આળસથી ઘેરાયેલી જનતાનું વિવરણ આ રીતે આપ્યું છે - 'તુમ મુઝે સહજ ન જાનો જી, મુઝે એક રાક્ષસ માનો જી, કૌડી-કૌડી કો કરું મૈં સબકો મોહતાજ, ભૂખે પ્રાણ નિકાલૂં ઇનકે તો મૈં સચ્ચા રાજ ફૂટ ઔર કલહ બુલાઉં, ઘર-ઘર મેં આલસ ફૈલાઉં. . . ' ભારતેન્દુ હરિશચંદ્ર ત્રિકાલદર્શી વિચારક હતા.