સાંચોના શરીરમાં સહેજ પણ સંચાર ન હતો. એને પથારીમાં પડેલો હું જોઈ રહ્યો. આંખ પરની ભમર અને પાંપણો સુદ્ધાં ખરી ગયાં હતાં, કપાળ પરની ચામડી સુજીને લાલચોળ થઈને ચમકતી હતી. એના ઉપર ક્યાંક-ક્યાંક ખુલ્લા ઘા દેખાતા હતા. નાકની દાંડી નીચી નમી ગઈ હતી. પહોળાં થઈને ભયાનક રીતે ફૂલી ગયેલાં નાકનાં ફોંયણાંમાંથી ટ્યુબરક્યુલોસિસને કારણે પરુ નીકળતું હતું. ચાંદી પડેલાં એ છિદ્રોમાંથી આવ-જા કરતી હવાનો અવાજ સંભળાતો હતો. હોઠ પણ નાકની જેમ સુજીને જાડા થઈ ગયા હતા, અને લકવાની અસરને કારણે મોં સ્થિર થઈને ગોળાકારે ખુલ્લું રહી ગયું હતું.