barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Ebu'l-Hasan Ali (Tunus Beyi)

Ebu'l Hasan Ali (Arapça:‎ أبو الحسن علي باش‎; d. 30 Haziran 1688 - 22 Ekim 1756) Hüseyni Hanedanının ve Tunus Beyliğinin ikinci beyidir. 7 Kasım 1735 ile 22 Ekim 1756 yılları arasında Tunus Beyi olmuştur.
Ebu'l-Hasan Harakânî

Günümüzde İran'da bulunan Bistam şehri yakınlarındaki 'Harakân' köyünde 962 yılında doğmuştur. Ünlü mutasavvıf Beyazid Bistâmî'nin manevi terbiyesi altına girdi. Bazı kaynaklarda Ebü'l-Abbas el-Kassab'ın müridi olduğu yer almaktadır. Mezarı 1580’de Vezir Mustafa Paşa’nın memur olduğu Acem seferi esnasında Kars yakınlarında bulunmuştur.Önce çobanlık etmiş, sonra da çiftçilik ve nakliye işleriyle uğraşmıştır. Kur’an okumaktan başka bir tahsili yoktur. Ebâ Yezîd-i Bistâmî’ye müntesiptir. Kendisi Arap sûfilerinin etkilerinden az çok kurtulanlardan biri olarak sayılır. Gazneli Sultan Mahmud başta olmak üzere İbn-i Sina gibi ünlü filozoflar tarafından ziyaret edilmiştir. Ebu Yezid-i Bistamiyle olan ilişkileri Mevlanı'nın Mesnevi'sinde 3 yerde geçmektedir. 4 Ocak 1033 tarihinde öldü.
Ebu'l-Huzeyl el-Allâf

Ebu'l-Huzeyl el-Allâf (ö. 840 ya da 816), İslam felsefesinde rasyonel din düşüncesinin ortaya çıkışında önemli bir rol oynamış düşünürdür. Ayrılanlar olarak da adlandırılan Mutezile akımının, yunan felsefesiyle bağlantılı başlıca din filozoflarından biridir. İslam felsefesinde nedensellik ilkesini ilk defa olmak üzere ileri süren ve temellendirmeye yönelen filozof olmuştur. Doğal nedenselliği tanrısal nedenselliğe bağlayarak açıklamış ve kelâmcılar gibi o da Tanrı sorusunu temel almıştır.Huzeyl, Sokrates öncesi yunan filozoflarının öğretilerinden önemli şekilde yararlanmıştır. Onun nedensellik düşüncesini öne sürüşünde ilk olarak bu etki görülür. Bu nedensellik düşüncesinde Ebu'l-Huzeyl, Demokritos'un atomculuk öğretisinden hareket etmiştir. Elbette her iki atomculuk düşüncesi birbirinden ayrı nitelikler gösterir. Demokritos için atomlar öncesiz ve sonrasız bir varoluşun maddi temelleri olarak Tanrı fikrinden tamamen ayrı oldukları halde Ebu'l-Huzeyl'e göre, atomlar, sonlu ve ölümlü varlıklar olarak Tanrı'nın varlığını kanıtlamakta kullanılır. Huzeyl mantıksal yollardan buraya varır; her atomun bir yer kapladığını, her yerin sınırlı olduğunu, sınırlı olan her şeyinse ölümlü olduğunu, ölümlü olan her şeyin ise yaratılıp yokedildiğini öne süren bir mantıksallıktır bu. Bu sebeple ayrıca atomlardan meydana gelen evren de sınırlı, ölümlü ve yaratılmış bir alemdir. Sonluların toplamı da sonlu olacağı için evren sonsuz olamaz. Ebu'l-Huzeyl, Demokritos'tan ayrı olarak atomların hiçbir şekilde bölünebilirliğini kabul etmez (Demokritos güçte bölünebilirliği kabul eder). Atomlar Huzeyl'in teorisinde tözler olarak yer alırlar. Atom ve evren konusunun dışında zaman konusunda da farklılıklar görülür. Zenon'un teorisi, hareket ve zamanı reddetme yönünde ortaya konulur, mutezile felsefecileri ise zamanı ruhani bir kavram olarak değerlendirirler. Öncelik ve sonralık kavramlarının yalnızca zihinde varolduğunu öne sürerler.
Ebu'l-Kasım Kaşanî

Seyyid Ebu'l-Kasım Kaşanî veya kısaca Ayetullah Kaşanî (Farsça: سید ابوالقاسم کاشانی), İranlı merci-i taklid, siyasetçi.Politikaya Rıza Pehlevi zamanında Meclis-i Müessisan üyeliğini kabul ederek başladı. Uzun bir süre sessiz kalarak ders okuttu. 1941'de İran'ın İngiliz ve Rus orduları tarafından işgal edilmesi üzerine tekrar politikaya girdi. 2 yıl sonra İngiliz düşmanlarıyla iş birliği yaptığı iddiasıyla tutuklandı ve bir süre ev hapsinde tutuldu. Ev hapsinden çıktıktan sonra basın özgürlüğünü kısıtlayan bir kanun tasarısına muhalefet ederek başbakanın hükûmetten düşmesine sebep oldu. Ardından gelen başbakanla anlaşamayınca tekrar tutuklanıp ev hapsine alındı.Nevvab Safevi'nin kurduğu İslam Fedaileri örgütüyle yakın ilişkiler kurduğundan örgütün gerçek lideri sayıldı. Kaşani'nin parlamenter sistem içerisinde mücadele metodunu benimsemesi, İslam Fedaileri'nin ise meclis dışı şiddet hareketlerini benimsemesi üzerine araları açıldı. Ancak Şah'a düzenlenen bir suikasttan sonra İslam Fedaileri'nin faaliyetlerinin yasaklanması üzerine Kaşanî'de tutuklanarak sürgüne gönderildi.10 Haziran 1950'de sürgünden döndükten sonra protesto gösterisine devam etti. Anglo-İran Petrol Şirketi'nin millileştirilmesini destekledi. İngiliz taraftarı Başbakan Ali Rezmara'nın öldürülmesi üzerine verdiği destekle milliyetçi Başbakan Muhammed Musaddık iktidara getirildi. İslam Fedaileri örgütü ile olan ilişkisi bütünüyle kesildi.Musaddık'ın Şah ile çekişmesinden dolayı istifa etmesi üzerine yerine Kıvamüssaltana geçti. Kaşanî yeni başbakanı İngiliz ajanlığı ile suçladı ve Tahran'da protesto gösterileri tertip ettirdi. Bunun üzerine Musaddık tekrar başbakanlığa getirildi. Musaddık'ın, Kaşanî'ye sadece meclis başkanlığı verip diğer işlere karıştırmaması aralarının açılmasına sebep oldu. Musaddık'ın darbe ile devrilmesinin ardından İngilizlerle ile ilişkilerin tekrar kurulmasını ve meclis seçimlerinin hileli yapıldığını iddia edip protesto etmesi Kaşanî'nin Ekim 1955'te tekrar tutuklanmasına sebep oldu. Üç ay sonra serbest bırakıldı. Ancak siyasetten ilgisini çekti. Oğlu Seyyid Mustafa'nın 1958'de ölmesinin ardından girdiği buhrandan çıkamayarak 14 Mart 1962'de öldü.
Ebu'l-Leys es-Semerkandî

Kaynaklarda hayatına dair az bilgi bulunan âlimin doğum tarihi ve yeri kesin olmamakla birlikte Semerkant'ta doğmuş olması muhtemeldir. Bu yörede büyük bilgin Ebu Câfer el-Hinduvânî'den ilim tahsil etti.Çok yönlü bir âlimdi. İslâmî ilim dallarının hemen hepsinde çalışmıştır. Özellikle tefsir ve hadis dallarında eserler vermiştir.
Ebubekir Bal

Ebubekir Bal (d. 1 Mayıs 1964, Diyarbakır), Kürt asıllı Türk iş insanı, siyasetçi. TBMM 26 ve 27. dönem Adalet ve Kalkınma Partisi Diyarbakır milletvekilidir.Ebubekir Bal, ilk ve ortaokul eğitimini Diyarbakır'da tamamladı. Özel şirketlerde yönetim kurulu başkan ve başkan yardımcılığı, Diyarbakır Ticaret Borsası başkan yardımcılığı, Meclis başkanlığı, Yönetim Kurulu başkanlığı, TOBB Yönetim Kurulu üyeliği ve TOBB Üniversitesi Mütevelli Heyeti üyeliği görevlerinde bulundu.Kasım 2015 ve 2018 seçimlerinde Adalet ve Kalkınma Partisi Diyarbakır milletvekili olarak seçildi. Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu üyesiydi.
Ebubekir Develioğlu

