barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
I. Alarik

I. Alarik, 370 yılında Tuna Nehri deltasındaki bir adada dünyaya gelmiştir. 395 yılında Vizigot kralı olmuş ve krallığı öldüğü 410 yılına kadar sürmüştür. Roma'yı yağmalayan ilk Cermen asıllı komutandır. Başlarda amacı halkını Roma'ya yerleştirmek iken, sonunda şehri yağmalamış ve bu olay Batı Roma'nın sonunu hazırlamıştır.401 yılında Alarik, İtalya'yı işgal etti, ancak 6 Nisan 402 tarihinde Pollentia (modern Pollenza) de Roma küçük saldırılarla general Flavius ​​Stilicho'ya yenildi. Vizigotlar büyük bir sübvansiyon ödemesi yaptı. Roma Senatosu zorla da olsa ikinci bir işgal olarak Verona Savaşını başlattı ama hüsrana uğradılar.Roma yolları boyunca hızla ilerleyen Alarik, Aquileia ve Cremona kentleri yağmaladı ve Adriyatik Denizi boyunca uzanan toprakları perişan etti. Vizigot lideri bunu üzerine 408 yılında Roma'yı kuşattı. Sonunda, Senato kendisine önemli bir sübvansiyon verdi. Ayrıca, Alarik, Roma bölgesindeki 40.000 Got köleleri özgürleştirmek için Senato'yu zorladı. Attalos, Alarik'i magister utriusque militiae ("iki hizmet efendisi") olarak atadı ama Afrika'ya bir ordu göndermesine izin vermedi. Honorius ile müzakereler bozuldu ve Alarik 410 yazında Attalos'u tahttan indirdi ve üçüncü kez Roma'yı kuşattı. Üç gün boyunca askerleri Roma'yı yağmaladılar. Vizigotlar yağmalanmalarına rağmen sakince insanları tedavi ettiler ve yağmalanmayı birkaç yanmış ev ile kapadılar. Vizigotlar kuzeye doğru ilerlerken bir fırtına Alarik'in filosunu yıktı. Sicilya ve Kuzey Afrika'yı işgal için bir plan yapan Alarik, Roma'yı terk ederken öldü.Alarik ölünce, Busento Nehri'nin bir kolunun yatağını değiştirip, Alarik'i oraya gömüp yatağı nehri yeniden aynı yere yönlendirmişlerdir. Bunu yapan işçiler mezarın nerede olduğu bilinmesin diye öldürülmüştür.
I. Albert (Monako prensi)

I. Albert veya tam adıyla Albert Honoré Charles Grimaldi (13 Kasım 1848 - 26 Haziran 1922) 29. Monako prensi ve Valentinois dükü. 28. Monako prensi III. Charles ve Antoinette de Mérode'nin oğlu olarak Fransa'nın, Paris kentinde dünyaya geldi. I. Albert, II. Louis'in babası ve Mary Victoria Hamilton'ın kocasıdır. 32 yıl süren saltanatından sonra, Paris'te hayatını kaybetmiş ve yerine oğlu II. Louis, Monako prensi olarak tahta çıkmıştır.
I. Albrecht

Rudolf von Habsburg'un oğlu olan I. Albrecht von Habsburg, Adolf von Nassau'yu yenip (1298) Alman seçici prensleri tarafından imparator seçildi (1298). Papa VIII. Bonifacius'un bu seçime karşı çıkması üstüne Fransa ile ittifak yaptı. İsviçre'nin orman kantonlarının ittifakını kırmayı başaramayıp yeğeni tarafından öldürüldü.
I. Aleksandr (Bulgaristan prensi)

I. Aleksandr (d. 5 Nisan 1857, Verona, Venedik - ö. 17 Kasım 1893, Graz, Avusturya), özerk Bulgaristan Prensliği'nin ilk prensi. 1879'dan tahttan çekildiği 1886 yılına kadar hüküm sürmüştür.1877-78 yıllarındaki Osmanlı-Rus Savaşı'nda Ruslarla birlikte savaştı. Savaş sonunda Bulgaristan Prensliği özerklik kazandı ve 1878 Berlin Kongresi kararları uyarınca Aleksandr, özerk Bulgaristan'ın prensi olarak atandı.
I. Aleksandre

I. Aleksandre (Gürcüce: ალექსანდრე I) (ö. 1389), Bagrationi Hanedanı'ndan, 1387'den 1389'a kadar Batı Gürcistan İmereti kralıdır. Bundan önce Gürcistan krallarının yetkisi altında İmereti eristavi ("dük") idi.Aleksandre, 1358 yılında İmereti Dükü (ve eski kralı) I. Bagrat ve eşi Cakeli prensesinin oğlu olarak dünyaya geldi. 1372'de babasının ölümü üzerine Gürcistan Kralı V. Bagrat tarafından İmereti dükü olarak atandı. 1387'de Timur'un Gürcistan'ı işgalinden yararlandı Gelati Manastırı'nda kendisini İmereti kralı ilan etti ancak Kutaisi şehri V. Bagrat'ın taraftarları elinde kaldı ve Megrelya, Guria, Abhazya ve Svaneti dükleri ona katılmayı reddetti. Aleksandre, İmereti'deki birkaç kaleyi ele geçirmeyi başardı ancak Kutaisi kontrolünün dışında kaldı. 1389'da öldü ve yerine kardeşi I. Giorgi tahta geçti.
I. Aleksandre (Gürcistan kralı)

I. Aleksandre, "Büyük" (, Aleksandre I Didi) (d. 1386 - ö. 26 Ağustos 1445 ile 7 Mart 1446 arası), 1412 ile 1442 yılları arası Gürcistan kralıdır. Timur'un istilasından sonra onun toparlanma çabalarına rağmen Gürcistan hiçbir zaman eskisi gibi olamamış ve uzun bir durgunluk döneminden sonra kaçınılmaz bölünme ile yüz yüze kalmıştır. 1442 yılında tacı bırakıp bir manastıra kapanarak emekli olmuştur.Aleksandre, Gürcü kralı I. Konstantine ile karısı Natia'nın en büyük oğludur. Eğitimli ve dindar bir asil kadın olan annesinin annesi Rusa (ö.1413) tarafından büyütülmüştür, anneanesinin üzerinde çok büyük etkisi olmuştur.  Gelecekte kral olacak Aleksandre'nin dini binalar üzerindeki kaygı ve heyecanının kaynağı anneannesidir.Tahta çıkmasıyla (1412), Aleksandre batı Gürcistan'a ilerledi ve vassalları olan Megrelya ve Abhazya'nın rakip prensleri arasında bir barışa aracılık etti. Daha sonra 1414'te Samtshe'nin asi prensi Atabeg İvane Cakeli ile savaş alanında karşılaştı ve onu boyun eğmeye zorladı. Bu güçlü feodal beylerle uğraştıktan sonra, Katolikos Patriği II. Şio'nun yardımıyla, büyük Gürcü kalelerinin ve kiliselerinin restorasyonu için bir program başlattı. 1425'ten 1440'a kadar tebaasına geçici bir inşaat vergisi koydu, ancak kralın çabalarına rağmen, bir zamanlar gelişen birçok kasaba ve köy, harabeye döndü ve ormanlarla kaplandı.Bagrationi, (1415-yaklaşık 1438),  Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoru IV. İoannis ile 1425 yılında evlenmiştir.Ivane Javakhishvili, The History of the Georgian Nation, vol. 3 (1982), Tbilisi State University Press (In Georgian)Ronald Grigor Suny, The Making of the Georgian Nation: 2nd edition (December 1994), Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3
I. Aleksandros (Seleukos imparatoru)

