સન 1921માં હું કુમુદથી છૂટો પડ્યો તે પહેલાં જ કુમુદ સાથે મારા અણબનાવની ને પછી તેના સમૂળા ત્યાગની ખબર મારા જ્ઞાતિજનોમાં અને બહોળા મિત્રમંડળમાં પસરી હતી. નડિયાદનાં સગાંસંબંધીઓ મારા ધૂની જાહેરજીવનને ભાગ્યે જ પિછાનતાં, અને મારી સુધારાની ભાવનાને નાપસંદ કરતાં. તે તો સદ્ધર ત્રિપાઠી કુટુંબના જમાઈ તરીકે અને કુમુદના પતિ તરીકે જ મારી કિંમત કરતાં. તેથી તેના વિયોગની વાતો ફેલાતી ગઈ, તેમ હું કવચિત નડિયાદ જતો ત્યારે વડીલો અને સંબંધીઓ કાં તો મારી સામે ભેદી મૌન સેવતાં, વ્યંગમાં મને ટોણા મારતાં, અથવા મને સમસમતાં વેણથી વીંધી નાખતાં. અમદાવાદ, મુંબઈ, સુરત વગેરે અનેક શહેરમાં મારી મીઠી મહેમાનગતી કરનાર સ્ત્રીઓ મને જોતાં જ મારી પાછળ કુમુદનો પડછાયો નીરખતી અને તેના સુખદુઃખ વિષે સવાલો અને આક્ષેપોની ઝડીઓ મારા પર વરસાવતી. હું બેફિકરાઈથી ઉડાઉ જવાબ આપતો ત્યારે વળી કુમુદની વધારે વાતોથી અને તેનાં વીતકની કહાણીઓથી તે મને નવાજતી. તેના અવસાન પછી પણ વરસો સુધી તેની છાયા મારી આસપાસ ફર્યા કરતી. અનેક વડીલો અને મિત્રો તેનો પક્ષ લઈને મને ઘણાં કડવાં વેણ કહેતા અને મારા ભણતર અને સોબત પર સખત આક્ષેપ મૂકતા. કુમુદના આખરી ત્યાગથી કુમુદનાં કુટુંબીઓ બાદ કરતાં કદાચ વધારેમાં વધારે દુઃખી મારા દાદા ઝવેરીશંકર, દાદી નાનીબા અને માતામહી બામાં થયાં હશે. કમનસીબે સન 1921 પછી મોટે ભાગે કુમુદના કારણને લીધે જ તે વડીલોને હું મળ્યો નહિ, તેમની આગળ કંઈ ખુલાસો કર્યો નહિ અને તેમની માફી માગી નહિ. પછી એક વરસમાં નાનીબા અને બે વરસમાં દાદા ગુજરી ગયાં. તે મરણશય્યા પર પોઢ્યા ત્યારે મને ખબર પડી નહિ અને તેમનાં દર્શન કરવા હું ગયો નહિ. બામા થોડાં વરસ રમણભાઈ સાથે ભાવનગરમાં રહીને આખરી અવસ્થામાં નડિયાદ તેમના ભાઈ-મામા દોલતરામને ત્યાં આવી રહ્યાં. ત્યાં અપાર વેદના સહન કરીને 1927માં અવસાન પામ્યાં. પણ એ વહાલસોયાં દાદીનાં દર્દ અને મૃત્યુથી હું છેક અલિપ્ત રહ્યો તે આજે મને સાલે છે.