barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Hanzade Sultan (I. Ahmed'in kızı)

Osmanlı padişahı I. Ahmed'in kızı olarak dünyaya geldi. Eylül 1623'te sadrazam Bayram Paşa ile evlendi. Tarihçi Reşat Ekrem Koçu'ya göre; Turnacıbaşı rütbesinde bir subayın, vezirlik makamına çıkmadan bir sultanla evlenmesi oldukça istisnai bir durumdur. Bir rivayete göre bunun tek nedeni, Bayram Ağa’nın yakışıklı bir erkek olmasıdır.Paşa'nın 1638 tarihindeki vefatı ile dul kaldı ve beş sene sonra 1643'te Nakkaş Mustafa Paşa ile evlendi. 23 Eylül 1650 tarihinde vefat ederek Ayasofya Camii avlusundaki kardeşi Sultan İbrahim Türbesi'ne gömülmüştür. 43 yaşında ölen sultanın ölüm nedeni bilinmemektedir.Uluçay, M. Çağatay (2011). Padişahların kadınları ve kızları (5 bas.). Ankara: Ötüken. ISBN 9789754378405.
Hanzade Sultan (Ömer Faruk Efendi'nin kızı)

Hanzade Sultan ya da Hanzade Osmanoğlu (12 Eylül 1923, İstanbul - 19 Mart 1998, Paris), Osmanlı Hanedanı üyesi. 32. Osmanlı padişahı Sultan Abdülaziz’in ve Son halife Abdülmecid Efendi’nin torunu, Şehzade Ömer Faruk Efendi’nin kızıdır.12 Eylül 1923 yılında Dolmabahçe Sarayı’nda dünyaya geldi. Babası, son Halife Abdülmecid Efendi’nin oğlu ve 32. Osmanlı padişahı Sultan Abdülaziz’in torunu olan Şehzade Ömer Faruk Efendi, annesi ise 36. Osmanlı padişahı olan Sultan Vahdeddin’in kızı Sabiha Sultan’dır. Ailenin 3 kızının ortancasıydı. Ablası Neslişah Sultan ve küçük kız kardeşi Necla Sultan ile birlikte hanedana hem anne, hem baba tarafından mensup tek Osmanlı Hanedanı üyesidir.Henüz 6 aylık bir bebekken, diğer hanedan üyeleri ile birlikte sürgüne gönderildi. Gençlik yıllarını Fransa’nın Nice şehrinde geçirdikten sonra ailesiyle birlikte Mısır’a gitti.17 yaşında iken; Mısır hanedanından Mehmed Ali İbrahim ile evlendi ve “Prenses İbrahim” adını aldı. Prenses Fazile (1941) ve Prens Ahmet Rifat (1942) adlı 2 çocuğu oldu. 1952 devriminde Mısır krallığı lağvedilince tekrar sürgüne gitmek zorunda kaldı. Ailesiyle birlikte Paris’te yaşadı.1952 yılında Osmanlı Hanedanı hanım mensupların, Türkiye’ye dönüşüne izin verilince Türk vatandaşlığına geçti ve “Osmanoğlu” soyadını aldı. Kızı Fazile, Irak Kralı II. Faysal ile nişanlandı ancak kral ve tüm ailesi 1958’deki ihtilalde öldürülünce bu evlilik gerçekleşmedi.Hanzade Sultan, 19 Mart 1998’de Paris’te öldü. Cenazesi, 27 Mart’ta Türkiye’ye getirilip Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.
Hanzala

Annesinin adı: Nakba (Filistinliler işgalin ardından Filistin topraklarında İsrail Devleti’nin ilan edildiği 15 Mayıs 1948′i Nakba günü olarak tanımlar.)Hanzala 10 yaşında bir çocuktur, büyümez. Çünkü Naci Ali, Filistin'i bu yaşta terk etmek zorunda kalmıştır.Hanzala'nın sırtı okuyucuya dönüktür, elleri arkada birleşmiştir. Bu duruşuyla ülkesinin işgalini protesto etmektedir.
Hanzei

İmparator Hanzei ( Hanzei-tennō), Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 18. imparatorudur. İmparatorun yaşamı ve saltanatı hakkında fazla bilgi bulunmamasına karşın saltanatının MS 406'dan 410 yılında ölümüne kadar sürdüğü düşünülmektedir.
Hanzhong

Hanzhong (), Çin'in Shaanxi eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Şehir, kuzeydoğuda eyalet başkenti Xi'an, kuzeyde Baoji ve doğuda Ankang il düzeyi şehirleri ile batıda Gansu ve güneyde Sichuan eyaletleri komşudur. Yüzölçümü 27,246 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 3,416,196'dır. Şehre Hanzhong Havalimanı hizmet vermektedir.
Hanzo

Hanzo, yönetmenliğini Zeki Ökten'in üstlendiği, senaryosunu Suphi Tekniker'in kaleme aldığı 1975 yapımı bir Türk filmidir. Güldürü türündeki bu sinema filminin başrollerinde Kemal Sunal, Meral Zeren, Adile Naşit ve Mümtaz Ener yer almıştır.Bebekken kaybolan ve vahşi ormanda ayılar tarafından büyütülüp, onlar gibi davranan Hanzo, bir gün kazı için köye gelen bir grup tarafından yakalanır. Şehre getirilen Hanzo, doktorlarca gözetim altında incelenmeye başlanır. İnsanlıktan tamamen uzak ve her davranışı bir hayvan gibi olan Hanzo, doktorların da yardımıyla normale döndürülmeye çalışılır. Ancak bu sefer de ortaya acayip bir kişilik çıkar, üstelik bu kişilik kendisiyle yakından ilgilenen kadın doktoruna aşık olmasıyla işler iyice zıvanadan çıkar.
Hanzōmon Hattı (Tokyo Metro)

Hanzōmon Hattı ( Tōkyō Chikatetsu Hanzōmon-sen), Tokyo metrosunun hatlarından biridir. Hat, 1 Ağustos 1978 tarihinde açılmıştır. Hattın uzunluğu 16.8 km olup 14 istasyona sahiptir ve Tokyo Metro tarafından işletilmektedir.
Hança

Hanja veya Hanca ( veya , ), Korecenin yazımı için geleneksel Çince karakterleri kullanan bir yazı sistemi. Yazı, Kore'de MÖ 400'lere tarihlenen Gojoseon döneminden bu yana kullanılmaktadır. Çince karakterler, Korece telaffuz edilmektedir. Hanja-mal veya hanja-eo, hanja ile yazılabilen sözcükler için; hanmun (, ) ise Klasik Çince yazılar için kullanılsa da çoğu zaman bu iki olgu için de kullanılan terim hanjadır.Hanjaya yönelik hiçbir zaman büyük bir ortografik reform yapılmadığından bu karakterler, geleneksel Çin karakterleri ve kyūjitai karakterlerle neredeyse tamamen aynıdır. Hanja'nın sadece küçük bir bölümü üzerinde değişikliğe gidilmiştir ve karakterlerden çok azı Koreceye hastır. Buna karşın Çin'in büyük bir kısmında kullanılan Mandarin ve Japonya'da kullanılan Çince karakterler (kanji) üzerinde sadeleşmeye gidilmiştir. Dolayısıyla bu karakterler, kendilerine eş düşen hanja karakterlerine kıyasla daha az çizgiden oluşmaktadır.15. yüzyılda icat edilmiş Hangıl, modern Kore'de baskın yazı sistemidir. Buna karşın Güney Kore'de okullarda hala Hanja eğitimi verilmektedir. Kuzey Kore'de ise Hanja kullanımı ülkenin bağımsız olmasından sonra kaldırılmış ve bu bu kelimeler Hangıl ile yazılmaya başlanmıştır. İlk başlarda Hanja kullanımı elimine edilmeye çalışılmış, ancak 1960'lardan itibaren öğretim yeniden başlamıştır. Kuzey Kore'de Hanja karakterleri içeren bir sözlük de yayımlanmıştır.
Hançer

