મજા અને આનંદ વચ્ચે એક બીજી પાતળી ભેદરેખા છે એ પણ નોંધવા જેવી છે. સમોસાં કે ક્રિકેટ મેચની મજા એક વાર માણી લીધા પછી એની સ્મૃતિ દર વખતે એની એ મજા પાછી નહિ આપી શકે. આ પ્રકારની મજા તમે બહારથી ઉછીઉધારા કરીને લીધેલી હોય છે. એક વાર એ માણી લીધા પછી એ સમાપ્ત થઈ જાય. આનંદનું સ્વરૂપ એવું છે કે તમે એક વાર એને માણી લ્યો એ પછી એની સ્મૃતિ અંતરમાં ધરબાઈ જાય છે. અંતરના આ ખૂણાને સહેજ ફંફોસીને જો એ આનંદ ફરી વાર યાદ કરો તો તત્કાલીન વિષમ પરિસ્થિતિમાં પણ ઘડીક હળવાશ લાગશે. મજા મોટા ભાગે બહારથી આવતો પદાર્થ છે. ખાવું, પીવું, હરવું, ફરવું ઈત્યાદિ જલસા આ પરાવલંબન છે, પણ આ બધું સહેજે ય ઉપલબ્ધ છે એટલે ઝટ માણી શકાય છે. આ તમામ બાહ્ય પદાર્થો કરતાં પ્રકૃતિનું એક દૃશ્ય કે પ્રિયજનની એક સ્મૃતિ જે આવર્તન પેદા કરે છે એ અનોખું હોય છે. આનંદ અંતરમાં ઊગતું વૃક્ષ છે. એનું બીજ ક્યાં છે એ સમજાતું નથી. મજા એ ઘૂઘવતા પાણીનો ખળભળાટ છે. એમાં તરી પણ શકો અને તણાઈ પણ જઈ શકો. આનંદને શરીર સાથે કોઈ સંબંધ નથી. આનંદનો સીધો સંબંધ ચિત્ત સાથે છે.