barandinho/wikipedia_tr huggingface dataset:
Arda Denkel

6 Temmuz 1949'da Ankara'da doğdu. 1968'de Saint Benoît Lisesi'ni bitirdi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümünde lisans eğitimine başladı. Lisans eğitimi sırasında; Teo Grünberg, Hüseyin Batuhan ve Cemal Yıldırım gibi filozofların derslerine katıldı. Buradan 1972'de mezun oldu ve Oxford Üniversitesi'nde Peter Strawson'ın danışmanlığında dil felsefesi üzerine doktora yapmaya başladı. 1977'de Communication and Meaning başlıklı tezi ile doktora derecesini aldı ve Türkiye'ye döndü.Türkiye'ye dönüşünün ardından aynı yıl Boğaziçi Üniversitesi Beşerî Bilimler Bölümünde çalışmaya başladı. 1982'de Boğaziçi Felsefe Bölümünün kurulmasında büyük rol oynadı ve bölümün ilk başkanlığını yaptı. 1988'de profesör oldu. Hastalandığı 1999 tarihine dek Boğaziçi Üniversitesi'nde görev yapmaya devam etti. 1985 ve 1989'da Wisconsin Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1994 yılında Uludağ Üniversitesi'nde, 1995-97 yılları arasında Koç Üniversitesi'nde ders verdi.Denkel; dil felsefesi, ontoloji, epistemoloji, zihin felsefesi ve felsefe tarihi konulu eserler üretmiştir. Philosophia, Philosophy and Phenomenological Research, Australasian Journal of Philosophy, Philosophical Quarterly, Mind ve Philosophical Papers gibi dergilerde makaleleri; Cambridge University Press'ten de Object and Property isminde bir kitabı yayımlanmıştır. Türkiye Bilimler Akademisi'ne üye seçilen ilk filozoftur. Türkiye'de analitik felsefenin yaygınlaşması amacıyla çalışmalar yapmış; Avrupa Analitik Felsefe Topluluğu'nda yürütme kurulu üyeliği ve Türkiye temsilciliği görevlerinde bulunmuştur. Felsefe Tartışmaları dergisinin kurulması için uğraşmış ve derginin uzun süre genel yayın yönetmenliğini üstlenmiştir.Denkel; 21 Mayıs 2000'de, 50 yaşında, beyin tümörü yüzünden İstanbul'da öldü. Ayşegül Denkel ile evliydi. Çiftin, Esi isminde bir kızları vardı. Ölümü sonrasında; meslektaşları, "Arda Denkel'in Ardından: Anılar, Düşünceler, Tartışmalar" isimli bir hatıra kitabı yayımladı. Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü; 2015'ten itibaren, "Arda Denkel Festivali" düzenlemeye ve festival kapsamında "Arda Denkel Ödülleri" vermeye başladı.
Arda Doğan

2005 yılından beri Ankara Devlet Opera ve Balesi solist sanatçısıdır. Kurumun sahnelediği pek çok eserde başrol oynayan sanatçı, 2016 Avrupa Müzik Akademisi büyük ödülü olan 'Beethoven' ödülünü’n sahibidir. Balkan müziği formunda besteleri vardır.1980 yılında Edirne'de doğdu. 2001 yılında Ankara Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Opera/Koro Bölümü'ne girdi; şan çalışmalarına Oylun Erdayı ile başladı. 2004 yılında Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası ile Ludwig van Beethoven'ın 9. Senfoni'sinde tenor soloyu söyledi. 2005 yılında konservatuvardan birincilikle mezun oldu.Mezun olduğu yıl Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde solist sanatçı olarak çalışmaya başladı. 2006 yılında, debüsünü Gianni Schicchi operasında Rinuccio rolü ile Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde yapan Arda Doğan, hemen ardından 2007 yılında İzmir Devlet Opera ve Balesi'nde Mozart'ın Idomeneo operasında Idomeneo rolünü söyleyerek eserin Türkiye prömiyerini yaptı. Dört yüz sayfanın üzerinde üç perdeli bol reçitatifli bu büyük eserdeki rolünü sekiz gün gibi kısa bir sürede ezberleyerek birçok müzik otoritesinin dikkatini çekti ve ardından çok sayıda eserde başrol aldı.Orkestra şefi Wolfgang Scheidt ile Viyana'da repertuvar, Halina Andrejewska ile yorum çalıştı. 2011-2012'de New York'ta Randolph Mickelson ile şan ve repertuvar çalışmalarını sürdürdü. Amerikalı besteci ve piyanist Jack Brimberg ile kompozisyon çalıştı.2011 yılında Hans Gabor Belvedere Opera Şan yarışmasında Viyana'da Türkiye'yi temsil etti. 2013'te dünya prömiyeri yapilan Lale Çılgınlığı Operasinda Fink Van Brot rolünü söyledi. Haydn'in Lo Speziale (Eczacı) Operasında Eczacı rolünü söyleyerek eserin Türkiye prömiyerini yaptı. 2013'te Antonio Pirolli şefliginde İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası ile Rossini'nin Stabat Mater eserinde tenor soloyu söyledi.2011-2012 sezonunda New York'a giderek Columbia Üniversitesi'nde kaynak ve kayıt araştırması yaptı. Besteci ve piyanist Jack Brimberg ile bestecilik üzerine çalıştı. Ankara Üniversitesi Tiyatro Bölümü'nde, Konya Selçuk Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Şan Bölümü'nde ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Güzel Sanatlar Bölümü'nde şan dersleri verdi.Sanatçı, birçok stilin yanı sıra Balkan formunda eserler bestelemiştir. 2014 'te Arda Doğan The Golden Balkan Band, Arda Doğan The Big Band, Lapoliten ve Morganik adlı müzik gruplarını kurdu.2016'da Avrupa Müzik Akademisi tarafından Prag'da düzenlenen şan yarışmasında büyük ödülü olan 'Beethoven' ödülünü'nü kazandı.
Arda Erdoğan

Anadolu Efes altyapısından yetişen Arda oyun kurucu bölgesinde oynamaktadır. 2017 senesinde Anadolu Efes A takımına yükselmişir. O yıl Efes ile Türkiye Kupası şampiyonluğu yaşamıştır. 2018 senesinde ise Arel Üniversite Büyükçekmece’ye transfer olmuştur. Son olarak Konyaspor Basketbol forması giymektedir.  Alt yapılardada çeşitli kategorilerde birçok kez Türk millî takım formasını giyme başarısı göstermiştir.
Arda Esen

Arda Esen, 4 Mayıs 1975 tarihinde Ankara'da dünyaya geldi. Babasının asker olmasından dolayı farklı illerde büyüdü. Anadolu Üniversitesi Kamu Yönetimi bölümünde okudu. 1992 yılında Tuncay Özinel Tiyatrosu'nun sahnelediği Alma Mazlumun Ahını oyunuyla ilk kez profesyonel olarak sahneye çıktı.
Arda Gedik

