barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Dize (bilgisayar bilimi)

Bilgisayar programlamada, dize geleneksel olarak karakterlerin değişmez ya da bir tür değişken olarak bir dizidir. İkincisi, elemanlarının mutasyona uğramasına ve uzunluğunun değiştirilmesine (oluşturulduktan sonra) izin verebilir veya sabitlenebilir. Bir dize genellikle veri tipi olarak kabul edilir ve genellikle bayt (veya kelime) dizi veri yapısı olarak uygulanır. Bazı karakterleri, genellikle karakterleri, bir dizi karakter kodlaması kullanarak saklar. Dize ayrıca daha genel dizileri veya diğer dizileri (veya liste) veri türlerini ve yapılarını gösterebilir.Kullanılan programlama diline ve kullanılan kesin veri türüne bağlı olarak, dize olarak bildirilen bir değişken bellekte depolamanın önceden belirlenmiş bir maksimum uzunluk için statik olarak tahsis edilmesine neden olabilir veya buna izin vermek için dinamik ayırma kullanabilir değişken sayıda eleman tutmak içindir.Bir dize kaynak kodu içinde tam anlamıyla göründüğünde, bir dize hazır bilgisi veya anonim bir dize olarak bilinir.Biçimsel dil kuramında, matematiksel mantık ve teorik bilgisayar biliminde kullanılan bir dize, alfabe adı verilen kümeden seçilen sınırlı bir sembol dizisidir.
Dizel lokomotif

Dizel lokomotif, dizel motorla çalışan bir demiryolu lokomotifidir. Temel olarak mekanik gücün tekerleklere iletilme şekli bakımından farklı olan birkaç tip dizel lokomotif geliştirilmiştir.Erken içten yanmalı lokomotifler yakıt olarak gazyağı ve benzin kullanmaktaydı. Rudolf Diesel, 1898'de ilk dizel motorun patentini aldı. Tasarımındaki sürekli gelişmelerle boyutlarını küçüldü ve güç-ağırlık oranlarını lokomotife monte edilebilecek bir noktaya çıkardı. İçten yanmalı motorlar yalnızca sınırlı bir tork aralığında verimli bir şekilde çalışır ve düşük güçlü benzinli motorlar mekanik bir şanzımana bağlanabilirken, daha güçlü dizel motorlar yeni şanzıman biçimlerinin geliştirilmesini gerektirdi.İlk başarılı dizel motorları dizel-elektrik şanzımanlarını kullanmaktaydılar ve 1925'te ABD'de az miktarda 600 bg (450 kW) gücünde dizel lokomotifler hizmete girdi. 1930'da Armstrong Whitworth, Arjantin'deki Buenos Aires Büyük Güney Demiryoluna Sulzer tasarımlı motorları kullanan iki adet 1,200 bg (890 kW) lokomotif teslim etti. 1933 yılında, Maybach tarafından geliştirilen dizel-elektrik teknolojisi, yüksek hızlı şehirlerarası iki araçlık bir set olan DRG Class SVT 877'yi itmek için kullanıldı ve 1935'ten başlayarak Almanya'daki diğer düzleştirilmiş araç setleriyle seri üretime girdi. 1934 yılının sonlarında, General Motors'un 1930–34'teki araştırma ve geliştirme çalışmaları ve Budd Company'nin hafif gövde tasarımındaki ilerlemeler ile elektrik itiş gücü yüksek hızlı ana hat yolcu hizmetine getirildi.II. Dünya Savaşı'ndan sonra elde edilen ekonomik iyileşme sonucunda birçok ülkede dizel lokomotifler yaygın olarak benimsendi. Dizel lokomotifler, buharlı lokomotiflerden daha fazla esneklik ve performans sunarken, aynı zamanda işletme ve bakım maliyetlerini de düşürmüştür. Dizel-hidrolik şanzımanlar 1950'lerde gelişti, ancak 1970'lerden itibaren dizel-elektrik şanzımanlar egemen hale geldi.
Dizel partikül filtresi

Dizel Partikül Filtresi (DPF), dizel motorlarda yanma sonucunda doğal olarak oluşan Partikül Maddeleri(PM) (veya halk deyişi ile kurum, is) gidermek veya azaltmak amacı ile egzoz sistemine ilave edilen bir filtredir.PM, hava kirliliğine neden olan en tehlikeli bileşenlerdendir. Boyutları 0.1 μm'a kadar düşebilen bu partiküller,  solunum yolu ile vücuda girip, çok küçük boyutları nedeni ile akciğer, kalp hatta beyin gibi hayati organların derinliklerine kolayca ulaşabilir, ciddi hastalıklara ve erken ölümlere neden olabilirler.Egzoz emisyon seviyelerinde izin verilen PM değerlerinin, ciddi oranda sınırlandırılması DPF kullanımını zorunlu hale getirmiştir. Euro 4 normunda izin verilen PM seviyesi  0.025 g/km iken, Euro 5 normunda bu değer, 0.005 g/km 'e  sınırlandırılmıştır.DPF, egzoz gazı içinden geçerken içerdiği PM'i tutar ve hapseder. Bu şekilde aracın yaydığı egzoz gazındaki PM seviyesini sınırlandırır. Fakat PM'lerin DPF içinde birikimi zamanla egzoz gazının geçiş direncini arttırarak, geri basınca (back pressure)  neden olur.Geri basıncın artması özellikle motor performansı ve yakıt tüketimi açısından kesinlikle istenmeyen bir durumdur. Bu durum yani DPF'in tıkanma seviyesi, DPF 'in giriş ve çıkış basınç farkı ve sıcaklık sensörleri ile sürekli takip edilir. Sensörler, DPF 'in belli bir tıkanma noktasına geldiğini algıladığında, motor kontrol ünitesi ilave yakıt püskürtmeleri (tek bir püskürtme zamanını ele alırsak ön ve ana püskürtmelerden sonra yapılan artçı püskürtmeler) yardımı ile egzoz gazı sıcaklığını arttırır. Bu şekilde PM'lerin yakılarak DPF'den atılmasını hedefler. Bu işleme "Rejenerasyon" işlemi denir.
Dizel çoklu birim

Dizel çoklu birim (DMU), dizel motor ile çalışan ve kendinden tahrikli vagonlardan oluşan bir çoklu birim trenidir. Dizel çoklu birimler, cer motorları bir veya birkaç sayıda vagon içine dahil edildiğinden ayrı bir lokomotif gerektirmez.Dizel çoklu birimler, dizel–elektrik (DEMU), dizel–mekanik (DMMU) veya dizel–hidrolik (DHMU) olmak üzere birçok türe ayrılırlar.
Dizengoff Caddesi

Dizengoff Caddesi (, Rehov Dizengoff), İsrail'in Tel Aviv kentinde yer alan bir cadde. Adını kentin ilk belediye başkanı Meir Dizengoff'tan almıştır.
Dizengoff Merkezi

Dizengoff Merkezi (İbranice: דיזנגוף סנטר), İsrail'in başkenti Tel Aviv'de Dizengoff Caddesi ve Kral George Caddesi'nin kesiştiği bir alışveriş merkezidir. Adı Tel Aviv ilk belediye başkanı olan Meir Dizengoff'tan gelmektedir.İsrailli mimar Yitzhak Yashar tarafından tasarlanan Dizengoff Merkezi, İsrail'in ilk alışveriş merkezidir. İnşaat 1972 yılında başladı. İlk mağazası ise 1977 yılında açıldı. Alışveriş merkezinin tamamı ise 1983 yılında açıldı.
Dizfûl

