barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Alaska Eskimoları

Alaska Eskimoları (), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kıyı bölgelerinde yaşayan Yupik kolundan Alaska Yupikleri, Sibirya Yupikleri ve Supikler ile İnuit kolundan İnyupiklerinn oluşturduğu Eskimo halklarının ortak adı. Arktik kültür grubunun üç alt grubunu oluştururlar. Alaska yerlileri içinde en büyük nüfusa sahip birinci (25.000 nüfuslu Yupikler) ve ikinci (15.700 nüfuslu İnyupikler) halklardır. 45.600 etnik nüfustan ancak 13.344 kadarı anadillerini konuşabiliyor. Geçmişte Rus Alaskası döneminde Rusların Aleutlarla bir tutup aynı adla andıkları Supikler (ya da Aleut adından bozma adıyla Alutiiq) Eskimo kültüründen ziyade Aleut kültürü etkisinde asimile olmuştur.Alaska Yerli Dil Merkezine göre Eskimo-Aleut halklarının nüfusu ve anadillerini konuşabilen kişi sayısı:Şamanizm bütün Eskimo halklarının Hristiyanlık öncesi geleneksel dinidir ve etkileri günümüzde az da olsa görülmektedir.<div style="clear: both; width: 45%; padding: 0; text-align: left; border: none; margin:left" class=""><div style="background: #B0C4DE; text-align: center; border: 1px solid #676" class="NavHead">'Eskimo şamanizm terimleri</div>Alaska Yupikleri : Ortodoks hegemonyası 1885 yılında Kuskokwim Irmağı kıyısındaki Bethel'de Moravian misyonunun kurulması ile başlar.Sibirya Yupikleri: St. Lawrence Adasındaki ilk Hristiyan misyonerler 1887 yılında Anglikan Reformed Episcopal Church adına faaliyet gösterdiler. Bunların ilk misyonerlik binası da 1890 larda iki direkli gemiyle getirilen malzemeyle yapılmıştır.İnyupikler: Rus Alaskası döneminde Rusların bile yerleşemediği Arktik bölgede Kuzey Alaska İnyupikleri, Batılıların kültürüyle, diliyle ve diniyle en geç tanışan Eskimolardır. 1890 yılında Kuzey Alaska'ya Batılılar geldiğinde İnyupikler arasında tek bir Hristiyan yoktu. Yirmi yıl gibi kısa bir süre içerisinde dramatik gelişme yaşandı ve misyonerlik faaliyetleriyle eski dinleri şamanizm büyük ölçüde yıkıldı. 1910 yılına gelindiğinde ise Hristiyanlık İnyupikler için de evrensel olmuştu. Wales'de Protestan olan Congregational misyonu ve okulu 1890 yılında açıldı. Point Hope'de Anglikan olan Episcopal misyonu 1890 yılında açıldı. Barrow'da Protestan olan Presbyterian misyonu 1890 yılında açıldı. Kotzebue'de Anglikan olan Friends misyonu 1897 - 1902 yıllarında faaliyet gösterdi.Nunivak Çupikleri: Hristiyanlıkla tanışmaları 1936 yılında Mekoryuk (Mikuryarmiut) kasabasında Evangelical Covenant Church Kilisesinin kurulmasıyla olmuştur. Mekoryuk'un ilk ordained minister'' i olan Jacob Kenizk'in adaya gelmesiyle Eskimo usulü dans etme ve şarkı söyleme ve maske yapımı ile birlikte bütün şamanistik törenler yasaklanmıştır.
Alaska Günü

Alaska Günü (İngilizce: Alaska Day) ABD'nin Alaska eyaletinde 18 Ekim'de eyalette resmi tatil olan özel gündür. Bu gün 18 Ekim 1867'de Alaska'nın resmi olarak Rusya'dan Amerika Birleşik Devletleri idaresine geçtiği günün yıldönümü olarak kutlanmaktadır. Alaska Günü ülkenin tamamında kabul görmekle beraber, yalnızca Alaska'daki çalışanlar için tatil günü sayılmıştır. Okullar erken dağılırken, pek çok işyeri kapalıdır. Bu günde gösteriler düzenlenerek Amerika Birleşik Devletleri bayrağının çekilmesi tekrarlanır. Alaska, Rusya tarafından tüm enflasyon rakamları dahil edildiğinde 2008 karşılığı olarak 360 milyon dolara Amerika Birleşik Devletleri'ne satılmıştı.
Alaska Kid

Alaska Kid-(Eng. The Alaska Kid, Rus. Аляска Кид) - 1991 yılında çekilen Rus, Alman ve Polonya ortak yapımı dizi. Jack London'un "Smoke Bellew" adlı romanından esinlenerek çekilen dizinin yönetmeni James Hill'dir. İlk kez 1993 yılında Alman televizyon kanalı ZDF'de yayınlanan dizi o dönemin pek çok hit filmini geride bırakarak reyting rekorları kırmıştır. Filmin başrol oyuncusu Mark Pillow Alaska Kid (Alaskalı Çocuk)'i canlandırmıştır.Dizide Alaska'da altın aramanın yaygın olduğu bir dönemde Alaska Kid lakaplı bir gazetecenin eğlenceli ama bir o kadar da tehlikeli maceraları anlatılmaktadır.
Alaska Körfezi

Yaklaşık 1.533.280 km²'lik bir alana yayılan Alaska Körfezi'nin ana akıntısı, körfez sularına oranla daha sıcak olan ve saat ibresinin ters yönüne doğru akan Alaska akıntısıdır. Kıyılarında Anchorage, Vildes ve Seward liman kentleri bulunur.
Alaska Kızılderilileri

Alaska Kızılderilileri (), Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinde yaşayan, Na-Dene dilleri (Atabask dilleri, Eyakça, Tlingitçe), Haydaca ve Çimşiyan dillerini konuşan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, animist ya da şamanist Kızılderili halkları. Alaska yerlilerinin beş ana kültür grubundan ikisini oluştururlar. Toplam nüfusları yaklaşık 18.550  kişidir ve ancak çok ufak bir kısmı anadillerini konuşabilmektedir. En kalabalık Kızılderili grubu 10.000 kişiyle Tlingitler ilk sıradadır ve onları 2.300 kişiyle Koyukonlar izler.Alaska yerlileri beş ana kültür grubuna ayrılır ve ilk üçünü Eskimo-Aleut halkları son iki grubu da Kızılderililer oluşturur:Subarktik Kızılderilileri kültür grubuna dahil olan Alaska Atabaskları: Ahtnalar (Atnahwt’aene), Denağinalar (Dena’ina), Guçinler (Gwich’in), Hanlar (Hwëch’in), Değinaklar (Deg Hitʼan), Holikaçuklar (Doogh Hit’an), Koyukonlar (Denaakkʼe, Dinaak̲'a), Yukarı Kuskokvimler (Dinakʼi), Aşağı Tananalar (Menhti), Tanakroslar(Neeʼaanděgʼ), Yukarı Tananalar (Neeʼaaneegnʼ, Nee'aaneek)Pasifik Kuzeybatısı Kızılderilileri kültür grubuna dahil olan Eyaklar (I·ya·q), Tlingitler (Lingít), Haydalar (Alaska Haydaları: Kaigani), Çimşiyanlar (Ts’msyan)Alaska Kızılderilileri dilleri daha çok Na-Dene dilleri ailesinde toplanır. Eskiden bu ailede sınıflandırılan Haydaca bugün izole dil olarak kabul etmektedir. Eyakçanın ise konuşanı kalmamış 2008 yılında ölü diller arasına katılmıştır. Son dil grubu ise iki dilden oluşan Çimşiyan dilleridir. Konuşan 100 kişiden fazla olan diller arasında Tlingitçe (300), Koyukonca (150) ve Guçince (150) yer alır. Diğer dilleri konuşanlar 50 ve 50 den az kişiden oluşan soyu tehlikedeki dillerdir.Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska Atabasklarının nüfusu ve anadillerini konuşabilen kişi sayısı:Rus Amerikası döneminde ABD'nin Ruslarla birlikte idare ettiği Alaska'yı 1867 yılında Rus İmparatorluğundan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) gereği kurulan Alaska Yerli Bölge Şirketlerinden 4 tanesi Doyon, Limited, Cook Inlet Region, Inc, Ahtna, Incorporated, Sealaska Corporation ve bu yerli bölge şirketine bağlı bir sürü köy şirketi Kızılderililere aittir. Köy şirketleri topraklarının yüzey hakkına sahiptir, fakat bölge şirketleri hem köy şirketlerinin hakkına hem de toprakların yeraltı hakkına sahiptir.
Alaska Milk Corporation

