આ પ્રદેશ દક્ષિણના સમુદ્રથી ઉત્તરના હિમાલય વચ્ચેનો રેતાળ પ્રદેશ છે. જ્યાં પુણ્યશાળી આત્માઓએ અવતરણ કર્યંુ છે. તેમના વડે સ્થાપિત તીર્થો પવિત્ર છે. આ પ્રદેશ મુક્તિને આપનાર, પાપોનો નાશ કરનાર, પવિત્ર અને ધર્મ તથા કામનાઓને આપનાર છે. તેનો વિસ્તાર દશ યોજનનો છે. આ ક્ષેત્ર પૃથ્વી પર પરમ દુર્લભ છે. જેમ ચંદ્રમા નક્ષત્રોમાં શ્રેષ્ઠ છે અને સમુદ્ર જેમ સરોવરોમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેમ આ પુરુષોત્તમ ક્ષેત્ર પણ સર્વ તીર્થમાં શ્રેષ્ઠ છે. વળી જેમ ‘પાવક’ નામનો વસુ બધા વસુઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને જેમ શંકર બધાયે રુદ્રોમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેમ પુરુષોત્તમ ક્ષેત્ર સર્વ તીર્થમાં શ્રેષ્ઠ છે. બ્રાહ્મણ બધા વર્ણોમાં, ગરુડ સર્વ પક્ષીઓમાં, કાર્તિકેય સમગ્ર સેનાપતિઓમાં, ઉત્તમ હાથીઓમાં ઇન્દ્રનો ઐરાવત, મહાર્ષિઓમાં ભૃગુ ઋષિ, પર્વતોમાં મેરુ પર્વત - હિમાલય, ઘોડાઓમાં જેમ ઉચ્ચૈ:શ્રવા નામનો ઇન્દ્રનો ઘોડો, કવિઆોમાં શુક્રાચાર્ય, મુનિઓમાં વ્યાસ, ઇન્દ્રિયોમાં મન, પંચમહાભૂતોમાં પૃથ્વી, વૃક્ષોમાં પીપળો, સર્વે અક્ષરોમાં ‘અ’ કાર, ગાયોમાં કામધેનુ, ધાતુઓમાં સોનુ, શસ્ત્રધારીઓમાં રામ, સંયમીઓમાં યમ, સમુદ્રોમાં ક્ષીરસમુદ્ર, સર્વને વશ રાખનારાઓમાં કાલ, ગ્રહોમાં સૂર્ય, બધાં કામોમાં ધર્મકાર્ય શ્રેષ્ઠ છે. તેમ બધાં જ તીર્થોમાં પુરુષોત્તમ ક્ષેત્ર-તીર્થક્ષેત્ર શ્રેષ્ઠ છે.