ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીનો માહોલ જામ્યો છે. હજુ તો થોડા દિવસો પહેલાં ‘વિકાસ’ મુદ્દે ઉગ્ર ચર્ચાએ જોર પકડેલું. પરંતુ એવું શું બન્યું કે, એકાએક નાત-જાત-કોમનો મુદ્દો તખ્તા ઉપર આવી ગયો અને વિકાસ વ. બાબતો પાછળ ધકેલાઈ ગઈ ?! સંચાર-માધ્યમો અને સોશ્યલ મીડિયામાં પણ મુખ્ય રાજકીય પક્ષોનું સ્થાન હાર્દિક, અલ્પેશ, જિગ્નેશે લઈ લીધું. મીડિયાએ એવી તો હવા ઊભી કરી, જાણે આ ત્રણેય યુવાનોના ગજવામાં એમની સંપૂર્ણ જ્ઞાતિ-જાતિ આવી ગઈ હોય ! ચૂંટણી પંડિતો તેમનાં જાડાં સમીકરણોને આધારે જય-પરાજયની ફોર્મ્યુલા ઘડીને તેનો પ્રચાર પણ કરી રહ્યા છે ત્યારે એ જાણવું રસપ્રદ થઈ રહેશે કે, ૧૮ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૭ના રોજ ગુજરાત-હિમાચલ પ્રદેશનાં ચૂંટણી પરિણામો જાહેર થશે ત્યારે વિજયી કોણ બનશે ? ભાજપા કે કોંગ્રેસ ? એ અંગે પ્રચાર-અપપ્રચારની આંધી ઊઠી છે ત્યારે ગુજરાતની જનતા, મતદારો માટે એ પણ યાદ કરવું રસપ્રદ થઈ રહેશે કે, ગુજરાતના જાહેરજીવનમાં નાત-જાત-કોમવાદનાં પરિબળોનો રાજકીય પ્રયોગ એ તો દાયકાઓ જૂની બાબત છે. આપણને ૧૯૮૧ અને ૧૯૮૫ના અનામત વિરોધી આંદોલનો અને તેને અપાયેલ કોમી વળાંકની બાબત પણ યાદ છે. માધવસિંહ સોલંકીની ‘ખામ’ થિયરી - ક્ષત્રિય, હરિજન, આદિવાસી, મુસ્લિમ જાતિના ધ્રુવીકરણની પણ ખબર છે. પરંતુ એથીયે પાછળ જઈએ તો આજથી ૬૫ વર્ષ અગાઉ-૧૯૫૨ની પહેલી ચૂંટણી-ગુજરાતમાં વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ નિકૃષ્ટ જ્ઞાતિવાદી કાર્ડ ખેલવામાં આવ્યું હતું. તેની વાત કરીએ તો આજની નવી પેઢીને માટે એ એક આંચકો-આઘાતજનક બાબત થઈ રહેશે. ‘સાધના’ના સુજ્ઞ વાચકો સમક્ષ પ્રસ્તુત છે.. ૧૯૫૨ની ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીનું એ અત્યંત વિવાદાસ્પદ પ્રકરણ...!