmesine kadar Mazhilis'in başkan yardımcılığını üstlendi. 25 Mart 2016'da Mazhilis'in Uluslararası İlişkiler, Savunma ve Güvenliği Komitesi üyesi oldu.
Abay Yolu

Avezov’un, hatta bütün Kazak Edebiyatının en büyük eseri olarak değerlendirilir. Eserin konusu, Kazak halkı için bir simge haline gelen şair Abay Kunanbayoğlu'nun başlattığı, ilerici demokratik güçlerle eskiyi savunan derebeylik arasında üç nesil boyunca süren mücadeledir.Yazarın kendi ifadesine göre bu eseri yazma isteği 19 yaşında başlamıştı. Bilgi ve belge toplanıp yazılması otuz yıldan uzun bir süre aldı.Romanın “Tatyana’nın Dağdaki Şiiri” başlıklı bölümünü 1937 yılının 10 Şubatında "Kazak Edebiyatı" gazetesinde yayımladı. Bu ilk bölüm yayımlandıktan sonra romanın yazım süreci devam etti. Romanın birinci cildi 1942, ikinci cildi 1947, üçüncü cildi 1950 yılında "Akın (şair)", dördüncü cildi ise 1952 yılında "Abay Jolı (Yolu)" adıyla yayımlandı. Bütün ciltleri 1956 yılında "Abay Yolu" adıyla çıktı.
Abaye

Abâye, () çoğulu abâyât (), genellikle siyah renkli, bol, omuzlardan ayak bileğine kadar uzunlukta, daha çok Kuzey Afrika, Arap Yarımadası, İran, Mısır gibi ülkelerde giyilen kaftan veya çarşaf benzeri kadın üst giysisidir. Baştan itibaren başladığında çarşafa yakın bir görünüm alır. Nikab adı verilen; gözlerin dışında tüm yüzü kapatan yüz peçesi ile birlikte de giyilir. Abaye yüz ve eller dışında ayaklar dahil olmak üzere bütün bedeni kapatır. Bütün bunlara ek olarak siyah renkli bir eldiven ile eller de tümüyle kapatılabilmektedir.Abaye ile aynı amaçla kullanılan ancak farklı biçim veya isimlere sahip giysiler vardır. Günümüz modellerine çoğunlukla kaftan adı verilir. Önü kapalı veya açık abaye biçimleri bulunmaktadır. Türleri bölgeden bölgeye değişiklik göstermektedir: Bazı abayeler siyah ve nakış işlemeli kumaştan iken bazı abayeler ise açık renkli ve tasarım bakımından değişiklik gösterebilmektedir.Endonezya ve Malezya'da abaye için kebaya sözcüğü kullanılmakta olup bu sözcük Arapça aslı olan abayeden gelmektedir. Güney Asya'da abaye yerine giyilen kıyafet Burkadır.Reinventing the Saudi abaya- Suudi abayenin yeniden keşfi (İngilizce) .Kaur-Jones, Priya, BBC. 12 May 2011.
Abayudaya

Abayudaya Uganda Ve Kenya Çevreinde Yaşayan Ve Uganda Planı'nın Etkisi İle 1903'ten sonra Musevi Olmuş Uganda ve Kenya Kabilelerine Denir bu kabilelerde neredeyse dinleri dışında hiçbir şey değişmemiştir Tahmin Edilen Abayudaya Kabilelerinin Nüfusü 1123'tür Genellikle Uganda'nın Kampala Şehrinde Yaşayan Abayudaya Nüfusunun %25'i Dinleri Nedeni İle Batı Asya'da bulunan İsrail'e Göçmüştür
Abayı

Bu yörede ağır kadına "Abay" denilir. Bunu esas alarak hem kadınlar hem de erkekler oynarlar. Oyunun müziğini Şəki yöresi müzikcileri yapmıştır. Bir o kadar mübalağalı ve gülmeli oyundur. Oyunun temposu solo tarzı gibidir. Bir zamanlar Şekidə Abayı oyunu kolektif suretle oynanırdı. Sonralar solo şekline çevrilmiştir. Abayı oyununu solo şeklinde 3-4 adam birden veya herkes kendi için eş bulup abartısı olmadan oynayabilir.
Abaz Yaylası

