‘મહાભારત’ના ‘નાલોપાખ્યાન’માં નૈષધ દેશના ચંદ્રવંશી રાજા વીરસેનના પુત્ર નળ અને તેની પત્ની દમયંતીની કથા છે. નળ સુંદર અને ગુણવાન રાજા હતો પરંતુ કોઈ કારણે કલિયુગ અને દ્વાપરે અસંતુષ્ટ બની નળને દુખ આપવા ઇચ્છ્યું. કલિયુગ નળના શરીરમાં પ્રવેશ કરવાની તક શોધતો હતો પરંતુ બાર વર્ષ સુધી એ ફાવ્યો નહિ. બાર વર્ષ પછી એક દિવસ તક મળતા કળીએ નળના શરીરમાં પ્રવેશ કર્યો. નળના ભાઈ પુષ્કરને નળની સાથે જુગટું રમી નિષધ દેશ જીતવા ઉશ્કેર્યો. જુગટામાં નળ હાર્યો. પુષ્કરે રાજ્ય લઇ લીધું અને આજ્ઞા કરી કે નળ અને તેના પરિવારને કોઈએ આશ્રય આપવો નહિ કે ભોજન આપવું નહિ. દમયંતીએ બાળકોને પિયર મોકલી દીધા. એ પછી નળ અને દમયંતી નિષધ નગરીની બહાર રહે છે. ત્રણ દિવસ સુધી અન્ન-જળ મળતું નથી એટલે જંગલમાં ચાલ્યા જાય છે. નગર બહાર વિતાવેલી આ ત્રણ રાત્રિઓમાં નળે દમયંતીની ઉપસ્થિતિમાં અનુભવેલા વિવિધ ભાવો એ આ ‘બાહુક’ કાવ્યનો વિષય છે.