આ બધું જ ઋષીઓ સ્પષ્ટ કહી ગયા છે,તેનો અમલ કરવો નથી ને જે અજ્ઞાનમાં જ સ્થીર છે તેવાધર્માત્માઓની વાતોમાં આવી જઈને તે કહે તેમ  બધું કરવા માંડવું તે મોટું ગાંડપણ જ છેતેનાથી કલ્યાણ થાય નહી કોઈનું આજ સુધી થયું જ નથી, યોગ દર્શનમાં વિપર્યયના સ્થાન પર કલેશ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો છે જેમાં અનિત્ય,અશુચિ,દુઃખ,અને અનાત્મ પદાર્થોમાં નિત્ય,શુચિ ,સુખ,અને આત્મ બુધ્ધી રાખવી તેને કલેશ કહેલ છે ,જ્યાં કલેશ હોય ત્યાં શાંતિ હોય શકે જ નહીતે સ્વાભાવીક છે જેન દર્શનમાં કશાયને બંધનું કારણ માંન્યુ છે આમ કશાય એટલે જન્મ જન્માંતર કરાવનાર  રાગ અને દ્વેષ એ મુખ્ય કશાય છે ,કામ ,ક્રોધ,મદ, લોભ, માંન, અહંકાર, માયા, કપટ, ઈર્ષા, ધૃણા ભય,વગેરે મલીન ચિત્ત વૃત્તિઓ છે, આ કશાય એ એક મનો વેગ છે, આવેશ છે,મલીન ચિત્ત વૃત્તિઓ કશાયને જન્મ આપે છે, કશાયથી આત્મા દુષિત થાય છે, ને આત્મા કર્મથી બંધાય છે મહાવીર ભગવાને ત્રણ પદ્ધતિઓ કશાયને નિયંત્રિત કરવા બતાવી છે ,જેમાં ૧,ઉપશમન,૨, ક્ષયોપશમન અને ૩ ક્ષયીકરણ  કશાયનાં પ્રતિ પક્ષની ભાવનાઓની મદદ લેવાથી કશાયનો વિલય થાય છે, કશાયનો સપૂર્ણ નાશ થતા જ માણસ વીતરાગ બને છે  જે જીવનની સિદ્ધી છે,કશાય ચાર પ્રકારના માનવામાં આવેલ છે ૧અનંતાંનુ બધી ૨,અપ્રત્યાખ્યાની ૩,પ્રત્યાખ્યાની અને ૪ સંજવલન આ કશાયના કારણે સંમ્યક દર્શન થતું નથી ,અને બાર વ્રતોનું બરાબર પાલન થતું નથી પરિણામે કશાય હોય ત્યા સુધી વીતરાગતા પ્રાપ્ત થતી નથી  આમ સિદ્ધી પ્રાપ્ત થતી નથી.