આપણે સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીનો અર્થ સંકુચીત બનાવી દીધો છે. જે જેલમાં ગયા તે જ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની એવો સંકુચીત અર્થ કર્યો. પણ જેઓ બ્રીટીશ સરકાર સામે યુદ્ધે ચઢ્યા અને ભુગર્ભમાં રહીને સરકાર વીરુદ્ધ પ્રવૃત્તીઓ કરી, તે પછી વ્યક્તીગત ધોરણે કરી હોય કે સામુહીક ધોરણે, એવા તો અનેક નામી અનામી સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ આ દેશમાં વસે છે. અહીં થોડા વળી ઉજાગર કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.