જંગલમાં વસેલા માલધારીઓનો નાનકડો સમૂહ એટલે નેસ. દોઢી નેસમાં માંડ પાંચ થી છ ઘર છે. અમે લક્ષ્મણભાઇના એક મિત્રના ઘરે જઇને બેઠા જે આ નેસના સરપંચ પણ છે. તેમની ભેંસો, ગાયો, ઉંટ અને ઘોડા જોઇને જાણે તેમની સંપત્તિ અને તેમના નસીબની ઇર્ષ્યા થઇ આવી. વીજળીની કોઇ પણ સગવડ વગર, ગાય ભેંસ અને અન્ય અનેક પ્રાણીઓ સાથે દિવસ રાત જંગલમાં જીવતા આ લોકોને નસીબના બળીયા કહેવા કે નહીં તે પ્રશ્ન થઇ આવ્યો. અમે ગમાણ અને તેમના ઓરડાઓની વચ્ચે આવેલ ખુલ્લી ઓશરીમાં બેઠાં. મોર અમારી આસપાસ ફરી રહ્યા હતા. હું તો ગણતોજ રહ્યો અને જોતજોતામાં ચાર મોર અમારી ખૂબજ નજીક આવી ગયા. મારો ઉત્સાહ જોઇ સરપંચ ખુશ થઇ ગયા. તે લક્ષ્મણભાઇ સાથે તેમણે નવા ખરીદેલા ઘોડા વિશે વાત કરી રહ્યા. તેમની વાતો પરથી જણાયું કે તેમને ઘોડાને સવાર સાથે ચાલવાની અને દોડવાની રીતભાત શીખવવા માટે સારા પ્રશિક્ષકની શોધ હતી. લક્ષ્મણભાઇએ તેમને એ માટે મદદ કરવાનું વચન આપ્યું. ઘોડાનો સ્વભાવ જોવા તેમણે થોડેક સુધી તેની પ્રાયોગીક સવારી કરી. અને અંતે તેઓ એ તારણ પર આવ્યા કે તેના લક્ષણો સારા છે, પરંતુ સાથે સાથે તેમણે સરપંચને એ વાતની ચેતવણી પણ આપી કે તે ઘોડાને સવારી કરી પલોટતા રહેવુ અને સાથે સાથે તેને પૂરતું પ્રશિક્ષણ પણ આપવું. ઘોડાને મેં પણ એક આંટો મરાવ્યો, જો કે મને ઘોડેસવારીનો કોઇ અનુભવ ન હોવાથી એમ કહી શકાય કે ઘોડાએ મને આટો મરાવ્યો. પછી તેમના નેસના બે ચાર છોકરાઓએ ઉંટ સાથે ફોટા પડાવ્યા. નેસની પાછળ આવેલ નદીના પટમાં પણ અમે થોડુંક ભમ્યા. જંગલખાતાની સવલતો વિશે અને તેના દ્વારા થતી હેરાનગતિ વિશે પણ વાતો થઇ. ત્યાં નદીના પટમાં થોડીક વાર બેઠા અને પછી પાછા અમે નેસમાં આવ્યા. ભેંસનું દૂધ દોહાતુ હતુ એટલે એ પીધું અને પછી ત્યાંથી જવામાટે સરપંચની આજ્ઞા લીધી. તેઓ ખૂબ સહ્રદયી અને સીધા સાદા માણસ હતા. શહેરોમાં રહેતા લોકો હજી પણ એટલા સીધા રહ્યા નથી જેટલા આ લોકો છે, મેં ગાડીમાં દોઢી નેસથી નીકળ્યા એટલે એ વાત લક્ષ્મણભાઇ અને માયાભાઇને કરી. લક્ષ્મણભાઇના કહે “શહેરોમાં આજકાલ લોકો જરાય સહ્રદયી રહ્યા નથી. મૂંગા જનાવર માટે કોઇ પાણીની પરબ તમે શહેરોમાં જોઇ? કે કોઇ એવી જમીન જ્યાં જઇને ઢોર ચરી શકે? અરે આપણા મહુવા ને રાજુલાની જ વાત લ્યો ને, ખેતરોમાં લોકો આજકાલ પ્લોટ પાડીને ઘર બનાવી દે છે અને પછી આસપાસ આવતા ઉદ્યોગોમાં કામ કરતા બહારના લોકોને ઉંચે ભાડે આપે છે. ખેતીમાં તો મહેનત કરવી પડે પણ આ મકાન એક વાર બન્યુ એટલે એના ભાવ તો વધવાના જ પણ સાથે ભાડુય એટલું આવે કે બધા ખેતરોની સોસાયટી કરવા તૈયાર થઇ જાય. શહેરોના લોકોને હજી જેટલું રાજકારણ આવડ્યું છે એટલું હજી ગામડામાં આવ્યુ નથી. સવારે સાત વાગ્યે નીકળીને રાત્રે દસ વાગ્યે ઘરે આવતા લોકોના છોકરા બાઇ મોટા કરે છે અને મા બાપ માટે તો એ છોકરા પથારીમાંજ મોટા થઇ જાય છે. પછી એમાં હાલરડામાં આવતા શિવાજીના અને ચેલૈયાના સંસ્કાર ક્યાંથી મળે? ટોમ એન્ડ જેરી અને ઢીસુમ ઢીસુમ વાળી ફિલ્મો…. જ્યારે ગામડામાં હજીય જળવાઇ રહેલી સંયુક્ત કુટુંબની પરંપરાને લીધે માબાપ સાથે બાળકને દાદા દાદીનો પ્રેમ પણ મળે છે. બાળક સાડા ત્રણ વર્ષનું થાય એટલે જાણે જિંદગીને ચેઝ કરવા નીકળ્યુ હોય એમ એક પછી એક પરીક્ષા, એક પછી એક પગથીયું પણ શીખવાનું કાંઇ નહીં. એમાં શું ભલીવાર થાય? પછી ઓફીસના પોલીટીક્સ અને ધંધાની આંટીઘૂંટી…. એમાં માણસનું સીધાપણું દરીયાના ફીણની જેટલું નાના આયુષ્ય વાળુ હોય છે.”