ચીન વિલાયતનાં નામ લોકો જાણે છે, પણ ઠામની કોઈને ખબર નથી. એ બંને દેશો ક્યાંક પાસપાસે આવ્યા છે એમ સૌ માને છે એટલે પૂછે છે કે ‘હેં ભલા, આંહીંથી નીકળીએ તો પહેલાં ચીન આવે કે વિલાત? ચીનની વિલાયતની વાત દૂર રાખીએ તો પણ ખુદ હિંદનાં જ મુખ્ય મુખ્ય સ્થળોની પણ કોઈને પૂરી ખબર નથી. અરે, હિંદની શું, ગુજરાતની ભૂગોળ પણ જાણતા નથી. ખૂદ નર્મદને ચૂડા-રાણપુર જવું હતું, તે ભાવનગરથી દસબાર ગાઉ દૂર હશે એમ ધારી સૂરતથી એ ભાવનગર આવે છે, પણ ત્યાં આવીને તપાસ કરતાં માલૂમ પડે છે કે ત્યાંથી તો તે ધાર્યા કરતાં ત્રણચાર ગણું દૂર છે! એ યુગની કૂપમંડૂકતાનું આ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. એ વખતના અંગ્રેજ અમલદારો પણ દેશીઓની આ કૂપમંડૂક વૃત્તિથી એટલા બધા પરિચિત હતા કે એક વાર એક અંગ્રેજ કલેક્ટરે હાઈસ્કૂલની પરીક્ષા લેવા માંડી તે વખતે હેડ માસ્તરે વ્યાકરણ અને ભૂગોળના સવાલો વિદ્યાર્થીઓને પૂછવા તેને વિનંતી કરી, એટલે એ નાકનું ટેરવું ચડાવી બોલી ઊઠેલો, ‘What! Grammar and Geography to the blacks!’