Alaska Milk Corporation (AMC), Filipinler'de süt ürünleri üreticisidir. Ürünleri Alaska markası altında satılmaktadır. Şirket ayrıca Filipin Basketbol Birliği (PBA) takımına, Alaska Aces'e de sahiptir.2012 yılında Hollandalı süt kooperatifi FrieslandCampina, şirketin (% 98,1) kontrolünü Uytengsu ailesinden aldı.
Alaska National Interest Lands Conservation Act

Alaska National Interest Lands Conservation Act (kısaltması ANILCA), Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinde millî park ve koruma alanları kurulmasına yönelik olan ve 1980 yılında ABD Kongresi'nden geçip 2 Aralık tarihinde başkan Jimmy Carter tarafından imzalanan ABD federal yasası. Toplam 400,000 km² lik kamu arazisini ilgilendiren yasa, 15 kadar Milli Park Servisinin (Ulusal Park Hizmeti) kurulumu ya da revizyonunu sağladığı gibi, diğer kamu arazilerini United States Forest Service ve United States Fish and Wildlife Service için ayırmıştır .Bu yasayla, Alaska yerlilerinin ANCSA yasası altında elde ettikleri haklar resmen tanınmış ve yerlilerin 18 Aralık 1971 tarihinden beri bekleyen talepleri onaylanmıştır.
Alaska Rusları

Alaska Rusları (; ), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinde Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde Rus Alaskası'ndan kalan etnik Ruslar. Alaska nüfusunun % 1,4 ünü oluşturlar.Alaska'daki ilk Rus Ortodoks Kilisesi 1795 yılında Kodiak'ta kurulmuştur. Daha sonraki yıllarda Alaska'nın kuzeyi (İnyupikler) ve İç Alaska hariç diğer bölgelerde artan sayıda kilise kurulmuştur. Rusların Alaska yerlileri ile yaptıkları evliliklerden doğan çocuklar Kreol (Creoles) olarak adlandırılır.Günümüzde Alaska Ruslarının en yoğun yaşadığı yerleşim Kenai Peninsula Borough ilçesi sınırlarındaki Ninilchik (Нинилчик) sayım yeridir ve burada yakın zamanlara kadar "Ninilchik Russian dialect" denen ve yerli dillerden alıntı içeren Rusça da konuşulurdu.Promışlenniklerin çoğunun Rus Kazakları olması dolayısıyla Alaska yerli dillerinde Ruslar için kullanılan adlar Rusça Казаки Kazaki kelimesinden köken alır:Nunivak Çupikçesi Kass’ar sonradan "Amerikan" anlamını kazandığı için Ruslara «gerçek Kass’ar» anlamına Kass'alugpiag denmeye başlanmıştır.Alaska'daki Rus nüfusu hiçbir zaman 1000 kişiyi aşmamış, fakat ekonomik, kültürel ve ruhsal durumları güçlü olmuştur.
Alaska Star

The Alaska Star (İngilizce: Alaska Yıldızı anlamında) Amerika Birleşik Devletleri'nin Alaska eyâletinde yayınlanan haftalık gazete.Anchorage, Alaska merkezli gazete, buraya bağlı Eagle River, Chugiak ve Eklutna bölgelerinde de satılmaktadır. Morris Communications şirketinin sahip olduğu gazetenin editörlüğünü Mary Rall yapmaktadır.
Alaska Yarımadası

Alaska Yarımadası, Alaska'nın merkezinden Aleut Adaları'na dek uzanan yarımadadır.Yarımada Pasifik Okyanusu'nu Bristol Koyu'ndan ayırmaktadır. Bölgede yoğun volkanik etkinlik gözlenmektedir.
Alaska Yarımadası boz ayısı

Bu türün bireyleri 360 ila 540 kilogram ağırlığındadır. Brooks Camp ve McNeil River gibi avlanma yerlerinde sayıca fazladırlar.
Alaska Yerli Bölge Şirketleri

Alaska Yerli Bölge Şirketleri (İngilizce Alaska Native Regional Corporations) ya da ANCSA Şirketleri (ANCSA Corporations), ABD'nin Alaska'yı 1867 yılında Ruslardan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürürlüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA, Alaska Native Claims Settlement Act) gereğince kurulan 13 yerli bölge şirketi.ANCSA yasasıyla 12 coğrafi bölgeye (geographic region) ayrılan Alaska'da 12 yerli derneği (native association) kurulmuş ve bu derneklerin ön çalışması doğrultusunda 12 bölge şirketinin (regional corporation) kurulması sağlanmış ve sonra da bunlara bağlı 220 kadar da köy şirketi (village corporation) ya da kent şirketi (urban corporation) oluşturulmuştur. 13. şirket, Alaska'da yerleşik olmayan yerliler içindir.Yasanın uygulama başlangıcı olarak bölge sakinlerinin ikamet, nüfus ve arazi kaydını tutmakla sorumlu 12 yerli derneği (native association) kuruldu. Köy nüfuslarıyla orantılı olarak çevre araziler de köyün malı olarak kabul edildi. Kayda geçirilenler bölge ve köy şirketlerine hissedar yapıldılar. Hissedarlar yasadan dolayı alacakları parayı köy şirketlerinden, köy şirketleri de bölge şirketlerinden aldılar. Köy şirketleri topraklarının yüzey hakkına sahiptir, fakat bölge şirketleri hem köy şirketlerinin hakkına hem de toprakların yeraltı hakkına sahiptir.Bölge şirketlerine bağlı olarak 220 (yasadaki rakam) kadar köy şirketi (village corporation) ya da kent şirketi (urban corporation) oluşturulmuştur.Richard S. Jones (1981), Alaska Native Claims Settlemet Act of 1971 (Public Law 92-203): History and Analysis Together with Subsequent Amendments
Alaska Yerli Dil Merkezi

