barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
1606

24 Ocak - Barut Komplosu: Guy Fawkes ve diğer komplocuların Parlamento ve İngiltere Kralı I. James'e karşı komplo kurma suçlamasıyla yargılanmalarına başlandı.31 Ocak - Guy Fawkes veya diğer bilinen adıyla Guido Fawkes, Katolik bir İngiliz askeriydi. Barut komplosu nedeniyle idam edildi (d. 1570)
1607

Ocak - Bakü ve Derbent'teki Osmanlı kaleleri, Safevî şahı I. Abbas'ın desteklediği yerel halk tarafından başlatılan isyanlar sonucu düştü.26 Nisan - İngiliz sömürgeciler günümüz ABD'sinde Virginia Cape Henry'de karaya çıktılar ve daha sonra James Nehri boyunca ilerlediler.14 Mayıs - Jamestown, Virginia, Kuzey Amerika'da ilk kalıcı İngiliz koloni yerleşim yeri olarak kuruldu.26 Mayıs - 200 silahlı Kızılderili, Jamestown yerleşimine saldırarak İngiliz sömürgecilerine ilk saldırıyı başlattı.
1609

15 Ocak - Dünyanın ilk gazetelerinden biri olan Avisa Relation oder Zeitung, Wolfenbüttel'de (Kutsal Roma İmparatorluğu) yayın hayatına başladı.
161 Athor

161 Athor, James Craig Watson tarafından 19 Nisan 1876'da Detroit Gözlemevi'nde keşfedilen ve adını Mısır doğurganlık tanrıçası Hathor'dan alan M tipi bir Ana kuşak asteroididir. ~3 milyar yaşında olduğu tahmin edilen nesne, aynı zamanda bir Athor asteroit ailesinin adaşıdır.Küçük gezegenin 2010'daki fotometrik gözlemleri,  büyüklüğünde bir genliğe sahip  saatlik bir dönüş periyodu vermiştir. Bu sonuç önceki tespitlerle tutarlıdır. 15 Ekim 2002'de Athor tarafından gözlenen bir yıldız örtülmesinde çapı  olarak tahmin edildi. Spektrumu, karbonlu kondritlerinkine benzer, ferrik oksitlerin özellikleri ve çok az veya hiç hidratlı mineral içermez.
1610

7 Ocak - İtalyan astronom Galileo Galilei, Jüpiter'in dört uydusunu (İo, Europa, Ganymede, Callisto) tespit etti.
1611

27 Şubat - Güneş lekeleri, Frizyalı gök bilimciler Johannes Fabricius ve David Fabricius tarafından teleskopla gözlemlendi.
1612

28 Aralık - Galileo Galilei, Neptün'ü keşfeden ilk astronom oldu, fakat yanlışlıkla onu bir yıldız olarak tanımladı.27 Temmuz - IV. Murat (Osmanlı Türkçesi: مراد رابع Murād-i rābi‘), 17. Osmanlı padişahıdır (ö. 1640)10 Nisan - Cafer Efendizade Mustafa Sunullah Efendi, Osmanlı devlet adamı, şair, müderris, kadı, kazasker ve şeyhülislam
1614

7 Nisan - Pocahontas ile John Rolfe evlendi.Powhatan adlı Kızılderili kabilesinin reisinin kızı, İngilizlere esir düşünçe tütün yetiştiricisi Rolfe ile tanışmıştı.7 Nisan - El Greco, veya Domênikos Theotokópoulos (Yunanca: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος), Giritli İspanyol Rönesansı dönemi ressam, heykeltıraş ve mimarı (d. 1541)
1618

Otuz Yıl Savaşları - 1618 yılında, İmparator'un gücünün artmasını istemeyenlerin ve Protestanlar'ın Bohemya'da başlattığı ayaklanma, uzun sürecek savaşlar dizisini başlatan kıvılcım oldu. İspanya Kralı IV. Felipe'in yardımını alan İmparator ve Katolik Birliği Bohemia ve onu destekleyen Protestan Birliği yenilgiye uğrattı. (1618-1625)
162

Savunma hattı olarak inşa edilmiş olan Antoninus Duvarı, ağır saldırılara maruz kaldığı için terk edildi. Duvardaki lejyonların tamamı Hadrian Duvarı'na çekildi.
162 Laurentia

162 Laurentia, 21 Nisan 1876'da Fransız kardeşler Paul Henry ve Prosper Henry tarafından keşfedilen ve asteroid 51 Nemausa'yı keşfeden amatör astronom Joseph Jean Pierre Laurent'in adını taşıyan büyük ve karanlık bir ana kuşak asteroididir.Bu asteroidin 2007 yılında birden fazla gözlemevinden gelen fotometrik gözlemleri, 11,8686 ± 0,0004 saatlik bir periyot ve büyüklük olarak 0,40 ± 0,05'lik bir parlaklık değişimi olan bir ışık eğrisi verdi. Bu, 1994 ve 2007'deki önceki çalışmalarla uyumludur.
162. Türk Tümeni

162. Türk Tümeni II. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusu içerisinde bulunan askeri birlik. Birlikteki askerler Kafkasya ve Türkistan'dan gelen savaş esirleridir. Savaşın başlaması ile Sovyet ordusuna alınan birçok Türk savaş sırasında esir düşmüş, daha sonra da vatanlarının bağımsızlığı ve esir kamplarının kötü koşullarından kurtulmak için kurulan lejyonlara katılmıştı. Daha sonra neredeyse yok edilen 162. Piyade Tümeni ile bazı Lejyonlar birleştirilmiş, böylece 162. Türk Tümeni oluşturulmuştu. Lejyon askerleri Neuhammer'da eğitilmişlerdi.162. Türk Tümeni Mayıs 1943'te 5 Azeri ve 6 Türkistan birliğinin birleşimi ile oluşturuldu. Tümen Ekim 1943'te Kuzey İtalya'ya gönderildi. SSCB işgalindeki diğer bağımsız tümenler içerisinde 162. Türk Tümeni en kalabalık tümendi.Tümenin büyük kısmı Mayıs 1945'te Padova'da Müttefik kuvvetlere teslim oldu. Tümen teslim olduktan sonra Yalta Konferansı'nda alınan kararların sonucunda Sovyetler Birliği'ne teslim edildi. Esir olan askerler Çanakkale Boğazı üzerinden Odessa'ya götürüldü. Sovyetler Birliğine teslim edilen askerlerin birçoğu yakalandıkları anda vatana ihanet suçundan dolayı kurşuna dizildiler, çok az kısmı ise Sibirya'daki çalışma kamplarında 20 yıl çalışmaya mahkûm edildiler.
162173 Ryugu

162173 Ryugu, yaklaşık bir kilometre çapında olan Apollo grubunun yakın Dünya nesnesi ve tehlikeli olabilecek cisim olarak sınıflandırılmış bir asteroittir. 1999'da LINEAR tarafından keşfedilmiş olup adını Ryūgū-jō'dan almaktadır.
1626

9 Nisan - Sir Francis Bacon, Rönesans döneminde yaşamış İngiliz yazar, filozof ve bilim insanı (d. 1561)
1627

İzlanda Seferi : Osmanlı denizci/korsanlarının İzlanda'ya 15 parçalık bir donanma ile akını ve güney kıyısındaki Vestmannaeyjar adasını yağmalayıp yüzlerce esirle Cezayire geri dönmeleri.
1629

30 Ocak - Carlo Maderno, erken barok mimarlığının oluşmasında önemli rol oynayan İtalyan mimar (d. 1556).3 Ekim - Giorgi Saakadze, 1484-1762 yılları arasında Tiflis merkezli olarak hüküm süren Kartli Krallığı'nda 17. yüzyılda etkili olmuş Gürcü siyasetçi ve komutan (d. c. 1570).? - Damat Halil Paşa veya Maraşlı Damat Halil Paşa 1616-1619 tarihleri arasında, I. Ahmed saltanatının son döneminde, I. Mustafa'nın ilk saltanatında ve II. Osman saltanatının ilk döneminde iki yıldan biraz fazla bir süre ve daha sonra IV. Murad saltanatı döneminde 1626-1628 tarihleri arasında bir buçuk yıla yakın bir süre olmak üzere, iki kez toplam üç yıl yedi ay yedi gün sadrazamlık yapmış devlet adamıdır (d. ?).
1629-1631 İtalya veba salgını