Abaz  Yaylası,  Kahramanmaraş  ili  Onikişubat  ilçesi, Kertmen  köyünün  sınırları içinde bir yayla alanıdır.Yayla, Berit Dağları’nın kollarını oluşturan Kışlak Dağı ve Bezirgân Dağı  arasında  Koca Dere’nin sularını topladığı 1700 m yükseltide  yer  almaktadır. Yayla, adını,  yaylada bulunan Abaz Pınarı’ndan  almıştır.  Kertmen köyünün elverişsiz topoğrafya şartları nedeniyle tarım arazisi çok kısıtlıdır. Bu durum küçük-baş hayvancılığı zorunlu kılmış ve  Berit Dağları’nda  yüzlerce yıldır yaylacılık faaliyeti yapılmıştır. 20. yüzyılın ikinci yarısı-na doğru başlayan kırdan kente göç, Kertmen’de yaşayanları şehirlere taşımıştır.Zamanla terk edilen hayvancılık amaçlı yaylacılık, yerini geçmişin özlemini  gideren rekreasyon  yaylacılığına  bırakmıştır.  Kertmen köyünün mera alanı olan Abaz Yaylası’nda 2005 yılından itibaren geleneksel yayla şenlikleri yapılmaktadır.  Her  yıl  mayıs ayı  sonlarında  yapılan  yayla şenliğini organize etmek amacıyla da 2006 yılında “Kertmen-liler Kültür ve Dayanışma Derneği” kurulmuştur.
Abaza (şehir)

Abaza (; Hakasça: Абаза), Rusya'daki Türk soylu ülkelerden biri olan Hakasya Cumhuriyetinde, Abakan'ın güneyinde  Abakan ırmağı bölgesinde bir şehir.1856 yılında kurulmuş olup demir yönünden zengin olduğu için Rusya tarafından özel bir öneme sahip olmuştur.
Abaza Paşa Ayaklanması

Abaza Paşa ayaklanması, 1622'de Yeniçeriler tarafından öldürülen Padişah II. Osman'ın kanını dava ederek hareket eden Erzurum beylerbeyi Abaza Mehmed Paşa'nın Anadolu'nun bir kısmında etkin olarak gerçekleştirdiği ayaklanmadır. II. Osman'ın öldürülmesi üzerine bulunduğu yerlerdeki yeniçerileri öldürterek cezalandıran Abaza Paşa, I. Mustafa ve IV. Murad devrinin bir sorunuydu. I. Mustafa'nın ikinci padişahlığı devrinde ayaklanan Abaza Paşa, yeniçerileri öldürtmekteydi. Doğu Anadolu'dan Sivas'a kadar hedef alınan yeniçeriler dehşete düşmüştü. Yeniçeriler diz kapağındaki yanık üzerinden tanınmaya çalışılınca ilgisiz halk da yeniçeri oldukları iddiasıyla Abaza Mehmed Paşa'nın adamlarınca öldürülüyordu. Ele geçirilen yeniçerilerin boyunlarını vurduran Abaza Mehmed Paşa, 1626'da Dişlenk Hüseyin Paşa'yı da öldürttü. Esir aldığı yayabaşı ve bölükbaşılarından ise dördünü dörder parça ettirip Erzurum Kalesi burçlarına astırdı. Abaza Paşa sorunu ile meşgul olan Damat Halil Paşa bu hususta bir başarı elde edemeyince 1628 yılında IV. Murad tarafından görevden alındı. Bu sırada Abaza Paşa'nın iki adamı İstanbul'da yakalanınca IV. Murad'ın emri üzerine oyulan omuz başlarına mumlar dikilip çarmıha gerilerek binek hayvanları üzerinde İstanbul sokaklarında teşhir edildiler. Sonrasında ise birinin başı kesildi, diğeri de çengele vurularak öldürüldü. Yeni sadrazam Hüsrev Paşa'nın 1628'de düzenlediği sefer neticesinde teslim olan Abaza Paşa, IV. Murad tarafından yine de bağışlandı ve Bosna beylerbeyliğine atandı. Böylelikle Osmanlı için yıllardır sorun olan bir meseleye son verilmiş olundu.
Abaza keçisi

