barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
1804 Mtiuleti İsyanı

1804 yılında Mtiuleti'deki isyan, o zamanlar Rusya İmparatorluğu'nun Gürcistan Valiliği'nin bir parçası olan eski  Kartli-Kaheti Krallığı'nda (doğu Gürcistan) bir çatışmaydı. Bu, Rus yönetimine yönelik ilk büyük Gürcü isyanıydı.1801'de Ruslar Kartli-Kakheti krallığını ilhak etti. Daha sonra bir Rus bölgesi (Gürcistan Valiliği) statüsüne indirildi. Rus yönetimi biraz barış getirse de, Kartli-Kakheti sorunlu kaldı.Darial Geçidi'nin batısındaki savunmasız bir noktada patlak verdi. Bazı yerel Osetliler, bölgede bulunan Kazakların tahıl ve et taleplerinden şikayet etmişti. Bir çukura atıldılar. Kazaklar daha sonra yerel halkı cezalandırmaya başladı; köylüler zorla çalıştırıldı, iki adam kırbaçlama ile öldürüldü, kadınlara kötü muamele edildi ve sığırlar ölümüne çalıştırıldı.Aragvi Vadisi halkı daha sonra Dmitri Mihayloviç Volkonsky'nin birliklerine saldırdı ve birçoğunu öldürdü. Daha sonra yakınlardaki birkaç kaleyi işgal ettiler. 1804 yazında, 4.000 Gürcü ve Osetyalı isyancı Prens Parnaoz'dan kendilerine liderlik etmesini istedi.   3 Ağustos 1804'te isyancılar ve Rus kuvvetleri Lomisi'de çatıştı; Rus kuvvetlerinin, Kakhetian soylularının "korkaklığı" ve Erivan'ı başarısız bir şekilde kuşatmış olan Rus General Pavel Tsitsianov'un dönüşü nedeniyle yenilgiden kurtulduklarını bildirildi. İsyan bastırıldı ve yüzlerce isyancı süngüden geçirildi ya da hapsedildi.
1804-1813 Rus-İran Savaşı

1804-1813 Rus-İran Savaşı, İmparatorluk Rusyası ile İranlı Kaçar Hanedanı arasındaki bir savaştır. Savaş çıkmasının nedeni; iki devletin de karşılıklı olarak Kafkaslar'da hak iddia edilen toprak üzerindeki kontrolün ve gücün arttırılması isteğidir. Asker sayısı az olmasına karşın Ruslar, Kaçarlara karşı üstün gelmeyi başardılar ve Gülistan Antlaşması'nı imzaladılar. Kaçar Hanedanı, 1796 yılında kaybettiği toprakları geri alamayacak şekilde kaybetti.
1805

1805 (MDCCCV) yılı Gregoryen Takvimine göre Salı, Jülyen Takvimine göre Pazar günü başlayan bir yıldır.1 Mart - Samuel Chase, United States Senate tarafından kendisine açılan meclis soruşturmasından beraat eder.5 Mart -  New Brunswick Yasama Meclisi, bölgedeki okuryazarlık oranını arttırmak için bir kanun geçirdi ve Kanada'daki halk eğitiminin oluşmasına yol açtı.
1805'te Osmanlı İmparatorluğu

Nisan - Selimiye Camii Vakası: Selimiye Kışlası'nda yapılacak selamlık törenine yeniçerilerin alınmayacağı dedikoduları üzerine yeniçeriler ayaklanarak İstanbul içinde huzursuzluk çıkardı. Padişah III. Selim geri adım atarak isyanı önledi.
1806

12 Haziran – Napolyon Almanya'yı Ren Konfederasyonu olacak şekilde örgütledi. Avusturya imparatoru I. Francis bunu Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun sonu olduğunu anladı ve Kutsal Roma İmparatoru olarak tahtını resmen bıraktı.Napolyon Avrupa ile Birleşik Krallık arasındaki tüm ticarete son verecek Berlin Kararnamesini yayınladı.
1806'da Osmanlı İmparatorluğu

14 Kasım - Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa sadrazamlıktan azledildi. Yerine İbrahim Hilmi Paşa getirildi.13 Aralık - Birinci Sırp Ayaklanması: Kara Yorgi liderliğindeki Sırplar Belgrad'ı ele geçirdi. Burada aralarında kadınların ve cocukların da bulunduğu yirmi bine yakın Türkü karlettiler
1807

? - Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa, III. Selim saltanatında bir yıl altı ay yirmi gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır (d. 1758).1 Mart - Nikolay Rezanov, Rusya'nın Alaska ve Kaliforniya'yı kolonileştirmesi projesini destekleyen Rus soylusu ve devlet adamıdır (d. 1764).
1807 Köle Ticareti Yasası

1807 Köle Ticareti Yasası, 25 Mart 1807 tarihinde İngiliz parlamentosu tarafından kabul edilen, köle ticaretine son veren yasa. Bu yasa her ne kadar kölelik ticaretini yasaklasa da yasanın ilk dönemlerinde İngiliz kolonilerinde birkaç küçük çaplı isyana ve işçi eksikliğine sebep olmuştur. Kölelik yasaklandığı için İngilizler kolonilerinin ihtiyaç duyduğu işçileri eski kölelerden, fakir kesimden olan halktan ya da kolonilerde özel olarak seçilmiş kişiler çok düşük maaşlarla kölelerin yaptığı işleri yapmışlardır.
1807'de Osmanlı İmparatorluğu

29 Mayıs - Kabakçı Mustafa Ayaklanması patlak verdi. III. Selim tahtan indirilip, yerine IV. Mustafa geçirildi.31 Mayıs - IV. Mustafa yeniçerilerle bir anlaşma imzaladı: Buna göre isyana katılan yeniçeriler cezalandırılmayacak, yeniçeriler de devlet işlerine karışmayacaktır. Kabakçı Mustafa ve diğer isyancı elebaşılarına orduda imtiyazlı görevler verilecektir.
1808

31 Aralık - Fransız kimyacı Joseph Louis Gay-Lussac sonradan kendi adıyla bilinecek olan gaz kanununu denklem haline getirdi.
1808 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1808 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri, 4 Kasım Cuma gününden 7 Aralık 1808 Çarşamba gününe kadar düzenlenen altıncı dört yıllık başkanlık seçimiydi.Demokrat-Cumhuriyetçi aday James Madison , Federalist aday Charles Cotesworth Pinckney'e karşı zafer kazanarak  Amerika Birleşik Devletleri'nin dördüncü başkanı seçilmiştir.Başkan yardımcısı George Clinton ve eski Birleşik Krallık Büyükelçisi  James Monroe  seçimlerde başkan adayı olabilmek için Madison ile rekabete girmiştir.Federalist parti bir önceki seçimlerde başkanlığa aday olan Charles C. Pinckney'i ve başkan yardımcılığına aday olan Rufus King'i tekrar aday göstermiştir.
1808'de Osmanlı İmparatorluğu

19 Temmuz - Alemdar Mustafa Paşa, İstanbul'a gelerek III. Selim'e karşı ayaklanan Kabakçı Mustafa'yı öldürttü.29 Temmuz - Alemdar Mustafa Paşa'nın, III. Selimi tekrar tahta çıkaracağından korkan IV. Mustafa, III. Selimi öldürttü. Şehzade Mahmud ise cariyelerin ve hizmetkarlarının yardımıyla sarayın çatısına kaçırıldı. Aynı günde Alemdar Mustafa Paşa tarafından tahttan indilrilrn IV. Mustafa'nın yerine tahta çıktı.14 Kasım - Alemdar Vakası: Bu yeni askeri modeli de beğenmeyen Yeniçeriler konağını bastığı Alemdar Mustafa Paşa'yı öldürdüler. Ayaklananlar II. Mahmud'u tahttan indirmek için saraya saldırdılar. Kadı Abdurrahman Paşa Sekban-ı Cedid askerleriyle Topkapı Sarayı'nı savundu. Bozguna uğrayan ayaklananların üzerine giden Kadı Abdurrahman Paşa, 3.000'den fazla yeniçeri ve diğer ayaklananları kılıçtan geçirtti.16 Kasım - İsyancıların IV. Mustafa'yı tekrar tahta çıkarmak istemesi üzerine, IV. Mustafa boğdurularak öldürüldü.
1809