İlkokul mezunudur. Tüccarlık, Çiftçilik, Develi Belediye Başkanlığı yapmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi XI. Dönem Kayseri Milletvekilidir. Evli ve bir çocuk babasıdır.
Ebubekir Eroğlu

Orta öğrenimini Malatya’da tamamladı (1968). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi(1975). Yüksek öğrenimini yaparken bir süre çalıştığı Kamu kurumlarında, yıllarca müfettiş ve müşavir olarak görev yaptı. Bülent Ecevit Üniversitesi senatosu tarafından kendisine Fahri Doktora verildi(2014). Halen Bülent Ecevit Üniversitesinde ders vermektedir.İlk şiiri (Aralık, 1965) Yeni Adım dergisinde çıktı, Diriliş dergisinde yayımladığı şiirlerle (1969-79) adını duyurdu. Şiir ve yazıları çoğunlukla Diriliş,Edebiyat, Yönelişler, Gergedan, Kitap-lık dergilerinde yayımlandı. İlk kitabı, Kuşluk Saatleri 1974 yılında çıktı.Zaman gazetesindeki Açık Sayfalar adlı sütununda (1986-2001) düzenli olarak haftalık denemeler yazdı. Ayrıca Yeni Devir (1978-80) ve Yeni Şafak (1996) gazetelerinde de her hafta yazılar yayımladı.Kayıpları Şarkısı  dolayısıyla 1985 yılında şiir dalında, Modern Türk Şiirinin Doğası dolayısıyla 1994 yılında deneme dalında, Geçmişin İçindeki Geçmiş kitabı dolayısı ile de 2014 yılında fikir dalında, Ona Türkiye Yazarlar Birliği ödülü verildi.Hakkında Sombahar (sayı 12, Ağustos 1992),Yedi iklim (sayı 39, Haziran 1993 ve sayı 141, Aralık 2001) Türk Dili (sayı 749, mayıs 2014), Hece dergisi (sayı 228, Aralık 2015) dergileri özel dosyalar hazırladı. Cine 5 televizyonu, Şair hakkında İstanbul görüntüleri ağırlıklı bir belgesel yayınlandı(2012).
Ebubekir Gizligider

Ebubekir Gizligider (d. 1979, Nevşehir), Avukat, siyasetçi ve Ak Parti 24. ve 26. Dönem Nevşehir milletvekili.Ebubekir Gizligider ilköğretim ve lise eğitimini Nevşehir'de tamamladı. 2001 yılında Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu.Daha sonra Ak Parti milletvekili adayı olarak gösterildi ve 24. ve 26. Dönem Ak Parti Nevşehir milletvekili olarak görev yaptı.Milletvekili olarak görev yaptığı dönemlerde "Anayasa Komisyonu", "Avrupa Birliği Uyum Komisyonu" gibi pek çok komisyonda görev aldı.
Ebubekir Kânî Efendi

Ebubekir Kânî  Efendi  Divan şairidir. Aslen Tokat'lıdır. Mizahi mektupları ve şiirleri ile tanınır. Eflak, Rusçuk ve çevresinde görev yaptığı yıllarda İskerletzade Konstantin Bey’in isteği üzerine yeğeni Alexandre için “Benam-ı Havariyyun-ı Buruc-ı Fünun” isimli bir Türkçe öğrenme ve konuşma kitabı yazdı.  XVIII. yüzyılda kaleme almış olduğu bu eser Türkçenin diğer milletlere öğretilmesi konusunda bir model olarak gösterilir. Bir kedinin ağzından sahibine yazılmış ünlü "Hirrename" si yergi ve mektuplarıyla birlikte Münşeat-ı Kânî isimli eserindedir. Münşeat’ın değişik hacimlerdeki el yazma nüshaları çeşitli kütüphanelerde mevcuttur. Eser hakkında bir doktora tezi hazırlanmıştır  Yazdığı Arapça, Farsça ve Türkçe şiirler Divan’ında toplanmıştır. İstanbul kütüphanelerinde bazı yazma nüshaları bulunan Divan, Arap harfleriyle yayımlanmış ve eser tenkitli metin hâlinde yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır    Ayrıca İlyas Yazar tarafından hazırlanan “Kânî Dîvânı” isimli eser 2012 yılında Kültür Bakanlığı Yayınları arasında neşredilmiştir.  Ebubekir Kânî Efendi’nin Silistre’de söylediği rivayet edilen ve insanların kolay kolay değişmeyeceğine dair “Kırk yıllık Kani, olur mu Yani” sözü günümüze kadar ulaşmıştır. Kânî Efendi 1792 yılında öldü. Mezarı Eyüp Sultan'da Beybaba Sokağı üzerinde ve Nişancı Ferudun Paşa Türbesi yakınındadır.
Ebubekir Pamukçu

Ebubekir Pamukçu (2 Nisan 1946, Budaran- 18 Temmuz 1991 Stockholm) öğretmen, yazar, yayıncı. Zaza kültürü ve Zazaca konusundaki çalışmaları ile tanınır.Havva ve Kemal'in 10 çocuğundan biri olarak Çermik'in Budaran köyünde doğdu. 1964-1966 yılları arasında Uşak'ta, 1966-1967 yıllarında Erzincan Er Eğitim Okulu'nda, 1967-1969'da Şehren İlkokulunda, 1969-1976 yıllarında İstanbul-Karamandere İlkokulunda öğretmen olarak çalıştı. 1976'da İstanbul’da Eğitim Enstitüsü yaz okulundan Türkçe öğretmenliği diploması aldı.12 Mart'tan sonra İstanbul’da yazıları nedeniyle iki kez tutuklandı. 1974'te üçüncü yargılanmasında 7,5 yıl hapis ve Afyon’da 2 yıl sürgün cezası aldı, 27 Nisan 1974'te af kapsamında salıverildiKısa bir süre için Aşiyan Müzesi Müdürlüğüne atandı, daha sonra PİYA yayınevini kurdu. 1981'de yeniden gözaltına alındı. 1983'te ülkeyi terk etti, 1984'te İsveç’e gitti, birkaç ay sonra çocuklarını yanına aldırdı.Pamukçu İsveç'te Zaza dili, tarihi ve kültürüne yönelik çalışmalar konusunda yoğunlaştı, Zazaca ve Zaza kültürünün tanınması için çalıştı ve pek çok yayın gerçekleştirdi. 'Zazaca ayrı bir dildir ve Zazalar ayrı bir halktır' diyen ilk Zaza aydını olan Pamukçu'nun 1985'te İsveç’te çıkardığı Ayre ve Piya dergileri ile Zaza kimliği ve varlığı daha güçlü biçimde gündeme gelmeye başladı.Dergide Zazalardan, kimlikleri uzun zamandan beri hem Türk devletince hem de Kürtlerce reddedilen ayrı bir halk olarak söz ediliyor ve coğrafi bir ad olarak ‘Zazaistan’ terimi öneriliyordu.
Ebubekir Rüstem Paşa

Ebubekir Rüstem Paşa (?-1865), 19. yüzyılda çeşitli Osmanlı vilayetlerinde valilik yapmış olan bir devlet adamı.
Ebubekir Sifil

Ebubekir Sifil (d. 25 Aralık 1960; Sarıkamış, Kars), Türk akademisyen, ilahiyatçı, araştırmacı, yazar ve şair.1978 yılında Erzurum Kâzım Karabekir Eğitim Enstitüsü'nde üniversite hayatına başladı. 1980'de bu okuldan kendi isteğiyle ayrıldı. Aynı yıl Ankara  Gazi Üniversitesi Basın-Yayın Yüksekokulu'na girdi. 1984-1985 döneminde bu okulun Gazetecilik ve Halkla ilişkiler Bölümü'nden mezun oldu.Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yaptığı Temel İslam Bilimleri Bölümü Hadis Bilim dalında yaptığı yüksek lisans öğrenimini 1996'da, doktora öğrenimini de 2006 yılında bitirdi.1993-1996 arası Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde, 1998-1999 yılları arasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde Araştırma Görevlisi olarak çalıştı. Her iki görevinden de kendi isteğiyle ayrıldı.Halen Yalova Üniversitesi İslamî İlimler Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. 2023 yılında profesör unvanını almıştır.İlk ve orta öğrenimini Sarıkamış'ta, liseyi Kars İmam hatip lisesi'nde okudu. Evli ve 3 çocuk babasıdır.2001-2013 yılarında Millî Gazete'de köşe yazarlığı yaptı. 2013 yılında Milli Gazete'nin Suriye politikasını uygun bulmadığı için yazılarına son verdi ve bunu çeşitli ortamlarda deklare etti. Aralık 2014'ten Mayıs 2015'e kadar Vahdet Gazetesi'nde köşe yazarlığı yaptı.TVNET'te 2012-2013 yıllarında Talha Hakan Alp'in sunduğu İlmihal isimli programa daimi konuk olarak katıldı. Ayrıca çeşitli televizyonlarda ve radyolarda muhtelif programlara iştirak etmektedir. 2014-2017 yılları arası Erkam Radyo'da Amentü Hassasiyeti programına daimi konuk olarak katıldı.
Ebubekir Sofuoğlu

