કેટલાક લોકો જિંદગીથી એકદમ દૂર ભાગે છે, જિંદગીનો મુકાબલો કરતા ડરે છે. તે કોઈ સારી ક્ષણને માણી પણ શકતા નથી, કેમ કે તેમને સતત ડર રહ્યા કરે છે કે બીજી ક્ષણ નક્કી કડવી બદામ સાબિત થશે! કડવાશથી જે સતત ડર્યા કરે છે તેની પ્રત્યેક મીઠાશમાં મોટી બાદબાકી થઈ જાય છે, ઘણાબધા તો પોતાના ભૂતકાળને પોતાની જ લાશની જેમ ખભા પર રાખીને જીવે છે. નાટ્યકાર ઈબ્સને આવી એક કથનીને એના ‘ધી ઘોસ્ટ્સ’ નાટકમાં નિરૃપી છે. માણસે પોતાના ભૂતકાળને એક અતૂટ બંધનયોગ બનાવવાની જરૃર જ નથી. ભૂતકાળ ગમે તેટલો ખરાબ કે કલંકિત હોય તેનાથી ડરવાની કે તેનાથી શરમાવાની જરૃર જ નથી. માણસ પોતાના ભૂતકાળને પ્રાણઘાતક ખીણ સમજીને પાછળ જોયા કરે તે જોખમી છે. તેણે ભૂતકાળને દુર્લભ ખનિજોની એક ખાણરૃપે જોવો જોઈએ, આવી રીતે ઘણા માણસો પોતાના ભૂતકાળમાંથી ઘણુ બધું પામ્યા પણ છે.