Arda Gedik (1940, Çine, Aydın - 24 Eylül 2011, İstanbul), Türk iş insanı, gazeteci ve spor yöneticisi.27 Mayıs 1960 döneminde Demokrat Parti'de İçişleri bakanı olan Namık Gedik'in oğludur. Annesi ise milletvekili Melahat Gedik'tir.Robert Kolej bitirdikten sonra girdiği Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 'nden mezun oldu. Lozan Üniversitesi'nde iktisat eğitimi aldı. 1970 yılında MET adını verdiği bir yabancı dil okulu kurdu ve 1978 yılında kadar Koç Grubu bünyesinde iş sektöründe yer aldı.1977 yılında gazetecilik sektörüne girip Hürriyet Gazetesi 'ne katılan Arda Gedik burada Hürriyet Holding Genel Kordinatörlüğü, Hürriyet Gazetesi Genel Müdür Yardımcılığı görevlerinde bulundu. İstanbul'da bir akşam gazetesi olarak, 1991 ilkbaharında piyasaya çıkan sahipliğini yaptığı Son Baskı gazetesi 1.5 ayda kapandı. Fenerbahçe Spor Kulübü'nde yöneticilikte yapmıştır. 1999 yılında genel seçimlerinde, Doğru Yol Partisi'nden 3. sıra milletvekili adayı olan Gedik bu seçimi kazanamamıştır. Arda Gedik evli ve iki çocuk babasıdır.
Arda Kanpolat

Bilkent Üniversitesi Sahne Sanatları Bölümü’nden mezun olduktan sonra, Shakespeare üzerine master yapmak için, 2002 yılında Londra Akademisi, Müzik ve Dramatik Sanatlar Bölümünde öğrenim görmek üzere kaydoldu. Henüz 24 yaşındayken Devlet Tiyatroları kadrosuna giren Arda Kanpolat, Devlet Tiyatrosu tarafından Hamlet rolünü oynamak üzere aldığı davetle Türkiye'ye dönerek oyunda rol aldı. 2004 Mayıs ayında, aldığı bir teklif üzerine Yönetmenliğini Ali Özgentürk'ün yaptığı, başrollerini Oktay Kaynarca ve Hülya Avşar'ın paylaştığı Kalbin Zamanı adlı bir filmin Pera Palas otelindeki çekimleri sırasında, asansör boşluğunda ölü olarak bulundu. Ölümü için ailesinin "Bir kazaydı" açıklamasının yanında, intihar ettiği gibi farklı iddialar da oldu. Ailesi tarafından anısını yaşatmak üzere "Arda Kanpolat Oyunculuk Ödülü" verilmektedir.
Arda Kardeşler

3 Ocak 1988'de Bursa'da doğmuştur. Uludağ Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünden mezun olmuştur. Eski Bursasporlu millî kaleci Eser Kardeşler'in oğlu olan Arda Kardeşler, kaleci Erce Kardeşler'in de kardeşidir. Hakemlik kariyerine 2009'da başlamıştır. İlk profesyonel karşılaşmasına 1 Eylül 2013'te çıkmıştır. 2015-2016 sezonundan itibaren Süper Lig'de görev almaktadır.
Arda Kavaklıoğlu

1994 yılında İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nü bitirdi. 1995 yılında Tufan Karabulut ile birlikte Tiyatro Fora' yı kurdu. Halen tiyatro çalışmalarının yanı sıra, konuşmacı ve yönetmen olarak seslendirme çalışmaları yapmaktadır.
Arda Kural

Yalova Endüstri Meslek Lisesi'nde kimya okudu. 2 yıl dramaturji ve sinema eleştirmenliği eğitimi aldı. 1999’da kendi kurduğu Tiyatro Roman Tiyatrosu'nda profesyonelliğe adım attı. Bu tiyatroda ve daha sonra kurduğu Siyah Oyuncular Tiyatrosu'nda kendi yazdığı Belirtisiz Nesneler, Ben Değil Kendim, Dokuz Köyden Kovulmak, Siyah Mizah ve Aşk gibi oyunlarda rol aldı. Kral TV’de VJ’lik yaptı.İlk olarak 1999’da Eyvah Kızım Büyüdü dizisinde Altay rolüyle kamera karşısına geçti ve bu dizide Leonardo DiCaprio'ya olan benzerliğiyle tanındı. İkinci çıkışı ise 2003’te Lise Defteri dizisindeki Ediz rolüyle oldu. Son olarak, 2005'te Emret Komutanım dizisindeki Posta Ferit rolü ile geniş beğeni topladı. Yıllar sonra dizi hakkında verdiği söyleşide Sarp Levendoğlu'nun kendisine dizide baskı kurduğunu söylemiştir.Son olarak oynadığı Kubilay filmindeki 21.990 dolar alacağını alamadığından maddi çöküntüye girerek veya bir röportajında dizi setinde iken şoförün namaza gitmesi ile başlayan varoluşsal sorgulamalar yaptığını kendi ifadesiyle "Varoluşumu çok sorguladım. Neden varım? Dünya neden yaratıldı? Allah ne? Şeytan ne? Kötülük ne?" gibi sorgulamalar sonucu  psikoz belirtileri göstermeye başladığından 28 Aralık 2012 tarihinde Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'ne kaldırılmıştır. 21 Ocak 2013 tarihinde taburcu olmuş ve oyunculuğu bıraktığını söylemiş; ancak bu kararı hastayken verdiğinden dolayı tekrar yeni bir festival filmiyle döneceğini söyleyerek kararından vazgeçmiştir. 2022 yılında  verdiği röportajda bu dönemde kendisini hastanede ziyaret eden tek ünlü ismin de Ece Erken olduğunu söyledi.Uzun bir süredir annesiyle birlikte Büyükçekmece'de kalan oyuncu, evin giderlerini karşılayamadıkları için ev sahibi tarafından 9 Temmuz 2015 tarihinde evden çıkarıldılar. Abisinin yanına taşınan annesinin bütün isteklerine rağmen annesiyle gitmeyip binanın bahçesinde kalmayı tercih eden Kural, komşuların polise çocuklarımızı korkutuyor şikayetleri üzerine bahçeden de kovuldu. Bir arkadaşının yardımıyla Büyükçekmecede bir kafede kalmaya başladı. Kural, kendisiyle röportaja gelen gazetecilere Evim yok artık. O yüzden sevdiğim Büyükçekmece insanlarını yakından görebileceğim bu kafede yaşayacağım. Sadece burada da değil, her yer benim evim. Şezlong dolu Büyükçekmece. Buralarda uyuyorum, ama mutlu uyuyorum dedi.Olaydan birkaç gün sonra Büyükçekmece Belediyesi Kural ailesinin tüm ihtiyaçlarını karşılayacaklarını belirtti.
Arda Kurtulan

Arda Okan Kurtulan (d. 19 Kasım 2002), Adana Demirspor'da forma giyen ortasaha mevkiinde oynayan Arnavut futbolcudur. Ayrıca Kuzey Makedonya ve Türkiye vatandaşlığı da bulunmaktadır.2014 yılında Akşemsettin Parsellerspor'un genç futbolcusu olan Kurtulan, ilk kulübüne dönmeden önce 2015 yılında Göktürk Sarayspor'da bir süre görev yaptı. 2017'de Esenler Erokspor'un genç takımına katıldı.2019'da Fenerbahçe'nin genç takımına katıldı. 17 Mayıs 2021'de Fenerbahçe ile 3 yıllık ilk profesyonel sözleşmesini imzaladı. Fenerbahçe formasıyla ilk profesyonel maçına 21 Mayıs 2022'de Süper Lig'de Yeni Malatyaspor'u 5-0 yendikleri maçta geç yedek olarak girdi.14 Temmuz 2022 tarihinde Fenerbahçe oyuncunun transferi için geri satın alma önceliği olması kaydıyla Adana Demirspor ile anlaştığını açıkladı. Oyuncu Adana Demirspor ile 3 senelik sözleşme imzaladı.Arda Okan Kurtulan baba tarafından Makedon asıllı olması nedeniyle Kuzey Makedonya alt millî takımlarında görev almıştır.
Arda Kızıldağ

