મન પર જ્યારે તમસનું પ્રભુત્વ હોય ત્યારે માણસ આળસુ, પ્રમાદી અને અજ્ઞાાની બંને, સાચા-ખોટા વચ્ચેનો ભેદ પારખી ન શકે, ગમગીન રહે, આશાને લોપ થાય જેની પ્રતિક્રિયા રૂપે એ ક્રૂરતા સુદ્ધાં આચરી બેસે.