પણ કૉલેજનું જીવન, ત્યાંનું વાતાવરણ, ભણેલાગણેલા સાહેબો અને ગામડાના ગરીબ લોકોના જીવનની જ્યારે હું તુલના કરવા બેસતો ત્યારે એમાં મને ક્યાંય મેળ દેખાતો નહોતો. પૈસા, સુખસગવડ અને આનંદપ્રમોદ એ જ જાણે કે જીવનનું ધ્યેય હોય અને દુનિયા એની પાછળ દોટ કાઢી રહી હોય એવું લાગતું હતું. આ બધાંનો વિચાર કરતો ત્યારે મારું હૈયું બેસી જતું. એટલામાં એક દિવસ મારી પડોશમાં રહેતા ઊગતા કવિ ચિમનલાલ ગાંધી મારે માટે એક પુસ્તક લઈ આવ્યા. એમણે કહ્યું, ‘આ બહુ સરસ પુસ્તક છે, તમને ગમશે.’ એ પુસ્તકનું નામ હતું ‘કાલેલકરના લેખો.’ એ દળદાર પુસ્તક હું જેમ જેમ વાંચતો ગયો તેમ તેમ મારા જીવનમાં એક નવી જ રોશની પ્રગટતી ગઈ. આ પુસ્તકે આપણા સમાજજીવનનું એક આબેહૂબ ચિત્ર મારી નજર સામે ખડું કરી દીધું. ચાલુ સમાજવ્યવસ્થા અને રૂઢિરિવાજોમાં ફેરફાર કરવા હોય તો આપણે કેટલો પરસેવો પાડવો પડશે, તથા એમાં બતાવેલા આદર્શ ચિત્રને સાકાર કરવા માટે જેટલી કુરબાની આપીએ તે ઓછી છે – આ વાતની એણે પ્રતીતિ કરાવી. ‘પરોપદેશે પાંડિત્યમ’ નહીં, પણ દરેકે પોતાની જાતથી જ ધર્મનું પાલન શરૂ કરી દેવું જોઈએ – એ પ્રેરણા પણ મને એ પુસ્તકે આપી. વિચારો તો ઘણા થાય છે, પણ એ વિચારો આચરણમાં મુકાય તો જ મીંડાં આગળનો એકડો મંડાય છે, એનું સચોટ દર્શન પણ આ પુસ્તકે મને કરાવ્યું. ભારત દેશ એટલે ગણ્યાંગાંઠ્યાં શહેરો નહીં, પણ દરિદ્રતા, વહેમો ને અજ્ઞાનથી સબડતાં લાખો ગામડાં. એ ગામડાંની સ્થિતિ સુધરે તો જ દેશની સ્થિતિ સુધરે અને એ સ્થિતિ સુધારવાનું કામ જેને આવું જ્ઞાન થયું હોય તેનું છે – આ વાત મને એ પુસ્તકમાંથી સ્પષ્ટ થઈ. આ પુસ્તક વાંચ્યા પછી મારા જીવનમાં એક પછી એક મોટા ફેરફારો થવા લાગ્યા. મારું નાટક-સિનેમા જોવાનું બંધ થઈ ગયું. માથના વાળ અને કપડાંની ટાપટીપ ઓછી થઈ ગઈ. શરીરશ્રમ કર્યા વિના ખાતો હતો એ જાણે અધર્મનું ખાતો હોઉં, એવું ભાન થવા લાગ્યું. ગામડાંનાં નાગાં-ભૂખ્યાં હાડપિંજરોનાં ચિત્રો અવારનવાર મારી સામે તરવરવા લાગ્યાં. અમે બધા ભણેલાગણેલા લોકો અમારાં વાણી અને વર્તનથી જાણે એમનો ક્ષણે ક્ષણે ઉપહાસ કરતા હોઈએ, એવો અનુભવ થવા લાગ્યો. મારે મારું ચાલુ જીવન બદલવું જોઈએ તથા ઈશ્વરે જે કાંઈ બુદ્ધિશક્તિ આપી છે એ લઈને મારે ગામડાંના દુ:ખી લોકોની સેવામાં લાગી જવું જોઈએ, એવો એક જોરદાર અવાજ મારા દિલમાં ઊઠ્યો.