આ આધ્યાત્મિક તાકાત છે, જ્યારે બીજા પ્રકારની હિંમત સિંહ કે વાઘની છે. 1857ના ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં એક મહાત્માને કોઈ એક મુસલમાને છરી ભોંકી દીધી. હિંદુ સૈનિકો તે માણસને પકડીને પેલા મહાત્મા પાસે લાવ્યા અને તેને મારી નાખવાની માગણી કરી. પરંતુ મહાત્માએ શાંતિથી ઊંચું જોયું અને કહ્યું : ‘ભાઈ ! તું તે છે, તું તે છે.’ અને આમ કહી પ્રાણ છોડ્યા. આ બીજું દષ્ટાંત છે. જો તમે સત્યને તમારા સમાજમાં બંધબેસતું કરી ન શકો, જો તમે સર્વોચ્ચ સત્ય સાથે મેળ ખાય એવો સમાજ ઘડી ન શકો, તો તમારા બાહુબળના ગર્વની કે તમારી પશ્ચિમી સંસ્થાઓના ચડિયાતાપણાની વાતો શા કામની છે ? જો તમે ઊઠીને એમ કહો કે, ‘આ હિંમત વ્યવહારુ નથી,’ તો તમારી ભવ્યતા અને મહત્તાની બડાશોનો શો અર્થ છે ? શું રૂપિયા, આના, પાઈ સિવાય બીજું કંઈ જ વ્યવહારુ નથી ? જો એમ હોય તો તમારા સમાજ વિષે બડાઈ શા માટે મારો છો ? જે સમાજમાં સર્વોચ્ચ સત્ય વ્યવહારુ બને, તે જ સમાજ સૌથી મહાન છે. આ મારો મત છે. અને જો સર્વોચ્ચ સત્યો અપનાવવા માટે સમાજ તૈયાર ન હોય, તો તેને તેવો બનાવો; જેમ જલદી એવું થાય તેમ વધુ સારું. ભાઈઓ તથા બહેનો ! આ જુસ્સો રાખો. સત્યમાં માનવાની હિંમત કેળવો, તેને વ્યવહારમાં મૂકવાની હિંમત કેળવો, દુનિયાને થોડાંક હિંમતવાળાં સ્ત્રી-પુરુષોની જરૂર છે. એવી હિંમત કેળવો કે જે સત્યને જાણવાનું સાહસ કરે, જે જીવનમાં સત્યનું દર્શન કરાવે, જે મોતથી ડરીને ધ્રૂજે નહિ, ઊલટાનું મૃત્યુને આવકારે અને માણસને જાણ કરાવે કે પોતે આત્મા છે અને આખાયે વિશ્વમાં તેને કોઈ હણી શકે તેમ નથી. ત્યારે તમે મુક્ત થશો. ત્યારે તમે તમારો સાચો આત્મા ઓળખી શકશો. પહેલાં આ આત્મા વિષે સાંભળવાનું છે, પછી તેનું મનન કરવાનું છે, અને પછી તેનું ધ્યાન કરવાનું છે.