Ebubekir Sofuoğlu (d. 28 Temmuz 1968), Türk akademisyen, tarih profesörü, sosyoloji araştırmacısı, televizyon programcısı, yazar ve Sakarya Üniversitesi öğretim üyesi.28 Temmuz 1968 Adapazarı doğumlu olan Ebubekir Sofuoğlu 1992 yılında Marmara Üniversitesi'nden tarih lisans derecesi, 1994 yılında İstanbul Üniversitesi'nden yüksek lisans derecesini, 1998 yılında da Sakarya Üniversitesi'den doktora derecesini almıştır. Tarih, sosyoloji, din, felsefe, toplum üzerine yaptığı yorumlarla tanınır. Hem Türkiye'de hem de yurtdışında birçok konferansa katılmış, 26 ülkede saha araştırmaları yapmak amacı ile bulunmuştur. İngilizce, Rusça ve Arapça bilen Sofuoğlu çeşitli konularda kitaplar kaleme almıştır.Bir televizyon programında canlı yayın sırasında "Üniversitelerin çevresindeki yapılar fuhuş yapılarına dönüyor" dediği için tepki çekmiştir. Yaptığı bu açıklama sonrasında Yükseköğretim Kurulu Başkanı Yekta Saraç tarafından hakkında işlem başlatıldığı duyurulmuş, hakkında Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma açılmıştır.Soruşturmanın sonucunda 7 ay 15 gün hapis cezasına çarptırılmıştır.
Ebubekir Subaşı

Ebubekir Subaşı 1965 yılında Erzurum ilinde doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini Erzurum'da tamamlamıştır. 1982 yılında Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Doğu Dilleri bölümünü bitirmiş 1986 yılında İstanbul'a gelip yayıncılık, tercüme, tashih ve redaksiyon gibi işlerle uğraşmıştır. Askerlik hizmetini yaptıktan sonra bir müddet daha yayıncılık işleri ile uğraşmış olup 1990 yılı Mart ayında Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Başkanlığın'da arşiv hizmetlerinde çalışmaya başlamıştır ve halen bu görevde bulunmaktadır. Ebubekir Subaşı Arapça, Farsça, Osmanlıca ve İngilizce olmak üzere dört dil bilmekte olup 1987 yılından beri araştırma ve yazarlık faaliyetlerine devam etmektedir.
Ebubekir Zeynelabidin Abdülkelam

Ebubekir Zeynelabidin Abdülkelam (Tamilce: அவுல் பகீர் ஜைனுலாப்தீன் அப்துல் கலாம்; 15 Ekim 1931 - 27 Temmuz 2015), havacılık ve uzay mühendisi, 2002-2007 yılları arası Hindistan'ın 11. Başkanı olarak görev yapan Uzay Bilimi ve Hindistan Teknoloji Enstitüsü Profesörü. Devlet başkanı olarak görev yaptığı dönem boyunca Halk Başkanı olarak biliniyordu.Hindistan başkanı olarak görev yaptığı dönemden önce DRDO ve USAK ile bir uçak mühendisi olarak çalıştı. Balistik füze ve uzay roket teknoloji geliştirme konusundaki çalışmalarından dolayı Hindistan'ın Füze Adamı olarak bilinir. 1974 yılında Hindistan'ın ilk nükleer denemesinden bu yana 1998 yılında, Pokhran-II nükleer denemesinde çok önemli teknik ve siyasi bir rol oynadı.
Ebubekir el-Mas

Güney Yemen millî futbol takımı ile 1976 AFC Asya Kupası'nda mücadele eden el-Mas, Yemen millî futbol takımı ile 1990 Asya Oyunları'nda mücadele etti.
Ebubekir Öztürk

Aslen Kafkas göçmeni olan Öztürk'ün ailesi il olarak Ağrı'ya yerleşmiştir. Ailesi 1965 yılında Ağrı'dan İstanbul ili Eyüpsultan ilçesine göç etmiştir. Askerliğini Şırnak'ta yapan Öztürk, bir çatışmada yaralanmıştır. Şafak Sezer'in asker arkadaşı olan bir kişi sayesinde Sezer ile tanışan Öztürk, onun 1998 yılından itibaren şoförlüğünü yapmaya başlamıştır. Hafızlık ve oyuncu Şafak Sezer'in şoförlüğünü yapan Öztürk, şoförlük yaptığı esnada Sezer tarafından Kutsal Damacana filminde oynamaya ikna oldu. Daha sonra yine Sezer'in başrolünü oynadığı Kolpaçino ve devam filmi Kolpaçino Bomba filmlerinde Ganyotçu rolünü oynadı.2010 yılında da, yine Şafak Sezer ile birlikte Hanımeli Sokağı isimli televizyon dizisinde Ali Kunduz karakterini canlandırdı.
Ebubekir Şahin

1995 yılında Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü'nden mezun olmuştur. 2002 yılında da Gazetecilik Anabilim Dalı'nda yüksek lisans yapmıştır. Halen Selçuk Üniversitesinde iletişim alanında doktora eğitimini tez aşamasında sürdürmektedir.Sırasıyla, İçişleri Bakanlığı, TBMM, Adalet Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, RTÜK, Başbakanlık gibi birçok kurumda yöneticilik yapmıştır. Anadolu Ajansında Genel Müdür Yardımcılığı görevinde bulunmuş, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığında Müsteşar Yardımcısı (2015-2016) ve Müsteşar (2016-2017) olarak görev yapmıştır.Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda 16 Ekim 2017 tarihinde yapılan seçim sonucunda Adalet ve Kalkınma Partisi kontenjanından RTÜK Üyeliğine seçilmiştir. 23 Ocak 2019 tarihinde RTÜK Başkanı seçilmiştir.Radyo ve Televizyon Üst Kurulu bünyesinde birlikte çalışırken kurul üyesi Faruk Bildirici'nin üzerine yürüdüğü iddiaları basına yansımıştır. Ayrıca bağımsız ve özerk bir kurum olan RTÜK üyeliğinin dışında TÜRKSAT Yönetim Kurulunda görev alması eleştirilmiş, eleştiriler üzerine bu görevinden ayrıldığını açıklamıştır.
Ebubekir Şekau

Ebubekir Şekau bilinen diğer adıyla Daru'l-Tevhid, Nijeryalı militan bir grup olan ve Irak ve Şam İslam Devleti'ne (IŞİD) bağlılığını ilan eden Boko Haram'ın lideri olarak bilinen, Kanuri etnik grubuna mensup Selefi İslami köktendinci eylemci. Boko Haram'ın kurucusu Muhammed Yusuf'a, Yusuf 2009'da öldürülünceye kadar başkan yardımcısı olarak hizmet etti. Nijeryalı yetkililer, Şekau'nun 2009 yılının Temmuz ayında, Şekau'nun grubun liderliğini yaptığını iddia eden bir videoda yer aldığı 2010 yılına kadar güvenlik güçleriyle Boko Haram arasındaki çatışmalar sırasında 2009 yılında öldürüldüğüne inanıyorlardı. Daha sonra düzenli olarak ölü olduğu bildirildi ve vücut çiftlerini kullandığı düşünülüyor. Mart 2015'te, Şekau, IŞİD lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'ye biat etti. Fotoğrafik hafızaya sahip birisi olarak tanımlanmıştır.Çatışma sırasında üstündeki yeleği patlatarak intihar etmiştir https://twitter.com/RFJ_USA/status/1395484344140156931
Ebubekirzade Ahmed Efendi

