barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Hacı Bayram Camii

Hacı Bayram Câmii, Ankara'nın Altındağ ilçesinin Ulus semtinde bulunan tarihi cami. Augustus (Ogüst) Tapınağı'nın bitişiğindedir. İlk zaviye olarak yapılış tarihi hicri 831 yılı (1427-1428) olan caminin ilk mimarı Mimar Mehmet Bey hakkında bilgi bulunmamaktadır. Günümüzdeki mimari yapısı XVII. ve XVIII. yüzyıl camilerinin karakterlerini taşımaktadır. Uzunlamasına dikdörtgen bir plana sahip yapı, taş kaideli, tuğla duvarlı ve kiremit çatılıdır.Cami, adını  bahçesindeki Hacı Bayram Türbesi’nden alır. Mihrap duvarına bitişik olan türbe, 1429 yılında yapılmıştır. Kare planlı, sekizgen tamburlu türbenin üzeri kurşun kubbe ile örtülüdür. Caminin bahçesinde ayrıca XVIII. yüzyıla ait Osman Fazıl Paşa türbesi bulunmaktadır. Sekizgen planlı yapı, doğrudan duvarlara oturan bir kubbeyle örtülüdür.  Eskiden türbede bulunan Osman Fazıl Paşa'nın sandukası sonradan aile mezarlığına götürülmüştür.Camii ahşap ve ahşap üzerine kalem-işi süslemeleri, çini süslemeleri bakımından da oldukça zengin bir yapıdır. Cami içindeki ahşaplar üzerinde Nakkaş Mustafa Paşa'ya ait boyama nakışlar vardır.Caminin güneydoğu duvarında iki şerefeli bir minare bulunur. Bu minare kare planlı taş kaideli, silindirik tuğla gövdelidir. 1714 yılında Hacı Bayram Veli'nin torunlarından Mehmet Baba tarafından tamir edilmiştir. 1940 yılında da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilen cami ve külliyesi en son Ankara Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde orijinaline uygun olarak yenilenmiş ve 14 Şubat 2011 tarihi itibarıyla ibadete açılmıştır. Kapalı alanda dört bin beş yüz, açık alanda bin beş yüz olmak üzere toplam kapasite altı bin kişinin ibadet yapmasına uygun hale getirilmiştir.
Hacı Bayram Türkoğlu

Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi ve Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi ile İlahiyat Fakültesi önlisans bölümleri mezunudur. Serbest eczacılık, Dörtyol Belediye Başkanlığı, çok sayıda yardımlaşma dernek, vakıf ile spor kulüplerinin yönetim kurulu üyeliği ve başkanlığı yapmıştır. TBMM XXIV., XXV.ve XXVI. Dönem Hatay milletvekilidir. Evli ve üç çocuk babasıdır.
Hacı Bayram-ı Veli Türbesi

Hacı Bayram Türbesi, Hacı Bayram Câmii'nin mihrap duvarına bitişik olan türbe 1429 yılında Hacı Bayram-ı Veli için yapılmıştır. Türbenin içinde iki sıra halinde, çam ağacından yapılmış toplam 9 sanduka bulunmaktadır. İlk sırada yer alan büyük sanduka Hacı Bayram-ı Veli'nin diğer 8 sanduka ise Hacı Bayram-ı Veli'den sonra gelen şeyhlerden sekizinin sandukasıdır. Bu  Türbe kare planlı, sekizgen tamburlu ve üzeri kurşun kubbe ile örtülüdür.
Hacı Bedel Mustafa Efendi Camii

Hacı Bedel Mustafa Efendi Camii ya da Osman Efendi Mescidi, İstanbul'un Üsküdar ilçesinin Mimar Sinan Mahallesi'nde yer alan, Osmanlı Dönemi'nden kalma tarihi bir camidir. Dönemin Hüdayi Dergahı şeyhi olan Şeyh Osman Efendi tarafından yaptırılmıştır. Yapımına 1720 yılında başlanan cami, 1 yıllık inşaat sürecinden sonra 1721 yılında ibadete açılmıştır. Cami mimari olarak Osmanlı esintilerini yansıtmaktadır.Zamanla harap olan cami, 20.yüzyılın başlarında Hacı Bedel Mustafa Efendi adında bir zat tarafından onarılmıştır. 1984 yılında hayırsever Semiha Şakir tarafından yeniden yaptırılmıştır.Özgün planda bir cami olarak inşa edilmiştir. Daha sonra caminin batı yönüne bir kız mektebi yapılmıştır. Cami, Toptaşı Meydanı'ndadır. Caminin bulunduğu bölge 2008 yılındaki düzenlemelere değin Hayrettin Çavuş Mahallesi olarak anılıyordu. Cami, Kurban Nasuh Baba Cami'ye çok yakındır. Caminin banisi Hacı Bedel Mustafa Efendi 1915 yılında ölmüştür.
Hacı Bekir Sümer

Akşehir Rüştiyesi, Fatih ve Akşehir Medreseleri mezunudur. Ticaret Odası Üyeliği, İttihat ve Terakki Fırkası Üyeliği, Liva İdare Meclisi Üyeliği, Akşehir İktisat A.Ş.Kuruculuğu, Akşehir Elektrik ve Mensucat Şirketi Kuruculuğu, Sark Değirmenleri A.Ş. Ortaklığı ve Şirket Yönetim Kurulu Başkanlığı, Osmanlı Meclis-i Mebûsan IV. Dönem Konya Mebusluğu, TBMM I.. II. ve III. Dönem Konya Milletvekilliği, I. Dönem Divan-ı Riyaset İdare Memurluğu ile İktisat Encümeni Reisliği yapmıştır. Evli ve beş çocuk babasıdır.
Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi

Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi, Nevşehir'in Hacıbektaş ilçesinde yer alan ve 1964'ten beri müze olarak kullanılan bir yapı.Horasanlı 90.000 Alevi Türkmen Pîrlerin önderi ve büyük tasavvuf alimlerinden bir Alevî Türkmen şeyhi olan filozof Hacı Bektaş-ı Veli tarafından 13. yüzyılda kuruldu ve sonraki dönemlerde yapılan eklemeler ve onarımlarla bugünkü hâlini aldı. UNESCO, 2012'de kompleksi Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil etti. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen özel izinle Temmuz 2015'te yapılan cem töreni, 188 yıl aradan sonra dergâhta gerçekleştirilen ilk ibadet oldu.2019'da yaklaşık 600 bin kişi tarafından ziyaret edilen müze, Türkiye'nin en çok ziyaret edilen sekizinci müzesidir.Nadar Avlusu’nu Dergâh Avlusu’ndan ayıran kesme taş örgülü duvarda kırmızı renkli taşlar, Üçler Kapısı’nın çevresinde yerini sarı renkli taşlara bırakmaktadır. Sivri kemerli kapının üzerindeki duvar üçgen bir alınlık meydana getirmekte, çift meyilli harpuşta hiç kesintiye uğramadan bunun üzerinde devam etmektedir. Kapının yanlarında kare biçiminde kırmızı taşlara on iki imamı remzeden on iki dilimli gülçeler işlenmiştir. Taşların köşelerinde görülen çeyrek güneş motifleri, Üçler Kapısı’nın bu tür motiflerin yaygınlaştığı XIX. yüzyılın ikinci çeyreğinde veya az sonra elden geçirildiğini göstermektedir. Havuz, kitabesinden anlaşıldığına göre; Beyrut Valisi Halil Paşa’nın eşi Zehra Hanım tarafından 1908 yılında yaptırılmıştır. Havuzun alınlık kısmının tepesinde mermerden yapılmış “Hüseyni Tacı” bulunmaktadır.
Hacı Bendo Camii

