barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Akrilik boya

Akrilik boyalar ve cilâlar, plastik bazlı karışımlardan oluşan renklendiricilerdir. Bu renklendiriciler, genellikle su ile seyreltilebilir ve su geçirmez bir tabaka oluşturmak için de kullanılabilir. Organik karışımlardan oluşan akrilik boyalar da vardır.Yapısındaki esnek pigmentler sayesinde dış etkenlere yağlı boyadan daha dayanıklıdır. Tuval üzerinde çatlama yapmadığı için ressamlar tarafından tercih edilmektedir. Kokusuz ve çabuk kuruyan bir yapıya sahiptir. Renk alternatifleri ve tonlamalar elde etmek için beyaz renk tercih edilebilir veya suyla da inceltilebilir. Kullanım alanı resim sanatıyla sınırlı olmayıp dekorasyon ve çeşitli boyamalarda da kullanılabilir. Akrilik boya kuru iken su ile temizlenebilir.1934'te Alman kimyâ kuruluşu BASF, dünyanın ilk kullanıma hazır, sulu akrilik reçine karışımını yarattı. Rohm and Haas adlı Amerikan kuruluşu, 1930'da Plexol markasıyla bu karışımın patentini almıştı. 1946'da New York'ta Bocour Artists Colors adlı boya üreticisi, 1990'lara kadar üretilen Magna Plastic ürün dizisini piyasaya sürdü. Polimerizasyon derecesine bağlı olarak, çözücüler başlangıçta toluen veya ksilen, daha sonra beyaz ispirto idi. (kullanılan akriloid F-10 olarak adlandırıldı.)Polimerize edilmiş akrilik asit asitlerden oluşan akrilik reçine boyalar, ilk olarak 1940'ların sonlarında Amerika Birleşik Devletleri'nde ve 1960'ların başlarından itibaren de Avrupa'da boyamada kullanılmak üzere resim boyası üreticileri tarafından üretildi. Günümüzde akrilik boyalar, el sanatlarında, endüstride ve hobi sektöründe de kullanılmaktadırlar.
Akrilonitril

Akrilonitril, vinil grubunun bir nitril grubuna bağlanması ile oluşan, C2H3CN formüllü organik bileşiktir. Bu renksiz sıvı, akrilonitril bütadien stirenin ve poliakrilonitrilin üretiminde kullanılır ve çok tepkindir. Keskin, sarımsak veya soğan benzeri bir kokusu vardır. Düşük dozlarda bile zehirlidir. Akrilonitril ilk olarak Fransız kimyager Charles Moureu tarafından 1893'te sentezlenmiştir. Akrilonitril üretiminin yan ürünleri asetonitril ve hidrojen siyanür olmaktadır.Kimya sanayii bölgelerinin etrafındaki yerlerde havada tespit edilmiştir. Böyle bir durumda bir haftaya kadar havada kalır ve  formil siyanür ve formaldehit oluşturmak için oksijen ve hidroksil radikali ile reaksiyona girerek ayrışır. Satürn'ün uydusu Titan'ın atmosferinde akrilonitril tespit edilmiştir.Akrilonitril, SOHIO işlemi olarak da bilinen propilenin katalitik amoksidasyonuyla üretilir. 2002'de dünya üretim kapasitesinin yılda 5 milyon olduğu tahmin ediliyordu, 2017'de yaklaşık 6 milyon tona yükseldi. Asetonitril ve hidrojen siyanür, satış için geri kazanılan önemli yan ürünlerdir.SOHIO işleminde propilen, amonyak ve hava (oksitleyici), 400–510 °C'de katalizör içeren akışkan yataklı bir reaktörden geçirilir. Reaktanlar, sulu sülfürik asit içinde söndürülmeden önce reaktörden yalnızca bir kez geçer. Çözünmeyen fazla propilen, karbonmonoksit, karbondioksit ve dinitrojen doğrudan atmosfere verilir veya yakılır. Sulu çözelti, akrilonitril, asetonitril, hidrosiyanik asit ve amonyum sülfattan (artık amonyaktan) oluşur. Bir geri kazanım kolonu, yığın suyu uzaklaştırır ve akrilonitril ve asetonitril, damıtma yoluyla ayrılır.Akrilonitril esas olarak poliakrilonitril, bir homopolimer veya stiren-akrilonitril (SAN), akrilonitril bütadien stiren (ABS), akrilonitril stiren akrilat (ASA) ve akrilonitril bütadien (NBR) gibi diğer sentetik kauçuklar gibi birkaç önemli kopolimer hazırlamak için bir monomer olarak kullanılır. Akrilonitrilin hidrodimerizasyonu, belirli naylonların sentezinde kullanılan adiponitrili verir:Akrilonitril, düşük dozlarda oldukça yanıcı ve toksiktir. Patlayıcı polimerizasyona uğrar. Yanan malzeme, hidrojen siyanür dumanı ve azot oksitleri salar. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından Sınıf 2B kanserojen (muhtemelen kanserojen) olarak sınıflandırılmıştır, ve havadaki yüksek düzeyde akrilonitrile maruz kalan işçilere, nüfusun geri kalanından daha sık olarak akciğer kanseri teşhisi konur. Akrilonitril, sigara dumanındaki en çok solunum yolu karsinojenezi ile ilişkili olan yedi toksik maddeden biridir.
Akrilonitril bütadien stiren

Akrilonitril bütadien stiren veya kısaltılmış ismi ile ABS, (kimyasal formülü (C8H8•C4H6•C3H3N)x) kalıp yolu ile üretilen ürünlerde çok yaygın olarak kullanılan hafif ve sert bir polimerdir. Borular, otomotiv parçaları, koruyucu kasklar ve oyuncaklar (örneğin: Lego) kullanım alanlarında birkaçıdır.Bu malzeme polibütadien içinde stiren ve akrilonitrilin polimerizasyonu ile elde edilen bir kopolimerdir. İçerdiği madde oranları %15-35 arası akrilonitril, %5-30 arası butadien ve %40-60 arası stiren olarak değişiklik gösterebilir. Sonuç olarak, Polistiren ve akrilonitrilin kısa zincirleri ile polibütadienin uzun zincirlerinin çapraz bağlanmasıdır. Komşu zincirlerden nitril grupları, kutupsal olarak diğer zincirleri çekip bağlayarak, saf polistirenden daha dayanıklı olan, ABS oluşturular. Stiren plastiğe parlaklık ve iyi yüzey verir. Bütadien, kauçuk özelliklerini, düşük sıcaklıkta esnek olabilmeyi sağlar. ABS, en uygun −25 °C ve 60 °C arasında kullanılabilir.1 kg ABS üretimi için, hammadde olarak 2 kg petrole ve enerjiye ihtiyaç vardır. Dünyadaki en büyük ABS hammadde üreticisi Tayvan’dadır.
Akritas Planı

