Arda tarihinin kronolojisi

Aşağıda, J. R. R. Tolkien'in hayalî Orta Dünya evreninde, Birinci Çağ'ın sâdece Güneş Yılları kronolojisi gösterilmektedir.60-200 - Melkor İnsanların geldiğini öğrendikten sonra Angband'ı bir süreliğine terkeder. Melkor İnsanların aklını çeler ve onlar Eru Ilúvatar'a tapmayı keser ve kötülüğe döner lakin bazıları isyan eder batıya Valar'ın yanına gitmeye karar verirler. Efsaneye göre İnsanlar ölümün Valar'ın armağanı değil bir ceza olduğuna inanmaya başlar.155 - Drengist Halicinden Hithlum'a saldırı düzenlenir ve Fingolfin'in kuvvetleri Orkları mağlup eder.310 - Bëor Edain'in halkının bir grubunu Beleriand'a götürür ve Finrod tarafından keşfedilir. Daha sonra onlar Estolad'a doğru hareket eder, birkaç yıl sonra ikinci grup Thargelion'a girer ve üçüncü grup Estolad'a yerleşir.375 - Orklar Thargelion'a saldırır İnsanların İkinci Evinden pek çok Edain ölür, kalanlar Haleth önderliğinde sonraki yıl Estolad'a gider.390 - Haleth halkını Eriador'a götürür ve 391 yılında Teiglin'den güneye giderler. Çoğunluk daha sonra Brethil Ormanlarına girer.400 - Aredhel ve Ma gizlice Gondolin'e gider. Eöl Aredhel'i öldürür daha sonra kendisi de uçurumda atılmak suretiyle öldürülür.455 - Morgoth Dagor Bragollach ile Angband Kuşatmasını kırar ("Ani Alev Savaşı"); Barahir'in halkı kaçak durumuna düşer. Finrod'un kalesi Minas Tirith Sauron tarafından ele geçirilir; Tol Sirion'un ismi Tol-in-Gaurhoth "Kurtadamların Adası" olur.457 - Finrod'un kalesi Minas Tirith Sauron tarafından ele geçirilir; Tol Sirion'un ismi Tol-in-Gaurhoth "Kurtadamların Adası" olur.458 - Húrin ve Huor bir muharebe esnasında Brethil Halkından ayrı düşer ve Thorondor tarafından Saklı Krallık Gondolin'e götürülür.460 - Barahir ve yoldaşları Mutsuz Gorlim tarafından ele verilir ve öldürülür. Ama Beren kurtulmayı başarır.465 - Beren'in Silmaril Macerası başlar ve Nargothrond'a gidip Finrod Felagund'dan yardım alır. Ama onlar ve yoldaşları Tol-in-Gaurhoth'a hapsedilir. Finrod bir kurtadam tarafından öldürülür ama Beren Lúthien tarafından kurtarılır. Celegorm ve Curufin Nargothrond'dan sürgün edilir.466 - Lalaith'in doğumu. Beren ve Lúthien Angband'a girer ve Silmarili ele geçirir ama Silmaril Carcharoth tarafından yutulur. Doriatha dönerlerken Carcharoth'ta Silmarilin ona verdiği güçle önüne gelen her şeyi mahvederek Doriath'a yaklaşmaktadır. Beren ölür ama Luthien Mandos'a yalvarır ve Beren ile Luthien ölümlü beden içinde Ossiriand'da uyanırlar.472 - Nírnaeth Arnoediad, "Sayısız Gözyaşı Savaşı", yaz ortasında yapılır. Morgoth Eldar ve Edain'i yener. Fingon ve Huor öldürlür Gwindor ve Húrin esir düşer. Doğulular Hithlum'u istila eder, Morwen Túrin'i Doriath'a yollar. Huor oğlu Tuor dünyaya gelir.487 - Yılın başlangıcıyla Beleg Turin'in yanında savaşmaya başlar ve Sonbahara kadar Dor Cúarthol'da başarıdan başarıya koşarlar.489 - Amon Rûdh düşer; Túrin yakalanır ama Gwindor ve Beleg tarafından kurtarılır, Turin Beleg'i ork sanarak öldürür.490 - Túrin Eithel Ivrin iyileşir ve Nargothrond'a gider. Gurthang tekrar dövülür ve Túrin'in kılıcı Kara kılıç adını alır.495 - Sonbaharda Nargothrond düşer; Orodreth ve Gwindor ölür. Kışın başlangıcıyla Túrin Ivrin'i geçer; Tuor Gondolin'e varır.496 - Túrin Dor-lómin'de bir isyan başlatır ve baharda Brethil'e gelir, Morwen ve Nienor Nargothrond'a doğru yola çıkar; Níniel Brethil'e gelir.502 - Nauglamír tekrar dövülür ve ortasına Silmaril yerleştirilir, Thingol ve Cüceler tartışır. Thingol katledilir. Melian Valinor'a döner.503 - Doriath Cüceler tarafından yağmalanır. Beren, Laegrim ve Entler Cüceleri yok eder; Lúthien Silmaril'i alır, Dior Doriath'a gider ve onu geri vermeyi dener. Eärendil ve Elwing doğar. Beren ve Lúthien ölür. Silmaril Dior'a geçer.506–507 - Fëanor'un oğulları Doriath'a saldırır. Doriath İkinci Akrabakıyımıyla yok edilir; Dior, Celegorm, Curufin ve Caranthir ölür. Elwing Silmarille birlikte kaçmayı başarır.510 - Gondolin Ma tarafından ele verilir ve yağmalanır; Glorfindel Echoriath'da bir Balrogu katleder, Ecthelion'da Gothmog'u öldürür ve ikisi de ölür. Turgon ölür. Tuor ve Idril kaçar.525 - Eärendil ve Elwing evlenir. Tuor Ulmo'nun Huzursuzluğunu fark eder ve gemisi Eärrámë ile yanına Idril'i alarak Batıya yelken açar.538 - Üçüncü Akraba Kıyımı: Feanor'un kalan oğulları Silmarili almak için Sirion'a saldırır Elwing Silmarilin ele geçirilmemesi için denize atlar ama Ulmo tarafından Eärendil'e getirilir. Feanor'un oğullarından geriye Maedhros ve Maglor kalır.540 - Morgoth Fëanor'un destekçilerinin yaşadığı Amon Ereb'i yıkar. Beleriand'ın son sakinleri güneye ya da Balar Adası’na kaçar. Morgoth'un zaferi tamamlanır.545–587 - Öfke Savaşı. Morgoth yenilir iki Silmaril Maedhros ve Maglor tarafından çalınır ve Silmariller kaybolur; Beleriand'ın çoğu haritalardan silinir.590 - Morgoth boşluğa atılır. Elfler Valinor'a çağrılır ve Tol Eressëa'ya yerleştirir; Noldor'un küçük bir parçası ve Sindar, Lindon'da kalır.1 - Gri Limanlar, Lune Körfezi'nde kurulur. Cirdan orada pek çok denizci ve tersane işçisiyle birlikte orada yaşamaya başlar. Gil-Galad ve Elrond da Lindon'a yerleşir.32 - Morgoth'a karşı savaşan elflere yardım eden insanlar (Edain) Numenor adasına yerleşir. Elrond'un kardeşi Elros, Numenor'un ilk kralı olur.350 - Tar-Amandil'in oğlu Tar-Elendil dünyaya gelir. Celeborn ve Galadriel bu dönemde Evendim Gölü'nün yakınında yaşamaya başlamış olabilir.442 - Numenor'un ilk kralı Elros Tar-Minyatur 500 yaşında ölür. Vardamir Nolimon hükümdarlık asasını Amandil'e verir. Sadece bir yıllığına Vardamir Nolimon gelenek olacağı üzere kral olarak görev yapar.521 - Tar-Elendil kızı Silmarien dünyaya gelir (Silmarien'in doğum yılı tarihi 548 olarak Yüzüklerin Efendisi'nde Yılların Kronoljisinde verilir. Bu hata sonraki baskılarda düzeltilir.)600 - Veantur Orta-Dünya'ya yelken açıp Gri Limanlara gelir ve orada onu Gil-Galad ve Cirdan ile tanışır. Aynı zamanda Eriador'da yaşayan insanlarla görüşür.700 - Tar-Meneldur'un oğlu Tar-Aldarion dünyaya gelir. Celeborn and Galadriel Evendim Gölü'nden ayrılırlar.725-727 Veantur torunu Aldarion'u Gil-Galad ile tanışması için Gri Limanlara getirir. Gemiyapımcısı Cirdan, Aldarion'a gemi yapımı ile ilgili bilgiler verir.750 - Eregion krallığı kurulur. Noldor Elfleri Ost-in-Edhil şehrini kurar. Maceracılar Loncası Aldarion tarafından kurulur. (Orta-Dünya kıyılarında 750-800 yılları arasında Vinyalonde Limanı kurulur.)829-843 - Aldarion on dört yıl boyunca seyahat eder ve Harad kıyısını keşfeder. Vinyalonde Limanı deniz ve Sauron'un köleleri tarafından büyük zarar alır. Aldarion gemisi ile fırtınaya yakalanır.850 - Erendis Numenor kıyısı etrafına yapılan bir gezide Aldarion'a eşlik eder ve onlar Andunie'de bir şölene katılır.863-869 - Aldarion