Hacı Bendo Camii (Arnavutça: Xhamia e Haxhi Bendos) veya Hacı Bedo Camii (Xhamia e Haxhi Bedos), Arnavutluğun Borşi köyünün yanındaki Sopot tepesinin üstünde bulunmakta olan ve Osmanlı döneminde inşa edilen tarihî bir Türk dinî yapısıdır. Yapı, Borşi Kalesi'nin içinde bulunmaktadır. Fakat bu cami komünizm dönemde zarar görmüştür ve bugüne kadar yeniden ibadete açılamıştır. Eskiden kırmızı tuğladan olan kubbesi, bugün beton ile kapatılmıştır. Bölgedeki Bizans dönemi kiliseler ve manastırlar bugün restore edilirken Hacı Bendo Camii bugüne kadar restore edilmemiştir. İçindeki Müslüman freskler ve nakkaşlık işleri yok olma tehlikesindedir. Taştan olan minaresinin yarısı eksiktir.Cami, Tepedelenli Ali Paşa döneminde 17. yüzyılda inşa edilmiş olan ve Osmanlı mimarisinin Arnavutluk'taki yapıtlarından birisidir. Bugün ise, kaleyle birlikte Borşi köyde bulunan önemli bir turistik noktadır.Hacı Bendo Camii, Avlonya'nın Himara belediyesinin Lukova idari birimi içinde bulunmaktadır ve Enver Hoca diktatörlüğünde zarar gören ve kapatılan Osmanlı camilerinden biridir. Arnavutluk Halk Cumhuriyeti döneminde Osmanlı döneminden kalan camilerin çoğu yok edilmiştir ve onların yerine sosyalist ve modern yapılar getirilmiştir.
Hacı Benli Mustafa Paşa

Hacı Benli Mustafa Paşa ya da İmrahor Mustafa Paşa, (ö. Nisan 1762 Belgrad) Osmanlı denizcisi ve idarecisi.III. Mustafa saltanatında  Ekim 1760 - Şubat 1761  döneminde kaptan-ı derya görevi yapmıştır. Belgrad muhafızlığı görevinde de bulunmuştur.Babası silahdar ağa kahvecisi İbrahim Ağa olup Safranbolu halkındandır. Önce Deli Hüseyin Pasazade Sarı Mustafa Paşa'ya intisap edip ona kethüda olmuş ve sonra onun kapıcıbaşı görevine yükselmiştir. Sonra diğer görevlerde de bulunmuştur. Ağustos 1758'de "kapıcılar kethudası vekili" ve sonra "imrahor-u evvel" olmuştur.Ekim 1760'ta vezirlik rütbesi de verilerek kaptan-ı derya görevine getirilmiştir. Şubat 1761'de bu görevden alınarak Belgrad muhafızı olarak atanmıştır. Bu görevde iken Nisan 1762'de öldü.
Hacı Beşir Ağa

Küçük yaşta Afrika'dan köle olarak İstanbul'a getirtilmiş ve Kızlar ağası Yapraksız Ali Ağa'nın yanına verilmiştir. Burada çeşitli görevlerde kaldıktan sonra padişah musahibi olmuştur. Ardından 1705'te saray hazinedarı oldu. 1713 yılında önce Kıbrıs'a, sonra da Mısır'a sürgün edildi. Mısır'dan Hicaz'a gönderilerek şeyhülharemlik görevi verildi. 1717 yılında İstanbul'a getirtilerek kızlar ağası yapıldı. 13 yıl III. Ahmed, 16 yıl da I. Mahmud devirlerinde kızlar ağası olarak görev yapmıştır. Bu görevde iken 90'lı yaşlarda 3 Haziran 1746'da ölmüştür. Kabri Eyüpsultan'dadır.Padişahlar üzerinde etkili olan Beşir Ağa, devlet yönetiminde etkili olmuş; yüksek düzey görevlilerin atanmasında etkisini göstermiştir. Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın sadrazamlık görevine getirilmesindeki etkisiyle bu yönünü kanıtlanmıştır. Kabakulak İbrahim Paşa'nın kendisini azlettireceğini duyması üzerine Valide Sultan Saliha Sultan'ı padişaha aracı kılarak azledilmekten kurtulup İbrahim Paşa'nın azledilmesini sağladı. Bu olaydan sonra aleyhinde söz söylemeye kimse cesaret edemedi.Uzun yıllar görev yapan Beşir Ağa, biriktirdiği büyük servetle Osmanlı'nın çeşitli yerlerinde cami, çeşme, kütüphane, mektep, darülhadis, medrese, tekke ve sebiller yaptırtmıştır. Kahire'de sebil ve mektep, Eyüpsultan'da darülhadis, kütüphane ve çeşme, Cağaloğlu'nda mektep, cemi, kütüphane, tekke Medine ve Ziştovi'de birer medrese ve kütüphane, Topkapı Sarayı'nda mescit ve İstanbul'un çeşitli semtlerinde çeşmeler yaptırtmıştır.Kitaplara meraklı olan Beşir Ağa, Topkapı Sarayı yakınındaki külliyesinin kütüphanesinde 1007 cilt kitap bulunması ve Eyüp'teki Darülhadis'i dini eserler kütüphanesi işlevinde olması bu özelliğinin somut delilidir. Kızlarağası Hanı, Beşir Ağa Külliyesi, Beşir Ağa Camii ve Beşir Ağa Kütüphanesi yaptırdığı eserler arasındadır.Lokman TAY, HACI BEŞİR AĞA’NIN İNŞA ETTİRDİĞİ ÇEŞMELER, AKDENİZ SANAT DERGİSİ, 2015, Cilt 8, Sayı 16
Hacı Büzrük Camii

Caminin 15. yüzyılda yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Mescid, Vakıflar Genel Müdürlüğü veritabanında "Hacı Büzürk (Büzürük) Mescidi" adı ve 21.00.01/055 envanter numarası ile "Türkiye Kültür Mirasları" arasında kayıtlıdır.Bazalt taşından inşa edilen caminin ibadet kısmı enine dikdörtgen planlıdır. Caminin avlusuna üstü kemerle kapanan ön girintili bir kapıdan girilir. Kuzeyde üstü betonarme tabliyeyle sonradan örtülmüş abdest alma yeri bulunmaktadır. Tek katlı olan cami ortada, iki bağımsız duvara dayalı dört sütunla enine ikiye ayrılmakta ve mihrap duvarına paralel üç sivri kemer kısa sütunlara dayanmaktadır. Son cemaat yeri kapı aksından batıya kaçırılmış bir kolon, buna bağlı iki kemer ile uçlarında pencereleri olan duvarlarla örülüdür. Eksenden doğuya kaçırılan kapının sağ ve solunda harim], cami ana mekânına açılan ikişer pencere bulunmaktadır. Batıda sokağa açılan iki adet penceresi vardır ve bunların ve güneyde sol (doğu) yarıda iki tane olmak üzere dört adet üst (tepe) penceresi yer alır.
Hacı Cafer Camii

Hacı Cafer Camii, Azerbaycan'ın Kuba şehrinde 19. yüzyılın başlarında inşa edilmiş tarihi-mimari bir anıttır.Anıt, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararı ile ulusal öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edilmiştir.Hacı Cafer Camii, 1905 yılında Kuba şehrinin merkezinde inşa edilmiştir. Şehrin en büyük camisi olup 400 metrekarelik bir alana sahiptir. İnşa eden kişi olarak Hacı Cafer'in adı verilmiştir.Şehrin yaşlılarına göre, Kuba soykırımı sırasında Ermeniler yaşlıları, kadınları ve çocukları bu camide toplayarak canlı canlı yakmak istemişlerdir. Ancak o dönemde caminin imamı olan Hacı Baba bunu engellemiştir. Hacı Baba, katliamdan sonra yalnız kalmış Ermeni kızlarını kendi kızları gibi büyütmüş ve korumuştur. Ermenilere, "Siz bizim çocuklarımız gibi kendi kızlarınıza bakıyorsunuz, bizim öldürmek istediğiniz insanları koruyoruz" demiştir. Bu olaydan sonra Ermeniler insanları yakmaktan vazgeçmişlerdir.Sovyet işgalı sırasında dinle mücadele resmi olarak 1928'de başladı. Aynı yılın Aralık ayında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi birçok cami, kilise ve sinagogu eğitim amaçlı kulüplerin bakiyesine verdi. Eğer 1917'de Azerbaycan'da 3.000 cami varsa, bu rakam 1927'de 1.700'e, 1933'te ise 17'ye düştü.İşgal sonrası cami kapatıldı. 1930'larda caminin minaresi yıkıldı. İlk dönemlerde öğrenci yurdu olarak kullanılmış olsa da daha sonra depo olarak kullanıldı. Daha sonra 1943'te yerel halk tarafından minare restore edildi ve 1944'ten itibaren tekrar cami olarak faaliyet göstermeye başladı. Camide hem Şiiler hem de Sünniler namaz kılmaktadır.Anıt, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla ulusal öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edilmiştir.Pişmiş tuğlalardan inşa edilen camii'nin yapısı 4 odaya sahiptir. Camii, ana ibadet salonu ve önünde bulunan yardımcı odalardan oluşan dikdörtgen bir plana sahiptir. Camii'nin ana girişi kuzey tarafından yapılmıştır. Mihrap kapının karşısında yer almaktadır. Ana salonun tavanını desteklemek için ortasında iki sütun bulunmaktadır. Kadınlar için ayrılan küçük salon ikinci katta yer almaktadır. Camii'nin kubbesi dışarıdan beyaz demirle kaplanmıştır. Camii'nin minaresi kubbenin üstünde yer almaktadır. Minareye çıkmak için sağ tarafta merdivenler bulunmaktadır. Mihrabın yapısı basittir ve ceviz ağacından yapılmıştır. Çivisiz yapılan antik oymalı ahşap kapı günümüze kadar korunmuş ve korunmaktadır.
Hacı Davud Müşkürlü