Arda Kızıldağ (d. 15 Ekim 1998), Türk futbolcu. Süper Lig ekiplerinden Gaziantep FK formasını giymektedir.Futbola 2008 yılında Gençlerbirliği altyapısında başlayan Arda, 2017-2018 sezonunun başında profesyonel olup Gençlerbirliği'nin pilot takımı görevini gören 2. Lig ekibi Hacettepe'de forma giymeye başladı. 2019-2020 sezonu başında Gençlerbirliği A Takımı kadrosuna alındı, 26 Ağustos 2019'da Gazişehir Gaziantep ile oynanan Süper Lig maçında ilk kez a takım forması giydi.
Arda Uskan

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü son sınıf terktir. 1972 yılında Milliyette gazeteciliğe başladı. Altı yıl orada çalıştıktan sonra sinemaya geçmek için gazeteden ayrıldı. İki film, pek çok fotoroman çekti, yirmiye yakın film senaryosu yazdı. 1982 yılında Gelişim Yayınları'na girdi ve Nokta dergisinin ilk sayısından itibaren Ercan Arıklı'yla çalışmaya başladı. Sekiz yıl, aralıksız Noktanın genel yayın yönetmenliğini yaptı. İlk özel televizyonun ilk haber müdürü oldu ve “Nefes Nefese” isimli bir haber programı yaptı. Daha sonra Kanal 6’nın kuruluşunda bu kanalda yine haber müdürü olarak görev yaptı. 1995 yılında bir grup arkadaşıyla birlikte “özel haber ekibi” olarak atv'ye geçti. Daha sonra aynı kanalda program yapımcısı olarak çalıştı. 2000 yılında tekrar yazılı basına dönerek "Radikal" gazetesinde köşe yazıları yazdı, Aktüel dergisinde "Varyete" ekini çıkardı. 28 Ağustos 2014 tarihinde karaciğer kanserinden ölmüştür.
Arda Viraf Kitabı

Arda Viraf Kitabı (Orta Farsça : Ardā Wīrāz nāmag, "Arda Viraf" olarak da adlandırılır) Orta Farsça ile yazılmış bir Zerdüşt metnidir. Yaklaşık 8.800 kelime içerir. Dindar bir Zerdüşti'nin (hikayenin Viraf'ı) Ahiret alemine yaptığı rüya yolculuğunu anlatır. Metin, bir dizi redaksiyondan sonra 9.-10. yüzyıllarda kesin şeklini almıştır.Belirli ünsüzlerin telaffuzunda önemli ölçüde belirsizliğe sahip olan Pehlevi alfabelerine özgü belirsizlikten dolayı kahramanın adı olan Wīrāz, Wiraf veya Viraf olarak da çevrilebilir, ancak Avesta biçimi açıkça Virāza'dır, bu da doğru okumanın z olduğunu gösterir.  İsmin Ardā'sı muhtemelen doğru, adaletli anlamında bir sıfattır. Son olarak, Nāmag "kitap" anlamına gelir.
Arda Vural

Almanya'daki 9 yıllık futbolculuk kariyerinin ardından antrenörlüğe başladı. 1978 ile 1980 yılları arasında, Alman kulübü Eintracht Frankfurt'ta antrenörlük yaptı. Mayıs 1980'de, Eintracht Frankfurt'tan Fenerbahçe teknik direktörlüğüne gelen Friedel Rausch'un yanında antrenör olarak çalışmaya başladı. 1981'in Mayıs ayında buradaki görevine son verildi. 28 Haziran 1982'de, Türkiye 1. Futbol Ligi'nde mücadele eden Samsunspor ile imzaladığı bir yıllık sözleşmeyle takımın teknik direktörlüğüne getirildi. Ligdeki dört maçın ardından, aynı yılın Ekim ayında görevinden ayrıldı.1983-84 sezonunda, Türkiye 2. Futbol Ligi'nde mücadele eden Mersin İdman Yurdu'nun teknik direktörlüğüne getirildi. Ancak 1984 yılı içerisinde görevden alındı ve yerine Candan Dumanlı getirildi. Ertesi sezon, 1984'ün Eylül ayında, aynı ligde yer alan Konyaspor ile anlaştı. 23 Nisan 1985'te buradaki görevine son verildi. 1985-86 sezonu başında Balıkesirspor'u çalıştırmaya başlasa da 1985 yılı sona ermeden buradan ayrıldı. 1988-89 sezonuna Gaziantepspor'un teknik direktörü olarak giren Vural'ın görevine birkaç hafta sonrasında son verildi. 1989 Şubat'ında Eskişehirspor ile anlaştı. Yedi lig maçında takımın başında bulunan ve bu karşılaşmalarda bir galibiyet elde edemeyen Vural, Nisan ayında takımdan gönderildi ve yerine Ali Haldun Girginer getirildi. 1990-91 sezonuna Alanyaspor'un teknik direktörü olarak başlasa da ligin ilk haftalarında, Eylül ayında görevine son verildi. 1991-92 sezonunun ikinci yarısında Giresunspor'u çalıştırmasının ardından 1993 yılının Ocak ayında, 3. Lig takımı Sivasspor'un başına geçti. Nisan ayına kadar burada görev yaptı. 1995 Haziran'ında Bakırköyspor ile anlaştı; ancak Ağustos ayında sözleşmesi feshedildi. 1996'nın Kasım-Aralık ayları arasında 3. Lig ekibi Kütahya Seramikspor, 1998'in Haziran-Ekim ayları arasında Lüleburgazspor, 2000'in Temmuz-Eylül ayları arasında ise Bandırmaspor'da teknik direktörlük görevlerinde bulundu.
Arda krallıkları

Aşağıdaki listede, J. R. R. Tolkien’in kurgusal Orta Dünya evreninde, Arda’da kurulmuş olan krallıkların adları ve her bir krallığın isminin yanında adı geçen krallığın kurulduğu tarih belirtilmektedir. Arda, Tolkien’in –gerçek kainata bir alternatif olarak kurgulamış olduğu- hayalî Orta Dünya evreninde dünyaya verilen isimdir.Durin’in halkı (Uzunsakallar) tarafından kurulan Khazad-dûm (Ay’ın yükselişinden en az 400 yıl önce kuruldu)Genişdirekler tarafından kurulan Belegost (Ay’ın yükselişinden en az 400 yıl önce, Moria’dan ve Büyük Yolculuk’tan sonra kurulduUfakcüceler tarafından kurulan Bar-en-Nibin-Noeg ve Nulukkhizdīn (Ay’ın yükseltilişinden önce büyük oranda terk edilmişti)Erebor Yalnız Dağ (ilk krallık dönemi 1999–2210, ikinci krallık dönemi 2570–2770, 2941’de üçüncü dönem başladı)
Arda Öcal

Arda Öcal (d. 7 Mayıs 1981), Türk asıllı Kanadalı spiker. 2014-2016 yılları arasında Kyle Edwards sahne adıyla WWE'de çalışmıştır.
Arda Öziri

14 Eylül 1978 tarihinde İzmir'de dünyaya geldi. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Oyunculuk Bölümünü bitirmiştir. Anemi adlı müzik grubunun 9 yıllık solistiydi. Yerini, Orbay Sakarya'ya bıraktı. 27 Mayıs 2018 tarihinde geçirdiği motosiklet kazası sonrasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesine kaldırılan Arda Öziri, 39 yaşında hayatını kaybetti. 29 Mayıs 2018'de mezun olduğu Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Özdemir Nutku Sahnesi'nde düzenlenen anma etkinliğinin ardından İzmir'in Bornova ilçesindeki Işıkkent Mezarlığı'na defnedildi.
Arda Özçimen

