ક્રોધ માન (અહંકાર), માયા (કપટ) અને લોભ એ તેની સંતતિ છે. વળી હાસ્ય, રતિ (ગમો) અરતિ (અણગમો), ભય, શોક અને જુગુપ્સા તો કષાયોની ત્રીજી પેઢી છે જેને ઉત્તર કષાયો કહેવામાં આવે છે. જીવાત્મા કષાયોમાં જ જીવે છે અને કષાયોથી મુક્ત થતાં તેની મુક્તિ થઇ જાય છે. કષાયનો અર્થ પણ એ જ છે કે જે સંસાર વધારે તેવા ભાવ.•