İmam Hacı Davud (lezgice Имам Гьажи Дауд) veya Hacı Davud Müşkürlü, (1680 - 1735) Dağıstan halklarının, Lezgi kökenli politik, dini ve milli önderi.İmam Hacı Davud, Şirvan’ın, Dedeli Kasabası, Müşkür mahallinde doğmuştur. Bu sebeple Müşkürlü İmam Hacı Davud adı ile de tanınmıştır.  Onun siyasi kimliği, Şirvan Bölgesi’nde, Rus, Osmanlı ve Safevi siyasi çatışmasının gündemde olduğu sırada önem kazanmıştır. Bu sebeple her üç devlet, İmam Hacı Davud’un desteğini almayı tercih etmişlerdir. Ancak İmam Hacı Davud, Lezgi kökenli Sünni bir Müslüman olarak Osmanlıların yanında yer almıştır. İmam Hacı Davud’un dikkati çeken ilk uluslararası siyasi faaliyetlerinden biri, Safevi yönetimine karşı isyan eden halkının başına geçip başarılı bir mücadele yürütmesi olmuştur. 1711 yılında bir vergi meselesi yüzünden Çar halkı, Safevi yönetimine karşı isyan etmiştir. Bu isyana Şirvan halkı da katılmıştır. İsyancıların başına geçen Hacı Davud, Şirvan Devleti’ni canlandırmaya girişmiştir. Rus Çarlığı, Safevi Devleti’nin çöküşünü hızlandırmak için bölgede görevli General A. Volınski’yi görevlendirmiştir. Bu amaç için Kafkasya halklarını ayaklandırma ve diğer bütün imkanlardan yararlanma talimatı vermiştir. Şirvan Bölgesi Lideri İmam Hacı Davud, müttefiki Kazıkumuklu Surhay Han ve Kaytaklı Ahmet Han’ın başkanlığı altında harekete geçen isyancılar, Şamahı, Derbend, Bakü ve diğer bazı bölge şehirlerine baskınlar yapmışlardır. İmam Hacı Davud’un Safevi Devleti’ni yıkarak bağımsız olduğunu ilan etmek istemesi, Büyük Petro’nun doğu politikasına tamamen aykırı düşmüştür. Rus hükûmeti, isyancıları kendi tarafına çekmeyi yeğlemiş, bunun için İmam Hacı Davud’a müracaat etmiştir.
Hacı Edhem Bey

Haxhi bej Tirana Etëhem olarak da bilinen Hacı Edhem Bey (1783-1846), beyteci döneminin Arnavut şairiydi.Edhem Bey, o zamanlar Osmanlı Arnavutluk'unun bir parçası olan Tiran bölgesinin önde gelen ailelerinden birinden Petrelalı Molla Bey'in oğluydu. Tiran'ın ticari ve dini bir merkez olarak gelişmesine en büyük katkıyı yapan Berkinzâde Süleyman Paşa'nın soyundan gelmektedir.Daha sonra 1831'de Buşatlı Mustafa Paşa'ya karşı Osmanlı seferine katılarak Osmanlı hükümdarlarıyla uzlaşacaktı. Edhem Bey, Tiran'ın ana meydanında kendi adını taşıyan Edhem Bey Camii'ni 1819'de ve Tiran Saat Kulesi'ni 1822'de bitirdi. Cami, babası Molla Bey tarafından 1791-1794 yılları arasında yaptırılmıştır. Ethem Bey Camii'nde eşi Balkıs'ın yanına defnedildi.Etëhem Bey aynı zamanda bir divan şairidir. Hem Türkçe hem de Arnavutça yazdı. Türkçe eseri 4 divandan oluşmaktadır.
Hacı Emir İbrahim Bey

Hacı Emir İbrahim Bey(1301-1397) Hacıemiroğulları beyliğinin kurucusudur. Orta Karadeniz Bölgesi’nin büyük bir bölümünü Pir Kadem bey, Mustafa Kethüda, Şemsettin Kethüda ve Seydi Ali Bey gibi Türkmen beyleri ile birlikte Türk vatanı yapmış ikinci dönem Türkmen beyidir. Hacı Emir İbrahim Bey Oğuzların Çepni boyuna mensuptur.
Hacı Evhadüddin Camii

Hacı Evhadüddin Camii, İstanbul'un Fatih ilçesinde yer alan bir camidir. Mimarı Mimar Sinan'dır. 1585 yılında inşa edilmiştir. Banisi Kasap Hacı Evhad'dır.
Hacı Filiz

Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Eczacılık Yüksekokulu mezunudur. Serbest Eczacılık, Ecza Deposu sahipliği, Kırıkkalespor Kulübü Başkanlığı, TBMM XIX., XX. ve XXI. Dönem Kırıkkale Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve üç çocuk babasıdır.
Hacı Firuz

Hacı Firuz veya Hacı Piruz (Farsça: حاجی فیروز), İran'ın yeni yılı Nevruz'un geleneksel habercisidir. Yüzü kurum kaplıdır, parlak kırmızı elbise ve kafasındaki külahı ile dikkati çeker. Nevruz'a girilirken, Hacı Firuz bir tef çalar ve "Hacı Firuzem, sali yek ruzem" (Hacı Firuz'um, yılda bir günüm) der. Her yaştan insan onun ve müzik topluluğun etrafında toplanır, çaldıkları davul, saz ve kemençeyi dinleyerek dans ederler. Aynı zamanda Emu Noruz (Nevruz amca)'da denilir.
Hacı Gabidullin

Başkurdistan'ın Buzdyaksk Rayonu Savidibaşev köyünde (bazı kaynaklara göre Perm Guberniyası'na bağlı Kungur kentinde) doğdu.Очерки панисламизма и пантюркизма в России. М., 1931 (совм. с А. Аршаруни) / Rusya'da Panislamizm ve Pantürkizm, (A. Arşaruni ile ortak), Moskova, 1931.Проблемы младотурецкой революции, "Революционный Восток", журнал. 1934. № 3. С. 146-164; № 4. С. 111-131 / "Jöntürk Devrimi Sorunları", Devrimci Doğu derg., Nu. 3, 1934, s. 146-164; Nu. 4, 1934, s. 111-131.
Hacı Garip Taner

