(૭૫) સમજી એ તો ? - આપણુમ મન મોક્ષના કારભૂત છે અને બંધનના કારણભૂત પણ છે. મનથી હારી પણ જવાય અને મનથી જીત પણ મેળવી શકાય મનથી મહાત્મા પણ બની શકાય અને મનથી દૂરાત્મા પણ બની શકાય છે. મન જીતે એ જીવન જીતે મન હારે તેભૂમિને ભારે મારે, મન મંગળમય વાતાવરણ બનાવે અને એ જ મન શોકમય ઉપાધિ ઉભી કરે માટે મહાપુરૂષોએ મોક્ષ અને બંધનમાં મનને માધ્યમ ગણેલું છે. અને એ મનને જીતવા માટે જ સદગુરૂની જરૂર છે