દિવ્યાબેન શ્યામજીભાઇ મારવાડી, ગુજરાત સરકારના સમાજ સુરક્ષા વિભાગના પ્રતિભાવંત નિયામક. પ્રથમ દ્રષ્ટીએ સાવ સાદા જણાય પરંતુ એમની નિડર, ગંભીર, સ્પષ્ટ અને મક્કમ વિચારસરણીથી જે કોઇ પરીચિત થાય તે પછી તેમની સમક્ષ બોલવાની હિંમત ન કરે એવા અનુભવી, અભ્યાસી અને દિર્ધદ્રષ્ટીવાળા કુશળ વહિવટદાર. ખુબજ નાની વયે કામની શરુઆત કરી અને ઉત્તરોઉત્તર કાર્યકુશળતાથી, આગવી સુઝથી, સારુ અને ભલુ કરવાની તમન્નાથી, રસપુર્વક ચીવટતાથી મન મુકિ કામ કરવાની લગનથી તેમણે જે કોઇ ક્ષેત્રમાં પગલા માંડ્યા ત્યાં પુરેપુરી સફળતા પ્રાપ્ત કરી. જ્ઞાતિએ દલિત વણકર અને પિતા શ્યામજીભાઇ નાનજીભાઇ મારવાડીના 6 પુત્રો અને 4 પુત્રીઓમાં સૌથી મોટા દિવ્યાબેનનો જન્મ 01-08-1931 ના રોજ મોસાળ અમરેલીમા થયો. પિતા મુંબઇ મ્યુનિસિપલ ગુજરાતી શાળાના આચાર્ય સાથે સુધારાવાદી સમાજ કાર્યકર અને ગરીબ � નબળા વર્ગના વિધાર્થીઓ માટે માધ્યમિક શાળા ચલાવીને તેઓને આગળ વધારનાર કેળવણીકાર તેમજ મુંબઇમાં મેઘવાળ વણકરસમાજમાં મોટાભાઇ સામંત નાનજીભાઇ મારવાડી સાથે શિક્ષણનો પાયો નાખનાર, જ્યારે માતા સોનાબેન સ્ત્રીઓને આર્થીક સ્વતંત્રતા અપાવવા નોકરી કરતી બહેનો માટે ઘોડિયા ઘર શરુ કરાવનાર, ગાંધીજીના નિકટના સાથી અને આજીવન જનસેવક. આમ માતા-પિતા બંનેના સેવાભાવી સંસ્કારો, શિસ્ત, સંયમ, સત્ય, ઉદારતા એવા તમામ સદગુણોથી દિવ્યાબેનનુ જીવન ઘડતર થયુ. મુંબઇની ફેલોશીપ હાઇસ્કુલમાં મેટ્રીક સુધીનો અભ્યાસ પ્રથમ ક્રમાંકે ઉત્તીર્ણ થઇ પુરો કર્યો. બાદમાં મુંબઇ યુનિવર્સીટીમાંથી MA કરી ગુજરાત સરકારમાં પાલનપુર ખાતે નારી સંરક્ષણગૃહના સુપ્રીટેન્ડંટ તરીકે નોકરીમાં જોડાયા. જ્યાં તેમણે રુઢિચુસ્ત સમાજના અનેક વિરોધ સામે વહિવટીકુશળતા અને આગવી સુઝથી સેવા કરવાની ધગશથી કેટલીય વિધવા બહેનોના પુનઃલગ્ન; ત્યક્તાઓને ભરણ પોષણ અધિકાર અપાવવા, અત્યાચારનો ભોગ બનેલ બાળકો - મહિલાઓને ન્યાય અપાવવાના નોંધપાત્ર કામો કર્યા. ગુજરાત રાજ્યના જન્મ સાથે સમાજ સુરક્ષા ખાતામાં સ્ત્રી નિરિક્ષકનુ એક નવુ પદ રચવામાં આવ્યુ અને દિવ્યાબેન તે પદ શોભાવનાર પ્રથમ હોદ્દેદાર હતા. 