Rüştiye mezunudur. Çiftçilik, TBMM I. Dönem Malatya Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve altı çocuk babasıdır.Hekimhan'ın ileri gelenlerinden toprak sahibi 3. Mehmet Şerif Ağa’nın oğludur. İlk ve orta öğrenimini Hekimhan Rüştiyesi’nde tamamladı. Ticaretle meşgul oldu. Şamdan Halepten mal getirip çok zengin oldu. I. Dünya Savaşı’nda kurduğu gönüllü milis kuvvetleri ile Rusyaya karşı savaştı. Millî Mücadeleye katılarak; sağladığı araçlarla orduya ait silah ve cephanenin düşmanın eline geçmeyecek güvenli bölgelere naklini temin etti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 1.dönemine seçildiği halde, vefatı dolayısıyla meclise gidemeyen Tahsin Bey’in yerine, Malatya’dan seçilerek 23 Nisan 1920 günü meclisin açılışında Malatya Mebusu sıfatı ile hazır bulundu. Yozgat Ayaklanmasının bastırılmasında vatani hizmet için görevli olarak 13 Temmuz 1920’de meclisten ayrıldı. 27 Eylül’de görevi sona ermesine rağmen meclise geri dönmedi ve isteği üzerine Şubat 1921’e kadar izinli sayıldı. Sonraki toplantı yıllarını da izinli olarak meclis dışında geçirdi. Arada mecliste hazır bulundu ise de herhangi bir komisyonda çalışmadı. Meclisten ayrıldıktan sonraki zamanını memleketinde tarım ile meşgul olarak geçirdi. 27 Temmuz 1925’te öldü. Ölüm döşeğinde dahi"falanca kişi ziyaretine geldi" dendiğinde derhal ayağa kalkıp giyindiği ve dimdik vaziyette ziyaretçisini karşıladığı, o gece de öldüğü halen ibretle hatırlanır. Dosta düşmana karşı daima dik durmuş asla zaafiyet göstermemiştir. Evli olup altı çocuk babası idi.10 Mayıs 1921'de Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlığında kurulan Birinci Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i hukuk Grubu üyesiydi. Bununla birlikte 1923'te aday gösterilmedi ve TBMM dışında kaldı.1.Mecliste Meclis Evrak ve Tahrirat Müdürü Necmeddin Sahir'in, Eskişehir Kütahya Savaşlarında Türk ordusunun yenilgisi üzerine başlattıkları tek soruluk anketi 12 Nisan 1922'de cevaplandırmıştır. Neclettin Sahir Bey'in kazanılacak olan millî istiklal mücadelemizin bolluk getirici ve verimli olması nasıl mümkün olacaktır şeklindeki sorusuna verdiği cevap aynen şöyledir: "Bilgiye ve köylüyü okutmaya bağlıdır." Ankara 12-4-38 Malatya Mebusu Hacı Garip Ağa.1.Mecliste ziraatçı sınıfında adı geçen Hacı Garip Ağa (Taner) askeri alanda yaptığı hizmetlerle de iz bırakmıştır. Örneğin Sivas’ta Heyeti Temsiliye adıyla teşekkül kurulmuştu. Bu haberi alan İstanbul Hükûmeti İngiliz İnkılapçı binbaşlarından "Novel" adındaki adamı Bedirhanilerden birinin yanına katarak, Malatya Valisi Galip Beye bir telgraf çekerek, Sivas’ta oluşan bu heyetin dağıtılmasını emretmişti. Bu haberi alan Mustafa Kemal Paşa sağa sola haber göndererek gerek Sivas vilayetinde ve gerekse Malatya vilayetinde yaşayan 350.000 vatanseveri harekete geçirerek Malatyalı Bedir Ağa, Hacı Garip Ağa ve Reşat Ağalar etrafına topladıkları atlılarla Elazığ’dan ve Malatya’dan Sivas’a giden yolları kesmişler. Harput valisi Ali Galip ve Malatya valisi Halil’i Rami, "Binbaşı Novel" ile kaçarak canlarını zor kurtarmıştır.
Hacı Gedik Hanı

Uşak İl merkezinde, Halıpazarı mevkiindedir. İki katlı taş bir yapıdır. Alt katta 30 dükkân ve kahvehane, üst kattada 30 oda vardır. Bu hanı 1893 yılında Uşaklı Hacıgediklerin büyükdedesi olan Hacı Ali oğlu Hacı Mustafa Efendi yaptırmıştır.Günümüzde bu hanın yola bakan dükkânları halen kullanılmaktadır. Fakat içe bakan dükkân ve odaları kullanılmamaktadır. Han, henüz tadilattan geçmemiş olmasına rağmen ben hala ayaktayım dercesine ihtişamını korumaktadır.2013 yılında yeni sahibi Özkan Yalım tarafından, han için restorasyon projesi hazırlatılmış olup, çalışmaların 2023 yılı sonunda bitmesi planlanmaktadır.
Hacı Habibullah Efendi

Habibullah Efendi Dereköylüdür. İstanbul’da ve Kahire’de dini tahsil görmüştür. Zincirli Medresesinin müdürlüğünü yapmıştır. Medresede kütüphane açmıştır. Habibullah Efendi kütüphaneye 1000 kitap bağışlamıştır.Kırım ulemasından Hacı Mahmud Celaleddin Efendi’nin babasıdır. Hacı Mahumud Efendi’nin Şeriye Sicilleri’ndeki tercüme-i hâl varakasından anlaşıldığına göre Habibullah Efendi müderris olarak görev yapmış olup Kırım’ın başkenti Bahçesaray’dandır. Oğlu 1259 yılında Bahçesaray’da doğduğuna göre on dokuzuncu asırda yaşamış olmalıdır.1889'da Zincirli Medresesi'nin müderrisi seçildi. Müfredata bir dizi değişiklik getirdi. Okutulan dersler genişletildi ve derinleştirildi, yeni disiplinler sağlandı. Dersler her gün yedi saat boyunca yapıldı. 1890 yılında medresenin kütüphanesinde 800 kitap ve el yazması bulunuyordu. Müderris Hacı Habibullah Efendi ve diğer şahısların bağışladığı Arapça, Türkçe, Farsça ve Rusça eğitim, bilim yayınları içermektedir. Hacı Habibullah Efendi sadece eğitim sürecini reforme etmekle sınırlı değildi. 1890 yılında medrese binasının tamiri, talebeler için ortak mutfağa, amfi, hamam ve müderris lojmanı yapılması için ödenek tahsisi talebiyle En Yüksek Vakıflar İhtisas Komisyonu başkanına başvurdu.1889'da Zincirli’de bir pozisyon alan Hacı Habibullah Efendi, hemen bu eğitim kurumunun modernizasyonuna başladı. Binayı onarmak için fon buldu ve vakıf mallarının yönetiminde işleri düzene koymaya karar verdi. Yeni öğretmen müfredatı değiştirmeyi, derslerin zamanını net bir şekilde belirlemeyi ve öğrencilerin günlük rutinini düzenlemeyi önerdi. Bu medreseye giren öğrenciler Kırım ve Kafkasya'nın her yerinden geldi. Medreseler, ilköğrenim görmüş, diğer Kırım ve Kafkas medreselerinden mezun olmuş, yüksek öğrenim görmek isteyen öğrencileri kabul etmektedir. Hacı Habibullah, öğretim kadrosunu genişletmeye karar verdi ve medresede kişisel kitap koleksiyonunu bağışladığı bir kütüphane kurdu. Ayrıca tarama ve transfer sınavlarını da tanıttı. Islahat yolunda bir öncü olarak müderris için kolay olmadı. Ancak önde gelen Kırım Tatar eğitimcisi İsmail Gaspıralı tarafından aktif olarak desteklendi. Habibullah Efendiyi hem ilim hem de akli yönden Kırım'ın en iyi mollası olarak adlandırdı. Hacı Habibullah 1895'te vefat etti.  Zincirli'yi niteliksel olarak yeni bir düzeye getirdiği için erdemleri hâlâ hatırlanıyor.
Hacı Hafız Mahmut Vecdi Efendi

