નાઈટ્રોજનના સ્થાપનના ઉદાહરણ વડે આપણે આપણા મુદ્દાને વધુ સારી રીતે સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ. આ તત્વ હવામાંના વાયુ તરીકે મળી આવે છે. એને હવામાંથી ઝીલી, એની મદદથી કેટલાંક જૈવિક રસાયણો બનાવવાની પ્રક્રિયા આ વાયુના સ્થાપન તરીકે ઓળખાય છે. આ વાયુ હવામાં પ્રચૂર માત્રામાં હોવા છતાં વનસ્પતિઓ પાસે એને સીધો ઝીલી, એમાંથી સંયોજનો બનાવવાની ક્ષમતા નથી હોતી. આ જવાબદારી કુદરતે કેટલાંક બેક્ટેરિયાના શીરે નાખી છે. એ પૈકીનાં અમુક બેક્ટેરિયા હવામાંના નાઈટ્રોજનને સીધેસીધો જ ગ્રહણ કરી, એને ચોક્કસ પ્રકારનાં જૈવિક સંયોજનમાં ભેળવી દે છે. પરિણામે આસપાસની વનસ્પતિ સૃષ્ટિને સહેલાઈથી નાઈટ્રોજનયુક્ત પદાર્થો મળી શકે છે. આ ઉપરાંત કેટલાંક બેક્ટેરિયા એકલા હાથે નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરવા સક્ષમ નથી હોતાં. એવાં બેક્ટેરિયા શીંબી કુળ(કઠોળ વર્ગ)ની વનસ્પતિનાં મૂળમાં રહી, એના સહકારથી નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે. આપણે બહુ સ્પષ્ટ રીતે સમજી લેવાની જરૂર છે કે જો આવાં બેક્ટેરિયા ન હોય, તો નાઈટ્રોજન અને એનાં સંયોજનોના અભાવે વનસ્પતિ સૃષ્ટિ ખતમ જ થઈ જાય! આમ બનતાં આગળ ઉપર શું થાય અને માનવજીવનની શું હાલત થાય, એ સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિક હોવું જરૂરી નથી.