1686'da Tire'de doğdu. Kendisi Ebubekirzade Ahmed Efendi ismiyle de tanınmıştır. Ahmed Efendi, medrese tahsilini tamamladıktan sonra, Galata, Mısır, Mekke ve İstanbul kadılıklarında bulundu. 1751'de Anadolu Kazaskeri oldu. Daha sonra iki defa Rumeli Kazaskerliği yaptı.6 Eylül 1761'de şeyhülislamlığa getirilen Ahmed efendi, 29 Nisan 1762'e bu görevden azledildi. 1767 yılında İstanbul'da öldü. Cenazesi Kanlıca'da babasının yanına defnedildi.Yakut, Esra (2005) Şeyhülislamlık: Yenileşme Döneminde Devlet ve Din, İstanbul:Kitap Yayinevi  ISBN 9789758704941  Google Books
Ebucehil çalısı

Ephedra distachya (syn. E. vulgaris) Ephedraceae ailesinden, boyu 25 ile 50 cm arasında değişen, Avrupa'nın güneyi ile orta ve batı Asya'da yetişen çalı. Yerel ismi Ebu Cehil çalısıdır.
Ebuhan, Sivas

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Ebugen olarak geçmektedir. Köy 2000 yılı öncesine kadar Ulaş ilçesine bağlıdır. Önceki adı Dedeli olarak geçmektedir. 2011 yılında bugünkü adını almıştır.Köy, Sivas il merkezine 29 km uzaklıktadır. Köy, TCDD Kayseri-Sivas konvansiyonel tren hattı ve  numaralı Kayseri-Sivas devlet yolu kenarındadır.
Ebuishakzade İshak Efendi

1679'da İstanbul’da doğmuştur. Babası, 1716 ile 1718 yılları arasında şeyhülislâm olan Ebu İshak İsmail Efendi, dedesi Rumeli vilâyetlerinin birçoğunda kadılık yapan Alanyalı İbrâhim Efendi’dir. Ekim 1733'te şeyhülislâmlığa getirilmiştir. 31 Ekim 1734'te İstanbul’da ölmüştür, Fatih'in Çarşamba semtinde babasının yaptırdığı caminin bahçesindeki aile kabristanına defnedilmiştir.
Ebul Hasnat (hukukçu)

Ebul Hasnat (d. 1940 – ö. 16 Eylül 2022), Bangladeşli siyasetçi ve hukukçu. Bangladeş Milliyetçi Partisi daimi komitesinin kurucu üyesiydi.Hasnat, 1940 yılında Dakka, Bangladeş'te doğdu. Kalküta Üniversitesi'nden mezun oldu. Bangladeş Milliyetçi Partisi (BNP) ve  Jatiya Partisi'nde (Erşad) siyasi kariyerini sürdürdü. 1977-1982 yılları arasında Dakka Belediye Başkanı, 1981-1982 ile 27 Ekim 1990-6 Aralık 1990 tarihleri arasında Bangladeş İskan ve Bayındırlık Bakanı ve 1990-6 Aralık 1990 tarihleri arasında Dakka 9. Bölge'den Bangladeş Ulusal Meclisi'de delege olarak görev yapmıştır.
Ebul Kelam Azad

Ebul Kelam Muhiddin Azad (Urdu: مولانا ابوالکلام محی الدین احمد آزاد, Bengalce: আবুল কালাম মুহিয়ুদ্দিন আহমেদ আজাদ) (11 Kasım 1888 - 22 Şubat 1958), Hint Müslüman bilgin ve Hint bağımsızlık hareketinin üst düzey siyasi lideridir.Azad, Hint Müslüman birliğinin sağlanması için mücadele eden isimler arasında önde gelenlerden biridir. Hindistan'ın bağımsızlığının ardından ilk milli eğitim bakanı olan Azad, Hindistan'da yüksek şahsiyet ödülü kazandı. Hindistan'da eğitim vakfı kurarak yaptığı katkılar Azad'ın doğum gününün ülke genelinde "Milli Eğitim Günü" olarak kutlanmasını sağlamıştır.
Ebulfazl Camii

Ebulfazl Camii, Beyoğlu Kılıç Ali Paşa mahallesindedir. Defterdar yokuşunda İtalyan Hastanesi karşısındaki meyilli zeminde inşa edilmiştir. 1553'te yapılmış caminin mimarı Mimar Sinan'dır. 1993'te yenilenmiştir. Dikdörtgen planlı, küfeki taş-tuğla duvarlı, iki sıra pencerelidir. Son cemaat yeri ahşap direklidir. Caminin çeşmesi ön tarafta, şadırvanı avlu ortasında bulunmaktadır.
Ebulfazl Celali

Ebulfazl Celali (d. 26 Haziran 1998), İstiklâl takımında defans pozisyonunda görev yapan İranlı millî futbolcudur.
Ebulfazl Celili

Ebulfazl Celili (Farsça: ابوالفضل جلیلی d. 1957, İran) İranlı sinemacı. Onun 'det' Means Kız (1994) Venedik Film Festivali ve Nantes ödül kazandı. 1999 yılında Focus Rotterdam'ın Sinemacılar biriydi. Celili En İyi Yönetmen, Venedik Film Festivali, 1995 Gümüş Aslan.
Ebulfazl Enveri

Ebulfazl Envari (d. 9 Şubat 1938 - ö. 14 Şubat 2018), İranlı ağır siklet güreşçidir. Sporcu Saveh, İran'da doğdu. 1966 ve 1969 dünya şampiyonalarında ve 1970 Asya Oyunları'nda bronz madalya kazandı.1967 Dünya Şampiyonası'nda dördüncü, 1968 Yaz Olimpiyatları'nda ise altıncı olan Envari 14 Şubat 2018'de Tahran'da 80 yaşında öldü.
Ebulfes Karayev

Garayev 13 Kasım 1956 tarihinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de doğdu. 1978 yılında Azerbaycan Diller Üniversitesi’nden mezun oldu ve aynı yıl Saatlı Rayonunda ortaokul İngilizce öğretmenliğine başladı. 1980 yılına kadar öğretmenliğe devam etti. 1980-1989 yılları arasında Azerbaycan Komünist Partisi içinde çeşitli görevler aldı. 1992 yılında Rusya’da North West Akademisi bünyesinde kamu yönetimi kursunu ve Rusya Devlet Yönetimi Akademisinde pazarlama yönetimi konulu özel bir programı tamamladı. 1992 ve 1993 yıllarında Azerbaycan Kamu Yönetimi Akademisi’nde profesör olarak çalıştı. 1993-1994 arasında Impotex bünyesinde yönetici olarak çeşitli pozisyonlarda görev aldı.Garayev ayrıca çeşitli bilimsel araştırmalar da bulundu. Çok sayıda kitap yazdı ve 2006 yılında Azerbaycan Turizm Enstitüsünde doçent unvanı aldı. Azerice, İngilizce, Türkçe ve Fransızca’yı akıcı olarak konuşabilmektedir.Garayev 1994-2001 yılları arasında Azerbaycan Gençlik ve Spor Bakanı, 2001-2006 yılları arasında Gençlik, Spor ve Turizm Bakanı olarak Azerbaycan hükûmetinde görev yapmıştır.  2006 yılında Azerbaycan Kültür ve Turizm Bakanı olarak atanmış ve halen bu görevi sürdürmektedir.Kariyerine Gençlik Ligi Organizasyon Departmanında öğretim elemanı olarak başladı. Bu organizasyonda çeşitli yöneticilikler yaptı. 1981-1985 yılları arasında Gençlik Ligi Yönlendirme Komisyon Başkanlığı görevinde bulundu. Bakan olarak atanmadan önce Impotex’de 2 yıl (1992-1994) CEO olarak görev yaptı. Ayrıca bu yıllarda (1992-1993) Siyaset Bilimi ve Devlet Yönetimi Akademisinde öğretim üyesi olarak çalıştı.1978 yılında Azerbaycan Diller Üniversitesinden mezun olan Garayev, 1992 yılında Moskova’da bulunan Sosyal Bilimler Akademisinde doktorasını tamamladı.2011 yılından beri UNESCO, Birleşmiş Milletler Medeniyetler İttifakı, UNWTO, Avrupa Konseyi ve ISESCO ortaklığıyla düzenlenen Dünya Kültürlerarası Diyaloğ Forumu Düzenleme Kurulu Başkanlığını ve 2009 yılından beri Azerbaycan - Küba arasında icra edilen Hükûmetlerarası İşbirliği Komisyonu Eşbaşkanlığını yürütmektedir.Kültür ve Turizm Bakanlığı görevi boyunca (2009-2011) 6. İslami Kültür Bakanları Konferansına, 2006-2008 yılları arasında Turizm Bakanları Konferansına, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatına, Kültür Bakanları Kurulu’na (2009), UNESCO Hükûmetlerarası Somut Olmayan Kültürel Miras Komitesine (2013) ve Kültürel İşbirliği CIS Konseyine başkanlık etti.25-27 Nisan 2016 tarihleri arasında düzenlenen Birleşmiş Milletler Kültür Ortaklığı 7. Global Forumu’na ulusal düzenleme heyet başkanı olarak atanmıştır. Ayrıca 2015-2018 yılları arasında ISESCO Ulusal Komisyon Başkanlığını icra etmiştir. UNWTO yürütme konseyi üyesi ve UNESCO Ulusal Komitesi Başkan Yardımcısıdır.Garayev kültürlerarası diyaloğ kapsamında Bakü sürecine verdiği katkılar sebebiyle kendisine İngiltere Coventry Üniversitesi fahri sanat doktoru unvanı vermiştir.
Ebulhasan Benisadr