Abaza keçisi, Türkiye'nin Artvin iline özgü bir keçi ırkıdır. En çok sütü için yetiştirilen Abaza keçisi,  kısmen eti için de kullanılmaktadır.  Sayıları az olduğundan dolayı Abaza keçilerinde soy içi üreme sık görülmektedir.  Abaza keçisinin Kafkasya'dan Türkiye'ye getirildiği düşünülmektedir. Soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan Abaza keçisi koruma altına alınmıştır.Keçinin kılları kısa, yumuşak ve pembemsi beyaz renklidir. Keçinin ağız çevresinde, gözlerinde ve bacaklarında renkli lekeler vardır.  Erkeklerin uzun, düz, pala biçimli boynuzları varken, dişiler genellikle boynuzsuzdur. Türün özellikleri Kars ve Ardahan'da yetiştirilen Gürcü keçisi ile benzerlik göstermektedir.Süt keçileri olarak kullanılan Abaza keçilerinin ortalama laktasyon verimi 200 kilogramdır. Abaza keçilerinden üretilen süt, yarı sert ve hafif tuzlu bir peynir olan Abaza peynirinin yapımında kullanılmaktadır.
Abazaca

Abazaca (Abazaca: Абаза Бызшва, Abaza Bızşva), Kuzeybatı Kafkas dillerinden biridir. Abazaların konuştuğu bu dil, Abhazca ile yakın akrabadır. Bugün, Kuzey Kafkasya'da 40.000 kişi tarafından konuşulur. Abazaların önemli bölümü (%75) 1864 göçüyle Osmanlı topraklarına sürülmüşlerdir. Büyük sürgünden sonra anayurtlarında (Karaçay-Çerkesya) kalan 10.000 kişi bugün tekrar 40.000 nüfusa ulaşmıştır.Abazaca, Kuzeybatı Kafkas dillerinin Abazgi koluna dâhildir. Edebiyat ve yazım dili, çoğunluğun konuşmakta olduğu Aşuva lehçesi üzerine kurulmuştur. Apsuva lehçesi ise, Apsnı (Abhazya)’daki Abhaz-Abazalar tarafından kullanılmaktadır. Gerek Abhaz gerekse Abazalarının konuştukları diller, küçük farklılıkların dışında oldukça benzerdir. Her iki taraf da birbirinin konuşmalarını anlayabilmektedir. Özellikle Aşķarava Abazaların lehçeleri, Apsua lehçesi ile çok büyük benzerlik göstermektedir. Aşuva (Tapanta) lehçesi, Khubina-Albırğan ve Guım şeklinde iki ağza ayrılır.Abazacanın yazılı edebiyat ve gramerinin oluşumu 1932 yılına dayanmaktadır. Bu tarihte oluşturulan Latin esaslı Abaza alfabesi, 1938'e kadar kullanılmıştır. 1938 Kiril esaslı olarak genişletilmiş Rus alfabesiyle değiştirilmiştir. Abazaca, Karaçay-Çerkes bölgesinde 1930'lu yıllardan başlayarak okul­larda ders olarak okutulmaya başlanmıştır. Abazaca alanında ilk sistemli çalışmalar yapan kişi, Abazaca'da olduğu kadar Çerkesce'ye de büyük emekleri geçen Tobil Talistan (1879-1956) olmuştur. Jır Hamid başta olmak üzere onu örnek alan sonraki kuşaktaki birçok idealist Abaza ay­dını, Tolestan’ın açmış olduğu yolda ilerlemişlerdir.Günümüzde Abazaca alanında çalışmalarda bulunan isimler olarak Çkuđu Mikail, Lağuç Camledin, Đıug Vladimir, Mixts Kerim, Khlıç Rauf, Tobil Melbahue Nuriye, Egdza Nazir ve Meremkul Vladimir’i saymak mümkündür.Abazaca'ya uyarlanan alfabelerin oluşturulmasından sonra Aba­zaca gazeteler, edebi eserler ve çeşitli etnografik yayınlar basılmaya baş­lanmış, bunu takip eden yıllarda ise Karaçay-Çerkes bölge radyosunda Abazaca sesli yayına geçilmiştir. Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nde "Abazaşta" isimli haftalık Abazaca bir gazete yayınlanmaktadır. Ayrıca, Karaçay-Çerkes yerel televizyon kanalında haftada birkaç saat Abazaca yayın yapılmaktadır.
Abazg İsyanı