Akritas Planı, 1963 senesinin başlarında Kıbrıs Cumhuriyeti Hükûmetinde çoğunluğa sahip Kıbrıs Rumlarının, Kıbrıs Türklerini yönetimde zayıflatarak daha sonra Kıbrıs Cumhuriyeti'ni Yunanistan ile birleştirmeyi amaçlayan plan. Enosis fikrinde olduğu gibi, Yunanistan ile Kıbrıs'ın birleşmesi şeklinde anılır.1960 yılına kadar ada, Birleşik Krallık'ın kolonisi idi. 1955'te Kıbrıslı Rumların kurduğu EOKA örgütü, Birleşik Krallık kuvvetlerini adadan çıkarmak için silahlı eylemlere başladı. 1955-58 arasında Türkler, Rumlarla beraber yaşadıkları otuz üç karma köyü terk etmek durumunda kaldılar. Bunun üzerine Kıbrıs Türkleri de silahlanmaya başladı. Birleşik Krallık, adadaki iki tarafı kontrol altında tutmakta zorlanıyordu. Rumların ENOSİS (Yunanistan'la birleşme) hayaline mukabil Türkler de taksim (adada bağımsız iki devlet olması) isteğinde bulununca iki taraf arasında çatışmalar başladı. Birleşik Krallık yönetimi, Türk Mukavemet Teşkilatı ile ilişkisi olduğunu düşündükleri 65 Türk ile EOKA mensubu olduklarını düşündükleri 1.244 Rum'u tutukladılar. Bunun üzerine Birleşik Krallık, yönetimi Kıbrıs Türklerin ve Kıbrıs Rumların oluşturacağı bir bağımsız cumhuriyet kurulması için girişimde bulundu. 16 Ağustos 1960 tarihinde Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Krallık'ın "Kuruluş, İttifak ve Garanti" adındaki üç antlaşmayı imzalaması ile cumhuriyet kuruldu. Buna göre Türk-Rumlar tarafından ortak yönetilecek bağımsız cumhuriyette, devlet başkanının Rum, devlet başkan yardımcısının  ise Türk olması kararı alınmıştı.21 Nisan 1966 tarihinde ada üzerinde yayımlanan Patris adındaki gazetede de planın ayrıntıları ortaya çıktı. Hazırlayıcıları arasında başta Akritas kod adı ile tanınan dönemin İçişleri Bakanı Polikarpos Yorgacis, Devlet Başkanı III. Makarios ve Kıbrıs Temsilciler Meclisi Başkanı Glafkos Klerides gibi isimler de yer almaktaydı. 7 Şubat tarihinde yine aynı gazete yayımlanan bilgilere göre planı oluşturan yapının başkanı Polikarpos Yorgacis, Başkan Vekili, Çalışma Bakanı Thassos Papadopulos; Kurmay Sorumlusu, Temsilciler Meclisi milletvekili Nikos Koçiş ve Kurmay Daireleri Müdürü ise Temsilciler Meclisi Başkanı Glafkos Klerides idi.Bu plan doğrultusunda 30 Kasım 1963 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı III. Makarios, Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası'nda siyasi kurumların yapılanması ve teşkilatlanma hakkındaki on üç maddelik bir değişiklik önerisinde bulundu. Kıbrıslı Türkler, bu değişikliklerin kendi haklarını kısıtladığını iddia ettiler.<ref name=hasguler244>Hasgüler, Mehmet (Şubat 2007). a.g.e 244.sayfa</ref> Bu değişiklik süreci içerisinde Kıbrıs Türkleri bu öneriye karşı çıktılar ve 1963-1964 Kıbrıs olaylarının çıkmasına neden oldu. 1963–1964 Kıbrıs olayları sırasında 364 Kıbrıslı Türk ve 174 Kıbrıslı Rum öldürüldü. 25 bin Türk ve çok sayıda Rum, taşınmaz mallarını geride bırakarak göç etmeye başladılar.Hasgüler, Mehmet. Kıbrıs’ta Enosis ve Taksim Politikalarının Sonu'', Alfa Yayınları, Şubat 2007, ISBN 975-297-836-3.
Akrobasi

Akrobasi geleneksel olarak yerde, ip, tel, bisiklet veya at üstünde yapılan; insan bedeninin denge, koordinasyon ve kıvraklıkla ilgili tüm yetkinliklerinden yararlanan, vücut kontrolüne dayalı bir gösteri sanatıdır. Günümüzde spor olarak da kabul edilir.Batı kültüründe kökenleri oldukça eskiye dayanır. Minoan Uygarlığı'ndan (M.Ö. 2000) kalma eserlerde boğa sırtında akrobasi sergileyen figürler yer alır. Bunların o döneme ait dinsel ritüeller oldukları sanılmaktadır.Orta Çağ'da ise, Avrupalı asillerden oluşan meclislerde çeşitli hokkabazlık gösterileri yapıldığı bilinir. Önceleri ip üstünde yapılan gösteriler için kullanılmakla birlikte tanım, daha sonraları jimnastik sporunu ve bazı sirk gösterini de kapsayacak şekilde genişledi. Akrobasi ve jimnastik yarışmaları 19. yüzyılda Avrupa'da yaygınlaşmıştır.Çin kültüründe akrobasi, 2500 yıl önce yapılmakta olan hasat festivallerine dayanır. Tang Hanedanlığı boyunca, Orta Çağ avrupasında oldugu gibi önem kazanmış ve imparatorlar için gösteriler yapılmıştır. Günümüzde Çin'de yüz yirmiden fazla akrobasi grubu ülke çapında gösteriler düzenlemekte, Çinli akrobatlar uluslararası festivallerde başarılar kazanmaktadır.Türkiye'de akrobasinin ,dünya turları düzenleyen avrupalı akrobatların Türkiye'ye gelmeleri sonucu sevildiği sanılır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında İp ten tele geçiş ile birlikte bu sanata ilgi duyulmuş çeşitli akrobatlar yetişmiştir.Bu dönemde yetişen akrobatlardan Muğlalı Yakup ya da halk arasında bilinen adıyla Tel Cambazı Yakubi ve Farabi takma adıyla bilinen Selanik 'li sihirbaz Selim Öktülmüş bunlardan birkaçıdır.O dönemlerde akrobatlık Cambazhane adı verilen yerlerde yapılırdı. Cambazhanelerde tel cambazlığının dışında Karagöz ve Hacivat, Kukla tiyatrosu, Meddah, Sihirbaz, Ateş yutan adam ve Tahta bacak gibi vazgeçilmez geleneksel etkinliklere yer verilirdi.
Akrofobi

Akrofobi (Yunanca: ἄκρον, ákron φόβος, phóbos), şiddetli şekilde duyulan yükseklik korkusudur. Spesifik korkular sınıfındandır. Akrofobi tehlikelidir zira yüksek yerlerde bünyede panik atağa ve çarpıntıya sebep olabilmektedir. Halk arasında vertigo olarak da bilinmesine rağmen bu doğru bir kullanım değildir.
Akroinon Muharebesi

Afyon (Akroinon) Savaşı, Akroinon'da (modern Afyon yakınlarında) Anadolu platosunun batı ucunda, 740 yılında Emevi Arap ordusu ve Bizans İmparatorluğu güçleri arasında yapıldı. Arapların başında Abdullah El-Battal (Battal Gazi) ve El-Malik Bin Su'aib, Bizansların başında İmparator III. Leon ve onun oğlu, gelecekteki V. Konstantinos vardı. Savaş Bizansların kesin galibiyeti ile sonuçlandı ve Arapların Anadolu'daki ilerleyişi durmuş oldu.
Akrokordon

Akrokordon veya diğer isimlendirmeleriyle fibroepitelyal polip ya da skin tag (halk arasında "et beni" olarak da adlandırılmaktadır), histolojik olarak papillomatöz epidermis ile çevrili değişen miktarlarda stroma içeren benign, sık ve önemsiz bir deri lezyonudur. Lezyon genelde aksiller bölge, boyun, kasık, göz kapağı ve vücuttaki diğer deri katlantılarının altında izlenir.Obez ve diabetik hastalarda daha sık görülür. Tedavi genelde kozmetik nedenlerle yapılır. Kriyoterapi, koterizasyon, cerrahi eksizyon tedavi seçenekleri arasındadır.
Akrolein

