પોતાના ગુરુના આશીર્વાદે યુવાનોને પ્રેરણા આપી. આ પરંપરાને સ્વામી વિવેકાનંદે આગળ ધપાવી અને આ મહાન આત્માએ ભારતીય યુવાનોને હાકલ કરી હતી કે, જાગો, યુવાનો જાગો. જાગેલાનું નસીબ હંમેશાં જાગતું રહે છે. અને સૂતેલાનું નસીબ પણ સૂતેલું રહી જાય છે. સંસ્કૃત સુભાષિતના આ શબ્દો અને સ્વામીજીની વાણી જાણે એકરૂપ બની ગયા હતા. સ્વામીજીના વ્યક્તિત્વનું મહત્ત્વનું પાસું એ હતું કે તેમનું સમગ્ર ચિંતન ભારતીય સાહિત્ય અને વિચારો પર આધારિત હતું. આમ છતાં, એમાં ક્યાંય પ્રાદેશિક સંકુચિતતા, મિથ્યા રાષ્ટ્રવાદ દેખાતાં નહિ. ભારતીય સંસ્કૃતિ જે મૂલતઃ સહિષ્ણુતા અને ઉદારતાનાં વૈશ્વિક સત્યો પર ઊભેલી છે એનું એમાં મૌલિક દર્શન અને પ્રતિબિંબ જ જોવા મળતું. પોતાના વિચારોમાં એ તદ્દન મૌલિક હતા. એની પાર્શ્વભૂમિમાં ભારતીય ઋષિ-મુનિઓનું ચિંતન અને વ્યક્તિગત સંઘર્ષ ભળ્યાં હતાં, જે હજારો યુવાનો અને દેશવાસીઓની લાગણીઓના પ્રતિબિંબરૂપ હતા. સાચે જ સ્વામી વિવેકાનંદ એક વિશ્વચિંતક હતા, જેના હૃદયમાં ભારતીય મૂલ્યો હતાં.