Milano Büyük Vebası olarak da anılan 1629-1631 İtalya veba salgını, 1348'de Kara Ölüm ile başlayan ve 18. yüzyılda sona eren İkinci veba salgınının bir parçasıydı. 17. yüzyılda İtalya'daki iki büyük salgından biri, Kuzey ve Orta İtalya'yı etkiledi ve en az 280.000 ölümle sonuçlandı. Bir milyon ölümle nüfusun yaklaşık %35'inin öldüğü de tahminler arasındadır. 1629-1631 salgınının, İtalya ekonomisinin diğer Batı Avrupa ülkelerine göre geride kalmasına neden olduğu da iddia edilmiştir.1623'te Kuzey Fransa'da ortaya çıktığı düşünülen veba, Otuz Yıl Savaşları ile bağlantılı birlik hareketleri sonucunda tüm Avrupa'ya taşındı ve iddiaya göre Mantuan Veraset Savaşı'na katılan askerler tarafından 1629'da Lombardiya'ya getirildi. Hastalık ilk olarak Venedik birliklerine yayıldı ve Ekim 1629'da Lombardiya'nın başlıca ticaret merkezi olan Milano'ya ulaştı. Şehir, karantina uygulanmasına ve dış ziyaretçilere ve ticari mallara erişime sınırlama getirilmesine rağmen hastalığın yayılması engellenemedi. Karnaval mevsimi boyunca salgın önlemlerinin gevşetilmesiyle Mart 1630'da salgın zirveye ulaştı. 1631 ilkbahar ve yazında ise ikinci bir dalga geldi. Milano kentinin 130.000 kişilik toplam nüfusun yaklaşık 60.000'i salgın nedeniyle öldü.Lombardiya'nın doğusunda, Venedik Cumhuriyeti'nde 1630-31'de Venedik şehri ciddi şekilde salgından etkilendi ve 140.000 nüfuslu şehirde 46.000 kişi öldü. Bazı tarihçiler, büyük bir ticari ve siyasi güç olan Venedik'in çöküşünde salgındaki yüksek can kaybının ve bunun ticaret üzerindeki büyük etkisinin etkili olduğuna inanıyor.Papalık şehri Bologna, yaklaşık 15.000 vatandaşını vebanedneiyle kaybetti ve komşu Modena ve Parma şehirleri de ağır şekilde salgından etkilendi. Bu veba salgını kuzeye, Batı Avusturya ve Kuzey İtalya'nın bir dağ bölgesi olan Tirol'e de yayıldı.Daha sonra İtalya'da hıyarcıklı veba salgınları 1630-1633'te Floransa şehrinde ve 1656-58 yılları arasında Napoli veba salgını sırasında Roma ve Cenova'yı çevreleyen bölgelerde meydana geldi.2019'da yapılan bir araştırmada, 1629-1631 vebasının vebadan etkilenen birkaç şehirde daha düşük büyümeye yol açtığını ve "İtalya kentsel nüfuslarının büyümesinde ve kentleşme oranlarında uzun süreli hasara neden olduğu" sonucuna varıldı. Bu bulgular, 17. yüzyıl salgınlarının İtalya ekonomisinin göreli düşüş sürecini tetiklemede temel bir rol oynadığı hipotezini desteklemektedir.1629-1631 İtalya veba salgını, Alessandro Manzoni'nin 1840 tarihli The Betrothed (İtalyanca: I Promessi Sposi) adlı romanı, bir kurgu eseri olmasına rağmen Manzoni'nin Milano'daki koşullar ve olaylarla ilgili açıklaması tamamen tarihseldir ve yazarın araştırdığı birincil kaynaklardan kapsamlı bir şekilde belgelenmiştir.Kitabın silinmiş bir bölümü, üç sözde "veba yayıcının" tarihsel olarak yargılanmasını ve infazını açıklıyor, daha sonra Storia della Colonna Infame (Alçaklığın Sütunu Tarihi) başlıklı bir broşürde yayınlandı.Santa Maria della Salute, Venedik'te şehrin vebadan kurtuluşu için adak olarak inşa edilmiş bir kilise
163 Erigone

163 Erigone, asteroit kuşağından bir asteroit ve benzer yörünge elementlerini ve özelliklerini paylaşan Erigone ailesinin adaşıdır. Fransız gök bilimci Henri Joseph Perrotin tarafından 26 Nisan 1876'da keşfedildi ve Yunan mitolojisindeki iki Erigondan birinin adını aldı.Erigone, tahmini boyutu 73 km olan nispeten büyük ve karanlık bir asteroittir. Spektrumuna göre, muhtemelen karbonlu bir bileşime sahip olduğunu gösteren C tipi bir asteroit olarak sınıflandırılır.20 Mart 2014 sabahı erken saatlerde Erigone, ilk olarak 2004 yılında A. Vitagliano tarafından tahmin edildiği gibi birinci büyüklükteki yıldız Regulus'u gizledi. Bu, yüksek nüfuslu bir alandan görülebilen çok parlak bir yıldızın engellenmesi nadir bir durum olabilirdi, çünkü gölge yolu New York'un beş ilçesinin tümü de dahil olmak üzere New York eyaleti ve Ontario boyunca taşındı. Gölge yolundaki gözlemciler, yıldızın 14 saniye kadar uzun bir süre boyunca göz kırptığını görebilirdi.Bununla birlikte, yoğun bulutlar ve yağmur, gölge yolundaki tüm insanlar olmasa da çoğu için görüşü engelledi. Uluslararası Örtülme Zamanlama Derneği'nin web sitesi hiçbir başarılı gözlemi listelemiyor.
1631 Vezüv Yanardağı Patlaması

1631 Vezüv Yanardağı Patlaması, İtalya'nın Napoli şehrinde bulunan Vezüv Yanardağı'nın 1631 yılının Kasım ayında yarattığı püskürtme ile oluşan patlama. 16 Kasım 1631'de başlayan patlama, sonraki gün doruğuna ulaşıp sona erdi. Volkan Patlama İndeksi VPI-5 olarak tanımlanmıştır. Patlamanın ardından birçok köy lav akıntılarının altında kalmıştır. Patlamanın sonucu olarak yaklaşık 3000 ila 6000 arasında insanın hayatını kaybettiği düşünülmektedir. Son 1800 yılda Akdeniz'de yaşanan en kötü patlamalar arasında üçüncü sıradadır.Püskürme, MS 79 yılında yaşanan patlamadaki püskürmeye göre çok daha küçük oranlardadır. 1631 patlamasının sonucu olarak Vezüv Yanardağı'nın zirvesinin en az 450 metre civarında alçaldığı düşünülmektedir. Bu alçalmayla beraber Vezüv Yanardağı, Somma Dağı'ndan daha alçak bir yüksekliğe sahip olmuştur.
1632

1 Ocak - Giovanni Battista Agucchi, İtalyan din adamı, Papalık diplomatı ve sanat teorisi üzerine yazan bir yazar (d. 1570)
1633

8 Eylül - IV. Ferdinand, 1646'da Bohemya Kralı, 1647'de Macaristan ve Hırvatistan Kralı ve 31 Mayıs 1653'te Romalıların Kralı (ö. 1654)
1633-1634 Osmanlı-Lehistan Savaşı

