ગદર ચળવળ, ઈન્ડિયા હાઉસની પ્રવૃત્તિ, આઝાદ હિન્દ ફોજ, ભગતસિંહ અને સાથીદારોનો જંગ, માસ્ટરદા સૂર્યસેનનો જ્વલંત અધ્યાય, આંદામાનના શહીદો… આ બધાનું ગલત અર્થઘટન થયું. લંડનમાં મદનલાલ ધીંગરાની સમર્પિત દેશભક્તિની પ્રતિક્રિયારૃપે ગાંધીજીએ ‘હિન્દ સ્વરાજ’ પુસ્તક લખ્યું. ગાંધી-ઈરવિન કરારમાં ભગત-રાજગુરુ-સુખદેવને ફાંસીની સજામાં ફેરફાર કરવાનું શક્ય હતું તે ન થયું, સુભાષને કોંગ્રેસમાંથી હાંકી કઢાયા, તેમની આઝાદ હિન્દ ફોજની સામે લડવા હું પહેલો હોઈશ એમ જવાહરલાલ બોલ્યા, આઝાદ ફોજના સૈનિકોને ભારતીય સૈન્યમાં સમાવવામાં ન આવ્યા, જલાવતન ક્રાંતિકારોને સદા-સર્વદા ઉપેક્ષિત રખાયા. શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા જેવા, દુનિયામાં ભારતીય ક્રાંતિકોને પ્રેરિત કરનારા કચ્છી મહાપુરુષ અને તેના જિનિવા સ્થિત અસ્થિનું સ્મરણસરખું પાર્લામેન્ટમાં ન થયું. આવી અવહેલનાના રસ્તા પર શહીદોની ખાંભીઓ ક્યાં છે?