કળશની પરંપરા ઘણી પ્રાચીન છે. ભારતમાં કોઈ પણ ધાર્મિક ક્રિયાકાંડ કે મંગલ પ્રસંગની ઉજવણી કુંભ સ્થાપન વગર થતી નથી. ભારતીય સાહિત્ય અને કલામાં પૂર્ણ કુંભ માટે પૂર્ણઘટ, પૂર્ણ કલશ, મંગલ કલશ, ભદ્રઘટ, ચંદન કલશ વગેરે શબ્દો પ્રયોજાય છે. ફૂલપાન કે જલથી વિભૂષિત પૂર્ણઘટ સુખ સંપત્તિ અને જીવનની પૂર્ણતાનું પ્રતીક છે. એના મુખ પર લહેરાતી પાંદડીઓ જીવનમાં નાનાવિધ આનંદ ઉપભોગ અને સર્જનાત્મક રહસ્યોને પ્રકટાવે છે. આથી બ્રાહ્મણ, બૌદ્ધ, જૈન ધર્મ, સાહિત્ય અને કલામાં એનું માંગલ્ય સર્વમાં સ્વીકારાયું છે. અનાદિકાળથી માનવજીવનને પ્રાકૃતિક તત્ત્વોએ ભર્યું ભાદર્યું રાખ્યું છે. કુંભનું જળ તથા એમાંથી પ્રસ્ફૂટ થતાં પલ્લવ-પુષ્પો સમૃદ્ધિ તથા ઐશ્વર્યનાં આધ્યાત્મિક રહસ્યનો સંકેત કરે છે. પૂર્ણ કુંભની વિભાવના ઋગ્વેદ જેટલી પ્રાચીન છે. ‘ઐશ્વર્ય અને સમૃદ્ધિના પ્રતીક તરીકે પૂર્ણ કળશનું સ્થાપન યજમાનને ત્યાં કરવાનો’ આદેશ છે. અહીં પૂર્ણ યા ભદ્રઘટને સોમરસથી ભરપૂર બતાવ્યો છે.