1633 - 1634 Osmanlı-Lehistan Savaşı, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Lehistan-Litvanya Birliği arasında yapılmış savaşlardan biridir.Lehistan'ın himayesindeki Kazaklar savaşçı ve göçebe bir toplumdu. Zaman zaman Kazaklar Osmanlı Devleti topraklarına giriyor, akınlar yaptıktan sonra ganimetleriyle geri dönüyorlardı. Kazakların 17. yüzyılın ilk yarısında cesaretleri o kadar artmıştı ki Tuna boylarında ve Karadeniz kıyılarındaki Osmanlı kentlerini yağmalamakla yetinmiyor, İstanbul boğazından içeri girerek Sarıyer ve Yeniköy gibi semtleri bile yağmalamaktan çekinmiyorlardı. Lehistan'ın bu sırada Rus Çarlığı'yla savaş halinde olmasını fırsat bilen Osmanlı padişahı IV. Murat Bosna Beylerbeyi Abaza Mehmed Paşa'yı Lehistan üzerine gönderdi.Savaş 29 Haziran 1633 civarında 1000 civarında Nogay Tatarlarının Kamaniçe Kalesine saldırmalarıyla başladı. Saldırıdan sonra Tatarlar ganimet ve esirlerle birlikte Osmanlı topraklarına geri döndüler. Bunu duyan Lehistanlı kumandan Stanisław Koniecpolski 2000 askerle Tatarları takibe aldı. Lehistan'la Boğdan arasındaki sınır olan Dinyester nehrini geçerek Osmanlı topraklarına girdi. Nogayları yakalayarak yenilgiye uğrattı, esir ve ganimetleri geri aldı. Geriye dönerek Kamaniçe kalesinde savaş hazırlıklarına başladı. Abaza Mehmed Paşa 1633 yılının Eylül ayında ordusuyla Lehistan'a yöneldi. Yanına Nogay hanı Kantemir ve ordularını da aldı. 20 Ekim civarında Dinyester nehrini geçti ve Lehistan ordusuyla karşılaştı. Ancak bu saldırı başarısızlıkla sonuçlandı.8 Nisan 1634 tarihinde Osmanlı padişahı IV. Murat bizzat ordularının başına geçerek Lehistan'a saldırmak üzere İstanbul'dan Edirne'ye hareket etti. 27 Nisan'da Edirne'ye vardı. 14 Haziran 1634 tarihinde Lehistan'la Rus Çarlığı arasındaki savaş Lehlerin zaferiyle bitti ve Polanowie Antlaşması imzalandı. Bunun üzerine yeni Lehistan kralı IV. Władysław Waza gözlerini Osmanlı Devleti'ne çevirdi. Ordular birbirlerine doğru ilerlerken yoğun bir diplomasi yaşandı. Lehler 27 Temmuz'da Varşova'ya gönderilen Çavuş Şahin Ağa'yla anlaşmaya vardılar ve savaş sona erdi. Böylece IV. Murat savaşa gerek olmadan ordularıyla tekrar Edirne'den İstanbul'a geri döndü.Abaza Mehmed Paşa, Lehistan'a karşı başarı göstermekle birlikte daha önce Celali isyanları'na liderlik yapmış olduğu için IV. Murat'ın tam güvenini kazanamamıştı. Lehistan'la barış yapıldıktan sonra IV. Murat'ın emriyle idam edildi. Kuyucu Murat Paşa türbesine gömüldü. Eylül ayında Lehistan'la barış antlaşması imzalandı.Semiotics of Behavior In Early Modern Diplomacy:Polish Embassies in Istanbul and Bahçesaray, Journal of Early Modern History, Brill Academic Publishers, Cilt 7, Sayı: 3-4, Kasım 2003.
164 Eva

164 Eva, Fransız kardeşler Paul Henry ve Prosper Henry tarafından 12 Temmuz 1876'da Paris'te keşfedilen bir ana kuşak asteroididir. Eva isminin seçilmesinin nedeni bilinmemektedir. 164 Eva'nın yörünge elemanları, 1877'de Amerikalı astronom Winslow Upton tarafından yayınlanmıştır. C tipi bir asteroit olarak kategorize edilir ve muhtemelen ilkel karbonlu kondritik malzemelerden oluşur.Bu asteroitin Colorado Springs, Colorado'daki Palmer Divide Gözlemevinde 2008 yılında yapılan fotometrik gözlemleri, 13,672 ± 0,003 saatlik periyotlu bir ışık eğrisi ve 0,04 ± 0,01 büyüklüğünde küçük bir parlaklık değişimi vermiştir. Bu değerler, 1982'de bildirilen ve 13,66 saatlik bir süre tahmini içeren önceki bir çalışma ile tutarlıdır.1.718 AU günberi ile 164 Eva Mars'ın yörüngesine 100 kilometreden fazla yaklaşan en yakın asteroittir. En yakın yaklaşımı yaklaşık 0,05 AU veya yaklaşık 19,5 ay mesafesidir.
1641

7 Eylül - Tokugawa Ietsuna, Tokugawa Hanedanlığı'nda 1651 ve 1680 yılları arasında hüküm süren 4.şogun (ö. 1680)
1643

25 Aralık - Christmas Adası ilk kez Doğu Hindistan Şirketi kaptanı William Mynors tarafından görüldü.
1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı

Girit Savaşı veya Girit'in Fethi (, ) Osmanlı-Venedik savaşlarının beşincisine verilen addır. Savaş Venedik Cumhuriyeti ve müttefikleri (Malta Şövalyeleri, Papalık Devleti ve Fransa) ile Osmanlı İmparatorluğu arasında gerçekleşmiştir. Girit adasının fethi 1645 yılında başlayıp 1669 yılına dek sürmüştür. Savaş kapsamında Girit haricinde Ege'de ve Dalmaçya'da da çatışmalar yaşanmıştır.Girit'in büyük kısmı Osmanlılarca savaşın ilk yıllarında fethedilip Girit Eyaleti yapılsa da, Kandiye kalesi uzun süre direnmeye devam etmiştir. Kandiye Kuşatması 1648'den 1669'a kadar sürmüştür. Kuşatma süresince Venedikliler Osmanlı'nın ikmal yollarını keserek orduyu çekilmeye zorlamayı amaçlamıştır. Böylece çatışmalar ada dışına taşmış, çeşitli deniz muharebeleri ve kıyı baskınları yaşanmıştır.
1649-50 arasındaki büyük İskoç cadı avı

1649-50'deki Büyük İskoç Cadı Avı, İskoçya'daki bir dizi cadı mahkemelerini ifade etmektedir. Erken modern İskoçya'da tespit edilen beş büyük avdan biridir ve muhtemelen tek bir yıl içinde en çok infaza tanık olunmuştur.Mahkemeler, ekonomik, siyasi ve dini huzursuzlukların olduğu bir dönemde gerçekleşti. Siyasi ve dini kargaşaya, İkinci İngiliz İç Savaşı'nda İskoç ordusunun yenilgisi ve "tanrısal bir toplum" oluşturmaya çalışan, cadıları ve diğer suçluları kökten kaldıran radikal Kirk partisinin iktidara yükselmesi neden oldu. 1649'da yeni bir Büyücülük Yasasını kabul ettiler ve yerel papazları cadıları aramaya teşvik ettiler. Yoğun cadı avı dönemi 1649'da başladı ve 1650'ye kadar devam etti, büyük ölçüde Lowlands, özellikle Lothian ve Fife ile sınırlı idi, ancak İskoç cadı iğneleyicilerinin aktif olduğu Kuzey İngiltere'ye yayıldı. Kirk partisinin iktidar dönemi, Cromwell'in 1650 Temmuz'unda sınırı geçen bir orduyu yönetmesiyle sona erdi. İskoçya'da 1649 ve 1650 yıllarında 612 cadılık suçlaması kayıtlara geçti ve dava sonuçlarına göre 300'den fazla cadı idam edildi. Bunların çoğu, profesyonel avukatlar tarafından yönetilenlere göre çok daha yüksek infaz oranına sahip ad hoc mahkemelerdeydi. Cadıların çoğu kadındı ve bunların çoğu nispeten düşük sosyal statüye sahipti. Şeytan, esas olarak büyücülük yoluyla algılanan zararla ilgilenen cadılık denemelerinde nispeten nadiren yer aldı.
165 Loreley

165 Loreley (küçük gezegen tanımı 165 Loreley) 9 Ağustos 1876 tarihinde Oneida County, New York'ta,  Christian Heinrich Friedrich Peters tarafından keşfedilmiştir. Adını Cermen mitolojisinde yer alan Lorelei'den almıştır.1990'lı yılların sonunda, dünya çapında bir gök bilimci topluluğu, aralarında 165 Loreley'in de olduğu on yeni asteroidin dönüş durumlarını ve şekil modellerini üretmek için kullanılan ışık eğrisi verilerini topladılar. Bu asteroidin ışık eğrisi, büyüklük olarak 0,2'den fazla değişiklik göstermezken, elde edilen şekil modeli yüzeyinde birden fazla düz alan olduğu tespit edilmiştir.165 Loreley, W. M. Keck Gözlemevinde belirlendiği üzere, ana ve küçük eksenler arasında 1,26 ± 0,08 boyut oranına sahip basık bir şekle sahiptir.
1651

