મૃદુ તૃતીયક જ્વર જ રોજ આવનારો વિષમજ્વર છે. શરીરમાં આ જીવાણુઓ દ્વારા નષ્ટ થયેલાં રક્તાણુ પ્લીહામાં ભળી જાય છે. આ ભળી ગયેલાં રક્તાણુઓનો સમૂહ વૃદ્ધિ થતો જ રહે છે. યકૃતમાં પહોંચી ગયેલાં જીવાણુ તેની કોશિકાઓને ક્ષુબ્ધ કરી દે છે. રક્તકણોનો વધારે નાશ થવાથી તેમાં રહેલા રક્તરંજક વધારે પ્રમાણમાં અલગ પડીને વધારે ને વધારે બનવા લાગે છે. યકૃત તેના પિત્તનિર્માણ માટે ઉપયોગ કરતું નથી. અને આ રીતે શરીરમાં પાંડુતા આવી જાય છે. વધારે પ્રમાણમાં પિત્તરંજક અણુ બનીને મૂત્રને કાળુ કે પછી લાલ બનાવી દે છે. આ અણુઓ ગાલના રંગને પણ કાળો કરી દે છે. રક્તકણ વધારે નાશ થવાથી પ્રોટીન વધારે અલગ થઈ જઈને મૂત્રમાં યુરિયા બની જાય છે. શરીરરક્ષક શ્વેતાણુ પણ ઓછાં થવા લાગે છે. મલેરિયાના જીવાણુ પક્વાશય અને આંતરડા શ્લેષ્મિક કલાને ક્ષતિગ્રસ્ત કરીને તીવ્ર અતિસાર કે વમન તથા મૂત્રાલ્પતા તથા મસ્તિષ્કની રક્તપ્રણાલીમાં જતાં રહેવાથી ઉન્માદ જેવી સ્થિતિ બને શકે છે. રોગી વિષમજ્વરની ચિકિત્સા લે છે. જ્વરની ઔષધિ પ્રયોગ કરવાથી જ્વર દબાઈ જાય છે, અને દવા બંધ કરી દેવાથી યકૃત અને પ્લીહામાં રોગાણુ શરીરની અંદરની તાકાતમાં કમી લાવે છે અને પુનઃ સક્રિય થઈ જાય છે. રસ-રક્તાદિને દૂષિત કરી ફરીથી વિષમ જ્વર (મલેરિયા) ઉત્પન્ન કરી દે છે. એટલે વિષમજ્વરની ઔષધિજ્વર મુક્તિ પછી પણ પાંચ સાત દિવસ લેવી જોઈઅ, તથા યકૃત અને પ્લીહા વૃદ્ધિ મટે ત્યાં સુધી ચિકિત્સા અને પરેજી રાખવી જોઈએ.