Alaska Yerli Dil Merkezi (kısaltması ANLC; İngilizce: Alaska Native Language Center), Amerika Birleşik Devletleri'nin Alaska eyaletinde devlet mevzuatına göre Fairbanks Alaska Üniversitesi (UAF, University of Alaska Fairbanks) bünyesinde 1972 yılında kurulan araştırma merkezi.Merkez, Alaska'nın yerli dilleri olan Eskimo ve Kızılderili (daha yoğun olarak Atabask) dillerinden 20 kadar dil üzerine araştırma ve araştırma malzemeleri yayımlamaktadır. Bu yayınlar arasında, dilbilgisi, sözlük, hikâye kitapları, folklor koleksiyonu ve özgün dil araştırmaları yer almaktadır.Alanında tek olduğu için bu yirmi dilin araştırma ve eğitimi üzerine uluslararası ilgi çeken merkezdir. Personeli eyalet çapında iki dilli öğretmen ve araştırmacılardan oluşur. Personelin sertifikalı eğitimi, Fairbanks Alaska Üniversitesinde, Alaska'nın yerli dilleri içinde konuşanı en fazla olan iki Eskimo dilinde, Yupikçe ve İnyupikçe üzerinedir.Sözlü verileri toplayıp yazıya geçirmek ve kayıt altına almak, daha önce kayda geçirilmiş malzemeleri arşivine alarak araştırmacılara sunmak, koruma ve kollamaya yönelik soyu tehlike altında bulunan 20 dilde eğitim yapmak ve bu eğitime destek olan malzemeleri yayımlamak, merkezin ana görevleri arasındadır.Fairbanks Alaska Üniversitesi kampüsünde bulunan arşivi eşsizdir. Rus Alaskası döneminden kalma elyazmaları da dahil olmak üzere bugün merkezde 15.000 adet belge bulunmaktadır. 1940 'larda kaydedilmiş ses kayıtları da bu sayının içerisindedir. Belgelerin bir kısmı yayımlanmış malzemeden, diğer bir kısmı da henüz yayımlanmamış malzemeden oluşur. Arşiv, kamuya açık olup alanla ilgili araştırmacıların uğrak yeridir.Gri literatür (grey literature) : Lokal yayımlanmış malzemeden oluşur. Bunlar, kişisel yayınlar, okuma malzemeleri vs. yayınlardır.İkincil malzemeler (secondary materials) : ANLC dışındaki koleksiyonlardan elde edilmiş belgelerin kopyalarından oluşur.ANLC tarafından araştırılıp desteklenen diller (Dipnot rakamları arşivlerine açılan linkleri gösterir) ve etnik nüfusa göre konuşanlarının sayısı:
Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası

Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (kısaltması ANCSA, İngilizce Alaska Native Claims Settlement Act), Alaska'da yerlilerin toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresi'nde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürürlüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa.Yasayla, Alaska Yerlileri'nin uzun yıllardır devam eden toprak sorunlarına çözüme ulaştırarak bölgedeki ekonomik kalkınmayı teşvik etmek amaçlanmıştır. 12 yerli bölge şirketi ve 220 kadar yerli köy şirketi kurularak yerlilerin talepleri toptan karşılanmıştır. 13. şirket, Alaska'da yerleşik olmayan yerliler için oluşturulmuştur.ABD'nin Alaska'yı 1867 yılında satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen hak iddia ve istekleri sürekli dillendiriliyor ve anlaşmazlıklara sebep oluyordu. Arazinin kullanımı yazılı olmayan yasalarla geleneksel olarak yapılıyordu ve bunun yazılı bir tapuya dönüşmesi için gerekli olan mülkiyet yasaları bir türlü çıkarılamamıştı. Bu konuda daha önce yapılan girişimler olarak Treaty of Cession (1867), Organic Act (1884) ve Alaska Statehood Act (1959) gibi yasalar sorunu çözmede başarılı olamadı.1968 yılında Kuzey Alaska'da Prudhoe Koyunda Atlantic-Richfield Company tarafından bulunan petrolün taşınması için güney Alaska'daki Valdez limanına kadar boru hattı döşenmesi gerekti. Fakat yerlilerin toprakları üzerindeki hakları ve talepleri çözüme ulaştırılmamıştı ve hattın geçtiği toprakların sahibi olan yerliler (Eskimolar ve Kızılderililer) tazminat taleplerini sık sık iletiyorlardı.Hattın geçtiği 180,000 km² alan karşılığında 962,5 milyon ABD doları (ABD Hazine fonlarından 462.500.000 dolar ve Alaska topraklarındaki maden gelirlerinden de 500.000.000 dolar) bölge şirketleri arasında paylaştırıldı.Alaska'nın toprak mülkiyeti konusu kökten yasal olarak halledildi. 1970 li yıllar Alaska Yerlilerinin yeniden diriliş, dil ve kültürlerine sahip çıkış yıllarıdır. Okullarda öğretilmesi yasak olan yerli diller bu yıllarda eğitim müfredatına alındı.Metlakatla hariç Alaska'daki bütün "yerli toplama kampları" (Rezervasyon) ANCSA yasasıyla kaldırıldı. Bu, yerlilerin rahat nefes almalarını sağladı.ANCSA yasasıyla 13 bölge şirketinin (regional corporation) sorumluluğunda 13 bölgeye ayrılan Alaska'da ayrıca 220 kadar da köy şirketi (village corporation) ya da kent şirketi (urban corporation) kurulmuştur.Doyon Bölgesi (Doyon Region) : Alaska'daki Ahtna ve Denağina dışındaki bütün Atabask Kızılderililerinin topraklarında. İdari olarak Denali Borough, Fairbanks North Star Borough, Southeast Fairbanks Census Area, and Yukon-Koyukuk Census Area bölgelerini kapsar.köy şirketi: K'oyitl'ots'ina, Limited : Koyukon Kızılderili topraklarında, Hughes Village (Hut'odleekkaakk'et Tribe)köy şirketi: MTNT, Limited : Yukarı Kuskokvim Kızılderili topraklarında, Mcgrath, Takotna, Nikolai, TelidaRichard S. Jones (1981), Alaska Native Claims Settlemet Act of 1971 (Public Laq 92-203): History and Analysis Together with Subsequent Amendments
Alaska akıntısı

Alaska körfezi'ndeki ters akışın bir parçası olan Alaska akıntısı, yüzeysel bir akıntıdır. 4 °C olan su sıcaklığı, körfezin suyundan yüksektir. Tuzluluk oranı binde 32,6, ortalama hızı 28 cm/saniye'dir.
Alaska bayrağı

Alaska eyalet bayrağı, koyu mavi bir alan üzerinde Büyük Kepçe ve Polaris'i oluşturan sekiz altın yıldız gösteriyor. Büyük Kepçe, Alaska'ya özgü bir hayvan olan bir ayı sembolize eden Büyük Ayı takımyıldızındaki bir yıldız işaretidir. Bayrakta gösterildiği gibi, yıldızları acemi tarafından Polaris'in yerini belirlemek ve manyetik bir kuzeyden önemli ölçüde değişen gerçek kuzeyi belirlemek için bir rehber olarak kullanılabilir.Tasarım Seward'lı Benny Benson tarafından yaratıldı ve 1927'deki bir yarışmada yaklaşık 700 başvuru arasından seçildi. 2001 yılında, Kuzey Amerika Veksilloloji Derneği tarafından yürütülen bir anket, Alaska'nın bayrağını, 72 Kanada eyaleti, ABD eyaleti ve ABD bölge bayrakları arasında tasarım kalitesinde en iyi beşinci sıraya koydu. Sırasıyla New Mexico, Teksas, Quebec ve Maryland bayraklarının arkasında bitti.Alaska eyalet haline gelmeden otuz iki yıl önce, Amerikan Lejyonu Alaska Departmanı, bölge için bir bayrak tasarlamak için yedinci sınıftan (12-13 yaş) on ikinci sınıfa (17-18 yaş) kadar Alaska çocukları için bir bölgesel yarışmaya sponsor oldu. 1927'de yarışma komitesi, Alaska Bölgesi'nin gelecekteki bayrağını temsil etmesi için on üç yaşındaki yetim Benny Benson'ın tasarımını seçti. Alaska Yerlisi olan Benson, Seward'daki Jesse Lee Çocuk Evi'nde ikamet ediyordu. O zamana kadar, Alaskalılar 1867'de Rusya'dan satın alındığından beri yalnızca ABD bayrağını dalgalandırmıştı. Benson'ın tasarımı, bölge genelindeki okul çocuklarından gelen yaklaşık 700 diğer sunumdan seçildi. Diğer kayıtların çoğu, bölgesel mühür, gece yarısı güneşi, kuzey ışıkları, kutup ayıları ve / veya altın tavalarda varyasyonlara sahipti. Başarısını kutlamak için Benson, 1.000 ABD doları ve oymalı bir saatle ödüllendirildi.Alaska Yasama Meclisi, 2 Mayıs 1927'de Benson'un tasarımını Alaska Bölgesi'nin resmi bayrağı olarak kabul etti. Benny'nin tasarımına göre yapılan ilk bayrak, mavi ipek ve aplike altın yıldızlardan yapıldı. 9 Temmuz 1927'de resmen uçuruldu. 1959'da Statehood'da devlet bayrağı olarak korundu.
Alaska boz ayısı