İki yanı da bilenmiş bir çeşit bıçaktır. Taşımaya elverişli olduğundan silah olarak kullanılır. Hançerlerin boyutları değişkendir. Örneğin Orta Çağ'da kullanılan bazı çeşitlerinin boyu 45 santimetreye ulaşmaktadır. Hançerler günümüzde süs eşyası olarak da kullanılmaktadır.
Hançerkale

Hançerkale Silifke ilçesi Ovacık köyünde ve  koordinatlarındadır. Köy camisinin güneyinde yer alır. Her ne kadar halk arasında kale olarak nitelendirilse de gerçekte antik dönemden kalma bir gözetleme kulesidir. Hançerkale’ye Mersin’i, batıya bağlayan  devlet kara yolundan kuzeye sapan bir il yoluyla ulaşılır. Silifke’ye 17 ve Mersin’e 97 kilometre uzaklıktadır.Bir ölçüde yıkılmış olan poligonal taş örtülü kulenin şu andaki yüksekliği 5.3 metredir. Kule üzerinde taş kabartma figürlerı vardır.Bunlar Dioskuri (İkizler) miğferi, kılıç, kalkan ve Herkül amuletidir.
Hançerli Camii

Hançerli Camii, Samsun'un İlkadım ilçesinde bulunan tarihî cami. Aynı noktada bulunan ve Büyük Samsun Yangını'nda yok olan caminin yerine 1871 yılında Mehmed Reşid tarafından Bafralı mimar Şahbazzâde'ye yaptırılmıştır.Kırbaç Ali Vakfı'na kayıtlı olan cami 27 Nisan 1913'te mazbut vakıflar kapsamında değerlendirilmiş olup 1938 Kırşehir depreminde tekrar yıkılmıştır. Daha büyük olarak yeniden inşa edilen caminin eski minaresi bu sırada korunmuştur. Camiye 1943 yılında harim, 1964-1965 yıllarında da kuzey cephesine iki katlı son cemaat yeri eklenmiştir.
Hançerli Hamam

Hançerli Hamam, İstanbul ili Fatih ilçesi Ayvansaray mahallesinde hamamdır. Hançerli Sultan Hamamı olarak da bilinir. Kültür varlığı olarak tescilli yapı harap halde olup kullanılmamaktadır. 16. yüzyılın başında Fatma Sultan tarafından yaptırıldı. Özel mülkiyete ait olan yapı özgün mimarisini yitirmiştir.
Hançerli, Mudanya

Mahallenin Fatma Sultan öncesi ise; bugün mahallesimüzün 1 km güneyinde bulunan Eski köyler mevkiinde olduğu bilinmektedir. Bunu kanıtlayan belgeler Bursa, Tahtakale semtindeki kütüphanede 1400'lü yıllarda mahallede vergi verenlerin listesinin bulunması. O dönemlerde köy, soygun ve baskınlara maruz kalmış, bilhassa Manol adındaki eşkıya köye çok zarar vermiş. Köy halkı onu oklarla öldürdükleri  söylenmektedir. O zamanki köy halkı derelerin içine kurulmuş olan Hançerli Fatma Sultan çiftliğine taşınarak, Hançerli mahallesini oluşturmuşlardır. Köyümüzün adı Hançerli Fatma Sultan Çiftliği şeklinde ifade edilmiştir.Mahallenin kuzeyinden gelen Çatak deresi kıyısı Çiftlik arkası  adıyla halen kullanılmaktadır. Zamanla mahallenin adı  Fatma Sultan Çiftliği kaldırılmış sadece  Hançerli kısmı kullanılarak Hançerli mahallesi şeklinde ifade edilmiştir. Köy halkının Fatma Sultan zamanından beri kutlaya geldiği Hançer Ali şenlikleri Mayıs ayının 2. haftasına rastlayan Cuma günü, Hançer Ali'nin hayır yemeği verilir. Pazar günüde mezarın olduğu yerde şenliği yapılarak, bir gelenek haline gelmiştir. Köy 1934 yılına kadar Bursa merkeze bağlı iken, alınan bir kararla Mudanya ilçesine bağlanmıştır.
Hançerli, Niğde

Köyün adı 1200 yılı kayıtlarında Termêssós, 1512 yılı kayıtlarında Dilmison, 1928 yılı kayıtlarında ise Dermusun geçmektedir.
Hançılı, Kalecik

Hançılı; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Hanözü, Kadışehri

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Köy, 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, '3644 Sayılı 130 İlçe Kurulması Hakkındaki Kanun' gereğince Yozgat’ın Çekerek ilçesinden ayrılarak aynı ilin yeni kurulan ilçesi Kadışehri'ne bağlanmıştır.Köy, Yozgat il merkezine 131 km, Kadışehri ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Köy, Kadışehri'nin kuzeyinde ve Tokat il sınırına 2 km uzaklıktadır.
Hanım

Khanum, Hanum, Khanom, veya Khanoum (Kazakça: Ханым/Hanym, Özbekçe: Xonim/Хоним, Azerice: Xanım, Türkçe: Hanım, Arapça: خانم, Farsça: خانم, Hintçe: ख़ानुम, Bengalce: খাঁনম/খ ানম, Urduca: خانم , Arnavutça: Hanëm), başlangıçta bir Orta Asya unvanıyla türetilen ve daha sonra Orta Doğu ve Güney Asya'da kullanılan bir kadın kraliyet ve aristokrat unvanıdır. Asya ve Avrupa'da yaşayan Orta Çağ göçebe Türk halkları ve ayrıca günümüz Çin'inin kuzeyinde ve kuzeybatısında yaşayan Moğol kabileleri tarafından yaygın olarak kullanılan, hükümdar veya askeri hükümdar için Han unvanının dişil karşılığıdır. Türk dillerinde kelime yapımında "-um / -ım" eki "benim" ekleyerek "hanım" kelimesini "benim hanım" yapar. Bu, bir Han'ın tebaasına benim senin Han'ım ve O benim Han'ım (Hanım) olduğunu ilan etmesini tasvir eden hikayeden kaynaklanmaktadır. "Khan" ayrıca Xianbei konfederasyonunda 283 ile 289 arasındaki şefleri için bir unvan olarak görülüyor. Cücenler, René Grousset ve diğerlerinin Türk olduğunu varsaydıkları Hiung-nu'nun Şanyu'sunun yerine imparatorları için Kağan ve Han unvanlarını kullanan ilk insanlardı.Modern Türkçede Hanım olarak yazılır. Hanımefendi unvanı, Hanım ve efendi kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır.Bugün bu terim, herhangi bir sosyal statüdeki kadına saygılı bir şekilde hitap etmenin bir yolu olarak kullanılıyor. "Hanım", bazı Osmanlı ve Türk etkisi altındaki ülkelerde "hanım" veya daha halk dilinde "hanım" olarak anlaşılabilir.Güney Asya'da, özellikle Afganistan, Hayber Pakhtunkhwa, Sindh, Belucistan ve Kuzey Hindistan'da Hanım, yüksek sosyal statüye sahip Müslüman kadınlar için bir saygı ifadesi olarak kullanılmak üzere uyarlanmıştır.
Hanım (film)

Hanım; Nezihe Araz ve  Halit Refiğ'in senaryosunu yazdığı, Halit Refiğ'in yönettiği 1988 yapımı Türk filmidir. Filmin yapımcısı Cengiz Erhun'dur. Halit Refiğ bu filmi ile 26. Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi yönetmen ödülünü almıştır.
Hanım Köylü

Hanım Köylü, Gold Film imzalı, ilk bölümü 23 Nisan 2016 tarihinde yayımlanan Türk yapımı aile ve romantik komedi türündeki televizyon dizisidir. Başrollerini Yusuf Çim ve Gülsim Ali paylaşmıştır. Dizi, 1 Ağustos 2016 tarihinde yayımlanan 13. bölümüyle final yaparak sona ermiştir.Not: Dizi, 1'den 9. bölüme kadar Cumartesi 20.00'de, 10'dan final olan 13. bölüme kadar ise Pazartesi 20.00'de yayımlandı.
Hanım göbeği

Tereyağı, yumurta, şeker, su, un, kabartma tozu ve tuzla hazırlanan hamuru yağda kızartılır, daha sonra şerbete bırakılır.
Hanım İbrahimova