Akrolein, en küçük doymamış aldehit. Keskin kokulu renksiz sıvıdır. Yağların yanması ile ortaya çıkar; pişirme yağlarının dumanlanmaya başlaması, yağdaki gliserolün akroleine bozunmasınasına işarettir.Akrolein zehirli ve bazı dokular için tahriş edicidir. Kızartma sonucu ortaya bir miktar akrolein çıksa da bu seviye düşüktür. Meslek maruziyet limiti 0.1ppm'dir.
Akrolit

Akrolit (Grekçe: akros: yüksek ve lithos: taş) Klasik Antik Çağ'da yekpare olarak taştan yapılmayan ve farklı malzemelerin birlikte kullanıldığı heykellere verilen isim. Bu gibi heykellerde genellikle baş, el ve ayaklar mermerden yapılırken, gövde kısmı tahtadan yapılırdı. Bu tahta kısımların bazen bir örtü ile örtüldüğü de olurdu.
Akromegali

Akromegali (Yunanca akros "yüksek" ve megalos "büyük") beyin tabanında bulunan hipofiz bezinin ön lobundan (adenohipofiz) çok fazla miktarda büyüme hormonu (growth hormone, GH) salgılanması nedeniyle oluşan hastalıktır. Büyüme tamamlanmadan, kemiklerin uzaması sona ermeden erken çağlarda baş gösterirse gigantizm adı verilen dev görünüm oluşur. Bozukluk büyüme çağının bitiminden sonra baş gösterirse, kemiklerdeki büyüme plaklarının kapanması nedeni ile sadece el ve ayakların genişlemesi, çene ve burnun büyümesi ve sesin kalınlaştığı görülür.Gece uyurken horlama ile aşırı terleme olmaktadır. Kaslarda hissedilebilir halsizlik görülmektedir. Erken teşhis ve tedavi edilmez ise ileriki dönemlerinde iç organlarda anormal bir büyüme gerçekleştirir. IGF-1 (insulin-like growth factor) yüksekliği pankreas düzenini bozabileceği için şeker hastalığına yakalanma riski yüksektir. Kabızlık daha gençlik dönemlerinde sıkça yaşanan belirgin olarak yaşanmaktadır.Saç tellerinde kalınlaşma belirtileri görülmektedir. Kafa tasının arka kısmında aşırı şekilde kendini gösteren dışa doğru genişleme kendini göstermektedir.Akromegali hastalığı tedavi edilmezse hastalarda diabetes mellitus, yüksek tansiyon, kalp kası tutulması sonucu kalp yetmezliği görülür. Akromegali hastalığının %90 ı hipofiz bezindeki tümörden kaynaklanır. Bu tümör optik sinire baskı yaptığı için görmede darlık bitemporal hemianopsia olur. Ayrıca bu tümör beynin sağlıklı kısımlarına baskı yaptığı için baş ağrısı görülür. Erkek ve kadınlarda eşit oranda görülür. Büyüme hormonu yükselmeye başladığı andan itibaren yaklaşık olarak üç yıl sonra vücut değişiklikleri başlar. ilk belirtileri ise yüzüklerin dar gelmesi ayakkabı numarasını artması ile fark edilebilir. Hastalığın yıllık görülme yüzdesi prevalans 1 milyonda 4, tüm zamanlarda görülme sıklığı ise insidans 1 milyonda 60-70'tir. Ölüm riskini 2-4 kat arttırır.Birinci seçenek cerrahi tedavidir. 2 türlü cerrahi uygulanabilir. Transkranial yöntemde alın kemiğinden hipofiz bezine ulaşılarak tümor çıkartılır. Günümüzde tercih edilen cerrahi yöntem transsfenoidal yoldur. Ağız tavanından hipofiz bezine ulaşılır. İkinci tedavi yöntemi ilaç tedavisidir. Somatostatin analogları octeroid ve lanreotid kullanılmaktadır. Ayrıca radyoterapi bir diğer tedavi seçeneğidir. Tedavide GH ve IGF-1 düzeylerinin normale dönmesi, tümörün beyine baskısının giderilmesi ve klinik semptomların kaybolması hedeflenir.
Akromelik frontonazal disostoz

Akromelik frontonazal disostoz (acromelic frontonasal dysostosis), otosomal dominant yolla aktarılan kalıtsal bir sendromdur (ZSWIM6 geninin mutasyonu sonucudur). Frontonazal displazilerin ender görülen tiplerinden biridir. Kafatası, çene ve yüz bulgularının yanı sıra görülebilen beyin ve iskelet sistemi bulguları önemlidir.Kafatası brakisefal bir yapı gösterir; ön bölgedeki yarıktan (cranium bifidum)  fışkıran bir ensefalosel vardır. Gözler arası mesafe normalin üzerindedir (hipertelorizm).  Gözler aşağı çekiktir. Burun yayvandır; burun sırtındaki ve ucundaki yarıklar nedeniyle, burun delikleri birbirlerinden uzaktadır.  Dudak ve damak yarıkları vardır.Tibia hipoplazisi ile ellerde ve ayaklarda polidaktili saptanır. Patella’nın gelişmesi yetersizdir (hipoplazi). Ayaklar çarpıktır (equinovarus).Corpus callosum yokluğu ya da hipoplazisi, koroid pleksusu kistleri, koku merkezinin yokluğu, beyincik arka bölümünde kistik oluşum, beyin zarlarının birleştiği alanda (falks) kalsifikasyonlar ve beyin yarımküreleri arasında (interhemisferik) lipoma santral sinir sisteminde saptanan önemli malformasyonlardır. Bazı hastalarda, hipofiz ön lobunun gelişememesine karşın sella turcica normalden geniştir; bu hastalarda hipopituitarizm bulguları vardır. Epileptik ataklar ve zeka geriliği gözlenir.
Akron Sanat Müzesi

Akron Art Museum (Türkçesi: Akron Sanat Müzesi) ABD’nin Ohio eyaletinin Akron şehrinde yer alan bir sanat müzesidir.İlk kez kullanıma Akron Art Institute (Türkçesi: Akron Sanat Enstitüsü) olarak 1 Şubat 1922 tarihinde açılan bu müze, o dönemde halk kütüphanesinin bodrum katındaki iki odada yer alıyordu.Zamanında sanatı teşvik etmek için kurslar düzenleyen bu enstitü zamanla 1850 yılından beri topladığı sanat eserlerini sergilemek için daha büyük bir alana ihtiyaç duymaya başladı. Bu ihtiyacın sonucu olarak inşa edilen yeni bina 17 Temmuz 2007 tarihinde kullanıma açıldı. O dönemden beri Akron Sanat Enstitüsü hem ulusal hem de uluslararası sergileri ve gösterileri ile sanat etkinliklerine devam etmektedir.Müzebin en önemli bölümü olan John S. ve James L. Knight Binası (İngilizcesi: John S. and James L. Knight Building) Viyana kökenli bir mimarlık firması olan Coop Himmelb(l)au tarafından tasarlanmıştır. Uluslararası açılan mimarlık yarışmasına dekonstrüktivizm stilindeki tasarımı ile katılıp birincilik ödülü alan Coop Himmelb(l)au, bu sayede ABD’de ilk kez bir projesini uygulamak şansını elde etmiştir.
Akron, Iowa

Akron ABD'nin Iowa eyaletine bağlı Plymouth ilçesinde bulunan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 1.486'dır.
Akron, Ohio