Mevcut Şeriye Sicillerine göre Karahisar’ın başına "Afyon" kelimesi ilk kez 1651 yılında gelmiş ve o günden bu yana "Afyonkarahisar" adı ile anılır olmuştur.Dünyanın en uzun sürecek savaşı Hollanda ile Scilly Adaları arasında Üçyüz otuz beş yıl savaşı başladı.Kösem Sultan,Osmanlı padişahı I. Ahmet'in eşi. IV. Murat ve İbrahim'in annesi Valide Sultan. Osmanlı saltanat naibesi.
1653

23 Şubat - Batı Anadolu'daki depremde, Denizli, Nazilli, Tire ve Uşak'ta evler yıkıldı, binlerce kişi öldü veya yaralandı.15 Aralık - Hükûmet Senedi adlı çağdaş tarihin ilk yazılı anayasası İngiliz Milletler Topluluğu Parlamentosu tarafından kabul edildi.
1653 Doğu İzmir depremi

1653 Doğu İzmir depremi, 23 Şubatta tahmini değerlere göre 7.5 büyüklüğünde meydana gelen deprem. Mercalli şiddet ölçeğine göre en büyük şiddet X (Yoğun) olarak hissedildi.  koordinatlarında meydana geldi.
1654-1667 Lehistan-Rusya Savaşı

1654-1667 Lehistan-Rusya Savaşı, ayrıca Onüç Yıllık Savaş, Birinci Kuzey Savaşı, Ukrayna Savaşı veya Rus Tufanı olarak da adlandırılır. (Lehçe: Potop rosyjski, Rusça: Российский потоп, Litvanca: Rusų tvanas) Rusya Çarlığı ile Lehistan-Litvanya Birliği arasındaki büyük bir çatışmadır. 1655 ve 1660 yılları arasında İsveç Krallığı, Lehistan-Litvanya Birliği'ni işgal etti, bu nedenle Lehistan'da "Tufan" veya İsveç Tufanı başladı. Ayrıca Rusya-İsveç Tufanı (Lehçe: Potop szwedzko-rosyjski) olarak adlandırılır.Lehistan-Litvanya Birliği 1654'te savaşın başlarında çok yenilgi aldı, fakat 1660'tan sonra birkaç savaş kazandı ve toparladı. Ancak, yağmalanan ekonomisi uzun çatışmayı finanse edemedi. İç savaşla karşı karşıya kalan Lehistan ateşkes imzalamak zorunda kaldı. Savaş, Rusya Çarlığı'nın önemli toprak kazanımlarıyla sona erdi ve Rusya'nın Doğu Avrupa'da yükselişi başladı.
1656

Osmanlı İmparatorluğu'nda Köprülü Mehmet Paşa'nın sadrazamlığa atanması ile Köprülüler Devri'nin başlaması.
1657

2 Mart - Büyük Meireki Yangını: Japonya'nın başkenti Edo'da çıkan yangın 3 gün boyunca kenti etkisi altına aldı. 100 bin kişinin yaşamını yitirdiği sanılmaktadır.
166 Rhodope

Rhodope (küçük gezegen tanımı: 166 Rhodope), asteroit kuşağının merkez bölgesinden, yaklaşık 55 kilometre çapında, karanlık bir arka plan asteroididir. 15 Ağustos 1876'da Alman-Amerikalı astronom Christian Peters tarafından Clinton, New York, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Litchfield Gözlemevi'nde keşfedildi. Asteroit, Yunan mitolojisinden Kraliçe Rhodope'un adını almıştır.Rhodope, uygun yörünge elemanlarına Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi uygulandığında, ana kuşağın arka plan popülasyonunun aileden olmayan bir asteroit olduğu görülür. Alternatif açıdan, dinamik olarak Rhodope'dan farklı bir spektral sınıfa ve albedoya sahip olan taşlı Eunomia ailesine () atanmıştır. Asteroit ayrıca Adeona ailesinin bir üyesi olarak da kabul edildi.Rhodope, merkezi asteroit kuşağında 2,1–3,3 AU uzaklıkta her 4 yılda 5 ayda bir (1.607 gün) Güneş'in yörüngesinde döner. Yörüngesi ekliptiğe göre 0.21 eksantrikliğe ve 12 °'lik bir eğime sahiptir.  Nesnenin gözlem eğrisi, MPC tarafından 10 Eylül 1885'te Viyana Gözlemevi'nde kaydedilen ilk gözlemle veya Clinton'daki resmi keşif gözleminden 9 yıldan fazla bir süre sonra başlar.Rodop'un spektral tipi tipi belirsizdir. Tholen sınıflandırmasında, gürültülü spektrum bir G tipine en yakın olanıdır ve yaygın bir C tipine (GC:) biraz benzerdir. SMASS sınıflandırmasında, X tipinden çok parlak E tipine geçiş yapan bir Xe alt tipidir. Ek olarak Rhodope, sırasıyla Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Kaşifi (WISE) ve Pan-STARRS fotometrik araştırması tarafından ilkel bir P tipi ve karbonlu C tipi olarak karakterize edilmiştir.Rhodope'un iki iyi tanımlanmış dönme ışık eğrisi, Fransız astronom Matthieu Conjat ve İşbirlikçi Asteroit Işık Eğrisi Bağlantısı'nın (CALL) isimsiz bir gözlemcisi tarafından yapılan fotometrik gözlemlerden elde edildi. Işık eğrisi analizi, 0,35 ila 0,36 kadir () parlaklık değişimi ile 4,715 saatlik birleştirilmiş dönüş süresi verdi. Sonuç, Alan Harris tarafından 1980'lerin başında ölçülen 7,87 saatlik sürenin yerini almıştır ().2013 yılında, asteroitin ışık eğrisi de birleşik yoğun ve seyrek fotometriden modellendi. 4,714793 saatlik bir uyumlu yıldız periyodu verdi. Modelleme ayrıca ekliptik koordinatlarda (λ, β) (345,0°, -22,0°) ve (173,0°, -3,0°) olmak üzere iki dönüş ekseni belirledi.Japon Akari uydusu ve NASA'nın WISE teleskobunun NEOWISE misyonu tarafından yapılan araştırmalara göre Rhodope'un çapı 39,04 ile 65,29 kilometre arasında ve yüzeyi 0,046 ile 0,10 arasında bir albedoya sahip.CALL, Petr Pravec'in revize edilmiş WISE verilerini, yani 0,0747'lik bir albedo ve 9,75'lik mutlak kadiri temel alan 54,56 kilometrelik bir çapı benimsemiştir.Bu küçük gezegen, Yunan mitolojisinden Kral Haemus'un karısı ve Artemis'in hizmetkarı Trakya Kraliçesi Rhodope'un adını almıştır, ayrıca bkz (105 Artemis). Kibir içinde, Rodop ve Haemus kendilerini tanrılar Zeus ve Hera ile karşılaştırdılar, bkz. (5731 Zeus) ve (103 Hera), çifti sırasıyla Rodop Dağları ve Balkan Dağları olarak değiştirerek cezalandırdılar.
1660

8 Mayıs – İngiltere'de hiçbir kralın yönetmediği on bir yıllık bir dönemden sonra II. Charles tekrar tahta çıkarıldı. Bu dönem, İngiltere tarihi boyunca kralsız geçen tek dönemdir
1660 Büyük İstanbul Yangını