5 Temmuz – Napolyon Avusturya Arşidükü Karl Louis’i Wagram Savaşı’nda yenilgiye uğrattı. Savaşın sonunda 14 Ekimde Schonbrunn Antlaşması imzalandı5 Ocak - 1807-1809 Osmanlı-Büyük Britanya Savaşı'nı sona erdiren Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı.
1809'da Osmanlı İmparatorluğu

5 Ocak - 1807-1809 Osmanlı-Büyük Britanya Savaşı'nı sona erdiren Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı.
181

Antakyalı Theophilus, ilk defa Apologia ad Autolycum adlı eserinde teslis kelimesini kullanan piskopos
181 Eucharis

Eucharis (küçük gezegen tanımı: 181 Eucharis), Fransız astronom Pablo Cottenot tarafından 2 Şubat 1878'de Marsilya Gözlemevi'nden keşfedilen büyük, yavaş dönen bir ana kuşak asteroididir.  Bu Cottenot'un tek asteroit keşfiydi. Bu nesne, bir Yunan perisi olan Eucharis'in adını almıştır.Tholen sınıflandırma sisteminde, taşlı S-tipi bir asteroid olarak kategorize edilirken, Bus asteroid taksonomi sistemi onu bir Xk asteroid olarak listeler. 2007 yılında California, Rancho Cucamonga'daki Goat Mountain Astronomik Araştırma İstasyonunda yapılan bu asteroitin fotometrik gözlemleri, 52,23 ± 0,05 saatlik yavaş dönüş periyoduna sahip bir ışık eğrisi verdi.Bu nesne, benzer spektral özellikleri ve yörünge öğelerini paylaşan 149-778 asteroit ailesinin adaşıdır; dolayısıyla aynı çarpışma olayından doğmuş olabilirler. Tüm üyelerin nispeten yüksek bir yörünge eğimi vardır.
1810

20 Ağustos - Fransız Deniz Kuvvetleri ile İngiliz Kraliyet Donanması arasında Napolyon Savaşları'nın bir parçası olan Grand Port Muharebesi başladı.
1810 Girit depremi

1810 Girit depremi 16 Şubat saat 22:15'te meydana geldi. Kandiye'de büyük yıkıma neden oldu, Malta'dan kuzey Mısır'a bir miktar zarar verdi ve orta İtalya'dan Suriye'ye kadar hissedildi. Candia'dan (Kandiye) 2.000 ölüm bildirildi.Helenik yayı, Afrika Levhasının Ege Denizi Levhasının altına batmasıyla ilgili kavisli bir tektonik özelliktedir. Batı Avrasya'nın en aktif sismik bölgelerinden biridir ve Mısır'ı da etkileyen büyük depremler geçmişine sahiptir. Girit yakınlarında ve adanın kuzeyinde episentresli büyük depremler, tipik olarak yitim levhası arayüzünde yer alan orta derinlikte olaylardır. Bu tür olaylar genellikle 7+ büyüklüktedir, ancak derinlikleri nedeniyle boyutlarına göre nispeten az hasara neden olurken, çok yaygın olarak hissedilir.Deprem, Kandiye ve kuzeydoğu Girit'te ağır hasara neden oldu. Güney Ege'deki adalardan, kuzey Mısır'daki Kahire, Rosetta, İskenderiye ve Malta'daki adalardan da hasar bildirildi. 1811'de Siwa Vahası'ndaki Amon Tapınağı'nın bir kısmının çöküşüne dair raporlar da, şimdi 'sahte tarihi olay' olarak kabul edilen ayrı bir depremden ziyade 1810 olayına atfedildi.Deprem, Kıbrıs, Türkiye, Suriye, Orta İtalya ve Kuzey Afrika'nın çeşitli bölgelerine kadar çok uzakta hissedildi ve kaydedildi. Ana şokun Malta'da iki dakika sürdüğü bildirildi.Malta ve İskenderiye limanlarında ve yakındaki kanallarda dalgaların kaydedildiği bir tsunaminin raporları var, ancak bunlar daha çok seş karakterine sahip.
1810'lar

Bu onyıl çok hasım bir politik iklim ile başladı. Napolyon Fransa İmparatorluğu'nu kurmak için komşularına saldırıyordu ve bu küresel anlamda Napolyon Savaşları'na dönüşecek çatışmaları başlatıyordu. Bu onyılda Waterloo Savaşı gibi savaşlar yaşanırken Osmanlı İmparatorluğu'nda İkinci Sırp Ayaklanması baş gösterdi, Afrika'dan Amerika Birleşik Devletlerine kitlesel ölçekli göçler yaşandı. Latin Amerika'da İspanya İmparatorluğu sınırlarındaki birçok devlet bağımsızlığını ilan etti. Stetoskop bu onyılda icat edilirken, Renkler Teorisi yayınlandı. 1815 yılında tarihe en büyük volkanik patlama olarak geçecek olan Tambora Dağı patladı.21 Ağustos 1810 - Fransa'nın Mareşali Jean-Baptiste Bernadotte, İsveçli Riksdag of the Estates tarafından veliaht prensi ilan edildi.28 Mayıs 1812 - Osmanlı Devleti ve Rusya arasında Bükreş Antlaşması imzalandı, 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı sona erdi.1817 - Kalküta çevresinde oluşmuş ve Güneydoğu Asya, Ortadoğu, Doğu Afrika ve Akdeniz kıyılarına kadar yayılmış bir salgın hastalık olan, ilk Asya kolera salgını veya Asya kolerası olarak da bilinen İlk kolera pandemisi başladı.14 Temmuz 1811 - İtalyan bilim insanı Amedao Avogadro, gazların moleküler içeriği hakkındaki notunu yayınladı.
1810'larda sosyoloji

Louis-Gabriel de Bonald'ın Recherches philosophiques sur les premiers objets des connaissances morales kitabı yayınlandı.Henri de Saint-Simon'un L'Organisateur kitabı yayınlandı. (Auguste Comte ve Augustin Thierry'nin yardımlarıyla yazıldı)
1811 Komisyonları Planı

1811 Komisyonları Planı (İngilizcesi: The Commissioners' Plan of 1811) New York Eyalet Yönetimi tarafından 1811 yılında kabul edilen, Manhattan’ın 14. Cadde ile Washington Heights bölgeleri arasındaki bölümün imarı ve arsa satışını planlayan bir imar planıdır.Bu imar planının en bilinen özelliği ızgara sistemin kullanılmasıdır. Bazı tarihçiler bu metodu son derece ileri görüşçülük ve vizyon sahibi olmak olarak överlerken; bazıları da eski şehirlerde olan düzensiz cadde biçimlerine kıyasla bu sistemin tipik ve monoton olduğu eleştirisini getirmişlerdir.Manhattan’ın önemli bir kısmını kaplayan, Sekizinci Cadde ile Beşinci Cadde’lerin 59. Cadde ve 110. Caddelerinin kesiştiği yerde yer alan Central Park bu imar planında yer almamaktadır. Bu parka imar planında 1853’e kadar yer verilmemiştir. Bu imar planında Central Park dışında, görece daha küçük çaplı değişiklikler de yapılmıştır. Mesela 23. Cadde ile 33. Caddeler arasında yer alan ve Parade adı verilen bir park da plana sonradan eklenmiştir.
1812

