બાળપણ માણસના જીવનનો એક નિર્ણાયક અને વિધાયક તબક્કો હોય છે તે વિશે શંકા નથી. છતાં બાળપણના કડવા-મીઠા અનુભવો અમુક વ્ચક્તિની બાબતમાં કલ્યાણકારી અસરો અને અમુક વ્યક્તિની બાબતમાં કેમ વિનાશકારી અસરો પેદા કરતા હશે તેનું રહસ્ય આપણે પકડી શકતા નથી. મહાત્મા ગાંધીના જીવનમાં બાળપણમાં જોયેલું સત્યવાદી હરિશ્ચંદ્રનું નાટક તેને સત્યનો શોધક બનવાની દીક્ષા આપે અને એક બીજી વ્યક્તિને તે મુદ્દલ ન સ્પર્શે તેવું કેમ બનતું હશે? એક બાળક બાળપણમાં નાનકડી ચોરીના પ્રસંગમાંથી જિંદગીભરની શરાફત શીખે અને એક બીજું બાળક જિંદગીભર તસ્કરવિદ્યામાં આગળ વધતું રહે તેનું કારણ શું?