Eyaletin kuzeyinde yer alır. Ahvaz'dan Tahran'a uzanan kuzey-güney hattındaki ana otoyol, yine Tahran'dan körfez bölgesine uzanan demiryolu hattı da şehirden geçmektedir. Şehrin 2005 tahmini nüfusu 256.927'dir. Dezful şehrinin ismi, Türkçede kale köprüsü anlamına gelir.Şehir bir tarım ve endüstri bölgesidir. Eyaletin kuzey bölgesinin olduğu kadar, komşu Luristan bölgesinin de ihtiyacı olan tarım ürünlerini büyük oranda Dezful karşılar.Şehirde pamuklu dokuma sanayisi gelişmiştir. 1963 yılında tamamlanan ve şehrin 32 km. yakınında bulunan Dez Barajı şehrin tarım ve tarıma dayalı endüstri bölgesi olmasında büyük rol oynamıştır.
Dizfûl Havaalanı

Dezful Havaalanı (IATA: DEF, ICAO: OIAD), İran'nın güneyinde Dezful şehrinde yer alan bir havaalanıdır.
Dizfûl Muharebesi

Bağdat Valisi Elvendzade Ali Paşa komutasındaki Osmanlı eyalet ordusu Huzistan Hâkimi Afşar İskender Han komutasındaki Safevî ordusunu 7 Kasım 1583 tarihinde Dizful'da ağır bir yenilgiye uğrattı.Osmanlı İmparatorluğu ile Safevî Devleti arasında 1578'den beri devam eden savaş ağırlıklı olarak Gürcistan ve Şirvan bölgesinde sürmekteydi. 1583 yılında İranlılara karşı cepheleri genişletme kararı alan Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğu Seraskeri Ferhad Paşa Bağdat Valisi Elvendzade Ali Paşa'yı Bağdat ve Şehrizor hudut bölgesi serdarlığına tayin etti ve Şehrizor, Diyarbakır, ve Halep Beylerbeyileriyle birlikte hareket ederek  komşu İran topraklarına taarruz emri verdi.Elvendzade Ali Paşa hazırlıklarını tamamladıktan sonra Dizful üzerine yürüdü. Dizful'a ulaşmadan ise, buranın bazen Osmanlılara (1578'de itaat arzetmişti) bazen Safevîlere tâbi olan hâkimi Emir Seccad'a mektup göndererek Osmanlı ordusuna katılmasını istedi. Buna mukabil, Emir Seccad talebi reddederek Osmanlı ordusunun üzerine birlik gönderdi. Diğer Beylerbeyilerin bölgeye henüz gelememesi üzerine Elvendzade Ali Paşa Pelenkan Beylerbeyi Ahmet Paşa’yla birlikte ilerledi.Emir Seccad 500-1000 arasındaki birliğiyle Osmanlı eyalet ordusuna yenildi ve Dizful kalesine çekildi. Osmanlıların kaleyi kuşatması üzerine ise Safevîlerin Huzistan hâkimleri Afşar İskender Han, Bahtiyari Reisi Emir Cihangir, Devrak Hâkimi Muttalib ve oğlu Emir Mübarek’ten yardım istedi. İskender Han, tüm Huzistan hakimlerinden 8.000 kişilik bir kuvvet toplayarak Dizful’u kuşatan Osmanlı eyalet ordusunun üzerine yürüdü.Elvendzade Ali Paşa ise iki ateş arasında kalmamak için Pelenkan Beylerbeyi Ahmet Paşa’yı Dizful kalesi önünde bırakarak ilerledi ve 7 Kasım 1583 günü Safevî kolordusuyla (evliyalardan) Şeyh Ebu’l-Kasım bin Ramazan’ın mezarı civarında karşılaştı.İran askerlerinin taarruzuyla başlayan muharebede Ali Paşa başlangıçta kurşun yarası aldı. Bununla birlikte karşı taarruza geçen Osmanlı ordusu Safevîleri tam bir yenilgiye uğratmayı başardı.Osmanlılar bu zaferden sonra bozgun halinde çekilen Safevîleri tâkip ederek Şuşter'e bağlı Dihi-nev etrafını zaptetti. Ardından ise Emir Seccad'ın hâkim olduğu Huveyze bölgesine yöneldi. Sırasıyla Kemalâbâd ve Şuş kaleleri ile Meşkûk kasabasını ele geçirdi.
Dizfûl şehristanı

Dezful şehristanı (Farsça:  شهرستان دزفول ), İran'nde Huzistan Eyaleti'nin 23 şehristanından birisidir.
Dizgicilik

Dizgicilik metin malzemesinin, matbaada basılmak üzere, harfler (Ar. hurufat) ve boşluk (espas) gibi özel işaretleri temsil eden ayrık birimlerin (karakter) kullanılmasıyla, düzenlenmesidir. Yazının bütün olarak bir yüzeye kazındığı taş baskı gibi tekniklerde geçerli olmayan bu işlem, Gutenberg tarafından hareketli harflerin icadı ve modern anlamda matbaacılığın başlangıcıyla 15. yüzyılda doğmuştur.Metal harflerin el ile kumpasta dizildiği uzunca bir dönemin ardından, 19. yüzyıl sonlarında, matris diye adlandırılan metal harf kalıpları kullanarak erimiş metal alaşımlar halinde döküm yapan sıcak dizgi makinaları ortaya çıkmıştır. Bu makinalar, dökümleri ayrık harfler ya da satırlar halinde yapan iki gruba ayrılır ve kendilerini geliştiren firmaların adlarıyla Monotype (Lanston Monotype Machine Company) ve Linotype (The Mergenthaler Linotype Company) diye anılır.Ofset baskı teknolojisi 20. yüzyıl başlarından beri kullanılsa ve özellikle gazete basımında hakim duruma gelse de, dizgi konusunda 1970'lere kadar tipo teknikleri kullanıldı; bu teknikle hazırlanan prova baskıların filmleri çekilerek ya da özel baskı teknikleriyle dizgiden kalıp çıkararak ofset ve web kalıpları hazırlandı. Ancak 1970'lerden itibaren, harf şablonları kullanarak kimyasal emülsiyonlu yüzeylerin pozlanmasına, fotodizgiye geçildi. Ancak, hızlı teknolojik değişimler çağında bu yenilik de çok uzun süre hakim kalamayacak, karakterlerin fotofiziksel tanımlaması yerini tamamen sayısal ortamdaki tanımlamalara terkedecekti.Tarayıcı (ve optik karakter okuyucu yazılım, lazer yazıcı, Masaüstü Yayıncılık paket programları (Corel Draw, Photoshop, Illustrator, Photo Impact, Quark Express, FreeHand, InDesign, Scribus , Gimp , Inkscape  vs.)
Dizgin

Dizgin, binek hayvanlarını kontrol etmek için binicinin tuttuğu ip veya kayış. Hayvanı önden çekmek için kullanılan ipe ise yular denir.Kontrol ipi (yular ya da dizginler) atın başlığını, gem yoksa çene altından, gem varsa gemin çene ve dile baskısını kontrol eden mekanizmasının iki yanından çeker.Kontrol, insanın kol gücünün hayvanın burnu yönlendiren boyun kaslarına galip gelmesi, ve itaatsizlik durumunda hassas burun, ağız ve çene bölgesine yapılan basıncın acı vermesiyle sağlanır.En basit hayvan baş bağı, ilmek-içinden-ilmek, ya da sabit bir halka içinden ilmektir. İlmek kısmı sıkışırsa çekilmezken bile hayvanın canını yakabilir. İlmek kısmı gevşerse hayvan kontrolden çıkabilir.Bir sonraki aşama, burnu çevreleyen kısmın (burunsallık) bükük ağaçtan ya da deriden yapılıp iplerle ya da kayışlarla kulak arkası, ense ve boyuna asılmasıyla yapılandır. Hayvanın yüzüne güzel yerleşen ve ağırca kalın bir yün dizgin ipiyle birlikte kullanılan bir burunsallık, iyi terbiyelenmiş bir hayvana hem binicinin sinyallerini hafif hareketlere rağmen hassas olarak verir hem de daha az acı verir.Bir sonraki aşamada atlarda ahır yuları ile binek başlığı, at başlığının iki ayrı amaçlı çeşitleri olarak ortaya çıkarlar. Binek başlığının ağız içinde ağızlık demiri olur. Ağızlık demirinin parçaları gem ve kantarma, hem binicinin kontrol sinyallerini atın çok daha hassas dokunuşlarla anlayabilmesini sağlar hem de itaatsizlikte dizginleri çekince atın dudak, çene, damak ve en yakın dişlerine çok büyük acı ve bazen de zarar verir. Atın huyuna, ve binicinin kontrol gereksinimine bağlı olarak çeşitli Ağızlık demiri türleri vardır.Kullanım maksatlarına göre birçok çeşidi bulunan at binek başlığın ana parçaları, tepe kayışı, yanak kayışı, burunsallık, çene altı kayışı, alınsallık, boğaz altı kayışı, dizgin, ağızlık demiri (Gem, kantarma vb.) ve yanak lastikleridir.
Dizginkale, Patnos