Şehir ağırlıklı olarak Ohio ve Erie Kanalı ile Little Cuyahoga Nehri arasında yayılmış olup Cleveland şehrinin 39 mil güneyindedir. Coğrafi olarak da New York ile Chicago şehirlerinin ortasında konumlanmıştır.Akron sehir sınırları içindeki nüfusu (2010 Nüfus Sayımı itibarıyla) 199.110 kişi olup Ohio eyaletinin en kalabalık 5. şehri ve ABD’nin en kalabalık 113. şehri olmuştur. Akron Metropol İstatiksel alanı hem Summit hem de Portage kontluklarını (county) kapsamaktadır ve (2010 Nüfus Sayımı'na göre) nüfusu 701.456 kişi olup ABD metropoliten şehirler arasında 75. sıradadır.Akron Şehrinin nüfusunun gelişmesi ABD Nüfus Sayım Bürosu'nun 10 yıllık sayımlarına göre 1870 ile 2010 arasında aşağıda görülen grafikte verilmiştir:
Akron, Ohio'daki en yüksek binalar listesi

Akron, Ohio'daki en yüksek binalar listesi ABD'nin Ohio eyaletinde yer alan Akron şehrindeki en uzun yapılar listesidir.
Akronim

Akronim veya kısma ad, iki veya daha fazla sözcüğün baş harflerinden veya ilk birkaç harfinden oluşturulmuş kelime. Akronimler -ABD ve TBMM örneklerinde olduğu gibi- kısaltmalar şeklinde olabilmesinin yanı sıra radar, Aids ve İnterpol örneklerinde olduğu gibi kelimeleşmiş de olabilirler. Bazı kaynaklarda bir kelime gibi telaffuz edilemeyen, yani harfleri tek tek söylenen -AİHM, TDK gibi- kısaltmalar akronim kabul edilmezler.Türkçede kısaltmalar oldukça yaygın olmakla birlikte kelime hâlindeki akronimler görece azdır ve çoğunluğu yabancı kökenlidir.
Akropol Kuşatması (1821-1822)

Birinci Akropolis Kuşatması, Yunan Bağımsızlık Savaşı'nın ilk aşamalarında  1821-1822 yılları arasında, Atina Akropolisi'nin Yunan devrimci güçleri tarafından kuşatılması olayıdır.Yaklaşık bir yıl süren kuşatmanın ardından, Akropolis kalesini savunan Osmanlı garnizonu 9 Haziran 1822'de teslim oldu. Teslim şartları şöyleydi:General Ömer Viryoni'nin Yunan sivillere karşı 'Yunan avlarına' çıktığına dair iddiaların ardından bu eylemlere karşılık olarak Atina'da konuşlanan Yunan düzensiz askerleri, kuşatmanın ardından teslim olan Osmanlıların yaklaşık yarısını öldürerek misilleme yaptı.David, Biracı (2011). Yunan Bağımsızlık Savaşı: Özgürlük Mücadelesi ve Modern Yunanistan'ın Doğuşu, 1. Baskı . New York, NY: Overlook Press.ISBN'si 1590206916
Akropol Kuşatması (1826-1827)

İkinci Akropolis Kuşatması Osmanlı İmparatorluğu güçleri tarafından Orta Yunanistan'daki Yunan isyancıların elinde bulunan son kale olan Atina Akropolisi'nin, Yunan Bağımsızlık Savaşı sırasında; 1826-1827 yıllarında kuşatılması olayıdır.Batı Yunanistan'da Mesalongi'nin fethinin ardından Atina ve Akropolis, Yunanistan anakarasında Yunan isyancıların elinde kalan tek kale haline geldi. Osmanlı başkomutanı Reşid Mehmed Paşa, Mesalongi'nin fethinden sonra Atina'ya doğru sefere devam etti. Kuşatma 25 Ağustos 1826'da başladı. Osmanlılar çok yakın bir abluka kurdu ve tepeyi bombalamaya başladı. Kaledekiler ise sık sık gece sortileri düzenleyip lağımlar kurdu. Bu sırada Atina'nın güneyinde Eleusis, Pire ve Phaleron çevresinde yerleşik olan Georgios Karaiskakis komutasındaki ana Yunan ordusu şehre ikmal ve takviyelerde bulunmaya çalışıyordu.Osmanlı Devleti'nin 24 Nisan 1827'de Phaleron Savaşı'nı kazanmasının ardından kuşatma altındaki şehre Yunanlıların herhangi bir yardımda bulunma olasılığı kalmadı ve böylece Akropolis garnizonu bir ay sonra teslim oldu.
Akropolis

Akropolis (Grekçe: ἀκρόπολις; Modern Yunanca: ακρόπολη, ἄκρος "yukarıda bulunan, yüksek ve πόλις "Şehir") Antik Yunan kentlerinde, kentlerin yanıbaşındaki tepelerde inşa edilen hisarlara ve bu yapıların bulunduğu özel alanlara verilen addır.Klasik dönem Yunanistan'ında her önemli yerleşme yerinin bir akropolisi vardı ve akropolisler büyük şehirlerin en önemli bölgeleriydi. Dini işlevi de bulunan akropolislerde tapınaklar, hazinedarlıklar ve çeşitli kurumlar da yer alırdı. MÖ 5. yüzyılda yalnızca tapınaklara ayrılmış olan akropolisler, bir tepe üzerinde bulunmasından ötürü saldırı esnasında kent halkının sığınağı olarak kullanılmaktaydı.Eski Yunan Medeniyeti, Yunanistan'ın yanı sıra Anadolu'da da çok sayıda akropolis inşa etmiştir. Bugün hala ayakta duranlar arasında Arykanda, Assos, Pergamon (Bergama), Kaunos, Olympos, Phaselis sayılabilir.Akropolislerin en ünlüsü Atina Akropolisi'dir. Attika ovasında, deniz düzeyinden 152 m yükseklikte 270x150 boyutlarında bir kayalık olan Atina Akropolis'ine Cilalı taş devrinde yerleşildi. Tunç devrinde (MÖ yaklaşık 3000) evler ve bir kral sarayı yapıldı.Günümüze kalan görkemli yapılar, Milattan önce 5. yüzyılda devlet adamı Perikles tarafından başlatılan geniş bir yapı programı sonucunda gerçekleştirildi. Yapılış sıralarına göre Atina Akropolisi'ndeki başlıca yapıtlar şunlardır:Bu yapıların önemli bölümleri hâlâ ayaktadır. Sanayinin yarattığı çevre kirlenmesinden korunmaları için hazırlanan kapsamlı bir restorasyon programı, 1980 yıllarından bu yana sürdürülmektedir.
Akropolis Müzesi

Akropolis Müzesi mimar Bernard Tschumi tarafından Yunanistan'ın başkenti Atina'da inşa edilen ve Akropolis Tepesi'nden çıkarılan arkeolojik buluntulara ev sahipliği yapan müzedir. Atina Akropolisi'nin eteklerinde bulunan müze Dionysíou Areopagítou Sokağı'ndadır. Yeni müzenin inşaatı Selanik Aristoteles Üniversitesi'nden Arkeoloji Profesörü Dimitrios Pandermalis tarafından organize edildi.Yeni Akropolis Müzesi Akropolis Tepesi'nin güneydoğusunda, antik çağlarda "kutsal kaya" olarak bilinen yolun üzerinde bulunmaktadır.Tartışmalar yeni müzenin planı ve konumu üzerinde yoğunlaştı. Özellikle de müzenin Makrygianni'deki arkeolojik alana yapılması tartışmaları alevlendirdi.Kazı çalışmaları yeraltında devam etmektedir. Bu alandaki çalışmaları ziyaretçiler yer seviyesindeki cam zemin üstünden izleyebilirler. Kazı çalışmaları tamamlandığında alan ziyaretçilere açılacaktır.Akropolis Müzesi kısa süre önce Yunanistan'da özel olarak bastırılan 10€ değerindeki madeni paraya motif olarak seçilmişti.
Akropolis Teleferik