}}Alaska boz ayısı (Ursus arctos middendorffi), bilinen diğer adıyla Kodiak ayısı''', geçmişte farklı Latince isimlere sahip olmuştur. Ursus gyas ve Ursus middendorffi bunlara en iyi örneklerdir. Ursus arctos'' türünün en büyük üyeleridir. "Kodiak" adını yaşadıkları Alaska'da bulunan Kodiak Adası'ndan alırlar.Taksonomist C. H. Merriam bu türü 1896 yılında Dr. A. Th. von Middendorff'un şerefine "middendorffi" olarak adlandırmıştır.Alaska boz ayısının renkleri oldukça çeşitli olabilir. Kahverengimsi sarıdan kestane rengine kadar birçok farklı renkte bireylerine rastlanmıştır. Genelde vahşi yaşamdaki ayılar tutsak olanlardan daha büyüktür. 240 ile 330 kg arasında olan dişiler erkeklerden daha küçüktür. Erkeklerin genel büyüklükleri 390 ile 650 kg arasında değişebilir. Genç erkekler 477–534 kg arasındadırlar. Fakat gençler bile bazen 700 kg ağırlığa ulaşabilir. Araştırmalar özellikle sonbaharda bireylerin daha büyük olduğunu göstermiştir. Bu dönemde iri erkekler 700 ile 950 kg arasında olabilirler. En büyük ve ağır Alaska boz ayısı vahşi yaşamda keşfedilmiş ve ağırlığı 1200 kg'dan fazla ölçülmüştür. Dişiler erkeklerden % 30 daha küçük ve % 20 daha hafiftir.
Alaska karabalığı

Alaska karabalığı (Dallia pectoralis), Umbridae familyasından, Alaska'da ve Bering Denizi adalarında yaygın olan uzun ve silindirik bir tatlı su balık türü. 180 mm boyundadır.Alaska Eskimoları ve Alaska Atabaskları başta olmak üzere Alaska yerlileri tarafından sonbaharda avlanarak dondurulur ve kışın kendileri ya da köpekleri için tüketmek üzere saklanır. Koyukonlar (oonyeeyh) açlığın görüldüğü kış sonu ilkbahar başında hayati öneme sahip olan Alaska karabalıklarını buz altında oltayla avlarlar. Yupikler (canʼgiiq) ve Nunivak Çupikleri (canʼgir) tarafından avlanan balıklardandır.
Alaska kurdu

Alaska kurdu veya Alaska malamutu, Alaska'ya özgü işçi köpek. Başlangıçta Alaska'nın kuzeybatısında yaşayan bir Eskimo halkı olan Mahlemut (Malamut) İnyupikleri tarafından kızak çekmekte kullanılan Alaska Malamutu, günümüzde özellikle çocuklara son derece sevecen davranışından ötürü evlerde de beslenmektdir. Güçlü bedenli ve geniş omuzlu bir köpektir. Boyu erkeklerde 71 cm'ye, ağırlığı 56 kg'a ulaşabilir. Kürkü, sert dış tüyler ve daha yumuşak iç tüylerden oluşur. Kuyruğu tüylü ve sırtına doğru kıvrıktır. Pençeleri geniştir ve karada kolayca koşmasını sağlayacak biçimde tüylerle kaplıdır. Kahverengi badem biçimi gözleri ve gri ya da siyah-beyaz kürküyle, kurdu andıran bir görünüşü vardır. Nadiren havlar. Oldukça zeki ve sadıktır, gerektiğinde ise çok iyi bir dövüşçüdür.Sıkça karıştırıldıkları Husky türü ile arasında bazı farklar bulunmaktadır. Alaska Malamutu bir Husky'ye göre daha ağırdır. Kulakları birbirinden ayrıktır. Malamutlar kaslı yapıları nedeniyle bir kurda daha çok benzerler. Huskyler hafif yükleri hızlı bir şekilde çekerken, malamutlar daha büyük yükleri çekmek için kullanılırdı. Malamutların kuyrukları genelde havaya doğru kıvrıkken, huskylerin kuyrukları yere doğrudur.
Alaska marmotu

Alaska marmotu (Marmota broweri), sincapgiller familyasının yer sincapları oymağından, Alaska'da Brooks Sıradağlarında yaşayan marmot türü. Besini otlar, çiçekli bitkiler, meyveler, kökler, yosunlar ve likenlerdir. Boyu 54–65 cm, ağırlığı ise 2,5–4 kg gelir.. Alaska'da her yıl 2 Şubatta kutlanan Marmot Günü etkinliğinde adı geçen hayvandır ve bu etkiblik 18 Nisan 2009 tarihinden itibaren resmi tatil günlerinden biridirAlaska marmotunun alt cinsi Marmota olup eskiden Petromarmota alt cinsinden Marmota caligata türünün alt türü olarak sınıflandırılırdı. Cytochrome b dizileri M. broweri türünün ayrı olduğunu ortaya koyar.Alaska marmotu nearktik türdür. Ana yayılım alanı Brooks Sıradağları, Ray Dağları ve Kokrines Hills tepeleridir. Orta ve Kuzey Alaska'da Yukon Nehrinin ve Porcupine Nehrinin kuzeyindeki dağlarda da görülür. Bununla birlikte, Kanada'nın Yukon eyaletindeki Richardson Dağlarında görüldüğüne dair raporlar henüz teyit edilmemiştir.Alaska marmotu Kutup porsuğu, boz kurt, Kuzey Amerika boz ayısı ve kaya kartalı (genç marmotların ana avcısıdır) tarafından avlanır.İnyupikler siksrikpak (harfiyen: «büyük Arktika gelengisi») adını verdikleri Alaska marmotunu kürkü için avlarlar. Yaklaşık 20 marmottan bir parka (atigi) yapılır.
Alaska yerlileri

Alaska Yerlileri (İngilizce Alaska Natives), Amerika Birleşik Devletlerinde Alaska eyaletinin yerlisi olan ve Eskimo-Aleut halkları ile Kızılderililerden oluşan avcı ve toplayıcı Amerika yerlileri. 2006 yılındaki yaklaşık nüfusları 106.660 kişidir.
Alaska yerlileri kabile birlikleri

