અમે ફિનલેન્ડના પાટનગર હેલસિન્કીમાં આવી પહોંચ્યાં. અમને એવું હતું કે બહાર બહુ જ ઠંડી હશે, પણ અમારા આશ્ચર્ય વચ્ચે વાતાવરણ એકદમ ખુશનુમા હતું. યુરોપ આમ પણ મોંઘુ અને એમાં સ્કેન્ડિનેવિયન દેશો સૌથી મોંઘા. અમે પહેલેથી નક્કી કર્યું હતું કે બને તેટલો પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટનો જ ઉપયોગ કરવો. એમાં બે ફાયદા છે. ટેક્સી કરતાં સસ્તું પડે, એ એક ફાયદો તો ખરો જ, પણ એથી વધુ એમાં મજા વધારે આવે. એક ટ્રાવેલટીપ આપું? જો કોઈ પણ દેશના લોકોને ઓળખવા હોય તો પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટમાં વધારે ફરવાનું રાખો. તમને જાત-જાતના અનુભવો થશે એની ગેરન્ટી મારી. અમે હેલસિન્કીના એરપોર્ટ પરથી જ બે દિવસનાં ટ્રાવેલ કાર્ડ લઇ લીધાં. આ પાસ દ્વારા તમે ટ્રામ, મેટ્રો કે લોકલ બસમાં ગમે તેટલું ફરી શકો. ટ્રાવેલ પાસનો ઉપયોગ કરી લોકલ બસમાં અમે અમારા રહેવાના સ્થળ પર પહોંચ્યાં. હેલસિન્કીમાં અમે એર બીએનબી મારફતે એક ફ્લેટ પહેલેથી જ બૂક કર્યો હતો. સમય ઓછો હતો અને જોવાનું ઘણું હતું એનો ઉત્સાહ હતો એટલે થાકનું નામોનિશાન ન હતું. અમે કલાકમાં જ થોડો ચા-નાસ્તો કરી નીકળી પડ્યાં, હેલસિન્કીને ખૂંદવા. ખરી મૂંઝવણ હવે શરૂ થઇ. અમે થોડું હોમ-વર્ક કરેલું એટલે શું જોવું એનો થોડો ખ્યાલ અમને હતો, પણ ત્યાં પહોંચવા કઇ બસ કે ટ્રામ પકડવી એ કોઈને પૂછીએ, તો એ લોકો એ સ્થળનો જે ઉચ્ચાર કરે તે આપણાથી સાવ અલગ. ફિનીશ ભાષા દુનિયાની સૌથી અઘરી ભાષા ગણાય છે. એ લોકોના ઉચ્ચાર અને આપણા ઉચ્ચારમાં એટલો ફરક કે જાણે આપણે એમની ભાષાનું ખૂન કરતા હોઈએ એવું લાગે. થોડું પૂછીને અને થોડું ગૂગલ મેપની મદદથી અમે જેની આસપાસ ઘણાં જોવાલાયક સ્થળો છે એવા સેનેટ સ્ક્વેર પહોંચ્યા. પ્રવાસની એક બીજી મજા એ છે કે તમને એવા મિત્રો મળે, જે જિંદગીમાં પહેલાં ક્યારેય ન મળ્યા હોય અને ફરી ક્યારેય ન મળવાના હોય. બસમાંથી ઉતરીને અમે એક નવયુવાનને પૂછ્યું કે અહીંના જાણીતા હેલસિન્કી કેથેડ્રલ (ચર્ચ) પર કેવી રીતે જવું અને વળી અહીં આજુબાજુ સાંજના સમયે બીજું શું જોઈ શકાય? એણે સરળતાથી કહ્યું: ‘મારી સાથે ચાલો'. સાથે ચાલીએ અને વાતો ન કરીએ, તો આપણે ગુજરાતી શેના? વાતોવાતોમાં ખબર પડી કે એ માણસ અફ્ઘાનિસ્તાનનો છે અને અહીં ભણવા માટે આવ્યો છે. એણે વાત વાતમાં ફિનલેન્ડની શિક્ષણપ્રથા વિષે ઘણી માહિતી આપી. અહીંની શિક્ષણ વ્યવસ્થા આખા દુનિયામાં પ્રથમ ક્રમે આવે છે. ભારત સહિત ઘણા દેશોમાંથી વિદ્યાર્થીઓ અહીં ભણવા આવે છે. અહીંની શિક્ષણપ્રથાનું મુખ્ય સૂત્ર છે ‘લેસ ઇઝ મોર' અર્થાત ‘થોડામાં ઘણું.' અહીં સ્કૂલોમાં બાળકોની પરીક્ષા નથી લેવાતી. કોઈપણ બાળકને લેસન આપવામાં નથી આવતું. વળી સ્કૂલમાં પણ બહુ ઓછા વિષયો ભણાવવામાં આવે છે. સ્કૂલમાં મોટાભાગનો સમય તો બાળકોને છૂટાં મૂકી દેવામાં આવે છે કે જેથી બાળકો રમી શકે. બાળકની સહજ પર્સનાલિટીને ખીલવા દેવા માટેના ભરપૂર પ્રયત્નો કરવામાં આવે છે. બાળક પર કોઈ દબાણ નહીં. અમને એવું લાગ્યું કે ખરેખર તો આ જ વ્યવસ્થાને ‘ભાર વિનાનું ભણતર' કહેવાય! આવું હોવાને લીધે અહીંના લોકો દુનિયાના દરેક ક્ષેત્રમાં ખૂબ આગળ આવ્યા છે. અહીં બધું જ શિક્ષણ ફિનીશ ભાષામાં આપવામાં આવે છે. આ દેશોમાં પોતાની માતૃભાષા માટે દરેક જણને બહુ જ ગૌરવ હોય, એવું તમને તરત સમજાય જાય. બધો વ્યવહાર માતૃભાષામાં જ થાય છે. બધાં નામો અને સાઈનબોર્ડ ફિનીશ ભાષામાં જ જોવા મળ્યાં. ઈંગ્લીશ ન બોલો તો પાછળ રહી જવાય એવી માન્યતાનો અહીં ભાંગીને ભુક્કો થઇ જાય. અમારા એ અફઘાની મિત્ર અમન સાથે વાત કરતાં ખબર પડી કે એ તો હિન્દી ફિલ્મોનો શોખીન છે અને શાહરૂખ અને સલમાનનો ફેન છે. એ તો જાણે અમારો ટૂરગાઈડ હોય, એમ અમને એક પછી એક સ્થળો બતાવવા માંડ્યો. જિંદગીમાં ક્યારેય નહીં જોયા હોય એવા સુંદર ટુલીપના બગીચા (Esplanade Park) વચ્ચેથી પસાર થઇ અમે પહોંચ્યાં જાણીતા હેલસિન્કી કેથેડ્રલ પાસે. સફેદ રંગે શોભતું આ ચર્ચ અતિભવ્ય અને કલાત્મક છે અને હેલસિન્કીની ઓળખ છે. સેનેટ સ્ક્વેર તરીકે જાણીતા ચોગાનમાં અમને એક દોઢ કલાક ફેરવીને જયારે એ અફઘાની મિત્ર અમન જવા તૈયાર થયો ત્યારે એણે અફસોસ વ્યક્ત કર્યો કે કાલે જો કોલેજ ચાલુ ન હોત, તો તમને જરૂર ફેરવવા માટે આવત! એની આંખોનો ભાવ એની પહાડી નિર્દોષતાની ચાડી ખાતો હતો.