Pergamon antik kentini ziyaret edecek turistlerin ören yerine ulaşımını kolaylaştırmak için 2005'te bölgeye bir teleferik yapılması için proje hazırlandı. 2006'da projesi revize edilen teleferiğin inşaatı 2008'de başladı. Türkiye merkezli Akropolis Teleferik A.Ş. yap-işlet-devret usulüyle yapım maliyetini üstlendi ve teleferiğin işletme hakkını 49 yıllığına elde etti. İtalya merkezli Leitner Group tarafından inşa edilen Akropolis Teleferik, 8 Ekim 2010'da açıldı.Akropolis Teleferik'in eğik uzunluğu 694 metredir. Tesiste her biri 8 kişilik 15 kabin bulunmaktadır ve saatte 1.150 yolcu taşınabilmektedir. Başlangıçta 9 olan kabin sayısı 2011'de 15'e çıkarıldı. Seyahat süresi 3 dakika 55 saniyedir.
Akrostiş

Akrostiş ya da Türkçe söylemiyle ilkleme, bir şiirde dizelerin ilk harflerinin yukarıdan aşağıya doğru sıralandığında anlamlı bir sözcük meydana getirmesidir.Eski Yunan ve Latin dillerinde "akro-" ön eki "uç taraf" veya "sivri taraf" anlamına gelir. Ör. "akromegali" uçların (ellerin ve burun ucunun) irileştiği hastalık anlamındadır. "akrostiş" de "uç taraftaki dize" anlamındadır.Örnek:Elimde Değil YapamıyorumGelip söyleyebilsem yanınaÖlümüne sevdiğimi seni aslındaKızar mıydın acaba banaÇabaladım her gün unutmayaElimde değil yapamıyorumGerçekleşmeyecek bir şey olsa daÖzrümü kabul etmek bir yanaKaybettim seni biliyorum amaÇabalıyorum senin için halaElimde değil yapamıyorumGeri gidebilsem keşke zamandaÖzlemin kalbimde ölümcül yaraKalbine girmek mümkün olsaÇıkabilecek cesaret olsa karşınaE'''''limde değil yapamıyorum
Akroter

Akroter (Grekçe: τὸ ἀκρωτήριον, akrotérion) Antik yapıların alınlığında, biri tepede, diğer ikisi köşelerde yer alan figüratif ya da bitkisel bezemeli süslerdir. Bazı durumlarda üzerine heykel oturtmak için küçük bir kaide işlevi görür. Bu gibi durumlarda akroterin taşıdığı heykelciğin de zaman zaman akroter olarak tanımlandığı olmaktadır.
Akroyoga

Acroyoga (ayrıca yazılı Akro-Yoga veya Akro Yoga) yoga ve akrobasiyi birleştiren bir fiziksel uygulamadır.Yüzyılın başına kökleri dayanan Acroyoga, uygulayıcılar tarafından o zamandan beri geliştiriliyor. En eski vidyolardan birisi Akro Yoga   ile ünlü Sri Tirumalai Krishnamacharya kendisi taban rolünde ve bir çocuk bazı asana hareketleri yaparken, 1938'de çekilmis vidyodur. O zamandan beri, Akro Yoga devam etmektedir ve edindiği bazı yeni hareketler ile hala değişmektedir. Yoga gibi, Akro Yoga özgür doğmuştur, evrensel kültür kapsamında, insan olmak için ve insanlık icin var olmaktadır.Günümüzde, Akro Yoga'nın aynı kökten gelen farklı stilleri vardır. Bunlar Akro Yoga karma dans, Tay masajı, jimnastik, Yoga ve benzeridir.Akro Yoga fiziksel ve zihinsel sağlık yararları sağlayabilir. Egzersiz ve güçlendirici yönlerine  ek olarak Akro Yoga, eşler arası dengeyi artırmak,konsantrasyon ve masaj elemanları sağlayarak stres azaltmaya yarayabilir. Ancak Acroyoga geleneksel yoga uygulamalarına kıyasla daha çok dinçlik gerektirir ve daha fazla yaralanmalara neden olabilir.
Akrozom

Akrozom, (anatomik olarak Galea Kapitis te denir), erkek üreme hücresi olan spermlerin uç kısmından baş kısmında yer alan sperm kısmıdır. Baş kısmındaki çekirdeğin hemen üstünde yer alır. İçerisinde golgi aygıtı ve lizozom gibi organelleri bolca ihtiva eder. Ayrıca, içerdiği enzimler sayesinde dişi yumurta hücresi olan oositin çevresini saran zarların(zona pellucida ve corona radiata) eritilmesini sağlar.
Aks

Akis (edebiyat), bir dizede iki sözcüğün ya da sözcük topluluklarının yerleri değiştirilerek yapılan söz sanatı.
Aks (makine elemanı)

Dingil, ya da aks yalnızca eğilme gerilmelerinin etkisinde kalan, burulma gerilmelerinin etkisinde olmayan yani herhangi bir güç aktarmayan destekleme elemanıdır. Burulmaya da zorlanan makine elemanlarına mil denir.Genellikle tren, otomobil gibi ulaşım araçlarında, kendisine bağlı tekerlek ya da makine konstrüksiyonlarında taşıdığı dişli çarkları desteklemekle görevli elemanlar için kullanılır.
Aks izi

Aks izi, otomobillerde ve aks üzerinde iki veya daha fazla tekerlek bulunan diğer tekerlekli taşıtlarda, aynı aks üzerindeki iki tekerleğin merkez çizgisi arasındaki mesafedir. Çift tekerleğe sahip olan akslarda, çift tekerleğin ortasındaki merkez çizgisi aks izi spesifikasyonu için kullanılır.
Aks-ı Sadâ

Aks-i Sadâ, İkinci Meşrutiyet döneminde Samsun'da çıkarılmaya başlanan gazetedir. Samsun'da çıkarılan ilk gazete olma özelliği taşır.Samsun'da 1908 yılına kadar herhangi bir gazetecilik girişimi olmamıştır. Şehrin idari işlerde Trabzon'a bağlı bir sancak olması da kendi adına bir gazete yayımlamasını engellemekteydi. Ancak İkinci Meşrutiyetin ilanı sonrası ilk sivil teşebbüs gerçekleşmiş ve 15 Ağustos 1908 tarihinde Aks-i Sadâ ismiyle Samsun'un ilk gazetesi çıkarılmıştır. Gazete kendisini "Erbab-ı hamiyetin vicdanlarından feverân edecek sadâlara ma'kestir" şeklinde bir sloganla tanıtmaktadır.Yine 1887 yılında Samsun'da kurulmuş olan Matbaa-i (Avnizâde) Cemil uhdesinde basım işleri gerçekleştirilmiştir. Gazetenin imtiyaz sahibi Avnizâde cemil, başyazarı ise İbnü’l Hilmi İsmail Hakkı'dır. Gazetenin sorumlu müdürü ise Dr. Sıtkı Avni'dir.Haftada Cumartesi ve Salı günleri olmak üzere iki defa yayınlanan gazete, 140. sayı ile birlikte haftada üç defa yayınlanmaya başlamıştır. 1916 tarihinden itibaren kağıt darlığı nedeniyle sorunlar yaşayan gazetenin yayın sayısı azaltılmıştır. 1918 yılında Dr. Sıtkı Avni'nin ölümüyle 1022. sayısı ile birlikte gazete faaliyetlerine bir süre ara vermiştir.1920 yılından sonra tekrar Dr. Sıtkı Avni'nin kardeşi Şefik Avni Bey tarafından haftada iki gün olmak üzere çıkarılmaya devam etmiştir. Milli Mücadele dönemine denk gelen bu süreç içerisinde gazete, Samsun halkının milli birlik ve duygusunu güçlendirecek yazı ve şiirler kaleme almış, Ankara Hükümeti'ni  desteklemiştir.
Aksa Doğalgaz