28 Mayıs - Osmanlı Devleti ve Rusya arasında Bükreş Antlaşması imzalandı, 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı sona erdi.
1812 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1812 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri, 30 Ekim Cuma gününden 2 Aralık 1812 Çarşamba gününe kadar düzenlenen yedinci dört yıllık başkanlık seçimiydi.1812 Savaşı'nın gölgesinde yapılan bu seçimde görevdeki Demokrat-Cumhuriyetçi Başkan James Madison, parti içinde muhalif olan ve Federalist parti'nin desteği ile başkanlık seçimine aday olan Dewitt Clinton'a karşı zafer elde ederek ikinci dört yıllık dönemi için tekrar başkan seçilmiştir.Parti içi muhalif olan Clinton ise  muhalif Demokratik-Cumhuriyetçiler ve Federalist parti ile ittifak kurarak başkan adayı olmuştur.Clinton Federalist partiye olan desteği seçimlerde kendisine çekme başarısı göstersede rakibi Madison halk oylarının %50,4'ünü alarak yeniden başkan seçilmiştir.Clinton Federalist parti'nin kalesi olarak görülen New England eyaletinide kazanmasına rağmen Madison güneydeki eyaletlerde gösterdiği başarı sebebiyle rahat bir zafer kazanmıştır.Bu seçim 1800 ve 1824 yılları arasında yapılan seçimlerde en çok itiraz edilen seçim olma unvanına sahiptir.New Hampshire Valisi John Langdon başkan yardımcılığına aday gösterilmesine rağmen ilerleyen yaşı ve rahatsızlığı sebebiyle bu görevi reddetmiştir.
1812 Savaşı

1812 Savaşı (İngilizce: War of 1812) veya 3 yıl savaşı, Amerika Birleşik Devletleri ile Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı'nın Kuzey Amerika'daki kolonileri ve Amerikan yerlisi (Kızılderili) müttefikleri arasında iki buçuk yıl süren askeri çatışmalar dizisidir. Sonuçta Amerikan Bağımsızlık Savaşı'ndan kalan birçok konu çözüldü, ancak hiçbir sınır değişikliği olmadı. Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ile İngiltere'nin arasında devam eden savaşın getirdiği ticari kısıtlamalar dahil olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı 1812 yılında savaş ilan etti. Kraliyet Donanması'na Amerikan tüccar denizcilerinin zorla asker olarak alınması, Amerikan yayılmacılığına karşı İngilizlerin Amerikan Kızılderili kabileleri desteklemesi, denizlerde aşağılanma ve denizcilerin ulusal onuruna hakaret üzerine hakaret edilmesi, Britanya Kuzey Amerika topraklarına (günümüz Kanada parçası) ABD'nin ilgisi savaşın diğer nedenleriydi.Savaş üç temel cephede cereyan etti. Öncelikle her iki taraf da denizlerde saldırılar düzenlemeye başladı. ABD'nin Britanya Kuzey Amerikası'nın abluka altında tuttuğu sırada İngiliz gemileri Amerikan gemilerine saldırdı. İkincisi, hem kara ve deniz savaşlarına paralel olarak Amerika-Kanada sınırındaki Büyük Göller, Saint Lawrence Nehri ve Champlain Gölü'nün kuzey ucu çizgisinde mücadele devam etti. Üçüncü olarak, Güney Amerika ve Körfez Sahili'nde Amerikan güçlerinin, New Orleans'ta İngiliz işgal kuvvetlerini, İngiltere'nin Kızılderili müttefiklerini mağlup ettiği önemli kara savaşları gerçekleşti. Savaşın sonunda taraflar arasında Gent Antlaşması imzalandı ve her iki taraf da savaşta işgal ettiği yerlerden geri çekildi.
1812 Uvertürü

Rusya'ya karşı düzenlenen, ancak başarısızlıkla sonuçlanan Fransız saldırısından ve takibindeki Napolyon'un Grande Armée'nin yıkıcı geri çekilişinden ve Napolyon Savaşları'nın 1812 yılındaki büyük dönüm noktasından bahseder. Bu çalışma daha çok bazen gerçekleştirilen top atışları ile tanınır, özellikle açık hava festivallerinde yapılır ve gerçek toplar kullanılır. Bestenin Birleşik Devletler ve Birleşik Krallık arasında olan 1812 Savaşı ile herhangi bir bağlantısı olmasa da, ABD'de diğer vatanseverlik müzikleri ile beraber çalınmaktadır.Uvertürün ilk sahne gösterisi 20 Ağustos 1882 tarihinde, Moskova'daki Kurtarıcı İsa Katedrali'nde olmuştur.Eser, V for Vendetta filminin kapanış sahnesinde ve Risk adlı bilgisayar oyununun ana menüsünde kullanılmıştır.
1812 İspanyol Anayasası

1812 İspanyol Anayasası, 19 Mart 1812 yılında Yarımada Savaşı sırasında Cadiz kentinde ilan edilen anayasadır. İspanya'nın bugünkü yönetim yapısının kökenini oluşturan anayasa, Napolyon modelinden esinlenerek oluşturulmuştur. Ülke il ve belediye gibi iki birimin varlığına dayandı. Anayasa ile Yasama organı olarak Cadiz Cortes kuruldu. Erkeklere seçme ve seçilme hakkı tanındı. Bunlarla birlikte ulusal egemenlik, basın özgürlüğü, toprak reformu ve serbest girişimin esaslarını kurumsallaşmıştır. Bu anayasa o dönemin en liberal anayasadır. Bu anayasa ile kralın yetkilerini azaltıyordu. Bundan dolayı Fransa isyan hareketini bölmek için VII. Fernando Valencay Antlaşması ile serbest bıraktı. Ancak devam eden tartışmalar sona 1820 yılında sona erdi.
1812'de Osmanlı İmparatorluğu

28 Mayıs - Osmanlı Devleti ve Rusya arasında Bükreş Antlaşması imzalandı, 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı sona erdi.
1812-1819 Osmanlı veba salgını

1812-1819 Osmanlı veba salgını, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki son büyük veba salgınlarından biridir. Bu salgın en az 300.000 kişinin hayatına mal olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu'nda 16. ve 19. yüzyıllar arasında veba salgınları sık sık meydana gelmiştir.Hastalık Temmuz 1812'de başkent İstanbul'da patlak verdi. Başlangıçta hafifti, ancak Ağustos ayı sonlarında durum kritik hâle geldi. Eylül ayına kadar her gün yaklaşık 2.000 kişi ölüyordu. Aralık ayında salgın azaldı, ancak daha sonra yeniden ortaya çıktı. Salgının sonunda, Bâb-ı Âli, 220.000 Türk, 40.800 Ermeni, 32.000 Yahudi, 28.000 Rum, 50 Halepli, 80 adalı ve 25 Frank olmak üzere 320.955 ölüm olduğunu tahmin etmiştir.Salgın, Mısır'daki İskenderiye de dâhil olmak üzere imparatorluğun topraklarının çoğuna yayıldı. 1813'te veba, Osmanlı vasal eyaleti Eflak'a ulaştı ve burada ülkenin o zamanki hükümdarının ismini alarak Caragea vebası olarak tanındı. Salgın sadece Bükreş'te yaklaşık 25.000 ila 30.000 kişiyi öldürdü. Aynı zamanda, veba Bosna'da da mevcuttu ve 1815'te Dalmaçya'ya ulaştı. 1814–15'te Mısır, Bosna ve Arnavutluk'ta yeniden ortaya çıktı.Veba, imparatorluğun sınırlarının ötesine de yayıldı. Mayıs 1812'de Gürcistan'da Poti'de bir salgın çıktı; Eylül ayında Kırım'ı vurdu. Kiliselerin, tiyatronun ve borsanın kapatıldığı Ağustos ayında Odessa'ya ulaşmıştı. Richelieu dükü önemli bir rol oynadı. 22 Kasım 1812'de Odessa'nın 32.000 sakini zorla evlerine hapsedildi. 7 Ocak 1813'te Odessa'dan başka vaka bildirilmedi ve 66 gün sonra kasaba yeniden açıldı, ancak kimsenin şehri terk etmesine izin verilmedi. Salgın 1812'de 2656 kişiyi öldürdü; 1813'te 24 kişi öldü.Mart 1813'te İngilizlerin elindeki Malta adasını etkilemesi ve Ocak 1814'e kadar süren ve yaklaşık 4500 kişinin ölümüne neden olan bir salgına neden oldu. Salgın Malta'dan yakınlardaki Gozo adasına yayıldı ve burada 1814 Mart ve Eylül ayları arasında yaklaşık 100 kişi öldü. Salgın 1815'te Korfu adasında da patlak verdi.1815'te İtalya'nın Noja kentinde meydana gelen küçük bir veba salgını da Dalmaçya'daki salgından kaynaklanmış olabilir, ancak kesin kaynağı bilinmemektedir ve salgının endemik olması muhtemeldir.Osmanlı İmparatorluğu'ndaki bir sonraki büyük veba salgını 1835 ve 1838 yılları arasında meydana geldi.
1813 Dresden Kuşatması