Ayaklanmanın birincil nedeni, Bizanslıların Abazgia'da yeni yönetim kuralları oluşturma girişimi ve bölgede tam hâkimiyetlerini kurma denemeleriydi.Abazglar ayaklandılar ve kendi yöneticilerini (Batı Abazgia'da Skeparna ve Doğu Abazgia'da Opsite) yeniden seçtiler ve Sasani Şahı I. Hüsrev'den yardım istediler. Hüsrev ayaklanmacılara bir ordu gönderdi ancak bu yardım gerçek bir sonuç getirmedi. Bizans ordusu, ulaşılmaz Trakei Kalesi'nde tahkim olan Abazgları kuşattı. Bizans'a karşı yapılan fedakarca bir mücadeleye rağmen Abazglar kaleyi teslim etmek zorunda kaldı. Düşman işgal edilen toprak-suyu harap etti. Abazgia, doğrudan Bizans'a bağlandı.
Abazglar

Abazglar veya Abasglar (Yunanca: Abasgoi) Abhazya bölgesindeki eski kabilelerden biridir. Bu kabileden ilk kez MS 2. yüzyılda Flavius Arrianus söz etmiştir. Bu tarihte Abazglar, Apsillerin kuzeyinde ve yaklaşık olarak bugünkü Oçamçire ilçesi sınırları içinde yaşıyorlardı. Lazika Savaşı (550) sırasında, Abazglar Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'na karşı ayaklandılar ve Sasaniler'den yardım istediler. Ancak General Bessas, Abazg İsyanı'nı bastırdı.6. yüzyılda kuzeye doğru yayıldılar ve Gumista nehrinden Bzıp nehrine kadar olan bölgeye hakim oldular. Bu bölgenin kuzeybatısında ise Sanigler yaşıyordu. Arrian zamanında, Abascus veya Abasgus nehri ya da Karadeniz'e akan kimliği belirsiz bir nehir kıyısında yaşadıkları söylenmektedir.Abazglar, günümüz Abhazların ataları olarak kabul edilir ve Gürcü etnonimi (Gürcüce: აფხაზი apkhazi) "Abhaz" ismi Abazgların isminden gelmektedir. Abazglar, Yaşlı Plinius, Strabo ve Arrian tarafından bahsedilmiştir;  6. yüzyıl Bizans tarihçisi Prokopius, savaşçı olduklarını, ağaç tanrılarına taptıklarını ve Jüstinyen'in sarayına hadımlar sağladıklarını yazdı.
Abazlı, Bala

Abazlı halkı bugünkü Ankara Şereflikoçhisar'a bağlı Akin Köyü sınırları içinde kalan ve Abazlı Yurdu olarak adlandırılan mevkiiden 17. yüzyılda göçetmiş olup, Şerelikoçhisar'a da aslen Toroslardan gelmişlerdir. Köken olarak Türkmen/Yörüktürler.https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx  Genel Mahalle Listesi, T.C.İçişleri Bakanlığı, Mart 2020.
Abaças

Abaças Portekiz'de Vila Real belediyesine bağlı olan, 19,13 km2 yüzölçümüne sahip, 1.074 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Abaş, Aslanapa

Köy, 1530 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Kütahya Merkez ilçeye bağlıyken, 4 Temmuz 1987'de Aslanapa ilçesine bağlandı.
Abaşa

Abaşa (), Gürcistan'ın Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesinde bulunan bir şehir ve belediyedir. Şehir, Abaşa ve Noğela nehirlerinin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 321 km² olan belediyenin nüfusu 2014 yılı itibarı ile 22.341'dür.
Abaşa Nehri

