આવી મનોદશામાં હું તે જ સાલના ઉનાળામાં માતના આદેશથી કુમુદ સાથે લગ્નવિધિથી જોડાયો. તે વખતે મારા દિલમાં જો આનંદ નહોતો તો મારી આંખોમાં આંસુ પણ નહોતાં. માતૃભક્ત પુત્ર બનીને કંઈક વૈરાગ્યભાવથી હું ચોરીમાં બેઠો. એક સુશીલ અને સુકુમાર કન્યા તરફ કંઈક ભાવથી લગ્નપ્રસંગ ઊજવીને હું મુંબઈ પાછો ફર્યો. એ પછીના 1915ના વરસમાં મણિબાનું અવસાન થતાં કુટુંબના સંબંધની છેલ્લી કડી તૂટી ગયેલી લાગી. માજીના બંધનના અંધારા ભોંયરામાં હું પુરાયેલો હતો ત્યારે કુમુદને સુખદુઃખના સાથી તરીકે વશેકવશે હું નિભાવવા તૈયાર થયેલો, પણ તેમાંથી છૂટતાં અને જીવનના પૂર્ણ પ્રકાશમાં વિહરતાં મારું માનસ છેક જ નિર્બંધ અને આઝાદ બની ગયું. તરત મેં ‘નવજીવન’ પ્રગટ કરવા માંડ્યું ને પછી હિંદ સેવક સમાજમાં જોડાઈને સેવાનું જીવનવ્રત લીધું. મારી દષ્ટિથી મારો આધ્યાત્મિક પુનર્જન્મ થયો. એક ભવમાં બીજો ભવ થયો. તેથી મારે મન પૂર્વાશ્રમનાં બધાં નાતજાતનાં ને કુટુંબનાં બંધન તૂટી ગયાં અને સાથે લગ્નસંબંધની માયા પણ મારા મગજ પરથી સરી ગઈ. હિન્દ સેવક સમાજના બધા સભાસદ આવું માનસ નહોતા ધરાવતા. ઘણાયે પોતાના ભરચક કુટુંબ સાથે સમાજના મકાનમાં રહેતા. પણ ઠક્કરબાપા સુદ્ધાંત સર્વ ગુજરાતી સભાસદ કંઈક વૈરાગી વૃત્તિથી સમાજમાં દાખલ થયેલા. મારા મનમાં તો અધ્યાત્મ ભાવનાના જૂના સંસ્કાર ઘર કરીને બેઠેલા, તે સમાજના નવા વાતાવરણમાં સહેજે પ્રદીપ્ત થયા. મારા રોમરોમમાં ઉત્કટ સાધુવૃત્તિ જાગી ગઈ. હું સમાજમાં જોડાતાં રાજકીય સંન્યાસી બની ગયો. તેમાં કોઈ કુટુંબી માટે અણુમાત્ર સ્થાન ન રહ્યું. તો પછી સ્ત્રી જેવી નિકટની સાથી માટે તો કંઈ સંભવે જ કેમ ? મારા વૈરાગી અને દેશાભિમાની માનસ માટે એક બીજો કોયડો ઊભો થયો. ત્રેવીસ-ચોવીસ વરસ સુધી ઉત્કટ આન્તર્જીવનમાં મસ્ત રહેતાં અને એકલવાયું જીવન ગાળતાં હું બીજા માણસ સાથે સહજીવન ગાળવાની વૃત્તિ ગુમાવી બેઠો હતો. ભરેલા કુટુંબમાં રહેતાં અંગત જીવનમાં જે થોડીઘણી સમાધાનવૃત્તિ સહેવી પડે છે, તેનો મારામાં અંશ પણ નહોતો. હવે તો દેશ અને પ્રજાની સેવાનું જે મહાકાર્ય મેં હાથ ધર્યું, તેમાં જરા પણ ન્યૂનતા કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે હું સાંખું કેમ ? આ નવી દલીલ મારા મગજે બરાબર ઝડપી લીધી અને તેથી હું કૌટુંબિક દષ્ટિથી પાકો એકલપેટો માણસ બની ગયો.