Aksa Doğalgaz, 2002 yılında Kazancı Holding A.Ş. bünyesinde kurulmuş, doğalgaz dağıtımı yapan şirket.2022 yıl sonu verileri ile 5 Milyona yakın abone, 11 milyar metreküp doğal gaz dağıtımı ve 39.000 kilometrelik toplam şebeke uzunluğu ile doğal gaz dağıtım sektöründe yer alan Aksa Doğalgaz, Fortune 500 Türkiye’nin en büyük şirketleri listesinde 39. sırada yer almaktadır.Aksa Doğalgaz, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan lisans hakkı kazanarak devraldığı 21 lisans bölgesinde bulunan şirketleri ile toplamda 31 ilin sınırları içerisinde yer alan 27 il merkezi, 260 ilçe ve beldede doğalgaz dağıtım faaliyetlerine devam etmektedir.Aksa Doğalgaz Dağıtım Bölgeleri
Aksa Göynük Termik Santrali

Aksa Göynük Termik Santrali, Göynük Bolu'da bulunan, 270 MW kurulu güce sahip Türkiye'deki kömür yakıtlı bir termik santraldir.
Aksa Jeneratör

Aksa Jeneratör Sanayi A.Ş., Türkiye merkezli bir jeneratör üreticisidir. Şirket, 1968 yılında Ali Metin Kazancı tarafından kurulmuş olup Kazancı Holding'in bir parçasıdır. Şirketin merkezi İstanbul'un Beykoz ilçesinde yer almaktadır.Aksu Jeneratör, dünya çapında elektrik jeneratörleri tasarlamakta, üretmekte, dağıtmakta, satmakta ve hizmet vermektedir. Şirketin dünya çapında İstanbul, Louisiana (ABD) ve Çin olmak üzere üç kıtada üç ana üretim tesisine sahiptir.Aksa Jeneratör, dünyanın en büyük beş jeneratör üreticisinden biri olarak kabul edilmekte ve dünyanın en büyük jeneratör fabrikasına sahiptir. Aksa Jeneratör, Türkiye'nin en büyük 200 ihracatçı firması arasında yer almaktadır.Aksa Jeneratör, Ali Metin Kazancı tarafından 1968 yılında elektrik motoru şirketi olarak kuruldu. Aksa, 1984 yılında ilk endüstriyel jeneratör motor-jeneratörünü üretti. 1994 yılında Aksa Jeneratör, Kazancı Holding bünyesindeki 8 şirketten biri haline geldi.2007 yılında Aksa, Çin pazarına satış yapmaya başlamıştır. Yılda 24.000 jeneratör üreten ve dünyanın en büyük jeneratör fabrikası olan Hangzhou fabrikası dahil olmak üzere Çin'de (Changzhou, Wuxi ve Hangzhou) üç jeneratör üretim tesisi açtı. Aksa, 2013 yılında FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası'nın sponsoru oldu ve jeneratör ihtiyacını sağladı.Aksa Jeneratör yılda yaklaşık 40.000 adet endüstriyel jeneratör üretmektedir. Jeneratör setleri için kullanılan en yaygın motorlar Cummins, John Deere, Mitsubishi, Perkins, Lister Petter ve Doosan'dır ve alternatörler MeccAlte ve Stamford'dur. Aksa ayrıca ilgili ekipmanları ile birlikte ses yalıtımlı jeneratör kabinleri-kanopi kiti, aydınlatma kuleleri, güç aktarma anahtarlama ve senkronizasyon panoları da üretmektedir.
Aksahrınç, Akçakale

Aksahrınç; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Aksak İstanbul Hikayeleri

Aksak İstanbul Hikayeleri oyunu ilk kez 26 Mayıs 2004 tarihinde 14. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali sahnelenmiştir. Yeşim Özsoy Gülan'ın yazdığı dördüncü oyunudur ve Osmanlı müziğindeki Aksak Ritim öğesinden yola çıkılarak yazılmıştır. Müziğin ritmindeki bu aksamanın, eski bir Osmanlı başkenti olan 2004 yılının İstanbul hayatındaki yansımalarını anlatılmıştır. Ayrıca bu oyun yazarına Afife Jale Tiyatro Ödülleri'inde Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü'nü de kazandırmıştır.
Aksakallar Konseyi

Aksakallar Kosneyi veya Aksakallar Heyeti, Türk Devletleri Teşkilatının devletler arası danışma yapma adına kurduğu önemli organıdır.Konsey, Türk Devletleri Teşkilatı Temel üyelerinden Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistanın temsilci olarak seçtiği aksakal adlı kişilerce yapılır. Ayrıca Macaristan gözlemci üye olarak katılmaktadır.2006 Tarihinde Kazakistan Devlet başkanı olan dönemin başkanı Nursultan Nazarbayev Türk Dili Konuşan Ülkeler Teşkilata bağlı bir konseyin olması için önerilerde bulundu.3 Ekim 2009 tarihinde yapılan 9. Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirvesinde imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile resmi olarak kurulmuş oldu.
Aksakallı

Aksakallı (Kırgızca: Аксакал, Azerice: Ağsaqqallı, Rusça: Аксака́л), Türk halk kültüründe ihtiyar adam. Değişik Türk dillerinde Akhagallı, Ağsagallı, Aksahaltı olarak söylenir. “Göksakallı” tabiri de kullanılır. Yaşlı adam, dede. Bir yörenin tanınmış en yaşlı erkeği. İyi niteliklere sahiptir. Ayrıca anlatılarda iyicil özellikler taşıyan yaşlılar ve dedeler için kullanılır. İnsanların zor anlarında yardımlarına koşar. Bu nedenle İslamiyet sonrası bazı söylencelerde Hızır Peygamber ile özdeşleşmiştir. Ulu Kayın ağacından inip çocuklara yardım eder ve ad verir. Göksakallı ihtiyar birdenbire belirir ve birdenbire kaybolur. Ak veya gökçe giysilidir. Ak-boz atlıdır. Çevgen denilen hayvan başlı bir asa taşır. Çevgen aynı zamanda kutlu oyun olan ciritin diğer adıdır. Yaşından beklenmeyecek kadar güçlüdür. Tasvir edilirken “altın sakallı” mecazı kullanılır. Verdiği elmayı kendileri yiyen kısır karı kocanın çocukları, elmanın kabuğunu yedirdikleri atlarının da yavruları olur. Bazen Aksakallı tabiri Eren ile eş anlamlı kullanılır. Sogotoh destanında Sabıya Bay Toyun ve Sabıya Bay Hotun adlı bir ihtiyar karıkocanın adı geçer. Bunların ömürlerinin sonunda duaları kabul edilerek bir erkek çocukları olur. Kadınlar için Aksaçlı tabiri kullanılır.Aksakallı Koca veya yalnızca Koca sözcüğü de benzer bir anlamı ifade eder. Türk halk kültüründe Bilge Kişi demektir. İnsanlara yol gösteren, bilgelik ve hikmet sahibi kişilerdir. Farsça anlam benzeşimi ve Türkçenin yapısını da uygun olan ses değişimi ile “Hoca” haline gelmiştir. Örneğin Nasreddin Hoca. Karı-Koca tabirindeki her iki kelimede yaşlılık ve tecrübe içerir. Karımak ve Kocamak fiilleri ihtiyarlamak demektir. Ozan kelimesiyle aynı kökten gelen Ozon’un ise yaşlı/bilge anlamına gelmesi önemli bir ayrıntıdır. Yaşlı, görmüş geçirmiş demektir.
Aksaklar, Gediz

