નાલંદા; જૈનોનું ને બૌદ્ધોનું એક તીર્થ; ગિરિવ્રજ. ત્યાંની શેરીમાં ભગવાન મહાવીરે અનેક ચોમાસાં કર્યાં હતાં તેમ મનાય છે તે મગધની રાજધાની હતું તેની પાસે વિભારગિરિ, વિપુલગિરિ, ઉદયાગિરિ, સુવર્ણગિરિ ને રત્નાગિરિ એમ પાંચ પહાડને લીધે તે ગિરિવ્રજ કહેવાયું. ત્યાં ભગવાન મહાવીર અને બુદ્ધ રહેલા હોવાથી રાજાઓ વારંવાર આવતા હોય અને તે ઉપરથી એનું નામ રાજગૃહ પડ્યું લાગે છે. એનું મૂળ નામ ક્ષિતિ પ્રતિષ્ઠિત હતું, પછી ચનકપુર થયું, ત્યારબાદ ઋષભપુર થયું, પછી કુશાગ્રપુર અને સૌથી છેવટ શ્રેણિકના પિતાએ રાજગૃહ કર્યું. અત્યારે તેનું રાજગિર નામ લોક પ્રચલિત છે.