ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ગુરૂ મહત્વ–મહાત્મ્ય સર્વોચ્ચ સ્થાન પર છે. “સુમરન મારગ સાચકા, સદગુરૂ દિયે બતાય, શ્વાસ ઉચ્છવાસે સુમરતા, એક દિન મિલ્યા આય” તેથી આઘ્યાત્મિક પરંપરામાં ગુરુદેવનું સ્થાન સર્વોત્કૃષ્ટ છે. તેથી ‘ગુરૂપુર્ણિમા’ નું મહાપર્વ દરેક જગ્યાએ ભાવવિભોર વાતાવરણમાં ધામઘુમથી ઉજવવામાં આવે છે. ગુરૂને પ્રભુની સમકક્ષ અથવા પ્રભુથી પણ ઉચ્ચ કક્ષાના સ્થાને ગણવામાં આવ્યા છે. જેનું મુખ્ય કારણ મનુષ્ય જીવનનું અંતિમ લક્ષ્ય પ્રભુ પ્રાપ્તિ છે જે ગુરૂ કૃપાથી જ સાપેક્ષ થાય છે જેથી ગુરૂને ગુરૂદેવ કહેવામાં આવે છે અને તેઓ શરણાગત જીવને સાધન બતાવે છે, જીવનના લક્ષ્યની યાદ આપે છે, જ્ઞાન આપે છે. તેમની કૃપાથી સુખ-સંપત્તિ તો મળે છે પરંતુ ભક્તિ અને પ્રભુની કૃપા પણ મળે છે. “તિર્થમેં ફળ એક હય, સંત મિલે ફળ ચાર, ગુરૂ મિલે અનેક ફળ, કહે કબીર બિચાર” માટે જ સાધક માટે સર્વ પ્રથમ ગુરૂ શરણાગતિ આવશ્યક હોય છે. આમ ભૌતિક અને આઘ્યાત્મિક ક્ષેત્રોમાં ગુરૂની આવશ્યકતા અનિવાર્ય માનવામાં આવેલ છે.