Dresden kuşatması, Altıncı Koalisyon Savaşının 1813'teki Alman Harekatı sırasında gerçekleşen bir kuşatmadır.Dresden Muharebesi'nden sonra Napolyon, Laurent de Gouvion Saint-Cyr'a XIV. Kolordusu ile Dresden'e hareket etmesini emretmişti.Leipzig Muharebesi'ndeki Fransız yenilgisinden sonra, Dresden garnizonu ile Grande Armée arasındaki bağlantı kesildi ve sonunda 26 Ekim'de Johann von Klenau komutasındaki Avusturya ordusunun IV. Kolordusunun da eşlik edeceği Alexander Ostermann-Tolstoy komutasındaki Rus Kolordusu tarafından kuşatıldı.Saint-Cyr, 11 Kasım 1813'te Klenau'ya teslim oldu. Saint-Cyr'in yanında; 11 Tümen Generali, 19 Tugay Generali, 1.759 subay ve 33.744 asker ile 94 silah ele geçirildi.
1813'te Osmanlı İmparatorluğu

28 Mayıs - Rusya'yla savaşın sonu: Bükreş Antlaşması, Besarebya'nın kaybı, Sırbistan'a özerklik verilmesi.
1814 Paris Muharebesi

1814 Paris Muharebesi, Napolyon Savaşlarının son dönemindeki muharebelerdendir. Fransızların yenilgisi üzerine başkent Paris düşmüş ve imparator Napolyon Bonapart tahttan feragât etmek zorunda kalmıştır.Napolyon, Rusya seferinde uğradığı mağlubiyet sonucu 1813 yılını geri çekilme ile geçirir. Napolyon’a karşı birleşen Avrupa ülkeleri Fransızları 16-19 Ekim 1813 tarihindeki Leipzig Muharebesi’nde mağlup edince Fransa ile barış yapmak isteyenlerle Fransa’yı işgal etmek isteyenler karşı karşıya gelir. Avusturya imparatoru I. Franz barış antlaşmasından yanayken, Napolyon Savaşları sırasında ülkeleri işgal gören Rusya imparatoru I. Aleksandr ve Prusya kralı III. Friedrich Wilhelm Fransa’nın da işgal edilmesini istiyorlardı. Özellikle I. Aleksandr, Napolyon’un Moskova’ya girdiği gibi Paris’e girmek niyetindeydi. Bu döneme kadar son 400 yıl boyunca hiçbir yabancı ordu Paris’e girememişti.Eşgüdümlü olarak ilerleyen Avusturya, Prusya ve Rus Orduları Schwarzenberg Prensi Mareşal Karl Philipp komutasında olsa da ordularla beraber ilerleyen Rus Çarı ve Prusya Kralının etkisi hissedilir düzeydedir. Müttefik ordusunun 100 bin askerine karşılık Paris’in savunma görevini üstlenen Joseph Bonaparte’ın emrinde 20 bin asker ve 30 bin İmparatorluk Muhafızı bulunmaktadır. Paris’in savunmasında Fransız komutanlar Auguste Marmont, Bon Adrien Jeannot de Moncey ve Édouard Mortier görev almaktaydı.Mart ayı sonlarında şehrin dış mahallelerine ulaşan müttefik orduları 30 Mart günü saldırı için hazırlıklara başlar. Şehre saldırı ilk olarak Rus Ordularınca başlatılır ve İmparatorluk Muhafızları Romainville civarında geri püskürtülür. Gebhard Leberecht von Blücher komutasındaki Prusya kuvvetleri ise Aubervilliers’de saldırsa da ilerleme kaydedemez. Rus birlikleri de özellikle İmparatorluk Muhafızlarının yoğun direnişiyle karşılaşır ve karşı saldırıya maruz kalır. Ancak Prusya birliklerinin desteğiyle ilerleme kaydedebilen Rus Ordusu Montmartre’a doğru ilerlemeye başlar. Bu hakim tepenin elden çıkması üzerine Joseph şehri terk eder ve artık umutsuz bir savaşı sürdürmek istemeyen Marmont teslim olur.Fransızlarla temas kuran Rus Çarı I. Aleksandr Fransa’dan intikam almak istemediğini ilan ederek adil bir barış antlaşması önerir. 31 Mart 1814 günü Talleyrand şehrin anahtarını çara verir. Aynı gün müttefik orduları şehre girer. Napolyon Paris’in teslim olmasından çılgına dönse de 6 Nisan günü tahtı bırakmak zorunda kalır. 11 Nisan günü imzalanan 1814 Fontainebleau Antlaşmasına göre Elba Adasına sürgüne gider. Ancak Napolyon Yüz Gün olarak anılan dönemde yeniden ülkenin başına geçecektir.
1816 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1816 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri 1 Kasım - 2 Aralık 1816 tarihleri arasında düzenlenen sekizinci dört yıllık başkanlık seçimiydi.1812 savaşı'nın sona ermesinden sonraki ilk seçimlerde, Demokratik-Cumhuriyetçi aday James Monroe Federalist Rufus King karşısında seçimi kazanmıştır.Başkan James Madison iki dönem görev yaptıktan sonra emekli olmayı seçerken, Demokratik-Cumhuriyetçi Parti Mart 1816'da bir kongre düzenlediler.Madison ve eski başkan Thomas Jefferson'un desteğiyle, Dışişleri Bakanı Monroe, partisinin başkanlık adaylığını Savaş Bakanı William H. Crawford'a karşı kazanmıştır.New York Valisi Daniel D. Tompkins ise Demokratik-Cumhuriyetçi Başkan Yardımcısı adaylığını kazandı.Federalistler resmi olarak bir  aday göstermediler, ancak New York Senatörü King fiili Federalist aday olarak ortaya çıktı.1815'te sona eren savaş sonucu ve barış, Amerikan halkı için tatmin ediciydi ve Demokratik-Cumhuriyetçiler bu sonuç sayesinde halk nezdinde iyi bir itibar kazanmışlardır.Federalistlerin savaşa karşı çıktıklarını belirtmesi ve Hartford Kongresi'ndeki New England Federalistleri'nin radikal söylemleri itibarlarını büyük ölçüde zedelenmiştir.Federalistlerin kampanya yürütmesi için çok az şey vardı ve Monroe, 19 eyaletten 16'sını  kazanarak seçimi çok rahat bir şekilde kazanmıştır.
1817

Kalküta çevresinde oluşmuş ve Güneydoğu Asya, Ortadoğu, Doğu Afrika ve Akdeniz kıyılarına kadar yayılmış bir salgın hastalık olan, ilk Asya kolera salgını veya Asya kolerası olarak da bilinen İlk kolera pandemisi başladı.24 Haziran – Thomas McKean, Amerikalı avukat ve Amerikan Bağımsızlık Bildirisi'nin imzacısı (d. 1734)24 Temmuz – Karađorđe Petrović, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Birinci Sırp Ayaklanması'nın lideri ve Sırp Karađorđević Hanedanı'nın kurucusu (d. 1768)22 Ağustos – Nakşidil Sultan, Osmanlı padişahı II. Mahmut'un annesi, Valide Sultan ve I. Abdülhamit'in eşi (d. 1768)14 Kasım – Policarpa Salavarrieta, Kolombiya'nın bağımsızlığı için mücadele vermiş ajan ve devrimci (d. 1795)
1818 Antlaşması

Londra Konvansiyonu, 1818 Anglo-Amerikan Konvansiyonu, 1818 Konvansiyonu veya sadece 1818 Antlaşması olarak da bilinen, ABD ve Birleşik Krallık arasında balıkçılık, sınır ve kölelerin restorasyonuna ilişkin sözleşme imzalanan uluslararası bir antlaşmadır.İki ülke, 49° kuzey paralelini kapsayan bir sınır çizgisini kabul ettiler , çünkü kısmen düz çizgi sınırının araştırılması, havzalara dayalı önceden var olan sınırlardan daha kolay olacaktı.
1819