I. Aleksandros Balas  (Yunanca:Ἀλέξανδρoς Bάλας), MÖ 150-146 yılları arasında Seleukos İmparatorluğu'nun kralıydı.Aslen İzmirli orta sınıf bir aileden olmakla birlikte, hayatının ilk yılları hakkında bilgi bulunmamaktadır. Balas soyadının, annesinin adı Bala ya da Balle’den geldiği düşünülmektedir.Aleksandros tarih sahnesine çıkmadan önce Seleukos imparatoru I. Demetrios, Media Eyaletinin satrapı olan ve eyalet topraklarını bağımsız olarak yöneten Timarchus’la mücadeleye girişirken, Judea’daki Haşmonayim ailesinden Judah Maccabee isyanıyla uğraşmış ve MÖ 160 yılında iki isyancı liderini de ele geçirerek öldürmüştür.Aleksandros’un tarih sahnesine çıkması MÖ 152’ye denk gelmektedir. Bu tarihten itibaren kendisinin IV. Antiokhos Epiphanēs ile IV. Laodice’nin oğlu olduğu iddiasıyla Seleukos kralı olarak hak iddia ettiği görülmektedir. Esasen kendisini isyancı satrap Timarchus’un kardeşi Herakleides desteklemiş ve bu sayede kısa sürede tanınmıştır. Sonrasında Kapadokya Krallığı ile Ptolemaios Krallığı’nın askeri desteğini alarak harekete geçti. Yahudiler’e birtakım haklar vadederek Judah Maccabee’nin kardeşi Jonathan Apphus’u baş rahip olarak tanımış ve böylelikle onların da desteğini almıştır. Roma senatosununda taht iddiasını onaylamasıyla I. Demetrios ile mücadeleyi şiddetlendirmiştir.MÖ 150 yılında Demetrius’un mağlup edilmesi ve akabinde de öldürülmesiyle Seleukos tahtına tek başına hakim olmuştur. İktidarının başlarında Yahudilerle iyi ilişkilerini sürdürerek onlara dini ve yönetimsel anlamda geniş haklar ve imtiyazlar tanımıştır. Aynı yıl Ptolemaios Kralı VI. Ptolemy Philometor kızı Kleopatra Tea ile evlenerek konumunu güçlendirmeye çalışmıştır.Bundan sonra zevk ve sefahat içerisinde yıllarını geçirmeye başlayan Aleksandros, iktidarını Ptolemaios desteğiyle sürdürmeye çalışmıştır. Ancak Aleksandros’un Ptolemaioslar’ın baskısı nedeniyle kayınpederi Ptolemaios Kralı VI. Ptolemy Philometor ile arası bozulurken, Yahudiler’de Judea’da yeni bir isyan başlatmıştır. MÖ 147’ye gelindiğinde I. Demetrios’un oğlu II. Demetrius Nikator, Giritli paralı askerlerden oluşturduğu askerlerle Suriye’ye gelerek damadıyla arası bozulan VI. Ptolemy Philometor’un desteğiyle Seleukos tahtını geri almaya çalışmıştır.VI. Ptolemy ordusuyla Suriye’ye girdikten sonra Seleukoslar’ın başkenti Antakya’ya gelerek II. Demetrius’u Seleukos tahtına oturttu. Aleksandros son bir çabayla Kilikya’dan düşmanlarının üzerine harekete geçti. Antakya ve çevresini yağmaladıktan sonra Antakya yakınlarındaki Oenoparus Nehri yakınlarında gerçekleşen Antakya Muharebesinde yenilgiye uğraması üzerine Nebatiler’e sığındı. Her ne kadar Ptolemaioslar galip gelse de VI. Ptolemy Philometor savaş sırasında ağır yaralanmıştı. Aleksandros durumu toparlamaya çalışsa da Nebati Prensi Zabdiel onu öldürerek kesik başını ölüm döşeğindeki VI. Ptolemy Philometor’a göndermiştir.
I. Aleksios (Trabzon imparatoru)

I. Aleksios Megas Komninos () (yaklaşık 1182 - 1 Şubat 1222), 1204 yılından 1222 yılına kadar Trabzon İmparatorluğu'nun ilk imparatorudur. Manuil Komninos ile III. Giorgi'nin kızı Rusudan'ın en büyük oğludur. Böylece Bizans İmparatoru I. Andronikos'un torunudur. Andronikos tahtan alınıp, 1185 yılında öldürüldü. Manuil aynı zamanda kör edildi ve sonrasında tarihi kayıtlarda ismi geçmemesine istinaden muhtemelen öldürüldü. Geride iki çocuk bıraktı: Aleksios ve David. Anneleri Rusudan onları Gürcistan ya da Karadeniz'in güney sahillerine kaçırdı.Nisan 1204 tarihinde, Dördüncü Haçlı Seferi, Konstantinopolis'i almadan önce, 22 yaşında Aleksios, teyzesi Gürcü Kraliçesi Tamar'ın sağladığı birliklerle Trabzon'u ele geçirdi.Komninos Hanedanı, Karadeniz'de eskiye dayalı uzun süreli ilişkiler nedeniyle sevilmekteydiler. Büyükbabası Andronikos, Trabzon ile Sinop arasına Oinaion kalesini yaptırmıştı. Aleksios, Roma İmparatoru ve Büyük Komninos (, Megas Komnēnos) unvanlarını almıştır fakat bu unvan Georgios Akropolitis'in vakayinamelerine kadar görülmemektedir. Yuhannes Bessarion'un Bizans tarihinde yazdığına göre bu unvan ve Trabzon hanedanı en az 257 yıl ve daha uzun sürmüştür. Yeni devlet, Herakleia'dan doğuya Trabzon'un kendisi ve sonrası Gürcü sınırında Soterioupolis'e kadardır. Aleksios Kırım'ın bazı bölgelerini Trabzon'a haraca bağlamıştır. Cherson, Kerç ve onların hinterlandları, Deniz ötesi anlamına gelen Perateia ismiyle bir vilayet haline getirilmiştir. Sinop'un Anadolu Selçuklu Devleti'ne kaybedilmesi, İznik İmparatorluğu ile doğrudan bağlantının kaybolmasına neden olmuştur. Trabzon'un dış ilişkileri Gürcistan, Anadolu Selçuklu Devleti, özellikle Cenevizliler olmak üzere İtalyan deniz şehirleri ve Erzurum ve Erzincan bulunan küçük emirliklere odaklanmıştır.I. Theodoros, İznik İmparatorluğu'nu kurmuş; Theodore Mangaphas, Philadelphia'yı almış ve Manuil Maurozomes ise Maeander'da kızını Küçük Asya'nın büyük kısmının hükümdarı Anadolu Selçuklu Sultanı I. Gıyaseddin Keyhüsrev'e vererek kendini güvenlik altına almıştı. Uzaktaki Klikya'da bulunan Ermeni krallığı ve Troad'daki Ermeni ahalisi bir tehdit oluşturmuyordu. Konstantinopolis Latin İmparatorluğu ile yapılan anlaşma ile Paflagonya Latin İmparatoruna verilmiştir.Aleksios, 18 yıllık hükümdarlık sonrası 40 yaşında 1 Şubat 1222 tarihinde ölmüştür. En büyük oğlu henüz küçük olduğu için taç damadı Andronikos'a geçmiştir.Toumanoff, Cyril, "On the relationship between the founder of the Empire of Trebizond and the Georgian Queen Thamar" in Speculum vol. 15 (1940) pp. 299–312.
I. Alexander (papa)

Papa I. Alexander (d. ? - ö. y. 115/119, Roma, Roma İmparatorluğu), Petrus'tan sonra papa seçilen beşinci kişi. Hem Katolik hem de Ortodoks Kiliseleri tarafından hürmet edilen bir azizdir. Yortu günü 3 Mayıs'tır.Evaristus yerine papa seçilen I. Alexander'ın 105-115 veya 109-119 yılları arasında on yıl papalık görevini sürdürdüğü sanılmaktadır.Ama papalığı ile ilgili tüm bilinenler, Papa Eusebios'un verdiği bilgilere dayanmaktadır. Bazı yazarların göre, kutsanmış su ve kutsal ayin şarabını suyla karıştırma geleneğini başlatmış, dinsel törenlerde de bazı reform uygulamalarına gitmiştir. İmparator Trajan ya da Hadrianus devrinde başı kesilerek öldürüldüğü sanılmaktadır. Hapishanede tutuklu bulunduğu sırada gardiyanı Aziz Quirinus ve onun kızı Azize Balbina'yı da Hristiyan yaptığı söylenmektedir. Bazı tarihçiler tarafından, Via Nomentana'da gömülü olan Aziz Alexander'la karıştırılmıştır."Wikisource" websitesinde "Thomas Joseph Shahan, (1913) "Pope St. Alexander I" Catholic Encyclopedia (1913) Cilt 1" maddesi   Catholic Encyclopedia (1913)/Pope_St._Alexander_I Wikisource, the free online library
I. Alexandru Aldea