Vinyalonde Limanın olduğu kıyılara seyahat eder ve orada Numenor'a düşman olan adamların yaşadığını görür. Aldarion Orta-Dünya'da güçlenmekte olan kötü bir gücün söylentilerini duymaya başlar. Aldarion'un gemileri bir fırtınaya yakalanarak kuzeye doğru sürüklenir bu olay onun Numenor'a dönüşünü geciktirir.877-882 - Aldarion iki yılda döneceğine söz vermesine rağmen beş yıl boyunca evden uzakta kalır. Aldarion Gil-Galad'a Orta-Dünya'da büyüyen kötülüğü araştırmasında yardımcı olur. Gil-Galad Morgoth'un bir hizmetkarının güçlenmekte olmasından korkar ve Meneldur'a savaşa hazırlanması için mektup yollar. Meneldur mektuptan sonra Aldarion'a hükümdarlık asasını verir. Aldarion ve Erendis ayrılır.883 - Tar-Aldarion Numenor'un altıncı kralı olur. 883 ve 884'te yeniden Orta-Dünya'ya seyahat eder. Ve bu zamanlarda Tharbad'da Galadriel ile tanışmış olabilir. Bu zamanlarda Hallatan geçici olarak vekilharçlık yapar.892 - Tar-Aldarion Numenor yasasını değiştirir ve kadınlarına da Numenor Kralı olma hakkı verilir. Aldraion varisi olarak kızı Ancalime'yi ilan eder.1000 - Sauron Numenor Krallığına karşı Mordor'da kendi krallığını kurar. Barad-dur kulesi inşa edilir, Sauron Rhun ve Harad'lı adamları kendi tarafına çekmeye başlar. Ancalime ve Hallacar evlenir.1075 - Tar-Aldarion Hükümdarlık Asasını Ancalime'ye verir. Tar-Ancalime Numenor'un yedinci yöneticisi ve ilk kraliçesi olur.1200 - Gil-Galad ve Elrond Sauron'un Lindon'a girmesine izin vermez. Sauron Annatar kılığında Eregion'a gelir ve Elf Demircilerin aklını zehirlemeye başlar. Numenor insanları Orta-Dünya'da limanlar kurmaya başlar.1500 - Elf Demirciler Sauron'un etkisi altında Güç Yüzüklerini dövmeye başlar. Sauron Mordor'a döner.1600 - Sauron Hüküm Dağı'nda Tek Yüzüğü yapar. Celebrimbor ve Elf Demirciler aldatıldıklarını anlar. Sauron Barad-dur'un güçlendirmek için yüzüğü kullanır.1693 - Elfler ve Sauron arasındaki savaş başlar. Üçler saklanır. Galadriel Nenya'yı Gil-galad Narya ve Vilya'yı alır. Cirdan ya bu zamanlarda ya da Son İttifak Muharebesinden önce Narya'yı almış olabilir.1695 - Sauron Eriador'u istila eder. Elrond Eriador'a asker gönderir. Gil-Galad Numenor'dan yardım ister. Tar-Minastir yardım için filosunu oluşturur ama filonun Numenor'dan ayrılışı ertelenir.1697 - Sauron'un kuvvetleri Eregion'a saldırır, Celebrimbor öldürülür ve dokuz yüzük ve yedi yüzüğün altısı Sauron'un eline geçer. Celeborn tarafından yönetilen Elfler ve Elrond zamanında yetişemez Eregion yokedilir. III.Durin Elrond'u Sauron'un kuvvetlerinden korumak için Khazad-dum'dan ordusunu gönderir. Cüceler Durin'in Kapıları'nı kapatır. Elrond Ayrıkvâdi'yi kurar. Bazı Noldor Elfleri Lothorien'e yerleşir. Celeborn Lothorien savunmasını güçlendirir.1700 - Cirdan ve Gil-galad Sauron'un kuvvetlerine karşı Gri Limanları savunur. Amiral Ciryatur komutasında Numenor'dan yardım gelir. Sauron'un kuvvetleri çekilir.1701 - Sauron'un kuvvetleri Gwathlo Muharebesinde yenilir ve Sauron Mordor'a döner. Elrond, Gil-Galad'ın emir subayı olur. Ayrıkvâdi "Elflerin Kalesi" diye adlandırılır. Elrond bu zamanda Vilya'yı almış olabilir. Celeborn ve Galadriel bu dönemde Ayrıkvâdi'de yaşamış olabilir.1731 - Tar-Telperien ölür. Tar-Telperien'in çocuğu olmadığı için Hükümdarlık Asası yeğeni Tar-Minastir'e geçer.1800 - Tar-Ciryatan'ın oğlu Tar-Atanamir doğar. Sauron'un gücü doğu topraklarına doğru uzanır. Numenor