શુદ્ર : શુદ્ર શબ્દનો અર્થ ક્યાંયે અછૂત કે હલકી જાત એવું કરવામાં આવ્યું નથી. મોચી, લુહાર, સુથાર, કુંભાર, સફાઈ કામદાર, અને આવા અન્ય નાના નાનાઉત્પાદનના કામો કરતા લોકો લોકોને આ વર્ગમાં મૂકવામાં આવ્યા. આજે આપણે એને Small Scale Industries કહીયેછીયે. લોકો ખુલ્લા ખેતરોમાંહાજતે જતા, તો માથે મેલું ઉપાડવાનો પ્રશ્ન જ ક્યાં હતો. સમાજમાં એક પ્રકારની હૂંસાતુસી અને અદેખાઈ અને વિવાદને લીધે હલકા લોકો અને ઊંચા લોકો એવા નામ આપવામાં આવ્યા. હિંદુ સમાજ છોડીને બીજા કોઈ ધર્મમાં આવું ગાંડપણ દાખલ થયું નથી. હું અમેરિકામાં જોઉં છું કે આપણી હિન્દી ફિલ્મમાં કામ કરતી હીરોઇનોથી પણ રૂપાળી છોકરીઓ અહીં ટોયલેટ સાફ કરવાનું કામ કરે છે, અને છતાં ખૂબ ઊંચા હોદેબેઠેલા લોકો સાથે તેમની દોસ્તી હોય છે.