શૈવ અને વૈષ્ણવ એક જ ધાર્મિક અને પ્રાચીન પરંપરાના બે ફાંટા છે કે બે ફાંટાને એક કરીને ઊભી થયેલી હિન્દુ પરંપરા છે? આનો એકલઠ જવાબ મળે તેમ નથી. આ મામલો અને આર્ય અને દ્વવીડના મામલા જેવો છે – આર્ય બહારથી આવ્યા હતા તે થિયરી અંગ્રેજોએ આપી હતી તેવું માનનારો વર્ગ પણ મોટો છે. લિંગાયતને લઘુમતી ગણવાનો મુદ્દો ઊભો થયો છે ત્યારે આ ચર્ચા ફરી થશે. મૂળ નિવાસી પ્રકૃત્તિની અને લિંગની પૂજા કરતા હતા, જ્યારે આગંતુક તેમની સાથે વેદની પરંપરા લઈ આવ્યાં હતાં. લાંબા ઘર્ષણ પછી સંતો, મહાત્માઓએ બંને પરંપરાઓને એક કરીને આજે જેને હિન્દુ પરંપરા ગણીએ છીએ તે ઊભી થઈ છે.