I. Aleksandr Aldea (1397 - 1436 Aralık) Basarab Hanedanından II. Mircea'nın oğlu ve Eflak Voyvodası (1431-1436) . Ülkenin egemenliğinin 15. yüzyılda on sekiz kez şiddetle el değiştirdiği son derece çalkantılı bir dönemde Eflak tahtını ele geçirmeye çalıştı. II . Dan'ı devirerek tahta geçti. O zamanlar hatırı sayılır bir zaman dilimi olan beş yıllık bir süre için tahtı kendi elinde tutacak kadar güçlüydü. Bununla birlikte, 1436 kışında, büyük olasılıkla hastalıktan öldü. Ölümü üzerine üvey kardeşi II. Vlad Dracul tahta geçti ve 1447'de öldürülünceye kadar tahtta kaldı.
I. Alfonso

I. Alfonso (Savaşçı-Alfonso) (d. 1073/4 – ö. 8 Eylül 1134) Aragon ve Navarra kralı (1104-1134). Kral Sancho'nun ikinci oğlu, kardeşi kral I. Pedro'nun halefi.Eşi Kastilya kraliçesi Urraca'dan ayrıldı, Kastilya kralı olma fırsatını kaçırdı. Mağribîler ile karşı savaşarak Tudela'yı (1114) ve Zaragoza'yı (1118) aldı. 1118'de Toulouse konsilinin Mağribilere karşı haçlı seferi ilan etmesiyle Fransa'dan gelen gönüllüler Ayerbe'de Alfonso'nun ordusuna katıldı. Orta Ebro bölgesinde parlak zaferler kazandı. Fraga'da Mağrıbilere yenildi ve aldığı yaralar sonucu öldü. Ülkesini Katolik tarikatlerine vasiyet etmesine karşın, küçük kardeşi II. Ramiro Aragon kralı, V. Garcia ise Navarra kralı oldu.
I. Ali

I. Ali ya da Ali bin Heysem - Şirvanşahlar Devleti'nin 4. şahı ve Şirvanşah I. Yezid Mezyed'in babası.Şirvanşah Heysem bin Muhammet'in vefatı üzerine tahta geçti. Tahta oturmasıyla Şirvan'da birçok değişikliğe sebep oldu. H. 309 (M. 917) yılında komşu ülke Şendan üzerine savaş açılmış, başkent kapılarına kadar ilerlese de, son anda savaşı kaybetti ve 10 bin müslüman askerle birlikte esir düştü. Esir kulların bir kısmı Şendan halkına, bir kısmı ise hazarlara satıldı. Ancak birkaç ay sonra hazarlara satılan Ali bin Heysem kendi mahiyeti ile birlikte serbest bırakıldı.Ali bin Heysem'ın saltanatı zamanında El-Mesudi'nin bahsettiği başka olay da olmuştur. Hazarlarla birlikte Şirvan'a Ruslar defalarca denizden baskınlar yapmaktaydı. Şirvanşahlar ve Derbent emirleri bu baskınlara karşı mücadele veriyorlardı. Hazar Denizi'nin nüfusu yoğun olan güney-batı kıyıları yabancı işgalcilerin dikkatini çoktan çekmekteydi. Ticaret amacıyla kendi gemileriyle Hazar Denizi kıyılarına gelen Rus tüccarları bu diyara iyi vâkıf idiler ve hazarlar gibi Azerbaycan'ın, özellikle Şirvan vilayetinin zenginliği hakkında bilgi topluyorlardı. Ruslar yaklaşık 914 yılında Bakü kıyılarına saldırdılar. Rus donanması buraya ilk kez gelmiyordu. Eskiden Doğu Avrupa ülkeleri, Kafkasya ve İran arasında ticaret yaptıkları yolla ilerliyorlardı.Rusların bu yolculuğunu detaylı tarif etmiştir. H.300 (912) tarihinde Rusların 100 kişilik yaklaşık 500 gemisi Don Nehri ile Hazar kanalına kadar geldi. Rusların gemileri kanalın girişini koruyan Hazar muhafız birliklerinin durduğu yere ulaşınca Ruslar bu denizin çevresinde yaşayan halklardan istila ettikleri ganimetin yarısını Hazar hakanına vermeyi vadedip, tüm ülkeyi geçerek İdil Nehri'ne, sonra aşağı yüzüp çayın döküldüğü yere ve Hazar Denizi'ne çıkmaya izin aldılar. Kağan onların bu yasadışı işi yapmasına izin verdi ve Ruslar körfeze girip, çayın döküldüğü yere yetiştiler ve onun aracılığıyla yukarı doğru yüzmeye başladılar. Sonunda Hazar Nehri'ne (İdil'e) ulaştılar ve bu nehirle Atil şehrine kadar indiler, onun yanından geçerek, nehrin Hazar Denizi'ne döküldüğü yere yetiştiler. Bu denizin çevresinde yaşayan halklar kendilerini kaybettiler, çünkü geçmişte onların üzerine denizden baskın yapan düşman görmemişlerdi. Denizde sadece ticaret ve balıkçı tekneleri yüzmekteydi. Ruslar Gilan, Deylem ve İbn Ebu es-Saç'ın ordusu ile savaştılar. Sonra Şirvan şahlığının Bakuh adı ile bilinen petrol veren kıyısına gelip çıktılar. 914 tarihinde Şirvanşah I. Ali yüzlerce sandalla Rus donanmasına saldırdı. Ancak mağlup oldu ve binlerce müslüman öldürüldü ve denizde boğuldu.
I. Amadeo

I. Amadeo (İtalyanca: Amedeo; 30 Mayıs 1845 – 18 Ocak 1890) 1870 ile 1873 yılları arasında İspanya kralı. Savoie Hanedanı'ndan gelen tek İspanya kralıdır. İtalya Kralı II. Vittorio Emanuele'nin ikinci oğluydu ve Aosta Dükü olarak biliniyordu.II. Isabel tahtı bıraktıktan sonra Cortes Generales tarafından İspanya'nın hükümdarı seçildi ve ertesi yıl yemin etti. Amadeo'nun saltanatında, artan cumhuriyetçilik, kuzeydeki Carlist isyanı ve Küba bağımsızlık hareketi yaşandı. 1873'te tahttan indirildi ve İtalya'ya döndü, Birinci İspanya Cumhuriyeti ilan edildi.
I. Amalrik

Kudüslü I. Amalrik (aynı zamanda Amaury veya Aimery olarak da bilinir) (d. 1136 – ö. 11 Temmuz 1174) Kudüs Kralı 1162–1174 arasında, ve daha önce Yafa ve Aşkelon kontu.Amalrik Kudüs Kraliçesi Melisende'nin ve Kudüs Kralı Foulques'ın ikinci oğluydu. Üç Kudüs kral ve kraliçesinin babasıydı; en yaşlısı Kudüs Kraliçesi Sibelya, ikincisi IV. Baudouin ve sonuncu olarak kuşatmadan sonra iktidara gelen Kudüs Kraliçesi İsabel.Runciman, Steven (çev. Fikret Işıltan) (1992), Haçlı Seferleri Tarihi: II. Cilt Kudüs Krallığı ve Frank Doğu Ankara:Türk Tarih Kurumu Yayınları ISBN 975-16-0497-4Bernard Hamilton, (1978) "Women in the Crusader States: The Queens of Jerusalem", in Medieval Women, edited by Derek Baker. Ecclesiastical History Society,Surlu Vilyam, (İng.çev.: E.A. Babcock ve A.C. Krey)  (1943) A History of Deeds Done Beyond the Sea, . Columbia University Press, 1943
I. Amda Seyon

