નોટબંધીના મુદ્દે ભાજપની આગેવાની હેઠળની એનડીએની સરકારને તદ્દન નિષ્ફળતા મળી છે તે વાત હવે આરબીઆઈએ આંકડામાં પણ સ્વીકારી. 99.3 ટકા રકમ પાછી બેન્કોમાં જમા થઈ ગઈ હતી. કોઈ કાળું નાણું ખતમ થયું નહી. નવી નોટો છાપવા માટે 8,000 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો. નવી નોટો ગામે ગામ પહોંચાડવા વિમાનો દોડાવવા પડ્યાં અને એટીએમ મશીનો બદલવા પડ્યાં એટલે સમજોને કે બીજા 2,000 કરોડ રૂપિયા વેડફાયા. એટલે 0.7 ટકા નોટો જમા ન થઈ તેનો પણ કોઈ ફાયદો ન થયો. બીજી બાજુ જીડીપીમાં દોઢેક ટકાનો ઘટાડો થવાના કારણે અર્થતંત્રને 2,00,000 કરોડ રૂપિયોનો ધુંબો લાગી ગયો. ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોની કમર તૂટી ગઈ. આમ છતાં સરકાર અને વિપક્ષ બંને આ મુદ્દે ઝાઝું કંઈ બોલવા માગતા નથી. તેના બદલે રાફેલ (અથવા રફાએલ, રફાઇલ, રાફઇલ એવા જુદા જુદા ઉચ્ચારો મળે છે) વિમાનોના મુદ્દે ધમાચકડી મચી ગઈ છે. રાફેલનો અર્થ હવાની ગર્જના એવો થાય છે. હવાને ચીરતું વિમાન નીકળે ત્યારે જોરદાર ધડાકા સાથે અવાજ થાય, પણ ભારતમાં અત્યારે આક્ષેપોનો જોરદાર મારો કોંગ્રેસે શરૂ કર્યો છે. સંરક્ષણ સોદાઓમાં આક્ષેપો કરવા સહેલા હોય છે, કેમ કે તેમાં બહુ ગૂંચ હોય છે, સિક્રસીના કરાર હોય છે, બહુ લાંબો સમય ચાલતા હોય છે અને બહુ જંગી રકમના હોય છે.