613 Mitsvot

613 Mitsvot (: Taryag Mitzvot, "613 emir") Musa'nın beş kitabı olan Tevrat'ta anlatılan, yapılması gereken kanuni, ahlaki ve ruhani uygulamalardır. Tevrat'taki bu kanun ilkeleri için bazen "bağlantılar" veya "emirler" (mitsvot) denip hepsine birden "Musa'nın kanunları" (Torat Moşe, תורת משה), ya da kısaca "Kanun" denir. Mitsvot, İbranice'de mitsva'nın çoğul halidir.Tevrat'taki bu kuralları çeşitli kereler kodlayıp sıralandırma çabalarında bulunulduysa da en kabul gören numaralandırma sistemi Rambam'ın hazırladığı şekildedir. 613 emrin bazıları icra edilmesi gereken "olumlu emirler" (mitsvot aseh), diğerleri ise yapılması kaçınılması gereken "olumsuz emirler"dir (mitsvot lo taaseh). "Olumsuz emirler" bir senenin günleri gibi 365 tane olup "olumlu emirler" insan vücudundaki kemik sayısı gibi 248 tanedir. 613 sayısı Talmud'da geçse dahi gerçek anlamda Orta Çağ rabinik edebiyatında önem kazandı. "İhlal etmektense ölümün yeğlenmesi" gereken üç tür olumsuz emir kategorisi vardır; bunlar cinayet, puta tapma ve yasak cinsel ilişkiye girmedir.613 Mitsvot üç kategoriden oluşur. Bunlardan ilki Mişpatim denen mantıken anlamı olan, öldürmeme ve çalmama gibi emirlerdir. İkinci kategori ise Eidus'tur. Bunlar Yahudilik'te geçen beyanlardır. Örneğin, Şabat için Tanrı'nın dünyayı altı günde yarattığı, yedinci gün dinlenip bu günü kutsal kıldığı anlatılır. Üçüncü kategori ise, Hukim denen, mantık aranmaması gereken sebebi olmayan emirlerdir.Dini önemi olmasına rağmen, Kudüs Tapınağı'nın yıkılması sebebiyle bazı mitsvalar bugün uygulanamamaktadır. Tahminlere göre, bugün uyulabilen 77 olumsuz 194 olumlu emir bulunmaktadır. 26 tanesi sadece İsrail diyarında uygulanabilir. Ayrıca, bazı emirler zaman merkezli olup kadınlar hariç tutulmuştur (örneğin, şofar, suka, lulav, tsitsit ve tefilin). Bazı emirler sadece erkekleri, bazıları sadece kadınları ve hatta bazıları sadece özel Yahudilik statüsü bulunan (ör: Kohen) kişileri bağlar.Talmud'da Tevrat'ın Tanrı tarafından Musa'ya verildiği, Tevrat'ta da "Yakup'un topluluğuna miras olarak, Musa bize yasayı verdi" dediği yazılıdır.Talmud'da yazdığına göre İbranice "Tora"nın (Tevrat) ebced hesabına göre (gematria) değeri 611'dir. Musa'nın Tanrı'dan aldığı 611 emrin yanı sıra Tekvin'de "meyve verip çoğalın" ve sünnet emirleriyle birlikte toplam emir sayısı 613'ü bulur. Talmud'da 613 sayısı Rabbi Simlay'a adanmıştır.Bir yoruma göre tallitteki tsitsit 613 emir ile bağlantılıdır: Tevrat yorumcusu Raşi'nin hesabına göre, Mişna İbranicesinde tsitsit'in (ציצית) değeri 600'dür. Her püskül 8 ipten oluşur ve 5 dizi düğüm vardır. Bu sayılar eklenince 613 sayısına erişilir. Dolayısıyla tsitsitli kuşam, giyen kişiye Tevrat'ın emirlerini hatırlatır.Çeşitli zamanlarda çeşitli bilgeler tarafından bu liste farklı sıralamayla ve ender farklılıklarla hazırlanmış olsa dahi geleneksel Yahudilik'te en kabul gören liste Musa ibn Meymun'un listesidir:Kardeş evlenmek istemezse Haliza (çocuksuz ve merhum kardeşin karısını yibbum'dan feragat etme) uygulaMahkeme tarafından gerek görülürse doğru söylediğini ispatlamak için Tanrı'nın adını kullanıp yemin etAdanmış nesnelere karşı günah işleyen, o nesnenin değerini, artı beşte birini ve artı kurbanlık ödemeliKusurlu kişi, giysisini yırtarak durumunu halka bildirmeli, saçını, dudaklarını örtecek kadar uzatmalıKendine yeni eş alan, yeni ev inşa eden, veya yeni bağını eken adam bir yıl boyunca varlığının tadını çıkarmalıEisenberg, Ronald L. The 613 Mitzvot: A Contemporary Guide to the Commandments of Judaism Schreiber Publishing, 2005. ISBN 0-88400-303-5Moses Maimonides, translation by Charles Ber Chavel and Moses ibn Tibbon. The book of divine commandments (the Sefer Ha-mitzvoth of Moses Maimonides) London: Soncino Press, 1940.