25 Ağustos - Allan Pinkerton, İskoç dedektif ve casus, ABD’deki ilk dedektif ajansı olan Pinkerton Ajansını kurmasıyla bilinir (ö. 1884).
182 Elsa

Elsa  ; küçük gezegen tanımı : 182 Elsa), asteroit kuşağının iç bölgelerinden gelen, yaklaşık  çapında bir Massalia ya da arka plan asteroididir. 7 Şubat 1878'de Avusturyalı astronom Johann Palisa tarafından bugünkü Hırvatistan'da bulunan Avusturya Deniz Gözlemevi'nde keşfedildi. S-tipi asteroit 80 saatlik çok uzun bir dönme periyoduna ve olasılıkla uzun bir biçime sahiptir. Adının kökeni net olarak belirli değildir.Elsa, Massalia ailesinin (404) bir üyesidir. Bu aile silikatlı (taşlı) asteroitlerden oluşan çok büyük bir iç kuşak asteroit ailesidir. Bununla birlikte, farklı bir Hiyerarşik Kümeleme Metodu(HCM) kullanılarak yapılan çalışmada, ana kuşağın arka plan popülasyonundan aile dışı bir asteroit olduğu bulunmuştur.Her 3 yıl 9 ayda bir (1.371 gün; yarı büyük ekseni 2,42 AU) 2,0-2,9 AU uzaklıkta iç ana kuşakta Güneş'in yörüngesinde dolanır. Yörüngesinin dış merkezliği 0,19 ve ekliptiğe göre eğimi 2°'dir.Elsa, hem Tholen hem de SMASS sınıflandırmasında yaygın olan, silikatlı (taşlı) bir S-tipi asteroit olarak karakterize edilmiştir.Asteroit nispeten yavaş dönen bir gökcismidir. 1980 yılında dönüş periyodunun yaklaşık 3,3 Dünya günü olduğu tahmin edilmiştir. 2008 yılında, Frederick Pilcher liderliğinde üç farklı ekip tarafından ortak bir çaba ile asteroit için tam bir ışık eğrisi oluşturulmuş ve bu eğri  büyüklüğünde bir parlaklık değişimi ile  saatlik bir periyot göstermiştir. Yavaş dönüşü açıklamak için olası bir doğal uydu olduğu iddia edilmiştir. Diğer dönem saptamaları, Palomar Transient Factory tarafından bir aykırı değerle birlikte 80,166 ile 80,23 saat arasında benzer sonuçlar vermiştir.Elsa, uzun ya da düzensiz bir cisme işaret eden çok güçlendirilmiş bir ışık eğrisine sahiptir. Hubble Uzay Teleskobu'ndan yararlanmalarına izin verilen amatör astronomların katıldığı 1993 tarihli "Geçiş Kuyruklu Yıldızları-Asteroitlerde OH Emisyonları için UV Araştırması" adlı çalışmaya dahil edilen beş küçük gezegenden biridir.Kızılötesi Astronomi Uydusu IRAS, Japon Akari uydusu ve NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Kaşifi NEOWISE misyonu tarafından yapılan araştırmalara göre Elsa'nın çapı 36 ila 45,72 kilometre arasındadır ve yüzeyi 0,196 ila 0,2106 arasında bir albedoya sahiptir.Elsa 2002 yılında Arecibo Gözlemevi'nden radarla da gözlemlenmiş olup, dönüş sinyali  km'lik etkin bir çapla eşleşmiştir.Bu küçük gezegenin adının kökeni belirsizdir. Başlangıçta adını "Elisabeth "in Avusturya varyantı olan "Elsbeth"ten aldığı düşülmüş, daha sonra ise kaşif Johann Palisa'nın rızasıyla daha lirik bir yapısı olan "Elsa" biçiminde değiştirilmiştir. Adını Richard Wagner'in aynı adlı operasında anlatılan Lohengrin efsanesindeki karakterden veya Avusturya İmparatoriçesi Elisabeth'den (1854-1898) ya da Pola'daki Deniz Gözlemevi'nde kaşifin amiri olduğu için bulunan asteroide isim vermeyi talep eden Amiral Bourgignon'un bir akrabasına atıfta bulunuyor olabileceği gibi "Elsbeth" ismi en yaygın dişil Hristiyan isimlerinden biri olduğu için de genel anlamıyla tercih edilmiş olabilir.
1820

3 Mart – Missouri Uzlaşması, Maine serbest eyalet ve Missouri köleci eyalet olarak ABD birliğine katıldı, (bkn. :en:Missouri Compromise)15 Şubat – Susan B. Anthony, ABD'de kadınların oy hakları için mücadele etmiş kadın aktivist (ö. 1906)20 Haziran – Manuel Belgrano, Arjantinli devlet adamı ve Arjantin Kurtuluş Savaşı'nda general (d. 1770)
1820 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1820 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri dokuzuncu dört yılda bir yapılan başkanlık seçimiydi . 1 Kasım Çarşamba gününden 6 Aralık 1820 Çarşamba gününe kadar yapıldı. İyi Hisler Çağı'nın zirvesinde gerçekleşen seçim, Demokratik-Cumhuriyetçi Başkan James Monroe'nun büyük bir rakibi olmadan yeniden seçilmesiyle sonuçlandı. Bu, bir başkan adayının etkili bir şekilde rakipsiz yarıştığı üçüncü ve son Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimiydi. Aynı zamanda devrimci nesilden bir başkanın son seçimiydi.Federalistler, hiçbir seçim adayı olmamasına rağmen küçük bir halk oyu aldı. Federalist seçmen listesinin galip geldiği Massachusetts'te bile, seçmenler tüm oylarını Monroe'ya verdiler. Bu, Connecticut ve Delaware'de Demokratik Cumhuriyetçiler'in kazandığı ilk seçimdi.
1820 Devrimleri

1820 Devrimleri, Avrupa'da gerçekleşen devrimci bir dalga sonucunda meydana gelen ayaklanmalardır. Ayaklanmaların amacı anayasal monarşiler kurmaktır. İspanya, Portekiz, Rusya, İtalya bu devrimci dalgalanmadan etkilendi. Yunanistan'da Osmanlıdan bağımsızlığını ilan etmek için devrimci harekete dahil oldu.İtalya'da 1820 devrimleri Sicilya ve Napoli'de başladı. Kral Ferdinand ayaklanmalardan dolayı taviz vermek zorunda kalarak anayasal monarşiye geçileceğini sözünü verdi. Bu başarıdan ilham alan Carbonaria, İtalya'nın kuzeyinde ayaklanma başlattı. 1820'nin sonunda başlayan ayaklanmaya Kutsal İttifak devletleri müdahale etme kararı aldı. İtalya'nın komşusu olan Avusturya ordusu İtalya'ya girdi. Sayısıca üstün düşman ile karşı karşıya kalan Carbonaria, teslim oldu. Liderler sürgüne gitti.İspanyol partizanların elinde olan Cadiz'de ilan edilen 1812 İspanyol Anayasası ile İspanya'da demokratikleşme başladı. Ancak VII. Ferdinand bunu engelleyecek önlemler aldı. Bunun üzerine Albay Rafael del Riego, İspanyol ordusunun desteği ile krala demokratik bir anayasa talebinde bulundu. Kral talebi kabul etmek zorunda kaldı. Ancak bu kabule rağmen kral, 1822 yılında toplanan Verona Kongresi'nde, Fransa'dan yardım istedi. Bunun üzerine Fransa, İspanya'ya 100.000 kişilik bir kuvvet ile sefere çıktı. Çıkan çatışma ile mutlak monarşi tekrardan kuruldu.Kral, Yarımada Savaşı başladıktan sonra Brezilya'ya kaçtı. Savaş sırasında İngiltere Portekiz'e çıkarma yaptı. Kısa zamanda savaş kazanılacak ve Fransızlar geri çekilecektir. Ancak siyasette İngilizler'in hakimiyeti arttı. Ordu bu durumdan memnun değildi ve Merkezi Porto kenti olmak üzere ülkenin kuzeyinde başlayan bir ayaklanma çıkardı. Ayaklanma kısa zamanda ülkenin geri kalanına yayıldı. Kral ülkeye geri döndü. Bunun üzerine Brezilya bağımsızlık ilan ederek Portekizlilerle savaşa tutuştu. Kısa zamanda Portekiz ordusu yenilgiye uğradı. Ülkede de monarşistler ile liberaller arasında iç savaş patlak verdi ve savaş durumu 1838 yılına kadar devam etti.1821 ve 1832 yılları arasında, Fransız Devrimi etkisinde kalan Yunan devrimciler Osmanlı Devleti'ne karşı savaştı. Dış yardımların etkisiyle Osmanlı devletinden bağımsızlık elde eden ilk azınlık grup oldular.
1821

