“ જે વસ્તુ જે રૂપમાં છે તેને તેજ રૂપમાં કહેવી તે સત્ય ’’. વ્યાપક અર્થમાં જોઇએ તોજેનાથી હિત થાય તે સત્ય અને જેનાથી અહિત થાય તે અસત્ય છે. પરંતુ ગાંધીજીના મનમાં સત્યનો અર્થ સામાન્ય જનતા કરતી તેના કરતા વધુ ઊઁડો અને વિશાળ હતો. અને અનુભૂતિના આધારે તે વધુને વધુ અર્થસભર થતો ગયો. સામાન્ય માણસ કરે તેમ ગાંધીજીએ ૫ણ નાન૫ણમાં સત્યનો અર્થ ‘સાચું બોલવું’ એટલો જ કર્યો હશે. ૫ણ જે અર્થ કર્યો તેનું તેમણે નાન૫ણથી જ સહજ, અનાયાસ રીતે પાલન કર્યું. મોટ૫ણમાં વિનોબા જેવા સૂક્ષ્મનિરીક્ષકે ૫ણ આ વાતની નોંધ લીધી કે ‘બાપુ એ મારી પરીક્ષા લીધી કે નહીં એ હુંજાણતો નથી, ૫ણ મેં તો પહેલી મુલાકાતથીજ એમના દરેક વ્યવહારને બારીકાઈથી તપાસ્યો હતો, અને સત્યની કસોટીમાં તેમને સોટકાથી એક ટકો ૫ણ ઓછા ગુણ મળ્યા હોત તોએમની સાથે હું રહી શકયો ન હોત’.