Osmanlı Devleti'ne ait 1845 tarihli temettuat defterine göre köy, "Ağsaklar" (اغصقلر) ismini taşımaktadır. Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında da Ağsaklar olarak geçmektedir.Köy, Kütahya il merkezine 103 km, Gediz ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Köyün yaklaşık 2 km. yakınından Gediz Nehri geçmektedir. Günümüzde köy Aksaklar (merkez), Ova ve Dağ mahallesi olmak üzere 3 mahalleden oluşmaktadır.
Aksakov Müzesi

Aksakov Ano Müzesi, yazar Sergey Aksakov'un Başkurdistan'ın Ufa şehrinde yaşadığı dairede  yazarın yaşamını ve çalışmalarını anmak amacıyla oluşturulmuş biyografisi müzesidir18. yüzyıldan kalma bina, Aksakov'un çocukluğunu geçirdiği yerdir. 1991 yılında romancının doğumunun 200. yıldönümünde müze olarak hizmete girmiştir. Başkurdistan'ın ana hükûmet binası olan Cumhuriyet Yurdu'ndan yaklaşık iki blok uzaklıktadır.
Aksalur, Ürgüp

Aksalur, Ürgüp'ün 8 km doğusunda bulunan Nevşehir ili sınırları içindeki kasaba. Kuruluşu tam olarak bilinmemekte birlikte 1701 yılında Topuz Dağı'nın güneydoğu yamacındaki kayaların oyulmasıyla ilk etapta Ağcaşar Köyü, ardından da Salur köyü kurulmuştur. 1958 yılında bu iki köyün birleşmesi neticesinde 11 Nisan 1958 günü Resmî Gazetede yayınlanarak Aksalur Kasabası kurulmuştur. 1960 yılında oluşturulan imar planının ihtiyaçlara cevap vermemesi nedeniyle, 1991 yılında bu plan yenilenmiştir.Kapadokya sınırlarının dışarısında olması nedeniyle turistik faaliyetlere kapalı kalan Aksalur'da 2002 yılında yapılan çalışmalar sonucun dünyanın en eski şarap üretim merkezi bulunmuştur. Bu haber aynı yıl Hürriyet Gazetesi'nde yayınlanmıştır.
Aksana Myankova

Aksana Miankova (; d. 28 Mart 1982, Krychaw) Beyaz Rus atlettir. Çekiç atma branşında yarışan Miankova, 2008 Yaz Olimpiyatları'ndaki 76,34 metrelik atışıyla altın madalya kazandı. Bu derece aynı zamanda Olimpiyat rekorunu da kırmıştı. 2016'da, daha önceden pozitif çıkan doping testinin tekrar değerlendirilmesi sonucunda madalyası geri alınarak etkinlikten diskalifiye edildi.
Aksaray (İstanbul metrosu)

Aksaray Metro İstasyonu, İstanbul metrosu'nun M1ᴀ (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) & M1ʙ (Yenikapı - Kirazlı) Metro Hattı'nda yer alan ve 3 Eylül 1989'da hizmete giren yer altı metro istasyonudur. Fatih'in İskenderpaşa Mahallesi'nde Adnan Menderes Bulvarı (Vatan Caddesi) üzerinde yer almaktadır.İstasyondan T1 Yusufpaşa Tramvay İstasyonu'na 250 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.30 Ağustos 2019'da başlayan ancak pandemi sebebiyle durdurulan ve 6 Mayıs 2022'de tekrar başlayan gece metrosu seferlerinde Cumartesi ve Pazar 00.00 - 06.00 saatleri arasında 30 dakikada bir gece metrosu seferleri düzenlenmektedir. Bu şekilde Cuma ile Pazar arasında 66 saatlik kesintisiz seferler düzenlenmektedir. Bu saatler arasında ücretlendirme çift bilet olarak tahsil edilmektedir. Bu işletmede istasyondaki A girişi açık, B girişi kapalıdır.
Aksaray (İstanbul tramvayı)

Aksaray Tramvay İstasyonu, İstanbul tramvayı'nın T1 (Kabataş - Bağcılar) Tramvay Hattı'nda yer alan ve 13 Haziran 1992'de hizmete giren hemzemin tramvay istasyonudur. Fatih'in Kemalpaşa Mahallesi ile Mesihpaşa Mahallesi arasında Ordu Caddesi üzerinde yer almaktadır.İstasyondan -Marmaray (B1), M1ᴀ&M1ʙ ve M2'ye hizmet veren- Yenikapı Aktarma Merkezi'ne yaklaşık 600 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
Aksaray 1989 SK

Aksaray 1989 SK, Aksaray’ı  Türkiye Kadınlar İkinci Voleybol Ligi’nde temsil etmektedir. Forma renkleri Siyah-Beyaz-Kırmızı’dır.Aksaray 1989 Spor Kulübü 2019 yılında Aksaray'da kurulmuştur. İlk yılında TVF Kadınlar Bölgesel Ligi'nde mücadele eden Aksaray 1989 SK, ligi şampiyon olarak tamamlamıştır. 2. yılında ise Kadınlar İkinci Ligi'nde Play-Off grubunda yer alan takım çeyrek finallerde elenmiştir ve üst lige çıkma şansını elde edememiştir.
Aksaray Atatürk Stadyumu

Aksaray Atatürk Stadyumu, Aksaray'da bulunan 2750 koltuk kapasiteli stadyumdur. Tesis bünyesinde; 3 adet amir odası, muhasebe, saha komiseri, personel odası, 1 adet kazan dairesi, depo, ışıklandırma kumanda odası, artezyen ve trafo odası bulunmaktadır. Kapalı tribünde, ses düzenlenmesi, canlı yayın, medya bölümleri bulunmaktadır. 4 adet sporcu 1 adet hakem soyunma odaları, WC ve duşları mevcuttur. Yıkılıp yerine Aksaray Spor Salonu yapılmıştır.
Aksaray Müzesi

