એક્લાઇમટાઇઝેશન. એટલે કે શરીરને નવી જગ્યાનાં હવા-પાણી કે પરિસ્થિતિને અનુકૂળ બનાવવું. કોઈ પણ ટ્રેકર પહાડી વિસ્તારના વાતાવરણથી ટેવાયેલા હોતા નથી, અને આગળના પ્રવાસમાં કોઈ તકલીફ ન પડે એની તકેદારી રૂપે એક્લાઇમટાઇઝેશન વોક કરાવવામાં આવે છે. હોસ્ટેલ અને સ્કૂલ છોડ્યાનાં ઘણાં વર્ષો પછી અમે ફરી એ જ બાળપણ જીવી રહ્યાં હતાં અને વ્હીસલ એન્ડ બેલના ઇશારે દરેક પ્રવૃતિ કરી રહ્યાં હતાં. જાણે શૈશવનાં સંસ્મરણો યુવાનીની પાંખ લગાવી દરેક ક્ષણ ફરી જીવી રહ્યાં હતા. ચા/કોફી પતાવી અમારે જોગિંગ અને એક્સરસાઇઝ કરવા જવાનું હતું. લગભગ બે કિમી જેટલંુ જોગિંગ કર્યા પછી અમને એક ખુલ્લી જગ્યાએ એક્સરસાઇઝ કરાવવમાં આવી. અગાઉ ટ્રેકિંગ કરી ચૂકેલા મિત્રોએ અમને મહિનાઓ પહેલાં જ જણાવી દીધેલું કે રેગ્યુલર વોક અને એક્સરસાઇઝ કરવી, જેથી ટ્રેકિંગમાં એકસાથે વોક કરવાનું આવે ત્યારે તકલીફ ન પડે. અહીં કુદરતી સૌંદર્યનો તો જાણે કે ખજાનો હતો. જ્યાં જ્યાં નજર પડે ત્યાં ત્યાં લીલાછમ પર્વતોએ સફેદ રંગની ચાદર ઓઢી હોય એમ દરેક પર્વતની ટોચ પર બરફ પથરાયેલો હતો. ત્યાંથી દેખાતા ત્રણ પહાડ સ્વર્ગારોહિણી, બંદરપૂંછ અને કાલાનાગ વિશે ઇન્સ્ટ્રક્ટરે અમને જણાવ્યું, જેમાંનું સ્વર્ગારોહિણી શિખર પાર કરવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે, જે ચારે તરફથી બીજા પહાડો, ગ્લેશિયર અને મોટા-મોટા ખડકોથી ઘેરાયેલું હોવાના લીધે એને સીધું પાર કરી શકાય એવી કોઈ શક્યતા જ નથી. મહાભારતની કથા પ્રમાણે પાંચ પાંડવોમાંથી ફક્ત યુધિષ્ઠિર જ સદેહે સ્વર્ગની સીડી ચડી શક્યા હતા અને જે પર્વત પરથી ચડ્યા હતા એ પર્વત એટલે આ સ્વર્ગારોહિણી. ત્યાર પછી પરત આવતાં અમે સાંકરી ગામની અંદરથી પસાર થયા, જેથી અમે ત્યાંના લોકોને, એમની રહેણીકરણીને નજીકથી નિહાળી શકીએ. થોડું જ ચાલ્યા હોઈશું કે ખુલ્લી જગ્યા નજર પડી ખુલ્લા મેદાનની બરાબર વચ્ચે ખૂબ જ જૂનું લાકડાનું એક મકાન અને એની ચારે તરફ રાખોડી રંગના પથ્થરોથી બનાવવામાં આવેલો કઠેડો અને એ જ પથ્થરોનું ફ્લોરિંગ પર. આ પશુપતિનાથનું મંદિર હતું. મંદિરની બાંધણી સામાન્યતઃ મંદિર કરતાં અલગ જ હતી આથી જ અમારામાંથી કોઈ પણ પહેલાં સમજી ન શક્યું. પશુપતિનાથ એટલે પશુના નાથ, જે શિવનું જ એક સ્વરૂપ છે. મંદિરની બાંધણી તથા તેની આસપાસની જગ્યા ખૂબ જ પુરાણી હતી. અંગ્રેજો જે અમુક વિસ્તારોમાં પહોંચી શક્યા નહોતા તેમાં આ ગામડાંઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. કદાચ આ જ કારણે દાયકાઓ પછી પણ આ વિસ્તારોનું સૌંદર્ય અક્ષુણ્ણ રહ્યું છે અને કાળની થપાટોની તેના પર કોઈ અસર થઈ નથી. મંદિર બંધ હોવાના લીધે અમે દર્શન ન કરી શક્યા. આ મંદિર વર્ષમાં અમુક દિવસો જ દર્શનાર્થીઓ માટે ખૂલે છે અને રોજ ફક્ત પૂજારી જ પૂજાઅર્ચના કરી શકે છે. આ વિસ્તારમાં દરેક ગામના મુખ્ય દેવતા હોય છે. (ક્રમશઃઃ)(સૌજન્ય‘કુમાર’ સામાયિક)