પહેલાં તો અમદાવાદથી રાજકોટ જતી વખતે બસ બગોદરા છોડી ભાલના ઉપર સપાટ મેદાનમાં દોડતી ત્યારે માઈલસ્ટોન પર લીંમડી વાંચતા જ હાશકારો થતો, ધરપત થતી. કશુંક પોતીકું લાગતું. લુખી રૂખી ધરતી જાણે વળગતી. અમદાવાદમાં અલપ-ઝલપ સાંભળવા મળતી કાઠિયાવાડી બસના મુસાફરોને મોઢે સંભાળતી અને સાંભળ્યા જ કરવાનું મન થતું. એકવાર અમદાવાદથી કાળા કામળા પછેડી પહેરેલી, છૂંદણાં છૂંદેલાં હાથમાં ધોળાં બલોયા પહેરેલી ચાર-પાંચ ભરવાડણો બચ્ચાંવ બચકાં લઈ ચડેલી. થેલી થેલકાં પોટલાં પરથી લાગ્યું કેં અમદાવાદ હટાણું કરવા આવ્યા હશે. તેમની પાછળની સીટ પર જ હું ગોઠવાયેલો. આ પાંચ ભરવાડણોનું ગ્રુપ બે સીટો માં વહેચાયેલું. તેથી છૂંદણાંદાર સારસી જેવી ડોક ફેરવી વળી ઝૂકીને વાતો કર્યા કરે... વાતો કરે એટલે માત્ર હોઠથી નહીં આખાય શરીરથી. માથું ધુણાવે, હોંકારો ભણે, ગુપચુપ વાતો વખતે પાંચેય માથાં એક-મેકને અડકે તેટલાં નજીક આવે. તાળીઓ દે તાળીઓ લે, હાસ્ય – ખુલ્લા હાસ્યની છોળો ઉડાડે, હાથથી કાળું મલીર સંકોર્યા કરે, ગોઠણે હડપચી ટેકવે... હું તે એમના આંગિકમને જોઉં કે વાચિકમને સાંભળું ? મારા મનમાં આ બંને જુદુ જુદુ પૃથક પૃથક પણ તેમનામાં તો બધું અવિનાભાવી રીતે સાથે સંકળાયેલું, રસાયેલું. વચ્ચે વચ્ચે સ્ટેશને બસ ઊભી રહે ત્યારે બારીમાંથી લીમટો લેમન મંગાવે, ટેસથી પીવે. ભાતાંના ડબરા ખોલી સુક્કા રોટલાંના બટકાં લસણની સુક્કી ચટણી સાથે બટકાવતી જાય અને વાતો કરતી જાય. અને એ બધી ભાષાને જે રીતે વાપરી જાણે ! હું તો છક થઈ ગયો આપણી ભાષા આટલી દૈવત, કૌવતવાળી બળુકી છે છતાં આટલી માર્દવ ભરેલી મીઠડી છે તે તો મેં તેમને સાંભળ્યા ત્યારે અનુભવ્યું. કહેણી કહેવત રૂઢીપ્રયોગ ઓઠાં ઉદાહરણ તો કાજુ કિસમીસની જેમ વેરે, અને બધું અનાયાસ ફટ ફટ મોઢે ચડે. વાત કરે નહીં, વાત માંડે વાત સમેટે વાત વિસ્તરે અને વાતનું બીડું એકબીજી એકબીજીને આપતી રહે. લાભશંકર ઠાકરે ક્યાંક લખેલું તે યાદ આવ્યું. ભાષાના સંદર્ભમાં તેમણે કશુંક એવા મતલબનું લખેલું કે માણસ દોરી અને લોટો લઈને આવ્યો હોય ને રહેતાં રહેતાં સાત માળની હવેલી બનાવે. જયારે તેઓ પાટડીથી અમદાવાદ આવ્યા ત્યારે તેમની પાસે તો જેસલમેરના સાલમસંગની હવેલી જેવી ભાષા ની નકશીદાર હવેલી હતી અને હવે તેમની પાસે માત્ર દોરીને લોટો જ રહ્યાં છે.