[[Dosya:Early Indian Languages Alaska.jpg|küçükresim|sağ|upright=1.82|Alaska yerlileri:  A— Na-Dene halkları: Alaska Atabaskları (Yukon Subarctic) ile Eyaklar, Tlingitler ve Haydalar (Northwest Coast)  B— Eskimo-Aleut halkları:  a— Aleutlar (Aleut)  b— Supikler: Batı Supikleri (Kaniagmiut) ve Doğu Supikleri (Chugachigmiut)  c— Yupikler (Ogulmiut, Togiagamiut, Nushagagmiut, Kuskokwagmiut, Kaialigamiut, Magemiut, Ikogmiut, Unaligmiut)  d— Nunivak Çupikleri (Nunivagmiut)  e— İnyupikler (Kaviagmiut, Kinugumiut, Malemiut, Noatagmiut, Nunatagmiut, Oturkagmiut, Killirmiut, Kopagmiut, Kugmiut, Utkiavigmiut, Point Barrow Eskimo) ve Uummarmiutlar (Mackenzie Eskimo) f— Sibirya Yupikleri (St. Lawrence Island Eskimo)]]Alaska yerlileri kabile birlikleri (İngilizce Alaska Native tribal entities), Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinde yaşayan Alaska yerlilerinin oluşturduğu ve Kızılderili İşleri Bürosu tarafından federal olarak tanınan kabile birlikleridir. Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) gereği oluşturulan kabile birlikleri bu sayede ABD hükûmetince kolayca izlenebilir duruma gelmiştir ve güncel liste Federal Register adlı resmi gazetenin 2012 yılındaki sayısında yayımlanmıştır. Buna göre Alaska yerlileri 225 kabile birliğinden oluşur ve her biri bağımsız federal yapı olarak tanınır. Kıta ABD'sindeki benzerleri ise ABD Kızılderilileri kabile birlikleridir.Çimşiyanların yaşadığı Metlakatla hariç Alaska'daki bütün Kızılderili rezervasyonları Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası gereği kaldırılmıştır.Federal olarak tanınan en üst düzeydeki bu kabile birlikleri (ya da kabile konseyleri veya kabile hükûmetleri) birlikte hareket etmek ve haklarını daha iyi aramak için kendi aralarında şirket ya da konfederasyon olarak bundan daha da üst bir yapılanma gösterebilmektedir.Önceki versiyonlar Federal Register'' adlı resmi gazetede yayımlanan kabile birlikleri listesinin en sonki sürümünden en önceki sürümüne eski versiyonları:Federal Register, Volume 47, Number 227 dated November 24, 1982 (47 FR 53133) — First time listing that includes native entities within the state of AlaskaFederal Register, Volume 44, Number 26 dated February 6, 1979 (44 FR 7235) — First listing of Indian tribal entities within the contiguous 48 statesFederal olarak tanınan en üst düzeydeki bu kabile birlikleri (ya da kabile konseyleri veya kabile hükûmetleri) birlikte hareket etmek ve haklarını daha iyi aramak için kendi aralarında şirket ya da konfederasyon olarak bundan daha da üst bir yapılanma gösterebilmektedir:
Alaska'nın Peşinde

Alaska'nın Peşinde (İngilizce özgün adıyla Looking for Alaska), John Green'in Mart 2005'te Dutton Juvenile tarafından yayınlanan genç-yetişkin romanıdır. Green'in ilk romanı olan Alaska'nın Peşinde 2006'da American Library Association'dan Michael L. Printz Award ödülünü kazandı. 29 Temmuz 2012'da, yayınlanmasından 385 hafta sonra (7 yıldan fazla) New York Times karton kapaklı çocuk kitaplarında çok satanlar listesine 10 numaradan giriş yaptı.Ünlü insanların son sözlerini öğrenmeye ilgi duyan Miles, romanın baş karakteridir. Kendi "Büyük Belki"sini bulmak için Culver Creek yatılı okuluna gider. Uzun ve zayıftır, Culver Creek'teki arkadaşları ona alaylı bir biçimde "Tıknaz" diye seslenir. Alaska Young'a aşıktır, romanın büyük bölümünde hislerine karşılık bulamaz.Boyu bir buçuk metre kadar fakat "bir Adonis maketi gibi yapılı"dır. Alaska'nın en iyi arkadaşı ve Miles'ın oda arkadaşıdır. Takma adı "Albay" Alaska'nın hazırladığı şakaların ardındaki stratejik beyninden gelir. Yoksul bir geçmişi vardır. Sadakat ve onura kafayı takmıştır.Alaska ve Chip'in rap müziğe şaşırtıcı bir yeteneği olan arkadaşı. Sık sık Miles, Chip ve Alaska'nın planlarından dışlanmış hisseder.Culver Creek'in rehber öğretmenidir. Roman boyunca birçok kez Miles, Chip, Alaska, Takumi ve Lara tarafından yapılan eşek şakalarına maruz kalmıştır.Öğrenciler arasında kod adı ''Kartal'' olarak bilinir.Dr. Hyde, Culver Creek'te Dünya Dinleri öğretmenidir. Uzun süredir öğretmenlik yapmaktadır ve soluma sorunu yaşamaktadır fakat bunlar onun derslerine ve konularına olan tutkusunu engellemez.
Alaska'nın satın alımı

Alaska'nın satın alımı (), ABD'nin Alaska topraklarını Rus İmparatorluğu'ndan 30 Mart 1867 tarihinde 7,2 milyon dolara almasını ifade eder. Alınan toprakların toplam büyüklüğü 1.518.800 km²'dir.Genelde ABD kamuoyunda bu alım olumlu karşılanmıştır. Başta New York Tribune'den Horace Greeley olmak üzere olumsuz duygulara sahip olanlar da vardır.
Alaskacephale

Alaskacephale, bulunmuş çok az fosil kalıntılarından bilinen, 1,5-2,5 metre uzunluğunda bir Pachecephalosauridae üyesidir. Alaskacaphale’nin sırtında bulunan ve Psittacosaurus’ta da bulunan filamentler kuyruğunun ön yarısını kaplamıştır. Aynı zamanda, en kuzeyde bulunmuş Pachycephalosaurid’dir.
Alaskan Klee Kai

Alaskan Klee Kai köpekleri, Alaska'da kızak köpekleri için tasarlanmış bir türdür. Bu köpekler Sibirya Kurdu ve Amerikan Eskimo Köpeği gibi diğer ırklardan türetilmiştir. Küçük boyutu ve şık görünümüyle dikkat çeker. Bu köpekler canlı, enerjik ve zeki olmalarıyla bilinirler.Bu ırk küçük (toy), minyatür (miniatur) ve standart (standard) olarak üç farklı boyutta görülmektedir.Bu cinsin yetiştirilmesi, 1970'lerde başladı. Amerikan Eskimo Köpeği yetiştiricisi olan Linda Spurlin, daha küçük bir tür oluşturmak amacıyla Amerikan Eskimo Köpeği, Sibirya kurdu ve Schipperke ırklarını çiftleştirdi. Çalışmalar sonucunda ortaya çıkan tür Alaskan Klee Kai olarak adlandırıldı.Alaska Klee Kai ırkı köpeklerin mizacı meraklı, çevik, soğukkanlı ve zekidir. O kadar zeki olabilirler ki bu zekilik onları inatçı olmalarına ve kendi kararlarını almalarına neden olabilir. Çeviklikte mükemmeldirler ve küçük köpekler olmalarına rağmen kalın kemiklidirler ve yüksek atlayışlara dayanabilirler. Küçük boyutları çeviklik eğitimi için avantajlı olabilir, kolaylıkla ve zarafetle hareket etmelerini sağlar.
Alasonya

Alasonya (, Elassona), Yunanistan'ın Teselya bölgesinde bulunan bir şehir ve belediyedir. Şehir, Olimpos Dağı'nın eteklerinde yer almaktadır. Yüzölçümü 1,568.1 km² olan şehrin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 32.121'dir.Alasonya Osmanlı döneminde Manastır Vilayeti'nin Serfiçe Sancağı'na bağlı bir kaza idi. 1912 yılında I. Balkan Savaşı sırasında Yunanistan'a katıldı.Günümüz Alasonya belediyesi 2011 yerel yönetim reformu ile dokuz eski belediyenin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Birleştirilen belediyeler belediye birimlerine dönüştürülmüştür.Alasonya belediye birimi de Alasonya, Drimos, Evangelismos, Galanovrisi, Kefalovriso, Palayokastro, Stefanovuno, Valanida yerleşimlerine ayrılmaktadır.
Alassane N'Dour

