સુંદર વાર્તા એની ના નહીં. પણ ત્યાં રહ્યે રહ્યે જે રીતે નવેસર ભાવપિંડ બંધાતો આવે, એવી ત્યાંની ધરતીમાં રોપાયેલી ગુજરાતી ડાયસ્પોરી વાર્તા કદાચ આ નથી. મને વરસો પર વાંચેલી આનંદરાવ લિંગાયતની એક વારતા સાંભરે છે. વિધવા માતા અને દીકરો રોજ સવારે ફરવા જતાં હોય છે. દીકરો માને સોબત આપી, એનું દુ:ખ વીસારે પડે ને એકલતા ન લાગે એની કાળજી લેવા કોશિશ કરે છે.એનું બહારગામ જવું ને વિધવા માને,એક વાનપ્રસ્થ અંગ્રેજ નામે એન્ડીનો પરિચય થવો. સોબતનું એક જૂદું જ સુખ, દેશની હવામાં શક્ય નહીં એવો હૂંફિયલ મૈત્રીભાવ, મા પ્રથમવાર અનુભવે છે. એક નવી સભરતાનો અનુભવ છે. એનું માંદું પડવું, આખર પથારીએ હોવું, દીકરાવહુ થકી સૌ સગાંવહાલાંને છેલવેલ્લા મોંમેળા સાશ બરકવું. પણ અણીની ક્ષણે માની આંખો હજુ એક જણને શોધે છે, એન્ડીને. દીકરાને પણ ખટકો રહી જાય છે કે મને કેમ સૂઝયું નહીં. છે ને બિલકુલ યુરોપઅમેરિકામાં રોપાયેલી તળ ડાયસ્પોરી વારતા ? અને ત્યાં જ ઉગેલી ‘ફલેમિંગો’ કૂળની પન્ના નાયકની એ વારતાઓ. ફરીથી કહું કે ‘વ્હાઈટ હૉર્સ’ આજે ય પુન: વાંચવી ગમે, પણ પરિણત ડાયસ્પોરી વાર્તા લેખે આનંદરાવ ને પન્નાબહેનની જે વાર્તાઓ હમણાં મેં સંભારી એ તો ન્યારીનિરાળી જ વિલસી રહે છે. હમણાં કોઈકે ‘કિમ્બલ રેવન્સવુડ’ની જિકર કરી. મધુ રાયની - આમ તો એ અહીંથી જ એક સુપ્રસિદ્ધ સર્જક લેખે ત્યાં ગયા હતા - પણ અમેરિકાને છેડેથી, રાશિવાર કન્યાતલાશમાં ગુજરાતમાં ઊતરી આવતા ગુજ્જુ જણની આ નવલ - કદાચ, આપણા સમયનો, જો કે કંઈક વિસ્તીર્ણ પેરાબલ - એક પરિણત લેખકની કલમે બની આવેલ કરપીણ મુગ્ધતામાં ઉભડક રોપાયેલ ગુજરાતી તશણનું ચિત્ર આપે છે