Köy, 1925 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Ergeçli köyüne bağlı bir mahalle iken, 15 Ekim 1971'de köy statüsü kazandı.
Dizi (müzik aleti)

Dizi (; "boru"), Çin enine flütüdür. Bazen di veya héngd olarak da bilinir ve Qudi, Bangdi ve Xindi gibi çeşitleri bulunmaktadır ve Çin halk müziği, Çin operası ve modern Çin orkestrasının birçok türünde yaygın olarak kullanılan önemli bir Çin müzik aletidir. Dizi, yapımı ve taşıması kolay olduğu için Çinliler arasında da popüler bir çalgıdır.Çoğu dizi bambudan yapılır, bu da dizinin neden bazen Çin bambu flütü gibi basit isimlerle bilindiğini açıklamaktadır. Bununla birlikte, "bambu" belki daha çok Batı'daki "nefesli nefesli çalgılar" gibi bir Çin enstrüman sınıflandırmasıdır. Kuzey Çin dizileri mor veya menekşe bambudan yapılırken Suzhou ve Hangzhou'da yapılan diziler beyaz bambudan yapılır. Chaozhou gibi güney Çin bölgelerinde üretilen diziler genellikle çok ince, hafif, açık renkli bambudan yapılır ve ton olarak çok daha sessizdir.Bambu, dizi için ortak malzeme olmasına rağmen, diğer ağaç türlerinden, hatta taştan yapılmış dizileri de bulmak mümkündür. Jade dizi, hem güzelliğiyle ilgilenen koleksiyoncular arasında hem de yorumlarının kalitesine uygun görünümlü bir enstrüman arayan profesyonel oyuncular arasında popülerdir. Ancak yeşim dizi için en iyi malzeme olmayabilir, çünkü metalde olduğu gibi yeşim, daha rezonanslı olan bambu kadar ton olarak duyarlı olmayabilir.New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London, 2001).
Dizi (televizyon)

Dizi ya da dizi film, televizyonda belirli bir periyoda göre, haftada bir ve bazen günde bir parçalar hâlinde yayımlanan TV filmlerine verilen addır. Haftanın her günü yayınlanan dizilere günlük dizi denir. Haftada 1 gün yayınlanan dizilere ise haftalık dizi denir. Dizinin bir kerede yayınlanan kısmına bölüm adı verilir.Dizilerin bir yılın sonbahar ya da yaz döneminde başlayan ve gelecek senenin baharında biten bölümlerine ise sezon denmektedir. Dizilerin 20, 30, 45, 60, 90 ve 120 dakika gibi süreleri vardır. Haftalık dizi sezonlarında bölüm sayısı 20-40'tır ancak bazı dizilerin birkaç bölümden oluşan sezonları olabileceği gibi haftalık dizilerin 60-80 bölümden oluşan sezonları da olabilir. Ama günlük dizi sezonlarında bölüm sayısı 200-300'dür. Yılın başından başlayan ve yılın sonuna kadar süren sezonlar da olabilir. 160 bölümlük sezon vardır. Diziler aksiyon, dram, komedi, gerilim, bilimkurgu, hiciv ve animasyon gibi türlerden oluşur. Bazı diziler ünlü bir romandan yola çıkılarak yapılır. Televizyon tarihinde ün yapmış ve uzun yayın başarıları ile tanınmış programlar da vardır.
Dizi (veri yapısı)

Dizi bilgisayar bilimlerinde dizinle (satır numarasıyla) erişilen bir veri öbeği oluşturmak için kullanılan bir veri yapısıdır. Çoğu programlama dilinde bir dizinin tuttuğu bütün öğeler aynı veri türündendir ve dizi ardışık bellek adresleriyle gösterilen konumlarda saklanır. Çoğu programlama dilinin İngilizce array sözcüğüyle tanımlanan kendisine ait bir veri türü bulunur. COBOL gibi eski programlama dillerinde dizi yerine "tablo" (İngilizcesi: table) sözcüğü kullanılır.
Dizi TV

Dizi TV, 2003 yılında, Uzan Grubu tarafından kurulan televizyon kanalı. Star TV'de eskiden yayınlanmış dizileri ekrana getirmiştir. 2004 yılında TMSF yönetimine geçti. 2006 yılında Doğan Yayın Holding tarafından satın alındı. 15 Mayıs 2006 tarihinde yayınını D Max'e devrederek sona erdi.Dizi TV'nin ardılı önce D Max, sonra da Max Smart ve son  olarak Max Smart Premium olarak ismini değiştirdi. Şu anda Dizismart Max adıyla yayın yapsa da, sahip olduğu frekans üzerinden yayın yapan kanal şu an aslında TAY TV'dir. Dizismart Max'in frekansı ise daha önce Uzanlar'a ait olan Sineklasik'ten gelmektedir.
Dizi analizi

Biyolojide dizi analizi bir DNA veya protein dizisini bir bilgisayar kullanarak, biyoenformatik yöntemlerle incelenmesidir. Dizi analizi ana hatlarıyla aşağıdaki konuları kapsar:Bir dizinin içinde belli özelliğe sahip nokta veya bölgelerin bulunması. Örneğin, dizi motifleri, okuma çerçeveleri, intron ve ekson sınırları, ve gen düzenleyici elemanlar.Kimyada dizi analizi, bir polimeri oluşturan monomerlerin dizisini çözmek anlamında kullanılır. Moleküler biyoloji ve genetikte bu işleme sadece dizileme denir.
Dizi sorumlusu

Dizi sorumlusu, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da televizyon dizilerinin günlük işleyişinden sorumlu olan görevli. Terim, diğer ülkelerde de benzer anlamda kullanılmaktadır. Film yapımlarında yönetmenler ön planda yer alırken, bölüm bazlı televizyon yapımlarında dizi sorumluları daha ağır basmaktadır.Genellikle bir diziyi ortaya çıkaran kişi ya da kişilerden biri olan dizi sorumlusu, bu görevi uzun süreli yapımlarda farklı yazar takımlarına bırakabilmektedir. Law & Order, ER, The Simpsons, The West Wing, Star Trek: Deep Space Nine ve NYPD Blue birden çok dizi sorumlusuna sahip dizilere örnek olarak gösterilebilir.
Dizi yanılsaması

