સ્મરણ રહે કે બરાક ઓબામા ભારતની મુલાકાતે આવ્યા ત્યારે મોદી સરકારે અછોવાનાં કરવામાં કોઇ કમી રાખી નહોતી છતાં પણ ‘ખાતી જાય અને ખાસડાં મારતી જાય’ એ અદાથી ઓબામાએ દિલ્હીના સિરી ફોર્ટ ટાઉનહોલના પ્રવચન દરમિયાન સોય ઝાટકીને કહી દીધું હતું કે ભારતે પોતાનો હ્યુમન રાઇટ્સ ટ્રેક સુધારવો પડશે. ટૂંકમાં ઓબામાનું કહેવું હતું કે ભારતમાં કોમી રમખાણો, લવ જેહાદ, ખ્રિસ્તી સમુદાય પરનો અત્યાચાર ઇત્યાદિ બાબતો અમેરિકાને મંજૂર નથી અને ત્યારબાદ ટૂંક સમયમાં સ્ક્રિપ્ટ મુજબ માનવ અધિકાર લોબીએ ભારતને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં માનવ અધિકારોના ભંગ બદલ તથા ભારતમાં મહિલાઓ સુરક્ષિત નથી એ મુદ્દે બદનામ કરીને શરમજનક સ્થિતિમાં મૂકી દીધું. હવે અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ભારત ટ્રમ્પના ઇશારે પોતાની વિદેશ નીતિ અને વાણિજ્ય નીતિમાં ફેરફાર કરે. ટૂંકમાં, અમેરિકન કંપનીઓને લાભ થાય એવાં પગલાં ભારત નહીં લે તો અંકલ સેમ યાને કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ નારાજ રહીને દુર્વાસાનો અવતાર પુરવાર થશે. દા.ત. ભારત સરકાર હૃદયરોગના હુમલામાં વપરાતા સ્ટેન્ટ પરનો ખર્ચ કાપવાની વાત કરે અથવા વધુ પડતા ભાવ લેતી અમેરિકન કંપનીઓ પર અંકુશ મૂકે તો પણ અમેરિકન ફાર્મસી લોબી વાયા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારત પર દબાણ વધારી દે છે. આવાં અનેક ઉદાહરણો ઉપલબ્ધ છે. હકીકત એ છે કે, ભારત હંમેશા વિદેશ નીતિના મામલે તટસ્થ રહેવાનું મુનાસીબ માને છે. ભારત એક તરફ અમેરિકા અને બીજી તરફ ચીન, રશિયા તથા યુરોપિયન યુનિયન સાથે સંતુલિત-સારા સંબંધો રાખવામાં માને છે. ભારતની વિદેશનીતિની ગળથૂથીમાં બિનજોડાણવાદી અભિગમ રહ્યો છે ત્યારે ભારત માત્ર અમેરિકા કે ચીનની કઠપૂતળી બની ન શકે એ વાત સ્વાભાવિક છે તો બીજી તરફ આ બંને મહાસત્તાઓ ભારતને સાણસામાં લેવાની એક પણ તક જતી કરતી નથી. ભારતે ચીન સાથે ‘વન બેલ્ટ, વન રોડ’ના મુદ્દે સમાધાન ન કર્યું એટલે ચીને નેપાળ, ભૂતાન, મ્યાનમાર, શ્રીલંકા, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન જેવા દેશોને વિશ્વાસમાં લઇ ભારત વિરુદ્ધ માહોલ ખડો કર્યો છે. શું ભારત ઇઝરાયલની માફક દુશ્મન પડોશીઓથી ડર્યા વિના ‘એકલો જાને રે...’નો અભિગમ અપનાવી ‘અપના હાથ જગન્નાથ’નું સૂત્ર સાર્થક કરશે? યાદ રહે, દુનિયા ઝૂકતી હૈ, ઝુકાનેવાલા ચાહીયે.