દુનિયાના બધા દેશો કુલ રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદન કેટલું તેની મથામણ કરતું હોય છે, ત્યારે ભૂતાન કુલ રાષ્ટ્રીય ખુશી કેટલી તેની ચિંતા કરે છે. ગ્રોસ હેપિનેસ ઇન્ડેક્સ અમારા માટે વધારે અગત્યનો છે એવું થોડા વર્ષો પહેલાં ભૂતાનના રાજાએ કહ્યું ત્યારે દુનિયાભરના લોકોનું ધ્યાન ખેંચાયું હતું. પણ આ લેખ ભૂતાન વિશે નથી. ભારતને ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસમાં 30 પોઈન્ટનો જમ્પ મળ્યો તે વિશે છે. ભારતે હરણફાળ ભરી અને 130માંથી સીધું જ 100મું સ્થાન મેળવ્યું છે. આ અઠવાડિયે જ વિશ્વ બેન્કનો અહેવાલ આવ્યો અને તેમાં ભારત ટોપ 100માં આવી શક્યું છે. પણ ભૂતાનથી વાતની શરૂઆત એટલા માટે કરવી પડી કે તેનું સ્થાન ભારત કરતાંય આગળ છે. ચીન કરતાંય આગળ છે. 75મા સ્થાને બેઠેલું ભૂતાન ભારતને એ જણાવે છે કે વેપાર સારી રીતે થાય, સૌ માટે સમૃદ્ધિ પેદા થાય તો સમાજ સુખી થાય. ભારત એ દિશામાં જ જવા માગે છે અને દુનિયાની સૌથી મોટી ઈકોનોમી બનવા માગે છે. પણ તેમાં અડચણો ઘણી છે. ભૂતાન નાનકડો દેશ છે, ઓછી વસતિ છે. વિશાળ દેશ, ખીચોખીચ વસતિ અને વૈવિધ્ય એ ભારત માટે એક સમસ્યા પણ છે. આમ છતાં સરકારી દાવા પ્રમાણે આ વર્ષે જ 122 સુધારા કરવામાં આવ્યા છે તેના કારણે ભારતના નંબર સુધર્યા છે.