Dizi yanılsaması, aynı diatonik veya kromatik dizinin ton olarak yükselen ve düşen hallerinin; sağ-sol yönselliğinde değişerek, aynı anda duyurulması sonucu deneyimlenen yanılsamadır. Bu yanılsamanın tecrübe edilmesinde etkili olan olgu; uyaran bütününün gruplanmasında öncelik olarak tonsal (veya frekans bazındaki) yakınlığın belirlenmesinin, yönün belirlenmesinden baskın gelmesidir.Dizi yanılsaması 1973 yılında Diana Deutsch (en) tarafından tespit edilmiştir. Yaptığı deneyde deneklere kulaklık aracılığıyla; ton olarak inen bir majör dizinin ve aynı dizinin ton olarak çıkan halinin  notaları, her notada geldiği yön değişecek şekilde dinletilmiştir. Öyle ki; çıkan diziden nota sol kulaktan duyurulduğunda, sağ kulaktan inen diziden nota duyurulmuştur.  Do majör dizisi için deneyin harfler ile gösterilişi şu şekildedir;Deneklerin yapılan deneyde algıladıkları ise; dizinin inen halini bir yönden, çıkan halini ise diğer yönden geldiği şeklinde olmuştur. Sağlak deneklerin dizinin çıkan halini sağdan, inen halini soldan duyduğu gözlemlenmiştir. Solak deneklerin ise uyaran bütününü görece daha tutarlı algıladıkları tespit edilmiştir. Sağlak deneklerin algıladığı ses bütününün harfler ile gösterilişi şu şekildedir;Deney sonucu olarak; uyaran bütününde ton veya frekans bazında ardı sıra gelmesi muhtemel girdilerin yön tespitindeki tutarlılıktan ödün verilerek bir araya gruplanışı, gruplamada önceliğin yön belirlemeye göre daha çok ton ve tonsal yakınlık belirlemede olduğu ortaya çıkmıştır.
Dizin (bilgisayar)

Bilgisayarlarda dizin ya da klasör, dosya sisteminde diğer bilgisayar dosyalarına referans kayıtları tutan bir kataloglama yapısıdır. Benzer dosyalar aynı dizin altında saklanarak organize edilirler. Bir dizin içerisinde bulunan diğer bir dizine alt-dizin ya da alt-klasör adı verilir. Var olan dizinin içerisinde bulunduğu dizine ise üst-dizin adı verilir. En üstte bulunan dizine kök dizin (ing. root) adı verilir, kök dizininin üst dizini yoktur.
Dizin (yayıncılık)

Dizin, fihrist veya indeks; kitap, dergi gibi bilgi kaynaklarının içindeki bilgi parçacıklarına ulaşmak için konu başlık, yer adları, kişi adları gibi erişim uçlarına ulaşmak için kullanılan ayrıntılı alfabetik listedir. Dizin genellikle yayımlanan eserin sonuna konulur. Dizinin amacı eserin içinde bulunan kavramların kolay bir şekilde bulunmasına yardımcı olmaktır. Dizin basılı kaynak olan kitaplarda kullanılması dışında bilgisayarlarda da kullanılmaktadır. Dizin; yazar adı dizini, makale adı dizini, konu dizini ve yayın tanıtım dizini olarak dörde ayrılmaktadır.Bir kitabın sonunda yer alan Dizin kitabın standart bölümlerinden biridir. Kitapta geçen bütün kelimeler ve kavramlar dizinde yer alır. İki şekilde yazılabilir: Genel Dizin şeklinde tek veya Ad dizini ile Konu Dizini ayrılmış şekilde. Dizinin biçimi alfabetiktir ve her kelimenin karşısında bulunduğu sayfanın numarası yer alır. Eğer kelime dipnottaysa, dn. kısaltmasıyla gösterilir. Dizin, bir kitabın baskıya hazır son çıkışı üzerinden hazırlanır. Genel kural olarak bir dizine bütün kelimeler alınır. Sosyal bilimlerde yapılan dizinlerde kelimeler tek tek sıralandığı gibi, hiyerarşik olarak sıralanabilir.  Dizinin hazırlanmasında artık bütün kitabı okuyup elle tek tek kelimeleri çizerek bunları dizgi yoluyla biçimlendirmek yerine otomatik dizin programları, dizin yazılımları kullanılmaktadır. Concordance türü yazılımlarda metin text olarak açılıp taratıldığında bütün kelimeler sıralanmaktadır. Sadece bunların ayıklanması, düzenlenmesi yazara kalmaktadır. Bazı yazılımlar, metni verdikten sonra küçük büyük harf ayrımına göre sıralamakta, türe göre bulmaktadır. Aslında dizin işini KÖ ve KS, yani kelime işlemcilerden önce, kelime işlemcilerden sonra diye ikiye bile ayırmak mümkündür. Microsoft Word gelişmiş özellikleriyle bütün basit masaüstü yayıncılık işleri için komutlar sunmaktadır. Özel olarak yayın işinde kullanılan QuarkXPress ve Indesign da en çok kullanılan yazılımlardır. Bir kelime işlemcide veya text editöründe öncelikle aranacak komut Sort (Sırala) komutudur. Bir kitapta dizin bölümü sağ sayfadan başlar. Sayfa düzeni iki sütunludur. Maddeler bir satır arayla yazılır. Punto, küçüktür, 8-10 punto. Numaralar sağa bloktur. Maddeler özel isim değilse küçük harfle başlar. Maddeler hiyerarşikse 0,63'lük tab yapılır. Maddeden sonra virgül konulur ama kullanmayanlar da vardır. Bkz. ve ayr.bkz. kısaltmaları italik yazılır. Alfabetik sıralamada bazı programlarda Türkçe ı ve i harflerinin yeri değişik olabilir. Dizinin uzunluğu yazara, yayıncıya bağlıdır, basit olarak iki formalık bir kitap için bir sayfa yeterlidir.
Dizin Kataloğu

Dizin Kataloğu (IC) —ayrıca Index Catalogue of Nebulae, Index Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars, IC I, veya IC II olarak da bilinir— Yeni Genel Katalog'a ek olarak sunulan; gökadalar, bulutsular ve yıldız kümelerinin yer aldığı bir katalogdur. İlk defa 1895 yılında yayımlandı ve IC cisimleri olarak da bilinen 5.387 cisme ulaşılmış oldu.Katalog, Yeni Genel Kataloğa iki ek olarak (IC I& IC II), 1880'lerde J. L. E. Dreyer tarafından derlenerek yayımlanmıştır. 1888 ve 1907 yılları arasında keşfedilen gökadalar, kümeler ve bulutsular özetlenmiştir.
Dizin Oluşturma Hizmeti

İndeksleme Hizmeti PC'lerde ve şirket bilgisayar ağlarındaki arama performansını artırmak için bir bilgisayardaki dosyaların çoğunun bir dizinini tutan bir Windows hizmetidir. Kullanıcı müdahalesi olmadan indeksleri güncelledi. Windows 7'de, yerini daha yeni bir Windows Arama dizinleyicisi almıştır. Dizine ekleme yeteneklerini daha fazla dosya biçimine ve protokollerine genişleten IFilter eklentileri eski Endeksleme Hizmeti ile daha yeni Windows Arama dizinleyicisi arasında uyumludur.İndeksleme Hizmeti, Windows 2000 ve sonraki sürümlerde olduğu gibi Windows NT 4.0 Option Pack ile birlikte gelen bir masaüstü arama hizmetidir. Dizin oluşturma hizmetinin ilk örneği, Ağustos 1996'da Microsoft'un web sunucusu yazılımı Internet Information Services için bir içerik arama sistemi olarak gönderildi.Bununla birlikte, WinFS için İçerik Dizin Oluşturucu olarak görev yapan bileşen, Microsoft'un Cairo projesine geri dönüyor. Cairo sonuçta rafa kaldırılmıştı, ancak içerik indeksleme yetenekleri Windows 2000'den başlayarak Dizin Oluşturma Hizmeti 3.0'ı içeren daha sonraki Windows masaüstü ve sunucu işletim sistemlerinin standart bir bileşeni olarak yer almaya devam edecekti.Windows Vista'da, içerik dizinleyicisi, varsayılan olarak etkinleştirilmiş olan Windows Arama dizineyicisi ile değiştirildi. İndeksleme Hizmeti, Windows Server 2008'de hala bulunur, ancak varsayılan olarak yüklenmez veya çalışmaz.Dizin Oluşturma Hizmeti, Windows 7 ve Windows Server 2008 R2'de kullanımdan kaldırılmıştır. Windows 8'de ise tamamen kaldırılmıştır.Belirlenen dizinlerin boyutlarına, sabit sürücünün hızı, kullanıcı etkinliği, dizin oluşturucu ayarları ve diğer faktörlere bağlı olarak, dizinin ilk kurulumundan sonra saatlerce veya güne kadar sürebilecek kapsamlı arama yapılabilir. Dizin oluşturma hizmetini kullanarak arama, paylaşım sunucusu uygun dizini indekslemesi ve paylaşımının farkında olması durumunda UNC yollarında veya eşlenen ağ sürücülerinde de çalışır.İndeksleme hizmeti açıldığında ve dizinini oluşturduktan sonra üç şekilde aranabilir. Windows görev çubuğu'ndaki Başlangıç menüsü'nden edinilebilecek arama seçeneği, etkinleştirilmişse dizin oluşturma hizmetini kullanır ve karmaşık soruları bile kabul eder. Sorgular, Microsoft Management Console'un Bilgisayar Yönetimi ek bileşeninde bulunan Dizin Oluşturma Hizmeti Sorgu Formu, alternatif olarak 'Dosyada Hedefleme' veya 'Grokker Masaüstü' gibi üçüncü taraf uygulamaları kullanarak da gerçekleştirilebilir. Microsoft Index Server 2.0, veri takılı bir bölümde bulunuyorsa, katalogdaki değişiklikleri algılamaz. Dosya sistemindeki teknik sınırlamalar nedeniyle monte edilmiş hacimleri desteklemez.
Dizin kartı