I. Amda Seyon (Geez. ዐምደ ጽዮን, Türkçe anlamı "Siyon'un sütunu“, unvanı Gabra Masqal ገብረ መስቀል, Türkçe anlamı "Haçın hizmetkârı“) (d. 1314; ö. 1344) Etiyopya'da hüküm sürmüş bir hükümdardır. Ülkesinin sınırlarını genişletmeyi başaran Amda Seyon, Süleyman Hanedanı'nın üyesidir. Etiyopya tarihi konusunda önemli uzmanlardan biri sayılan Edward Ullendorff'a göre Amda Seyon, 14. yüzyıl içerisinde Afrika Boynuzu'ndaki en önemli figürlerden birisidir. Amda Seyon döneminde Etiyopya edebiyatında da bir canlanma yaşanır.
I. Amenemhat

I. Amenemhat Antik Mısır'ın Onikinci Hanedan mensubu ilk hükümdarı. MÖ 1991 - MÖ 1962 tarihleri arasında hüküm sürmüştür. Suikast sonucu öldürülmüştür.
I. Anastasius

(d. 430 veya 431? - ö. 9 Temmuz 518), 491'den itibaren ölümüne kadar hüküm sürmüş Bizans İmparatorluğu imparatorudur. 430/431 yıllarında Dyrrhachiumda (şimdiki Dıraç) doğmuş; 11 Nisan 491'de bir saray memuru iken imparatorluğa geçirilmiş ve 518'de Konstantinopolis (İstanbul)’te ölmüştür. Hayatta iken lakabı Dikoros (Yunanca: Δίκορος, "İki gözbebekli") olmuştur; çünkü Anastasios'un bir gözü mavi diğeri kara idi.İmparatorluğun para sistemini yetkinleştirmiş, hazineyi genişletmiş, iç ve dış işlerde yetenekli bir yönetici olarak ün yapmıştır. Bununla birlikte uyguladığı Monofizit din politikası zaman zaman ayaklanmalara neden olmuştur.Babası Pompeius (d. yak. 410) adında Dyrrachium (şimdiki Dıraç)da yaşayan bir yüksek soylu idi. Annesi Roma İmparatorluğu'nun imparatordan sonra gelen en büyük unvanı olan Roma Sezarı ve 352, 353 ve 354'de Roma Konsulu rütbesini taşıyan Constantius Gallusun kızı idi; büyük-büyükbabası Roma İmparatoru Konstantius Chlorus idi ve kardeşi Falvius Paulus da 496'da Roma Konsülü unvanı taşımıştır.Anastasios Konstantinopolis'e gelip imparatorluk sarayında memurluk yaparak yükselmiş; maliye bakanlığında yöneticilik, İmparator Zeno'nun kişisel koruyuculuğu gibi görevler de bulunmuş ve 491'de 61 yaşında imparatorluk sarayında en yüksek ve 30 kişiye sınırlı imparatorun şahsi danışmanları ve korumaları şeklinde bir mevki olan silentiarius olarak görev başındaydı ve Konstantinopolis'te Senato üyesiydi. Çok yetenekli ve yüksek karakterli bir görevli olarak bilinmekteydi.Dinsel konularda çok büyük ilgisi olduğu ve sonradan gittikçe  koyu Monofizit dinsel inançlara yöneldiği bilinmektedir. Yaklaşık 488'de Antioch (Antakya) Patriği Peter Fullo öldüğü zaman bu patrikliğe seçilmeye aday gösterilmiş ama seçilmemişti. Bu nedenle 489-491 arasında Konstantinopolis Patriği Effimios ile bir çatışmaya girdi. Bazı tarihçiler İmparator Zeno tarafından Mısır'a sürgüne gönderildiğini bildirirler. Fakat modern tarihçiler bu sürgün konusunun hata olduğunu ancak Monofizitler arasında önemli rol oynayan bir Mısır Başpiskoposunu ziyaret giderken bir gemi kazasına maruz kaldığını bildirirler.İmparator Zeno 491'de öldüğünde hayatta çocuğu bulunmuyordu. Halk Romalı olmayan, yani İsaurialı ve ortodoks Hıristiyanlıktan ayrılmış bir kişiyi imparator istemiyorlardı. Bu o zaman fiilen devlet işlerini idare eden Zeno'nun kardeşi Longinus'u adaylıktan elimine etmekteydi. Zeno'un dul karısı Ariadne, Anatatasios'u 61 yaşında imparator seçti. 11 Nisan 491'de Anastasios imparator olarak Patrik Effimios tarafından taç giydirilmeden önce Ortodoks inancına uyacağına dair bir belge imzaladı. İmparatorluk unvanının meşruluğunu 20 Mayıs'ta Ariadne ile evlenerek pekiştirdi.Anastasius'un hükümdarlığında Doğu Roma İmparatorluğu, gaspçı Longinus'a karşı İsauria Savaşı'na ve Sasani İmparatorluğu'na karşı Anastasya Savaşı'na girmiştir. Anastasius yönetime geçtiğinde memurlukların satışı ve muhbirlerin ödüllendirilmesi uygulamalarını kaldırıp vergi sistemini düzeltti.
I. Anastasius (papa)

Papa Anastasius I (ö. 19 Aralık 401, Roma) 27 Kasım 399 tarihinden 19 Aralık 401'de ölümüne kadar papalık yapmış Hristiyan din adamı ve azizi.Maximus'un oğlu olarak Roma'da doğmuştur. İskenderiyeli ilahiyatçı Origen'in latinceden yaptığı dini metin çevirilerini kınamış bu hayatı boyunca bu çevirilerle mücadele etmiştir. 400 yılında bu çevirileri tartışmak için bir konsey toplamış ve bu konsey Origen'in Katolik Kilisesine sadık kalmadığına hükmetmiştir.Hükmü esnasında Kuzey Afrika'daki katolikleri Donatizmle mücadeleye teşvik etmiş  ve rahiplere İncil okurken başlarını eğmeleri talimatını vermiştir. Augustinus, Hieronymus ve Paulinus ile arkadaştı. Jerome kendisi hakkında yoksulluğuyla zengin olan, büyük ve kutsal bir adam olarak tanımlamıştır.Roma'da ölmüş  ve aynı zamanda halefi olan oğlu I. İnnocentius'un da gömüleceği Pontian katakombuna defnedilmiştir.
I. Andronikos (Trabzon imparatoru)

I. Andronikos Gidos (Yunanca: Ανδρόνικος Α΄ Γίδος) (yaklaşık 12. yüzyıl - 1235) 1222-1235 yılları arasında Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoru.I. Aleksios ile Theodora Aksuhina'nın kızı ile evlenmiştir. Karısının adı bilinmemektedir, Soyadı olan Komninos'un kadın hali olan Komnini ile anılır. I. Theodoros'a general olarak hizmet etmiş Andronikos Gidos ile aynı kişi olma ihtimali vardır. I. Aleksios 1222 yılında öldüğünde veliaht İoannis hala küçüktü, bu nedenle taç ona geçti. Trabzon, saltanatı sırasında Selçuklu Hanedanının kentin kuşatmasına başarılı bir şekilde direndi ve daha sonra Selçuklulara karşı yapılan Yassıçemen Muharebesinde, Harezm Şahını destekledi.
I. Anthimos

535-536 yılları arasında miafizit Konstantinopolis Patriğidir. Konstantinopolis patriği olmadan önce Trabzon piskoposu veya başpiskoposuydu. 13 Mart 536'dan önce Papa I. Agapetus tarafından Monofizitizm'e (İsa'nın yalnızca ilahi bir tabiata sahip olduğu, ancak insani bir tabiata sahip olmadığı inancı) bağlı olduğu için tahttan indirildi ve daha sonra Theodora onu ölümüne kadar 12 yıl boyunca kendi dairesinde sakladı.
I. Antonios

Patrik I. Antonios Kassimatis, (), Ocak 821 ile Ocak 837 yılları arasında Rum Ortodoks Patrikhanesi patriği olarak görev yapmıştır.
I. Aram

Aram I veya Keşişyan (Ermenice: Արամ Ա. Քեշիշեան), Kilikya Büyük Evi Ermeni Gatoliğosluğu başı ve 1995'ten beri Ermeni Apostolik Kilisesi'nin Kilikya Kutsal Makam Gatoliğosudur. Antelias, Lübnan'da ikamet etmektedir.I. Dünya Savaşı sırasında oluşan Ermeni kayıplarını bir soykırım olarak nitelenmesini destekleyen, Kilikya, Adana Ermeni merkezi mülklerin devlet tarafından iade edilmesini, ve soykırım iddiasına karşılık devletin tazminat ödemesini talep etmektedir.
I. Argişti

