ભગવાન વિષ્ણુએ (વામને) ત્રણ પગલા જમીનની દાન સ્વરૂપે માંગણી કરી. બલિરાજાએ ત્રણ પગલાં દાન આપવાનું સ્વીકાર્યું. વામન સ્વરૃપે આવેલા વિષ્ણુએ એક પગલામાં સમગ્ર પૃથ્વીને, બીજા પગલામાં સ્વર્ગને આવરી લીધું. આ પછી ત્રીજું પગલું ક્યાં મૂકવું એ અંગે બલિરાજાને પૂછ્યું તો તેમણે પોતાનું મસ્તક નમાવ્યું. ભગવાન વિષ્ણુ તેમનો પગ બલિરાજાના માથા ઉપર મૂકે છે અને તે પાતાળમાં પહોંચી જાય છે. લક્ષ્મીને વિષ્ણુનું આ (કપટ) ગમ્યું ન હતું તેથી તેનું રક્ષણ કરવા માટે જમણા હાથે રક્ષાબંધન કરે છે. પાતાળમાં પહોંચેલા બલિરાજાનું રક્ષણ થાય છે અને ભગવાન વિષ્ણુ તેના માથા ઉપરથી પોતાનું પગલુ હટાવી લે છે. બલિરાજાની ઉદારતાથી પ્રસન્ન થયેલા વિષ્ણુ બલિરાજાને વરદાન આપે છે.