Dizin kartı, bir kitaplık ya da kütüphanede yer alan kitap, cd, süreli yayınlar vb. lerin tasnif edilmelerine ve kolay bulunabilmelerine yarayan, sınıflandırma kriterlerine ilişkin bilgilerin yer aldığı eşit boyutlardaki sert kâğıt ya da kartondan mamul kartlara verilen isimdir. Carl Linnaeus tarafından icat edilmiştir. Her yayının bir anlamda künyesi bu kartlarda yer almaktadır. Alfabetik ya da numaralandırma sistemi kullanılabilmektedir. Örneğin kütüphanecilikte genellikle Melvil Dewey tarafından icat edilen Dewey Onlu Sınıflama Sistemi kullanılmaktadır ve dizin kartları da buna göre hazırlanmaktadır.Çok sayıda kartın bir arada yer alabilmesi için tasarlanmış küçük çekmeceli dolaplarda muhafaza edilebilirler ve aynı zamanda bu sayede kolaylıkla taranabilirler. 19. ve 20. yüzyılda, büyük koleksiyonların tasnifi, taranması, korunması için yoğun olarak kullanılmışlardır. Günümüzde bilgisayarlar, katalog ve dizin kartlarının içerdiği bilgilerin dijital ortamda depolandığı teknolojiler haline de gelmiştir.
Dizin yazılımları

Dizin yazılımları, Microsoft Word veya Openoffice kullanılarak bir kitabın dizini oluşturmaya yarayan yazılımlardır.MS Word'da manuel olarak eserde geçen kavramlar bir sayfada toplanıp programa verildiğinde bunlar alfabetik olarak sıralanmaktadır ve sayfa sayıları verilmektedir.Bu işlemde esas olan kavramların belirlenmesidir. Bu iki yolla yapılabilir. Birincisi ışıklı kalem sekmesindeki kalem işaretiyle metindeki kavramlar işaretlenir, sonra bunlar toplanır, Sırala komutuyla abeceleştirilir ve dizin programına aktarılır. İkincisi, kavramların otomatik yapılmasıdır.Babıali'de henüz yazılımlar yokken kitap dizinleri şöyle yapılırdı: Kitabı okuyan tek tek kavramları çizer dizgiciye verirdi. Dizgici metni sayfa sayfa önüne alır, çizili yerleri tek tek girer, sayfalarını yazardı, tek tek a'dan z'ye sıralardı. Bunu yapan çeşitli yazılımlar bulunmaktadır. En çok adı geçen Concordance'dir. Bunun basit ve gelişmiş versiyonları vardır. Ayrıca kavramlar dışında bir metnin tamamını alfabetikleştiren yazılımlar çıkmıştır fakat bunlarda font problemleri görülmektedir. Mac'te QuarkPress'te Dizin penceresinde bir kavram girildiğinde bütün sayfalar otomatik olarak bulunabilmektedir.https://web.archive.org/web/20110311163347/http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFA83883643726FA6BBir kitabın dizini genel veya adlar, yerler, kavramlar şeklinde ayrılmış olabilir. Batı dizinlerinde madde içinde altbaşlıklara ayırma, başka maddelere gönderme sık yapılır. Dizinin amacı hem kitapta geçen kavram ve kelimeleri alfabetik olarak görmek, hem de bunların sayfalarını topluca vermektir.
Diziçe

Eyaletin Mübareke şehristanı'nın Merkezi bahşı'nda bulunan şehrin 2006 yılı resmî nüfusu 17.966 kişi ve 4.759 hanedir.
Dizzee Rascal

Müzik tarzının rap, ragga ve grime karışımı olduğu söylenir. Bunların yanı sıra sıra dışı efektler ve egzotik bir tarzı müziğinde kullanır. Çıkış albümü Boy in da Corner, 2003 Mercury Price’ı kazanmasını sağlamıştı. Takip eden albümleri ise iyi eleştirilerle karşılandı.
Dizzy Gillespie

John Birks "Dizzy" Gillespie (d. 21 Ekim 1917 - ö. 6 Ocak 1993,  Cheraw, Güney Karolina) Amerikalı caz trompetçisi, vokalisti ve bestecisidir. Dizzy Gillespie Bahai Dinine mensuptu. Kendi adıyla anılan orkestranın şefliğini yaptı. Charlie Parker ile birlikte Be-bop 'un ve modern cazın gelişimine önemli katkılarda bulundu.Modern caza yaptığı katkılar yanında Afro-Küba cazının ortaya çıkışında da rol oynamıştır. Trompete virtüözlük derecesinde hakimdi; daha önce görülmemiş derecede kompleks armonik yapılar kullanarak kendi tekniğini geliştirmiştir. Beresi, eğik trompeti ve şişmiş yanaklarıyla, eski akımlara aşina dinleyicilerin çoğunlukla saldırgan bulduğu Bebop'un popülaritesini artırdı. Kazara önemli derecede eğilmiş olan trompetinin yeni tonunu beğendiği için o şekliyle çalmaya devam etmiştir. Tekniğiyle kendisinden sonra gelen birçok trompetçi üzerinde etkili oldu.1953 – Dizzy Gillespie, Charles Mingus, Charlie Parker, Max Roach, Bud Powell – Massey Hall'da 15 Mayıs 19531989 – Dizzy Gillespie ve United Nation Orchestra – Royal Festival Hall'da canlı, Londra, 10 Temmuz 1989
Dizçek

Dizçek (İng. Greave), savaşçının dizlerini korumak için bacakların diz ve baldır kismına takılan zırhın bir parçasıdır. Çoğunlukla metal plakalardan yapılır. Bazı dizçekler kalçalara kadar uzanır. Dizçekler çoğunlukla piyadeler tarafından kullanılmıştır. Örnek olarak Grek Hoplitleri her bacağı için bronz dizçekler kullanmıştır. Triariiler, Roma Cumhuriyeti'nin erken döneminde görev yapan teçhizat alabilecek kadar zengin birlikler, Antik Grekler'in kullandığı dizçeklere benzer dizçekler kullanmışlardır. Principes ve Hastatiler sadece sol bacaklarına dizçek giydiler ya da hiç giymediler. Orta Çağ'da ise dizçekler çok gelişti ve dizin tamamını koruyacak türden yapılandırıldı.
Dizüri