I. Argişti (Ermenice: Արգիշտի, Argişti), MÖ 785 yılından MÖ 763 yılına kadar hüküm sürmüş bir Urartu kralı. Günümüzdeki Ermenistan'ın başkenti olan Erivan kentinin temelini oluşturan Erebuni Kalesi'nin kurucusudur.Asurlular'a karşı zaferler kazanarak günümüz Suriye'sinin kuzey kısmını ülkesinin topraklarına kattı. Böylece, Urartu Krallığı'nı Orta Doğu'nun en güçlü devleti haline getirdi. Ayrıca, imparatorluğun sınırlarını kuzeyde Sevan Gölü'ne kadar genişletti.I. Argişti iktidarı döneminde Urartular askeri ve ekonomik açıdan tam bir zirve noktasına eriştiler. Batıda ülkenin sınırları genişletilerek Asur ticaret yolları üzerinde kurulmuş yerleşim birimleri ve Transkafkasya'daki Erebuni kalesi Urartu topraklarına dahil edildi. Geliştirdiği sulama kanalları ve yollardan Urartu Krallığı sathında bir ağ inşa etti.Argiştihinili ( Urartuca:  URU AR-gi-iş-Ti-N-hi-Li ) - Eski bir Urartu şehir devleti. M.Ö. VIII-VI yüzyıllarda Urartular'ın Kafkaslara doğru yayıldığı I. Argişti zamanında Urartu Devleti'nin Başkenti olarak kuruldu ve kral Argişti'nin onuruna şahre Argiştihinili adı verildi. Argiştihinili Armavir Kentinin 15 kilometre güneybatısında bulunan Argiştihinili Kalesi kalıntıları Nor-Armavir ve Armavir-Merkez köyleri arasında Aras nehrinin kıyısında Ermenistan'da yer almaktadır.Argişti'nin Aras Nehri ile onun bir yan kolu olan Kasakh nehri arasında sulama kanallarından oluşturduğu ağ şehir ile ayni zamanda inşa edilmişti. Bugün hâlâ bazı kanallar gözle görünebilmektedir. Bu kanalların açılması 160,000 metre küp toprağın yerinden çıkarılmasını gerekli kılmıştı.Argisztihinili 5x2 km planı ile boyutları dikdörtgen şeklinde inşa edilmişti. Batı ve doğu bölgelerinde şehre ait yapılar  tepeler de büyük bir kale bulunmaktadır. Argisztihinili, yaklaşık 1.000 ha alanda etrafı duvarlarla çevrili ve çevresinde toplam uzunluğu yaklaşık 40 km'ye varan ve kısmen günümüzde bile kullanılan sulama kanalları mevcuttu.Bilim adamlarına göre, bu kanalların inşası için 160,000 m³ toprak getirtildiği, kaleler için ise 40,000 m³ kaba volkanik-bazalt taşı kullanıldığı zannediliyor. Yine buralarda araştırmalar yürüten bilim adamları, savaş esirlerinin bu kanalların yapımında sıklıkla kullanılmış olabileceğini öne sürmektedir. Argisztihinili antik şehri, ayni zamanda Ararat Vadisinin idari ve ekonomik kontrol merkezi konumunda bulunmaktaydı.
I. Ariarathis

I. Ariarathes (d. MÖ 405 / 404 - ö. MÖ 322, h. MÖ 332 - MÖ 322) (Antik Yunanca: Ἀριαράθης Ariaráthēs).Kapadokya'da bağımsız bir krallık kurulma teşebbüsü, Makedonyalı İskender'in istilâsı sırasında kumandanlarından Sabiktas'ı buraları itaat altına almak görevi ile göndermesine tepki olarak başladığı anlaşılmaktadır. Kapadokyalılar satrapları Mitrobazan'ın, Granikos savaşında öldürülmüş olmasına rağmen kral III. Darius'a bağlı kalmışlar ve hatta Gaugamela Muharebesi'nde Mitrobazan’dan sonra satrap olan I. Ariarathes kumandasında bir ordu ile III. Darius yanında yer almışlardır. Bu savaşta Darius yenilince Kapadokyalılar Makedonya ve Ahamaniş hâkimiyetlerinden hiçbirini kabul etmeyerek Datames'ten 30 sene sonra I. Ariarathes'i kral ilân ederek, bağımsız devlet olmuşlardır (M.Ö. 332).I. Ariarathes, maharetli azimli ve enerjik bir zattı. Kısa bir zaman içinde Kapadokya krallığının ilk adımlarını attı. MÖ 332'de kendisini bağımsız Kapadokya Satrabı ilânetti. Bugünkü Zile (Zela)'nin yakınında bulunan Gaziura kalesini yeni devletin merkezi yaptı. Sinop'tan Trabzon'a kadar uzanan sahili hâkimiyeti altına aldı. Büyükİskender'in Perslere karşı yaptığı sefer sırasındaki karışıklıktan yararlanarak 15.000 atlı ve 30.000 yaya askerden oluşan bir ordu kurdu. I. Ariarathes, kurduğu krallığa meşruluk vermek için kendisini, yıkılan Ahamaniş (Pers) hanedanına bağlıyordu. I. Ariarathes'in kardeşi Orophernes, büyük kral Ohos (II. Artahşahra) zamanında Mısır üzerine yapılan seferde komutanlar arasında bulunmuştur.Ariarathes'in kurduğu krallık İskender'in ölümüne kadar, yani on yıl kadar devam edebildi. İskender'in katibi Pedrikas MÖ 322 tarihinde ordusu ile gelerek I. Ariarathes'i öldürdü.Sonradan II. Ariarathes adını alacak olan I. Ariarathes'in manevî oğlu, bu sırada oluşan kargaşadan faydalanarak kaçtı ve ölümden kurtulmuş oldu.
I. Aristobulus

I. Yehuda Aristobulus (iktidarı: MÖ 104–103), kendinden önce gelen lider Yohanan Hurkanus'un beş oğlundan biri olup İbrani Haşmonayim hanedanlığında kendisine "kral" diyen ilk hükümdardır. Josephus, Aristobulus için 481 yıldan sonra "başına taç takan" ilk Yahudi der. Yahudi geleneğine göre sadece Yehuda kabilesinden olan Davud hanedanlığına bağlı kişiler İsrail'in kralı olabilir bu nedenle Aristobulus ve ardılları için "nasi" yani "başkan" denir.Yohanan Hurkanus'un vasiyetine göre karısı devletten ve oğlu Aristobulus başrahiplikten sorumlu olmalıydı. Fakat, kardeşi Antigonus'un desteğiyle tahta geçip annesini ve diğer üç kardeşini hapse attı. Babası gibi kendisi de Sadukiydi ve Yahudi kimliğini erozyona uğrattı. Aristobulus'un hakimiyeti döneminde Yahudi cemaati veya konseyinin adı "Hever haYehudim", yani Yunanca adıyla Sanhedrin oldu. 'Yahudi cemaati' kimliğini paralara basmasına rağmen Yunanca konuşulmaya başlandı. Diğer liderler gibi Aristobulus da olası entrika şüphesiyle yaşıyordu. Aristobulus hastalık belirtileri göstermeye başlayınca karısı Kraliçe Şelomtzion Antigonus'a tuzak kurdu. Kralı, önce kardeşinin zorla tahta geçeceği konusunda ikna etti. Ardından Antiogus'a kralın kendisini zırhlarını giymiş bir şekilde karşısında görmek istediğini ve krala da kardeşini zırhlarını giyinip onu öldürmek için yola çıktığını söyledi. Antigonus tahta ulaşamadan öldürüldü. Birkaç gün sonra hastalığı nedeniyle Aristobulus iç kanamadan öldü. Kraliçe, en genç kardeş olan Aleksander Yanay'ı hapisten çıkartıp tahta geçirdi.
I. Arslanşah

I. Arslan Şah, 1101–1142 yılları arasında İran'ın Kirman eyaletinin merkezinde bulunan Kirman Selçukluları'nın sultanıydı. Geniş ve düz bir ovada bulunan bu şehir İran'ın başkenti Tahran'ın 1.076 km güneyindedir.
I. Artemisia