1660 Büyük İstanbul Yangını'nda Konstantinopolis (şimdiki İstanbul) şehrinin üçte ikisi yok olmuştur. Tarihçi Abdi Paşa, yangının 280.000 evi yok ettiğini ve yaklaşık kırk dokuz saat boyunca sürdüğünü tahmin ediyor.Şehrin yeniden inşası sırasında Osmanlılar, Hristiyan ve Yahudi ibadethanelerine ilişkin daha önce benzeri görülmemiş politikalar uyguladı. Önceki dönemlerde Osmanlılar genellikle kilise ve sinagogların yeniden inşasına izin vermişlerdi. Ancak bu dönemde izin vermediler.24 Temmuz 1660'ta Konstantinopolis'te büyük bir yangın çıktı. Şehrin üçte ikisini yok etti. Yedi sinagog ve en az 25 kilise yanarak kül oldu. Çağdaş kaynaklar binlerce evin alevler içinde kaldığını belirtir. Eminönü'nün batısında başlayan yangın, eski ahşap evlerin bulunduğu yoğun nüfuslu mahalleleri yok etti. Abdi Paşa, ateşin "şehre bir işgal ordusu gibi yürüdüğünü" anlatır. Çağdaş kaynaklar, yangında 280.000 evin yıkıldığını ve 40.000 kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ediyor.Marc David Baer, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki imparatorluk camilerinin Osmanlı topraklarının sınırlarını belirlediğini ve siyasi ve hegemonik çıkarları desteklediğini yazmıştır.Yeni Valide Camii veya Yeni Cami projesi, III. Mehmed'in annesi Safiye Sultan'ın Osmanlı İmparatorluğu'nun Valide sultanı olduğu dönemde başlamış, ancak Safiye Sultan'ın ölümünden sonra proje birkaç on yıl boyunca terk edilmiştir. Caminin temel inşaatına ilk olarak İstanbul'un Eminönü bölgesindeki gayrimüslimlerden alınan arazide başlanmış, ancak gayrimüslimler yakın bölgelere geri dönmeye başlamışlardır. İmparatorluk ailesi, 1660 yılında Unkapanı ile Eminönü arasındaki tüm alanın yangınla yok olmasına ve gayrimüslim nüfusun bir kez daha mülklerinden mahrum kalmasına kadar Yeni Cami projesini tamamlamakla ilgilenmedi. Hükümet şehri yeniden inşa etmeye başladığında kilise ve sinagogların yeniden inşasını yasaklayan bir yasak çıkarıldı.Genç Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmed, Kadizadeli vaiz Vani Mehmed Efendi'yi İstanbul'a davet etti. Vani'nin tavsiyesi üzerine padişah tütün, kahve ve alkol tüketimini yasakladı ve İslam hukukunun katı bir şekilde uygulanmasında ısrar etti. Geoffrey Parker'a göre Sufi mezarlarını yıktı ve Sufi liderlerini ya sürgün etti ya da idam etti.Vani Mehmed Efendi, Büyük Yangın'da Yahudi mallarının orantısız bir şekilde yok edilmesinin ilahi hoşnutsuzluğun bir işareti olduğunu iddia etti. Bölgeye geri dönmelerini yasaklayan yasaları destekledi. Köprülü Fazıl Ahmed sinagogların bulunduğu tüm arazilere el koydu ve bunları açık artırmaya çıkardı. Gayrimüslimlerin mülkler için teklif vermeleri yasaklandı. Turhan Sultan, Yeni Cami'nin inşasını destekledi. Cami 1665 yılında açıldı ve ilk vaizi Vani Mehmed Efendi oldu.Bir süre sonra, Hristiyanların kiliselerin bulunduğu arazileri geri satın almalarına ve yeniden inşa etmelerine izin verildi. Yeniden inşa edilen kiliseler resmi olarak konut binaları olarak listelenmiştir.
1661-62 Büyük İskoç Cadı Avı

1661-62 Büyük İskoç Cadı Avı, Nisan 1661'den itibaren on altı aylık bir süre boyunca İskoçya'nın tamamında gerçekleştirilen bir dizi cadı avıydı. En az 660 kişi büyücülük ve çeşitli diyabolizma suçlamalarından yargılandı.Farklı mahkemelerinde yargılandıklarından dolayı infaz edilenlerin tam sayısı bilinmiyor, ancak bu sayının yüzlerce olduğu iddia edilmektedir. İskoç tarihinde başka hiçbir dönemde, 1597'deki Büyük İskoç Cadı Avı haricinde, 1661-1662 cadı avı sırasında olduğu kadar çok kişi büyücülük suçlamasıyla yargılanmadı.Cadı avı, Nisan ve Aralık 1661 arasında 206 kişinin büyücülükle suçlandığı Edinburgh'un doğusundaki Midlothian ve East Lothian'da başladı. Daha sonra yetkililer, ülkenin her yerinde büyücülüğün varlığını incelemek için komisyonlar kurdular.
1663

10 Ocak – Royal African Company'e İngiltere Kralı II. Charles tarafından Kraliyet imtiyaznamesi verildi.4 Mart – Subantarktik Hint Okyanusu'ndaki Prens Edward Adaları, Hollanda gemisi Maerseveen'den Barent Barentszoon Lam tarafından keşfedildi ve Dina (Prens Edward) ve Maerseveen (Marion) olarak adlandırıldı.17 Nisan – Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya-Türk Savaşı'nı başlatan Kutsal Roma İmparatoru I. Leopold'a savaş ilan etti.27 Temmuz – İngiltere Parlamentosu, Amerikan kolonilerine giden tüm malların İngiliz limanlarından İngiliz gemileriyle gönderilmesini gerektiren ikinci Denizcilik Yasasını kabul etti.6 Kasım – İsveç Krallığı, şu anda da ulusta kullanılan bayrağı, mavi zemin üzerine sarı bir İskandinav haçı oluşturan bir yasayı kabul etti. Devlet bayrağı olarak ve gemilerde kullanılan orijinal versiyonda üç flama vardı.
1663-1664 Osmanlı-Avusturya Savaşı

1663-1664 Osmanlı-Avusturya Savaşı; Erdel, Eflak ve Boğdan Beyliklerinin Avusturya'nın desteğiyle Osmanlı Devleti'ne karşı isyan etmeleri sonucu çıktı. Savaş, 1664 yılında yapılan Vasvar Antlaşmasıyla son bulmuştur.Köprülü Fazıl Ahmet Paşa komutasındaki Türk ordusu Avusturyalıların Viyana çevresindeki en önemli kalelerinden biri olan Uyvar'ı hedef tuttu. Uyvar Seferi olarak adlandırılan harekâtta ilk olarak bölgedeki en müstahkem mevki olan Uyvar Kalesi 15 Ağustos 1663'te kuşatıldı. Ağır kayıplara uğrayan ve yardıma gelen General Montecuccoli’nin komutasındaki Avusturya ordusunun da Kaplan Mustafa Paşa tarafından yenilgiye uğratılmasıyla direnme umudunu yitiren kale 13 Eylül 1663'te teslim oldu.Avusturya cephesinde paniğe yol açan bu zaferden sonra Türk ordusu ileri harekâtını sürdürerek Uyvar gibi bugünkü Slovakya topraklarında yer alan Levice, Novigrad ve Nitra kalelerini de fethetti. Türk süvarileri ise Beyaz Alpler bölgesine akınlar düzenleyerek bu bölgeyi yağmaladılar.Almanya'daki müttefikleri Brandenburg, Bavyera, Ren Birliği, Saksonya ve Fransa'dan takviye kuvvet alan Avusturya, gerek bir önceki yıl gerekse 1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı'nda kaybettiği yerleri geri alabilmek için harekete geçti. Nisan ayında Kanije'yi kuşatan Avusturya ordusu yenilgiye uğradı ve Haziran'da kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı. Uyvar'dan Kanije yönüne gelerek Avusturya ordusunun ricatını çabuklaştıran Köprülü Fazıl Ahmet Paşa savaşın başlamasına neden olan ihtilaflardan birini teşkil eden Zerinvar Kalesi'ni de fethetti.Raab ırmağını geçerek ileri harekâtını sürdürmek ve böylelikle Viyana'yı baskı altında tutmak isteyen Osmanlı ordusu, St. Gottard mevkiinde, diğer devletlerin ve Habsburgların askeri desteğiyle Avusturya ordusu tarafından durduruldu. 1 Ağustos'ta gerçekleşen ve St. Gotthard Muharebesi adı verilen muharebenin savaşın sonucuna büyük bir etkisi olmadı. 10 Ağustos 1664 günü imzalanan Vasvar Antlaşması ile savaşa son verildi. Antlaşma ile Osmanlı Devleti'nin kazanımları Avusturya tarafından kabul edildi ve 1682'ye dek sürecek bir barış dönemine girildi.
1665

İngiltere Krallığı'nda 100.000 kişiyi, yani Londra nüfusunun yaklaşık %15'ini öldüren Büyük Londra Vebası başladı.
1666