"Efendigiller" namıyla bilinen bir aileye mensuptur. Sarahatun Camii banisi Müftü Hacı Ahmet Efendi'nin oğlu, Kaside-i Bürre’nin yazarı Ömer Naimi Efendi'nin babadan bir üvey kardeşi ve Şair Hacı Hayri Bey'in babasıdır. Medrese tahsilinde, Arapçanın yanında Farsça da öğrenmiştir.Vecdi Efendi, Birinci Meşrutiyet'in ilanından sonra yapılan ilk Meclis-i Mebûsan 1. dönem Diyarbekir ve 2. dönem Mamuret-ül-Aziz mebusu oldu. Mebusluk sonrası memleketine dönen Vecdi Efendi, Kurşunlu Cami'deki medreselerden birinde müderrislik, 1880’de Mamuret-ül-Aziz bidayet ceza dairesi müntahap azalığı, 1883'te bidayet hukuk mahkemesi azalığı, 1884’ten 1890 yılları arasında bidayet ceza dairesi azalığı ve kadı vekaletleri görevlerinde bulunmuştur.
Hacı Halil Paşa (anlam ayrımı)

Hacı Halil Paşa III. Ahmet saltanatında, 5 Ağustos 1716 - 26 Ağustos 1717 tarihleri arasında bir yıl yirmi iki gün sadrazamlık ile Trabzon ve Girit valilikleri yapmış Osmanlı devlet adamıdır.
Hacı Hasan Bey

Hacı Hasan Bey, İzmir işgali sırasında, 1919-1922 yılları arasında belediye başkanlığı yapmış siyasidir. 1919 Osmanlı genel seçimleri sonrası 15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunan askerleri tarafından işgal edilmesi sonrası İzmir'de bulunan Yunan Yüksek Komiserliği, belediye binası önündeki Osmanlı bayrağını indirerek yerine Yunan bayrağı asmış, belediye işlerini denetlemek için de bir kişiyi görevlendirmiş ancak Müslüman-Türk halkı denetim altında tutmak için yönetimde değişikliğe gitmemiş ve Hacı Hasan Bey görevinde kalmıştır. Belediye Reisi Hacı Hasan Bey, Yunan yönetimiyle uyum içinde çalışmış, bunun için de maaşı beş kat arttırılmıştı.30 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz sonrası Hacı Hasan Bey, 6 Eylül 1922'de ailesi ve hazinesiyle Midilli'ye kaçtı. Lozan Mübadelesinin ardından ismi yüzellilikler listesine dahil edilen Hacı Hasan Bey, 1931 yılında Atina'da ölmüştür. Yakınları tarafından tahnit edilen bedeni, ölümünün ardından Türkiye'ye getirilmek istenmişse de yetkili makamlar tarafından yüzellilik listesinde adı geçtiğinden bu talep kabul edilmemiştir.
Hacı Hasan Paşa (Kaptan-ı derya)

Yeniçeri Ocağından yetişti. 1761’de vezirlik unvanıyla Hacı Benli Mustafa Paşa'nın yerine kaptan-ı deryalığa getirildi. Aynı yıl azledildi.
Hacı Hasan Sönmez

İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Siyasal Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Milli Güvenlik Akademisi'ni bitirmiş, Yüksek lisansını Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yönetim Bilimi Anabilim Dalı'nda tamamlamıştır.Başbakanlıkta memur olarak kariyerine başlamış, ardından özel sektörde finans görevlisi olarak çalışmış, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda Müfettiş, Çevre Bakanlığı'nda Başmüfettiş, Müsteşar Yardımcısı (1996-1997) ve Bakanlık Müşaviri (1997-2002), Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri ve Müsteşar Yardımcı Vekili olarak görev yapmış, TBMM Birinci Hukuk Müşaviri ve Yasamadan Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı olmuştur.TBMM 23. dönem AK Parti Giresun milletvekilidir. Ayrıca AK Parti Genel Sekreter Yardımcılığı görevinde bulunmuştur.
Hacı Hatun Camii

Osmanlı döneminde tahminen 19. yüzyılda yapılmış, günümüzde moden bir cami görünümünde olan tek kubbeli bir yapıdır. İlkadım ilçesi Kale mahallesinde Hacı Hatun Sokağı'ndadır. Samsun'un ilk minareli camisi olarak bilinir. 1976-77 yıllarında yapılan eklemelerle orijinal görünümünü yitirmiştir.Caminin kitabesi bulunmaz, yapım tarihi bilinmez. Ancak çeşitli kaynaklarda yapım tarihi 1697 olarak gösterilmiştir. Bunun nedeni, kapısında Latin alfabesiyle "1113" yazması ve miladi 1701-1702 yılına denk gelen bu tarihin, bir yüzey araştırmasında 1697 olarak kaydedilmiş olmasıdır. 1860 tarihli bir belgede ise  "Çarşamba vilayetinin Osman Paşa'nın merhum halifesi Hacı Hatun" ismi geçmektedir.  Burada bahsi geçen Cennetdârzâde Osman Paşa, 1841’de ölmüştür. Osman Paşa'nın  camiyi 19. yüzyılın ilk yarısında eşi Hacı Hatun'un yaptırmış olabileceği düşünülür.Yapının önündeki son cemaat yeri bilinmeyen bir zamanda yıkılmıştır. Yenilenen yapı, cami olarak kullanılmaya devam eder.Caminin minaresi yapının kuzeybatı köşesinde kare planlı bir kaide üzerinde yükselir. 1939 yılındaki bir depremde şerefesine kadar yıkılmıştır. Minare yolunun ilk on beş basamağı orijinaldir.
Hacı Hesna Hatun Camii

Hacı Hesna Hatun Camii, İstanbul'un Üsküdar ilçesinin Sultantepe Mahallesi'nde yer alan, Osmanlı Dönemi'nden kalma tarihi bir camidir. Mihrimah Sultan'ın dadısı olan Hacı Hesna Hatun adına eşi Arslan Ağa tarafından yaptırılmıştır. Yapımına 1584 yılında başlanan cami, 1 yıllık inşaat sürecinden sonra 1585 yılında ibadete açılmıştır. Cami mimari olarak Osmanlı esintilerini yansıtmaktadır.1900 yılında yangın geçiren cami, II. Abdülhamid tarafından yeniden yaptırılmıştır. Zamanla harap olan cami, 1957 yılında Hatice Hanım adında bir zat tarafından onarılmıştır. 1982 yılında tekrar onarılan cami, 2010 yılında kapsamlı bir onarım sürecinden geçmiştir.Özgün planda bir cami olarak inşa edilmiştir. Daha sonra haziresi yapılmıştır. Cami, apartmanların arasında kalmıştır. Caminin bulunduğu bölge 2008 yılındaki düzenlemelere değin Hacı Hesna Hatun Mahallesi olarak anılıyordu. Cami, Müderris Abdülbaki Efendi Camii'ye çok yakındır. Caminin banisi Hacı Hesna Hatun mihrap önünde medfundur.
Hacı Hüsam Efendi

Enderun'da yetişmiş Mustafa Efendi'nin oğludur. 15 yaşında iken Muhasebe Kalemi'ne çırak olarak girmiş, 5 yıl orada çalışmış daha sonra Divan-ı Hümayun Kalemi'ne memur olmuş, 1823'te Çavuşbaşı Kesedarlığı'na terfi etmiştir. Tuğrakeşlik, Hacelik gibi makamlardan sonra Devlet Kethüdalığında mühürdarlık ve Sadaret Kaymakamlığı'nda hazinedarlık hizmetlerinde bulunmuştur.1837'de Su Nezareti'ne, 1842'de Ağnam Müdürlüğü'ne, 1843'te Tophane-i Amire Nezareti'ne getirilmiştir. Dersaadet Emtia Müdürlüğü ve Midilli Adası Kaymakamlıkları görevlerinde de bulunduktan sonra 1846 Şaban'ında Denizli Kaymakamlığı'na tayin edilmiştir. Ebniye-i Emiriyye Müdürlüğü, Selimiye Kışlası Bina Eminliği ve Emtia Gümrüğü Emaneti görevlerinde bulunmuştur.15 Kasım 1855 tarihinde 'İkinci Mecid Nişanı ve 20 bin kuruş maaşla Şehremaneti'ne tayin olmuştur. 6 Mart 1856 tarihinde bu görevinden azledilmiştir. 3 yıl azledilmiş olarak kaldıktan sonra Refia Sultan Kethüdalığı, Bağdat Vilayeti Kapı Kethüdalığı, Mısır Vilayeti Kapı Kethüdalığı gibi görevlerde bulunmuştur.
Hacı Hüseyin Öklem

