એક ગામ હતું. આ ગામમાં દયાળુ, કર્મનિષ્ઠ એક નગરશેઠ રહેતા હતા. આ નગરશેઠનો પરિવાર સંવેદનશીલ, દયાળુ અને બીજાના કામમાં હંમેશા આવવાની તક મેળવી લઈ પોતાના જીવનમાં સુખની અનુભૂતિ ખરા અર્થમાં પામવા યત્નશીલ રહેતો હતો. નાનો અને સુખી પરિવાર ગામના લોકો માટે આશીર્વાદરૂપ બન્યો હતો. સારા-નરસા પ્રસંગોએ નાની-મોટી આર્થિક મદદ માટે ગામના લોકો હંમેશા નગરશેઠના દ્વાર ખખડાવતા, આવનાર પ્રત્યેક વ્યક્તિને નગરશેઠ કે તેના પરિવાર દ્વારા જરૂર નાની-મોટી સહાય મળી રહેતી. આ નગરશેઠને બે પુત્ર હતા. તેનો નાનો પુત્ર એક સામાજિક પ્રવૃત્તિ કરતી સંસ્થામાં ફરજ બજાવતો હતો. નાના પુત્રની પત્ની પણ એક ગર્ભશ્રીમંત પરિવારમાંથી પરણીને આવી હતી. આ દંપતીને એક દીકરો અને એક દીકરી હતાં. તે શાળામાં ભણતાં હતાં. તેઓ શાળાનું હોમવર્ક દાદાજીની મદદથી સમયસર પૂરું કરતાં. દાદાજી સંસ્કારસિંચનના ભાગરૂપે કેટલીક વાતો હંમેશા કરતા રહેતા. વાર્તાઓ પણ કહેતા. એક દિવસની વાત છે. નાના પુત્રની પત્ની રસ્તા પર પસાર થઈ રહી હતી. તે પોતાના બન્ને બાળકોને શાળા બસમાંથી ઊતરતાં પહેલાં સંભાળીને ઘરે લઈ આવવા અગાઉથી પહોંચી જવા ભારે ઉતાવળમાં હતી. અચાનક રસ્તા પર તેને ઝીણો અવાજ સંભળાય છે. તાજું જન્મેલું બાળક રડતું હોય, કણસતું હોય તેવો અવાજ તેના કાને પડે છે. કચરાપેટીમાં તપાસ કરતાં ખરેખર તાજું જન્મેલું બાળક મળી આવે છે. આ બાળકને તે ઉઠાવી લે છે, તેને સાફ કરે છે અને પોતાની ગોદમાં લઈ લે છે. થોડા સમય પછી બાળકને ઊંચકીને તે ચાલવાનું શરૂ કરે છે. સ્કૂલ બસમાંથી ઊતરેલા પોતાના બન્ને બાળકોને સાથે લઇ મળી આવેલા બાળક સાથે તેઓ ચારે જણ પોતાના ઘરે પહોંચે છે. બાલ્કનીમાં બેઠેલા નગરશેઠ સ્કૂલેથી આવતા બાળકો અને પોતાની પુત્રવધૂને જોઈ સામે આવે છે. પુત્રવધૂ પાસે નાનકડું બાળક જોઈને આશ્ચર્ય સાથે પૂછે છેઃ ‘આ બાળક તારી પાસે ક્યાંથી?’ પુત્રવધૂ ઉત્તર આપે છેઃ ‘તેને કોઈ નરાધમ કચરાપેટીમાં ફેંકી ગયું હતું. બાળકનો રડવાનો, કણસવાનો અવાજ મારા કાને પડ્યો. મેં તપાસ કરી અને આ કુળદીપક જેવું બાળક મળી આવ્યું. હવે હું તેને મારું પોતાનું બાળક સમજુ છું. હવે તે અનાથ નથી. તે મારા વાત્સલ્ય નીચે મોટું થશે અને સૂરજ-ચંદ્રની જેમ પોતાના ક્ષેત્રમાં પ્રકાશિત બનશે એટલે કે પ્રગતિ પામશે. હું આ બાળકને ખૂબ ભણાવીશ. જ્યારે આ બાળક સિદ્ધિના શિખરો સર કરશે ત્યારે કચરાપેટીમાં ફેંકી જનાર તેની જનેતાને ખબર પડશે કે તેણે આ રીતે ઈશ્વરના પ્રસાદનો અનાદર ન કર્યો હોત તો આ બાળક તેનું પોતાનું ગૌરવ બનત. પોતાના પરિવારનું તારણહાર બનત.’ નગરશેઠ આ સંવાદ સાંભળી સ્તબ્ધ થઇ જાય છે. આજે તેની આંખોમાં હર્ષના અશ્રુ ટપકી પડે છે. તે વિચારોના વંટોળ વચ્ચે ખૂબ ઝડપથી પોતાનું સંતુલન સાધે છે. આજે શેઠની ખુશીનો પાર નથી, કારણ કે પોતાના દ્વારા અપાયેલા સંસ્કારનું પરિણામ પોતાના જ પરિવાર દ્વારા મળ્યું હતું! પુત્રવધૂએ પોતાની દીકરી કરતાં પરિવારની પરંપરાને વધારે આગળ લઈ જઈ સાચી માનવતાના દર્શન કરાવતું કાર્ય આજે કર્યું હતું. નગરશેઠ પાસે તેનો પ્રતિભાવ આપવા શબ્દો મળતા ન હતા. તે એટલું જ બોલી શક્યા : ‘દીકરી તેં આજે બે કુળ દીપાવ્યા છે. – એક તારા પિતાનું કુળ અને બીજું આપણું કુળ. તારી તમામ આશા, આકાંક્ષા ભગવાન પૂર્ણ કરે તેવી હું પ્રાર્થના કરું છું.’