ખેતીપાકોને જમવાની જે થાળી ગણાય, એ જમીનનાં રા.ખાતરોની આડઅસરથી ફળદ્રુપતા,પોત.બંધારણ,નિતાર અને ભેજ ધારણ શક્તિ ને છીદ્રાવકાશ બધાં બગડ્યાં. એવું જ ટ્રેક્ટરોના વજનથી જમીન દબાણી, ટોરાણી, કઠ્ઠણ બની અને અંદરની જીવસૃષ્ટિ નષ્ટ થઇ. પશુઓની સંખ્યા ઘટતાં ખેતીની આડપેદાશ એવો કૂચો વધી પડ્યો, અને એને સળગાવવાનું શરુ થયું એટલે જમીનને સે. ખાતર મળતું બંધ થયું. બીજી બાજુ ડીઝલ લાવવાનું શરુ થયું એનો ય ખર્ચ વધ્યો. એવું જ એકપાકી પધ્ધતિ દાખલ થવાથી,જમીનમાં તેને ભાવતા તત્વોની ઉણપ ઊભી થઇ, જમીને કસનું બેલેંસ ગુમાવ્યું અને પાકને ફાવતી જીવાંતોએ ધામા નાખ્યા ! વૃક્ષોનો સોથ વળી જવાથી એના તરફથી મળતા પર્યાવરણીય લાભો નષ્ટ થયા અને નુકશાનકારક જીવાંતોને વીણી ખાનારી પંખીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો નોંધાયો. ઉંડાતળનાં કેમીકલયુક્ત પાણીના પિયતથી જમીન બગડી અને છતે પાણીએ મોલ અણોહરા-નિસ્તેજ રહેવા લાગ્યા.એટલે આવક ઘટી, ખર્ચા વધ્યા અને માથે લેણાં થયાં ! વારંવારના ઝેરી દવાના વપરાશથી જીવાંતો મરવાને બદલે ડઠ્ઠર બનતી ગઇ. તે સામે હવા, પાણી,જમીન,પાક,ઉત્પન્ન બધું ઝેરી બનતું રહ્યું. ખાનારની તંદુરસ્તી જોખમાઇ, દર્દો વધ્યાં કહ્યું છે ને. આહાર તેવો ઓડકાર ! માણસોના સ્વભાવ અસહિષ્ણુ બન્યા ઘસાવાની વૃતિ ગઇ, માનસિક શાંતિ ઓછી થઇ, બીજાના દુ;ખે દુ;ખી થવાનું ગયું ! ફરજ-ભાન ભુલાયું ! વ્યવસાયમાં ખેતી ખોટ કરવા લાગી. ગ્રામોદ્યોગોને તાળાં લાગ્યાં. કોઇ શહેર તરફ ભાગ્યા. કોઇએ આપઘાત વહોર્યા. ગામડાં ખાલી થવા લાગ્યાં પામર જીવન બક્ષનારાં શહેરોમાં બધાં ખદબદવાં માંડ્યાં. મનુષ્ય પ્રકૃતિની કૃપાથી જીવનારું બચ્ચું છે. પ્રકૃતિ સાથે સહકાર ભર્યો સંવાદ છોડી, તે સામે લડવાનું શરૂ કર્યું. પરિણામે પર્યાવરણમાં વણકલ્પી આફતો ઊભી થવા લાગી છે. કુદરતે ગોઠવેલા નેટવર્કમાં ઇમ્બેલેંસ સર્જાયું અને એસીડવર્ષા, સુનામી, ધરતીકંપ, વાવાઝોડા, દુષ્કાળ, ઘરતીને તાવ જેવા અણધાર્યા પ્રકલ્પો શરૂ થયા છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના માઇક્રોબાયોલોજીસ્ટ ફેંકફેનરેએ આગાહી કરી છે કે પરિસ્થિતિ આની આ ચાલુ રહી, તો પૃથ્વી પરના અનેક જીવોની જેમ એકાદ શતાબ્ધિમાં જ માનવવંશનો પણ અંત મને તો ભળાઇ રહ્યો છે. આપણા ખેડુતોને હવે આ વિનાશના માર્ગે જતાં અટકવાની જરૂર નથી જણાતી ? વિચારજો !