Abaşa (Gürcüce: აბაშა, Megrelce: აბაშა), ayrıca bilinen adıyla Abashistskali (Gürcüce: აბაშისწყალი) veya Abashatskari (Megrelce: აბაშაწყარი) Batı Gürcistan'daki bir nehirdir. 66 kilometre uzunluğundaki nehir, Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesindeki Martvili ve Abaşa belediyelerinden geçmektedir. Nehrin havzası 370 kilometrekaredir.Abaşa Nehri, dağdan gelen Raçhitskali ve Toba nehirlerinin birleşmesiyle 325 metre yükseklikte, Baldi köyünün yakınlarında doğar. Nehir, Tehuri nehrine soldan katılmaktadır.Abaşa, 1928'de Abaşa hidroelektrik santralinin inşa edildiği Gaçedili (Goçkadili) köyünün yakınlarında dar bir kanyon oluşturur. Temmuz 2010'da İlia Devlet Üniversitesi'nin keşif ekibi, nehrin çevresinde Geç Kretase (100,5-65,5 Ma) dönemden kalma otçul dinozorların ayak izlerini keşfetmiştir. Ayrıca bölgede ammonoidea, brakiyopod ve denizkestanesi fosilleri bulunmuştur. Ekim 2010'da Gaçedili kanyonu, Gürcistan hükûmeti tarafından korunan alan ilan edilmiştir.Efsanevi "Abaşa" kelimesinin kökeni Kartlis Tshovreba'daki 11. yüzyıla tarihlenen Kral Vahtang Gorgasali hikâyesinde geçmektedir. Bölgedeki Arap istilasından bahseden hikâyede, 735'teki sel felaketinin Habeşi istilacıları yuttuğu, bu olaydan sonra bölgenin Abaşa olarak adlandırıldığı iddia edilmektedir. Modern akademisyenler ise kelimenin erkek adı Aba'ya Gürcücede sıfat eki olan "shi" ekinin eklenmesiyle oluştuğunu düşünmektedir. Alternatif bir modern teori ise Farsçada (,ب, "su")  anlamına gelen "ab" ve küçültme sıfatı - cha'nın birleşmesi sonucu kelimenin oluştuğu yönündedir.Abaşa, tarihi Batı Gürcistan'ın başlıca bölgelerinden birinin içinden geçmekteydi. Bölgedeki başlıca Orta Çağ kiliselerinden Martvili Manastırı Abaşa Vadisi'ne inşa edilmiştir. 18. ve 19. yüzyıllarda Megrelya Prensliği'nin güneydoğusundaki ilçesine Abaşa denmekte idi.
Abba Eban

Abba Eban (İbranice: אבא אבן‎, asıl adı: Aubrey Solomon Meir Eban 2 Şubat 1915 - 17 Kasım 2002) İsrail eski dışişleri bakanı ve diplomat.1917 yılında Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Cape Town şehrinde doğan Abba Eban, küçük yaşta ailesiyle İngiltere'ye göç etti. St.Olave dil okulunda okuduktan sonra Cambridge'teki Queen's College'de eğitim gördü. Üniversite eğitimi döneminde ve sonrasında Siyonist Gençlik Örgütü ve onun yayın organı "Genç Siyonist" adlı dergide görev aldı. Üniversiteden mezun olunca Pembroke College'e kaydolarak bir süre Arap-İbrani dillerinde araştırma yaptı. II. Dünya Savaşı çıkınca 1939 yılı Aralık ayından itibaren Chaim Weizmann ile birlikte Dünya Siyonist Örgütü için çalışmaya başladı. İngiliz Ordusu'nda binbaşı rütbesiyle görev aldı. ABD'ye BM'nin Filistin sorunu üzerindeki görüşmesi için gönderildi. 1947 yılında BM'nin Filistin özel komitesine üye olarak atandı. Bu dönemde Aubrey olan ismini İbrani dilinde baba anlamına gelen Abba ismine çevirdi. Bunda kendisini israil devletinin babası olarak görmesi de rol oynamıştı. Abba Eban, Filistin özel komitesinde başarıyla çalıştıktan sonra İsrail-Arap etnisitesine göre Filistin bölündü. İsrail Devleti kurulduktan sonra ülkesinin ABD büyükelçisi oldu. 1952 yılında BM genel meclisi başkan yardımcılığına seçildi.1959 yılında ABD'den dönen Eban, aynı yıl Knesset'e seçildi. 1960-1963 yılları arasında David Ben-Gurion'un son başbakanlığı devrinde Eğitim ve Kültür Bakanlığı yaptı. 1963-1966 yılları arası Başbakan Levi Eşkol'un yardımcılığını yürüttü. 1959-1966 yılları arasında Weizmann Enstitüsü başkanlığı yaptı. Nihayet 1966 yılında İsrail Dışişleri Bakanlığı görevini Golda Meir'den devraldı. Devrinde yapılan 6 Gün savaşını savundu ve barış görüşmelerinde ele geçirilen toprakların verilebilmesini destekledi Golda Meir başbakanlıktan ayrılınca Eban dışişleri bakanlığından ayrıldı. 1977 ve 1981 seçimleri sonrası Şimon Peres tarafından dışişleri bakanlığına aday gösterildiyse de bunu reddetti. 1984 yılında ulusal birlik hükûmetinde devlet bakanlığı önerilmesine rağmen Eban, meclis dışişleri ve savunma komitesi başkanı olmayı yeğledi.1988 yılında partisi içindeki çekişmeler nedeniyle Knesset üyeliğine seçilemeyen Eban, politik yaşama veda etti. Eban, bundan sonra kendisini öğretmeye ve yazmaya adadı. Princeton, Columbia ve George Washington üniversitelerinde ders verdi. TV belgesellerinde konuşmacı olarak yer aldı. 2002 yılında 87 yaşında ölen Abba Eban,İsrail'in 6. Cumhurbaşkanı Haim Herzog'un bacanağıydı.
Abba Huşi

