પ્રજા. ભારતમાં ‘વી, ધ ગવર્મેન્ટ’ ‘ને ‘વી, ધ ઓપોઝિશન’ છે, જ્યાં ‘વી’ એ આપણે નહીં અમે બને છે. માયાવી વાત એ છે કે એ ધ ગવર્મેન્ટ ‘ને ધ ઓપોઝિશન બંનેમાં પ્રજા છે. તાત્ત્વિક વાત એ છે કે એ બંને પ્રજા એકમેકની સામે છે ‘ને સરવાળે આપણી સામે. આપણે એ પ્રજાઓ માટે ‘ધે, સમ પીપલ’ છીએ. લોકશાહીના સ્વભાવ મુજબ સરકાર લોકમતે ચૂંટાઈ છે. એ જ રીતે જે-તે સમયે ૫૪ સીટ નીચેનો વિપક્ષ પણ અંતે તો પ્રજાએ જ જાહેર કરેલો છે. છતાં, લોકશાહીમાં પર-અભાવના સાક્ષાત્કારને લઈને ઘણાને ‘ધે, એ ગવર્મેન્ટ’ લાગે છે, ઘણાને ‘ધે, એન ઓપોઝિશન’ લાગે છે. જે સારું નથી. હા, મેચ્યોર ‘ને પ્રેક્ટિકલ માણસ સમજી શકે એવું સરળ જરૃર છે.