મને લાગે છે કે આની પાછળ પુણ્ય અર્જિત કરવાની ધાર્મિક ભાવનાની સાથે સાથે ‘ચરૈવેતિ’ની આધ્યાત્મિક ભાવના પણ કામ કરે છે. ‘ચરૈવેતિ’ની ભાવના માણસને દુર્ગમથી દુર્ગમ પ્રદેશમાં લઈ જાય છે – પછી એ તીર્થાટનના રૂપમાં હો, પર્યટનના રૂપમાં હો અથવા પર્વતારોહણના રૂપમાં હો, આ યાત્રાઓ રહસ્યમય ઢંગથી આપણા જીવનને સમૃદ્ધ કરે છે. નિસ્સંદેહ આમાં જોખમ છે, પરંતુ માણસ જોખમ ખેડવા ઈચ્છે છે, પોતાના સામર્થ્યનું પારખું કરવા ઈચ્છે છે. પોતાની જાતને અજમાવવા ચાહે છે. ભ્રમણ-લાલસા હંમેશાં રહી છે અને હંમેશાં રહેશે. પરિક્રમા એનો જ પાવન પ્રકાર છે. નર્મદાકાંઠેની મારી પદયાત્રાઓ તીર્થાટન અને પર્યટન આ બંને વચ્ચેની ચીજ છે. ક્યારેક હું મારી જાતને પૂછું છું કે જોખમ અને હાડમારીથી ભરેલી આ પદયાત્રાઓ મેં શા માટે કરી ? અને દર વખતે મારો જવાબ એક જ રહેતો – જો મેં આ પદયાત્રાઓ ન કરી હોત તો મારું જીવન વ્યર્થ થઈ જાત. જે માણસ જે કામ માટે સર્જાયો છે, એણે એ કામ કરવું જ જોઈએ અને હું નર્મદાની પદયાત્રાઓ માટે નિર્માયો છું. મારો જન્મ જબલપુરમાં. મારા ગાંધીવાદી પિતા પ્રકૃતિપ્રેમી હતા. કિશોરવયમાં પિતાજી સાથે ભેડાઘાટથી જબલપુર સુધી પગે ચાલીને આવતો. બાપદીકરો 25 કિલોમીટર સાથે ચાલતા. મને લાગે છે કે મારા પિતા જ મને નર્મદા-સૌંદર્યથી દીક્ષિત કરી ગયા છે. અને જો મારી નસોમાં યાયાવરનું લોહી છે તો મને ચોક્કસ મારા પિતા પાસેથી જ મળ્યું છે. જબલપુરમાં રહું છું એથી હિન્દી મને મારી બીજી માતૃભાષા લાગે છે. ચિત્રકળાના અભ્યાસ અર્થે પાંચ વર્ષ સુધી શાંતિનિકેતન રહ્યો. ત્યાં મને મારા પ્રાત:સ્મરણીય ગુરુ આચાર્ય નંદલાલ બોઝ પાસેથી સૌંદર્ય જોવાની દષ્ટિ મળી. પાછો વળીને જોઉં છું તો સ્પષ્ટ સમજાય છે કે વિધાતાને મારી પાસેથી નર્મદા પરિક્રમાનું કાર્ય કરાવવું હતું, પ્રવાસવર્ણન લખાવવાં હતાં, ચિત્રો બનાવડાવવાં હતાં અને આ કાર્ય જરા સારી રીતે થઈ શકે એ માટે મારું શાંતિનિકેતન જવું જરૂરી હતું – પરિક્રમા માટેનું પાથેય મને ત્યાંથી મળવાનું હતું. પરંતુ, જ્યાં સુધી મને આ વાત સમજાઈ કે હું નર્મદા પરિક્રમાના કાર્ય માટે સર્જાયો છું, ત્યાં સુધી હું પચાસની વયે પહોંચી ગયો હતો.