Abba Hushi (İbranice: אבא חושי‎) (1898, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu –  24 Mart 1969, İsrail) İsrailli bir politikacı. 1951 ile 1969 yılları arasında Hayfa şehrinin belediye başkanlığını yapmıştır.1898 yılında bugünkü Ukrayna sınırlarında yer alan zamanının Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ındaki Turka şehrinde Yahudi bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Abba Hushi Temmuz 1920’de Filistin bölgesine göç etti. Göç ettikten sonra orijinal soyadı olan Schneller’in İbranice çevirisi olan Hushi soyadını aldı. İnşaat projelerinde aktif olarak çalıştı ve Beit Alfa kibbutz’in kuruluşunda önemli bir rol aldı. Aynı zamand Histadrut işçi federasyonunun kurucu üyeleri arasında yer aldı.1927 yılında Hayfa şehrinde yerleşti ve Ahdut HaAvoda partisine katıldı (daha sonra bu parti Mapai partisi ile birleşti). 1931 ile 1951 yılları arasında Hayfa İşçi Konseyi sekreterlik görevini yürüttü. 1949 yılındaki seçimleri Mapai partisinden kazandı ve İsrail’in ilk Knesset’nde görev alan ilk milletvekillerinden birisi oldu.1951 seçimlerinden önce milletvekilliğinde istifa etti ve Hayfa’nın belediye başkanı oldu. Belediye başkanı olarak Hayfa Üniversitesi, Hayfa Tiyatrosu, Tikotin Japon Sanat Müzesi, Mane-Katz Müzesi ve Carmelit’in (Hayfa şehir metrosu) inşa edilmesini sağladı.
Abba Kyari (politikacı)

Abba Kyari (23 Eylül 1952 - 17 Nisan 2020) Nijeryalı bir iş insanı, avukat ve hükûmet yetkilisiydi. Ağustos 2015'ten Nisan 2020'ye kadar Genelkurmay Başkanı olarak görev yaptı.
Abba-Zaba

Abba-Zaba, Hayward, Kaliforniya'daki Annabelle Candy Company tarafından yapılan fıstık ezmesi merkezlerine sahip kalıp şekerdir.Candy Wrapper Museum'a göre, ilk Abba Zaba barları, 1922'de Colby ve McDermott tarafından üretildi. Annabelle Candy Co., Abba-Zaba'yı üretmeye başlamadan önce, ambalaj ırksal olarak duyarsız görüntüler içeriyordu. Annabelle Candy Co., yalnızca ambalajın, şekeri ürettiği sürece aynı olduğunu söyleyecektir.Bar daha sonra Big Hunk ve U-No Bar ile birlikte Cardinet Candy Co. tarafından üretildi. Annabelle Candy, 1978'de Cardinet Candy Co.'yu satın aldı. Annabelle, şimdi diğerlerine ek olarak her iki çikolata da üretiyor.Abba-Zaba barları Rockies'in hemen hemen batısında bulunur. Sarıcı, sarı ve siyah dama tahtası "taksi" düzenine sahiptir. Web üzerinden toplu olarak satın alınabilirler. Ayrıca Amerika ve Kanada'nın herhangi bir yerindeki şekerleme mağazalarında da bulunabilirler.
Abbad bin Bişr

