ચંદીગઢમાં આકાશવાણી પર એક કાશ્મીરી પંડિત યુવતી મારી સાથે કામ કરતી હતી. એ આક્રમક અને પોતાની માગણીઓ વિશે ખૂબ જ હઠીલો સ્વભાવ ધરાવતી હતી. એનામાં પારાવાર કડવાશ ભરેલી હતી. એણે એક વાર મને કહ્યું હતું, ‘સરજી, હું અગાઉ આવી ન હતી. હું અત્યંત નમ્ર, વિવેકી, સાલસ અને સહકારની ભાવના ધરાવતી છોકરી હતી. મને ખબર છે કે હું સાવ બદલાઈ ગઈ છું, પણ એનું કારણ છે. કાશ્મીરના આતંકવાદના લીધે મારે મારા કુટુંબને અને અમારા જેવા હજારો કાશ્મીરી પંડિતોને પોતાનાં ઘર છોડવાં પડ્યાં છે. અમને ખબર નથી કે અમે અમારાં ‘મૂળ ઘરમાં’ ક્યારેય પાછાં ફરી શકીશું કે કેમ. અમારા અસ્તિત્વનો અર્થ જ સમૂળગો બદલાઈ ચૂક્યો છે. જો તમે સાંજે તમારા ઘરમાં પાછાં ફરી ન શકો તો બધું જ અર્થહીન બની જાય છે.’ નિર્વાસિતોની વેદના સમજવા જેવી હોય છે. એમનું મૂળ ઘર, એમની પરંપરાનાં મૂળિયાં જે જગ્યામાં પડેલાં હોય છે તે બધું જ ઉચ્છેદાઈ ગયું હોય છે. ઘર આપણી પરંપરા છે અને તે જ્યારે છીનવાઈ જાય ત્યારે હૂંફ અને નિરાંતનો ભાવ પણ આપણા મનમાંથી ઊખડી ચૂકે છે, દરરોજ સાંજે ઘેર પાછાં વળતાં જ અનુભવવા મળતો ‘હાશકારો’ જિંદગીમાંથી લુપ્ત થઈ જાય છે.