અયોધ્યાના રાજા દશરથે વશિષ્ઠઋષિના આશીર્વાદથી પુત્રપ્રાપ્તિ માટે પુત્ર-કામેષ્ટિ યજ્ઞ કરાવ્યો. પૂર્ણાહુતિના સમયે અગ્નિકુંડમાંથી અગ્નિનારાયણ સુવર્ણપાત્રમાં પ્રસાદ લઈને બહાર આવ્યા. અગ્નિદેવે દશરથને કહ્યું : ‘હે રાજન ! તમે આ પ્રસાદ તમારી રાણીઓને આપશો. જેથી તમારે ત્યાં પુત્રોનો જન્મ થશે.’ આ પ્રસાદ લઈ રાજા દશરથ કૌશલ્યા અને સુમિત્રા પાસે ગયા. ત્યારબાદ રાણી કૈકયીને આ પ્રસાદ આપવા ગયા. રાણી કૈકયી કોપાયમાન થાય છે. રાજાને જણાવે છે કે, ‘તમારે મને પહેલો પ્રસાદ આપવા જેવો હતો !’ તમે કંઈ બજારમાંથી મને વેચાતી લાવ્યા છો ? કૈકયી પ્રસાદ લેવાની આનાકાની કરે છે. તે દરમિયાન કુદરતી - આકસ્મિક ઘટના ઘટે છે. આકાશમાંથી એક સમળી આ પ્રસાદ લઈ આકાશમાં ઊડી જાય છે. એ દરમિયાન અંજન પર્વતમાં અંજનીમા પંચાક્ષર શિવમંત્રનો જપ કરતાં હતાં : ‘ભગવાન શંકરના જેવો મને દીકરો થાય. મહાજ્ઞાની, મહાન વીર પુત્ર થાય.’ તેવી અંજનીમાની ઇચ્છા હતી. આ ક્ષણે શિવજીની પ્રેરણાથી સમડીએ પવનદેવ મારફતે કૈકયીના હાથમાંથી ઉઠાવેલો પ્રસાદ અંજનીમાના હાથમાં પધરાવ્યો. માતાજીની આંખો બંધ હતી. ‘શિવજીએ જ મને આ પ્રસાદ આપ્યો છે.’ તેવું સમજી અંજનીમાં તે પ્રસાદ આરોગી ગયાં. પ્રસાદ ગ્રહણ કરવાથી પેટમાં ગર્ભ રહ્યો.