હેમચન્દ્રે પોતાનાં “કાવ્યાનુશાસન” માં કાલિન્દ્રે પર્વતનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. જેને કાલિન્દિની (યમુના)ના સ્રોત પ્રદેશની શ્રેણી માનવામાં આવે છે !!! ડબરાલનો મત છે કે કુલિન્દ જનની ભૂમિ સંભવત: કાલિન્દિનીનાં સ્રોત પ્રદેશમાં હતી. અત: આજનો યમુના પાર્વત્ય ઉપત્યનું ક્ષેત્ર જે રંવાઈ,જૌનપુર, જૌનસાર નામોથી જાણવામાં આવતું હતું, પ્રાચીનકાળમાં કુણીન્દ જનપથ હતું !!! મહામયુરી ગ્રન્થ અનુસાર યમુનાનાં સ્રોત પ્રદેશમાં દુર્યોધન યક્ષણો અધિકાર હતો. એનું પ્રમાણ એ છે કે પાર્વત્ય યમુના ઉપત્યની પંચગાયી અને ગીઠ પટ્ટીમાં આજે પણ દુર્યોધનની પૂજા થાય છે. યમુના તટપર શક અને યવન વસ્તીઓ વસવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. કાવ્યમીમાંસાકારે ૧૦મી શતાબ્દીમાં લખ્યું છે કે —- યમુનાનાં ઉત્તરી આંચલૈમામાં જય શક રહેતાં હતાં ત્યાં યમ, તુષાર -કીર પણ રહેતાં હતાં. આ પ્રકારે યમુનોત્રી ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક એમ બંને દ્રષ્ટિકોણથી મહત્વનું છે !!!