એમ તો મહાત્મા ગાંધી જ્યારે માત્ર મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી હતા ત્યારે બીજા ધોરણમાં ખરાબ રીતે નાપાસ થયા હતા. ઈતિહાસનો આ ઘડવૈયો ઈતિહાસમાં શૂન્ય માર્ક લાવેલો- ઈતિહાસ ઘડનાર માટે ઈતિહાસ ભણવો અઘરો હોય છે. ભૂગોળ અને અંગ્રેજીના પેપરમાં પણ એટલા જ માર્ક્સ હતા – સાવ ઝીરો ! પણ એ જમાનામાં એકડિયા-બગડિયામાં કોઈને રોકી રાખવાનો રિવાજ નહોતો એ કારણે ત્રણ ત્રણ વિષયોમાં ફેલ હોવા છતાં આ છોકરો ભવિષ્યમાં દેશનો મહાન નેતા બનવાનો એમ લાગવાથી મોહનને ઉપરના ધોરણમાં જવા દીધા હતા, પ્રગતિ (!) પત્રકમાં લખવામાં આવ્યું હતું, ‘ઉ.ચ.’ (ઉપર ચડાવ્યા છે.) મિ. એમ. કે. ગાંધીએ મેટ્રિકની પરીક્ષા અમદાવાદમાંથી આપી હતી પણ મેટ્રિકનો ખાડો પહેલી વખત કૂદી શક્યા નહોતા. બીજા ટ્રાયલે તે મેટ્રિક પાસ થયેલા. બહુ જ એવરેજ સ્ટુડન્ટ હતા એ. તેમના ચુસ્ત અનુયાયી હતા એટલે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે પણ પહેલા ટ્રાયલે મેટ્રિક થવાનું પસંદ નહોતું કર્યું. બીજા ફેરામાં મેટ્રિક પાસ કરેલી. મારી આંખ સામે આ ક્ષણે મારા જેવા ભણવામાં નબળા વિદ્યાર્થીઓ જ તરવરે છે. એટલે આજે તો એમની વાત કરવામાં મને છૂપો આનંદ આવી રહ્યો છે, એનું કારણ કદાચ આત્મસ્થાપન પણ હોય !