અલબત, નિષ્ફળતાના સંદર્ભમાં એક વાત ખાસ સમજી રાખવાની જરૂર છે કે નિષ્ફળતા માણસને તોડી નથી નાખતી, પણ નિષ્ફળતા પ્રત્યેનો નકારાત્મક અભિગમ માણસના તોડી નાખે છે. નિષ્ફળતામાં નિરાશાનું શિકાર બની જતું મન માણસને જીવન જીવવાના ઉત્સાહે ખતમ કરી નાખે છે. હું તો ત્યાં સુધી કહીશ કે ઘરમાં ચોવીસેય કલાક દૂધ નથી હોતું તો ય સાકર તો જેમ ચોવીસે ય કલાક હોય છે તેમ સફળતાનું દૂધ ઉપલબ્ધ ન પણ રહેતું હોય તો ય ઉત્સાહની સાકર તો સતત ઉપલબ્ધ રહેવી જ જોઈએ. કારણ? ઘરમાં સાકર હશે તો દૂધ આવશે જ એ નક્કી નથી, પણ મનમાં ઉત્સાહ હશે તો જીવનને ટકાવી રાખવાનું મન થશે જ એ નક્કી છે. એટલું જ કહીશ કે નદી બનવા જો સરોવરે પાળ તોડવી જ પડે છે તો વિરાટ બનવા મનની ક્ષુદ્રતાને રવાના કરવી જ પડે છે. ‘મહારાજ સાહેબ, મારો આ બાબો સાતમામાં છે અને એને સાતમું વરસ ચાલે છે’ ‘સાત વરસથી ધોરણ-૭માં જ છે?’મેં પૂછ્યું, ‘હા, એ સાતમામાં પાસ નથી થવા માંગતો, પણ સાતમાનો ક્લાસ ટીચર બનવા માંગે છે’