1965 માં ગુજરાત સરકારે તેમની બુધ્ધીશક્તિ અને વહિવટી કાર્યશક્તિ જોઇ તેમને મુંબઇમાં અભ્યાસ અર્થે મોકલ્યાં જ્યાં તેમણે Tata Institute માંથી Applied Social Science (Administration) માં ડિપ્લોમા પ્રાપ્ત કર્યો. 1970 માં તેઓને અમેરીકા જવા આમંત્રણ મળ્યુ જ્યાં 27 દેશોના પ્રતિનિધોમાં ભારતનુ પ્રતિનિધિત્વ કરતા University of Minnesota માંથી સોશ્યલ વર્કમાં સર્ટીફિકેશન કર્યુ. 1972 માં અપંગોના ખાસ અધિકારી તરીકે તેમની નિમણુક થઇ. ગુજરાતમાં અપંગો માટેની અનેક સંસ્થાઓ ઉભી કરવામાં તેમનો સિંહફાળો છે. 1979 માં નાયબ નિયામક તરીકે બઢતી મળી સાથે ગુજરાત મહિલા આર્થીક વિકાસ નિગમના પ્રથમ સેક્રેટરી અને પછી મેનેજીંગ ડાયરેક્ટર તરીકે પણ કાર્યરત બન્યા. 1980 માં હૈદ્રાબાદની વિખ્યાત National Institute of Rural Development માં સંશોધન પધ્ધતિઓનો અભ્યાસ કર્યો. 1984 માં સ્વીડન, નોર્વે, ડેન્માર્ક વગેરે દેશોનો પ્રવાસ કરી ભારતમાંથી દત્તક લેવાયેલ બાળકોની સ્થિતિ અને વિકાસનો અભ્યાસ કર્યો. 1985 ઓક્ટોબરમાં ગુજરાત સરકારના સમાજ સુરક્ષા વિભાગના નિયામક બન્યા અને નિવૃત્તિ સુધી આ પદ પર રહિ ગુજરાતની સ્ત્રી સંસ્થાઓનો વિકાસ કરવામાં તેમણે અનન્ય ફાળો નોંધાવ્યો. નિવૃત્તિ બાદ પણ જીવન � સંધ્યા (ઘરડાઘર) ટ્રસ્ટ, અમદાવાદ; ગુજરાત સ્ત્રી કેળવણિ મંડળ, અમદાવાદ; જ્યોતીસંઘ; ચંદનબેન દેસાઇ પુસ્તકાલય વેગેરે સંસ્થાઓમાં આજીવન સેવારત રહ્યા. તે ઉપરાંત ગુજરાત રાજ્યના ચેરીટી કમીશન તેમજ નવમી પંચવર્ષીય યોજનાની મહિલા બાળ વિકાસ કમીશનની પ્લાનીંગ સમિતિમાં પણ તેઓ સભ્ય રહેલ. આલોક પ્રકાશન દ્વારા 2002 માં ગુજરાતમાં છેલ્લા બસો વર્ષના ઇતિહાસમાં આગળ પડતી 101 નોંધપાત્ર મહિલાઓની સુચી �વિરાંગનાઓની વસુંધરા � ગરવી ગુજરાત� નામે પ્રકાશીત કરેલ જેમાં તેઓએ ગુજરાતની વિરાંગના તરીકે દિવ્યાબેનને સ્થાન આપેલુ. સમાજના નબળા � ગરીબ વર્ગના ઉત્થાન માટે, મહિલાઓના વિકાસ માટે સામાજીક કલ્યાણ અને સમાજ સુરક્ષાના ક્ષેત્રે તેઓની આજીવન વિશિષ્ટ સેવા બદલ United Nations દ્વારા ૨૦૦૪માં આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવેલ. આવા ઘડાયેલ, અનુભવી, વિષયના જાણકાર તલસ્પર્શી અભ્યાસુ અને એવીજ રીતે તન-મન-ધનથી સમાજ સેવામાં કાર્યરત વણકરસમાજના ગૌરવ દિવ્યાબેન તારીખ 26-06-2007 ના રોજ અમદાવાદ ખાતે અવસાન પામ્યા.