17 Ocak – Aziz Petrus Tahtı (Bernini tarafından tasarlanan Cathedra Petri ), Roma'daki Aziz Petrus Bazilikası'ndaki sunağın üzerine yerleştirildi.1 Şubat – Birleşik İngiliz ve İskoç kraliyet mahkemesi, Büyük Londra Vebası yatışırken Londra'ya geri döndü.4 Eylül – Babür İmparatoru Evrengzib, Compagnie des Indes Orientales'e Surat limanında ticaret yapma yetkisi verdi.10 Ekim – Büyük Londra Yangını'ndan bir ay sonra Londra kiliselerinde bir "aşağılanma ve oruç günü" düzenlendi.26 Ekim – İran Şahı II. Abbas, 24 yıllık saltanatının ardından halefini belirlemeden 34 yaşında öldü. 18 yaşındaki oğlu Sam Mirza, altı gün sonra yeni Safevi hanedanı imparatoru olarak taç giydi.27 Ekim – Büyük Londra Yangını'nı başlattığına dair yanlış bir itirafta bulunan Fransız Robert Hubert (yangın başladıktan iki gün sonrasına kadar İngiltere'ye gelmemiş olmasına rağmen) ifadelerine dayanarak idam edildi.
1668

25 Temmuz - Çin'de Şantung merkezli 8.5 büyüklüğündeki 1668 Şantung depreminde, geniş bir alanda büyük çapta hasar meydana geldi ve 43.000 ila 50.000 kişi öldü. Doğu Çin'de kaydedilen en şiddetli ve en büyük depremdir.17 Ağustos - Samsun'da Ladik Gölü merkezli 8.0 büyüklüğündeki 1668 Kuzey Anadolu depreminde, Kuzey Anadolu Fay Hattının 600 km'lik bir bölümü tek kırılma ile batıda Bolu'dan en doğuda Erzincan'a kadar geniş çapta hasara neden oldu ve 8.000 kişi öldü. Türkiye'de kaydedilen en şiddetli ve en büyük depremdir.
1669

9 Aralık - Papa IX. Clemens, 20 Haziran 1667 - 1669 arasinda papalık yapmış Hristiyan din adamı (d. 1600).
167 Urda

Urda (küçük gezegen tanımı: 167 Urda), Alman-Amerikalı astronom Christian Heinrich Friedrich Peters tarafından 28 Ağustos 1876'da Clinton, New York'ta keşfedilen ve adını İskandinav dilindeki Nornlardan biri olan Urd'dan alan bir ana kuşak asteroididir. 1905'te Avusturyalı astronom Johann Palisa, asteroitin parlaklığının değişken olduğunu gösterdi.Colorado Springs, Colorado'daki Palmer Divide Gözlemevi'nde bu asteroitin 2007–8 yıllarında yapılan fotometrik gözlemleri, 13,06133 ± 0,00002 saatlik bir süre ile bir ışık eğrisi verdi. Bu S-tipi asteroid, benzer yörünge öğelerini paylaşan Koronis ailesinin bir üyesidir.2002'de çap tahmini 37,93 ± 3,17 km, 0,2523 ± 0,0448'lik bir albedo ile Orta Yol Uzay Deneyi gözlemlerinden elde edildi.
1671

16 Haziran – Rusya'da Rus aristokrasisine karşı isyan başlatmış olan köylü lideri Stenka Razin Moskova'da idam edildi.
1672-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı

17. yüzyılın ortalarında Ukrayna diye bir devlet mevcut değildi. Dinyeper nehri Ukraynalıları ikiye bölmüştü. Dinyeper nehrinin sağ kıyısı (batı kıyısı) Lehistan'ın elindeydi. Sol kıyısı ise Rusların elindeydi. Sağ kıyı Ukraynalılarının Atamanı olan Petro Doroşenko Osmanlı padişahı IV. Mehmet'le bir anlaşma yaparak Osmanlı himayesini kabul etti. Böylece bütün Ukrayna'ya hakim olmayı umuyordu. Kırım hanı I. Selim Giray Doroşenko'yla birlikte Lehistan'a saldırdı. Ancak Lehistan kralı III. Jan Sobieski'ye yenildiler ve Osmanlı Devleti'nden yardım istediler.Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa komutasındaki 80.000 Osmanlı askeri 1672 yılında Ukrayna'ya girdi. Kamaniçe'yi ele geçirdi ve Lviv kentini kuşattı. Büyük bir yenilgiye uğrayan Lehler, 18 Ekim 1672 tarihinde Bucaş Antlaşması'na razı oldular. Dinyeper nehrinin sağ kıyısını Osmanlılara bırakmaya ve 22.000 düka altın ödemeyi kabul ettiler.Bu antlaşmaya rağmen Lehler yenilgiyi bir türlü kabul edemiyorlardı. Lehistan kralı Michał Korybut Wiśniowiecki hayatını kaybetti ve ünlü Lehistan komutanı III. Jan Sobieski kral seçildi. 1674 yılında Osmanlıların Ruslarla savaş halinde olmasını fırsat bilerek Lehler tekrar Osmanlılara saldırdılar. Ancak gene de tam bir başarı elde edemediler. 17 Ekim 1676'da İzvança Antlaşması (Żurawno Antlaşması) yapıldı. Bu antlaşma büyük oranda Bucaş Antlaşması'yla aynıydı. Ancak Lehistan'ın para ödemesi zorunluluğu kaldırılmıştı ve Ukrayna'nın batı kıyısında üçte birlik bir bölge Lehistan'a bırakılıyordu.Bu savaş sonunda Osmanlı Devleti batıda en geniş sınırlarına ulaştı. 1683 yılında yapılan II. Viyana Kuşatması ve Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları'nda ağır yenilgilere uğradı. Yalnız Lehistan cephesinde Osmanlı orduları başarılı oldu. 1699 yılında imzaladığı Karlofça Antlaşması'ya büyük miktarda toprak kaybetti ve bir daha hiçbir zaman eski gücüne ulaşamadı. Avusturya'nın yardımıyla Podolya ve Ukrayna'yı geri almasına rağmen Lehistan da güçten düştü, hatta 1710'larda İsveç ve Rusya'nın işgaline uğradı. Sonunda 1772, 1793 ve 1795'teki bölünmelerle Rusya, Prusya ve Avusturya arasında paylaşılarak 1806-1815 (fiilen 1813) arasında Fransız güdümünde kurulan Varşova Düklüğü ve 1815-1846 arası süren Krakov Cumhuriyeti dönemleri haricinde 1918'e kadar bağımsızlığını yitirdi.
1675

? - Humbaracı Ahmet Paşa Osmanlı Devleti ordusunun ıslahı için çalışmalar yapan Fransız asker. (ö.1747)
1675 Strasbourg Antlaşması

Strasbourg Anlaşması, kimyasal silah kullanımının yasaklanmasına yönelik ilk uluslararası antlaşmadır. Fransa ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu arasında imzalanan antlaşma savaşta zehirli mermi kullanımının yasaklanması ile ilgiliydi. Antlaşma 27 Ağustos 1675'te imzalandı ve 1925 Cenevre Protokolü'ne kadar kimyasal silahların kullanımını önlemeye yönelik başka bir girişim olmadı.Robin Clarke, We all Fall Down: The Prospect of Biological and Chemical Warfare (London: Allen Lane The Penguin Press), 1968.Seymour M. Hersh, Chemical and Biological Weapons: America's Hidden Arsenal (Indianapolis: The Bobbs-Merrill Company), 1968.
1677

1-2 Temmuz - Danimarka-Norveç ve İsveç İmparatorluğu arasında, Skåne Savaşı sırasında Køge Körfezi Savaşı gerçekleşti.14 Ağustos – Hollanda Cumhuriyeti'nin lideri III. William, altı gün sonra İspanya'nın Hollanda (günümüz Belçika'sı) şehri Charleroi kuşatmasını sona erdirmek zorunda kaldı.17 Eylül – Danimarka birlikleri İsveç'in Rügen adasını işgal edip ele geçirdi ve yerel nüfusu kovdu.4 Kasım – Gelecekte İngiltere'nin II. Mary,'si olarak anılacak Mary Londra'da III. William ile evlendi.
1677 Stettin Kuşatması

