‘केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः।’ પ્રાણ વાયુવિશેષ છે. એ સમગ્ર શરીરને ધારણ કરનાર છે. માતાના ઉદરમાં હોઈએ ત્યારથી જ પ્રાણવાયુની જરૂર પડે છે. આપણને ખબરેય ન પડે અને પ્રાણનો સંબંધ થઈ જાય! આપણા કોઈ પણ સંચાલન વગર શ્વાસોચ્છ્વાસ ચાલ્યા કરે! આમ પ્રાણસંબંધ જ જીવનનો પર્યાય બની ગયો. જેના પ્રાણ ગયા તેનું જીવન ગયું ગણાય. વળી, શરીરની દરેક સ્થૂળ ક્રિયાઓને ધક્કો મારનાર પણ આ પ્રાણ છે. હાથને હલાવે પ્રાણ. પગને ચલાવે પ્રાણ. આંખ જોઈ શકે પણ પાંપણ ઉઘાડે પ્રાણ! આમ શરીરમાં પ્રાણનું મહત્ત્વ અદકેરું છે. અહીં પણ પ્રાણ શબ્દથી પ્રાણ, અપાન, વ્યાન, સમાન અને ઉદાન એવા પાંચેય પ્રાણોનો બોધ કરાવવામાં આવ્યો છે. આવા મહિમાવંત પ્રાણનો સંબંધ આ જીવન સાથે કોણ કરાવી આપે છે? અને જીવનને ઝીલી રાખવાની શક્તિ અર્પનાર કોણ છે? એમ પ્રાણશક્તિના પણ પ્રેરકની અહીં જિજ્ઞાસા છે.