મુસાફરીની આ એકલતાએ વિચાર કરવા માટે મને સમય ફાળવી આપ્યો છે. કોણ ફરકવાનું છે અહીં મારી પાસે? પાછળ નજર કરું છું ત્યારે મૃત્યુ સમી એ જિંદગી મારી નજર સામે તરવરી ઊઠે છે. શું આપ્યું છે જિંદગીએ મને? પહેલાં તો યાતના, એક પ્રકારનું પાગલપણું. અને પછી? ડહાપણ તરફની આ વળતી સફર! હું જેને જાણતો હતો, ઓળખતો હતો એ ડહાપણ નહીં, પરંતુ આ જગતમાંના મારા પોતાના અલગ જ એવા નવા જગતના સંદર્ભ સાથેનું ડહાપણ! ભલાઈ, કેરિટા, એ ભલાઈ, જેને આપણી યાદશક્તિ બધાની ઉપર ઢાંકી દે છે! આપણાંમાંના પીડિતો તરફની ભલાઈ, આપણી સેવા માટે નિમાયેલા લોકોની ભલાઈ. થાક્યા વિના કાર્ય કરી રહેલા ડૉક્ટર અને નર્સો, સેવાની ભાવનાથી તરબોળ, ચેપ લાગવાનું જોખમ વહોરીને પણ, આપણા જેવા જોખમી લોકોને સ્પર્શીને, આપણને મદદ કરવાની જ અપેક્ષા રાખે છે! અને મને આશ્ચર્ય થાય છે કે આ ભલાઈને કારણે જ, તને અને મને ચમત્કારના આ પ્રારંભને નિહાળવાની છૂટ મળી છે. હજારો વર્ષથી જેની રાહ જોવાઈ રહી છે મુક્તિ આવી રહી છે. પ્રારંભે તો એ યાતનાને વેઠવી બહુ આકરી લાગી હતી. પછી ધીરે-ધીરે યાતનાઓનું શમન થતું ગયું, અને છતાં એ વેદનાને વેઠવાની તો હતી જ! -એક સંભાવના હતી! કોઈ ચોક્કસ ઉપાય તો હતો નહીં, પણ જીવતેજીવ આવી પડેલા એ મૃત્યુને અટકાવવાની એક સંભાવના! સેંકડો પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને બાળકોને આપણા એ કમનસીબ નાનકડા શહેરમાંથી સાધારણ જગતમાં પાછાં જતાં આપણે જોયાં છે. અને પછી તો તું પણ ચાલી ગઈ. અને તું તો, અહીંથી છૂટીને જનારા એ જ લોકો વચ્ચે કામ કરી રહી છે, એટલે તું આ વાતને બરાબર સમજે જ છે, કે અહીંથી છૂટ્યાના આનંદના અતિરેકમાં, કેટલાક લોકો રોગને અટકાવવા માટે જરૂરી સારસંભાળ રાખવાનું પણ કેવા ભૂલી જાય છે! અને પછી એમને આપણી પાસે પાછા મોકલવામાં આવે છે, ફરીથી સારવાર શરૂ કરવા માટે, કદાચ હંમેશ માટે ક્યુલિઅન ખાતે રહી જવા માટે! અને છતાં, એક સમયે જ્યાંથી કોઈ જ પાછું આવતું ન હતું, ત્યાંથી છૂટીને એ લોકો બહાર ગયા છે!