લાભ- ફેફસાં કે સ્નાયુઓના વિકારો, હૃદય રોગ, ગભરામણ વગેરેમાં આ પ્રાણાયામ, લાભદાયક છે. રક્તપાતના રોગીએ આ અભ્યાસ દરમિયાન કુમ્ભક કરવાથી દૂર રહેવું જોઈએ. તેમણે માત્ર પૂરક અને રેચક કરવા જોઈએ. રોગથી મુક્તિ મળ્યા બાદ કુમ્ભક કરી શકાય છે.