હૉલેન્ડના સંશોધક ડૉ. વૅન લોમેલ આવાં સંશોધનોના અંતે કહે છે કે જ્યારે માણસનું મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (Central Nervous System) બિલકુલ બંધ હોય તેવા સંજોગોમાં પણ મૃત વ્યક્તિ કોઈક દૃશ્ય જોઈ શકે, એ કેટલું મોટું આશ્ચર્ય કહેવાય! આ જ બાબત પુરવાર કરે છે કે ચેતના (Consciousness)એ મગજનું કાર્ય નથી, ભૌતિક રીતે જેને બ્રેઇન કહીએ છીએ તેના કરતાં કોઈક અલગ અને વિશેષ તત્ત્વ છે.