કુંભમેળાનું આયોજન સૌ પ્રથમ કોણે કર્યું હતુ તેની વિશેષ માહિતી હિન્દુ પૌરાણિક ગ્રંથોમાં મળતી નથી પરંતુ સ્કંદ પુરાણમાં ગ્રહોની વિશેષ સ્થિતિને લઈને ત્રિવેણી સંગમ પર સ્નાન કરવાનું મહાતમ કહેવામાં આવ્યું છે સમુદ્ર મંથના દરમ્યાન નીકળેલુ અમૃત દેવોદાનવો વચ્ચેની ખેંચતાણમાં જે જે સ્નાનો પર પડયું હતુ તેવા પવિત્ર સ્નાનો હરિદ્વારા, પ્રયાગરાજ, ઉજજૈન અને નાસીક ખાતે વિશેષ તિથિઓ પર કુંભમેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.