I. Artemisia, MÖ 400'lü yıllarda yaşamış Pers İmparatorluğuna bağlı ve Yunan asıllı bilinen ilk kadın amiraldir. Pers-Yunan savaşlarında önemli bir yer edinen ve dönüm noktalarından biri olarak görülen Salamis boğazında gerçekleşen Salamis Deniz Muharebesiyle ün kazanmıştır.
I. Atanasios (Ohri)

I. Atanasios veya doğum adıyla Atanasios Rizeas () (1560-1616), 1596-1598 yılları arasında Ohri başpiskoposu olarak görev yapan Rum din adamı. Makedonya bölgesindeki Slavları Osmanlı yönetimine karşı ayaklandırması ile bilinmekte olup başarısız Himara İsyanı'nı örgütlemiştir.I. Atanasios, 1596'da Osmanlı yönetimine son vermeye çalıştı ve Venediklilerle temasa geçerek Butrint'te Korfu valisi Angelo Basadonna ile görüştü. Venedikliler yardım etmeyi reddetti, ancak İspanya isyanı destekledi. 1596'da bir kaynak, Himara'da kırmızı kostümlü 10.000 savaşçı olduğunu belirtti. İstediği yardımı alamayınca Napoli'ye gitti ve orada da başarısız oldu. Daha sonra Roma'daki Papa'yı ziyaret etti ve burada Makedonya'da bir ayaklanma düzenlenmesi için yardım istedi.Atanasios 1596 yazında Arnavutluk'a döndü ve Himara'da kaldı. 23 Ağustos 1596'da bir isyanı organize etmek amacıyla Arnavut kaptanlar Michael Bua, Giovanni Golemi ve Michael Papada ile bir araya geldi. Her biri aylık 50 duka maaş aldı.
I. Athanasios

I. Athanasios ( 1230 – 28 Ekim 1310) 1289'dan 1293'e ve 1303'den 1309'a kadar iki dönem Konstantinopolis Patriği olarak görev yapmıştır. Edirne'de doğmuş, Konstantinopolis'te ölmüştür. İmparator II. Andronikos () tarafından patrik olarak seçildi, Konstantinopolis ve Roma Kiliselerinin yeniden birleşmesine karşı çıktı ve din adamları arasında muhalefeti uyandıran bir dini reform başlattı. 1293'te istifa etti ve 1303'te halkın desteğiyle yeniden göreve geldi. Birlik yanlısı dini hizip, onu 1310'un başlarında emekli olmaya zorladı.Afentoulidou-Leitgeb, Еirini, Die Hymnen des Theoktistos Studites auf Athanasios I. von Konstantinopel. Einleitung, Edition, Kommentar (Wien, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 2008) (Wiener Byzantinische Studien, 27).Boojamra, John L. "Athanasios of Constantinople: A Study of Byzantine Reactions to Latin Religious Infiltration," Church History, 48 (1979), 27–48.Boojamra, John L. Church Reform in the late Byzantine Empire: A study of the patriarchate of Athanasius of Constantinople, 1289-1293, 1303-1309 (Brookline, MA, Hellenic College Press, 1980).Boojamra, John L. The Church and Social Reform: The policies of the Patriarch Athanasios of Constantinople (New York, Fordham University Press, 1993); https://www.questia.com/read/94692459 .Mitsiou, Ekaterini, "Das Doppelkloster des Patriarchen Athanasios I. in Konstantinopel: Historisch-prosopographische und wirtschaftliche Beobachtungen," Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik, 58 (2008),Talbot, Alice-Mary. "The Patriarch Athanasius (1289–1293; 1303–1309) and the Church," Dumbarton Oaks Papers, 27 (1973), 11–28.Talbot Alice-Mary M. (ed., tr. and comm.), The Correspondence of Athanasius I, Patriarch of Constantinople: Letters to the Emperor Andronicus II, members of the imperial family, and officials (Washington, Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies, 1975).Talbot, Alice-Mary M., Faith healing in late Byzantium: The posthumous miracles of the Patriarch Athanasios I of Constantinople by Theoktistos the Stoudite (Brookline, MA, Hellenic College Press, 1983) (Archbishop Iakovos library of ecclesiastical and historical sources, 8).
I. Athenagoras

I. Athenagoras, (), (doğum adı Aristoklis Mathias Spriyu (Αριστοκλής Ματθαίος Σπύρου); (d. 25 Mart 1886 - ö. 7 Temmuz 1972), 1948 ile 1972 yılları arasında İstanbul Ortodoks Patrikhanesinin, 268. Ekümenik Patriği olarak görev yapmıştır.Patrik olmadan önce Heybeliada Ruhban Okulu'nda eğitim alan Athenagoras ardından Korfu ve Amerika metropolitliği görevlerinde bulunmuştur.Ortodoks Kilisesi ile Katolik Kilisesi arasında karşılıklı ilan edilen aforozları, 1964 yılında İkinci Vatikan Konsili'nde Papa VI. Paulus ile Ekümenik Patrik I. Athenagoras karşılıklı olarak kaldırmışlardır.
I. Attalos

I. Attalos Soter (Greek: Ἄτταλος Α΄ Σωτήρ,)) ("Soter"=Kurtarıcı)  (d. M.Ö. 269 Pergamon (günümüzde Bergama -  ö. M.Ö. 197, Pergamon (günümüzde Bergama) Pergamon Krallarından Attalos Hanedanı'nin üçüncü üyesi olarak M.Ö. 241– MO 197  yılları arasında hüküm sürdü.Attalos Hanedanı'ni kuran Filetairos'un küçük kardeşi Attalos'un torunudur. Babasının adı da Attalos'dur. Annesi Selevkos İmparatorluğu kızı  Antakyalı prenses Antiochis'tır. Kyzikoslu Apollonis ile evlenmiş ve Eumenes, Attalos, Filetairos, Atheneaos (annesinin babasının ismi) adlı bilinen dört oğlu olmuştur.Orta Anadolu'ya yerleşen ve tüm Anadolu'yu haraca kesen Galatlar'a karşı savaşmış ve büyük bir zafer kazanmıştır. Bu nedenle kendine "söter", "kurtarıcı" unvanı verilmiştir. Küçük bir kent devletçiği olan Pergamon'un sınırlarını genişletmiş ve "Kral" (basileos) unvanını almıştır.Krala ait Tetradrahmi kategorisinde olan antik sikkelerin tümü, Attalos'un büyük amcası Philatairos'un resmini ve adını taşımaktadır. Antik sikkelerin ön yüzlerinde Attalos'un büyük amcası Philatairos portresi, arka tiplerde Eumenes I sikkelerinde olduğu gibi Athena sağ elinde tutmuş olduğu çelenk ile kral l Philetair ismini taçlandırıyor. Athena'nın önünde ΦIΛETAIPOY - PHILETAIROU lejantı görülmektedir. Sadece antik sikkelerin arka yüzlerinde farklı monogramlar ve küçük semboller görülebilmektedir. [ Arı, Yıldırım, Bolluk boynuzu [ Cornucopia ].İngilizce Çev.:Ian Scott-Kilvert (19980) "The Rise Of The Roman Empire, Londra:Penguin Claşsıcs. ISBN 978-014044362Hansen, Esther V. (1971). The Attalıds of Pergamon. İthaca, New York: Cornell University Press; London: Cornell University Press Ltd. ISBN 0-8014-0615-3.Koşmetatou, Elizabeth (2003) "The Attalıds of Pergamon," in Andrew Erskine, ed., A Companion to the Helleniştic World. Oxford: Blackwell: pp. 159–174. ISBN 1-4051-3278-7. text
I. Ayşe Hatun