Rüştiye mezunudur. İzmir’de Hafız Ali ve Hüseyin Biraderler Firması sahipliği, İzmir Belediye Meclis Üyeliği, İzmir İl Genel Meclis Üyeliği, İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Üyeliği, TBMM III. Dönem İzmir Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve dört çocuk babasıdır.
Hacı Kara (film)

Hacı Kara (), Mirza Fetali Ahundov'un aynı adlı oyununun uyarlaması olan, Azgoskino film stüdyosu tarafından üretilen 1929 tarihli bir macera komedisidir.Film köylülerin yaşamını anlatıyor. 3 Ekim 1927'de senaryo ilk kez Azgoskino film stüdyosunda okunmuştu. Yönetmen Abbas Mirza Şerifzade çekim hazırlıklarına başlamıştı. Bu film, Cafer Cabbarlı'nın senaristlik kariyerindeki ilk film, oyuncular Azize Memmedova ve Ali Kurbanov'un sinemadaki ilk çalışmasıdır. Film 9 Mart 1929'da gösterime girmiştir. Yapım aşamasında filmin adı Sona idi.
Hacı Kasım Efendi

Melikgazi Medresesi'nde eğitim almıştır. Medresede hocalık, camide vaizlik ve ticaret ile ulaşmıştır. 1908 seçimlerinde Meclis-i Mebûsan Ankara Vilayeti Kayseri mebusu seçilmiştir. Ömrünün son günlerinde Mısır'da bulunan kardeşinin yanına gitmiş, oradan Mekke'ye hacca gitmişti. Dönüş yolunda vapurda ölmüştür.
Hacı Kulular'ın mülkü

Hacı Kulular'ın mülkü (), Azerbaycan'ın Şuşa kentinde tarihi ve mimari bir yapıdır. 1849'da ikinci loncanın tüccarı Kulu Muhammetali oğlu tarafından üç katlı bir saray inşa ettirilmiştir. Sarayda 46 oda ve iki büyük salon vardı.Ev, bir duvar ve birinci kattaki hizmet binalarını ikinci kattaki yemek odası ve oturma odasına bağlayan bir merdivenle planda uzun dikdörtgen bir şekilde inşa edilmiştir. Geniş bir salon ve beraberindeki oturma odaları evin üçüncü katını oluşturuyor.İkinci loncanın bir tüccarı olan Kulu Mahammadali oğlu, bu mülkü 1849'da Şuşa'nın Çukur semtinde doğmuştur. Caferkulu Han Muhammedhasan ağa oğlu Sarıcalı-Cavanşir'in eski bir hizmetkarı olan Hacı Kulu, daha sonra ticarete atılmıştır. Şuşa'nın en zengin tüccarlarından biri haline gelmiştir.Şuşa içinde bu sarayın kendine has bir mimari üslubu vardır. Sarayda 46 oda ve iki büyük salon bulunuyordu. 1865'de Şuşa'yı ziyaret eden Rus ressam Vasili Vereşçagin, eserlerinde bu salonlardan birini resmetmiştir.1992'de Ermeni kuvvetlerinin Şuşa'yı işgali sırasında Hacı Kulu'nun mülküne ateş açılmış ve duvarları yıkılmıştır. Bu dönemde duvarların bazı bölümleri korunmuştur.
Hacı Kurban Süleymani

Hacı Kurban Süleymani (1920, Aliabad - 20 Ocak 2008, Aliabad), İranlı Türk kökenli tanınmış müzisyen, kopuz ve dutar ustası.Süleymani, 1920'de Türk anne ve babadan İran'ın Horasan bölgesinin kuzeydoğusunda bulunan Aliabad kentinin Kuçan Köyü'nde doğdu. Babası Kerbelayi Ramazan, kendisine küçük yaşta dutar hediye etti. Babasınının ölümü ardından da Avaz Bahşi, Golamhüseyin Bahşi Caferabadi ve Muhammed Keytaki'den müzik dersleri aldı.Yirmili yaşlarında dutar çalmaya başladı. 21 yaşında, Horasan'da müzisyenler için verilen bahşi (aşık) unvanını aldı. Süleymani bir konuşmasında, 'bahşilik, müzik konusunda mükemmel yeteneği olanlara verilir, bu unvanı kazananların beste yapması, müzik çalması, müzik enstrumanları yapabilmesi ve deyişlerin tüm hikâyelerini bilmesi gerekir, günümüzde bahşiliğe hak kazanan çok fazla kişi yoktur" demiştir. Süleymani Horasanda konuşulan Azerice, Türkçe ve Farsça deyişler okumuştur.Süleymani doğduğu köyde 20 Ocak 2008'de, 87 yaşında zatürreden ölmüştür. Bazı kaynaklara göre de öldüğünde 85 yaşındadır. Ölümünün ertesi gününde cenazaesi doğduğu köyde defnedilmiştir.
Hacı Lleşi

Leşi'nin ailesi Yugoslavya karşıtı hareketin bir parçası olarak Yugoslavya Krallığı'na gitti. Önce Debar'a daha sonra Debar yakınlarındaki Banjishte'de yerleştiler. İtalyanların Arnavutluk'u istila etmesiyle, Leşi ve göçmeni Myslim Peza Arnavutluk'a gönderildi. Leşi, bir kısmı Arnavutluk'taki dağınık anti-İtalyan faaliyetlerine destek vermek üzere Yugoslavlardan mali yardım aldı. En ünlüsü "Peza Çeta" olarak bilinen gerilla birimi idi (Arnavutça: Çeta e Pezës).Nazi ordusunun hızla ilerlemesi Yugoslav isyanının başarısız olmasına neden oldu, birlikler Yugoslavya'ya geri çekildi ve burada Leşi, Yugoslav ordusunun yanında yer aldı, başarısız olan kısa girişimi ile Almanların Debar'a girmesini durdurmak için savaştı.Leşi, Arnavutluk'un II. Dünya Savaşı sırasında İtalyanlar ve Almanlar ile mücadelesinde üst düzey komutanlardan biriydi ve Arnavutluk'taki savaş sırasında yaptığı eylemlerden dolayı bir kahraman olarak görülür. 1944 yılında Arnavutluk'ta bir komünist egemen hükûmet kurulduğunda Leşi içişleri bakanı oldu ve 1944-1946 yılları arasında bu görevde kaldı. Adı, 1952 tarihli bir CIA raporunda Myslym Peza ile birlikte Yugoslav uyruklu olarak belirtildi.1 Ağustos 1953'te Leşi, Arnavutluk Halk Meclisi Başkanlığı'na başkanlık görevine atandı. Arnavutluk'ta, genel sekreter Enver Hoca ve başbakan Mehmet Shehu'nun ardındaki en güçlü üçüncü adamdı. Leşi'nin iktidar döneminde Arnavutluk, Sovyetler Birliği'nden çıkan, Çin Halk Cumhuriyeti'nin bir müttefiki haline gelen ve 1970'lerde Çin ile birlikte haklı çıkan, en bağımsız komünist ülkelerden biri olarak tanınmaya başladı.Hoxha'nın hükûmeti değiştirdiği yaklaşık 30 yıllık görev süresinin ardından 22 Kasım 1982'de Başkanlık görevinden emekliye ayrıldı. Enver Hoca üç yıl sonra öldü ve 1990'ların başında komünist rejim düştü ancak Leşi Arnavutluk'ta yaşamaya devam etti. 1998'de doğal nedenlerle öldü.
Hacı Mahmud Celaleddin Efendi

