એકાંતને સમજવા માટે "યા નિશાં સર્વભૂતાનામ્ તસ્યાં જાગ્રતિ સંયમિ, યસ્યાં જાગ્રતિ ભૂતાનિ સા નિશા પશ્યતો મુને:" ગીતામંત્ર બહુ ઉપયોગી છે (૨/૬૯). આ મંત્રનો શબ્દાર્થ આવો થાય, "જ્યારે લોકોની રાત્રિ હોય ત્યારે યોગી જાગતો રહે અને જ્યારે લોકો જાગે ત્યારે યોગી માટે રાત્રિ સમજવી." આવું સમજીએ તો જબરો અનર્થ સર્જાય! એટલે તેનો ભાવાર્થ લેવો જોઇએ. તે એ છે કે જે સ્થૂળ વિષયોમાં સામાન્ય માણસનું મન ભમતું હોય, તેમાં યોગીની વૃત્તિ સુષુપ્ત રહે. યોગીનું મન સતત ચેતનાના સૂક્ષ્મ વિશ્વમાં વિહરતું રહે, જે સામાન્ય માણસની કક્ષાથી પરે હોય. એકાંતની આ સૌથી ઉંડી પરિભાષા છે.