Monoray

Monoray veya havaray, tek ray hattından oluşan ve genellikle yerden yüksek olan demir yolu. Mono (tek) ve rail (ray) sözcüklerinin birleşmesiyle oluşan terim, ilk kez 1897'de kullanıldı.Terim muhtemelen 1897'den Eugen Langen Tek Raylı Asma Tramvayı Almanca:(Einschieniges Hängebahnsystem Eugen Langen) askıya alınmış vagonlarla yükseltilmiş bir demiryolu sistemi olarak adlandıran Alman mühendis Eugen Langen'den geliyor.Monoraylar, havalimanı transferi ve orta kapasiteli metrolarda uygulama bulmuştur. Monorayları diğer ulaşım modlarından ayırt etmek için Monoray Derneği, monorayı "yolcu veya yük taşıtları için bir ray görevi gören tek raylı" olarak tanımlar. Çoğu durumda demiryolu yükseltilir, ancak monoraylar aynı zamanda eğimli, eğim altı veya metro tünellerinde de çalışabilir. . Araçlar ya dar bir kılavuz yolundan asılır ya da ikisine biner. Monoray araçlar onları destekleyen kılavuz yolundan daha geniştir.Monoraylar genellikle yükseltilir ve bazen Docklands Hafif Demiryolu, Vancouver SkyTrain, AirTrain JFK gibi diğer yükseltilmiş sistemler ve iki ray üzerinde çalışan Cable Liner insan taşıyıcı gibi kablo tahrikli sistemlerle karışıklığa yol açar.Monoray araçlar genellikle hafif raylı araçlara benzer görünür ve personelli veya personelsiz olabilir. Tek tek sabit araçlar, mafsallı tek üniteler veya trenlere birleştirilmiş birden fazla ünite olabilirler. Diğer gelişmiş hızlı geçiş sistemleri gibi, monoraylar da lineer asenkron motorlarla çalıştırılabilir ; konvansiyonel demiryolları gibi, araç gövdeleri bojiler aracılığıyla kirişe bağlanabilir, bu da eğrilerin üzerinde anlaşmaya varılmasına izin verir.Monoraylar, geleneksel paralel raylı metro sistemlerinin yanı sıra kentsel alanlarda kullanılmaktadır. Mumbai Monoray, Mumbai Metrosu'nun yanında hizmet verirken, monoray hatları Bangkok'un BTS Skytrain ağındaki geleneksel demiryolu hatlarıyla entegre edilmiştir.Bazı tramvaylar ve hafif raylı sistemlerden farklı olarak, modern monoraylar, ray geometrisi nedeniyle her zaman diğer trafik ve yayalardan ayrılır. [ alıntı gerekli ] Lastik tekerlekli metrolar, Sapporo Belediye Metrosu; veya Translohr gibi rehberli otobüsler veya tramvaylar . Monoraylar pantograf kullanmaz . [ alıntı gerekli ]Yolcu açısından bakıldığında, monorayların trenlere, otobüslere ve otomobillere göre bazı avantajları olabilir. Diğer kademeli geçiş sistemlerinde olduğu gibi, monoraylar kırmızı ışıklardan, kavşak dönüşlerinden ve trafik sıkışıklığından kaçınır.  Yüzey seviyesindeki trenler, otobüsler, otomobiller ve yayalar birbirleriyle çarpışabilirken, monoraylar gibi özel, dereceli olarak ayrılmış geçiş hakları üzerindeki araçlar yalnızca aynı sistemdeki diğer araçlarla çarpışabilir. çarpışma için çok daha az fırsat. Diğer yükseltilmiş toplu taşıma sistemlerinde olduğu gibi, monoray yolcuları güneş ışığının ve manzaraların tadını çıkarır ve tanıdık yer işaretlerini izleyerek hedeflerine ulaşmak için ne zaman inmeleri gerektiğini daha iyi bilirler.  Monoraylar dizel otobüs ve trenlerden daha sessiz olabilir. Ray yapısından elektrik elde ederler, [ kaynak belirtilmeli ] maliyetli ve birçok insan için göze hoş gelmeyen havai elektrik hatlarını ve direklerini ortadan kaldırırlar. New York, Chicago ve başka yerlerdeki yükseltilmiş tren sistemleriyle karşılaştırıldığında, bir monoray ışın yolu dar bir gölge oluşturur.  (Bkz. ' Chicago "L" ')Monoray Derneği'nin ışın genişliği kriteri altında, transrapid ve Linimo gibi maglev sistemlerinin tümü olmasa da bazıları monoray olarak kabul edilir. Maglevler, hareket halindeyken kirişe fiziksel olarak temas etmemeleri bakımından diğer monoraylardan farklıdır.İlk monoray prototipi 1820'de Ivan Elmanov tarafından Rusya'da yapıldı. Geleneksel demir yollarına alternatif olarak monoray oluşturma girişimleri 19. yüzyılın başlarından beri mevcuttu. Bu alanda ilk patent 1821'de Birleşik Krallık'ta Henry Palmer tarafından alındı ve tasarım Londra'nın güneyindeki Deptford Tersanesi'nde uygulamaya kondu. Bunun sonucu olarak Cheshunt, Hertfordshire yakınlarındaki bir taş ocağından Lea Nehri'ne taş taşıyan kısa hat, dünyanın yolcu taşıyan ilk monoray hattı ve Hertfordshire'daki ilk demir yolu oldu.1879'da Haddon ve Stringfellow tarafından "tek raylı" bir sistem önerildi. Askerî amaçlı kullanılması düşünülen hat, "ucuz bir demir yolu" olarak sivil kullanıma da uygun görüldü.