સ્વામીજીનું આ ચિંતન સંકીર્ણ રાષ્ટ્રવાદ સામે પણ ચેતવણી આપે છે. (‘રાષ્ટ્રવાદ’, ‘રાષ્ટ્ર-રાજ્ય’ જે આધુનિક અર્થમાં પ્રયોજાય છે, તે પશ્ર્ચિમી ચિંતનમાંથી આવેલું છે. જે સંઘર્ષમૂલક છે. જ્યારે વૈદિક રાષ્ટ્રભાવ માત્ર ભૂરાજકીય નહીં. ભૂસાંસ્કૃતિક પણ છે.) એટલે જ સ્વામીજી ભારતવર્ષનાં દીન-દુખિયાંની વેદનાને સશક્ત વાચા આપતાં જણાવે છે : લાખો દેશબાંધવો આજે ભૂખ-તરસ, વ્યાધિથી ઉત્પીડિત છે. આવું સદીઓથી તેઓ સહન કરતાં રહ્યાં છે. તમને લાગે છે કે, આપણા રાષ્ટ્ર ઉપર, સમાજ ઉપર અજ્ઞાનતાનું કાળું વાદળ છવાઈ ગયું છે ?! શું તેનાથી તમારી ઊંઘ હરામ થઈ જતી નથી ?! આવી વિષમ પરિસ્થિતિનો એકમાત્ર ઇલાજ છે : મુક્તિ અપાવનારી સાચી વિદ્યા-કેળવણી ! એ માટે સ્વામીજી તેમના સન્યાસી-બાંધવોને લોકશિક્ષણના કામે લાગી જવાનો અનુરોધ કરે છે.