‘અરે એમાં આટલા નિમાણા કેમ થઈ ગયા છો ? ઈ હજાર હાથવાળો કાંઈ ભૂખ્યાં થોડાં જ સૂવડાવશે ?’ મારાં દાદીમા અડાયા (સૂકાં છાણાં)નો સૂંડલો ફળિયામાં મૂકતાં બોલી ઊઠ્યાં, ‘ઘરમાં દાણા નથી એમાં આમ ઢીલા થોડા પડી જવાય ? કાંઈક મારગ નીકળી જ જાશે.’ એટલું કહી એમણે અડાયાને એની જગ્યાએ ગોઠવવાનું શરૂ કર્યું. જોકે કદાચ એ દિવસે કાંઈ મારગ ન પણ નીકળે એવી એમને પણ ખબર હોય એવું મને લાગતું હતું. મારા દાદીમા ખૂબ જ આશાવાદી હતા. જીવન પ્રત્યેનો હકારાત્મક અભિગમ એમના અભણ છતાં ખૂબ જ ગણેલા વ્યક્તિત્વનું સર્વોચ્ચ પાસું હતું. મને એ કાયમ કહેતા કે ઉપરવાળાને હંમેશા એમ પ્રાર્થના કરવી કે ભૂખ્યા ઉઠાડજે, ભૂખ્યા સૂવડાવતો નહીં. એ દિવસે પણ એમનો એવો અભિગમ અમને હિંમત આપતો હતો. અમારા ઘરમાં ઘરેણાને નામે બાના નાકમાં રહેલ એક દાણો (ચૂંક) માત્ર હતી. વારે વારે બાનો હાથ એના પર જતો હતો. કદાચ એ વેચીને અનાજ લાવવાનો એનો વિચાર તો નહીં હોય ને ? મને થયું. કદાચ એમ પણ હોય, કઈ મા પોતાના જણ્યાને ભૂખ્યાં સૂતાં જોઈ શકે ? અર્ધોએક કલાક એમ જ વિચારવામાં પસાર થઈ ગયો. ઉનાળાના એ દિવસો હતાં. આમેય એ દિવસો ખૂબ લાંબા હોય. આવી કોઈ તકલીફ હોય ત્યારે તો જાણે સમય અટકી જ જતો હોય છે. સુખની ક્ષણોમાં અશ્વગતિએ ભાગતો સમય તકલીફ અને દુ:ખની વેળાએ શા માટે મંથરગતિએ ચાલતો લાગતો હશે ? એ રહસ્ય ન હોવા છતાં નથી સમજાતું.