બૈજુ બાવરા વાર્તા, અભિનય, નિર્દેશન અને સંગીતની દ્રષ્ટિએ બૉલીવુડની સર્વોચ્ચ ફીલ્મોમાંની એક છે. તાનસેનની જેમ ૧૭મી સદીમાં જન્મેલ, સંગીતમાં પારંગત બૈજુ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં યોગદાન દેનાર મહત્વની પ્રતિભા છે. પણ સારી વાર્તા બનવા આ પૂરતું નથી. જૂના રોમન સામ્રાજ્યમાં શાશકો જેમ Fight till death જેવાં duals યોજતા હતા, તેવા જ, પણ અસાધારણ દ્વંદ્વની આ વાત છે. અહીં શાસ્તીય સંગીતના દ્વંદ્વની વાત છે. બે સંગીતકારો વચ્ચે હરિફાઈ થવી એમાં કશું નવું નથી. પણ હારનારને મૃત્યુદંડ મળે તે રાજાઓની સત્તાનું ગાંડપણ બતાવે છે. ખાસ તો અકબર જેવો કલાપ્રેમી બાદશાહ આવું યુગ્મ ગોઠવે તે માનવસ્વભાવની વિરોધાભાસી સાયકીનું ઉદાહરણ છે. પણ એટલું જ વિરોધાભાસી છે કલાકાર બૈજુનું વર્તન. એક તરફ બૈજુ પ્રિયતમા ગૌરીના પ્રેમમાં, અને સંગીતના પ્રેમમાં એટલો પાગલ છે કે તેના ઉપનામ બાવરા, એટલે કે પાગલ તરીકે જાણીતો હતો, અને એમ ફિલ્મનું ટાઇટલ બને છે. પણ આ પ્રેમી પોતાની કલા, જ્ઞાનનો અહં સંતોષવા પ્રિયતમાને દર્દની આગમાં ધકેલી આવા દ્વંદ્વમાં ભાગ લેવા જાય છે. ત્યારે ગૌરી આ ગીત ‘બચપનકી મોહોબત કો’ ફિલ્મમાં ગાય છે. આ લેખનો ઉદ્દેશ ફિલ્મની આખી વાર્તા કહેવાનો નથી; માત્ર ગીતના સૂરોના ભાવો માટે પૂર્વ ભૂમિકા આપવાનો છે. આ પછીની વાર્તા, કહેવાતી ઐતિહાસિક હકીકત, ફિલ્મના ડ્રામા કરતાં જૂદી છે. પણ તે આપને ઇન્ટરનેટ પર મળશે.