Hanım İbrahimova (d. 1979; Bakü, Azerbaycan) — Azerbaycanlı diplomat. 13 Eylül 2017 tarihinden Azerbaycan Cumhuriyeti'nin İsviçre Konfederasyonu Büyükelçisi.Hanım İbrahimova 1979 yılında Bakü şehiri'nde doğmuştur. Hanım İbrahimova, yüksekokulu Columbia Üniversitesi'nde bitirmiştir.
Hanımın Çiftliği

Hanımın Çiftliği, Orhan Kemal'in üç ciltlik romanıdır. Kitap, Vukuat Var, Hanımın Çiftliği ve Kaçak ciltlerinden oluşmaktadır. Romanın ilk cildi olan Vukuat Var, yazar tarafından 20 günde yazıldı. Eser, popüler kültür alanında da ilgi gördü; iki ayrı uyarlaması televizyon dizisi olarak Türk televizyonlarında yayınlandı. Romanda, Çukurova'daki insanların yaşamları anlatılmaktadır. Romanın ciltlerindeki olay örgüsü, birbirleriyle bağlantılıdır. Örneğin: Vukuat Var adlı romanda başlayan olay örgüsü Hanımın Çiftliği 'nde devam eder.
Hanımın Çiftliği (anlam ayrımı)

Hanımın Çiftliği, Orhan Kemal'in romanından uyarlanarak, 1990 yılında TRT 1'de yayımlanmış olan Türk televizyon dizisi.Hanımın Çiftliği, 2009-2011 yılları arasında Kanal D'de yayımlanan drama türündeki Türk televizyon dizisi.
Hanımın Çiftliği (dizi, 1990)

Hanımın Çiftliği, Orhan Kemal'in 1961 yılında yazdığı aynı adlı romanından uyarlanarak, 1990 yılında TRT 1'de yayımlanmış olan dram ve macera türündeki Türk televizyon dizisidir. Dizi, 8. bölümü ile sona erdi.
Hanımın Çiftliği (dizi, 2009) bölümleri ilstesi

Bu maddede, 2009-2011 yılları arasında Kanal D'de yayınlanan Hanımın Çiftliği adlı dram türündeki Türk televizyon dizisinin bölümleri listesi yer almaktadır. Dizi, 2 sezondan ve toplam 70 bölümden oluşmaktadır.
Hanımınçiftliği, Battalgazi

29 Kasım 1989 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
Hao Haidong

Hao Haidong (d. 9 Mayıs 1970), forvet pozisyonunda görev yapmış Çinli millî futbolcu ve teknik direktördür.Profesyonel futbolculuk kariyerine 1986 yılında Bayi FC kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Dalian Shide ve Sheffield United kulüplerinde oynadı.
Hao Junmin

Profesyonel kariyerine 2004 yılında Tianjin Teda kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Schalke 04 ve Shandong Luneng kulüplerinde oynadı.
Hao Zhang

Zhang Hao (d. 6 Temmuz 1984) Çinli buz patenci. Partneri Dan Zhang ile birlikte çiftlerde yarışmaktadır. Çift 2006 Olimpiyat ikincisi, 2009 Dünya ikincisi ve 2005 Dört Kıta şampiyonudur.Zhang ve Zhang 1997 yılında birlikte kaymaya başlamıştır. 2000-2001 sezonunda Junior Grand Prix Finali'ni ve Dünya Gençler Şampiyonasını kazandılar. 2000 Dünya Gençler Şampiyonasında çift dörtlü twist yapmıştır.2002 Kış Olimpiyatları'nı 11. sırada tamamlayan çift, 2003 Dünya Gençler Şampiyonasını birinci sırada, 2003 Dünya Şampiyonasını altıncı sırada bitirmiştir.Çift 2005 Dört Kıta Artistik Patinaj Şampiyonası'nda şampiyon olmuş, Dünya Şampiyonasında bronz madalya almıştır.2006 Kış Olimpiyatları'nda kısa programı ikinci sırada geçen çift serbest programda dörtlü salchow denemiştir. Zhang havada üç tur dönmüş ve yere düşmüştür. Çiftin kurallara göre 2 dk. içinde programa kaldıkları yerden devam etmesi gerekiyordu. Çift ikili axel&üçlü toe loop kombinasyonu içeren programlarına devam etmiş ve olimpiyatlarda gümüş madalya almıştır.
Hap

Hap, kolayca yutulabilmesi için toparlak duruma getirilmiş katı ilaç. Hap eczacılıkta bir oral dozaj şeklidir. Günümüzde yerini büyük oranda tablet ve kapsüllere bırakmıştır. Bununla birlikte, yaygın olarak, yutulan tüm katı ilaçlar kısaca hap olarak adlandırılırlar.Haplar, tablet ve kapsüllerin üretilmesinden önce başlıca ağızdan ilaç alımı yöntemiydi. Aktif katkı maddelerinin inaktif bir malzeme (glukoz şurubu vs.) ile karıştırılıp havanda dövülmesi, silindir haline getirilmesi, eşit büyüklüklerde kesilmesi ve yuvarlanması yöntemi ile üretiliyorlardı. Yutulmasını kolaylaştırmak için genelde şekere batırılıyorlardı.
Hapalemur alaotrensis

Hapalemur alaotrensis, doğu yağmur ormanı bölgesinin batı ucunda yer alan Madagaskar'ın en büyük gölü olan Lac Alaotra'yı çevreleyen yoğun papirüs ve kamış yataklarında özel olarak yaşayan maki türü.Tür, Belempona Yarımadası çevresindeki gölün kuzey kesiminde küçük parçalı bir popülasyon ve gölün güneybatı kıyısındaki bitişik bataklık arazide daha büyük olmak üzere iki alt popülasyon olarak ortaya çıkar. Tüm dağılımı 5.800 hektardan az görünüyor ve sadece 750 m'ye kadar yükseliyor. Göl, 14.000 hektarlık bataklık ve 175.000 hektarlık pirinç tarlalarından oluşan geniş bir sulak alanla çevrilidir ve önemli bir biyolojik çeşitlilik alanı oluşturmaktadır. Guillera-Arroita vd. (2010), sulak alanın araştırılmasının zor olması nedeniyle bu türün izlenmesinde güçlüklerin ortaya çıktığını bildirmiştir. Sadece balıkçılar tarafından kesilen kanallardan erişilebilir, bu da izleme için sınırlı geçişlere neden olur ve görüş genellikle birkaç metre ile sınırlıdır.En son IUCN Kırmızı Liste değerlendirmesine göre, H. alaotrensis şu anda Kritik Tehlike Altındadır. Sayıları 1994'te 10.000 kişiden azdı, 2002'de 3,000'e kadar düştü. H. alaotrensis için en son nüfus tahminleri, on yıldan biraz fazla bir süre içinde yaklaşık %30'luk bir düşüşü temsil eden 2.500-5.000 birey arasında değişmektedir. Mevcut habitat o kadar parçalıdır ki, mevcut popülasyonlar arasındaki gen akışı büyük ölçüde azalır, bu da popülasyonların uzun vadeli yaşayabilirliğini etkiler.
Hapalla

