સંસ્કૃતના ‘સંતુષ્‍’ (સંતોષ પામવો) શબ્દ જેટલું મળે તેટલાથી ‘પ્રસન્ન’ રહેવું, તેવો ભાવ સૂચવે છે. ભાગ્યમાં માનનાર એમ વિચારી સંતુષ્ટ રહેવામાં માને છે કે નસીબમાં લખ્યું હશે તે મળશે, એટલે આનંદમાં રહેવું મતલબ કે અનાયાસે પ્રારબ્ધ યોગે જે પ્રાપ્ત થાય તે કોઈ પણ પ્રકારના ક્લેશ વગર સ્વીકારી લેવું. સંતોષવૃત્તિમાં સર્વ પ્રકારના ભોગોમાં આસક્તિ કે તૃષ્ણા ન રાખી અનાસક્ત રહેવાની વાત સૂચિત છે. સંતોષમાં તૃપ્ત રહેવાની ભાવના છે. એવી તૃપ્તિમાંથી સ્વભાવની પ્રસન્નતા અને ખુશમિજાજપણું પ્રગટે. સંતોષની ભાવના માણસને ધરપત રાખવાનું અને પ્રત્યેક પરિસ્થિતિમાં સંતોષને જ દોલત માનવાની વાત શીખવે છે. સંતોષની અધિકતા માણસને ‘પરિતોષ’ – પરિતૃપ્તિની અનુભૂતિ કરાવે છે. જીવનમાં માણસ સમક્ષ ઈચ્છાઓ, આશાઓ, આકાંક્ષાઓ, તૃષ્ણાઓ, વાસનાઓ, અપેક્ષાઓનો મહાસાગર ઘૂઘવતો હોય છે. પોતાની સઘળી ઈચ્છાઓ સંતોષાય એ માટે માણસ બાથોડિયા મારતો હોય છે. પણ માણસની સર્વ ઈચ્છાઓ સંતોષાય એ શક્ય નથી, કારણ કે ઈચ્છાઓ અનંત છે, બેશુમાર છે. ઈચ્છાઓને કોઈ સરહદ નથી કે નથી હોતું કોઈ અંતિમ સ્ટેશન ! નવાં-નવાં રૂપ ધરી નવી-નવી ઈચ્છાઓ જન્મ ધારણ કરતી હોય છે. ઈચ્છા એ નૃત્યદિગ્દર્શક જેવી ભૂમિકા ભજવે છે. માણસને નચાવે છે. પણ માણસને ઈચ્છાઓના મોહમાં ફસાયા બાદ ક્યાં અટકવું તેની ખબર પડતી નથી ! તૃષ્ણા ન છીપે તેવી તૃષા-તરસ છે. એવી તરસ પણ સ-રસ છે એટલે માણસ તૃષ્ણાની જાળમાં ફસાય છે.