Özçimen, futbol kariyerine Fethiyespor altyapısında başladı ve 2013 yılında Göztepe'nin altyapısına transfer oldu. İlk profesyonel sözleşmesini 6 Ağustos 2018 tarihinde Göztepe ile imzaladı. Özçimen, ilk resmî maçına 20 Nisan 2021 tarihinde Süper Lig'de 1-1 berabere kaldıkları Fatih Karagümrük karşısında çıktı ve maçta bir penaltı kurtardı.Özçimen, Türkiye'nin 14 yaş altı, 15 yaş altı, 16 yaş altı, 17 yaş altı ve 18 yaş altı takımlarında yer aldı.Özçimen'in babası Yüksel Özçimen de profesyonel kalecidir ve şu anda Ankara Demirspor'da kaleci antrenörü olarak çalışmaktadır. Kardeşi Arda Özçimen de futbol oynamaktadır.
Arda'nın Mutfağı

Arda ile Mutfakta, Türkiye'de yayımlanan bir yemek programıdır. Program Cumartesi günleri Kanal D'de yayımlanmaktadır. Arda Türkmen, konuklarını mutfağında ağırlamakta ve onlarla sohbet ederken yemek tarifleri sunmaktadır.
Arda, Alucra

Köy, Giresun il merkezine 174 km, Alucra ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Köy, Alucra'nın güneydoğusunda olup,  numaralı Alucra-Çamoluk il yolunun üzerindedir. Arda köyünün belirgin bir şekilde öne çıkaran birkaç önemli mevki vardır. Bunlar; Arda Kalesi, Arda Yaylası ve Arda Boğazı’dır.
Ardacık Adası

Ardacık Adası ( Sirna), Yunanistan'da On İki Ada'nın parçası olan bir adadır. Ada, Ege Denizi'nin güneydoğusunda yer almaktadır. İdari olarak Güney Ege bölgesine bağlı İstanbulya belediyesi sınırları içerisindedir.Ardacık Adası, Türkiye tarafından Ege'de Gri Bölgeler olarak tanımlanan egemenliği tartışmalı adalardan biridir.
Ardag

Eyaletin Buyin Zehra şehristanı'ndaki, Deştabi bahşı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 4.832 kişi ve 1.262 hanedir.
Ardahan 1. Amatör Ligi

Ardahan 1. Amatör Ligi, Ardahan ilindeki en üst düzey ve tek amatör futbol ligidir. 2022-2023 sezonunda 7 takımlı tek grup halinde oynanacaktır.  Şampiyon takım Bölgesel Amatör Lig'e yükselmek için Play Off maçı oynamaya hak kazanacak.Göle Belediyespor 2-1 kazandığı ilk hafta karşılaşmasında cezalı oyuncu oynattığı gerekçesiyle hükmen yenik sayılmıştır.2010-11 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Göle Belediyespor, Bölgesel Amatör Ligde ili temsil eden takım Ardahan Bld. 23 Şubat sezonu düşme hattında tamamladığı için baraj maçı oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2011-12 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Ardahanspor, Bölgesel Amatör Ligde ili temsil eden takım Göle Belediyespor sezonu düşme hattında tamamladığı için baraj maçı oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2012-13 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Göle Belediyespor, Bölgesel Amatör Ligde ili temsil eden takım Ardahanspor sezonu düşme hattında tamamladığı için baraj maçı oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2013-14 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Serhat Ardahanspor, Bölgesel Amatör Ligde ili temsil eden takım Göle Belediyespor sezonu düşme hattında tamamladığı için baraj maçı oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2014-15 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Ardahanspor, BAL'a yükselmek için Serhat Ardahanspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 3-0 kaybederek BAL'a yükselemedi.2015-16 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Göle Belediyespor, BAL'a yükselmek için Serhat Ardahanspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 7-0 kaybederek BAL'a yükselemedi.2016-17 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Hoçvanspor, BAL'a yükselmek için Serhat Ardahanspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 6-1 kaybederek BAL'a yükselemedi.2017-18 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Ardahanspor, BAL'a yükselmek için Serhat Ardahanspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 4-0 kaybederek BAL'a yükselemedi.2018-19 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Hoçvanspor, Bölgesel Amatör Ligde ili temsil eden takım Serhat Ardahanspor sezonu düşme hattında tamamladığı için baraj maçı oynamadan direkt Bölgesel Amatör Lige yükseldi.2019-20 sezonunda Play Off Grup maçlarının bitmesine 4 maç kala ortaya çıkan Covid-19 salgını nedeniyle lig tamamlanamadan tescil edildi. Mevcut durumda lider olan Serhat Ardahanspor Şampiyon ilan edildi.2021-22 sezonunu Şampiyon olarak tamamlayan Göle Belediyespor, BAL'a yükselmek için Serhat Ardahanspor ile baraj maçı oynadı. Maçı 6-3 kaybederek BAL'a yükselemedi.
Ardahan Kalesi

Ardahan Kalesi veya Parakan Kalesi, Ardahan kent merkezinde orta çağdan kalma bir kaledir. Kalenin iç ve dış cephelerinde taşa oyulmuş Gürcüce yazılar bulunmaktadır. İç kısımda ayrıca bir taşa kırmızı boyayla yazılmış Ermenice bir yazı yer alır.Kalenin inşa edildiği kesin tarih bilinmemekle birlikte, Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Ardahan Kalesi'nin ele geçirdiklerinde kale ve yerleşim Parakani (ფარაკანი) adını taşıyordu. Bundan dolayı kale ve kalenin çevresindeki yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde "Rabat-i Kala-i Parakan" (رباط قلعە پرە كن) olarak geçer. Bu dönemde Ardahan adı sadece bölge için kullanılıyordu ve yerleşim merkezine Parakan deniyordu. Bundan dolayı kale de kaynaklarda Parakan Kalesi olarak geçer.Osmanlı döneminde 16. yy. içlerinde Ardahan’da Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle günümüze ulaşan kale dikdörtgen planlı antik temeller üzerine inşa edildiği mimarisinde sur duvarları baştan başa kare tavanlı, çokgen planlı çok sayıda kule ile desteklenmiştir. İnşasında kule köşelerinde düzgün kesme taşlar (Küfeki taşı) ve horasan harcı ile yapıldığı gözükmekte.Kura Nehri üzerinde inşa edilen Kale, eğimli bir düzlük üzerinde bulunmaktadır. Günümüzde Kale dışındaki yerleşim, ilk kurulduğu gibi devam etmektedir. Hakkındaki arkeolojik bilgilerin sınırlı olduğu Ardahan Kalesinin ilk Sur inşası Selçuklular tarafından Antik temeller üzerine yapıldığı ve Osmanlılar döneminde sürekli kullanıldığı bilinmektedir. Kapısı üzerinden Arapça kitabeden, Kanuni Sultan Süleyman tarafından h.963/m.1544 yılında inşa ettirildiği öğrenilmektedir.Ardahan şehir merkezinin kuzeyindeki Halil Efendi Mahallesi ile kent merkezini birbirinden ayıran Kura nehrinin hemen sol kıyısında bulunmaktadır.Prof. Dr. Hamza Gündoğdu, Kaleler ve Kuleler Kenti Ardahan, Ankara 2000, Ardahan Valiliği Yayınları, s. 37-42.
Ardahan Kongre Binası