Haballa olarak da yazılan Hapalla (Hititçe:  𒄩𒁄𒆷), M.Ö. 14. yüzyılın ortalarında Orta-Batı Anadolu'da hüküm sürmüş bir krallıktı. Nüfusunun Luvi dili konuştuğu Hapalla, Arzava devletleri arasında en doğuda olanlardan biriydi. Hapalla krallığı en azından M.Ö. 13. yüzyılın sonuna kadar varlığını sürdürdü. Hüküm sürdüğü dönemin çoğunluğu boyunca bir Hitit vasalı olarak kaldı. Bölge, M.Ö. 1180'de Deniz Halkları tarafından ele geçirildi.Hitit kaynaklarında Hapalla'nın adı ilk kez, Arnuvanda'nın burada gerçekleşen yerel bir ayaklanmaya karşı yardım istemesiyle ilgili bir tablette geçer. Vasallarından Madduvata'ya bu görevi veren Arnuvanda, Madduvata kralının kendisine ihanet ettiğini ve isyanı bastırdıktan sonra bölgeyi Hititlere vermek yerine kendi hakimiyeti altına aldığını görecektir. Arnuvanda'dan gelen tehditlerden sonra Madduvata teslim olur ve Hapalla bölgesini Hititlere geri verir.Sonraki yıllarda Hititler I.Şuppiluliuma komutasında daha önce kaybettiği toprakları geri alırken, ordusunu başkenti yakılan ve sakinleri sürgün edilen Hapalla'ya  gönderir. MÖ 1340'ta Şeha Nehri Ülkesi, Mira ve Hapalla Hititler tarafından Arzava'dan ayrılmış, Arzava krallığının elinde yalnızca başkenti Apaşa ve çevresindeki topraklar kalmıştır.Hapalla'nın bildiğimiz ilk hükümdarı Targaşnallidir. Arzava'nın son bağımsız kralı Uhha-Ziti'nin Hitit hükümdarı II. Murşili'ye karşı M.Ö. 1319'da başlattığı ayaklanma başarısız olduktan sonra Targaşnalli II. Murşili tarafından Hapalla krallığının başına geçirilmiştir. Daha sonraki Kupanta-Kurunta antlaşmasından, M.Ö. 1310 yılı civarında Targaşnalli'nin hâlâ Hapalla tahtında olduğunu öğreniyoruz.Hapalla'nın ikinci hükümdarı, Alakşandu'nun M. Ö. 1280 tarihli antlaşmasında da adı geçen Ura-Hattuşa'dır. Bu antlaşmada Murşili'nin oğlu II. Muvatalli son kalan dört Arzava kralının adını sayarken Hapalla kralı olarak Ura-Hattuşa'nın adını söyler.Hitit imparatorluğunun ömrünün sonlarına doğru (yaklaşık M.Ö.1230-1225), Deniz Halklarının işgalinden önce Hitit İmparatoru IV. Tuthaliya'nın Batı Anadolu'daki krallıkları Mira Krallığı'nın emrine verdiği, dolayısıyla Hapalla'nın bu dönemde büyük ihtimalle Mira'nın bir vasalı olduğu fikri günümüzde akademisyenler arasında yaygınlık kazanmıştır.Hapalla hakkında bildiğimiz her şey Hitit kraliyet arşivlerinden gelmektedir. Coğrafi olarak Hapalla, Batıda Mira, doğuda Aşağı Ülke, güneyde Tarhuntaşşa ülkesi ile sınırlanmaktadır. Bu nedenle Hapalla'nın klasik dönemde Pisidia olarak gelen bölgeye karşılık geldiği düşünülmektedir. İmparatorluğun kalbine çok yakın olan konumu nedeniyle Hititler, Hapalla'yı anavatanları ve Arzava'daki vasalları arasında bir nevi tampon bölge olarak görmüş, bundan dolayı da bu bölgeye özel bir önem atfetmişlerdir.
Hapalodectes

Hapalodectes ("hafif ısırıcı"), Eosen döneminde Kuzey Amerika'da yaşamış mesonychian toynaklı memeli cinsidir.Hapalodectes, belirgin olarak daha küçük boyuta sahip olmasında, alt dişlerin daha büyük enine daralmasında, üst azı dişlerinde bir hipokon varlığında ve üst yanak dişlerinin lingual kısımları arasında derin, vaskülarize embrasür çukurlarına sahip olmasında, mezonikidlerden ve Andrewsarchustan farklıdır.Hapalodectes, alt azı dişlerinin en uzun dişi olan 3. azı dişine sahip olmasıyla bilinen tüm mezonikidlerden farklıdır.1895'te Osborn & Wortman tarafından Dissacus leptognathus olarak tanımlanan fosil örneğinin, 1909'da Matthew tarafından farklı bir cinse – Hapalodectes – atamasıyla cins ilk defa tanıtıldı. H. compressus daha önce  Dissacus leptognathus ismi ile mezonikidlere atanmıştı. Matthew, Hapalodectes'i Condylarthra içerisinde kendi familyası olan Hapalodectidae'ye atadı. Kendisinden sonraki bazı yazarlar (örn. Szalay & Gould, 1966) onu mezonikidler içerisinde kendi alt familyasında (Hapalodectinae) sınıflandırmayı tercih etti. Son çalışmalar ise Matthew'in sınıflandırmasını savunur ancak onu bir mesonychian olarak sınıflar.Spaulding vd. (2009) tarafından oluşturulmuş, genel olarak kabul gören kladogram'da Hapalodectes mezonikidlerin dışında sınıflanır.Fosilleri, Kuzey Amerika'nın alt Eosen'i (~53 myö) ile Asya'nın üst Paleosen'i (~58 myö) ve Eosen'ine tarihlendi. H. anthracinus ve H. compressus türü'' ABD'ye özgü iken, diğer tüm türlerin fosilleri Çin'de bulundu.
Hapalodectidae

Hapalodectidae (literal çeviri : ('yumuşak, hassas'),  ('ısırıcı') nispeten küçük gövdeli ( ) Kuzey Amerika ve Asya'nın Paleosen ve Eosen'den mesonychian toynaklı familyası. Hapalodektidler, daha büyük ve daha iyi bilinen mezonikidlerden, kesme (muhtemelen et) için özelleşmiş dişlere sahip olmaları nedeniyle farklılık gösterirken, Mesonyx veya Sinonyx gibi diğer mezonikidlerin dişleri, kemikleri kırmak için evrimleşmiştir. Hapalodektidler bir zamanlar Mesonychidae'nin bir alt familyası olarak kabul edildi, ancak Hapalodectes hetangensis'in bir kafatasının keşfi, ayrı bir familyaya yerleştirmeyi haklı kılan ek farklılıklar gösterdi. Özel olarak H. hetangensis, bir postorbital çubuğu arka kapatma göz çukuruna sahiptir, bu, mezonikidlerde eksik bir özelliktir. Hapalodektidlerin iskeletleri çok az bilinmektedir ve postkraniyal elementlerden sadece humerus tanımlanmıştır. Bu kemiğin morfolojisi, karasal hareket için mezonikdlere göre daha az uzmanlaşmaya sahip olduğunu gösterir.
Haparanda

Haparanda, İsveç'in kuzeydoğusunda yer alan bir şehirdir. Şehir, İsveç'in karlı ve soğuk kuzey kesiminde, Baltık Denizi'nin kuzey ucunda, Finlandiya sınırında kurulmuştur.Haparanda, 4.000'lik bir nüfusla, İsveç'in küçük kentlerinden biridir. İsveç'in kuzey kuşağında, oldukça soğuk bir iklime sahip olan kentin doğusunda Finlandiya sınırları bulunmaktadır. 1809'da Finlandiya'nın savaş sonrası İsveç'ten ayrılması sonrasında İsveç'te kalan kent, buna rağmen yoğun olarak bir Fin kenti özellikleri göstermektedir. Savaş sonrası, Finlandiya, 1917'ye kadar Rus İmparatorluğu'na bağlı olarak kalmıştır. Kent, demir yolu hattının inşasına kadar sıradan bir köy olsa da, 1821'de market kenti (köping) olarak ilan edildi. Kent, 1842'de de şehir konumuna getirildi. Kent hızla gelişerek günümüzde bir Fin-İsveç sınır kenti haline geldi.Baltık Denizi kıyılarında balıkçılık yapılan şehirde ekonomik etkinlikler sınırlıdır. İklimin soğuk olduğu yörede, yıl boyunca hava 20 °C'nin altındadır. Şehirde yaşayan halkın bir kısmı Fince konuşurken, diğer bir kısmı da İsveççe konuşmaktadır. 2006'da açılan IKEA mağazası ile Haparanda, dünyanın en kuzeyindeki IKEA'ya sahip kent unvanını aldı.
Hapax legomenon

