આ રીતે ધર્મ અને ભાષા એ બે ઓળખ સામસામી ઊભી થઈ હતી. ધર્મ કરતાં પણ મામલો ભાષાનો વધારે હતો અને તેના કારણે જ આસામના વિવાદમાં સૌથી વધુ વિરોધ થઈ રહ્યો છે પશ્ચિમ બંગમાં. હાલમાં બાંગલાદેશ છે તે એક જમાનામાં વિશાળ ફળદ્રુપ મેદાની જંગલો હતા. તીબેટથી આવતી બ્રહ્મપુત્રા નદીનો અને ગંગા નદીનો એક ફાંટો પણ તે તરફ જાય છે. તેના મુખપ્રદેશમાં ખેતી માટે સાનુકૂળતા હતી, પણ ત્યાં ઓછી વસતિ હતી. તે વખતના બ્રહ્મદેશની નજીકમાં આવેલી પહાડીઓમાં મૂળ આદિવાસી પ્રજાનો વસવાટ હતો. વચ્ચે આ વિશાળ મેદાન ખાલી હતું, જે મોગલ શાસન પહોંચ્યું પછી જમીનદારોના હાથમાં આવ્યું. ભેજવાળા અને મચ્છર સહિતના જીવજંતુવાળા પ્રદેશમાં કામ કરવા કોઈ તૈયાર નહોતું, તેથી જમીનદારો બંગાલ ઉપરાંત દૂર યુપી, બિહાર અને ઓડિશાથી મજૂરો લાવતા હતા. તેમાંના મોટા ભાગના મુસ્લિમો હતા અથવા આ પ્રદેશમાં વસવાટ કરતા થયા પછી જમીનદારો મુસ્લિમ હોવાથી મુસ્લિમ તરીકે વટલાઈ ગયા હતા.