Doktor ayrıca ateş, döküntü, mesane bölgesinde doğrudan hassasiyet ve eklem ağrısı gibi fiziksel bulgulara da bakmalıdır. Dizüri varlığında ateş artışı, nabız artışı, düşük kan basıncı gibi fiziksel bulgular sistemik enfeksiyona işaret edebilir. Taş veya tümöre bağlı ürolojik tıkanıklık hematüri, idrara çıkmada azalma ve mesane spazmları gibi bulgulara neden olabilir. Anamnez alınırken tüm bu fiziksel bulgular dikkatle aranmalıdır. Son cinsel aktiviteyle ilgili geçmiş çok önemlidir.İdrar tahlilinde nitritin pozitif olmadı, pozitif idrar kültürü yüksek tahmini değerini taşır. Ayrıca lökositleri gösteren idrar çubuğu nitritlerin varlığı kadar eşit tahmin değeri olarak kullanılır.Her ikisi de var olduğunda, tahmin değeri daha da yükselir. Hastanın idrarında yalnızca lökosit esteraz veya bakteri varsa dizüri hastada muhtemelen üretrit olduğunu düşündürebilir.Bu tipik olarak yanma veya batma hissi olarak tanımlanır. Çoğu zaman bir idrar yolu enfeksiyonu sonucudur. Ayrıca bir CYBH, mesane taşları, mesane tümörleri ve prostat'ın herhangi bir durumu nedeniyle de olabilir. Parkinson hastalığı için kullanılan antikolinerjik ilacın yan etkisi olarak da ortaya çıkabilir.Dizürinin en yaygın nedenlerinden biri idrar yolu enfeksiyonudur. Kadın anatomisi nedeniyle idrar yolu daha uzun ve kıvrık olan erkeklere göre daha kısa ve düz üretraya sahip olduğu için idrar yolu enfeksiyonları kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Kadınlarda üretra daha kısa ve düz olduğu için bakteriler daha kolay mesaneye ulaşabilirler çünkü daha az mesafe katederler. Bu nedenlerden dolayı, kadınlar erkeklere göre daha sık dizüri yaşama eğilimindedir. Ayrıca çoğu idrar yolu enfeksiyonu komplike değildir.
Diána Igaly

Igaly, 31 Ocak 1965'te Budapeşte'de doğdu. Ülkesi Macaristan'ı 1992, 2000, 2004 ve 2008 Yaz Olimpiyatları'nda temsil etti. Skeet kategorisinde 2004 Atina'da altın, 2000 Sidney'de ise bronz madalya kazanmıştı.Igaly, 8 Nisan 2021'de doğum yeri Budapeşte'de, COVID-19 ile enfekte olarak 55 yaşında yaşama veda etti.
Diário dos Açores

5 Şubat 1870 yılında Manuel Augusto Tavares de Resende tarafından kurulan Diário dos Açores, Portekiz'de halen basımı süren en eski gazetelerden biridir. Gazetenin merkezi Azor Adaları'nda bulunmaktadır.
Diürez

Diürez (), özellikle aşırı olduğunda (poliüri) idrarın atılmasıdır. Bu terim topluca, sıvı dengesinin korunması sırasında böbrekler tarafından artan idrar üretiminin temelini oluşturan fizyolojik süreçleri ifade eder.Sağlıklı insanlarda fazla su içmek vücudun su dengesini korumak için hafif diürez oluşturur. Kalp yetmezliği ve böbrek yetmezliği gibi sağlık sorunları olan pek çok kişi, böbreklerinin ödemden kaynaklanan aşırı sıvı yükünün üstesinden gelmesine yardımcı olmak için diüretik ilaçlara ihtiyaç duyar. Bu ilaçlar idrar üretimi yoluyla su kaybını teşvik eder. Kandaki elektrolit konsantrasyonları sıvı dengesiyle yakından bağlantılıdır, bu nedenle sıvı alımını veya çıkışını içeren herhangi bir eylem veya sorun (polidipsi, poliüri, ishal, diüretiklerin başlatılması veya dozlarının değiştirilmesi ve diğerleri gibi) tıbbi bakım gerektirebilir.
Diğer Kadın

Diğer Kadın 2009 yapımı Amerikan drama filmi. Don Roos tarafından yazılan ve yönetilen film Ayelet Waldman'ın Love and Other Impossible Pursuits adlı eserinden uyarlanmıştır. Filmin oyuncu kadrosunda Natalie Portman, Lisa Kudrow, Scott Cohen ve Charlie Tahan yer almaktadır. Birleşik Krallık'ta Love and Other Impossible Pursuits adıyla vizyona girmiştir. Filmin ABD'deki dağıtımı Incentive Film Distribution yapılmıştır.Emilia (Natalie Portman), New York'lu genç bir avukattır. Bebeğinin ölümü onu derinden etkilemiştir. Avukat eşi Jack Woolf (Scott Cohen) ve üvey oğlu  William (Charlie Tahan) ile yaşamaktadır. Kocasının eski eşi Carolyn (Lisa Kudrow), Emilia'yı evliliklerini yıkan kişi olarak görmektedir. Bir sohbet sırasında Jack'in eski eşinin hamile olduğunu duyan Emilia, Jack ile tartışır, tartışma esnasında bebeğinin ölümüne dair bir itirafta bulunur. Bebeğini emzirirken uyuya kaldığını bu nedenle bebeğin boğularak öldüğünü düşünmekte ve bu ölümden kendini sorumlu tutmaktadır. Tartışma sonrası evi terk eden Emilia, ailesinin yanına taşınır. Emilia ayrıca babasıyla da problemler yaşamaktadır. Babasının annesini aldatmasından dolayı onu suçlamaktadır ancak bir süre sonra babasıyla arasını düzeltir.Bu sırada Jack, doktor olan eski eşi Carolyn'e bebeğin ölümünü sorar. Carolyn, başta Emilia'nın bunu yapmış olduğu ihtimali üzerinde durur. William, bu ihtimal üzerinde duran Carolyn'e katılmaz, Carolyn, William'ın etkisiyle uzman bir arkadaşına bu konuyu danışır. Ardından Emilia'yı ofisine çağırır ve bebeğin ölümünün doğal nedenlerden dolayı olduğunu, otopside boğulmaya dair bir bulgu olmadığını, bunu patolog arkadaşın da onayladığını söyler. Gerçek karşısında şoka uğrayan Emilia, ağlamaya başlar. Jack'e gidip Carolyn'in kendisine söylediği şeyi ve tekrar beraber olmak istediğini söyler. Jack, ilk başta bunu reddetse de Carolyn'in evlendiği gün William'ın da etkisiyle Emilia'yı arar. Jack ve Emilia aralarını sonunda düzeltir. Filmin sonunda Emilia, William'a maket bir tekne hediye eder ve onu sevdiğini söyler, William'da Emilia'ya onu sevdiğini söyler ve film sona erer.Film çoğunlukla eleştirmenlerden olumsuz eleştiriler aldı. Film Rotten Tomatoes'ta 44 eleştirmenin yorumu neticesinde %39'luk bir derece elde etti. Metacritic ise film hakkındaki 16 yoruma dayanarak 100 üzerinden 36 puan verdi.
Diğer Masallar

Diğer Masallar, Model grubunun 28 Şubat 2011'de yayınladığı ikinci stüdyo albümü. Albüm GNL Entertainment-DMC etiketiyle yayınlanmıştır. Albümdeki beş parçaya video klip çekildi.
Diğer Rusya Partisi

Diğer Rusya Partisi (Rusça: Другая Россия - Drugaya Rossiya), Ulusal Bolşevik Partisi lideri ve yazar olan Eduard Limonov tarafından Temmuz 2010'da kurulan Rus siyasi partisidir. 21 Ocak 2011 Diğer Rusya Partisi Federal Kayıt Servisi tarafından bir parti olarak kabul edilmedi. Zaten parti Rus halkı tarafından destek görmedi.
Diğer medyada Thor (Marvel Comics)