Ardahan Kongre Binası, Ardahan'da düzenlenen 3-5 Ocak 1919 Ardahan Kongrelerine ev sahipliği yapmış olan tarihi bina. Bina taş işçiliği, tavan süslemeleriyle bezenmiştir. Baltık mimarisi özelliklerini taşımaktadır. Bina 1911 yılında Ardahan'ın Rus işgali döneminde yapılmıştır. Binada düzenlenen kongrede alınan kararlar Kurtuluş Savaşına giden yolda Erzurum ve Sivas Kongrelerinden önce Türk Milli Mücadelesinin yol haritasını çizmiştir. Kongre, dönemin Ardahan Kaymakamı Rasim Bey'in konağında toplanmıştır. Rasim (Acar) Bey yörede köklü bir aile olan Hamşioğullarına mensuptur. Bu konak bir dönem hastane olarak da kullanılmıştır. Günümüzde Kongre ve Kent Müzesi olarak ziyaretçilere açılmıştır.
Ardahan Muharebesi

Sarıkamış öncesi 3. Kolordunun yükünü azaltmak için Rusların kuvvetlerini ana saldırı yönünden uzaklaştırmak üzere 3. Piyade Alayının bulunduğu Trakya mevkinden Çoruh'a taşınmasına ve başına Alman binbaşı Colonel Strange'in getirilmesine karar verilmiştir. Görevin amacı Rusları Batum kıyıları üzerinde tutmak olarak belirlenmiştir. 3. Piyade Alayı İstanbul'u Yavuz Zırhlısı'yla terk edip Rize'ye gelmiş.Rize'de 2.000 kadar gönüllü saflarına katıldıkdan sonra Ardahan'a 27 Aralık'ta ulaşmıştır. Bu birlik birkaç gün sonra Rus piyadeleri ve bir süvari birliği tarafından püskürtülmüştür. Birlik bu bölgede iki ay Ruslarla çarpıştıktan sonra 1 Mart 1915'te Çoruh'a geri çekilmiştir. Böylece Ardahan Harekâtı Osmanlı İmparatorluğu için başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Ardahan Okrugu

Ardahan Okrugu (; Gürcüce: არტაანის ოკრუგი), Rus İmparatorluğu'nun 1878-1918 yılları arasında Kars Oblastı'na bağlı bir idari bölümdü. Okrugun merkezi Ardahan kasabasıydı.Ardahan Okrugu, Rus İmparatorluğu'nun 93 Harbi sonrasında Ayastefanos Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu'ndan aldığı Kars ve çevresindeki topraklarda 1878 yılında kurulmuştur. 1881 yılında okrugun sınırları değiştirildi. 1886 tarihli Rus nüfus tespitine göre Ardahan Okrugu, Ardahan, Göle, Poshov ve Çıldır kazalarından (uçastok) oluşuyordu.Ardahan Okrugu, 1918 yılında Brest-Litovsk Barış Antlaşması sonucu tüm Kars Oblastı ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu'na geri verildi. Bir süre sonra Ardahan okrugu Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırları içinde yer aldı. 7 Mayıs 1920'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Ardahan Okrugu'nun Gürcistan'ın bir parçası olarak kabul etti. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükûmeti Ardahan Okrugu'ndan çekildi. 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Ardahan Okrugu Türkiye'ye bırakıldı.1897 nüfus sayımına göre okrugun nüfusu 65,800'dü. Nüfusun %42,6'sını Türkler, %19.1'ini Kürtler, %12.0'sini Karapapaklar, %11.9'unu Rumlar, %6.6'sını Türkmenler, %3.0'ünü Ruslar ve %2.9'unu Ermeniler oluşturmaktaydı. Okrug merkezi Ardahan'ın nüfusu ise 4,142'ydi.Kars Okrugu 1914 yılı itibarı ile Ardahan (Ардаганский), Göle (Гельский), Posof (Посковский) ve Çandır (Чандырский) olmak üzere dört bölüme (участок) ve bu bölümlerde toplam 14 kırsal okruga (сельский округ) ayrılmaktaydı.
Ardahan ili genel seçim sonuçları

Ardahan İli, 1926'ya kadar il olan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'de (TBMM) temsil edilen Ardahan, 1926'dan 1992'ye kadar Kars'a bağlı bir ilçe olarak kaldı. 1995'ten beri TBMM'de temsil edilen Ardahan İli'nde tek seçim bölgesi vardır.
Ardahan milletvekilleri listesi

Ardahan milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1. ve 2. dönemleri ile 20. döneminden beri Ardahan şehrini temsil eden milletvekillerinin listesidir.
Ardahan Üniversitesi

Ardahan Üniversitesi; 5765 Sayılı, "Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanununda ve Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Ekli Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"la kurulan ve 22 Mayıs 2008 tarihinde Abdullah Gül tarafından onaylanan üniversitedir. Ardahan ilinde bulunmaktadır.Ocak 2017'de, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından üniversite rektörlüğüne Prof. Dr. Mehmet Biber atandı.2021-22 eğitim-öğretim yılında 2209 ön lisans, 2918 lisans, 379 yüksek lisans ve 40 doktora öğrencisi olarak toplamda 5546 öğrenci öğrenim görmekteydi. 2022 yılı itibari ile üniversite kapsamında 17 profesör, 28 doçent, 105 doktor, 130 öğretim görevlisi ve 90 araştırma görevlisi olmak üzere toplam 370 akademik personel görev yapmaktaydı.Lisansüstü Eğitim Enstitüsü(2019 yılında Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Fen Bilimleri Enstitüsü birleştirilerek bu enstitü kurulmuştur.)
Ardahan'da 1994 Türkiye yerel seçimleri

27 Mart 1994 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 27 Mart 1994 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Ardahan Belediyesi ile 5 ilçenin ve 3 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"Devlet İstatistik Enstitüsü (1995), Mahalli İdareler Seçimi Sonuçları, 27 Mart 1994 (Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları) .
Ardahan'da 1999 Türkiye yerel seçimleri

18 Nisan 1999 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 18 Nisan 1999 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Ardahan Belediyesi ile 5 ilçe ve 3 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Ardahan'da 2004 Türkiye yerel seçimleri

28 Mart 2004 Genel Seçimleri'nde (resmî adıyla 28 Mart 2004 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Ardahan Belediyesi ile 5 ilçenin ve 3 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Ardahan'da 2009 Türkiye yerel seçimleri

29 Mart 2009 Genel Seçimleri'nde (resmî adıyla 29 Mart 2009 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Ardahan Belediyesi  ile 5 ilçenin ve 2 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.Sonuçlar Yüksek Seçim Kurulu'nun resmî verileridir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Ardahan'da 2014 Türkiye yerel seçimleri

2014 Türkiye yerel seçimleri'nde Ardahan ile 5 ilçenin belediye başkanı seçilmiştir. Sonuçlar Yüksek Seçim Kurulu'nun resmî verileridir.
Ardahan'da 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri

2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimlerinde, Ardahan ilinin 2 milletvekili seçilmiş ve cumhurbaşkanlığı seçimi için oy kullanılmıştır.1 Kasım 2015'te yapılan son seçimde, Ardahan ilinin iki milletvekili kontenjanından, Adalet ve Kalkınma Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi birer vekil çıkarmıştı. Bu seçime katılım %81,05 oranlarında gerçekleşmişti.
Ardahan'da 2019 Türkiye yerel seçimleri

2019 Türkiye yerel seçimleri'nde resmî adıyla 31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimleri, bu seçimde Ardahan Belediyesi, 5 ilçenin ve 1 beldenin belediye başkanı seçilmiştir. Sonuçlar YSK'nın resmi verileridir.{| class="wikitable" style="width:65%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:left;"
Ardahan'da 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri

