– આપણા જન્મનું મૂળ આપણાં (પ્રારબ્ધ) કર્મો પણ છે. માનવનો કયા કૂળમાં જન્મ થયો છે તે તેના \’સ્વયં\’ કર્મો પર આધારીત છે. આ સંદર્ભમાં \’ગીતા\’નો એક શ્લોક છે. તેના પ્રમાણે, \’પોતાની પ્રકૃતિને સ્વીકારી ને સ્વભાવના બળને લીધે વશ થયેલા આ આખાય ભૂતસમુદાયને વારંવાર એમના કર્મો અનુસાર સર્જુ છું\’ (અધ્યય -૯ શ્લોક-૮) આ શ્લોકમાં કર્મ શબ્દનો સંદર્ભ સમજવા જેવો છે. હિન્દુ ધર્મના ચુસ્ત અને પોતાની રીતે સમજ્યા એવી માન્યતા દ્રઢ થઈ. પરિણામે બ્રહ્મ કુળમાં જન્મેલો (ભલે પછી તે બ્રાહ્મતત્ત્વનાં લક્ષણો ન ધરાવતો હોય) બ્રાહ્મણ ગણ્યો… પછી તો આની વિકૃત અસર ઉભી થઈ. અને વર્ણવ્યવસ્થાએ કલ્પનામાં ન આવે તેવું સ્વરૃપ ધારણ કર્યું. જેની બહુ ચર્ચા કરવી જરૃરી નથી. અરે, આપણે યજ્ઞાનું સ્વરૃપ પણ જોવા જેવું છે. યજ્ઞામાં પણ વિકૃતિ આવી. ત્યાં \’બલિ\’ પણ અપાય, પશુનું. બુધ્ધ અને મહાવીર સ્વામીએ આમાં ક્રાંતી આણી. અહિંસાનો ચુસ્ત અને સૂક્ષ્મ ખ્યાલ આ બે યુગપુરૃષોએ આપ્યો.