Hacı Mahmud Celaleddin Efendi (d.1843 hicri 1259)- Kırım'ın müderrislerinden Hacı Habibullah Efendi’in oğludur.1259/1843’te Kırım Bahçesaray’da doğdu. Bahçesaray İbtidâî Mektebi’ni bitirdikten sonra altı yıl boyunca Zincirli Medresesi’nde tahsiline devam etti. Daha sonra Silistire’ye hicret etti. Silistre İvaz Paşa Medresesi’nde icazet aldı. 1808 yılında Silistre Müslümanları tarafından mebus seçilerek Sofya’ya gönderildi. 19 Temmuz 1880’de Silistre Müftülüğü’ne seçildi. Silistre’de bulunan Saturî Medresesi’nde eğitim verdi. 1886 yılında Bulgar Hariciye ve Mezâhib Bakanlığı’nın emri ile bir yıl sonra muvakkaten Vidin Müftü vekâletine tayin edildi. Vidin müslümanlarının isteği üzerine resmen müftü oldu ve bir buçuk yıl hizmetten sonra istifa etti. 1888’de bu görevden azledildi. Ardından Ziştovi’de bulunan Velişan Camii imam hatipliğine getirildi. 9 Şubat 1891’de tekrar Silistre Müftülüğüne seçildi. Şubat 1315/1899 tarihlerinde Silistre Müftüsü idi. (Dosya numarası: 305 ve 1031)“Hacı Mahmut Celattin [sic] Efendi (1259). Müderrisinden Habibullah Efendi’nin mahdumudur. Bin iki yüz elli dokuz sene-i Hicriyesinde “sen-i Maliye 1259” Kırım’da Bahçesaray kasabasında tevellüt ettiği tercüme-i hâl varakasında muharrerdir. Kasaba-i mezkûre sıbyan mektebinde mukaddime-i ulûmu ve Zincirli Medresesi’nde Molla Cami’ye kadar Arabî okumuş ve ahiren Silistre’de İvaz Paşa Medresesi’nde tekmil-i nüsah ederek icazetname almıştır. Badehu kendisi dahi icazet ita ve el-yevm Saturi Medresesi’nde tedris-i ulûm ile iştigal ve Türkçe kitabet eylediği varak-i mezkûrede mündericdir. Bin üç yüz dört senesi Muharremü’l-haramının yirmi beşinde 6 Teşrinievvel sene 1302 niyabet-i şeriye inzimamıyla Vidin Müftülüğü’ne tayin kılınmış ise de sû-i hal ve idaresinden bahis ile tebdiline dair ahali-i mahalliye mazbatasıyla Vidin TüccarVekaleti tahriratının leffiyle Hariciye Nazaret-i celilesinden varid olan tezkire üzerine bin üç yüz altı senesi Muharremü’l-haramının yirmi dokuzunda 23 Eylül sene 1304 azlolunmuş ve ahiren Vidin ahali-i İslamiyesinin bâ-mazbata istida ve Bulgaristan Komiserliği’nin inhasına binaen bin üç yüz sekiz senesi Cemaziyelahirinin yirmi dokuzunda 28 Kânunusani sene 1306 Silistre Müftülüğü’ne tayin buyrulmuştur.Rusçuk TüccarVekaleti’nden yazılan mülahazada işbu tercüme-i hâl varaksındaki mühr-i mumaileyhin mühr-i zatisi olduğu tasdik kılınmıştır. Hiemat’ı muharrereden Vidin Niyabet ve Müftülüğü’nde müddet-i memuriyetiyle sebeb-i infisali ve Silistre Müftülüğü’ne tarih-i tayini Bab-ı vâlâ-yı Fetva Mektubî Kalemi’nden muhrec 0 Rebiülevvel sene 1311 tarihli kayd suretinden ve icazetinamesinin şubece görüldüğü Bab-ı vâlâ-yı Fetva Sicil Şubesi’nin 6 Şaban ene 1311 tarihli müzekkeresinden anlaşılmıştır. Mumaileyhin tercüme-i hâl varaksında 19 Temmuz sene 1315 (?) tarihinden itibaren ve bidayeten on bir mah Silistre Müftülüğün’de bulunduğu muharrer ise de bu babda kay ve malumat olmadığı salifü’z-zikr Bab-ı vâlâ’yı Fetva Mektubî Kalemi’nin müzekkeresiyle zirine Meclis Muhasebesi’nden yazılan 11 Eylül sene 1309 tarihli derkenarda gösterilmiştir. 6 Zilkade sene 1317 – 23 Şubat sene 1315.”
Hacı Mecid hamamı

Hacı Macit hamamı, Sumgayıt şehrinin Corat kasabasında bulunan bir hamam. Corat kasabasında bulunan iki hamamdan biridir. Kasaba sakinleri arasında köhne hamam olarak da bilinir.Bir bölümü yerin altında bulunan hamam dışarıdan 1.50 metre yüksekliğinde görülmektedir. Yerin altındaki bölümün yaklaşık iki metre olduğu tahmin edilmektedir. Hamamın kanalizasyon boruları seramikten yapılmıştır. Suyu, tedavi edici değeri olan, kükürt içeren Nebi pınarından temin edilmiştir. Ana giriş doğudan, kazan dairesi girişi güneybatıdandır. Ana bölümün duvarları yarı yarıya kiremitten yapılmıştır. Tavan bölümü ise kabuklardan yapılmadır. Kapıların üzeri, geçitler ve bağlantıları kemer şeklinde yapılmıştır.Hamamın 16. yüzyılda  yapıldığı bilinmektedir. 20. yüzyılın 90'lı yıllarına kadar kullanılan bu hamam şu anda bakımsız durumdadır. Ve hiç kimse tarafından kullanılmamaktadır.
Hacı Mehmed Nuri Efendi

Hacı Baloşzade Arif Ağa’nın oğludur. Rüştiye mezunudur. Ticaret ile uğraşmıştır. 1907 yılında vilayet ticaret odası reisliği yaptı. Sonra İttihat ve Terakkî'ye katılmıştır. Meclis-i Mebûsan II.(3) dönem Elazığ ve III.(4) dönem Dersim mebusluğu yapmıştır. İstanbul'un İşgali sonrasında Malta’ya sürüldü ve 10 Aralık 1921 tarihinde Malta’dan kurtularak Elazığ'a geldi. O tarihten itibaren siyasetle meşgul olmayarak Erzürük Köyü'nde bulunan çiftliğini imara başlayıp ömrünün sonuna kadar Elazığ'da kaldı. Çocukları Baloş soyadını almışlardır.
Hacı Mehmed Paşa

Bosnalı Hacı Mehmed Paşa (? – 1557, Budin), Derviş, Sufi ve Sofu lakaplarıyla da bilinen Osmanlı devlet adamıdır.Bosnalı olduğu bilinen Mehmed Paşa, Enderunda yetişti. 1534/35 yılında Rumeli beylerbeyi olmuştur. 1537 yılındaki Pulya Seferi ile Korfu Kuşatmasında görev aldı. 1538 yılında Kubbealtı 3. Veziri olan Mehmed Paşa, 1541 yılında İstabur Seferi'ne katıldı. 1545 yılında Bağdat beylerbeyi olduktan sonra 1546/47 yılında da Kubbealtı 2. Veziri oldu. 1547 yılında kendisine Bosna Sancağı verildikten sonra da 1548 yılında İran Seferine katılarak 1549 yılına kadar seferde bulundu.1557 yılı Şubat ayında Budin beylerbeyi olan Mustafa Paşa, Peçuylu İbrahim'e göre kendisini tedavi eden Yahudi doktoru tarafından 5 ya da 6 Ağustos'ta zehirlenerek öldürülmüştür.Mehmed Paşa'nın, Mimar Sinan'a 1548 yılında Sofya'da yaptırdığı cami bulunmaktadır. Külliye yapısında Kara Cami olarak da adlandırılan yapının yanı sıra, medrese, imaret, kütüphane, hamam, akıl hastanesi bulunmaktaydı. 1878 yılından sonra Sofya'nın Bulgar idaresine geçmesinden sonra külliye büyük oranda ortadan kaldırılmış ve cami de çeşitli amaçlarla kullanılmasının akabinde 1903 yılından itibaren Sveti Sedmočislenitsi adıyla kiliseye çevrilmiştir.
Hacı Mehmet Eşref Paşa