Alassane N'Dour (d. 12 Aralık 1981), orta saha pozisyonunda görev yapmış Senegalli millî futbolcudur.Profesyonel kariyerine 2001 yılında Saint-Étienne kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla West Bromwich Albion, Troyes AC, Walsall ve Doxa Drama kulüplerinde oynadı.
Alassane Ndao

Alassane Ndao (d. 20 Aralık 1996; Dakar) sağ kanat ve forvet mevkilerinde görev alan Senegalli futbolcudur. İstanbulspor'da forma giymektedir.Ndao AS Dakar Sacre Coeur'dan Karagümrük'e Ocak 2020'de transfer oldu ve Mayıs 2022'ye kadar sürecek bir kontrat imzaladı. Takımıyla 1. Lig'de çıktığı 19 maçta 3 gol 5 asistlik bir performans sergiledi. Süper Lig'de çıktığı ilk maç ise Karagümrük'ün Yeni Malatyaspor'u 3-0 yendiği maçtı.
Alassane Ouattara

Alassane Dramane Ouattara (d. 1 Ocak 1942, Dimbokro), Fildişi Sahili Devlet Başkanı olan bir Fildişili politikacı. Mesleği bir iktisatçı olan Ouattara, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Batı Afrika Devletleri Merkez Bankası için çalıştı. Kasım 1990 - Aralık 1993 tarihleri arası Fildişi Sahillerinin Başbakanlığını yaptı. 1999'da Cumhuriyetçilerin (RDR) siyasi parti başkanı oldu.Ouattara 2010 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde RDR adayı olarak ilk turda ikinci oldu. İkinci turda görevdeki Cumhurbaşkanı Laurent Gbagbo ile karşı karşıya kaldı ve seçim sonuçlarında hem Ouattara ve Gbagbo zafer kazandıklarını iddia etmeleri tartışmalara neden oldu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de dahil olmak üzere Fildişi Sahilleri dışındaki çoğu egemen yetkililer, Ouattara'nın iddiasının geçerliliğini kabul ettiler ve ülkenin yeni seçilen Cumhurbaşkanı olarak onu tanıdılar. Büyük bir siyasi kriz ve başlayan olaylar eski devlet başkanı Gbagbo'nun yakalanması ve 11 Nisan 2011 tarihinde tutuklanmasıyla sona erdi. Ouattara resmen 6 Mayıs 2011 tarihinde anayasa yetkilileri tarafından yemin ederek görevine başladı.Ouattara 1967 yılında ekonomi alanında iki yüksek lisans ve Pennsylvania Üniversitesi'nde 1972 yılında ekonomi alanında doktora yapmıştır. 1973-1968 yılları arasında Washington'da Uluslararası Para Fonu'nda bir ekonomist olarak görev yaptı. Kasım 1984 - Ekim 1988 yılları arasında IMF Afrika Bölümü Direktörü oldu. Mayıs 1987 yılında IMF Murahhas Danışmanlığı yaptı.
Alassane Pléa

Alassane Alexandre Pléa (d. 10 Mart 1993), forvet pozisyonunda görev yapan Fransız futbolcudur. Borussia Mönchengladbach'da forma giymektedir.
Alassane També

Alassane També (d. 26 Ocak 1992), Tondela takımında defans pozisyonunda görev yapan Fransız futbolcudur.Profesyonel kariyerine 2009 yılında Paris Saint-Germain FC kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Kortrijk, Royal Antwerp, Genoa ve Tondela kulüplerinde oynadı.
Alastair Windsor, 2. Connaught ve Strathearn Dükü

Alastair Arthur Windsor, 2. Connaught ve Strathearn Dükü (9 Ağustos 1914 - 26 Nisan 1943), Britanya Kraliyet Ailesi'nin bir üyesiydi. Connaught Prensi Arthur ve 2. Fife Düşesi Prenses Alexandra'nın tek çocuğuydu. Babası aracılığıyla Kraliçe Victoria'nın büyük torunu ve annesi aracılığıyla onun büyük-büyük torunuydu.1942'de, büyükbabasının unvanını devraldığında ikinci Connaught ve Strathearn Dükü ve Sussex Kontu oldu. 1943'te 28 yaşındayken Kanada'da öldü.Alastair, 9 Ağustos 1914'te, Mayfair, Londra'da (şimdi Brezilya Büyükelçiliği) 54 Mount Street adresindeki ailesinin evinde doğdu. Babası Connaught Prensi Arthur, Connaught ve Strathearn Dükü Prens Arthur ve Prusya Prensesi Louise Margaret'in tek oğluydu. Annesi 2. Fife Düşesi Prenses Alexandra’dır.. Annesi 1. Fife Dükü Alexander Duff'ın ve Kraliyet Prensesi Louise'in kızıdır.Alastair böylece babası aracılığıyla Kraliçe Victoria'nın büyük torunu ve annesi aracılığıyla onun büyük-büyük torunu oldu.Prens Alastair, Birleşik Krallık'ta güçlü Alman karşıtı duygular yaratan Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden kısa bir süre sonra doğdu. V. George sonunda buna, kraliyet ailesinin adını Saxe-Coburg-Gotha’dan Windsor’a değiştirerek ve İngiliz tebaası olan aile üyelerine ait tüm Alman unvanlarını geri alarak yanıt verdi.20 Kasım 1917 tarihli mektup patentinde, Kral V. George, Prens veya Prenses unvanlarını ve Kraliyet Altesleri stilini hükümdarın çocukları, hükümdarın oğullarının çocukları ve Galler Prensi’nin en büyük oğlunun en büyük oğlu ile sınırlandırdı. Bu, eski bir hükümdarın büyük torunu olan ancak Galler Prensi'nin en büyük oğlunun yaşayan en büyük oğlu olmayan Alastair'in unvanını kaybetmesi demekti. Ayrıca, doğrudan erkek soyundaki bu tür bir hükümdarın oğullarının torunlarının (sadece Galler Prensi'nin en büyük oğlunun yaşayan en büyük oğlu hariç) tüm unvanlarının, bir Dük’ün çocuklarının sahip olduğu stil ve unvana sahip olacağını belirtti."  Alastair, V. George altı çocuğunun, büyükannesinin ve annesinin arkasında tahtın dokuzuncu sırasında doğdu. Öldüğünde, sıralamada 12. sıradaydı. Annesi ve o, V. George’un soyundan gelenlerin arkasındaki ilk iki kişiydi.Babası 1938'de ölen Alastair, büyükbabasının 1942'de ölümü üzerine Connaught ve Strathearn Dükü ve Sussex Kontu unvanlarını aldı. Bununla birlikte, 1943'te, Kanada'nın Ontario eyaletindeki Ottawa'da olağandışı koşullarda "aktif hizmette" 28 yaşında öldü. O zamanki gazeteler, "doğal sebeplerden" öldüğünü bildirdi.Theo Aronson, 1981 tarihli Athlone Kontesi Prenses Alice biyografisinde, basitçe, Dük'ün "26 Nisan 1943 sabahı Rideau Hall'daki odasının zemininde ölü bulunduğunu belirtti. Görünüşe göre hipotermiden ölmüştü."  Kral VI. George'un özel sekreteri Sir Alan Lascelles'in 2006'da yayınlanan günlükleri, hem alayın hem de Athlone'un onu beceriksiz olarak reddettiğini  ve sarhoşken pencereden düştüğünü ve gece hipotermiden öldüğünü kaydetti.
Alasığın