Stettin Kuşatması, 1674'ten 1679'a kadar süren Kuzey Savaşı'nda Brandenburg-Danimarka-Lüneburg ordusunun 25 Haziran 1677'den 15 Aralık 1677'ye kadar İsveç-Pomeranya şehri Stettin'i kuşatması ve fethetmesidir.Vestfalya Antlaşmasından sonra, Batı Pomeranya ve Rügen, liman kenti Stettin, Oder'in halici ve Oder'in doğu kıyısındaki bir arazi şeridi İsveç'e verildi. Fehrbellin'deki zaferinden sonra Brandenburg, aynı yıl Wolin ve Wolgast'ı aldı. 1676'da Anklam ve Demmin Brandenburg tarafından fethedildi. İsveç Pomeranya'sı bölgesinde sadece Stettin ve ayrıca Rügen, Stralsund ve Greifswald gibi büyük kasabalar İsveç'in elinde kaldı.Şehrin kendisi 1709'da 10.900 nüfusa sahipti ve şehrin bu nüfusu şehri Baltık Denizi'ni çevreleyen en büyük şehirlerden biri haline getiriyordu. Şehir, Oder'in ağzını ve Baltık Denizi'ne ve Baltık Denizi'nden gelen nakliye trafiğini kontrol etti. Bu, Baltık Denizi'ne engelsiz erişim için çabalayan Brandenburg Elektörü için büyük stratejik değere sahipti. Temmuz 1677'de Køge Körfezi'ndeki deniz savaşından bu yana, Müttefikler güney Baltık Denizi'nde deniz üstünlüğüne sahipti ve Müttefikler bu güçle Stettin ile anakara İsveç arasındaki deniz trafiğini engelledi. Deniz kenarından başarılı bir kurtarma böylece etkili bir şekilde önlenebilirdi.Szczecin, hızlı bir işgali önleyen geniş tahkimatlara sahipti. Bu nedenle Brandenburg ordusu 16 Eylül'den 16 Kasım'a kadar Stettin'i kuşatmasına rağmen ele geçiremedi.Temmuz 1677'de bir kaynağa göre 26.000 Brandenburg askeri diğer kaynaklara göre, I. Friedrich Wilhelm'in kişisel komutasındaki 9 süvari alayı ve 16 piyade alayı Stettin önüne geldi. Müttefik ordusu, Oder yoluyla Berlin ve Magdeburg'daki cephanelikten getirilen 200'den fazla top ve büyük miktarda mühimmat içeren büyük bir topçu cephaneliğe sahipti. 4000-6000 erkekten oluşan beş Lüneburg alayı, daha sonra 2000 erkek ve 300 Hırvattan oluşan bir Danimarka müfrezesi kuşatma ordusunu güçlendirdi. Şehir, Generalleutnant Jacob Johann von Wulffen tarafından komuta edilen beş alayda 3.200-3.400 kişilik bir garnizon ve yaklaşık 2.000 şehir milisi tarafından savunuluyordu.Szczecin şehrinin garnizonu, vatandaşlarla işbirliği yaparak kararlı bir şekilde kendini savundu. Ağustos'tan Aralık 1677'ye kadar dört ay boyunca şehir yoğun bir şekilde bombalandı, böylece kuşatmanın sonunda Szczecin'de sadece 20 hasarsız ev kaldı. Aralık ayının sonunda, istihkamcılar ana duvarın bir kısmını havaya uçurmayı başardılar. Böylece surlarda büyük bir gedik açılmıştı. Müttefikler zaten belirleyici saldırı için hazırlanıyorlardı. Generalleutnant von Wulffen ancak bu noktada teslim oldu. Teslimiyet sırasında, kaleyi savunan askerlerin sayısı yaklaşık 300 askere kadar düşmüş ve geriye kalan askerlerinde küçük mühimmat rezervi kalmıştı. Kuşatma sırasında şehrin 2443 vatandaşı öldürüldü. 6 Ocak 1678'de Elektör Friedrich Wilhelm şehre girdi.1679'da Brandenburg ve İsveç arasında imzalanan Saint Germain Barışı şartlarına göre, Brandenburg, Oder'in sağ kıyısındaki bir bölge şeridi dışında fethettiği tüm yerleri İsveç'e iade etmek zorunda kaldı. Bu nedenle Brandenburg ordusu Stettin'den ayrıldı.
1678

26 Temmuz - I. Joseph (Kutsal Roma İmparatoru), Kutsal Roma İmparatoru, Macaristan ve Bohemya Kralı ve Avusturya Arşidükü (ö. 1711).
1679 Erivan depremi

1679 Erivan depremi (aynı zamanda Garni depremi de denir), günümüzde Ermenistan'ın başkenti Erivan bölgesi sınırları içinde kalan, Safevî İmparatorluğu’nda 4 Haziran 1679 tarihinde gerçekleşen deprem.Sayısız bina deprem sonucu yıkıldı. Depremde Erivan'daki önemli yapılar büyük hasar gördü. Erivan Kalesi tamamen yıkıldı, çoğu dini mekan hasar gördü.Ayrıca yakınlarda bulunan Kanaker Köyü ve Garni Helenistik Tapınağı da yıkıldı. Aralarında Geghard Saint Sargis Manastırı da bulunduğu çok sayıda kilise ve manastır ağır yıkama uğradı.
1679 İhzar müzekkeresi hareketi

İhzar müzekkeresi hareketi 1679 yılında İngiltere'de çıkarılmış bir yasadır. Hukukçular tarafından insan haklarının gelişiminde önemli bir aşama olarak gösterilir. Kabul edilen bu belge ile idarenin tüm eylem ve işlemleri yargı denetimine tabi hale gelmiş, keyfi tutuklamalar yasaklanmış, tutuklanan bir kimsenin 48 saat içerisinde yargıç önüne çıkarılması zorunluluğu getirilmiştir.
168 Sibylla

168 Sibylla, Kanadalı-Amerikalı astronom J. C. Watson tarafından 28 Eylül 1876'da keşfedilen büyük bir ana kuşak asteroitidir. Adını büyük olasılıkla Antik Yunan kadın kahinlerine atıfta bulunarak Sibylla'dan almıştır. Spektrumuna bağlı olarak bu nesne, çok karanlık olduğunu ve ilkel karbonlu malzemelerden oluştuğunu gösteren C-tipi bir asteroit olarak sınıflandırılır. 168 Sibylla, ana kuşak asteroitlerinin çoğunun ötesinde yörüngede dönen bir Kibele asteroitidir.1990–1991 yılları arasında İtalya'daki Torino Gözlemevi'nde yapılan bu asteroitin fotometrik gözlemleri, 23,82 ± 0,004 saatlik bir sinodik dönüş periyodunu belirlemek için kullanıldı. Yavaşça dönen bu nesnenin şekli, basık bir sferoidi andırıyor gibi görünüyor.
1680

21 Ağustos - Pueblo Kızılderilileri İspanyollarca işgal edilmiş Santa Fe'yi (New Mexico) ele geçirdiler.28 Kasım - Gian Lorenzo Bernini (d. 7 Aralık 1598, Napoli), 17. yüzyıl Romasında ünlü, barok tarzında çalışan bir müzisyen.
1681

3 Ocak - Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı ile Rus İmparatorluğu arasında Bahçesaray Antlaşması imzalandı .23 Temmuz - Sakız adası bombalandı.Fransa'nın 1680'lerde Berberi korsanlar'a karşı yürüttüğü kampanyalardan birisidir.
1682 Moskova Ayaklanması

1682 Moskova Ayaklanması ya da 1682 Streltsıy Ayaklanması, 1682 yılında Moskova'daki Streltsıy alaylarının, kral naipliği yapan Sofia Alekseyevna'nın kardeşi V. İvan'ın tahta geçirilmesi için düzenlediği ayaklanma. Ayaklanmanın tarihsel arka planını Çar III. Fyodor'un iki eşinin aileleri arasındaki rekabet oluşturmuştur.8 Mayıs 1682 günü Çar III. Fyodor'un hiçbir varis bırakmadan ölmesi ayaklanmayı tetikleyen olay olmuştur. Ardından Fyodor'un üvey kardeşi I. Petro çar ilan edilmiştir. Fakat I. Aleksey ve ilk karısı Maria İliniçna Miloslavskaya'nın aile iktidarını sürdürmeye kararlı olan V. İvan'ın kardeşi Sofia Alekseyevna bu duruma itiraz etmiş ve ayaklanma saray muhafızları olan Streltsıy ile birlikte bir ayaklanma çıkarmıştır. Bunun üzerine III. Fyodor'un 15 yaşındaki kardeşi V. İvan, üvey ağabeyi I. Petro ile birlikte tahta oturmuştur.
1683

10 Kasım - II. George, tam adı George Augustus, Cambridge Markisi ve Dükü, Büyük Britanya kralı ve Hannover elektörü (ö. 1760).
1684

