ઇથોપિયાના એક ગામમાં પ્રત્યક્ષ-રૂપની લોકશાહીની કાર્યવાહી મેં નિહાળી છે. આગલી રાતે એક ઘર બળી ગયુ હતું. પ્રશ્ન એ હતો કે આગ આકસ્મિક હતી કે કોઈએ લગાડી હતી? ગામના ધર્મગુરુ અધ્યક્ષસ્થાને હતા. ગામના એકે એક પુરુષ, સ્ત્રી અને બાળક ત્યાં એકઠાં થયાં હતાં. આગ આકસ્મિક હતી કે હેતુપૂર્વકની હતી તે શોધી કાઢવા તે સૌ ચર્ચા કરતાં હતાં. આને પ્રાકૃતિક સ્વરૂપની પ્રત્યક્ષ લોકશાહી કહી શકાય. ગામલોકોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હતી એટલે એ શક્ય હતી. કામકાજ કરવા સૌ એક જ સભામાં મળી શકે – અલબત્ત, આમાં અમુક પ્રકારના અનુશાસનની આવશ્યકતા ખરી. પ્રમુખસ્થાને રહેલ ધર્મગુરુનો દરજ્જો, તેની શક્તિ, અને તેની ન્યાયપ્રિયતા પ્રત્યે લોકો આદર પર તેનો આધાર હતો.