આ સઘળી પ્રયોગશીલતા, મેં કહ્યું એમ, ભાષામાં થવાની. એટલે પ્રયોગશીલ સર્જકે ભાષા જોડે તો બાથ ભીડવાની જ છે, પણ બરાબર એ જ રીતે, રચનાનાં વિષય, કથયિતવ્ય, આશય અને દર્શનને પોતામાં સમાવીને બેઠેલા વસ્તુ સાથે પણ બાથ ભીડવાની છે. કહો કે પ્રયોગ કરનારે વસ્તુ-નો ઠીકઠીક મુકાબલો કરી બતાવવાનો છે. વસ્તુને વસ્તુસામગ્રી પણ કહીએ છીએ. વસ્તુસામગ્રી માટે અંગ્રજીમાં શબ્દ પ્રયોજાયો છે, કન્ટેન્ટ. દાખલા તરીકે, રામ ભગવાનની સોનાની મૂર્તિમાં સોનું કન્ટેન્ટ છે. એ મૂર્તિ માટીની હોય તો માટી કન્ટેન્ટ છે. ઍરિસ્ટોટલે સરસ કહેલું કે મૂર્તિ સોનાની હોવાને કારણે નહીં પણ એને અપાયેલા રૂપને કારણે કલાત્મક છે. ભલેને પછી એ માટીની કેમ નથી. કલાકાર વસ્તુને રૂપ અર્પે છે. કલા રૂપની નિર્મિતિથી પ્રગટે છે. રૂપનિર્મિતિ વિના કલા અસંભવ છે. રૂપ માટે અંગ્રેજીમાં શબ્દ પ્રયોજાયો છે, ફૉર્મ. ઉત્તમ રચનાઓમાં વસ્તુ અને રૂપ જુદાં નથી રહેતાં, એક થઇ જાય છે.