Medine'nin Evs kabilesinin ileri gelen ailelerinden Eşheloğulları kolundandır. Müslüman olduktan sonra Bedir, Uhud ve Hendek muharebelerine katıldı. Bu savaşlarda peygamberin korumalığını yaptı. Mustalık kabilesine öğretmen ve zekat memuru olarak görevlendirildi. Muhammed'e karşı düşmanca faaliyetlerde bulunan Kâ'b bin Eşref'i öldüren birliğin içindeydi. Kendisinden iki hadis rivayeti yapılmıştır.Abbad bin Bişr, Yemame Muharebesi'nde öldü. 634 yılında, peygamberliğini ilan eden Müseylime üzerine gönderilen orduda görev almıştı. Ensar ve Muhacir arasında bir gerginlik ve savaşa isteksizlik görünce bir tepe üzerine çıkarak “Kılıçlarınızın kınını kırıp atın!” diyerek dört yüz kadar Medineli Müslümanı etrafına toplayarak saldırıya geçti ve kahramanca savaştı. Bu saldırıda tanınmayacak şekilde yaralandı ve savaş meydanında öldü.Abbad bin Bişr, peygamber Muhammed'in ölümünden sonra yazılan hadis ve tabakat kitaplarında cesareti ve kahramanlığıyla anılmıştır. Hakkında Aişe'nin 'Ensar içinde en faziletli üç kişi' şeklinde andığı bir hadisi mevcuttur. Başta Bedir ve Uhud olmak üzere katıldığı tüm savaşlarda en önde ilerlediği ve cesaretle savaştığı anlatılır. Bu savaşlarda ordunun ve peygamberin korumalığını da yapmıştır.
Abbas (yarış atı)

Abbas (1988 – ) Türkiye doğumlu, safkan yarış atı ve aygır. Katıldığı 46 yarışın 16 tanesinden birinci olarak ayrılmayı başaran aygır 1990 yılı Çaldıran Koşusu ve 1991 yılı Gazi Koşusu galibidir.
Abbas Abdulla

Babası o doğmadan Sovyetlerce "Türkiye sevgisi" nedeniyle hapsedilmiştir. 1984'te Türkiye'ye gelen şair, Ürgüp'te bir konferans verirken bir ihtiyar ona yaklaşıp "gel seni bir öpeyim" demiş ve gitmiş. Bakü'ye geri döndüğünde bir KGB görevlisi, öpen kişinin babası olduğunu söylemiştir. Şair, Türkiye'de babasını aramış ancak bulamamıştır. Şiir kitaplarından bazıları Ağlı Garalı Dünya, Üzü Dan Yerinә ve Sonsuzluğa Gedәn Karvan'dır.
Abbas Ahmed Atvi

Abbas Ahmed Atwi (d. 12 Eylül 1979, Beyrut), Lübnanlı millî futbolcudur. Orta sahada oynayan futbolcu, Dubai Club'ta kiralık olarak forma giymektedir.Profesyonel futbol kariyerine 1997-1998 sezonunda Al Nijmeh ile başlayan Atwi, hâlâ bu kulüpte oynamaktadır.Atwi, Lübnan millî futbol takımı formasını ilk kez 17 Ekim 2003'te 2004 AFC Asya Kupası eleme maçında Ürdün karşısında giydi. Ayrıca, 2010 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Lübnan'ın oynadığı 8 maçta forma giydi.
Abbas Ali Çetin

Ankara Hukuk Fakültesi mezunudur. Maliye Tahsil Müfettişliğliği, Ankara ve Kars Mahkemeleri Kâtipliği, Yıldızeli, Kağızman Hâkim Yardımcılığı, Kağızman Sorgu Hâkimliği, Kars Ceza Hâkimliği, Pötürge Yargıçlığı, Erzincan Cumhuriyet Savcı Yardımcılığı, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi Üyeliği, Yozgat Sulh Yargıçlığı, Serbest Avukatlık, Hazine Avukatlığı, T.C. Emekli Sandığı İdare Meclis Başkanlığı, T.C. Devlet Demiryoları Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği, TBMM IX. ve 2.(XIII) Dönem Kars Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve dört çocuk babasıdır.
Abbas Attar

Abbas Attar (1944; Haş, Sistan ve Belucistan Eyaleti-25 Nisan 2018; Paris, Fransa), İranlı fotoğraf sanatçısı.Sanatçının saygınlığı 1970 ve 1980 yılları arasında İran Devrimi ile ilgil çektiği fotoğraflarından gelmektedir. Hristiyanlık, İslam ve animist dinler ile lgili fotoğraflarıda öne çıkmaktadır.1944'te Haş, Sistan ve Belucistan Eyaleti, İran'da doğan fotoğraf sanatçısı Abbas Attar 25 Nisan 2018'de Paris'te 74 yaşında ölmüştür.