19 Ağustos - Navarin Katliamı: Mora isyanında Navarin kentini ele geçiren Yunanlar 3.000 Türk'e katliam yaptılar.23 Eylül-26 Eylül - Tripoliçe katliamı: Mora isyanında Tripolis kentini ele geçiren Yunanlar 32.000 Türk ve 5.000 Musevi'yi öldürdü.
1821-1823 Osmanlı-İran Savaşı

1821-1823 Osmanlı-İran (Kaçar) Savaşı, Osmanlı Devleti ile İran'daki Kaçar Hanedanı arasında 1821-1823 yılları arasında Irak ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde yapılmış olan bir dizi savaştır. 1813 yılındaki Gülistan Antlaşması ile Azerbaycan ve Kafkaslar'da Ruslara büyük ölçüde toprak kaptıran İran'daki Kaçar Hanedanı, bu toprak kayıplarını Osmanlılar'dan toprak alarak telafi etmek istediği için, Avrupalıların da kışkırtmalarıyla Bağdat ve Şehrizor bölgelerine saldırılar düzenledi. Sınır olaylarının ve saldırıların yoğunlaşması üzerine II. Mahmut, İran'a savaş ilan etti (1820).İran orduları, Osmanlı idaresinden memnun olmayan, Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki bazı İran (Kaçar) yanlısı aşiretlerin de yardımıyla Doğu Beyazıt ve Bitlis'i aldıktan sonra Erzurum ve Diyarbakır'a doğru iki koldan ilerlediler. Savaş Osmanlılar'ın aleyhine devam ederken İran Ordusunda büyük bir kolera salgını başladı. İran Ordusu'nun ağır kayıplar vermesi üzerine Kaçar hükümdarı Feth Ali Şah barış istedi ve Erzurum Antlaşması yapıldı. Bu antlaşmayla İran ele geçirdiği yerleri geri vererek eski sınırlarına çekilmeyi kabul etti.
1822 Halep depremi

Osmanlı İmparatorluğu'nun kuzey kesimi (şimdi kuzey Suriye ve Türkiye'nin Hatay ili) 13 Ağustos 1822'de büyük bir depremle sarsıldı. Tahmini büyüklüğü 7.0  idi ve Avrupa makrosismik ölçeğinde (EMS) maksimum hissedilen yoğunluğu IX (Yıkıcı) idi. En yıkıcısı 5 Eylül 1822'de olmak üzere, iki yılı aşkın bir süre boyunca yıkıcı artçı sarsıntılar devam etti. Ayrıca depremin yakın kıyılarda bir tsunamiyi tetiklediği iddia edilir. Deprem; Rodos, Kıbrıs ve Gazze'yi de kapsayan geniş bir alanda hissedildi. Tüm bu deprem dizisi için bildirilen toplam ölü sayısı 30.000 ile 60.000 arasında değişmektedir ancak 20.000 daha olası bir sayı olarak kabul edilmektedir.Halep, Arap Levhasının Afrika Levhasına göre yılda yaklaşık 5 mm hızla kuzeye doğru hareket ettiği Ölü Deniz Bitişimi ile ilişkili faylanma bölgesinin yakınında yer almaktadır. Fay hattının en kuzey bölümü, 115 Antakya, 859 Suriye kıyısı, 1138 Halep ve 1170 Suriye olayları dahil olmak üzere birçok büyük depremin bölgesi olmuştur.Deprem dizisi, 5 Ağustos'ta başlayan bir dizi ön sarsıntıyla başladı ve sonuncusu 13 Ağustos'taki ana şoktan sadece yarım saat önce meydana geldi. Ana şok, üç ayrı yoğunluk zirvesiyle 40 saniye sürdü. İlk 8 dakikada 30 artçı sarsıntı meydana geldi. Artçı sarsıntılar yaklaşık iki buçuk yıl devam etti ve en büyük hasarı 5 Eylül 1822'de meydana geldi. Ana şok, geniş bir alanda EMS yoğunluk ölçeğinde VII (hasar verici) veya daha yüksek bir ölçekte hissedildi ve Cisr eş-Şuğur ve El-Kuseyr'de maksimum IX'a (yıkıcı) ulaştı.Ambraseys, bu olayla ilişkili bir tsunamiye (sismik deniz dalgası) dair hiçbir kanıt bulamadı. Ancak bir kaynak, Lübnan kıyılarını, İskenderun Körfezi'ni ve Kıbrıs'ı etkileyen bir tsunaminin olduğunu bildirdi.Depremin, Ölü Deniz Bitişimi'nin bir parçası olan Missyaf Fayı'ndan ayrılan 140 km uzunluğundaki St. Simeon Fayı'ndaki sol yanal doğrultu atımlı hareketten kaynaklandığı ileri sürülmüştür.Deprem, modern Türkiye'de Gaziantep'ten Antakya'ya ve modern Suriye'de Halep'ten Han Şeyhun'a kadar uzanan geniş bir alanda ciddi hasara neden oldu. En kuzeydeki etkilenen bölgede; Kilis, Gaziantep, Poldeşt, Burç, Kehriz ve Sağçe ilçelerinden tam veya tama yakın yıkım bildirildi. Daha güneyde Armanaz, Harem, Darkush, Jisr al-Shughur, Khan Shiekhun, Er Riha, Idlib ve Maarat da benzer şekilde etkilendi.Halep'teki hasar o kadar şiddetliydi ki birçok insan şehir dışına taşındı ve eski merkezin çoğu onarılmadan kaldı, bazı yeni evler harap duvarların dışına ahşap çerçeveler kullanılarak inşa edildi. Hendek, hasarlı binaların molozlarıyla doldu. Bu dönemde Halep'in bir ticaret merkezi olarak öneminin azalmasının nedenlerinden biri de depremdi.
1824

19 Nisan - George Gordon Byron, daha sonra Noel, 6. Baron Byron FRS, Anglo-İskoç şair ve romantizm akımının önde gelen figürlerindendi (d. 1788).21 Aralık - James Parkinson, İngiliz cerrah, eczacı, jeolog, paleontolog ve siyasi aktivistti. (d. 1755)
1824 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1824 Birleşik Devletler başkanlık seçimi, onuncu dört yılda bir yapılan başkanlık seçimiydi. 26 Ekim Salı ile 1 Aralık 1824 Çarşamba tarihleri arasında yapılmıştır. Andrew Jackson, John Quincy Adams, Henry Clay ve William Crawford, başkanlık için adaylardı. Hiçbir aday Seçiciler kurulu çoğunluğunu kazanamadığı için seçimin sonucu belirsizdi. Başkan yardımcılığı seçiminde ise John C. Calhoun, açık ara bir farkla çoğunluğu elde ederek başkan yardımcısı seçildi. Başkan adaylarından hiçbiri Seçiciler kurulu çoğunluğunu elde edemediği için, ABD Temsilciler Meclisi, ABD Anayasasında yer alan On ikinci Değişiklik hükümleri uyarınca, koşullu bir seçim yaptı. Bu seçim sonucunda ise 9 Şubat 1825'te John Quincy Adams başkan seçildi.Demokratik-Cumhuriyetçi Parti arka arkaya altı başkanlık seçimini kazandı ve 1824'te tek ulusal siyasi parti oldu. Bununla birlikte seçim yaklaştıkça birden fazla adayın varlığı, parti'nin parçalandığını ve İyi Hissetme Çağı'nın sona erdiğini gösteren bir işaretti.Bu seçim aynı zamanda ABD tarihinde Seçiciler kurulunun çoğunluğunu elde edemeyip ABD Temsilciler meclisi tarafından başkanın belirlendiği ikinci seçimdir. Diğer seçim ise 1800 yılı seçimleridir.Demokratik-Cumhuriyetçilerin Başkanı James Monroe, 1820 seçimlerinde parti içi muhalefet olmadan aday olabilmişti. Sadece İki dönem için seçilen önceki başkanlar gibi, Monroe'da üçüncü bir dönem için yeniden aday gösterilmeyi reddetti.Kongre grubu, Crawford'u başkanlığa ve Albert Gallatin'i de başkan yardımcılığına aday gösterdi, ancak toplantıya parti içi katılım az oldu ve bunun demokratik olmadığını savunan kesim tarafından eleştrilere maruz kaldı. Gallatin adaylık istememişti ve kısa süre sonra Crawford'un isteği üzerine çekildi. Yerine Kuzey Carolina Senatörü Nathaniel Macon getirildi.Dört adayın tamamı en az bir eyalet yasama organı tarafından aday gösterildi. Andrew Jackson, Tennessee eyalet yasama organı tarafından başkanlık makamına aday gösterildi. Jackson başkanı adayı olmayı düşünmüyordu bunun yerine Nashville'deki mülkünde istirahate çekilmek istiyordu ama böyle bir teklifide reddecek biri değildi.Adams'ın zaferi, hem halkın hem de seçiciler kurulu oyların'ın çoğunluğunu kazanan ve Meclisin kendisini seçmesini bekleyen Jackson'ı şok etti.
1824 Meksika Anayasası