I. Ayşe Hâtûn , عایشه خاتون (doğumu: 1453, Elbistan - ölümü: 1505, Trabzon) Dulkadiroğulları Beyliği'nden Alaüddevle Bozkurt Bey'in kızı, II. Bayezid'in Dördüncü eşi ve Yavuz Sultan Selim'in mânevî / öz<ref name="Alaüddevle">{{Web kaynağı |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/selim-i |başlık=Diyanet İslâm Ansiklopedisi, cilt: 36,  sayfa: 407-414, 2009 (Âişe Hâtûn Dülkadiroğulları Beyliğinden Alaüddevle Bozkurt Bey'in kızıdır. (Bazı kaynaklarda annesi Gülbahar bint Abdüssamed diye gösterilirse de bunun bir yakıştırmadan ibaret olduğu anlaşılır) |erişimtarihi=23 Şubat 2019 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20190223131610/https://islamansiklopedisi.org.tr/selim-i |arşiv-tarihi=23 Şubat 2019 |ölüurl=hayır }}</ref> annesidir.En eski kaynaklardan biri olan Cenabî Tarihi adını Âişe Hâtûn olarak vermektedir. Sicill-i Osmanî ise isminin Gül-Bahar Hâtûn, olduğunu yazar. Öte taraftan Alderson da onun adının Âişe Hâtûn, olduğunu belirtmektedir.Yavuz Sultan Selim tahta çıkmadan önce hem öz annesi Gül-Bahar HâtûnYavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları, 15. Baskı, sayfa 157, 2009, ISBN 978-975-269-299-2 hem de Alaüddevle Bozkurt Bey'in kızı Ayşe Hânım vefât ettiğinden,  "Valide Hatun" unvanı her ikisi tarafından da kullanılmamıştır.Yavuz Sultan Selim, Trabzon'da annesinin anısına 1514 yılında Hâtûniye Camii ve Gülbahar-Ayşe Hâtûn Külliyesi'ni yaptırdı. Bu caminin Trabzon'daki ilk İslâmi eser olduğu düşünülmektedir.Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi,'' Nesil Yayınları, 15. Baskı, 2009, ISBN 978-975-269-299-2.Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5.
I. Ağa Han

I. Ağa Han, asıl adı (Farsça:حسن علی شاه /Hasan Ali Şah) (1800-Nisan 1881), Şiiliğin Nizari İsmaili tarikatının imamı.İran'ın Kirman Eyaleti'nin valisi olan Ağa Han, Feth Ali Şah'ın yakın çevresindendi. İran şahı ona 1818'de “Ağa Han” (başkomutan) unvanını verdi. Ancak Muhammed Şah döneminde aile onurunun lekelendiği düşüncesine kapılan Ağa Han 1838'de bir ayaklanma başlattıysa da yenilerek Hindistan'a kaçtı. I. İngiliz-Afgan Savaşı'nda (1839-42) ve Sind'in fethinde İngilizlere yardım etti, buna karşılık olarak kendisine aylık bağlandı.Bombay'a yerleştikten sonra müritlerinden küçük bir grup, onun dinsel otoritesine karşı çıktı ve dini gelenekler gereği Ağa Han'a hediye verme zorunluluğuna karşı tepki göstererek dava açtılar. Fakat, 1866'da İngiliz sömürge mahkemesi Ağa Han lehinde karar verdi ve dava Ağa Han lehinde sonuçlandı.64 senelik imamlığından sonra Nisan 1881 tarihinde Bombay'da vefat eden Hasan Ali, Mazagaon'a defnedildi. Soyunun doğrudan Muhammed'in kızı Fatma ile damadı Ali'den ve Mısır'daki Fatimi halifelerinden geldiğini ileri sürmüştür.
I. Ağbuğa Cakeli

I. Ağbuğa Cakeli () (1356 – 1395) 1389-1395 yılları arasında Samtshe Atabeyliği'nin prensliğini yapmış Cakeli hanedanı üyesidir. Ağbuga, Prens Şalva'nın oğluydu. Babasının ölümünden sonra Ağbuğa, Gürcü kralı V. Bagrat tarafından Ahıska'nın eş hükümdarı (amcası II. Beka ile hüküm sürdü) olarak atandı. 1381-1386 yılları arasında Büyük-büyük-dedesi I. Beka tarafından tesis edilen kanunlar kitabını yeniledi. Bu kitaba önce "Ağbuğa kanunu", daha sonra "Beka-Ağbuğa tarafından belirlenen kanunlar kitabı" adı verildi.
I. Aşot (Ermeni kralı)

I. Aşot, Ermeni Pakraduni Hanedanlığı'nın ilk kralı. 862 ile 884 yılları arasında Abbasi halifelerinin kontrolü altında bir Ermeni prensi olarak hüküm sürdü. Abbasi halifesi Mustain (862-866)tarafından Ermenistan prensi olarak tanındı. Daha sonraki halifeler Mutaz (866-869), Mühtedî (869-870) ve Mutemid (870-892) de kendisine aynı unvanı verdiler.  885 yılında  Abbasi Halifesi Mutemid tarafından "Ermenistan Kralı/Şehinşah-ı Armen" olarak tanındı. Böylece Ermeni Bagratlı Krallığı kurulmuş oldu. Krallık 1045'e kadar hüküm sürdü.
I. Aşot (Gürcü kralı)

I. Aşot, Büyük Aşot (Gürcüce: აშოტ I დიდი, Ashot’ I didi) (ö. MS 826/830) İberya'nın (günümüzde Gürcistan) yönetici prensi, bu göreve gelen ilk Bağratlı Hanedanı üyesi (813). Tao-Klarceti'deki topraklarından 826 yılındaki suikastına dek Bagratlı Hanedanı'na ait hükümranlık alanını büyütmek için savaştı ve Arap saldırılarına karşı Doğu Roma'nın korumasına girdi. Aşot ayrıca Bizans'tan Kurapalati (Yunanca: κουροπαλάτης) unvanını aldığından I. Aşot Kurapalati olarak da bilinir. Hristiyan kültüründe bir patron ve kilise dostu olmasının sonucu olarak Gürcü Ortodoks Kilisesi tarafından azizleştirilmiştir.Aşot, Tao-Klarceti'de (günümüzde kuzeydoğu Türkiye) Bagratlı Derebeyliği'ni kurmuş olan İberyalı asilzade Adarnase'nin oğluydu ve babası Garami ve Hosrovi kuzenlerinin soyunun sona ermesi sonucu ele geçirdiği geniş toprakları oğluna miras bırakmıştı. Aşot başta Tiflis'teki Arap hâkimiyetinin bir sonucu olarak Orta İberya'da (Şida Kartli) otorite kuramadı. 5. yüzyılda Kral Vahtang Gorgasali'nin yaptırdığı söylenen Artanuci Kalesi'ni yenilediği, babasından kalan Klarceti dükalığına yerleşti ve Bizans tarafından İberya'nın Kuropalatis'i ve yönetici prensi tanınarak koruma aldı. Araplar'ın ve kolera salgınının harap ettiği ülkesini diriltmek için Grigol Handzteli'nin kurduğu yerel manastır cemaatlerini himayesi altına aldı ve bölgeye Gürcüler'in yerleşmesini teşvik etti. Bunun sonucunda, İberya'nın politik ve dinî merkezi Orta İberya'dan güneydoğuya, Tao-Klarceti'ye taşındı.Tao-Klarceti'deki topraklarından Gürcüler'in vatanını Arap işgalinden kurtarmak için savaştı ve her zaman başarılı olamasa da Kola, Artaani,  Cavaheti, Samtshe ve Trialeti başta olmak üzere kuzeydoğudaki Şida Kartli'ye güneybatıdaki Tao'dan bağlanan toprakların çoğunu ele geçirdi. Eski Khosrovi topraklarından yalnızca Kakheti eline geçmemişti. Kafkaslar'daki Arap emirlerinin gittikçe daha kendi başına buyruk hareket etmesiyle Halife, Tiflis'in asi emiri İsma'il ibn Şu'ayb'a karşı gelmek için Aşot'u İberya prensi olarak tanıdı (818). Emir, Aşot'un düşmanı Kaheti prensi Grigol ve Gürcü dağ kabileleri Mtiuletliler ve Tsanaretliler'den destek aldı. Abhazya'nın Bizans'a bağlı vasal kralı II. Teodos'un desteğini alan Aşot, emirle Ksani'de çarpıştı ve zafer kazanarak Kahetililer'i Orta İberya topraklarından attı.Bagratlı Ailesi'nin şansı Halid bin Yezid, Halife'nin Arminiya genel valisi, 827/8'de Kafkasya'daki Arap hakimiyetini güçlendirmek için adımlar atmasıyla tersine döndü. Aşot o dönemlerde hayatta olmalıydı ve Aşot'un 826'da öldürüldüğünü savunan 11. yüzyıl kronologu Sumbat'ın verdiği bilgiler tartışmalıydı. Suikastinin dört yıl sonra, 29 Ocak 830'da gerçekleşmiş olması daha muhtemeldir. Aşot, Araplar tarafından Orta İberya topraklarından atılınca Nigali Vadisi'ne geri çekildi ve oradaki bir kilisenin sunağında hainler tarafından öldürüldü.Aşot'un ölümünün ardından mirası üç oğlu I. Bagrat, II. Adarnese ve Guaram arasında paylaştırıldı. Kızı Abhazya kralı II. Teodos'la evlendi.
I. Bagrat (İmereti kralı)