Marvel Comics'in İskandinav mitolojisinden uyarladığı Thor, film, çizgi film, dizi, animasyon, anime ve bilgisayar oyunlarında yer almıştır.Burada Thor'un yeni silahının yapımı için Nidavellir'e gidilir Peter Dinklage Cüce kral Eitri'yi oynar.
Diğerleri

Diğerleri - yönetmenliğini Alejandro Amenábar'ın yaptığı başrode Nicole Kidman'ın oynadığı 2001 yapımı film
Diğerleri (Lost)

Diğerleri ya da Onlar, Lost adlı Amerikan televizyon dizisinde, adada yaşayan kurgusal karakterlerdir. Sayid Jarrah'a göre yaklaşık 50 kişiler. Diğerleri ismi ilk olarak Danielle Rousseau tarafından Sayid'e bebeğinin kaçırılma hikâyesini anlatırken ortaya çıktı.815 kazazedeleri tarafından düşman olarak görülmelerine rağmen, Diğerleri'nin lideri olan  Ben Linus, kendilerini "iyi insanlar" olarak tanımlamaktadır. Ben, emirleri Jacob'tan almaktadır ayrıca Diğerleri'nden sadece Richard Alpert Jacob ile konuşmuştur.Diğerleri, ağzı sıkı ve gizemli kişilerdir. Kazazedeleri kaçırmaları, öldürmeleri, korkutmaları gibi nedenlerden dolayı kazazedeler ve Diğerleri arasında uzun bir süre çatışma başlar. Fakat Kahana ekibinin adaya girmeye çalışmalarından dolayı Diğerleri ve kazazedeler birlikte kendilerini savunmaya başlarlar. Ben'in Orkide istasyonu tarafından adadan uzaklaştırılması ile John Locke, Diğerlerinin lideri olur.
Diğerleri (film)

Diğerleri, yönetmenliğini Alejandro Amenábar'ın yaptığı, başrode Nicole Kidman'ın oynadığı korku filmi.II. Dünya Savaşı'nda kocasını kaybetmiş olan Grace, güneş ışığına hassasiyeti olan iki çocuğuyla birlikte, Jersey'de büyük bir konakta yaşamaktadır. Perdelerin hep sımsıkı kapalı tutulduğu eve, bir gün üç kişi uğrar: Yaşlı bir kadın ve adam, bir de dilsiz genç kız. Eve hizmetçiler aramakta olan Grace, bu kişileri işe alır ve onları çocuklarının sağlık durumu konusunda uyarır. Öte yandan, Grace'in kızı Anne, Victor adında bir çocuğun kendileriyle birlikte evde yaşadığına, onu arada sırada evin çeşitli yerlerinde gördüğüne inanmaktadır. Bunu defalarca annesine söyler fakat annesi Grace bunu pek önemsemez.Evin çevresini saran yoğun sis yüzünden kasabayla irtibatları kesildiği sırada Grace, kızının anlattığı hikâyelerin doğru olabileceği yolunda kanıtlarla karşılaşır. İşte bu noktada, eve hizmetçi olarak aldığı insanların garip hareketlerinden iyice şüphelenmeye başlar. Filmin finali ise izleyenleri tam anlamıyla şoke edecek önemli olaylara sahne olacaktır.
Diş

Diş, canlılarda ürünün ilk mekanik işleme için özel olarak gelişmiş organizmanın bir parçası. Hayvanlarda ayrıca savunma ve saldırı silahı. İnsanda konuşma organlarından biri ve kahkaha yapıcı niteliği olarak da kullanılıyor.
Diş apsesi

Diş apsesi (Diş irini), diş kökü ve çevre dokularını ilgilendiren kısa fakat ciddi süren, bölgesel olarak ateş ve ağrıyla seyreden yerel iltihaptır. Tedavi edilmezse osteit, periostit, selülit veya osteomyelit e dönüşür. Kronikleştiğinde radiküler kistlere dönüşür veya fistül vererek ağız mukozası veya yüz derisini deler ve dış ortama boşalır.Genellikle diş çürüğü nedeniyle, diş pulpasının iltihaplanması sonucu başlar. Pulpa iltihabı (pulpitis), dişin kök ucundan, dişin kök ucu periodontium una yayılır. Ağrılı olan bu süreçte, iltihap kök ucuna yayıldığı andan itibaren diş dikey basınçlara hassastır.Apse içindeki pü (iltihabi sıvı), akışkan olduğundan, mukoza altındaki en zayıf alanlara yayılır ve yine zayıf bir noktadan mukoza veya deri yi delerek dış ortama açılır. Buna fistülizasyon (fistüle olma, fistül verme) denir.Fistüle olmayan abseler, şişlik olarak kalabilir. Bu durumda vücut bunları epitel yal bir zarla çevirir ve içi iltihabi sıvı (pü)dolu, çevresi iltihabi hücreler ve epitelle çevirili "kist" ler oluşur. Diş kökü kistlerine radiküler kist (kök kisti) adı verilirEnfeksiyon kaynağı olan diş in çekimi veya Endodontik tedavi (Kanal tedavisi) ile iltihap kaynağının tamamen kurutulması.Daha sonra hasta, gerekli kontrollerine çağrılır. Apsenin tamamen boşaldığına kani olunduğunda direnin çıkartılması ve antibiyotik tedavisinin bitirilmesi gerekir.Bu konunun uzmanlarınca dahi azami dikkatle müşahede edilen bir uygulamadır. Yanlış uygulanan tedavi, apseyi azdırabilir. Bu nedenle konunun uzmanı (dişhekimi veya çene cerrahı)olmayan kişiler kesinlikle böyle bir şeye kalkışmamalıdır.Sıcak veya soğuk uygulaması, apsenin safhasıyla ilgilidir. Akut bir diş apsesine sıcak uygulanmaz. Bu, apsenin akışkanlığını artırarak dokuya yayılmasına ve apsenin daha kötüleşmesine sebep olur. Akut apselerde, hastayı rahatlatmak ve iltihabi sıvının yayılımını azaltmak için soğuk uygulanabilir. Kronik apselerin drene edilmesi esnasındaysa sıcak uygulanarak apsenin akışkanlığı artırılır ve açılan drenaj kanalından tamamen boşalması sağlanır.Diğer apselerin aksine, diş apseleri antibiyotikle tedavi edilemezler. Antibiyotikler diş apsesini bir süre rahatlatır ancak ağız ortamından diş pulpasına yeni enfektif materyaller sürekli aktığı için apse tekrar oluşur ve olay kronikleşir.Bu nedenle, diş apsesi tedavilerinde antibiyotikler, apseyi rahatlatmak, yayılımını kontrol altına almak amacıyla kullanılır. Esas apse tedavisi, apseye neden olan kaynağın yani dişin çekilmesi veya Endodontik tedavi ile temizlenerek doldurulması sayesinde olur.APSE (abcess): Lokal iltihap, dokuda ilerlemiş enfeksiyon (Kaynak. Dr. Şamil Bilgiç, Dişhekimliği Terimleri sözlüğü)
Diş ağrısı

Diş ağrısı, hayvan veya insan dişi'nde bulunan ağrıdır. Diş patolojisi, diş eti, damak veya diş dışı hastalıklar buna neden olabilir. Şiddetli olduğunda uyku, yemek yeme ve diğer günlük aktiviteleri etkileyebilir. Yaygın nedenler pulpit, diş çürümesi, diş travması, ağrılı dentin sendromu, apikal periodontitis, diş apsesi, alveolar osteitis, fusospiroket stomatiti ve temporomandibular eklem disfonksiyonu'dur. Diş ağrısının tedavisi için şifalı bitkiler, diş çekimi, kök kanal tedavisi, diş temizliği, diş cerrahisi uygulanabilir.
Diş dolgusu

