પ્રણવ મુખર્જી જેવા વિચક્ષણ, અભ્યાસી અને પ્રખર રાજનેતા કોઈ પણ વ્યક્તિ કે સંસ્થાના પ્રભાવમાં આવીને પોતાની વર્ષો જૂની વિચારધારાનો એકાએક ત્યાગ કરી નાખે તેવી કોઈ સંભાવના નથી. સમાજમાં અને રાજકારણમાં કોઈ આગેવાન, કોઈ વિચારધારા કોઈ સંસ્થાને કાયમ માટે કોઈ હાંસિયામાં કેદ કરી શકાતી નથી અને આવું વલણ ધરાવનાર વ્યક્તિ જીવનમાં કોઈ દિવસ સફળ થઈ શકતી નથી. તમામ આગેવાનો અને તમામ વિચારસરણી વચ્ચેની ખુલ્લી અને મૈત્રીભરી ચર્ચા કરીને શક્ય હોય તેટલી હદ સુધી સર્વસંમત કાર્યક્રમ શોધવો અને અપનાવવો તે લોકશાહીનો શ્વાસ અને પ્રાણ છે. કેવળ બહુમતીના જોરે પોતાનો મત બીજા પર ઠોકી બેસાડવો તે સરમુખત્યારશાહીનું પહેલું પગથિયું છે. કોઈ વ્યક્તિ બળજબરીથી સમાજને કચડી નાખે અને કોઈ સમાજ પોતાના બળથી કોઈ વ્યક્તિને કચડી નાખે તેમાં કશો જ તફાવત નથી. આ વ્યક્તિ અને આ સમાજ બંને તાનાશાહીથી પીડાય છે.