I. Bagrat (Gürcüce: ბაგრატ I მცირე ) (?- 1372), Bagrationi hanedanı mensubu, Gürcü Krallığı Moğol İmparatorluğu boyunduruğu altındayken bağımsız kalabilen batıdaki Gürcü topraklarında kurulan İmereti Krallığının son kralıdır. 1329 – 1330 yılları arasında iktidarda kalmıştır. Krallık V. Giorgi tarafından Gürcü Krallığına yeniden katılmış ve ülkedeki İlhanlılar kovulmuştur.Babası Mikeli 1329 yılında ölünce küçük yaşta tahta geçer. Ancak hükümdarlığı kısa sürecek ve İmereti Krallığının son hükümdarı olacaktır.V. Giorgi, İmereti Krallığını Kutaisi Kalesini kuşatarak ele geçirecek ve ülkedeki Moğolları da atacaktır. Böylelikle yaklaşık yüzyıl Moğol işgalinde kalan ve parçalanan ülke yeniden birleşecektir. Son verilen İmereti Krallığının hanedan soyuna Shorapani düklüğü verilecektir.I. Bagrat 1358 yılında Samtskhe beyi Prens Kvarkvare Jakeli’nin kızıyla evlenecek ve İmereti hanedanını sürdürecektir.
I. Bahadır Giray

I. Selâmet Giray’ın oğludur. Babasının 1608 yılında Kırım hanı olarak atanması üzerine, adet olduğu üzere Osmanlı’ya rehin olarak Yanbolu’ya gönderildi.4 Haziran 1637'de Kırım Hanı İnayet Giray'ın azledilmesi üzerine, IV. Murad tarafından 7 Haziran 1637 tarihinde Kırım hanı olarak atandı. Hükümdarlığının ilk yıllarında Nogayların Mansuroğlu kabilesiyle mücadeleye girmiş ve çoğunu öldürterek ortan kaldırmıştır. 1637 yılında Don Kazakları tarafından ele geçirilen Azak Kalesini geri almak için 1638 yılında Osmanlı ordusuyla birlikte yapılan kuşatmada başarılı olamadı. Hanlığı döneminde Ruslar ve Lehistan ile ilişkileri nispeten savaşsız geçti. Buralara ufak çaplı akınlar yapılsa da önemli bir çatışma yaşanmadı.IV. Murat, 1639 yılında Bağdat’ı yeniden ele geçirip İstanbul’a döndükten sonra Azak Kalesi’nin alınması konusunu yeniden gündeme getirmişti. Bunun üzerine kendisi sefer hazırlıklarına başlamış ve 8 Nisan/Mayıs 1641’de Osmanlı güçleriyle birlikte kalenin kuşatmasına katılmıştır. Kale kuşatması için yeterli mühimmatın bulunmaması, iklim şartlarının bozulmasının yanı sıra serdar Deli Hüseyin Paşa ile Kaptanı Derya Siyavuş Paşayla da yaşanan sorunlar nedeniyle sonuca ulaşamayan kuşatma Ekim/Kasım ayında kaldırıldı. Kuşatma sırasında hastalanan Bahadır Giray, Gözleve’ye geldikten bir süre sonra da Kasım/Aralık ayında ölmüştür.Bahadır Giray şiirle de ilgilenmiştir. Rezmî mahlasını kullanan Bahadır Giray Han’ın çok sayıda şiiri vardı.
I. Bahadır Şah

I. Bahadır Şah veya tam adı Ebû Nasr Kutbüddîn Muhammed Muazzam Şâh Âlem Bahâdır Şâh b. Evrengzîb, (F‎arsça: بہادر شاه‎ Bahādur Shāh; d. 14 Ekim 1643, Burhanpur - ö. 27 Şubat 1712, Lahor) 19 Haziran 1707 - 27 Şubat 1712 yılları arasında yapmış yedinci Babür İmparatorluğu Şahıdır.
I. Balşa

I. Balşa () veya I. Balşiç () 1362 dolaylarında Zeta Lordu olan bir asilzadedir. Kendisi aynı zamanda Balşa ailesinin de kurucusudur.I. Balşa, Sırp İmparatoru Stefan Duşan döneminde yaşamış bir asilzade ve kumandandı. Duşan'ın ölümünün ardından gelen kaostan yararlanan I. Balşa, Mljet adasını topraklarına kattı. İlerleyen zamanlarda da o zamana dek Lord Žarko tarafından yönetilen ve İşkodra Gölü'nün güneyinde kalıp Aşağı Zeta olarak adlandırılan bölgeyi zapt etti. Bu fetihlerinin ardından İmparator V. Stefan Uroş'un fermanlarında kendisinden "bölgesel lord" olarak bahsedilmeye başlandı. 1362 yılına gelindiğinde ise oğulları Yukar Zeta Lordu Đuraş Ilijiç'i öldürüp topraklarını kontrol etmeye başladılar. Yukarı Zeta'nın ele geçirildiği bu dönemlerde I. Balşa öldü.
I. Barnuk

I. Barnuk (ö. 640) 591 yılından öldüğü 640 yılına kadar Lazika'nın ilk patriciliğini yapmış soyludur.I. Barnuk ile ilgili bilinenler sınırlıdır. Önceki Lazika krallarından II. Tsate veya II. Gubaz ile akraba olduğu düşünülmektedir. Bazı araştırmacılara göre, Lazika patricisi Barnuk ile 610-640 yılları arasında Abazgia'nın (Abhazya) başpiskoposluğunu yapan Barnuk aynı kişidir.Muhtemelen Lazika'nın dış ilişkilerinin bozulması, Lazika'daki Bizans etkisinin güçlenmesi ve krallığın kuzey topraklarındaki Abhazya'da Bizans'a karşı isyanlar çıkması nedeniyle Lazika krallığı çöktü. Bizans, Lazlar üzerinde bir dizi ayaklanmaya yol açacak kademeli bir asimilasyon politikası izledi. Asimilasyon politikası doğrultusunda Barnuk öncülleri gibi kral olarak tanınmadı, bunun yerine Barnuk'a patrici unvanı verildi. Barnuk'a patrici unvanı muhtemelen Bizans imparatoru Mauricius'un Persleri mağlup ettiği 591 yılında verildi.Barnuk, Abazgia ve Apsilia (Abhazya) üzerindeki gücün yeniden kazanılması için mücadeleye başladı. Bizans imparatoru Phocas'ın o sırada zor bir dönemden geçmesi Barnuk'un işlerini kolaylaştırdı. 607'de Pers Şahı II. Hüsrev'in yanında yer aldı ve Hüsrev'in Anadolu'daki gücünü arttırmasına yardım etti.623'te Perslerin yenilgisi, Lazika hükümdarını Bizans'ın üstünlüğünü yeniden tanımaya zorladı. Barnuk, 624'te Bizans'a başarısız bir isyan girişiminde bulundu. İsyan girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra Bizans'a sadık kaldı. 628'de Bizans ile İran arasında imzalanan antlaşma ile Lazika, Bizans etkisi altında kalmaya devam etti.Toumanoff, Cyril (1963). Studies in Christian Caucasian History, p. 269. Georgetown University Press.Greatrex, Geoffrey; Lieu, Samuel N. C. (2002). The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars (Part II, 363—630 AD). Routledge. ISBN 0-415-14687-9.