Alasığın - Türk, Altay ve Moğol mitolojilerinde Kutsal Geyik. Değişik Türk lehçe ve şivelerinde Alageyik (Alakeyik, Alakiyik) veya Alabolan (Alabulan) ya da Alabuğa (Alabuğu) olarak da bilinir. Moğollar ise Kubamaral (Govamaral, Guvamaral) derler. “Gökgeyik / Kökgeyik” tabiri de kullanılır. Yalnızca “Sığın” olarak da ifade edilir.Kutsal bir hayvandır. Bazen erenler alageyiğe dönüşür. Kimi zaman Göksığın olarak da adlandırılır. Bazı Türk ve Moğol boyları, soylarının bu kutlu varlıktan türediğine inanırlar. Çoğu zaman soyun bir kolu Gökkurt’tan, diğer kolu ise Gökgeyik’den gelmektedir. Geyik sürülerinin başında bulunup idare eden kurtlara da Gökgeyik denilir. Geyiklerin boynuzları kamların en önemli simgelerindendir. Kubamaral dokuz boynuzlu, boynuzları dokuz budaklı olarak betimlenir. Bozkurt gökyüzünü temsil eder. Alageyik ise yeryüzünün simgesidir. Macarların (Hungarların) ataları da bir geyiği izleyerek denizi geçmişler ve bu denizin ortasındaki yarı bataklık bir adada türemişlerdir. Anadolu ve Asya halılarında ve kili desenlerinde Geyik motifine resim veya sembol olarak sıklıkla rastlanır. Anadolu’da alageyiği kovalayan ve kaybolan avcı motifi masallarda ve türkülerde sıklıkla görülür. “Geyik de çekti beni kendi dağına.” (Anadolu Halk Türküsü). Yine bir Macar efsanesinde Hunların ve Macarların ataları olan Hunor ve Magor adlı iki avcı bir geyiği kovalarken bataklıkta kayboluyorlar ve orada kayıp soylu kızları bularak onlarla evleniyorlar. Bir başka efsanede Türklerin ataları hayatlarını bir mağaranın içinde sürdürmekteydiler. Her gün güneş batınca Deniz/Göl ruhu, ak geyik (buğı) şekline giren kocasını deniz altına götürüp, sabah olunca denizden çıkarır. Öküz başlı, at kuruklu olarak tasvir edilir. Kutlu bir hayvan olarak erenlerin veya ozanların yanında yer alırlar: “Yaramı sarsınlar şehitler ile / Kırk yıl dağda gezdim geyikler ile” (-Pir Sultan Abdal)Yakutlarda Tung-Puk (Tuň-Pok) adlı bir tanrının göklerde büyük altı ayaklı bir geyiği kovaladığı söylenir. Geyiği yakalar ancak Gök tanrısı bir taş haline getirir. Samanyolu onun yürüdüğü yolu temsil eder.Kubamaral: Kuba (ala renk, boz renk) ve Maral (geyik) sözcüklerinin bileşik biçimidir. Moğolca kökenli bir isimdir. Kuba/Kuva/Huba/Huva sözcüğü Türkçe ve Moğolcada soluk renk anlamı ifade eder.
Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü

Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü turunçgil ve diğer subtropikal meyveler, ılıman iklim meyveleri, üzümsü meyveler, bağcılık, sebzecilik, iç ve dış mekan süs bitkileri, tıbbi ve aromatik bitkiler ile arıcılık konularında uygulamalı tarımsal araştırmalar yapmakta olan Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı bir kamu kurumudur.Adını Alata Çayından alan enstitü Mersin il merkezi ile Erdemli ilçesi arasında ve  koordinatlarında 4000 dönümlük bir tarım alanı üzerinde kurulmuştur. Erdemli'ye 4 kilometre ve Mersin’e 31 kilometre uzaklıktadır. Mersin’i batıya bağlayan  devlet kara yolunun iki tarafında yer alır. Satış mağazası ise yolun güney kenarındadır.Kurum 1944 yılında Erdemli’nin doğusunda teknik bahçıvanlık okulu olarak kurulmuş olup, 1967 yılında genişletilerek araştırma enstitüsü haline getirilmiştir. 1972 yılında “Bölge Zirai Araştırma Enstitüsü ve Ziraat Meslek Okulu" adını, 1998 yılında ise bugünkü adını almıştır. 2011 yılında Tarsus’taki Toprak ve Su kaynakları Enstitüsü de Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsüne bağlanmıştır.Enstitünün görev alanı Göller Yöresi dışında bütün Akdeniz Bölgesini kapsamaktadır. Ana görev başlıkları ise meyvecilik, bağcılık, sebzecilik, süs bitkileri, tıbbi aromatik bitkiler, toprak su kaynakları ve arıcılık olarak belirlenmiştir. Kurumun çalışmaları verim ve kaliteyi geliştirmek, tohumluk üretmek, fidan temin etmek, toprağın verimlilik potansiyelini belirleyerek, uygun gübreleme teknikleri geliştirmek, su kaynaklarını korumak ve rekolte tahmin raporları hazırlamak gibi işlerdir. Kurum döner sermayesi ile ürettiği ürünleri de satmaktadır.Yapılan araştırma ve çeşit geliştirme çalışmaları sonucunda 2009 yılında Alata, Uzun ve Gülşen isimli üç adet çekirdeksiz limon çeşidi geliştirmiştir. Bu çeşitlerin üretim ve pazarlama hakları Erşahin Fidancılık firmasına devredilmiştir.Limonun yanında Türkiye'nin ilk muz çeşidi de Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilmiş olup, Alata Azman ismi ile tescil ettirilmiştir. Bu muz çeşidinin üretim ve pazarlama hakları da Güney Agripark Tarımsal Araştırmalar San. Tic. Ltd. Şti.'ne devredilmiştir."Güney Doğu Anadolu Bölgesine Uygun Biber Genotiplerinin Seçimi ve Geliştirilmesi Projesi" aslı proje sonucunda İnan 3363 isimli biber çeşidi tescil edilmiştir. Bu biber çeşidi Şanlıurfa biber tipinde olup bölgede ortalama 2500–3000 kg/da olan verim ortalaması; İnan 3363 biber çeşidinde 6000 kg/da'ın üzerine çıkarılmıştır. Bu çeşidin üretim ve pazarlama hakları için Anadolu Birlik Holding'in iştiraki olan Beta Ziraat ve Tic. A.Ş. ile lisans ücreti bedeli karşılığı sözleşme imzalanmıştır.Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen ve çeşit listesine eklenen çeşitler arasında İnan 3363 ve Hayriye biber, Dr.Kaşka, Çağataybey, Çağrıbey, Şahinbey, Alata Yıldızı, Aurora ve Ninfa kayısı, Kütdiken, Eylül, Alata, Gülşen, Uzun, Enter, Erdemli 33, Lamas ve Yediveren limon, Sarıca ve Toros Kırmızısı mandarin, Bodur Cavendish, Erdemli, Grand Nain ve Alata Azman muz, Wonderful nar ve Alata-1 (Kıbrıs sarımsağı) sarımsak çeşitleri bulunmaktadır.
Alata Çayı