Hacı Mehmet Eşref Paşa 1895-1907 yılları arasında İzmir Belediye Reisliği yapmış bir Osmanlı devlet ve siyaset adamıdır.İzmir'in ünlü Eşrefpaşa semti onun adını taşımaktadır. II. Abdülhamid'in tahta çıkışının 25. yıldönümü vesilesiyle Konak Meydanı'nda inşa edilmiş olan ve günümüzde İzmir'in sembolü haline gelmiş İzmir Saat Kulesi onun da katkılarıyla yapılmıştır. 1820-1894 yılları arasında yaşamış, Trabzon ve Selanik valilikleri yapmış, Namık Kemal'e Namık adını vermiş, kendi divanı bulunan bir şair de olan Aslanpaşazade Eşref Paşa ile karıştırılmamalıdır. Şehit Orgeneral Eşref Bitlis de, yaygın surette, Eşref Paşa olarak anılmaktadır.Mehmet Eşref Paşa, Suriye Vali Muavini iken Hicaz'a sık sık gittiği için "Hacı" lakabıyla anılıyordu. 1895'te vekaleten İzmir Belediye Meclisine reis olarak atanan Eşref Paşa, Mart 1896'da (vilayet meclisi üyesi olarak belediyede asli görev sahibi olması geçerli mevzuata aykırı olmasına rağmen) İzmir Valisi Kıbrıslı Mehmet Kâmil Paşa tarafından uyumlu çalışılabileceği düşüncesiyle desteklenerek İzmir Belediye Reisi olmuş ve sağlık nedenleriyle ayrıldığı Mart 1907'ye kadar bu görevde kalmıştır.Belediye reisliği döneminde kadar şehir için pek çok hayırlı işe imza atmıştır. Eşref Paşa'nın en önemli girişimi bugün Fevzipaşa Bulvarı olarak anılan geniş caddenin açılışını ancak planlamak oldu. Bu bulvarın açılışı ancak Cumhuriyet döneminde gerçekleşti. Ayrıca, İkiçeşmelik'ten Yağhaneler'e uzanacak şekilde açtırdığı caddeye bir Eşrefpaşa Camii de yaptırmasıyla, adını bugüne taşıyan semtin ismi konulmuştur.Eşref Paşa'yı özellikle kentin yoksul Müslüman ve Musevileri çok sevdi ama sevmeyenlerin başında üzerinde baskısını arttırdığı esnaf geliyordu. Çünkü İzmir'de bugün de sorun olan kayıt dışı ekonominin üzerine giden Eşref Paşa yerel yönetime gelir sağlamak için esnafa vergi üzerine vergi bindirmişti.Bugün Belediye'ye ait hastaneye adını veren Eşref Paşa sağlık alanında önemli hizmetlere imza attı. Halen Konak Meydanı'nın özgün hali bozulmamış tek binası olan ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi olarak kullanılan Gureba-i Müslimin Hastanesi'ni Eşref Paşa geliştirdi. Ayrıca İzmir'de bir hastane ismini taşımaktadır. İzmir zamanında veba hastalığına çok kurban vermişti. Bunu çok iyi bilen Eşref Paşa fakir Müslümanlar için çok büyük bir hastane kurulması için bizzat çalışırken, yoksul Yahudi ve Rumların yaşadıkları aile evleri olan Yahudihane ve Rumhane gibi yerlerde sık sık temizlik denetimleri yapıldı.
Hacı Mehmet Zorlu

Hacı Mehmet Zorlu (d. 23 Kasım 1919, Babadağ, Denizli - ö. 5 Temmuz 2005, İstanbul), Türkiye'nin en büyük şirketler grubundan Zorlu Holding'in kurucusudur.Mehmet Zorlu, 23 Kasım 1919 tarihinde Denizli'nin Babadağ ilçesinde dünyaya geldi. Babası dokumacılıkla uğraşan biri olduğu için, aile mesleği olan dokumacılığa ilgi duydu ve genç yaşta bu işe giriş yaptı. İlk eğitimini Rüştiye'de tamamladıktan sonra Babadağ'da dokumacılıkla uğraşmaya başladı.Dokumacılık alanında başarılı işlere imza attıktan sonra, Mehmet Zorlu tekstil sektöründe daha büyük hedefleri olduğunu fark etti. Bu nedenle, İstanbul'a taşındı ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmalarla işbirliği yapmaya başladı.1960'larda ağabeyi Nuri Zorlu ile birlikte, Zorlu Şirketler Grubu'nu kurdu. Şirket, tekstil, enerji, beyaz eşya ve diğer birçok sektörde faaliyet gösteren bir holding haline geldi. Mehmet Zorlu, iş dünyasında gösterdiği başarılarla tanındı ve Türkiye'nin önde gelen iş adamlarından biri haline geldi. Hayırseverliği de iş hayatı kadar önemli bir yerde tuttu. 1994 yılında Mehmet Zorlu Vakfı'nı kurdu  ve eğitim, sağlık, sanat ve kültür alanlarında birçok hayırseverlik faaliyetinde bulundu.5 Temmuz 2005 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.  Zorlu Şirketler Grubu ve Mehmet Zorlu Vakfı, Mehmet Zorlu'nun vizyonu ve iş ahlakını devam ettirerek Türkiye ve dünya genelinde önemli bir işletme ve hayırseverlik kurumu haline geldi. Bugün, Zorlu Holding'in birçok şirketi, birçok ülkede faaliyet göstermekte ve dünya çapında birçok ödül kazanmaktadır. Mehmet Zorlu, dokumacılıkla başladığı hayatında, başarılı iş kariyeri ve hayırseverliğiyle Türk iş dünyasında ve toplumda büyük bir iz bıraktı.
Hacı Mehmet Önay

Hacı Mehmet Efendi (ailesi ölümünden sonra Önay soyadını almıştır) Osmanlı Devleti'nde uzun bir bürokratlık kariyerinden sonra TBMM 1. Dönem'de Bayazıt (Doğubayazıt) milletvekilliği yapmış Türk siyasetçi.1844'te (1260) Bayazıt’ta (Doğubayazıt) doğdu. Muharremzade Musa Ağa’nın oğludur. İlk ve orta öğrenimini memleketinde tamamladıktan sonra medresede öğrenim ve eğitim görerek müderrislik icazetini aldı. Bir süre vergi idaresinde çalıştı. Liva İdare Heyetinde üye olarak görev yaptı. I. Dünya Savaşı'nda memleketinin işgale uğraması üzerine İstanbul’a göç etti. Mütarekeden sonra memleketine dönüp ulusal direnişe katıldı. TBMM 1. Dönem’de Bayazıt milletvekili seçilerek 15 Mayıs 1920’de Meclise katıldı. Adalet Komisyonunda çalıştı. Bu arada verdiği öneri ile 5 Eylül 1920’de kabul edilen 18 Sayılı “Nisab-ı Müzakere Kanunu”nun oluşmasına katkıda bulundu. Hastalanması dolayısıyla 1921 Ağustos’undan sonrasını izinle memleketinde geçirdi. 25 Ocak 1923’te hayatını kaybetti. Evli olup iki çocuk babası idi. Ailesi (Önay) soyadını almıştır. Mecliste (Hacı Mehmet Efendi) olarak anılırdı.
Hacı Muhammed

Dağıstan'ın Urkarah köyünde doğdu. İslâmi olarak eğitim aldı. Yüksek bilgisi sayesinde köyünün kadısı oldu. Çok müreffeh ve saygın bir aile olan Kantsa ailesinin reisiydi. Urkarah ve Kaitag Müslümanları arasında Rus karşıtı direniş için destek topladı. Kafkas İmamlığı'nın desteğini alarak Rus karşıtı ayaklanmalar düzenledi ve halkı gazavata çağırdı.
Hacı Muhammed Çamkani

1986'da yardımcılığını yaptığı Babrak Karmal'ın ayrılmasından sonra, Sovyet destekli Afganistan Demokratik Cumhuriyeti'nin geçici başkanlığına getirildi. İktidardaki Afganistan Demokratik Halk Partisi üyesi olmamasına rağmen güçlü feodal bağları sayesinde mücahit grupları arasında etkili oldu. 1987'de gizli polis (KHAD) şefi ve Afganistan Demokratik Halk Partisi Genel Sekreteri Muhammed Necibullah başkan olunca görevinden ayrıldı. Tekrar eski görevi olan birinci başkan yardımcılığına döndü.