હેગેલની ડાયાલેક્ટિક ઇનકાર એટલે આંતરિક વિરોધાભાસની અનુભૂતિ, જે કોઈ પણ વિકાસની પ્રક્રિયામાં રચાયેલી છે, જે એબ્સ્ટ્રેક્ટથી કોંક્રિટની ગતિ છે.