મૂળ મુદ્દો એ છે કે જીવનનો શાશ્વત સિદ્ધાંત જણાઈ જાય તો જીવન સરળતાથી જીવી શકાય? શાશ્વતની શોધયાત્રામાં ગૌતમ બુદ્ધને જે કાંઈ મળ્યું એની તપાસ કરતાં બધું જ ક્ષણિક જણાયું, અનિત્ય જણાયું, કશું જ એવું હતું નહીં જેને શાશ્વત કહી શકાય. હવે વ્યવહારની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો કાળબદ્ધ એવા અનેક સિદ્ધાંતો મનુષ્ય જીવનનો આધાર બની ચૂકયા છે. અંતતઃ પરિવર્તનશીલ એવા એ સિદ્ધાંતો દેશ-કાળમાં જે તે સ્તરના માનવજીવનનો આધાર હતા. પ્રાતિભાસિક વિચારણા જગતને ભૌતિક પદાર્થના સ્થૂળરૂપમાં જોવાની વાત નથી કરતી. પ્રતિભાસવિચાર વિશ્વને ગહનતમ દ્રષ્ટિથી અવલોકે છે અને મનુષ્યને પ્રશ્ન કરે છે. એ કોઈ આધ્યાત્મિક નિરપેક્ષતાના ખ્યાલમાં નીતિ અને અનીતિને આશ્ચર્યથી જુએ છે. તે અનંતની અપેક્ષાએ ચાલી રહેલી ક્ષણોને નિહાળી શકે છે. પણ ચાલી રહેલી ક્ષણોની સાપેક્ષે અનંતની વ્યર્થતાને પણ જોઈ શકે છે. શાશ્વતની શોધ ઠગારી નિવડે અને ભલે સરવાળે શૂન્ય જ સાબિત થાય, પણ જીવન જીવવા માટે પ્રાતિભાસિક સત્તા તરીકે જગતને નિહાળવાની ચાવી સાંપડે એ જ મનુષ્યનું સદભાગ્ય.