Hapax legomenon, (Yunanca: ἅπαξ λεγόμενον) (çoğul: hapax legomena) bir dokümanda ya da bir edebi eserde "yalnızca bir kez geçen (sözcük)" anlamına gelen Yunanca kökenli bir deyiştir. Bir defa anlamına gelen "hapax" ile, söylemek anlamına gelen "legein" fiilinin edilgen hali "legomenon"'un birleşmesiyle oluşur.Çevirisi yapılan bir metinde çoğunlukla anlamının çözümlenebilirliği konusunda zorluk yaratabileceği gibi, daha önce çözümlenememiş bir dil ya da metinde anahtar işlevi görebilir.
Hapaç

Hapaç () 10. yüzyıl Çerkes kralı. Hapaç'ın hayatı veya hükümdarlığının çoğu hakkındaki bilgiler sınırlıdır.Çerkesya'nın nüfuzlu prenslikleri, aralarından bir Baş Prens (Пщышхо) seçmek için düzenli olarak bir araya gelirlerdi. Yabancı gözlemcilerin gözünde Baş Prens, Çerkeslerin kralı olarak görülüyordu. Bununla birlikte, prenslikler büyük ölçüde özerkti ve unvan çoğunlukla sembolikti. Askerî yeteneği ve zekâsıyla öne çıktığı varsayılan Hapaç Çerkesya Baş Prensi seçilmişti.Hapaç'ın hayatı ya da saltanatının çoğu hakkında pek bir şey bilinmiyor, sadece atlı ordusu ve müttefik beyliklerle 900'lerde Hazarların bir şehri olan Sarkel'e saldırdığı biliniyor. Hazar ordusu yenildi ve Sarkel beyi hapsedildi.Hükümdarlığı sırasında krallığın kesin sınırları da tartışmalıdır. Tarihi kaynaklarda, bölge ilk olarak 6. yüzyılda, Bizans tarihçisi Caesarea'lı Procopius'un Zechoi halkının Roma İmparatoru tarafından atanan bir kralı olduğunu, ancak o zamandan beri bağımsız hale geldiklerini kaydetmesiyle ortaya çıkar. Konstantinopolis Patrikhanesi'nin Notitiae Episcopatuum'u, 7. yüzyıldan itibaren Zichia'nın otosefali bir başpiskoposluğundan bahseder ve Tamatarcha veya Kimmer Boğazı ile ilişkilendirilir.
Hapi (Horus'un oğlu)

Hapi, bazen Hapy olarak tercüme edilir, Antik Mısır dininde Horus'un dört oğlundan biridir ve Yeraltı Dünyasında Osiris'in tahtını korur. Hapi, Horus ile Isis veya Serqet'in oğludur. Aynı adı taşıyan başka bir tanrı ile karıştırılmamalıdır. Genellikle bir babun başı ile tasvir edilir ve ölülerin iç organlarını korumakla görevlendirilir. Hapi tanrıça Nephthys tarafından korunur. Görüntüsü bir tabutun yanında göründüğünde, genellikle kuzeye bakan tarafa hizalanır. Üçüncü Ara Dönemde mumyalama uygulamaları değiştiğinde ve mumyalanmış organlar tekrar vücuda yerleştirildiğinde, vücut boşluğuna bir Hapi muskası eklenirdi.
Hapis

Hapis, ceza adaleti ve ceza hukuku'nda farklı suç'lara göre bir kişinin özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Bu, mahkeme kararı'na göre belirlenir. Bununla birlikte, genellikle hapis cezası, yasa hükümlerine göre bu amaçla kullanılan bir hapishane'de fiilen hapsedilme anlamına gelir. Ama ev hapsi türü de yaygın uygulanır.
Hapishane (Görüş Günü) / Gönül Oyunu

Hapishane (Görüş Günü) / Gönül Oyunu Ferdi Tayfur'un 2 Temmuz 1979'da Elenor Plak firmasından çıkan 45'lik plağıdır. Ferdi Tayfur bu plakla Altın Plak Ödülü almıştır.Yuvasız Kuşlar albümü için okunmuş eserlerdir. LP kapasitesi yetmediği için 45'lik plağa basılmıştır.
Hapishane Kaçkını

Hapishane Kaçkını (özgün adıyla Star in the Dust), 1956 yılında çekilmiş, Charles F. Haas'ın yönetmenliğini üstlendiği ABD western filmi. Başrollerde John Agar, Mamie Van Doren ve Richard Boone yer almaktadır.
Hapishaneler listesi

(Not: Bazı tesisler ağırlıklı olarak yalnızca erkek tutuklu, hükümözlü ve hükümlü bulunduğu belirtilmiş olsa dahi, bazı kurumlarda kısmen bayan bulunabilir.Patarei Hapishanesi (Tallinn Merkez Hapishanesi), Tallinn (kapatıldı, şu anda müze olarak kullanılıyor)eski Helsinki County Hapishanesi or Katajanokka Hapishanesi, so called "Nokka" or "Skatta" (1749–2002)Brandenburg-Görden Hapishanesi (Justizvollzugsanstalt olarak adlandırılan daha büyük bir kompleks Brandenburg an der Havel)
Hapisten kaçış

Hapisten kaçış bir mahkûmun hapisten resmi olmayan bir şekilde ya da yasadışı yollarla ayrılmasıdır. Hapisten kaçışlar neredeyse her zaman mahkûmun yakalanması ve geri gönderilmesiyle sonuçlanmaktadır.Mahkûm hapisten kaçmak için bir fırsat yakalar ve onu kullanılır. (bir kapının kazara açık unutulması gibi.) Mahkûm daha önce kaçışı aklından geçirmemiş olabilir, ama özgürlük şansı kaçışını sağlar.Eğer bir mahkûm hapisten başarıyla nasıl kaçılacağını belirmeleye çalışırsa planlı kaçış yapmış olur. Bu en sık kullanılan yöntemdir.Aralık 1979'da siyasi mahkûmlar Tim Jenkin, Stephen Lee ve Alex Moumaris Güney Afrika'nın yüksek güvenlikli Pretoria Hapishanesinden kaçtılar. 18 aylık planlama, test, hazırlık yaparak, kilitlerin nasıl açılacağını ve anatharların nasıl yapılacağını öğrenerek bu üçlü hapishaneye geldikleri yoldan aynı şekilde 10 kilitli kapı aşarak çıktılar.Sovyet ajanı George Blake Wormwood Scrubs hapishanesinden 22 Ekim 1966'da Sean Bourke yardımıyla kaçtı; her ikisi de güvenli bir şekilde Sovyetler Birliğine ulaştı.Alman Kraliyet Hava Servisi Kapitänleutnant Gunter Plüschow 1915 yılında Donington Hall hapishanesi savaş kampından kaçtı.Coldtiz Kalesi 2. Dünya Savaşı sırasında 'kaçış denemesi' yapılan bir savaş kampı olarak kullanıdı; 300'den fazla kaçış denemesinde 130 mahkûm kaçtı, 30 tanesi ayağını toprağa normal olarak bastı. Kaçışlarda tünel kazanlar, kendini muhafız gibi gösterenler, kanalizasyondan sürünenler ve hatta bir planörü duvarların üzerinden aşırmayı planlayanlar bile oldu.2. Dünya Savaşında bir Fransız direnişçi olan André Devigny, hücre arkadaşıyla Lyon'daki Montluc Askeri Hapishanesinden Nisan 1943'te kaçtı.Jack Sheppard ayrıntılı planlar yaparak ve muhafızların bulunduğu yerleri/zamanları dikkatlice not ederek birçok kez hapisten kaçtı.2001 Haydutlar (film) filminin başlangıç sahnesinde iki başrol oyuncusu fırsatçı bir kaçış yapıyorlar.
Hapivanak Yaylası

Hapivanak, Rize ilinin, merkezine 80 km uzaklıkta olduğu Çamlıhemşin ilçesinin bir yaylasıdır. Yörede bu yaylanın adına Apivanak, Avivonag, Hapivona da denilmektedir. 2600 rakımdadır ve 20 ev barındırır.
Hapke parametreleri