Seyyid Ebulhasan Benisadr (Farsça: سیِّدابوالحسن بنی‌صدر, d. 22 Mart 1933, Hemedan - 9 Ekim 2021, Paris), İranlı siyasetçi, iktisatçı ve İran İslam Devrimi'nden sonra İran'ın ilk cumhurbaşkanı.Benisadr 22 Mart 1933'te Hemedan'da doğdu. Babası ayetullahtı ve Ruhullah Humeyni'ye yakındı. Benisadr, Tahran Üniversitesi'nde hukuk, teoloji ve sosyoloji okudu. Paris Üniversitesi'nde finans ve ekonomi okudu. Benisadr, 1960'ların başında Şah'a karşı olan öğrenci hareketlerine katılmış ve iki kez hapse atılmış ve 1963'te bir ayaklanma sırasında yaralanmıştır ve sonra Fransa'ya kaçmıştır. Daha sonra Humeyni liderliğindeki İran direniş grubuna katılarak danışmanlarından biri haline geldi. 1972'de Benisadr'ın babası öldü ve Ayetullah Humeyni ile ilk kez tanıştığı Irak'taki cenazeye katıldı. Devrimin başarıya ulaşmasının ardından Beni Sadr Humeyni ile birlikte İran'a döndü. İslami finans üzerine "Tevhidin İktisadı" adında bir kitap yazdı.İran Devrimi'nden sonra 4 Şubat 1979'da maliye bakan yardımcılığı görevine getirildi ve 27 Şubat 1979 tarihine kadar bu görevde kaldı. Geçici maliye bakanı Ali Erdalan'ın 27 Şubat 1979'da istifasından sonra Başbakan Mehdi Bazergan tarafından maliye bakanı seçildi. 12 Kasım 1979'da geçici hükûmet istifa ederken İslam Devrimi Konseyi önderliğindeki hükûmette İbrahim Yezdi yerine dışişleri bakanı olarak atandı.Beni Sadr, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yüzde 78.9 oy alarak 25 Ocak 1980'de cumhurbaşkanlığına seçildi ve 4 Şubat'ta göreve başladı. Humeyni, cumhurbaşkanını görevden alma anayasal yetkisi ile İran'ın En Büyük Lideri olarak kaldı. İran-Irak Savaşı sırasında Humeyni tarafından 10 Haziran 1981'de başkanlık komutanlığına atandı. Humeyni ve din adamları ile ihtilafa düştü. Muhammed Beheşti'ye karşı gelmekle suçlanarak cumhurbaşkanlığı sarayı Devrim Muhafızları tarafından kuşatılmış, yakınları gözaltına alınmış ve bu olaydan sonra İran'ı terk ederek Fransa'ya gitmiştir.Beni Sadr, 9 Ekim 2021 tarihinde Fransa'nın başkenti Paris'te tedavi gördüğü hastanede 88 yaşında hayatını kaybetti.
Ebumusa

Eyaletin aynı isimli Ebumusa şehristanı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 1.705'dir.
Ebumusa şehristanı

Ebumusa şehristanı (Farsça:  شهرستان ابوموسي), İran'nde Hürmüzgan Eyaleti'nin 8 şehristanından birisidir.Şehristanın 2006 yılı toplam nüfusu 1.860, yönetim merkezi Ebumusa şehridir. Şehristanın yönetim bölgesi Ebu Musa Adası'nı kapsamaktadır.
Eburonlar

Eburonlar (Yunanca: , Strabon), Galyanın kuzeyinde, çoğunlukla Ren ve Maas nehirleri arasında ve Menapilerin doğusunda yaşamış olan Germen ya da Kelt kökenli antik kabile.Bu kabileyi ilk olarak Jül Sezar "Commentarii de Bello Gallico (Gallia Savaşı Üstüne Yorumlar)" adli eserinde bahsetmiştir.Bu alan daha sonra Germania Inferior eyaletinin bir parçası haline gelmiştir. Jül Sezar, Condruslar, Eburonlar, Caeraesler ve Paemanlarin hep birlikte Germanlar  adıyla çağrıldıklarını söyler. Cermen kabileleri olan Tencterler ve Usipetler MÖ 55 yılında  Germania'dan ayrılarak Ren Nehrini geçince ilk olarak Menapi topraklarına girmişler ardından da Eburonlar ve Condruslar toprakları içlerine doğru ilerlemişlerdir.Eburonlarn yurtlarının tam olarak neresi olduğuyla ilgili ilk başvurulacak kaynak Sezar'ın Commentarii de Bello Gallico adlı eseridir. Ren Nehri üzerinde Eburonların komşuları kuzeylerinde yaşayan Menapiler olup topraklarının büyük bir kısmı Mosa (Maas) ve Ren nehirleri arasındaydı. Eburonlarin güneyinde, onlarla Trevirler arasında, Segniler ve Condrusiler yaşıyordu .Jül Sezar (Türkçeye Çev. Hamit Dereli) (1942) Gallia Savaşı, İstanbul: Maarif Basımevi  (Dünya Edebiyatından Tercümeler - Latin Klasikleri) Ön inceleme için sınınlı referans: Googlebooks
Ebusaid Mehmed Efendi

Şeyhülislam Hocazade Esad Efendi'nin oğlu olarak 1593 yılında doğdu. Medrese eğitimini tamamladıktan sonra şeyhülislam olan amcası Hocazade Mehmed Efendi'den mülazemet aldı. Müderris olarak başladığı meslek hayatını kadı olarak devam ettirdi. Şam, Bursa, Galata, İstanbul kadılıklarında bulundu. Ardından Anadolu ve Rumeli kazaskerliği görevlerine getirildi. Şeyhülislam Zekeriyazade Yahya Efendi'nin vefatı üzerine 1644 yılında şeyhülislam oldu. İki yıl sonra 16 Ocak 1646'da azledildi. 3 Eylül 1651'de ikinci kez şeyhülislam oldu ancak bir süre sonra 16 Ağustos 1652'te İstanbul kadısı Esad Efendi'yi huzurunda tartaklaması üzerine ulemanın tepkisiyle görevinden alındı. İki yıl sonra 2 Ocak 1654'te üçüncü kez şeyhülislamlığa getirildi. Sadrazam seçiminde aktif rol oynayarak İpşir Mustafa Paşa'nın göreve gelmesini sağladı. Asiler sadrazama karşı çıkarak şeyhülislam Ebusaid Mehmed Efendi'nin idamını istediler. Asiler konağını basarak yağmaladılar. Padişah nakibüleşrafın karşı çıkması üzerine idam etmeyip azletti. 1662 yılında öldü ve aile mezarlığına defnedildi.
Ebusaidzade Feyzullah Efendi

16 Ocak 1631'de doğmuştur. Feyzullah Efendi, 25 Haziran 1690'da Debbağzade Mehmed Efendi’nin yerine şeyhülislâm olmuştur. 7 Mart 1692'de azledilmiştir. Ancak kendisinden sonra şeyhülislâm olan Çatalcalı Ali Efendi'nin kırk gün içinde vefat etmesi üzerine 19 Nisan 1692'de tekrar bu göreve getirmiştir. 22 Haziran 1694'de bu görevinden azledilmiştir. 21 Ekim 1698'de ölmüştür.
Ebuzeydabad

Eyaletin Aran ve Bidgol şehristanı'nın Kavirat bahşı'nda bulunan ve bu bahşın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 5.160 kişi ve 1.138 hanedir.Şehir, Kaşan ile Ardistan arasındaki 71 numaralı kara yolu üzerinde kurulmuştur. Kaşan'a 34 km. uzaklıktadır. Şehir halkı Ebuzeyabadi dili denilen bir lehçeyi konuşur.
Ebva Gazvesi