Orta-Dünya kıyılarında hakimiyet kurmaya başlar.1869 - Tar-Ciryatan babasından zorla Hükümdarlık Asasını alır. Ve Numenor'un on ikinci kralı olur. Numenor'lu insanlar onun krallığı döneminde Orta-Dünya'da yaşayan insanları küçük görmeye başlar.2029 - Âsa Tar-Ciryatan'dan Tar-Atanamir'e geçer. Tar-Atanamir ve Numenor halkı Valar'ın yasağına karşı açıkça tepki göstermeye başlar. Ve İnsanlar Elflerden ve Valar'dan uzaklaşmaya başlar.2251 - Tar-Atanamir ölür. Ölmeden önce Hükümdarlık Asasının varisine geçmesine izin vermeyen ilk Numenor Kralıdır. Tar-Ancalimon Numenor'un on dördüncü kralı olur. Numenor Kralın Adamları ve Sadıklar olarak ikiye bölünür. Nazgul'ler ilk defa görülür. Nazguller gerçekte Numenor Lordlarıdır ama Sauron onlara güç yüzüklerini verip kendi tarafına çekmiştir.2637 - Tar-Vanimelde ölür. Kocası Herucalmo Anducal adıyla oğlu Alcarin'in krallık hakkını gaspeder ve bu yüzden Numenor'un Kralları arasında sayılmaz.3243 - Gimilkhad ölür. Oğlu Pharazon Orta-Dünya'dan Numenor'a döner. Sauron Numenor topraklarına saldırmaya başlar.3255 - Tar-Palantir ölür. Gimilkhad'ın oğlu Pharazon zorla Tar-Palantir'in kızı Miriel ile evlenir ve Numenor'un yirmi beşinci ve son kralı olur.3262 - Ar-Pharazon Sauron'a sadakat yemini etmesini söyler ve Sauron bunu kabul eder çünkü en güçlü hizmetkarlarının bile Numenor'lularla başa çıkamayacağını anlar. Sauron Ar-Pharazon'un esiri olarak Numenor'a gelir. Sauron zamanla Ar-Pharazon'un baş danışmanı olur ve Tek Yüzüğün yardımıyla onu bozmaya başlar. İzleyen yıllarda Haradrim köleleştirilir.3310-3316 - Elendil'in babası Amandil, Valar'ın Numenor'u kurtarması için Ölümsüz Topraklara yelken açar bir daha kimse ondan haber alamaz.3319 - Ar-Pharazon Ölümsüz Topraklara saldırır. Eru dünyanın şeklini değiştirir Ar-Pharazon'un filosu yok olur ve Numenor adası sular altında kalır. Sadıklar Elendil Isildur ve Anarion komutasında Orta-Dünya'ya kaçar. Sauron'un bedeni yokolur ama bir Maia olduğu için ruhu kurtulur ve Orta-Dünya'ya geri döner.3320 - Gondor ve Arnor Krallıkları kurulur. Sauron Mordor'a döner. Orthanc, Osgiliath, Minas Tirith ve Minas Anor bu dönemde inşa edilir. Yedi Palantir önemli istihkamlara koyulur.3429 - Hüküm Dağı'ndan tekrar dumanlar yükselir. Sauron Minas Ithil'i ele geçirir ve Ak Ağacı yakar. Anarion Isildur Arnor'a giderken Gondor'u savunur.3434 - Son İttifak ordusu Dumanlı Dağlar'dan geçer. Amdir tarafından yönetilen Lothorien ordusu ve Orman Krallığından Oropher onlara katılır. Khazad-dum'dan cücelerde yardıma gelir. Dağlı Adamlar yeminlerini bozup Isildur'un yanında savaşmayı reddeder ve Isildur onları lanetler. Sauron Son İttifak ordusunun ekinlerden yararlanamaması için Enthanımların yaşadığı arazileri yok eder.Son İttifak Savaşı başlar, muharebe Dagorlad'da yapılır. Amdir ve onun ordusunun yarısı yok edilir Amroth Lothorien'in Kralı olur. Oropher öldürülür, Thranduil Orman Krallığının Kralı olur. Sauron kuvvetleri mağlup edilir ve Sauron Barad-dur'a sıkıştırılır.3441 - Elendil ve Gil-galad Sauron'la yüz yüze savaşır ve ölürler ama Sauron'da yıkılır ve İsildur Tek Yüzüğü elinden keser. İsildur Tek Yüzüğü alır Elrond ve Cirdan yüzüğü yok etmesini söyler ama Isildur yüzüğü kendine saklar. Sauron'un ruhu kaçar ve doğuya saklanır. Minas Ithil tekrar Gondor topraklarına katılır. Ağaçsakal Fimbrethil'i bulmak için Orta-Dünya'yı dolaşır ama bulamaz.