સ્થિતપ્રજ્ઞ એટલે જ્ઞાની. જ્ઞાની કેવા હોય? જ્ઞાની સરળ હોય. જ્ઞાની સર્વમિત્ર હોય, ન તે કોઇના શત્રુ હોય કે ન તેને કોઇ શત્રુ હોય. જ્ઞાની ન સફળતાથી વધુ પડતા ફૂલાઇ જાય કે ન નિષ્ફળતાથી નિરાશ થાય. કપરા સંજોગોમાં પણ તે ઉંડા પાણીની જેમ ધીરગંભીર અને શાંત હોય. જ્ઞાની ઓછું અને માત્ર ખપ પૂરતું જ બોલે. જ્ઞાની ઘડીકમાં ઓળખાય પણ નહીં. આ વિધાનનું પ્રતીપ વિધાન પણ સત્ય છે, એટલે કે જે જલ્દીથી ઓળખાઇ જાય એના જ્ઞાની હોવા માટે શંકા સેવવા જેવી ખરી! તો પછી તેની પરખ કેમ થાય? જ્ઞાનીની પરખ માટેના બે ગુણ છે. એક, ગમે તેવા સંજોગોમાં તે શાંત અને સ્વસ્થ હશે. બીજું, બીજાને દુ:ખ પહોંચે એવું કદાપિ નહીં વિચારે કે નહીં કરે. જ્ઞાની સચ્ચિદાનંદ સ્વરુપ જ હોય! જ્ઞાનીનાં બે બાહ્ય લક્ષણો છે; તેની આંખો ભીની હશે અને મુખ પર નિર્દોષ સ્મિત હશે.