વિષમજ્વરના ઉપદ્રવઃ વમન, જ્વરની તીવ્રતાને કારણે મેનિન્જાઇટિસ (મસ્તિકાવરણ દાહ), સન્યામ (કોમા) શ્વેતાતિસાર, શ્વસનક જ્વર (ન્યુમોનિયા), તીવ્ર કાસ (બ્રોન્કાઇટિસ), નાડી શોથ અને નાડીશૂલ (ન્યુરાઇટિસ અને ન્યુરેલ્જિયા) ગર્ભિણીને ગર્ભપાત થઈ જવો, અતિશય અશક્તિ મલેરિયાને કારણે આવે છે. મલેરિયાના વિભિન્ન પ્રકારોની સાચી જાણકારી માટે રોગીના રક્તની તપાસ કરાવવી જોઈએ. રિપોર્ટ આવે ત્યાં સુધીમાં ચિકિત્સા પણ ચાલુ તો કરી જ દેવી જોઈએ. જ્વરમુક્તિ પછી પણ ત્રણ મહિના સુધી સંયમિત આહાર વિહાર અને સદાચારનું પાલન કરવું જોઈએ. આવા વિષમ જ્વરથી આજે પણ વિશ્વમાં હજારો લોકો મૃત્યુ પામે છે. આયુર્વેદમાં કાલમેઘ, પિત્તપાતડા, ચિરાયતા, સપ્તપર્ણ, લતાકરંજનાં બીજ, ગિલોય, નાની પીપર, લીમડાની છાલ, દ્રોણપુષ્પી, તુલસીપત્ર અને હરસિંગારનાં પત્તાં જેવી વનસ્પતિ જે વિષમજ્વરનું શમન કરવાવાળી છે, તે આપવું. રોગીને એકથી ત્રણ દિવસ સુધી લંઘન (અનાહાર) રાખવો. ત્યાર પછી પંચસકાર, તરુણી કુસુમાકર, મંજિષ્ઠાદિ વગેરે ચૂર્ણ અથવા એંરડી તેલનો પ્રયોગ, મૃદુ રેચન કરાવવું. જ્વરના નિધારિત સમયના છ કલાક પહેલાં કરંજાદિ વટીની બે ગોળી, ચાર કલાક પહેલાં બે ગોળી અને ત્રણ વાર તુલસીપત્રનો રસ આપવો. ફક્ત દૂધ આપવું. વિષમજ્વરનાશક કેટલાક ઘરેલુ ઉપચારઃ (1) તવા પર શેકલું કાળું જીરુ બે ગ્રામ અને તેમાં પાંચ ગ્રામ જૂનો ગોળ મિક્સ કરીને આપવું. (ર) લસણ છ ગ્રામ (વાટેલું) જેટલું લઈ તલના તેલમાં મેળવી ભોજન પહેલાં આપવું. (3) એક કે બે નાની પીપર પીસી દૂધમાં મિક્સ કરી દરોરજ પીવું. આમ 10 દિવસ કરવું. (4) આંકડાના દૂધનાં ચાર ટીપાંમાં 3 ગ્રામ ગોળ મિક્સ કરી જ્વર આવતાં પહેલાં 3 કલાક પહેલાં જ આપવું.