શિવાજી મહારાજના સમયમાં રાષ્ટ્રઉન્નતિમાં આ ગ્રંથ જ કારણરૃપ હતો. પેશ્વાઈમાં પણ ધર્મ, વ્યવહાર અને રાજનીતિ શીખવવામાં આ ગ્રંથનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. બારમી સદીમાં થયેલી ધર્મજાગૃતિમાં મહાભારતનું ભાષાંતર કારણભૂત થયું હતું. આ દેશમાં મેકોલેની શિક્ષણ પદ્ધતિ લાગુ પાડવામાં આવી ત્યાં સુધી વિદ્યાર્થીઓને મહાભારત કથાની ઐતિહાસિક હકીકતોને ભણાવવાનો રિવાજ હતો. મહાભારતનું શિક્ષણ બંધ થયંુ તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે જે ધર્મનીતિનાં તત્ત્વો નાના બાળકો સુધી અનાયાસે સમજાઈ જતા હતા તે તત્ત્વો આજના એકપણ કૉલેજિયનને પણ સમજાતા નથી. તિલકે શીખ આપતાં લખ્યું હતું કે સેંકડો-હજારો વર્ષથી રાષ્ટ્રના સંસ્કાર સિંચન માટે અત્યુત્તમ ઉપયોગ થતો આવેલો તે મહાભારત ગ્રંથનું પારાયણ કરાવીને નાનાં બાળકો સુદ્ધાંને આ ગ્રંથનો સારી પેઠે પરિચય કરાવવો જોઈએ.