વોશિંગ્ટન (5 એપ્રિલ 1856થી 14 નવેમ્બર 1915) એક ગુલામ તરીકે જ જન્મ્યા હતા. ગુલામ તરીકે જન્મેલી તેમની તે અંતિમ પેઢી હતી. જ્યારે તેઓ નવ વર્ષના હતા ત્યારે અમેરિકાનાં ગૃહયુદ્ધનો અંત આવી ગયો અને કાયદેસર તો તેઓ મુક્ત નાગરિક બની ગયા હતા, છતાં અમેરિકન સમાજમાં હબસીઓ પ્રત્યેનો ભેદભાવ તો હજુ જેમનો તેમ હતો. આમ છતાં તેઓ લાંબો સંઘર્ષ કરીને ભણવા ઉપરાંત એક મોટા લેખક અને પ્રખર વક્તા બન્યા. અમેરિકાના આફ્રિકનોને ન્યાય અપાવવા માટે તેમણે ઉદારમતવાદી ગોરા અમેરિકનોને સાથે રાખીને અથાગ પ્રયત્નો કર્યા. છેવટે તેમણે વ્હાઈટ હાઉસમાં અમેરિકાના 26માં પ્રમુખ થિયોડોર રુઝવેલ્ટનાં પ્રમુખ સલાહકર તરીકેનું સ્થાન મેળવ્યું. અહીં તેમનું જીવનચરિત્ર આપવાનો ઉપક્રમ નથી. પરંતુ કોલસાની ખાણમાં મજૂરી કરતાં કરતાં જ ઊઘડેલી શિક્ષણની ભૂખ સંતોષવા તેમણે કરેલા સંઘર્ષની વાત જે તેમણે પોતાની આત્મકથામાં લખી છે, તેનો એક અંશ માત્ર રજૂ કરવાનો આશય છે. જાણીને નવાઈ લાગશે કે આત્મકથાનો આ અંશ ગુજરાત વિદ્યાપીઠ વાચનમાળાનાં ચોથા ધોરણમાં એક પાઠ તરીકે ભણાવવામાં આવતો. આ વાંચતા મહાત્મા ગાંધીની નઈ તાલીમ પણ યાદ આવે છે. હવે તે પ્રકરણ તેનાં શિર્ષક સહિત જેમનું તેમ જોઈએ.