2023 Türkiye genel seçimleri ve 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi (resmî adlarıyla 28. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı seçimi) Ardahan ilinde yapılmıştır. Milletvekilliği ve Cumhurbaşkanlığı sonuçları YSK kesin sonuç verisi iken, il bazlı seçim sonuçları YSK'nin Sandık Sonuçları Paylaşım Sistemi (SSPS) verileridir.2018'de yapılan seçimde 2 milletvekili çıkarabilen Ardahan ilinin 1 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne, 1 milletvekili ise Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti. Bu seçime katılım %84,60 oranlarında gerçekleşmişti.Ardahan ili seçim çevresinde 23 siyasi parti ve 1 bağımsız aday seçimlere katılmıştır. Emek ve Özgürlük İttifakı bileşeni olan Türkiye İşçi Partisi resmi olarak aday çıkarmamıştır.
Ardahan'da Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri

Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri'nde (resmî adıyla  25. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi) Ardahan ilinin 2 milletvekili seçilmiştir.Sonuçlar resmî verilerdir.Toplu sonuçlar resmî seçim sonuçlarına göre girilmiş olup,il bazlı sonuçlar YSK'nın SEÇSİS sistem sonuçlarına göre girilmiştir.2011 Türkiye genel seçimleri'nde 2 milletvekili çıkarabilen Ardahan ilinin 1 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne aitken,1 milletvekili ise Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti.
Ardahan'da Kasım 2015 Türkiye genel seçimleri

Kasım 2015 Türkiye genel seçimleri'nde (resmî adıyla  26. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi) Ardahan ilinin 2 milletvekili seçilmiştir.Sonuçlar resmî verilerdir.Toplu sonuçlar resmî seçim sonuçlarına göre girilmiş olup,il bazlı sonuçlar YSK'nın SEÇSİS sistem sonuçlarına göre girilmiştir.7 Haziran'da yapılan seçimde  2 milletvekili çıkarabilen Ardahan ilinin 1 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne aitken,1 milletvekili ise Halkların Demokratik Partisi'ne aitti.Ardahan ili seçim çevresinde 15 Parti seçimlere katılmıştır.Bu seçim çevresine hiçbir bağımsız aday seçimde yer almamıştır.Liberal Demokrat Parti bu seçim çevresinde aday çıkarmamıştır.
Ardahan'da spor

Ardahan'da spor, Türkiye'nin Ardahan ilinin spor tarihçesini, spor kulüplerini, önemli spor tesislerini konu almaktadır.Ardahan'ın futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren spor takımları vardır.Ardahan kulüpleri Türkiye liglerine yalnızca Futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL) düzeyinde katılabilmektedir.
Ardahan'ın il yolları

İl yolları, devlet yolları ve uluslararası yollar dışında kalan yollardır. Karayolları Genel Müdürlüğü desteğiyle, İl yerel yönetimleri tarafından yapılır.Ardahan'ın KGM kayıtlarındaki 8 il yolunun toplam uzunluğu 112 km.dir. Bu yollardan, günlük geçen araç sayısının en fazla olduğu yol, 4.038 araçla, 75-52 numaralı Ardahan-Göle k. yoludur.
Ardahan'ın ilçeleri

2019 Yerel seçimleri sonucu  seçilerek göreve başlayan ilçe belediye başkanlıklarının bilgileri aşağıdadır.Ardahan İl Genel Meclisi üye sayısı 14'tür. Ardahan Belediyesi meclisi üye sayısı ise 15'tir. İlçe belediyelerinin toplam üye sayısı 69'dur.Belediye Meclis üyelerinin sayıları ilçenin son nüfus sayımına göre 9 ile 55 üye, İl genel meclisi üye sayılara 100.000 nüfusa kadar 2 ile 5 üye olarak belirlenir.İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)Ardahan ilinin nüfusu: 92.481'dir. Bu nüfusun %44,46'sı şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 4.934 km²'dir. İlde km²'ye 19 kişi''' düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 33’dür.) İlde yıllık nüfus %2,58 oranında azalmıştır. Tüm ilçelerin nüfusu azalmıştır. Nüfus düşme oranı en yüksek ilçe Damal'dır(%-5,23).06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 ilçe, 7 belediye, bu belediyelerde 40 mahalle ve ayrıca 226 köy vardır.
Ardahan, Bulancak

Köy, Giresun il merkezine 35 km, Bulancak ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Köy, Bulancak'ın güneyinde olup, Tekmezar ve Kuşluhan köyleri üzerinden İlçe merkezine bir köy yoluyla doğrudan bağlıdır.
Ardahan, İskele

Ardahan veya Ardana (, ), de facto olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin İskele ilçesine bağlı, de jure olarak ise Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Mağusa Bölgesi'ne bağlı bir köydür. Toplam nüfusu 2006 itibarıyla 1.500 civarındadır.
Ardahan-Posof YHGS

Ardahan-Posof YHGS, Dağ horozlarının yoğunlukta olduğu 58.685 hektarlık bu alan 5.10.2006 tarihinde Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ilan edilmiş bölge.Doğu Karadeniz ikliminin zorlu koşulları bu alanda da hakimdir. Engebeli bir arazi olduğu için sınırlı tarım alanları vardır.Dağ horozları ağaç sınırı hattına yaşamlarını sürdürmeyi tercih ederler ve üreme dönemlerinde meşe, kuşburnu gibi yiyecek kaynaklarına yakın yerleri tercih etmektedirler. Bu sebepten ötürü Ardahan-Posof alanları yaşam biçimleri için çok uygundur.Dağ horozlarını bu alanda tehdit eden çok fazla etken yoktur. Ancak dağ horozlarını bazı tilki türlerinden ve birçok olumsuz durumdan korumak amacıyla çalışmalar yapılmaktadır.
Ardalı

Ardalı (Bulgarca: Коритен / Koriten), Bulgaristan'ın Dobriç ilinin (Bulgarca: Област Добрич / Oblast Dobriç)  Armutlu (Bulgarca: Община Крушари / Obştina Kruşari) ilçesine bağlı ve Armutlu'ya 14, Dobriç'e 46 Km uzaklıkta bulunan köy. Köyün Türkçe ismi değişik kaynaklarda Hardallı, Hardalı ve Haralı olarak geçmektedir.Üç doğal çeşme vardır. Köy çam, iğne yapraklılar ve yaprak döken ormanlarla çevrilidir. Ayrıca köyde Vasil Levski ilköğretim okulu, anaokul ve Hristo Botev halk kütüphanesi bulunur.
Ardanuç Kalesi

