વાસ્તવમાં આ પંચમહાભૂતની નીપજ એવી સમગ્ર વનસ્પતિ સૃષ્ટિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ સાથેની પરસ્પર ગૂંથાયેલી કુદરતી વ્યવસ્થાને પર્યાવરણ કહેવાય.