શાસ્ત્રીજી એક કાયસ્થ પરિવારનાં હતાં એ સમયમાં બે બાળકોને ઉર્દુ શીખવાનો રીવાજ હતો. પરતું સમયના ગૂંથાયેલા આ ચક્રમાં એ વખતે અંગ્રેજી ભાષાએ ઉર્દુભાશાને બદલી નાંખી. આજ કારણે ચાર વર્ષની ઉમર સુધી શાસ્ત્રીજીને એક મૌલવીએ ભણાવ્યા હતાં. એ એટલાં મેઘાવી હતાં કે એમણેદસ વર્ષની ઉમરમાં જ છઠી કક્ષા ઉત્તીર્ણ કરી લીધી હતી. મુગલસરાઈમાં સારી હાઈસ્કૂલ ના હોવાનાં કારણે એ પોતાનાં પરિવાર સાથે બનારસ જતાં રહ્યાં. અને ત્યાં હરિશ્ચન્દ્ર હાઈસ્કૂલમાં ભણવાં લાગ્યાં. આગળનું ભણતર એમણે કાશી વિદ્યાપીઠમાંથી કર્યું હતું !!!