Alata Çayı Mersin ili Erdemli ilçesinde bir çaydır. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü adını bu çaydan almıştır.Çayın kaynağı Toros Dağlarında 1500 rakımlı Küçüksorgun yaylası dolaylarındadır. Bu bölgede Sorgun Çayı olarak bilinir. Çay 90 kilometre kadar güneye akarak, Erdemli kent dokusu içinde  koordinatlarında Akdeniz’e dökülür. 1897 tarihli Adana Salnamesine göre bu çay Osmanlı İmparatorluğu döneminde Mersin ve İçil (İçel) sancakları arasındaki sınırı belirtiyordu  Duyun'u Umumiye adına bölgede araştırmalar yapan Fransız Oryantalist Vital Cuniet'in 1892 tarihli haritasında da bu durum görülmektedir. (Sonradan Mersin ve İçil birleştirilmiştir.)Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Alata çayı üzerinde bir hidroelektrik santral inşaatı yaptırmaktadır. 1290 metre kotundaki baraj hizmete girdiğinde hem sulama amaçlı olarak kullanılacak, hem de elektrik üretecektir. Planlanan elektrik enerjisi üretimi yıllık 37678 GW saat olacaktır.
Alatarla, Oltu

Alatarla köyünün eski adı Havaği veya Huvahi'dir. Nitekim Vaçidzor Manastırı'na ait ve 15. yüzyıla tarihlenen bir belgede bu yerleşimin adı Havaği (ხავაღი) olarak geçer. 1595 tarihli Osmanlı mufassal ve cebe defterlerinde ise Huvak / Hovak (خواق / هواك) olarak kaydedilmiştir.Gürcüce Havaği veya Huvahi (ხუვახი),  orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Huvahi Kalesi ve kiliseler bu dönemden kalmıştır.Gürcüce Huahi (ხუახი) olarak da bilinen Huvahi, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu sancağının Anzavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 131 Hristiyan haneden oluşuyordu. Huvahi'nin o dönem için büyük bir yerleşim olduğu bu kayıttan da anlaşılmaktadır.Huvahi, 1694-1732 dönemini kapsayan Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır adlı Osmanlı cebe defterinde Huvak / Hovak (هواك) olarak geçer. Bu dönemde köy, erken dönemde Gürcistan Vilayeti olarak da adlandırılmış olan Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı.Huvahi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havak / Hovak (خواق) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 533 kişiden oluşuyordu. Huvahi veya Hovak Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Alatarla olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alatarla köyünün nüfusu 851 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 198 kişi okuma yazma biliyordu.Alatarla köyünün 200 metre yukarısında, bir kayanın üzerine eski bir kale bulunmaktadır. Büyük bir yapı olan Huvahi Kalesi'nden günümüze yüksek duvarlar kalmıştır. Köyün güneydoğusunda, dere kenarında ikinci bir kale yer alır. Bu kaleden geriye yüksek duvarlar ve içinde bazı yapıların kalıntıları kalmıştır. Alatarla köyü sınırları içinde ayrıca dört adet kilise kalıntısı bulunmaktadır.1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum--Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, İnciköy ve İğdeli mahalleleri üzerinden 22,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Alatau

Alatau (Kazakça:Алатау, Türk Dilleri'ndeki anlamı: "Rengârenk Dağ") Kazakistan'da, Almatı Eyaleti'nde, Almatı'dan 15 km uzaklıkta olan bir kenttir.Kent; deneysel bir nükleer reaktör ve Siklotron'a sahip olan nükleer fizik enstitüsü, Kazakistan Ulusal Nükleer Enerji Merkezi ile ünlüdür. (Eski adıyla Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Bilim Akademisi)
Alatay, Patnos

Köyün eski adı 1769 yılı kayıtlarında Karsan ya da Garsan, 1928 yılı kayıtlarında ise Garisan olarak geçmektedir.
Alataş, Anamur

Alataş Mersin'in Anamur ilçesinin bir köyüdür. Alataş  koordinatlarında ve Ören beldesinin hemen kuzeyinde yer alir. Anamur'a 5, Mersin'e 235 kilometre uzaklıktadır. Nüfusu 2020 rakamlarına göre 443'tür. Köy ekonomisi muz bahçelerine dayanır.
Alataş, Keşap

Köy, Giresun il merkezine 25 km, Keşap ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Köy, Keşap'ın güneyinde olup,  numaralı Keşap-Karabulduk il yoluna, 2,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Alataş, Maçka

Köyün eski ismi "Mandiranoy"'dur. 1486 yılında yerleşimde 69 Hristiyan erkek kaydedilirken, 1583 kayıtlarında yerleşimden bahsedilmemiştir. 1683 yılı avarız defterinde yerleşimde 10 Hristiyan avarız hanesi kaydedilmiştir. 1835 yılında Mandiranyon adıyla anılan yerleşimde Müslüman erkek nüfusu, 7 hanede 37 erkek olarak kaydedilmiştir.1842-45 kayıtlarında 20 hanede 52 Hristiyan erkeğin bulunduğu yerleşimde 1876 yılına gelindiğinde Hristiyan erkek sayısı 63 hanede 150'ye çıkmıştır.Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra da Mandiranoy adıyla Maçka kazasına bağlı görülen yerleşimin adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Alataş olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Alate

Alate (), çoğu sosyal böcek türünde bulunan ve koloninin çoğalmasını sağlamak amacıyla oluşan cinsiyetsiz işçi böceklerin erginleşerek kanatlanıp koloniden ayrılmalarıdır.Alate'lerin gelişim süreci, genellikle yılın belirli zamanlarında oluşan çiftleşme uçuşlarına denk gelir. Bu uçuşlar, ergin işçi böceklerin cinsiyetsiz bireylere (alate'ler) dönüşmesiyle başlar. Alate'lerin erginliğe ulaşması için belli bir yaşa gelmeleri ve yeterince beslenmeleri gerekir. Alate'lerin görevi, koloniyi terk ederek yeni bir koloni kurmak üzere çiftleşmek ve yumurta bırakmaktır. Bu nedenle, alate'lerin vücut yapıları, diğer işçi böceklere göre farklıdır. Genellikle daha büyük ve kanatlıdırlar. Kanatları sayesinde, havada uzun mesafeleri katederek yeni yerleşim yerleri arayabilirler. Alate'lerin üreme fonksiyonu, koloninin genetik çeşitliliğini artırarak, türün adaptasyonunu sağlar. Ancak alate'lerin ergin olmak üzere koloniden ayrılması, koloninin işleyişinde bazı riskler taşır. Alate'lerin ayrılışı, koloninin işçi böcek sayısının azalması ve beslenme sıkıntısı gibi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle, alate'lerin ayrılışı öncesinde koloni, alate'lerin ayrılması sonrası işleyişini devam ettirebilecek şekilde hazırlıklar yapar.Alate'lerin çiftleşme uçuşları, sosyal böceklerin çoğu türünde yılda birkaç kez gerçekleşir. Bu nedenle, alate'lerin erginleştiği zaman dilimi, koloninin hayatta kalması için kritiktir. Ayrıca, iklim değişiklikleri ve habitat kaybı gibi faktörler, alate'lerin çiftleşme uçuşlarına olan etkilerini arttırabilir.Botanikte "alate", bitkilerin bir kısmı için kullanılan bir terimdir. Bu terim, bitki yapraklarının, gövdenin veya diğer organların kenarlarına küçük kanatlar gibi çıkıntılar oluşturmasını ifade eder. Bu kanatlar, bitkinin tohumlarının taşınmasına yardımcı olabilir.
Alatepe, Bingöl

Köyün eski adı, 1550 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Arçuk, 1916 kayıtlarında ise Arçük ya da Erçük olarak geçmektedir.
Alatepe, Milas

Daha önceleri Kemerdere köyüne bağlı Alakilise mahallesi iken, 16 Ağustos 1957'de Alatepe adıyla köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.