Ebvâ Gazvesi, (Arapça: غزوة الأبواء Gazatu’l Ebva'a) veya Veddan Gazvesi, İslam peygamberi Muhammed’in bir gazasıdır.Bu sefer, Muhammed'in bir askeri birliğin komutanı olarak çıktığı ilk askerî gazvedir. Miladi Ağustos 623, Hicrî Safer ayının 2'inci yılında gerçekleşen sefer sırasında asıl hedef olan Kureyşli putperestlerle karşılaşılmamış, Ebvâ çevresinde yaşayan Kinane kabilesinin Damraoğulları koluyla bir saldırmazlık antlaşması yaparak yazıya geçirilmiştir. Söz konuşu antlaşma metni tarihçi Muhammed el-Zurkani'ye göre şöyledir:"Bu belge, Allah'ın Resulü Muhammed'in, mallarında ve canlarında kendilerine güvenlik ve güvenlik tesis ettiği Banu Damra'ya aittir. Allah'ın dinine karşı çıkmadıkları sürece Müslümanlardan destek bekleyebilirler. Peygamber onların yardımını ararsa olumlu cevap vermesi de beklenir."Buna göre Damraoğulları, Müslümanlar'ın himayesinde olacak, onlara karşı yapılan askeri hiçbir faaliyete destek vermeyecekler, aksine müslümanlar destek isterse yardıma geleceklerdir. Esasen küçük bir kabileyle yapılan bu antlaşmayı doğubilimci W. Montgomery Watt, peygamber Muhammed'in Kureyş'i muharebe için kışkırtması olarak yorumlamıştır.
Ebyelil (il)

Ebyelil ili veya Ebyelil ilçesi Başkurdistan'ın 54 idari biriminden biridir. Yönetim merkezi Askardır. Başkurtlar “Әбйәлил” (Ebyelil) eskıden erkekler için özel ismi olarak kullanır.1 Ocak 2017 nüfus sayımına göre bölge nüfusu 44962 kişidir. 2010 Rusya nüfus sayımına göre etnik yapı: Başkurtlar % 88.69, Ruslar % 8.6.Bölge boyunca Rusya'nın bölge önemi olan R 316 Sterlitamak —Beloret - Magnitogorsk kara yolu geçmektedir .
Ebû Bekir Sûlî

Ebû Bekr Muhammed b. Yahyâ b. Abdillâh b. Abbâs b. Muhammed b. Sûl-Tegin el-Bağdâdî eş-Şatrancî es-Sûlî (Arapça:  ), (870 Gürgan - 941 ile 948 arasında Basra) bir Türk alimi ve üç Abbâsî halifesi Müktefî, onun halefi Muktedir ve daha sonra, aynı zamanda öğretmenlik yaptığı Râzî'nin saray arkadaşıydı. Ebû Bekir kitap dostuydu, mektuplar yazdı, editör-şair, tarihçi ve bir shatranj oyuncusuydu. Dönemin biyografi yazarı İbnü'n-Nedîm bize onun "erkeksi bir duruşu" olduğunu söyler.  En ünlüleri Kitāb al- Awrāq ve Kitāb al-Shiṭranj olmak üzere birçok kitap yazdı.Ebû Bekir Sûlî, Türk kökenli ünlü bir ailede doğdu, büyük büyükbabası Türk prensi Sul-Tekin ve amcası şair İbrahim ibn el-Âbbas as-Sûlî idi.Ona hayran olan ve derleme sanatında onu kopyalayan Suli'nin başlıca öğrencilerinden biri olan El-Marzubani, Kitâbu'l-Muvaşşah için Sûlî'nin materyallerinin çoğunu ödünç aldı. Ebu'l-Faraj el-Isbahani, Kitâb al-Aghānī'de malzemesinden kapsamlı bir şekilde yararlandı.Halife Râzî'nin 940'ta ölümü üzerine Sûlî, Şii sempatisi nedeniyle yeni hükümdarın gözünden düştü ve Âlî hakkında bir pasajdan alıntı yapması kamuda bir skandala neden olduğu için Basra'da saklanarak öldü.Sûlî, shaṭranj yani “satranç” oyunu hakkında kitaplar yazan bir grup onuncu yüzyıl satranç oyuncusu arasındadır.Kitāb al-Shiṭranj al-Nisḥa ath-Tānīa (  ) Satranç, ikinci el yazması; Satranç stratejisi, yaygın satranç açılışları, oyunun ortasındaki standart problemler, açıklamalı son oyunlar ve şövalye turu probleminin bilinen ilk açıklaması üzerine kitap.902 ile 908 yılları arasında Sûlî, Halife Müktefî ve Bağdat Halifesi'nin sarayında hüküm süren shaṭranj şampiyonu el-Maverdi ile oynadı ve yendi. El-Maverdi'nin kraliyet gözünden düşmesi, Sûlî'nin kazancıydı. Müktefî öldüğünde, Sûlî, sonraki hükümdarlar olan Halife Muktedir'in ve ardından Halife Râzî'nin lütfunu elinde tuttu. Biyografisini yazan İbn Hallikân (ö. 1282), hayattayken bile "Sûlî gibi oynamak" ifadesinin shaṭranj'da büyük bir beceri göstermek olduğunu anlatır. Oyun sonu stratejileri hala incelenmektedir. Dönemin biyografi yazarı, gözleri bağlı satrançtaki becerisinden bahseder. Al-Ṣūlī ayrıca shaṭranj öğretti. Daha sonraki birçok Avrupalı yazar çalışmalarını modern satranç üzerine Sûlî'nin çalışmasına dayandırdı.Sûlî'nin "Sûlî'nin Elması" olarak adlandırılan shaṭranj sorunu, bin yıldan fazla bir süredir çözümsüz kaldı. Bu shaṭranj olduğundan, "vezir" çapraz olarak yalnızca tek bir kare hareket edebilen çok zayıf bir taştır. Rakibin bir sonraki hamlede aynısını yapmadığı sürece şah dışındaki tüm taşları ele geçirerek shaṭranj'da kazanmak mümkündür.David Hooper ve Ken Whyld 1980'lerin ortalarında bu sorunu incelediler ancak çözemediler. Sonunda Rus Büyük Usta Yuri Averbah tarafından çözüldü. Çözüm, 1'den başlayarak. Şb4, Hans Ree'nin "Satrancın İnsan Komedyası"nda ve internette verilmektedir.Leder, S. "al-Suli, Abu Bakr Muhammad." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2008. Brill Online.
Ebû Cehil