Hapke parametreleri, Güneş Sistemi'ndeki cisimlerin havasız regolit yüzeylerinin yönlü yansıtma özelliklerini tanımlamak için yaygın olarak kullanılan ampirik bir model için bir dizi parametredir. Model, Pittsburgh Üniversitesi'nde gök bilimci Bruce Hapke tarafından geliştirilmiştir.— Tek saçılma albedosu . Bu, ışığın küçük parçacık saçılımı için saçılma verimliliğinin toplam ışık sönmesine (soğurma da dahildir) oranıdır. Yani, , burada  saçılma katsayısı ve  emme katsayısıdırHapke parametreleri, geometrik albedo, faz integrali ve Bond albedosu gibi diğer albedo ve saçılma özelliklerini türetmek için kullanılabilir.
Hapkido

Hap: Beden ve ruhun uyumlu birlikteliği; Ki: Yaşam ve beden enerjisi, iç enerji; Do: Eğitim yolu, sanatı.Bu üç sözcüğün birleşmesiyle oluşan "Hapkido" terimi, beden, ruh ve iç enerjinin uyumlu birlikteliği temeline dayanan Kore kökenli bir savunma sanatının, bunun da ötesinde, bir yaşam biçiminin adıdır.Hapkido geniş bir yelpazede, kol ve ayak eklem kilitlemeleri, fırlatma, her türlü ayak teknikleri, el teknikleri ile akrobatik jimnastik, eğme, bükme ve sinir noktalarına baskı tekniklerinin yanında ateşsiz her türlü silahı ustaca kullanmayı, günlük hayatta kullanılan eşyaları birer silaha dönüştürmeyi öğretir. Örneğin: sopa, şemsiye, bıçak, yelpaze, toka gibi günlük araç gereçlerin kullanımı da hapkido da mevcuttur. Bir spordan ziyade meşru müdafaaya uygun bir sanat olduğunu söylemek daha doğrudur. Yaşa bağlı olmaksızın hem kadınlar hem de erkekler tarafından öğrenilebilir.Hapkido, yani savunmanın dosdoğru yapıldığı yer anlamına gelen ve yaklaşık 3000 yıllık bir tarihi olan Kore savunma sanatının filizlendiği merkezlerde oluşmuştur. Bunların önde gelenleri hanedanlık sarayları, Budist tapınakları ve savunma ordusunun yetiştirildiği ordu karargahlarıdır.Uzak Doğu savunma sanatı bir savaşın yöntemi olmaktan çok her insan ruhunda barınan yıkıcılık ve korkaklık gibi duyguların eğitilip onura ve erdeme götüren yola (Do) doğru mesafe kaydetmektir.Savunma sanatlarında uygulanan teknikler dövüş kalıplarından çok ruhu ve bedeni eğiten egzersizlerdir. Bu yüzden sanat temeli kazanmış olan savaş tekniklerinin belli nefes teknikleri ve konsantrasyonla çalışılan meditasyon bölümleri vardır. Hapkido da Çigong gibi. Amaç düşmanı yok edip ortadan kaldırmak değil, ona karşı savunarak onu kazanmanın yolunu keşfetmektir.WAHA, 2012 yılında kurulan tüm hapkido sistemlerini birleştiren federasyonlar üstü bir kuruluştur. Açılımı World All Hapkido Association'dır. Başkanı seçimle belirlenir. İlk başkanı Kim Chang Sun olmuştur. Türkiye Hapkido Federasyonu başkanı Şükrü Kınataş'tır.
Hapkidowon

Hapkidowon (합기도원), Dünya Hapkido Vakfı (Hangul: 세계합기도본부), ya da Dünya Hapkido Karargâh ABD'nin Michigan eyaletinde 1981 yılında Grand Master Hong Sik Myung tarafından kurulmuştur. Hapkidowon ve otantik Hapkidodo eğitmen eğitim merkezidir.
Haplocanthosaurus

Haplocanthosaurus ("Bir omurgalı kertenkele" diye ifade edilir), Cetiosaurus</u>'a benzeyen bir sauropod dinozoruydu. Her iki türün Colorado'da kafatasları bulundu.Diğer sauropodlar gibi, bu dinozor da ağaç yapraklarıyla beslenen otçul bir dinozordu. Tithonian çağında Kimmeridgian'da, MÖ 156 milyon ile 144 milyon yıllarında, geç Jurassic döneminde yaşamıştır. İlk olarak genç bir fakülte öğrencisi Edwin Delfs tarafından keşfedildi.
Haplogroup C-M8

Haplogroup C-M8 (Haplogroup C1a1 olarak da bilinir), bir Y kromozomu haplogrouptur . Haplogroup C-M130'un soyundan gelen Haplogroup C1a'nın iki kolundan biridir.Japonya'da örneklenen modern erkeklerin yaklaşık %6'sında (%3,3'ten %10'a) bulunmuştur ve Jōmon halkından gelen bir Y-DNA haplogrubu olduğu kabul edilmiştir. Farklı akademik çalışmalarda, Güney Kore'nin Jeju Adası'nda toplanan örneklemde yalnızca bir bireyde gözlemlenmiştir. Ayrıca ticari testlerde Çin'in Liaoning ve Güney Kore'nin Seul kentinden olan  kişilerde gözlemlenmiştir.Kardeş haplogroup C-V20 ile En son ortak atası, 40.000 ila 50.000 yıl öncesine dayanmaktadır. C-M8'in mevcut alt tiplerinin yayılımının yaklaşık 12.000 yıl öncesine ait olduğu tahmin edilmektedir.
Haplogrup

Haplogrup (, haploûs, "tekli, saf"), benzer haplotip gruplarının tümünde ortak atadan gelen aynı tek nükleotid polimorfizmi (SNP) mutasyonuna sahip gen serilerinin oluşturduğu grup. Bir haplogrup benzer haplotiplerden oluşur ve bu sayede bir haplogrubu haplotiplerinden tahmin etmek mümkündür. SNP testi bir haplogrubu doğrular. Haplogruplar harflerle adlandırılır. örneğin R1b1 çeşitli sayı ve harf kombinasyonlarından oluşur. Y kromozomu ve mitokondriyal DNA haplogrupları farklı haplogrupları temsil eder. Haplogrupların oluşumları binlerce yıl öncesine dayanmaktadır.İnsan genetiğinde, Y kromozomu (Y-DNA) haplogrupları ve mitokondriyal DNA (mtDNA) haplogruplarının her ikisi de farklı haplogrupları tanımlamak için kullanılır. Y kromozomu sadece erkekte bulunduğundan bu kromozomun haplogrupları babadan oğula düzenli bir şekilde geçerken, X kromozomu hem dişide hem erkekte de bulunduğundan mitokondriyal DNA halpogrupları anneden yavruya aktarılır. Böylece Y-DNA ve mtDNA genetik içeriği mutasyonlar dışında değişmez.Mitokondri, ökaryotik yapıdaki hücrelerin sitoplazmasında bulunan bir organeldir. Bunların temel amacı hücreye enerji sağlamaktır. Mitokondri yapısında dairesel yapıda DNA molekülleri içerir. Buna mitokodonriyal DNA ismi verilir. Bir insanın DNA'sının ezici çoğunluğunu hücrenin çekirdeğinde bulunan kromozomlar oluştururken, mitokondri sadece bir istisnadır.Birey kendi sitoplazmasını ve sitoplazma içerisinde bulunan organelleri yumurta hücresinden alır; spermin sahip olduğu mitokondri oosit içinde eridiğinden mtDNA anneden yavruya direkt aktarılır. Mitokondri üzerinde herhangi bir mutasyon meydana geldiğinde bu mutasyon anne soyundan gelmiş olur.İnsan Y kromozomu erkeğe özgü bir eşey kromozomu olup; bir Y kromozomu bireyin tüm morfolojik özelliklerini oluşturacaktır. Y kromozomları hücre çekirdeğinde yer alan ve X kromozomu ile eşleştirilmiş olmasına rağmen, sadece Y kromozomunun uç noktası X kromozomu ile homolog olup; Y kromozomunun kalan %95'i ile homolog değildir. Bu nedenle Y kromozomu ve içinde ortaya çıkan mutasyonlar direkt babadan oğla geçer. Örneğin yapışık parmaklılık, kıllı kulak ve balık pulluluk Y kromozomunun homolog olmayan kısmından taşınan hastalıklardır. Y kromozomu mtDNA ile aynı özgü özellikleri paylaşırlar.Diğer kromozomlar, kadınlardaki X kromozomu ve otozomlar, mayoz bölünme sırasında (krossing over sonucu gen değişimi) kendi genetik metaryellerini paylaşır. Bu şekilde genetik metaryal her nesilde daha da karışır, bu nedenle herhangi bir yeni mutasyon evebeynlerden çocuklara rastgele geçer.Y-Chromosome - *https://web.archive.org/web/20040728005528/http://www.scs.uiuc.edu/~mcdonald/WorldHaplogroupsMaps.pdfThe Y Chromosome Consortium (2002), A Nomenclature System for the Tree of Human Y-Chromosomal Binary Haplogroups, Genome Research, Vol. 12(2), 339-348, February 2002.  (Detailed hierarchical chart  has conversions from previous naming schemes)Semino et al. (2000), The Genetic Legacy of Paleolithic Homo sapiens sapiens in Extant Europeans, Science, Vol 290 (paper which introduced the "Eu" haplogroups).MitoTool - a web server for the analysis and retrieval of human mitochondrial DNA sequence variations
Haplogrup C-M130 (Y-DNA)