Ardanuç Kalesi (Gürcüce: არტანუჯის ციხე; okunuşu: "art'anucis tsih'e"), tarihsel Gürcistan'ın güneybatısındaki Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç kasabasında erken Orta Çağdan kalma bir kaledir. Ardanuç kale-kenti, tarihsel Klarceti bölgesinin merkeziydi. Kale, Ardanuç Çayı'nın sol kıyısında yer alır.Ardanuç Kalesi, eskiden bir köy olan Adakale'de yer alır. Kalenin bulunduğu bölge günümüzde birinci derece arkeolojik sit alanıdır. Osmanlıların 1551 yılında Gürcülerden ele geçirdiği kale, Türkçe kaynaklarda Gevhernik Kalesi olarak da geçer. Dış kale ve iç kale olarak olmak üzere iki bölümden oluşan Ardanuç Kalesi, büyük ölçüde yıkılmış ve günümüze surların bazı kısımları kalmıştır. Ardanuç Kalesi'nde Eylül 2021'de arkeolojik kazı çalışmaları yürütülüyordu.Gürcü tarihi Kartlis Tshovreba'ya göre Ardanuç Kalesi, Gürcü Kralı Vahtang Gorgasali döneminde (5. yüzyıl), kızkardeşinin oğlu Artavan'a verdiği emir sonucunda inşa edilmiştir. Emevi halifesi II. Mervan zamanındaki Arap saldırıları sırasında yıkılan kaleyi 9. yüzyılda Gürcü hükümdarı I. Aşot Kurapalati güçlendirip Klarceti bölgesinin siyasi ve ekonomik merkezi haline getirdi. Bir kale-kent olan Ardanuç, bir kayanın üzerinde yer alan ana kale ile onun kuzeybatısında yer alan yerleşmeden oluşmaktadır. Ardanuç Kalesi, bu kayanın üstteki düz alanda bulunmaktadır. Hayli geniş bir alana kaplamaktadır. Kalenin uzunluğu 220 metre, en geniş alanda genişliği 55 metredir.Ardanuç Kalesi'nde tek nefli bir kilise bulunmaktadır. Kalenin kilisesi olan bu yapının kuzey tarafında bitişik bir yapı yer alır. Doğu tarafında bulunan apsis gününüze ulaşmış haliyle 2-3 metre yüksekliktedir. Bu kilisenin çatı örtüsünden geriye hiçbir şey kalmamıştır. Kilise, bir kaydan elde edilmiş ve işlenmemiş beyaz taştan inşa edilmiştir. Bazı kısımlarda bu taşlar 1x2 metre ebatlarındadır. Kilisenin iç duvarlarının sıvanmış olduğu ve duvar resimlerine sahip olduğu bugüne kalan mavi boya izlerinden de anlaşılmaktadır.
Ardara

Ardara (Sarduca: Àldara), Sardinya'nın Sassari ilinde bulunan bir komün ve küçük kasabadır. Yüzölçümü 38,19 km²dir. Komünün nüfusu 782 kişidir ve nüfus yoğunluğu 20 kişi/km²dir.
Ardarik

Ardarik (Lat. Ardaricus), bir Cermen kabilesi olan Gepidlerin kralıydı. Attila'nın en güvenilir yandaşlarından biriydi. Ardarik hakkında ilk kez Jordanes tarafından Katalon Muharebesi'nde Attila'nın en değerli vasalı olarak bahsedilir.453'te Attila'nın ölümünden sonra Attila'nın oğullarına karşı bir isyan başlattı. 454'te Ardarik, Gepid ve Ostrogot güçlerini Attila'nın en büyük oğlu İlek ve Hun ordusuna karşı komuta etti. Yapılan Nedao Muharebesinde, İlak öldürüldü ve Ardarik kanlı ama kesin bir zafer kazandı.
Ardatov

Ardatov (;  Ordanbuye), Rusya'nın Mordovya Cumhuriyeti'ne bağlı Ardatov rayonunun merkezi olan şehirdir. Şehir, Alatır Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 9.400'dür.
Ardauli

Ardauli (Sarduca: Ardaùle), Sardinya'nın Oristano ilinde bulunan bir komün ve küçük kasabadır. Yüzölçümü 20,53 km²dir. Komünün nüfusu 873 kişidir ve nüfus yoğunluğu 43 kişi/km²dir.Ardauli komünü şu komünlerle sınır komşusudur: Boroneddu, Ghilarza, Neoneli, Nughedu Santa Vittoria, Sorradile, Tadasuni ve Ula Tirso.
Ardaşes Harutyunyan

Ardaşes Harutyunyan (1873, Malkara - 1915, Derbent)  Osmanlı Ermenisi şair, çevirmen, edebiyat eleştirmeni, öğretmen ve yazar.   1915 Ermeni Kırımı sırasında öldürüldü. Adı diğer Ermeni aydınlarıyla birlikte 24 Nisan Ermeni Kırımı sırasında ölenler arasında anılır.1873 senesinde Tekirdağ'ın Malkara ilçesinde dünyaya geldi. Arevelyan Mamul (Doğu Basını), Mehyan (Tapınak), Püzantion, Masis ve Püragın (Kaynak) dergilerinde şiirleri ve yazıları basıldı. Lıkvadz Kınar (Terk Edilmiş Lir, 1902), Yergunk (Sancı, 1906) ve Nor Kınar (Yeni Lir, 1912) adlı şiir derlemeleri yayımlandı. Dzağig yazarları arasındaydı. 19. yüzyıl Ermeni edebiyatının ve Ermeni basınının yazarları arasında yer bulur.Ermeni Kırımı sırasında, 28 Temmuz 1915 tarihinde Üsküdar'daki evinde tutuklanarak babasıyla birlikte İzmit'e gönderildi. 16 Ağustos'ta Derbent yakınlarında, babasıyla birlikte bıçaklanarak öldürüldü."Tseghin sirte", Western Armenian poetry, Erivan, Arevik publ., 1991, ISBN 5-8077-0300-6, s. 706 (Ermenice biyografisi)The Heritage of Armenian Literature: Volume III—From the Eighteenth Century to Modern Times, Edited by Agop J. Hacikyan, Edward S. Franchuk, Nourhan Ouzounian ve Gabriel Basmajian
Ardea

Ardea, balıkçılgiller familyasında yer alan bir kuş cinsidir. Ortalama 80 ila 100 cm'i aşan boylarıyla büyük boylu balıkçıl türlerini kapsar. Ağaçların üzerinde kurdukları platformlarda yuvalanır ve koloniler hâlinde yaşarlar. Büyük mavi balıkçıl, gri balıkçıl ve erguvani balıkçıl gibi kuzeyde yaşayan türleri kışın güneye göç eder. Balıklar, kurbağalar ve diğer su canlılarıyla beslenirler. Uzun mızrak gibi gagaları, uzun boyunları ve uzun ayaklarıyla güçlü kuşlardır. Sığ sularda avlarını hareketsiz olarak bekleyerek takip eder ve birdenbire yakalarlar. Yavaş ve düzenli uçuşları sırasında boyunlarını geriye doğru çekerler. Bu şekilde uçarken boyunlarını ileri doğru uzatan leylek ve turna gibi kuşlardan ayırt edilebilirler.
Ardea (dergi)

Ardea, Hollanda Kuş Bilimcileri Birliği tarafından yılda iki kere yayımlanan, kuş bilimiyle ilgili içerik barındıran akademik bir dergidir. 1912'de yayın hayatına başlamıştır.
Ardea cocoi

Ardea cocoi balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Güney Amerika'da Arjantin, Bolivya, Brezilya, Şili, Kolombiya, Ekvador, Fransız Guyanası, Guyana, Panama, Paraguay, Peru, Surinam, Uruguay ve Venezuela'da yaşar. Doğal yaşam alanı ırmaklar, bataklıklar ve tatlısu gölleridir.
Ardea humbloti

Ardea humbloti balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Madagaskar'da kuzey ve batı sahilleri ile içeride Alaotra Gölü çevresinde yaşar. Komorlar ve Mayotte'ta da görülür. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından tehlikedeki türler arasında listelenmiştir. Popülasyonunun 1.500 civarında olduğu sanılmaktadır.
Ardea insignis

Ardea insignis balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Hindistan'da Himalayaların doğu eteklerinde, Bangladeş'in kuzeydoğusunda, Myanmar ve Bhutan'da yaşar. Nepal'de de bulunduğuna dair kayıtlar vardır.Uzun boyunlu büyük yapılı bu balıkçılın üst kısmı koyu gri renklidir. Tepesi koyu renklidir ve gri balıkçılda olduğu gibi boynunda siyah çizgiler yoktur. Üreme mevsiminde grimsi beyaz uzun tüyleri bulunur. Siyah renkli gagasının tabanı ve ucu yeşilimsidir. Yüzü yeşilimsi gri renklidir. Çenesi ve alt kısmın ortası beyaz renklidir. Sırtı koyu gri renklidir. Bacakları siyahımsıdır. Uçarken üst kanat tüyleri koyu gri, alt kanat tüyleri beyaz olarak görünür. Arkası soluk gridir.
Ardea melanocephala