Diş dolguları veya diş restorasyonu, çürük veya dış deliklerden kaynaklanan eksik diş yapısının işlevini, bütünlüğünü ve morfolojisini geri kazandırmak için kullanılan tedavilerdir. Protetik diş tedavisi, periodontoloji ve estetik diş hekimliği'nde uygulanır. Doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki geniş tiptedirler ve ayrıca konum ve boyuta göre sınıflandırılırlar. Örneğin bir kök kanal dolgusu, diş pulpasının normalde bulunduğu boşluğu doldurmak için kullanılan restoratif bir tekniktir. Diş kaplama, inleyler ve onleyler, porselen diş, kuron, diş implantı, altın diş, diş köprüsü de diş dolgularına alternatif malzemelerdir.Amalgamın ana bileşenleri gümüş, kalay ve bakırdır. Çinko, cıva, paladyum, platin ve indiyum gibi küçük miktarlarda küçük elementler de mevcuttur. 'Geleneksel' amalgamlar olarak bilinen diş amalgamlarının önceki versiyonları ağırlıkça en az %65 gümüş, ağırlıkça %29 kalay ve ağırlıkça %6'dan az bakırdan oluşuyordu.Amerika'daki İç Savaş zamanlarında doğrudan altın dolgular uygulandı. Günümüzde nadiren kullanılmasına rağmen, masraflar ve özel eğitim gereksinimleri nedeniyle, doğrudan diş restorasyonları için altın folyo kullanılabilir.Hastalara genellikle "beyaz dolgu" olduğu söylenen dental kompozitler, diş hekimliğinde kullanılan bir grup restoratif materyaldir. Diş çürüğü ve travma nedeniyle oluşan boşlukları doldurmak, diş aşınmasını düzeltmek (çürük olmayan diş yüzeyi kaybı) ve dişler arasındaki küçük boşlukları doldurmak (labiyal kaplama) için kullanılabilirler.
Diş eksikliği sendromu

Diş eksikliği sendromu (Hipodonti/Oligodonti sendromu, Tooth agenesis sendromu), dişlerin bir bölümünün oluşmadığı, 10 fenotipi olan bir sendromdur. Diş eksiklikleri (hipodonti), çok sayıdaki sendromda bulgulardan biri olarak saptanabilir. Bu sendromdaki neredeyse tek bulgu "diş eksikliği"dir.Çoğu olgudaki eksik diş sayısı 6 ya da daha azdır (hipodonti), iki fenotipte ise eksik diş sayısının 6’dan fazladır (oligodonti). Çok ender görülen fenotip 5’te kalıtımla ilgili veriler yetersizdir.  Olguların bir bölümünde ektodermal displaziyi anımsatan diş, deri, kıl ve tırnak bulguları ile maksillofasiyal yarıklar görülebilmektedir. Olguların büyük bölümü otosomal dominant (OD) yolla aktarılır; otosomal resesif (OR) ve X-kromozomu (XLD) aracılığıyla olan aktarımlar birer fenotipte olasıdır. İki fenotipin kalıtımla ilgili nitelikleri bilinmemektedir.
Diş eti

Dişeti veya gingiva, alveolar kemiği kaplayan ve diş köklerini çepeçevre saran pembemsi mukoza tabakası.Dişeti ve dişleri destekleyen diğer dokuları etkileyen iltihabî hastalıklara periodontal hastalıklar denir. Erişkinlerde diş kayıplarının %70'inden periodontal hastalıklar sorumludur.
Diş fırçalama

Diş fırçalama ve diş fırçası MS 500 yıllarında Çin'de ortaya çıkmıştır. Diş fırçasının günümüzde kullanılan yapısı ile, ilk defa 1857 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde patenti alınmıştır.Ağız ve diş sağlığının bozulması kalp, böbrek ve romatizma gibi rahatsızlıkların önemli nedenlerindendir. Bakımlı bir ağız, dişlerin düzenli şekilde fırçalanması ile kazanılır. Bebeklik çağında başlayan diş bakımı, doğru ve düzenli fırçalama, diş çürümeleri ve diş eti hastalıkları oluşum riskini çok azaltır.Diş fırçaları günümüzde çok gelişmiştir. Dil temizleyici olanlar da bulunmaktadır. Ayrıca ışıklı, lazerli olanlar da vardır. En az 2-3 dakika sürecek şekilde günde en az 2 kere diş fırçalamak diş temizliği için yeterlidir.Dişleri fırçalamanın amacı; diş etlerine ve diş minelerine zarar vermeden dişlerin üzerindeki ve aralarındaki yemek artıklarını ve bakteri plaklarını etkin ve doğru bir şekilde temizlemektir. Ağzın içindeki fırçalanması gereken yüzeyler şu şekilde sıralanır:Diş temizliği için ilk çağlarda hayvan kemiği, kuş tüyü, kıl, dokuma parçaları, ağaç dalları ve kök lifleri kullanılırdı. MS 500'lü yıllarda ilk kez Çin'de hayvan kıllarından yapılmış diş fırçası icat edildi.Dilin üzerinin fırçalanması ya da dile özel aparatlarla temizlenmesi unutulmamalıdır. Diş fırçasının kılları orta-sert, yumuşak gibi farklı sertliktedir. Orta sert fırça kılı, plak kaldırmada etkin olup dişin minesi de zarar vermez. Sert fırçalama erişkin dönemde minenin aşınmasına neden olabilir. Bunun sonucunda dişte hassasiyet görülebilir. Çocuklarda diş fırçalama işlemi ise slikon uçlu parmak fırçalar yardımıyla yapılabilir. Bu parmak fırçalar erişkin fırçalarına göre daha hassas olduğu için çocuğunuzun dişlerine zarar vermemekte ve dişlerin arasında kalan yemek artıklarını temizlemekte oldukça etkilidir.
Diş fırçası

Diş fırçası, dişleri temizlemek için kullanılan bir fırça türü. Normal bir diş fırçasında kırk adet kıl demeti ve her demette ortalama 40-50 adet kıl bulunmaktadır. Geliştirildiği zamandan beri diş fırçalarında genellikle sentetik fiber kullanılmaktadır, fakat bazen yapımında hayvan kıllarından da faydalanılmaktadır.Tarih öncesi dönemlerden itibaren ağız temizliği için çeşitli önlemler alınmaktadır. Ağız temizliğinde dal, kuş tüyü, hayvan kemikleri, kirpi dikenleri vb. araçlar kullanılmıştır. Tarihte bilinen ilk diş fırçası Eski Mısır'da MÖ 3000 yılında kalem boyunda ağaç dalları kullanılması ile yapılmıştır. Roma'da diş fırçaları doğal maddelerden yapılan kürdanlardan oluşmaktaydı. İslam dünyasında Salvadora persica (misvak) ağacının dalları ile diş fırçaları yapılmıştır. Misvak kullanımı, kullanımına öncülük eden Peygamber Muhammed'in dönemine kadar gitmektedir. Sodyum bikarbonat ve tebeşir de diş temizlemede tarihte yaygın olarak kullanılmıştır.Bugünün diş fırçasını andıran ilk diş fırçası, 1498 yılında Çin'de yapıldı. Sibirya ve Çin'in soğuk iklimlerinde yaşayan domuzların boyunlarının arkalarından koparılmış kıllar, bambu ya da kemikten saplara bağlanırdı. Doğu'dan gelen tacirler, bu fırçaları Avrupalılara takdim etti ancak onlar domuz kıllarını çok sert buldu. O dönem dişlerini fırçalayan Avrupalılar (ki bu pek yaygın değildi) daha yumuşak, at kılı fırçaları tercih etmekteydi. Ancak o dönemde çoğu insan yemekten sonra (Romalıların yaptığı gibi) dişlerini sert bir kuş tüyüyle temizler, pirinç ya da gümüş kürdanlar kullanırlardı. Bu durum, 1938'de ilk naylon kıllı diş fırçası bulunana kadar sürdü.İlk diş fırçasının patentini 1857'de H. N. Wadsworth Amerika Birleşik Devletleri'nde aldı (ABD Patent No. 18.653) ve 1885'ten sonra birçok Amerikan şirketi, toplu üretime geçti.