1824 Meksika Birleşik Devletleri Federal Anayasası () veya kısa kullanımıyla 1824 Meksika Anayasası, Meksika İmparatorluğu'nun yıkılışı sonrasında oluşturulan Meksika anayasası. Pratikte, imparatorluk yıkıldıktan sonra Birinci Meksika Cumhuriyeti kurulmuş olsa da resmî ve yasal kuruluşu 4 Ekim 1824'te uygulamaya konan anayasayla gerçekleşmiştir. 5 Şubat 1857'de uygulamaya konan yeni anayasayla birlikte yürürlükten kaldırılmıştır.
1825

26 Ekim – Büyük Gölleri Hudson Nehri’ne bağlayan ve New York eyaletinin ortasından geçen Erie Kanalı açıldı.10 Aralık - Brezilya bölgede isyancıları ortadan kaldırmak için savaş başlattı. Arjantin de karşılık olarak savaş ilan etti. (Bknz. Arjantin-Brezilya Savaşı)1 Aralık - I. Aleksandr (Rusça: Александр I Павлович) (d. 23 Aralık 1777) Rus çarı yerine I. Nikolay (1796-1855) geçti
1826-1828 İran-Rus Savaşı

1826-1828 İran-Rus Savaşı Rus İmparatorluğu ve Kaçar Hanedanı arasındaki son büyük askeri çatışmadır. Gülistan Antlaşması'dan sonra savaş noktalanmış, Kafkasya'da on üç yıl boyunca barış hüküm sürmüştür. Ancak Feth Ali Şah, kaybettiği toprakları geri almak için İngilizlerin baskısı ve destek sözü üzerine savaşmaya karar vermiştir. Abbas Mirza Temmuz 1826'de 35000 kişilik ordu ile Lenkeran Hanlığı ve Karabağ Hanlığı'nı işgal etmesiyle savaş başlamıştır. Mayıs 1827'de İvan Paskeviç, Eçmiadzin ve Nahçıvan'ı, 1 Ekim'de de Erivan'ı işgal etmiştir. Ocak 1828 tarihinde Ruslar, Urmiye Gölü kıyılarına ulaştığında, Abbas Mirza acilen 2 Şubat 1828 tarihinde Türkmençay Antlaşması imzaladı.
1827

1 Ekim - Revan ve Nahçıvan Hanlıkları fiilen yıkıldı. Erivan ve Nahçıvan'ın Rusya'ya verilmesi Türkmençay Antlaşmasıyla tanındı.10 Nisan - Lewis Wallace, Amerikan İç Savaşı Birlik kuvvetleri generali, devlet adamı ve yazar (ö. 15 Şubat 1905)
1828

2 Temmuz - Osmanlı Devleti'nin Poti, Ahıska, Ardahan, Kars ve Iğdır sancakları Rusların eline geçti.27 Ağustos - 10 Aralık 1825'te baslayan Arjantin-Brezilya savaşı sona erdi. (Bknz. Arjantin-Brezilya Savaşı)
1828 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

1828 Birleşik Devletler başkanlık seçimi, on birinci dört yılda bir yapılan başkanlık seçimiydi. 31 Ekim Cuma ile 2 Aralık 1828 Salı günleri arasında yapılmıştır. Ulusal Cumhuriyetçi Parti Başkanı John Quincy Adams'ın, Demokrat Parti'den Andrew Jackson ile karşı karşıya gelmesi, 1824 seçimlerden sonra adeta bir rövanş maçı gibiydi. İki partide yeni örgütlenmişti ve adayların itiraz ettiği ilk başkanlık seçimiydi. Jackson'ın Adams karşısındaki zaferi, federal politikada Demokratik egemenliğin başlangıcına işaret ediyordu.John Quincy Adams'ın 1825'te göreve başlamasından birkaç ay sonra, Tennessee yasama organı Jackson'ı yeniden başkanlığa aday gösterdi ve böylece üç yıl sonra bu iki çok farklı politikacı arasında yeniden bir rekabet için zemin hazırlanmış oldu. Eski William H. Crawford destekçisi Martin Van Buren de dahil olmak üzere Adams karşıtları, Jackson'ın adaylığını desteklediler. Jackson'ın destekçileri kendilerini Demokratlar olarak adlandırdılar ve onun seçilmesinden kısa bir süre sonra resmen Demokrat Parti adı altında örgütleneceklerdi. Jackson, Adams'a muhalif olanları birleştirme umuduyla, Başkan Yardımcısı John C. Calhoun ile birlikte seçime katılmıştır. Calhoun, Demokrat Parti'ye katılma davetini reddedecek ve bunun yerine seçimden sonra Nullifier Partisi'ni kuracaktı; Nullifierslar önümüzdeki birkaç yıl boyunca büyük ölçüde Demokratlarla aynı çizgide kalacaktı, ancak Jackson'ın ilk döneminde eyalet hakları konusunda anlaşmazlığa düştüler.Başkan Adams ve ABD Dışişleri Bakanı Clay ve Massachusetts Senatörü Daniel Webster dahil müttefikleri Ulusal Cumhuriyetçiler olarak biliniyordu. Ulusal Cumhuriyetçiler, Demokratlardan önemli ölçüde daha az örgütlüydü. Adams, eyalet yasama meclislerinin ve partizan mitinglerinin desteğiyle yeniden aday gösterildi. Demokratlarda olduğu gibi, aday gösterme veya ulusal kongre yapılmadı. Adams, korumacı görüşleri ile tanınan bir Pennsylvanyalı olan Hazine Bakanı Richard Rush ile beraber aday olmayı tercih etti. New England'da kişisel olarak popüler olan Adams, Clay'in Batılı seçmenleri cezbettiği, Rush'ın orta eyaletlerdeki seçmenleri cezbettiği ve Webster'ın Federalist Parti'nin eski üyelerini kazandığı bir koalisyon kurmayı umuyordu.Seçim 31 Ekim'de Ohio ve Pennsylvania'da yapılan seçimlerle başladı ve 13 Kasım'da Kuzey Carolina'daki seçimlerle sona erdi. Seçici Kurul 3 Aralık'ta toplandı.Adams, babasının 1800 seçimlerinde kazandığı aynı eyaletleri kazandı, ancak Jackson diğer tüm eyaletleri kazandı ve seçimde büyük bir galibiyet elde eldi.Rachel Jackson (eşi) kampanya boyunca göğüs ağrısı çekiyordu ve evliliğine yönelik kişisel saldırılar yüzünden travma geçirdi. 22 Aralık 1828'de hastalandı ve öldü. Jackson, Adams kampanyasını ve Henry Clay'i eşinin ölümünün sebebi olarak gördü ve onları suçladı.Andrew Jackson, 4 Mart 1829'da başkan olarak yemin etti. Yemin töreninden sonra beyaz saray'a gelen bir grup mobilyalara ve eşyalara zarar verdi, Jackson arkadan kaçmak zorunda kaldı. Muhafazakarlar ise bu olay karşısında adeta dehşete kapıldı.
1828 Ermeni Tehciri