Haplogrup C, tümü SNP mutasyonları olan UEP M130 / RPS4Y711, P184, P255 ve P260 tarafından tanımlanan majör bir Y kromozom haplogrubudur. Haplogroup F ile birlikte Haplogroup CF'nin iki ana kolundan biridir. Haplogroup C, Afrika dışındaki her kıtanın antik popülasyonların görülmekteydi. Günümüz Doğu Asya, Orta Asya ve Sibirya halklarında sık olarak görülmektedir. Kuzey Amerika ve Avustralya'nın yanı sıra Avrupa, Doğu Akdeniz ve Japonya'da da görülmektedir. Haplogrup ayrıca Güneydoğu Asya, Güney Asya ve Güneybatı Asya'nın günümüzdeki pek çok popülasyonunda orta ila düşük sıklıkta bulunur.Haplogrup C-M130'nin SNP mutasyonu M168'in oluşmasından kısa süre sonra ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu mutasyon muhtemelen en az 60.000 yıl önce gerçekleşti.Haplogrup C-M130, en yoğun olarak Kazakistan, Moğolistan, Uzak Doğu Rusya, Polinezya ve Avustralya'daki belli halklar arasında, orta sıklıkta ise Kore ve Mançu halklarında görülmektedir. Bu nedenle, Haplogroup C-M130'un ya Orta Asya'da ya da Güneydoğu Asya'da ortaya çıktığı veya bu bölgelerde en uzun evrimleşme döneminden geçtiği varsayılmaktadır. Hapolgrubun Doğu Asya'da yayılmasının yaklaşık 40.000 yıl önce başladığı öne sürülmektedir.C-M130 taşıyan erkeklerin yaklaşık 6.000-8.000 yıl önce Amerika'ya göç ettiğine ve Na-Dené konuşan halklar tarafından Kuzey Amerika'nın kuzeybatı Pasifik kıyılarına taşındığına inanılıyor.Asya aynı zamanda Haplogroup D-M174'ün yoğunlaştığı alandır. Bununla birlikte, D-M174, Haplogrup E ile C-M130'dan daha yakından ilişkilidir ve Haplogroup C-M130 ve D-M174'ün coğrafi dağılımları tamamen ve tamamen farklıdır, çeşitli Haplogroup C-M130 alt tipleri arasında yüksek sıklıkta bulunur. Günümüz Kazakları ve Moğolların yanı sıra Amerika'nın bazı Yerli halkları, Mançuriler, Koreliler, Rusya'nın Uzak Doğu halklarında, Avustralya'daki Aborjin halklarında ve Asya ve Okyanusya'nın başka yerlerinde orta sıklıkta görülmektedir. Japonya'daki Jōmonlar ve bazı Paleolitik ve Neolitik Avrupalılar arasında Haplogroup C'nin C1a, C1b ve C1a2 dalları görülmekteydi. Haplogrup D ise sadece Tibetliler, Japon halkları ve Andaman Adalıları arasında yüksek frekanslarda bulunur ve Hindistan, Amerika ve Okyanusya'nın yerli halkları arasında görülmez.Sakitani ve arkadaşlarına göre, haplogrup C-M130 Orta Asya'da ortaya çıktı ve oradan Avrasya'nın diğer bölgelerine ve Avustralya'nın bazı bölgelerine yayıldı. C-M130'un Doğu Avrasya avcı toplayıcılarının yanı sıra Doğu ve Güneydoğu Asya ve Avrupa'nın eski örneklerinde bulunduğu öne sürülmektedir.
Haplogrup E-M215 (Y-DNA)

E- M215 veya E1b1b (eski adıyla E3b) insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur. Tek nükleotid polimorfizmi M215'tir.
Haplogrup G (Y-DNA)

Haplogrup G (Y-DNA), insanlarda görülen bir Y kromozomu haplogrubu. F (Y-DNA) haplogrubunun alt gruplarından biridir. Çoğu toplumda düşük oranlarda bulunmasına rağmen, Kafkaslar, Avrupa, Orta Doğu, Güney Asya, Batı ve Orta Asya gibi Batı Avrasya halklarında yaygınca görülen bir haplogrup türüdür.F haplogrubundan ayrılan G-M201, 30.000 yıl önce Kafkasya çevresinde ortaya çıkmıştır. Buzul çağı sona erdiğinde “Bereketli Hilal” bölgesinde tarım başladığında bu haplogruba mensup insanlar ilk defa  çiftçiliği öğrenmiştir. Güney Kafkasya’da koyun ve keçileri evcilleştiren bu insanların bir kısmı 9.000 - 6.000 bin yıl önce Anadolu üzerinden Avrupa’ya göç etmiştir.Neolitik çağda G2a batıya, Anadolu ve Avrupa’ya giderken, G1 doğuya, İran ve Hindistan’a doğru yayıldı. G grubunun alt dallarından olan G1-M285 daha çok İran’da bulunur. Kazakistan bölgesinde en yüksek frekansını gösterir. G1-M285 Avrupa’da çok az bulunmaktadır. Avrupa’daki neolitik çağ kalıntılarının hemen hepsinde G2a tespit edilmiştir. Bu, Avrupa’ya tarımın bu insanlar tarafından getirildiğini destekler niteliktedir.Avrupa'ya G ile birlikte, T, R1b, E1b1b ve J haplogruplarının da gelmiş olması mümkündür. Orta Asya, güneyden gelen G, J ve kuzeyli R1a için uygun bir yayılma alanıydı. Buz Adamı Ötzi'nin de G2a haplogrubuna mensup olduğu bulunmuştur (G2a2a2).
Haplogrup I-M438 (Y-DNA)

Haplogrup I-M438 veya yaygın olarak bilinen adıyla I2 (2007'ye kadar bilinen adıyla I1b), insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur. 31.000 ile 26.000 yıl önce ortaya çıktığı düşünülen haplogubun üç ana kolu bulunmaktadır: I-L460, I-L596 ve I-L147.Tüm Avrupa'da görülen haplogruba, kurucu etkisi ile en çok Dinar Alpleri'nde (Balkanlar) rastlanmaktadır. Bazal I-M438* örnekleri Girit ve Sicilya'daki örneklerde bulunmuştur.Önceleri I1b olarak bilinen Haplogroup I2-M438, Güney Avrupa'da ortaya çıkmış olabilir. Günümüzde en sık Batı Balkanlar ve Sardinya bu haplogruba rastlanmaktadır. Tahminen 15.000 ila 17.000 yıl önce üç ana alt gruba ayrılmıştır: I2-M438 *, I2a-L460, I2b-L415 ve I2c-L596.Haplogrup I2a, Villabruna Kümesi'ne ait Batı Avrupalı Mezolitik Avcı Toplayıcılar arasında en sık rastlanan Y-DNA idi. 2015 yılında yapılan bir çalışmada, Azilian kültürüne ait (günümüzde Grotte du Bichon, İsviçre) 13.500 yıllık kalıntılarda haplogrup I2a'ya rastlanmıştır. I2a1'nin (I-P37.2) altsınıfları, yani I-M423 ve I-M26, sırasıyla 10.000 ve 8.000 yıl öncesine tarihlenen Batı Avrupalı Avcı-Toplayıcı kalıntılarında tespit edilmiştir.Nature'da 2015 yılında yayınlanan bir çalışmada,  Kongemose kültürüne ait olduğu düşünülen Motala'daki altı kişinin kalıntıları başarıyla analiz edilmiştir. Altı kişiden ikisi I2a1b haplogrubuna, bir kişi I2a1 haplogrubuna ve bir kişi I2c haplogrubuna atfedilmiştir.
Haplogrup J (Y-DNA)

