૨૧મી સદીનું જે ભારત આકાર લઈ રહ્યું છે તે ગઈ સદીમાં અમેરિકાના ઘઉં પર નભતું કે કાશ્મીર સમસ્યામાં અમેરિકા અને પાકિસ્તાનનાં દબાણો આગળ સોવિયેત સંઘની રક્ષા-ઢાલથી બચતું ભારત રહ્યું નથી.