10 Ocak 1828 yılında Katolik ve Gregoryen Ermenilerin arasında çıkan ihtilafların hat safhaya varması sonucu, II. Mahmud, İstanbul Ermeni Patrikliğine bir ferman göndererek İstanbul ve Ankara'daki Katolik Ermenilerin, Osmanlı sınırlarındaki taşra bölgelere zorunlu olarak gönderilmelerini emretmiştir. Bu olay Osmanlı tarihindeki ilk zorunlu Ermeni göçü (II. Mehmed'in Bursa'dan İstanbul'a getirdikleri hariç) olarak kayıtlara geçmiştir.Başlangıçta Katolik ve Ortodokslardan farklı olarak Gregoryen mezhebe bağlı olan Ermeniler; dönem dönem farklı devletlerin etkisinde kalarak, değişik dinleri benimsediler. Bizans-İran mücadelesi içinde Zerdüşt ve Ortodoks olanları; Haçlı Seferleri esnasında Katolik olanları mevcuttu; ancak bu dinleri veya mezhepleri kabul edenler 19. yüzyıla kadar Gregoryenler'den ayrı bir cemaat oluşturamadılar. Etkileri, dinini kabul ettikleri devletin etkisinin azalmasıyla azaldı ve bir süre sonra sona erdi.Ermeni Milleti, Osmanlı millet sistemi içerisinde, İstanbul'daki Ermeni Patrikliğinin liderliği altında toplanmış, Osmanlı Devleti'nin kalabalık bir unsuruydu.16. yüzyılda, büyük çoğunluğu Osmanlı sınırları içerisinde yaşayan Ermenilerden Katolik mezhebine ciddi sayıda geçişler oldu. Bu geçişler Fransa'nın, Vatikan'ın ve Cizvit papazların misyonerlik faaliyetlerinden kaynaklanıp; 17. ve 18. yüzyıllar boyu devam ederek, 19. yüzyılda Ermenilerin büyük bir kısmının Katolik olmasıyla sonuçlandı.Osmanlı Devleti'nde İstanbul'da bulunan Ermeni Patrikliği vasıtasıyla temsil edilen Ermeniler, Katolik Ermenilerin ayrı bir temsil kurumu istemesi sonucu, ikiye bölündüler. Osmanlı Devleti bu Gregoryen-Katolik çatışması karşısında, kamu düzeninin bozulduğu durumlar hariç, tarafsız kalmaya çalışsa da; Katoliklik propagandasının Avrupalı devletler tarafından desteklenmesi sebebiyle, 1828 yılına kadar Gregoryenler tarafında yer aldı.1828 yılında İstanbul Ermeni Patrikliğinin baskısı ve Ermeniler arasında artan iç çatışmaların sonucu olarak Padişah II. Mahmut tarafından çıkartılan bir fermanla, Ankara ve İstanbul'da yaşayan Katolik Ermeniler, Osmanlı sınırlarında bulunan bölgelere zorunlu olarak göç ettirilmişlerdir. Sürgün esnasında, Katolik Ermeniler Gregoryen Ermeniler tarafından yapılan birçok sıkıntıya maruz kalmış, İstanbul'da ve Ankara'da sahip oldukları gayrimenkul ve değerli eşyalara Gregoryen Ermeniler tarafından el konulmuştur.Aynı yıl patlak veren 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Katolik Ermenilerin Osmanlı yanında yer alarak Ruslara karşı Ahılkelek'te vatan savunmasına katılmaları, Katolik Ermenilere yönelik olumsuz izlenimi yok etmiş; baskıların azalmasına, sürgünden dönmelerine izin verilmesine ve ayrı bir millet ve kilise olarak tanınmalarına yardımcı olmuştur. 6 Ocak 1830'da Padişah II. Mahmud tarafından ilan edilen bir fermanla İstanbul’da bağımsız bir Katolik Ermeni Patrikhanesi kurulmuştur.Y.G. Çark, Armenians working for the Ottoman Empire between 1453-1953; tr:Türk devleti hizmetinde Ermeniler.
1829

Mart - İlk lokomotif olan Stephenson's Rocket İngiltere'de Londra-Oxford-Liverpool arası sefere başladı.9 Ekim - Prof. Friedrich Parrot, Marco Polo'nun hiçbir zaman tırmanılamaz dediği Ağrı Dağı'na ilk kez tırmandı.
183 Istria

Istria (küçük gezegen adı: 183 Istria), asteroit kuşağının orta bölgelerinden gelen, yaklaşık  çapında taşlı bir arka plan asteroitidir. 8 Şubat 1878'de Avusturyalı astronom Johann Palisa tarafından Pola'daki Avusturya Deniz Gözlemevi'nde keşfedildi. S-tipi asteroit 11,77 saatlik bir dönme süresine sahiptir. Adını İstria Yarımadası'ndan almıştır.Istria, ana kuşağın arka plan popülasyonundan aile dışı bir asteroittir. Merkezi ana kuşağında Güneş'in yörüngesinde her 4 yıl 8 ayda bir (1.703 gün; 2.79 AU'luk yarı ana eksen) 1.8-3.8 AU mesafede döner. Yörüngesi, ekliptik ile ilgili olarak 0,35'lik bir eksantrikliğe ve 26 °'lik bir eğime sahiptir.Istria, hem Tholen hem de SMASS sınıflandırmasına göre yaygın, taşlı S-tipi bir asteroit olarak sınıflanmıştır.Ağustos 1979'da, Amerikalı astronom Alain Harris tarafından yapılan fotometrik gözlemlerden Istria'nın bir dönme ışık eğrisi elde edildi. Işık eğrisi analizi, 0,31 büyüklüğünde () parlaklık genliğiyle 11,77 saatlik iyi tanımlanmış bir dönüş periyodu verdi. Fransız amatör astronom Laurent Bernasconi'nin gözlemleri de 11,6 saatlik benzer bir süreyi () verdi.Kızılötesi Astronomik Uydu IRAS, Japon Akari uydusu ve NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Gezgini'nin NEOWISE görevi tarafından yapılan gözlemlere göre, Istria'nın çapı 30,779 ile 35,43 kilometre arasında ve yüzeyinin albedo değeri 0,1890 ile 0,2582 arasındadır.Bu küçük gezegen, Pula şehrinin (daha sonra Pola) keşif gözlemeviyle birlikte bulunduğu Adriyatik Denizi'ndeki Istria Yarımadası'ndan almıştır. Yarımadanın Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun bir parçası olduğu bir zamanda, fırkateyn SMS Novara ile Avusturya'nın ilk coğrafi keşif macerasının kaptanı olarak bilinen Koramiral Bernhard von Wüllerstorf-Urbair tarafından verildi. Resmi adlandırma alıntısı, 1955'te Paul Herget tarafından Küçük Gezegenlerin İsimleri'nde belirtilmiştir ().
1830

6 Nisan – New York'lu Joseph Smith (1805-1844) Mormon Kitabı’nı yayınlayarak Ahir Zaman Azizleri Kilisesi’ni kurdu. Bu kilisenin üyelerine daha sonradan Mormonlar denildi.4 Temmuz - Cezayir'e saldıran Fransızlar, bu ülkeyi işgal ettiler.Bu amaçla Yabancılar Lejyonu kuruldu.
1830 Amerika Birleşik Devletleri nüfus sayımı

1830 Amerika Birleşik Devletleri nüfus sayımı, Amerika Birleşik Devletleri'de yapılan beşinci nüfus sayımıdır. 1 Haziran 1830'da tamamlanmıştır. 24 eyaletin nüfusu 12.866.020 olarak tespit edilmiştir. Bunların 2.009.043'ü köledir.1830 Nüfus sayımı ile ilgili herhangi bir mikro veri bulunmamaktadır. Fakat küçük bölgeler için veriler, harita uyumlu dosyalar National Historical Geographic Information System sitesinden indirilebilir.