લંડનમાં ઈ. સ. ૧૮૯૬ના નવેમ્બરના કડકડતા શિયાળાની એક સાંજ. વેસ્ટએન્ડમાં આવેલા એક મકાનના ખંડમાં ફાયરપ્લેસની આસપાસ અર્ધચંદ્રાકાર વર્તુળમાં ૧૫-૧૬ લોકો બેઠા છે. સૌમ્ય આકૃતિ, તેજસ્વી મુખમુદ્રા, કરુણાપૂર્ણ દૃષ્ટિ ધરાવતા, ઢીલા ભગવા રંગના ઝભ્ભામાં શોભતા એક ભારતીય સંન્યાસીને સહુ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળી રહ્યા છે. સંન્યાસીના ધીર ગંભીર કંઠધ્વનિ સાથે વાણીની અસ્ખલિત ધારા વહી રહી છે. તેમના આધ્યાત્મિક તેજથી ઝગારા મારતા લલાટથી તેઓ જાણે હિંદુ ધર્મની સાક્ષાત પ્રતિકૃતિ સમા લાગતા હતા. તેમના વ્યક્તિત્વ અને વાણીમાં સહુ ખેંચાતાં જતાં હતાં. દૂર ભારતના કોઈ ગામની ભાગોળે, ઘટાદાર વૃક્ષની છાયામાં બેસીને કોઈ સંત ગામના લોકોને વેદાંતનાં રહસ્યો જાણે સમજાવી રહ્યા છે એવું આહ્લલાદક દૃશ્ય ભાસતું હતું. એક અધ્યાપિકા યુવતી તેમને શાંત ચિત્તે સાંભળી રહી હતી. સંન્યાસીની વાણી એના હૃદયમાં કોઈ અનોખાં સ્પંદનો જગાવી રહી હતી. જો કે, બુદ્ધિ તેમની વાતો સ્વીકારવા ઢચુપચુ હતી, હૃદયના ભાવો સાથે બુદ્ધિ, પ્રશ્નો અને વિચારથી ખલેલ પામી. પણ પછી સમય જતાં જેમ જેમ તેમણે એ સંન્યાસીને વધુને વધુ સાંભળ્યા, તેમની સાથે ચર્ચા કરી, સમાધાન મેળવતાં રહ્યાં તેમ તેમ એ સંન્યાસીના વિચારો તેમનાં હૃદયમાં સ્થિર થતા ગયા. આ સંન્યાસી એ સ્વામી વિવેકાનંદ અને યુવતી એ લંડનની પ્રયોગશીલ શિક્ષિકા માર્ગારેટ એલિઝાબૅથ નોબલ.