Amr bin Hişam (; 570 civarı - 13 Mart 624), diğer adıyla Ebu'l-Hakem () veya İslam peygamberi Muhammed'in ona koyduğu ve bilinen adıyla Ebû Cehil (), Mekke'nin eski liderlerinden biridir. Muhammed'e muhalefeti ve Müslümanlara karşıt olan davranışları dolayısıyla tanınmıştır.Haris bin Hişam ile Ayyaş bin Ebu Rebî'a'nın kardeşi olan Amr, Ebu'l-Hakem () künyesiyle de tanınırdı, çünkü Kureyş kabilesi içinde bilge bir adam olarak kabul edilirdi. Amr yeni gelişmekte olan İslam dininin en güçlü rakiplerinden biriydi ve insanlara karşı agresif bir tutumu vardı, bu yüzden Müslümanlar onu Ebû Cehil () künyesiyle andı. Kureyş kabilesinde Mahzûmoğullarının üyesiydi ve Mekke şehrinin (Muhammed'in ordusuna teslim olmadan önceki) lideriydi. Sahibi olduğu kervanlarla gezip yeni şehirler görmeyi severdi.Kabileden birileri İslam dinine geçerse Amr, o kişiyle kabile dostları önünde dalga geçerdi, böylece o kişi saygınlığını yitirirdi.İslam dinine geçen tüccarlar da Amr'dan zarar gördü. İslam'a geçen bir tüccar haberi aldığı anda kimsenin o tüccarla iş yapmamasını isterdi. Sonuç olarak, İslam'a geçen tüccarlar kendi mallarını satamayıp yoksullaşırdı.Amr'dan en çok zarar gören hür insanlar, sosyal statüsü olmayan yoksullardı. Amr bu kimseleri bazen tartaklardı ve dostlarının da kendisi gibi yapmalarını isterdi. En büyük İslam karşıtlarından biriydi.Politeist Kureyş'e ait olan köleler İslam'a geçtiklerinde ağır bir şekilde cezalandırılırlardı. Bu cezalar dövülmeyi veya kırbaçlanmayı, ardından susuz ve yemeksiz bırakılmayı içeriyordu.Amr, Harithah bint al-Muammil isimli, İslam için önemi olan köleyi döverek körleştirmiştir. Aynı zamanda Sümeyye bint Habbât'ın (bir sahabe olan Ammar bin Yasir'in annesi) evine gitmiştir ve ona mızrak saplayarak ölümcül bir şekilde yaralamıştır. Sümeyye, saplanan mızrak yüzünden ölmüştür ve bunun için İslam'daki ilk şehit olarak kabul edilir.Fiziki bakımdan kötü durumda olanlar, verilen cezalara dayanamayıp İslam'dan vazgeçmişlerdir. Ancak bazıları İslam'dan gerçekten vazgeçmemişlerdir ve gizlice ibadet etmişlerdir.Bedir Muharebesi'nden önce Sa'd bin Muaz, gayr-i müslim dostu Ümeyye bin Halef ile Mekke'yi ziyarete geldi. Bir süre sonra Amr ile karşılaşıp onunla tartışmaya girdiler ve tartışma aniden hararetlendi ve Sa'd, onu Suriye'ye giden Mekke ticaret yolunu kesmekle tehdit etti. Böylece Amr, Ümeyye'ye kendisinin Muhammed tarafından tehdit edildiğini söyledi. Amr, Bedir Muharebesi'nde Muaz bin Amr ve Muavvez bin Amr isimli iki erkek kardeş tarafından savaş sırasında ölümcül şekilde yaralandı. Daha sonra Abdullah bin Mesud tarafından kafası kesilerek öldürüldü. Cesedi, kendi safında savaşanların ölüleri ile beraber, Bedir’de bulunan kör bir kuyuya atılmıştır.
Ebû Dâvûd

Ebu Davud Süleyman ibn'el Eş'as el-Ezedi es-Sicistani ya da bilinen adıyla Ebu Davud es-Sicistâni () (d. 817, Sistan - ö. 21 Şubat 889, Basra), Arap asıllı Fars muhaddis. Kütüb-i sitte'den biri olan ve Sünen-i Ebu Davud olarak anılan eserin müellifi.Horasan bölgesinin, bugün İran ile Afganistan arasında kalan bir şehri olan Sistan'da doğdu. Tahsiline burada başladı. On sekiz yaşından itibaren ilim öğrenmek maksadıyla Bağdat, Basra, Mekke, Kûfe, Humus, Belh, Şam ve diğer birçok şehirde bulundu. İbn Hacer, Ebu Davud'un 300 kadar hocadan ders aldığını nakleder. 21 Şubat 889 tarihinde Basra’da öldü.
Ebû Dücâne

Gerçek adı 'Semmah bin Harese' olup Medine'de doğmuştur. Medine'nin iki büyük kabilesinden birisi olan Hazrec kabilesindendir. Hicretten önce Müslüman oldu. Bedir, Uhud ve Hendek muharebelerine ve diğer tüm askerî harekâtlara katıldı. Bu savaşlardaki özellikle de Uhud'taki cengâverliğiyle tanındı. Bu muharebede vücudunu kalkan yaparak peygamberi korumuştur. Ayrıca bu savaşta Hind bint Utbe'yi öldürebilecekken peygamberin kılıcına kadın kanı bulaştırmak istemediğinden bundan vazgeçmiştir.
Ebû Fükeyhe

İlk Müslüman olan kişilerden olan Ebû Fükeyhe, Safvan bin Ümeyye'nin kölesiydi. Bu sebeple Mekke dönemindeki diğer köle Müslümanlar gibi ağır işkencelere uğradı. Ebu Bekir tarafından satın alınarak azat edildi. Habeşistan'a hicret eden ikinci gruba katıldı. Buradan da Medine'ye gitmiş, Bedir Muharebesi'nden önce ölmüştür.
Ebû Mansûr el-Herevî

Ebu Mansur Muvaffak Haravi 10. yüzyılda yaşamış İranlı bir hekimdir. Samanîler döneminde Herat'ta yaşamış; ülkesinin yanı sıra Hindistan'ı da dolaşarak tıp konusunda ayrıntılı bilgi edinmiştir.Sodyum karbonat ile potasyum karbonatı birbirinden ayıran Ebu Mansur'un arsenik oksit, bakır(II) oksit ve antimon hakkında da bilgisi olduğu düşünülmektedir.
Ebû Maşer el-Belhî

Ebu Ma'şer el-Belhi (785 ?, Belh - 886 Irak) 8. ve 9. Yüzyılları arasında yaşamış Fars astronom. Batı dünyasında Albumasar diye bilinir.
Ebû Musa el-Eş'arî

Yemen asıllı Eş'ar kabilesindendir. 628 yılında Hayber Fethi sırasında Habeşistan muhacirleriyle birlikte Muhammed'e katıldı.Huneyn Savaşında bozguna uğrayan askerleri takip için görevlendirilen Ebû Âmir ölünce kumandayı Ebu Musa el-Eşari'ye bıraktı.638'de Basra valisi oldu (638). İran'ın fetihlerinde kumandan olarak görev aldı. 642 yılında Kufe valiliğine getirildi. 649 yılına Kufe valiliği görevlerinden alındı. Tekrar aynı göreve atanıncaya kadar dinî ilimler öğretmeye devam etti. 654 yılında tekrar Kufe valisi oldu. Cemel Vakası’nda tarafsız kalmayı tercih ettiği için Ali görevine son verdi. Hakem olayında Ali'nin hakemi olarak görev yaptı. Hakemler Amr b. As ve Ebu Musa el-Eş'ari, Ali ile Muaviye’nin görevlerine son verilerek halifenin bir komisyon tarafından seçilmesine karar verdiler.  Bu karar önce Ebu Musa tarafından açıklandı; söz sırası Amr’a gelince Amr, politik bir manevrayla Ali’yi azledip hilâfet makamına Muaviye’yi tayin ettiğini bildirdi. Ebu Musa el-Eş'ari duruma itiraz etse de sonucu değiştiremedi. Bunun üzerine siyasetten tamamen uzaklaştı.
Ebû Said el-Hudrî

Ebu Said Hudri (Arapça: سعد بن مالك بن سنان الخزرجي الخدري‎, Sa'd ibn Mâlik ibn Sinan el-Hazracî el-Hudrî), künyesi Ebu Said, Medine'nin yerlilerinden Ensari ve İslam Peygamberi Muhammed'in en genç sahabelerinden biri. M 625 senesindeki babası Mâlik ibn Sinan'ı kaybettiği Uhud savaşına çok genç olduğundan katılamamış, sonraki seferlere katılmıştır. Ümeyyed Halifesi Muaviye'yi ziyaret için bir kere Şam'a seyahati dışında hayatı boyunca Medine'de kalmıştır. Sonradan H 64/M 683'de Ümeyyed ordusuna karşı Medine'li arkadaşları ile Harra Muharebesinde şehrin müdafasına katılmıştır. Değişik kaynaklara göre ölüm tarihi 63/682, 64/683, 65/684, veya 74/693 değişmektedir. Ebu Said Hudri en çok Hadis rivayet eden sahabelerden biridir. Bir sayıma göre 1170 rivayeti vardır, ve böylece yedinci en verimli hadis rivayet eden sahabedir.  Şii müslümanlar hadislerini doğrudan reddetmezler, ancak rivayetlerini diğer kaynaklar ile karşılaştırırlar.
Ebû Said-i Ebu’l-Hayr

