બહુ સંભાળીને વાંચવાથી પુસ્તકો અદ્‌ભુત રીતે બગડે છે. આવા વાચકોનો ઓછોવત્તો દરેકને અનુભવ હશે. પણ મારે આવા એક મહાન વાચકનો અનુભવ થયેલો. તેઓ મારી સાથે કોલેજમાં ભણતા હતા અને કોલેજની પરીક્ષાઓનો તેમને ઘણો અનુભવ થઈ ગયેલો. તેઓ પાંચ સાત જાતની પેન્સિલો રાખતા. સાધારણ અગત્યનું હોય તેને અમુક રંગથી નિશાની કરતા, તેથી વધારેને માટે બીજો રંગ, તેથી વધારેને માટે ત્રીજો રંગ એમ અગત્યની જુદી જુદી કોટીઓ માટે તેમણે પાંચ-સાત રંગો નક્કી કરેલા. પછી પરીક્ષા પહેલાં એક માસ હોય ત્યારે પહેલા રંગનું વાંચવું, પછી પંદર દિવસે બીજા રંગનું... અને છેક છેલ્લે દિવસે તો સૌથી વધારે અગત્યદર્શક રંગની નિશાનીઓ વાંચી જવી. નિશાનીઓ પણ આડી ઊભી બંને કરતા. વળી માર્જિનમાં N.B., Imp., Very Imp., Most Imp., વગેરે લખતા. (ધ્યાનમાં રાખો, અગત્યનું, ઘણું જ અગત્યનું.) તે ઉપરાંત L.B.H. લખતા. આ છેલ્લી 'લાઘવી' તો ડિક્ષનરીમાં પણ કદાચ ન મળે માટે કહું છું કે તેઓ અર્થ Learn by heart એટલે કે ‘ગોખી મારો’ એવો થાય છે. તે ઉપરાંત બે લીટીઓ વચ્ચે અને માર્જિનમાં શબ્દોના અર્થો કે પ્રોફેસરોએ કહેલું લખી લેતા. ટૂંકમાં ચોપડીના પાનામાં ક્યાંય પણ કોરી જગ્યા રહેવા ન દેતા. એમણે વાંચેલ ચોપડી પછી કોઈ વાંચી ન શકતું. હું માનું છું તેઓ પોતે પણ નહોતા વાંચી શકતા.