જૈન દર્શન એ લોકોત્તર શાસન છે અને સંસારના પરિભ્રમણમાંથી આત્માને મુક્ત કરવાનું એક માત્ર સાધ્ય પ્રસ્તુત કરે છે. સંસારના રાગમાં વધુ ને વધુ લીન કરતા કે ધ્વેષ ભાવને વેગ આપતા કોઈપણ મિથ્યા વ્રત, તપ અને ઉત્સવને સમર્થન તે નથી આપતું. જૈન દર્શને પ્રસ્તુત કરેલા પર્વ, તપ, ત્યાગ અને વ્રતમાં માત્ર આત્માનો ઉધ્ધાર કરતા અનુષ્ઠાનની જ વાત છે. જગતમાં અનેક પર્વ છે. મનોરંજન પર્વ, સામાજિક પર્વ તથા આલોક અને પરલોકના સુખની કામના કરતા પર્વ આદિ. જૈન દર્શને આવા પર્વોને લોકોત્તર સ્વરૂપે સ્વીકાર્યા નથી. અને તેથી જ વર્ષના પ્રારંભથી અંત સુધીના પર્વમાં ક્યાંક જ્ઞાાનની સાધના છે, તો ક્યાંક મૌનની સાધના છે. ક્યાંક સ્વાદ પર વિજય પ્રાપ્ત કરાવતા લુખ્ખા આહારને મધ્યમાં રાખતું આયંબિલની ઓળીનું પર્વ છે. ક્યાંક દર્શન જ્ઞાાન અને ચારિત્રની આરાધના પ્રસ્તુત કરતા ચાતુર્માસિક પર્વ છે. આ સર્વે પર્વોમાં શિરમોર સમુ શ્રી પર્યુષણા પર્વ છે. શ્રી પર્યુષણા પર્વ એટલે ચોમેરથી આત્માને પરત વાળી સ્વમાં વસવાનો બોધ પ્રસ્તુત કરતું પર્વ. આત્માના મૂળ ગુણ એવા સમ્યક દર્શન જ્ઞાાન, ચારિત્ર, તપ, વીર્ય ઉપયોગને ક્ષીણ કરતા અજ્ઞાાન, મિથ્યાત્વ, અવિરતિ, આહાર સંજ્ઞાા, આદિથી પરત ફરી સ્વની સાધના કરવાનું આ પર્વ છે. શ્રી જિન પ્રતિમાજીના દર્શન દ્વારા દર્શન શુદ્ધિ કરવામાં આવે છે. શ્રી કલ્પસૂત્રના શ્રવણ દ્વારા જ્ઞાાનગુણની આરાધના કરવામાં આવે છે. પૌષધ વ્રત દ્વારા ચારિત્રની સાધના થાય છે. બાહ્ય અને અભ્યંતર તપ, આયંબિલ, ઉપવાસ આહાર સંજ્ઞાા પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાની સાધના છે. જીવોને અભય દાન- જીવદયા, પૂજ્ય ગુરુ મહારાજની વિશેષ સુપાત્ર ભક્તિ તથા ધર્મ દ્રવ્યની વૃદ્ધિ દ્વારા દાન ધર્મની પૂજા કરવામાં આવે છે. મન-વચન-કાયાથી શિયળ વ્રતની સાધના દ્વારા મૈથુન સંજ્ઞાા પર અંકુશ મૂકવામાં આવે છે. તન અને મનના પુરુષાર્થ દ્વારા આત્માના અનંત વીર્ય- શક્તિ ગુણની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. પ્રત્યેક ક્ષણે જાગૃત રહીને અપ્રતિમ ભાવની સ્તવના કરવામાં આવે છે. જૈન દર્શનના અગાધ તત્ત્વજ્ઞાાન સ્વરૂપ શ્રી ગણધરવાદનું શ્રવણ કરી દ્રવ્યાનુયોગની આરાધના કરવામાં આવે છે. તો શ્રી તીર્થકર ભગવતા તથા ઉજ્જવળ પરંપરાના મહાપુરુષના રમાણય ચારત્રનું શ્રવણ કરી ધર્મકથાનુયોગની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ સમય અને ક્ષેત્રને અનુલક્ષીને શ્રમણ સંઘના દસ કલ્પ તથા સમાચારી, ધર્મ શાસનનું મહાત્મ્ય સમજાવે છે. આમ સર્વે અનુષ્ઠાન તથા અનુયોગની આરાધના કરીને આત્માને પ્રભાવિત કરતા આહાર, ભય, મૈથુન, પરિગ્રહ, સંજ્ઞાા પર વિજય પ્રાપ્ત કરવા રૂપ દાન, શિયળ, તપ અને ભાવ ધર્મને પ્રસ્તુત કરતું આ પર્વ છે. આ સાધ્યને સિદ્ધ કરવા માટે સૂક્ષ્મ તમ જીવથી વિરાટ કાય જીવ, સર્વે જીવરાશિ સાથે મૈત્રી ભાવ સ્થાયી ધ્વેષનો-શત્રુભાવનો ત્યાગ કરવામાં આવે છે. જાણતા અને અજાણતા થયેલા સર્વે દુષ્કૃત્યોની શુદ્ધિ કરીને ક્ષમા પ્રાથવામાં આવે છે. જે આ પર્વનું મૂળ લક્ષ્ય છે.