Ardea melanocephala balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Sahraaltı Afrika ve Madagaskar'da yaygın olarak bulunur. Göçmen değildir ancak yağmurlu mevsimlerde bazı Batı Afrika kuşları daha kuzeye doğru yer değiştirir.Büyük bir balıkçıl olan bu türün boyu 85 cm, kanat açıklığı 150 cm civarındadır. Görünüş olarak gri balıkçıla benzer ancak daha koyu renklidir. Gövdesinin üst kısmı koyu alt kısmı soluk gridir.
Ardea pacifica

Ardea pacifica balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Yeni Gine ve Avustralya'da yaşar. Yeni Zelanda'da da rastlantısal konuktur.Büyük yapılı olan bu balıkçılın kanatları ve gövdesi koyu arduvaz renklidir. Başı ve boynu ise beyaz renklidir.
Ardea picata

Ardea picata balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Avustralya'nın kuzeyinde ve Yeni Gine ile Wallacea'nın bazı bölgelerinde bulunur.Bu tür 1845 yılında ornitolog John Gould tarafından tanımlanmıştır. Bazı taksonomlar türü Egretta cinsi içinde sınıflandırır. Kabul edilmiş bir alt türü yoktur.Küçük boyutlu olan bu balıkçılın boyu 43 ila 55 cm arasındadır. Kanatları, gövdesi, başı koyu arduvaz renklidir. Boğazı ve boynu ise beyazdır. Görünüşü Ardea pacificaya benzer. Ortalama ağırlığı 247 ila 280 g olan erkek kuşlar ortalama ağırlığı 225 ila 242 g olan dili kuşlardan daha ağırdır ancak dış görünüşleri birbirine benzer.Erişkin olmayan kuşların tepelerinde uzun tüyler yoktur ve başlarındaki koyu renk nedeniyle Ardea pacificanın küçük boylusu gibi görünmesine neden olur. Genç kuşlar önceleri ayrı bir tür olarak sınıflandırılmıştır.
Ardea sumatrana

Ardea sumatrana balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Güneydoğu Asya ile Papua Yeni Gine ve Avustralya arasındaki bölgede yaşayan göçmen olmayan bir kuştur.Büyük bir balıkçıl olan bu türün boyu 114 ila 115 cm arasında, ağırlığı da 2,6 kg civarındadır. Erguvani balıkçıla görünüş olarak benzer ancak daha koyu renkli ve daha iridir. Üst tüyleri koyu gri renklidir. Uçarken kanat altlarında koyu gri tüyler görünür.Sığ sularda uzun ve ince gagasıyla balık avlayarak beslenir. Hareketsiz kalarak pusuya yatar ve yavaşça avını takip eder. Uçarken balıkçıllara özgü olarak boynunu geriye doğru çeker.
Ardea, Lazio

Ardea, İtalya'nın Lazio bölgesinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 49.663'tür.
Ardeatine Katliamı

Ardeatine katliamı veya Fosse Ardeatine katliamı (İtalyanca: Eccidio delle Fosse Ardeatine), SS Polis Alayı Bozen'e karşı Roma'nın merkezinde Via Rasella saldırısına misilleme olarak, İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman işgal birlikleri tarafından 24 Mart 1944'te Roma'da 335 sivil ve siyasi tutuklunun toplu olarak öldürülmesiydi.Daha sonra, Ardeatine Mağaraları bölgesi (Fosse Ardeatine), her gün ziyaretçilere açık olan bir Anıt Mezarlığı ve Ulusal Anıt ilan edildi. Her yıl, katliamın yıldönümünde ve İtalya Cumhuriyeti'nin üst düzey yetkililerinin huzurunda, ölenlerin onuruna anıtta ciddi bir devlet anması düzenlenir. Her yıl, 335 ayrı bireyin kolektif bir varlığı simgelediğini pekiştirmek için, 335 ölünün ismi anılır.
Ardekan

Şehrin 2006 yılı nüfusu 61.596 kişidir ki Ardakan, Yezd Eyaleti'nin üçüncü büyük kentidir. Kent yakınlarında bulunan bir köy, Zerdüştlerce kutsal kabul edilir ve her yıl dünyanın değişik köşelerinden hacıların akınına uğrar.
Ardekan şehristanı

Ardakan şehristanı (Farsça:  شهرستان اردکان ), İran'nde Yezd Eyaleti'nin 11 şehristanından birisidir.
Ardekan, Fars

5 Ocak 2011'de şehir yakınlarında 5.3 Richter ölçeğinde deprem meydana gelmiştir. Ardekan ülke içinde dondurmalarıyla meşhurdur.
Ardel

Eyaletin Ardel şehristanı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 8.162 kişi ve 1.767 hanedir.Geçim kaynakları tarımsal üretim ve hayvancılık ile kilim ve geleneksel dokuma sanayisine dayanır. Halkı Farsça'nın bir lehçesi olan Bahtiyari dilini konuşur.
Ardel merkezî bahşı

Ardal merkezî bahşı (Farsça: بخش مرکزی شهرستان اردل‎‎), İran'ın Çaharmahal ve Bahtiyari Eyaleti'nde bulunan Ardal şehristanı'nın 2 bahşından birisidir.Bahşın 2006 yılı nüfusu 51,960, yönetim merkezi Ardal şehridir. 2006 yılındaki sayımda bahş içinde 11,163 hane sayılmıştır.
Ardel şehristanı

Ardal şehristanı (Farsça: شهرستان اردل), İran'nde Çaharmahal ve Bahtiyari Eyaleti'nin 7 şehristanından birisidir.
Arden Hills, Minnesota

Arden Hills, Amerika Birleşik Devletleri'nin Minnesota eyaletinde yer alan ve Ramsey ilçesinde yer alan bir şehirdir. 26 Kasım 2009 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 9.552 olduğu tespit edilmiştir.15 Mart 2010  tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehirde 4.873 kişi, 1.848 ev ve 1.367 aile bulunmaktadır. Şehrin nüfus dağılımı ise %79,0 Beyaz, %11,3 Afrikan Amerikan, %0,3 Yerli Amerikan, %5,2 Asyalı, %0,1 Pasifik Adalı, %1,1'i ise diğer gruplardandır.
Ardenica Manastırı

Ardenica Mansatırı (), Arnavutluk'un Fier ilide bulunan bir Arnavut Ortodoks katedraldir. Manastır, 13. yüzyılda Bizans İmparatoru II. Andronikos tarafından inşa edilmiş olup Loşna'nın 18 km kuzeyinde yer almaktadır.Bizans İmparatoru II. Andronikos tarafından 1282 yılında Berat Kuşatması'ndaki Angevins'e karşı zaferin ardından inşa edilen manastır, 1451'de Arnavutluk'un ulusal kahramanı İskender Bey'in Andronika Arianiti ile evlenmesinin kutlandığı yer olarak ünlüdür. 1780'de manastır, Yunan Ortodoksluğu'ndan din adamları eğitmek için bir ilahiyat okulu başlattı. 1932'de bir yangında tamamen yanan 32.000 ciltlik önemli bir kütüphaneye sahipti. Manastırdaki Aziz Meryem Kilisesi, özellikle Aziz John Kukuzelis kardeşlerinden Kostandin ve Athanas Zografi kardeşlerinden freskler içeriyor.