પોતે જીવતો છે તે હકીકત જ તેને પરમ આશ્ચર્ય જેવી લાગતી હતી. તે વારંવાર પોતાની જીભ જોયા કરતો. તે વારંવાર પોતાની નાડી પણ જાતે તપાસ્યા કરતો. તેને વાઈનું દરદ હતું અને શ્વાસની તકલીફ હતી. તબિયતની બીજી નાની-નાની ગરબડોનો પાર નહોતો. એના દાદા પાદરી હતા – તેથી જ કદાચ જિંદગીનાં અસહ્ય દુઃખો વચ્ચે પણ તે કોઈ ઊંડી શ્રદ્ધાના બળે અડગ અને ભાંગી ગયા વગર ઊભો રહી શક્યો હશે. તેના પિતા દાક્તર હતા. દોસ્તોવસ્કી માનવીના જટિલ મનોવ્યાપારોનું આબાદ પૃથક્કરણ તબીબી નિર્મમતાથી કરી શકે છે. તે ખુદ પોતાના ખોળિયાની બહાર નીકળીને પોતાની જાતને પણ નીરખી શકે છે. બહુ થોડા માણસોએ આટલી નિર્દયતાથી ખુદ પોતાની જાતનું આટલું બારીક નિરીક્ષણ-પરીક્ષણ કર્યું હશે.