બીજે દિવસે બધું કામ પતાવીને સાંજે ફરી મારી સામે આવીને હસવા લાગી. હું એને કમ્પાઉન્ડમાં લઈ ગઈ. ત્યાં નદીની રેતી પાથરેલી હતી. ટી (T) આકારની લાંબી પટ્ટીથી રોજ એ રેતીને અમે સમતલ કરતાં અને પછી એના પર નાની નાની પગલીઓની ભાત પાડતાં. મેં મધીને કહ્યું, ‘જો, આ રેતીમાં હું તને આંગળીથી લખતાં શીખવું છું. પણ તારા વરનું નામ તો બોલ !’ પહેલાં તો તેણે ખાલી હોઠ ફફડાવ્યા. પછી નીચું જોઈને બોલી ગઈ – ‘દિલીપ’ મેં પહેલાં રેતીમાં દિલીપ લખ્યું. પછી એની આંગળી પકડી તેના પર ફેરવાવી. મધી તો જાણે સામે દિલીપ ઊભો હોય એટલું શરમાતી હતી ! પછી એને એક એક અક્ષર શીખવ્યો. મારી ને એની આંગળી છોલાઈ ગઈ. એટલે ઝાડની નાની સાંઠકડી લઈને શીખવ્યું. ખરેખર, બે દિવસમાં તે જાતે જ, જોયા વિના ‘દિલીપ’ લખતાં શીખી ગઈ, રોજ સાંજે ઘેર પાછી જાય ત્યારે એકવાર અચૂક એ લખીને મને બતાવતી. થોડા દિવસમાં એ આવતી બંધ થઈ ગઈ. એનાં લગ્ન પણ થઈ ગયાં હશે. ઘણીવાર એમ થાય છે કે ‘દિલીપ’ નામની આ બારીએથી એના પતિની સાચી ઓળખ એ મેળવી શકી હશે ? ‘દિલીપ’ અક્ષરોના અજવાળે એ આગળ કંઈ ભણી શકી હશે ? એની નામ લખતાં શીખવાની ધગશની પાછળ એનાં જે મનોગત કામ કરતાં હશે તે હશે. પણ આમ એક એક અક્ષરથી, એક એક પગલે નિરક્ષરતાને દૂર હડસેલી દઈ શકાય એવું તો ચોક્કસ લાગ્યું.