Haziran-Eylül - Venedikliler, Kutsal İttifak'a katıldı. Vişegrad, Mora, Ayamavri ve Dalmaçya'da birçok kale Venediklilerin eline geçti.
1685

6 Şubat – İngiltere kralı II. Charles öldü ve yasal oğlu bulunmadığından katolik olan küçük kardeşi II. James (1633-1701) tahta çıktı
1686-1700 Osmanlı-Rus Savaşı

1686-1700 Osmanlı-Rus Savaşı, 1683-1699 Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşı'nın bir parçasıdır. II. Viyana Kuşatması sonrasında çok sayıda Avrupa ülkesi Osmanlı İmparatorluğu'na karşı birleşerek saldırıya geçti. 1686 yılında Rusya da Kutsal İttifak ülkelerine katıldı. 1687 ve 1689 yıllarında Kırım'a, 1695 ve 1696 yıllarında ise Osmanlılara ait Azak'a saldırıya geçtiler. Kırım'da başarılı olamayan Rusya, Azak'ı ele geçirmeyi başardı. Savaş 1700 yılında İstanbul'da imzalanan bir antlaşmayla sona erdi.2 Mayıs 1687 tarihinde Çar Vasili Golitsin komutasındaki 132.000 kişilik bir Rus ordusu Kırım'a karşı sefere çıktı. 30 Mayıs'ta bu orduya sol kıyı Kazaklarının atamanı İvan Samoyloviç'in komutasındaki 50.000 kişilik bir Kazak ordusu katıldı. Yaz sıcağında ilerleyen bu büyük ordu yiyecek ve su sıkıntısına uğradı. 17 Haziran'da ulaşmaya çalıştıkları Perekop Kıstağı'ndan 6 hafta uzaklığındayken geri dönmeye karar verdiler.1689 yılında Ruslar bir kez daha aynı sefere çıktılar. Bu sefer Şubat ayında yola çıkarak yaz sıcağından sakınmak istiyorlardı. 20 Mayıs'ta Perekop Kıstağı'na ulaştılar ama Kırım Hanlığı'nın saldırısına uğradılar. Su sıkıntısı baş gösterdi. Golitsin yine geri çekilme emri verdi. Her iki Kırım seferi de başarısız olmuştu. Yine de bu savaş, Kırım Hanlığı'nı meşgul ederek Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları'nda Osmanlıların yardımına koşmalarına engel olmuşlardı.Rusların ilk Azak seferi 1695 yılının baharında başladı. 27 Haziran'da Ruslar Azak Kalesi'ni kuşattılar. Ancak Osmanlıların nehir yoluyla kaleye erzak ve cephane getirmelerini engelleyemediler. Ruslar 5 Ağustos ve 25 Eylül'de iki defa saldırıya geçtiler. Ancak başarısızlığa uğradılar. 1 Ekim'de kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldılar.Bu kuşatmanın başarısız olması üzerine Rus Çarı I. Petro hemen bir donanma inşa edilmesini emretti. 1696 yılının Nisan ayında Aleksei Shein komutasındaki 75.000 kişilik bir ordu kara yoluyla Azak Kalesi'ne doğru yola çıktı. Aynı zamanda yeni inşa edilmiş Rus donanması Voronej Nehri ve Don Nehri yoluyla Azak Kalesi'ne doğru yelken açtı. 27 Mayıs'ta bu donanma Azak Kalesi'ni kuşattı. 14 Haziran'da 4.000 asker ve 23 gemiden oluşan Osmanlı donanması Azak Kalesi'nin yardımına yetişti. Ancak Rus Donanması 2 Osmanlı gemisini batırmayı başardı. 19 Temmuz'da Azak Kalesi Rusların eline geçti.Kırım'da fazla bir başarı elde edemeyen Rusya bu savaşta Azak Kalesi'ni ele geçirmeyi başarmıştı. Bu savaş ayrıca Rus donanmasının ilk büyük başarısıydı. 14 Temmuz 1700 tarihinde Osmanlı Devleti Rusya'yla İstanbul Antlaşması'nı imzalayarak Azak Kalesi'ni Ruslara bıraktı. Ayrıca Rusların Taganrog'da inşa ettikleri kaleyi kabullenmek zorunda kaldı.
1687

4 Nisan - İngiltere Kralı II. James, Katolik ve Protestanlara ilişkin cezaları askıya alan "Kraliyet Hoşgörü Bildirgesi"ni yayınladı.
1688 İzmir depremi

1688 İzmir depremi 10 Temmuz yerel saat ile 12.59'da meydana geldi. 16.000 can kaybına yol açan ve tahmini olarak 7.0 Ms büyüklüğünde meydana gelen deprem. Mercalli şiddet ölçeğine göre en büyük şiddet X (Yoğun) olarak hissedildi.Deprem sonrası şehre inşa edilen binalar, zeminleri dışında genellikle ahşaptan ve olası depremlere karşı daha dayanıklı yapıldı.
1689 Üsküp yangını

1689 Üsküp yangını, 26 Ekim 1689'de başlayıp 2 gün süren tarihi bir olaydır. Yangın neticesinde şehrin büyük bir kısmı yanmış; yalnızca kale ile bazı kilise ve camiler gibi taştan yapılmış yapılar nispeten hasarsız kalmıştır. Yangının Üsküp üzerinde yıkıcı bir etkisi olmuştur. Kentin nüfusu 60.000'den 10.000 civarına düşmüş ve bir ticaret merkezi olarak bölgesel önemini yitirmiştir. Şehirde ikamet eden Müslümanların birçoğu başkent İstanbul'a yerleşerek burada Üsküp mahallesini meydana getirmişler, kentin gayrimüslim sakinleri ise Sofya ve Belgrad'a göçmüşlerdir.1689 yılında Sienalı İtalyan komutan Enea Silvio Piccolomini Osmanlı İmparatorluğu'dan Kosova, Bosna-Hersek ve Makedonya üzerine saldırıya geçmiştir. Bu dönemde Üsküp'ün gelişimi 1689 yılında Avusturya ordusunun Makedonya'ya girmesiyle aniden kesintiye uğradı. Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları (1683-1699) sırasında General Piccolomini komutasındaki Avusturya birlikleri durdurulamaz bir ilerleyişle Balkanlar'ın içlerine kadar ilerleyerek Kaçanik Kalesi'ni aldıktan sonra Üsküp ovasına inmiştir. Türk ordusu ve halkın bir kısmı şehri terk ettiği için 25 Ekim 1689'da Üsküp'ü fazla mücadele etmeden teslim aldılar. Ancak Osmanlı kuvvetlerinin üç gün içinde karşı taarruzla geri dönmesi bekleniyordu. Bu sırada General Piccolomini'nin emriyle Üsküp ateşe verildi ve yangın iki gün sürdü (26 ve 27 Ekim); çok sayıda ev ve dükkân tahrip edildi, ancak en büyük hasar neredeyse tüm konutların, iki sinagogun ve Yahudi okulunun tahrip edildiği şehrin Yahudi mahallesinde meydana geldi.Bu olaylarla ilgili bazı iddialar, Piccolomini'nin Üsküp'ü, kuvvetlerinin karargâhından bu kadar uzaktaki bir şehri işgal etme ve yönetme konusundaki yetersizliği nedeniyle yerle bir ettiğini belirtmektedir.Saldırı sırasında general Piccolomini kolera veya veba hastalığına yakalanmış ve 9 Kasım 1689 tarihinde ölmüştür. Lidersiz kalan ordusu yenildi. Sırpların ve Arnavutların çoğu, Patrik Arsenije III Crnojević'in önderliğinde sürgüne kaçmıştır. Ertesi yıl 1690'da Mora Seraskeri Koca Halil Paşa ile Kırım Hanı Selim Giray, Kaçanik Boğazı’nda ve Kosova’da Avusturyalıları mağlûp ederek Üsküp’ü tekrar Osmanlı hâkimiyetine aldı.
169

Saray hadımlarını küçük düşüren Konfüçyüsçü düşünürlerin tutuklanması, öldürülmesi ve baskent Luoyang'dan uzaklaştırılması olayları yaşandı.İkinci Marcomanni Savaşı: Germen kavimleri Roma İmparatorluğu önlerine dek ilerledi, Raetia ve Moesia eyaletleri saldırıya maruz kaldı.