Ebu Said-i Ebu'l-Hayr veya tam adıyla Ebu Said Fazlullah b. Ebu'l-Hayr Ahmed b. Muhammed el-Meyhenî (Farsça: ابوسعید ابوالخیر, d. 7 Aralık 967, Mihne - ö. 12 Ocak 1049, Mihne), Horasanlı mutasavvıf, şair.Bugün Türkmenistan sınırları içinde yer alan Mihne kasabasında doğdu. Sema meclislerinin müdavimi olan babası Ebu'l-Hayr Ahmed attardı. Babası ile beraber bu meclislere katılarak tasavvufu tanıdı ve şiirler ezberleyerek çeşitli sema meclislerinde okudu. Merv ve Serahs'ta çeşitli alimlerden fıkıh, hadis ve tefsir ilimlerini okudu. Serahs'ta Lokman-ı Serahsî'nin aracılığıyla Şeyh Ebu'l-Fazl Muhammed b. Hasan es-Serahsî tanıştı ve bu şeyhten etkilenerek tavsiyesine uyup Mihne'ye döndü ve yedi yıl sürecek riyazet hayatına başladı.Çileli bir yedi yıldan sonra tekrar Serahs'a Şeyh Ebu'l-Fazl'ın yanına döndü. Bir süre sonra şeyhi tekrar Mihne'ye gönderdi. Burada tuvalet ve camileri temizliyor, susarak çileli bir hayat sürüyordu. Daha sonra tekrar Şeyh Ebu'l-Fazl'ın yanına dönerek çileli hayatına burada devam etti. Yine Şeyh Ebu'l-Fazl'ın tavsiyesine uyup Nişabur'a giderek burada Kuşeyrî ve Cüveynî gibi çeşitli alim ve mutasavvıflarla tanıştı ve sufî Ebu Abdurrahman es-Sülemî'den hırka giydi.Minhe ve Nişabur'daki tekkelerinde etrafına çok sayıda mürid toplandı. Tekkede şiirler ve ilahiler okuyarak naralar atıyor, raks ederek cezbeye geliyordu. Servete biriktirmiyor ve para taşımıyordu. Ziyafet sofralarının ve sema meclislerinin masraflarını borç para, zenginlerin bağışları veya devlet adamlarının yardımları ile karşılanırdı. Hallâc-ı Mansûr gibi cezbeli bir tasavvuf anlayışına sahipti. Şathiyeler söylemiş, gönlünden geçenleri açıkça ifade etmiştir. Vaazları ve şiirleriyle çevresindekileri öylesine derinden etkilemiş ki yere attığı karpuz kabuğu tebberrük için satılıyordu. İbn Hazm şöhretinin Endülüs'e kadar yayıldığını söyler.Çeşitli kaynaklarda Gel Gel Ne Olursan Ol Yine Gel şiirinin kendisine ait olduğu iddia edilir ancak kime ait olduğu kesin olarak bilinmez.
Ebû Saîd Gürgânî

Ebu Said Zarir Gürgani (Farsça: ابوسعيد ضرير گرگانی), kısaca Gürgani, 9. yüzyılda İran'da yaşamış Fars matematikçi ve astronom. Meridyen çizimi üzerinde geometrik sorunları konu alan bir tez yazdı.
Ebû Saîd Hâdimî

1701 yılında Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde bulunan Konya'nın Hadim kasabasında doğdu. Babası müderris Fahrürrûm Mustafa Efendi olan Hâdimî'nin soyu İslam peygamberi Muhammed'e dayanmaktadır. İlk öğrenimini babasıyla beraber tamamladı ve 10 yaşına geldiğinde hâfız unvanını aldı. 1720 yılında Konya’da bulunan Karatay Medresesi’nde eğitim hayatına devam etti. 1725 yılında öğretmeni İbrâhim Efendi’nin önerisiyle İstanbul’a gitti. Kazovalı Ahmed Efendi’nin medresesinde tahsilini sürdürdü. Bu medresede 8 yıl öğrenim gördükten sonra memleketi olan Hadîm'e döndü. Babasının ardından Hâdim Medresesi’nde hocalık yapmaya başladı. Kendisi için yeni bir medrese inşa edildi. Babasıyla birlikte ün kazanmaya başlamış olan Hadîm şehri, Ebu Said Hadimi ve çocuklarının faaliyetleriyle birlikte gelişti ve eğitimde önde gelen şehirlerden oldu. Derslerine katılmak isteyenlerin çok olması sebebiyle derslerini Kervanpınar'da açık havada vermeye başladı.Hadimî'nin faaliyetlerinin dikkat çekmesi üzerine dönemin padişahı I. Mahmud tarafından İstanbul'a çağrıldı. İstanbul'da alimlerin ve padişahın huzurunda ders verdi. Padişahın dersleri beğenmesi ve takdir etmesiyle birlikte padişahın isteği ile Ayasofya Camii’nde bir vaaz verdi. Vaaz sırasında alimlerin beğenisini kazandı. Her ne kadar padişah İstanbul'da kalmasını istediyse de Hadimî doğduğu şehirde kalmayı seçti. Öğrencilerine ders vermeyi teklif olunan makamların üstünde tuttuğu için şehrine geri döndüğü belirtilir.1762 senesinde hayatını kaybetti, naaşı Hadim mezarlığına defnedildi. Ölümünün ardından Hacı Beşir Ağa ve Osman Rüştü Efendi Ebû Saîd Hâdimî adına kütüphane kurdurdu. 1761 yılında Osman Şühûdî Efendi kitaplarını Hâdimî Kütüphanesi’ne bağışladı.Hâdim kasabasında 1966 senesinden beri “Hâdimî günleri” tertip edilmektedir. Buna ilave olarak 21 Ekim 1988'den beri Hâdimî sempozyumları Hâdim Belediyesi ile Selçuk Üniversitesi Rektörlüğü himayelerinde devam ettirilmektedir.
Ebû Ubeyd es-Sekafî

Ebû Ubeyd b. Mes‘ûd b. Amr es-Sekafî (ayrıca es-Sekafî) veya kısaca Ebû Ubeyd, Râşidîn Halifeliği ordusunda bir komutandır. Arabistan'ın batısındaki Taiflidir ve Benî Sakif kabilesine mensuptu.Hîre'deki Müslüman Arapların komutanı El-Muthanna, Ebû Bekir'den ve daha sonra Ömer'den Mezopotamya'da kendisine karşı savaşan Sasanilere karşı takviye kuvvet istemişti. Ömer, Muhacirlerden ve Ensar'dan olmadığı halde ilk gönüllü olan Muhacirun Ebû Ubeyd'i seçti ve gönderdi. Ebu Ubeyd, Benî Sakif kabilesinden 1.000 kişilik bir kuvvet ayarladı ve kuzey yolunda sayısını artırdı. İkinci kez el-Muthanna'dan komutayı devraldı ve Hîre bölgesindeki kuvvetlerin komutanı oldu. Birleşik Arap kuvvetleri, Hîre ile Tizpon (Sawad) arasındaki ovalarda baskınlar düzenledi. Sasani ordusunun komutanı Rüstem Farrukhzad, onlara saldırmak için Bahman Jadhuyih komutasında bir ordu gönderdi. Babil yakınlarındaki Fırat nehrinin kıyısında ve Köprü Muharebesi olarak bilinen savaşta, beyaz bir savaş fili Ebû Ubeyd'i hortumuyla atından kopardı ve ayağının altında çiğnedi. Arap kuvvetleri paniğe kapıldı ve yenildi. Kendisinden sonra kardeşi Hakem ve oğlu Cebr de öldürüldü.Ebu Ubeyd, İkinci Fitne sırasında Kerbelâ Olayı'nın intikamını almak için Emevîlere isyan eden devrimci lider Muhtar es-Sekafî'nin de babasıydı. Abdullah bin Ömer'in eşi Safiyah da onun kızıydı. Kızlarından biri olan Jariah, Ömer bin Sa'd ile evlendi.
Ebû Yahya bin Abdülhak

Ebû Yahya bin Abdülhak Merini Sultanlığı'nın dördüncü lideri ve I. Muhammed ile Ebû Said I. Osman'ın kardeşidir.Ebû Yahya bin Abdülhak döneminde Fes başkent yapıldı. Merini şeyhlerini bölgelere yerleştirerek merkezi yönetimi kuvvetlendirdi ve kargaşanın önüne geçti. Hazırladığı ordu ile çeşitli galibiyetler almış ve İspanyol askeri terimlerine askeri birlikler manasına gelen "jinete" kelimesini tam olarak kazandırmışlardır. Bu terim Zenate kelimesinin değişmiş halidir.
Ebû Yezîd Makhlâd Keydâd en-Nukkarî

Ebû Yezîd Makhlâd Keydâd en-Nukkarî, (Tam adı: Ebu-Yezid Mâkhlad/Mukhallad ibn Keyrâd en-Nukkarî; Arapça: , Abū Yazīd Maẖlad Kaydād an-Nukkārī) (883 - ö. 19 Ağustos 947), Fâtımîler'e karşı, günümüz Tunus hudutları içerisinde kalan İfrîkiya'da 928 yılında düzenlenen Nukkarî-İbâzî isyânının önderi idi. Çoğu tarihçilere göre Zanâta Federasyonu'ndan Berberî-Bânû İrfân kabilesine mensuptu.