Haplogrup J-M304, veya yaygın olarak bilinen adıyla J, insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur. Batı Asya'da ortaya çıktığına inanılmaktadır. Neolitik Çağda, Kuzey Afrika başta olmak üzere, Afrika Boynuzu, Sokotra, Kafkasya, Güney Avrupa, Güneybatı Asya, Orta Asya, Güney Asya, ve Güneydoğu Asya'ya yayılmıştır.
Haplogrup J-M172 (Y-DNA)

Haplogrup J-M172 veya yaygın olarak bilinen adıyla J2, haplogrup J-M304'ten türeyen ve insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur.  Haplogroup J-M172, Batı Asya, Orta Asya, Güney Asya, Avrupa ve Kuzey Afrika'daki günümüz toplumlarında yaygındır. J-M172'nin Kafkas Dağları, Mezopotamya ve Levant arasında ortaya çıkmış olabileceği düşünülmektedir.Samino, 2004'te ana haplogrup J-P209'un günümüzden 18.900 ila 44.500 yıl önce ortaya çıktığını tespit etmiştir. Batini ise, 2015'te Haplogrup J-M172'nin günümüzden 19.000 ila 24.000 yıl öncesinde ortaya çıktığı tahmin etmiştir.  Antik J-M410 örneği, Batı Gürcistan'daki Kotias Klde Mağarası'nda bulunan ve günümüzden 9.529-9.895 yıl öncesine tarihlenen bir dişte tespit edilmiştir. Bu örnek, Kafkas avcı-toplayıcı otozomal bileşenine atanmıştır. J-M410'in alt kolu olan ve MÖ 9.100 ila 8.600 yıllarına tarihlenen J-PF5008 örneği, Mazandaran eyaletindeki Hotu ve Kamarband Mağaraları'nda bulunmuştur. Her iki örnek de Trialeti kültürüne aittir. J2 genini taşıyanların 12.000 yıl önceki Son Buzul Çağı'nın sonlarında Anadolu, Güney Kafkasya ve İran'a yerleşmiş oldukları düşünülmektedir.Turkish DNA Project'in yaptığı araştırmada elde edilen verilere göre J2 Haplogrubu, Anadolu Türklerinde gözlenen en yaygın haplogruptur. Haplogrup, ayrıca diğer Türkî popülasyonlarda da yaygınca görülmektedir.
Haplogrup J-M267 (Y-DNA)

Haplogroup J-M172 veya yaygın olarak bilinen adıyla J1, haplogrup J-M304'ten türeyen ve insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur.Bu soydan gelen insanlar,  tek nükleotid polimorfizmi M267 olan ortak bir atadan gelmektedir (). Bu haplogrouba, günümüzde Arap Yarımadası ve Batı Asya'daki birçok bölgede önemli oranlarda rastlanmaktadır. Asya kıtasındaki örneklere ek olarak Sudan'da da bu haplogrup çok sık görülmektedir. Ayrıca Kafkasya, Etiyopya, Kuzey Afrika'nın bazı bölgeleri ve özellikle Kohen soyadlı Yahudi grupları arasında bu haplogruba daha seyrek olarak rastlanmaktadır. Ayrıca Güney Avrupa'nın bazı bölgelerinde, Orta Asya'da ve Hint Yarımadası'nda az ama kayda değer ölçüde görülmektedir.Haplogrup J-P209'un keşfedildiği tarihten bu yana Batı Asya'da veya yakınlarında ortaya çıktığı kabul edilmektedir. J-P209'un iki ana kolu olan J-M267 ve J-M172'ye bu bölgenin çeşitli yerlerinde sık olarak rastlanmaktadır. Bu haplogrupların Neolitik dönemdeki tarım teknolojilerinin yayılımını genetik olarak kanıtladığı düşünülmektedir.
Haplogrup L-M20 (Y-DNA)

Haplogrup L-M20 insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur. Tek nükleotid polimorfizminde M11, M20, M61 ve M185 farklılıkları bulunmaktadır. K Haplogrubunun ikincil soyundan gelen L-M20, LT Haplogrubunun ana koludur. L haplogrubunun alternatif filogenetik adı K1a'dır. Belucistan (28%), Kuzey Afganistan (25%) ve Güney Hindistan (19%) başta olmak üzere Güney Asya'da, Tacikistan'da ve Anadolu'da da görülen bu haplogruba, İran'da da düşük yoğunlukta rastlanmaktadır. Ayrıca, binlerce yıldır Kafkasya, Avrupa ve Orta Asya'da da bu haplogrup çok düşük yoğunlukta görülmektedir.L-M20, K-M9 Haplogrubundan türeyen LT Haplogrubundan türemiştir.. Doktor Spencer Wells'e göre, L-M20 Tacikistan'daki Pamir Dağları bölgesinde ortaya çıkmış ve MÖ 30.000 yılında Pakistan ve Hindistan bölgesine gelmiştir. Bununla beraber, diğer çalışmalarında çoğu, L-M20'nin Batı Asya kökenli olduğunu ve neolitik çiftçilerin yararlandığı İndus Nehri aracılığıyla diğer bölgelere yayıldığını göstermektedir.
Haplogrup N (Y-DNA)

Haplogrup N (M231 ve M232) Kuzey Avrasya coğrafyasında sıkça rastlanan Sibirya kökenli bir Y-DNA haplogrubudur.N haplogrubu NO haplogrubunun varyasyonu niteliğinde olan bir alt üyesidir. Son buzul çağının ardından ortaya çıkıp Sibirya'dan dünya geneline yayılmaya başladığı için diğer haplogruplara nazaran daha genç bir haplogrup sayılır. Bu haplogrubun Amerika kıtasında yayılamaması Bering Boğazının son buzul çağının ardından erimesi dolayısıyla ortaya çıktığına dair ipuçları vermektedir.N haplogrubu, Kuzey Avrasya'da geniş bir alana yayılmıştır ve ayrıca Nepal, Güney Avrupa, Güneybatı Asya gibi bölgelerde de nadiren rastlanmaktadır. Varlığı en çok Fin-Baltık topluluklarında görülmektedir. Ugrik ve Batı Sibiryalı Samoyedlerde ve Sibiryalı Türkî bir millet olan Yakutlarda da N haplogrubu oldukça baskın olarak görülmektedir.N haplogrubuna Türkî topluluklarda sıkça rastlanılmaktadır. Yakutlar ve Tuvalar gibi Kuzey Sibiryalı halklarda %75 gibi yüksek oranlarda bulunan N haplogrubu, Türkmenler'de %10, Kırgızlar'da %3, Azeriler'de %5 gibi oranlarda bulunmaktadır. Diğer Türkî halklarda da bu haplogrup az ya da çok olarak yer almaktadır. Türkiye'de ise yapılan araştırmaların sonuçları farklılık gösterse de %4 oranında bulunduğu fikri yaygındır. Türkiye Türkleri'nde ise bu oran %10'dan fazladır. Anadolu'da son dönemlerde yapılan araştırmalara göre ise bir Afşar köyünde %30 gibi yüksek sayılabilecek oranda N1b haplogrubuna rastlanmıştır. Ancak genel olarak N ve C gibi Doğu Avrasya kökenli haplogruplar yerine, Türkiye Türklerinde J, R, G, E ve I gibi Avrupa, Orta Doğu, Akdeniz ve Kafkaslar'da yaygın olarak görülen Batı Avrasya kökenli haplogruplar toplumun çok büyük çoğunluğunu, yaklaşık %95'ini, oluşturmaktadır.