Aksaray Müzesi 1969 yılında Zinciriye Medresesi'nde kurulmuş ve civardan eser toplanmıştır. Daha sonra Acemhöyük, Aşıklı Höyük, Musular ve Güvercinkayası Höyüğü kazılarının yapılmasıyla yeni bir binaya ihtiyaç duyulmuş ve 2004 yılında yeni bir bina inşa edilmiştir. Sergilenmekte olan eserler akeramik Neolitik çağdan Osmanlı Çağı'na kadar uzanmaktadır.Neolitik çağda ait taştan aletler, obsidyenden silahlar ve kemikten aletler Aşıklı Höyük kazısından gelmiştir. Burada ölü hediyesi olarak ele geçmiş akikten kolye dikkati çeker. Neolitik seramikler ve taş aletler Musular kazısında ele geçmiştir. Güvercinkayası Höyüğü Geç Neolitik - Erken Kalkolitik çağ merkezidir. Seramik ve aletler yanında damga mühürler de vardır. Eski tunç eserleri Acemhöyük kazısı ile satın alınan Darboğaz kaplarından oluşmaktadır. Asur Ticaret Kolonileri Çağı seramik, mühür, mühür baskıları ile çeşitli eşyalardan oluşmakta olup hepsi 1989 yılından bu yana yapılan Acemhöyük kazılarından gelmedir. Hitit eserleri satın alınan mühür, tunç silah ve seramiklerden oluşmaktadır. Geç Hitit Krallığı'na ait taştan bir stelin alt kısmı burada korunmaktadır. Frig dönemi eserleri tunçtan bir kazanla temsil edilir. Yunan-Helenistik ve Roma çağları eserleri seremik ve cam eserleri yanında taştan mezar taşları, stel ve mimari parçalardan oluşmaktadır. Çanlı Kilisesi'nde bulunan ve 19. yüzyıla ait mumyalar, Osmanlı dönemi Hristiyan ahaliye aittir. Hankah kazısından gelen Selçuklu ve Osmanlı dönemi seramikleri ve mezar taşları da önemli eserlerdir. Etnoğrafik eserler üst katta sergilenmektedir. 600 metrekarelik teşhir alanı bulunan müzede 16 bin kadar eser vardır. Bahçesinde sergilenen eserlerin çoğu Bizans dönemi eserleri olmakla beraber, az da olsa Selçuklu eserleri mevcuttur.Müzede satın alma, bağış ve Aksaray sınırları içerisinde yapılan arkeolojik kazılar sonucunda elde edilmiş toplam 15.639 adet eser bulunmaktadır.Sikke Seksiyonu: Grek, Roma, Doğu Roma ve İslami dönemlere ait altın, gümüş, bronz ve bakır madenlerinden 8387 adet sikke bulunmaktadır.Etnografik Eser Seksiyonu: Aksaray çevresinden derlenmiş çeşitli giyim (üç etek, bindallı, cepken, kaftan gibi) süs eşyaları, halılar, çorap, para kesesi, kılıç ve silahlardan oluşan 584 adet eseri içermektedir.Sikke Seksiyonu: Helenistik dönem, Roma, Bizans, Selçuklu Hanedanı ve Osmanlılar dönemlerine ait altın, gümüş, bronz ve bakır madenlerinden 3528 adet sikke bulunmaktadır.
Aksaray Ulu Camii

Yığma bir tepe üzerinde bulunan caminin kitabesinde, 1408-1409 yıllarında Karamanoğlu Mehmet Bey tarafından Mimar Mehmet Firuz Bey'e yaptırıldığı yazılıdır.Anadolu Selçuklu Beyliklerinin tipik süslemeleri ile bezenmiş batı portali ile iç mekana ve doğu kale duvarlarına girilen, diğer yanda sağlam payandalarla desteklenen cami, yatık dikdörtgen bir plana sahiptir.Mehmet Bey'in oğlu İbrahim Bey zamanında 1482-1483'de büyük tamiratlar görmüştür. Bugünkü minaresi 1925'te yapılmıştır.Kareye yakın dikdörtgen planlı bir yapıdır. Giriş batıya kaydırılmış, girişi eyvan şeklinde düzenlenmiş, harim kısmı kuzey-güney doğrultusunda olup mihrap ön kubbesine Türk üçgeni ile geçiş sağlanmıştır. Yapının kuzey tarafı 2 katlı düzenleme gösterir. İç mekan orijinalliğini korumuştur. İç mekanda kemerlerin sivrilmesi gotik etkilidir. Mihrabı alçı malzemesidir. Yapıda hakim malzeme kesme taştır.
Aksaray ili genel seçim sonuçları

Aksaray İli, Cumhuriyet dönemi'nde, 1920'de il durumuna getirilen Aksaray, 1933'te çıkarılan özel kanunla ilçe olarak Niğde'ye bağlandı. 1989'a kadar Niğde'ye bağlı bir ilçe olarak kalan Aksaray, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) 4 milletvekili göndermektedir. 1923-35 yılları arasında ve 1991'den beri TBMM'de temsil edilen Aksaray İli'nde tek seçim bölgesi vardır.
Aksaray milletvekilleri listesi

Aksaray milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 2. ve 4. arası dönemleri ile 19. döneminden beri Aksaray şehrini temsil eden milletvekillerinin listesidir.Aksaray İli, 27.05.1933 tarih ve 2411 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 20.05.1933 tarih ve 2197 sayılı Kanunla ilçeye dönüştürülerek Niğde İline bağlanmıştır.Aksaray, 21.6.1989 tarih ve 20202 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 15.06.1989 tarih ve 3578 sayılı Kanunla yeniden il olmuştur.
Aksaray tahinlisi

Aksaray tahinlisi, bir çeşit çörektir. Malzemeleri hamuru için,  buğday unu, kepekli buğday unu, su, beyaz toz şeker, tuz, kuru maya, tereyağı veya zeytinyağı, tahin, süt kullanılır.  İç harç için ise tahin, zeytinyağı, tereyağı kullanılır.Aksaray tahinlisi 25.05.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Aksaray Üniversitesi

Aksaray Üniversitesi, Türkiye Bakanlar Kurulu tarafından, 2006 yılı içinde kurulması kabul edilen bir devlet üniversitesidir. 17 Mart 2006 tarihli 261111 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 5467 sayılı kanunla Niğde Üniversitesi' ne bağlı iken adı ve bağlantısı değiştirilerek, fakülte ve yüksekokullar kendi bünyesinde oluşturulan Aksaray Üniversitesi Rektörlüğe bağlanmıştır. Rektör Prof. Dr. Alpay Arıbaş'tırAksaray Üniversitesi'nde 12 Fakülte, 1 Yüksekokul, 6 Meslek Yüksekokulunda ön lisans ve lisans düzeyinde eğitim yapılmaktadır. Lisansüstü eğitim üniversiteye bağlı Fen, Sosyal ve Sağlık Bilimleri enstitüleri bünyesinde sürdürülmektedir. Üniversitede spor salonu Rıza Kayaalp spor salonu olup, yarı olimpik yüzme havuzu,atletizm stadyumu ve bisiklet veledromu mevcuttur.Son 8 yıl içinde (2011-2019) öğrenci sayısı 8 bin 200'den 22 bin 939'a, fakülte sayısı 4'ten 12'ye yükselmiştir. 2019 yılı itibarıyla üniversitede; 7 adet yerleşke, 1 adet Yüksekokul, 6 adet Meslek Yüksekokulu, 3 adet Enstitü ve 16 adet Uygulama ve Araştırma Merkezi bulunmaktadır. Üniversitenin akademik personel sayısı 2020 yılı itibarıyla; 79 Profesör, 106 Doçent Dr., 303 Doktor Öğretim Üyesi, 188 Öğretim Görevlisi, 160 Araştırma Görevlisi olmak üzere 836 kişiden oluşmaktadır.2019 URAP verilerine göre, 2000 yılından sonra kurulan devlet üniversiteleri arasında 21. sırada yer almaktadır.2021-22 eğitim-öğretim yılında 4155 ön lisans,	12687 lisans, 2197 yüksek lisans ve 185 doktora öğrencisi olarak toplamda 19224 öğrenci öğrenim görmekteydi. 2022 yılı itibari ile üniversite kapsamında 117 profesör, 141 doçent, 248 doktor, 198 öğretim görevlisi ve 191 araştırma görevlisi olmak üzere toplam 895 akademik personel görev yapmaktaydı.
Aksaray'da 1994 Türkiye yerel seçimleri

27 Mart 1994 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 27 Mart 1994 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Aksaray Belediyesi ile 6 ilçenin ve 26 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Aksaray'da 1999 Türkiye yerel seçimleri

18 Nisan 1999 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 18 Nisan 1999 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Aksaray Belediyesi ile 6 ilçenin ve 41 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"18 Nisan seçimlerini DYP adayı Latif Orçun kazanmıştı ancak küçük yaştakilere ve askerde olanlara oy kullandırıldığının tespit edilmesi sonucu seçimler iptal edildi ve 6 Haziran'da yeniden seçime gidildi.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Aksaray'da 2004 Türkiye yerel seçimleri

28 Mart 2004 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 28 Mart 2004 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Aksaray Belediyesi ile 6 ilçenin ve 41 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"