કચ્છની ભૂમિ કરોડો વર્ષનો પ્રકૃતિનો ઇતિહાસ તો સંગ્રહીને બેઠી જ છે. સાથે-સાથે સેંકડો, હજારો વર્ષો જૂનો માનવીય ઇતિહાસ પણ સાચવીને બેઠી છે. આજથી અંદાજે ૪૮૦૦થી પ૦૦૦ હજાર વર્ષ પૂર્વેના માનવ સભ્યતાના અવશેષો અહીં ખૂબ સારી અવસ્થામાં જોવા મળે છે. હડપ્પીય કે સિંધુ સંસ્કૃતિની અનેક સાઇટ છે. સદીઓ જૂનાં મંદિરો, કિલ્લાઓને સરકારે રક્ષિત જાહેર તો કર્યાં છે, પરંતુ તેના રક્ષણની કે જાળવણીની કોઈ વ્યવસ્થા કરાઈ નથી. રાજ્ય સરકારની કચેરીમાં તો કોઈ સ્ટાફ જ નથી અને કેન્દ્રની કચેરીમાં પણ સ્ટાફની ઘટ છે. પુરાતત્ત્વ ખાતાની કચેરીને તો હંમેશાં તાળું લાગેલું જ નજરે પડે છે. એક જમાનામાં ૧૩-૧૪ કર્મચારીઓથી ધમધમતી રહેતી આ કચેરી આજે ભૂતિયું મકાન બની ગઈ છે. અહીંથી નિવૃત્ત થઈ ગયેલા કર્મચારીઓની જગ્યા ક્યારેય ભરાઈ જ નથી. જેની સીધી અસર કચ્છની ઐતિહાસિક, પુરાતત્ત્વીય ધરોહરની સાચવણીને થાય છે. ૨૦૦૧ના ભૂકંપની અસર ભુજની છતરડી અને રામકુંડ, કંથકોટના કિલ્લાને તથા તેમાંના સૂર્ય મંદિર અને જૈન મંદિર, મંજલના પુંઅરેશ્વર મંદિર, કેરાના શિવમંદિર, અંજારના ભડેશ્વર મહાદેવ મંદિરને થઈ હતી, પરંતુ ભૂકંપને ૧૭ વર્ષ વીતવા છતાં આ પૈકીનાં અનેક સ્મારકો હજુ યથાવત્ સ્થિતિમાં પડ્યાં છે. અંજારના ભડેશ્વર મંદિર કે કેરાના શિવ મંદિરને ભાવિકો અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓએ મૂળ સ્થિતિમાં લાવવા પ્રયત્નો કર્યા છે, પરંતુ પૂર્ણેશ્વરનું મંદિર આજે પણ ગમે ત્યારે પડી જાય તેમ છે. જ્યારે ફિલ્મોમાં ચમકીને જાણીતી થયેલી છતરડીઓને પણ ભૂકંપમાં ભારે નુકસાન થયું હતું, પરંતુ અત્યારે એકાદ- બેનું કામ થયું છે. લખપતજીની છતરડીનું પ્લિન્થ લેવલ સુધીનું કામ છેક ૮ વર્ષ સુધી બંધ રહ્યાં પછી થયું હતું. અત્યારે પણ આ છતરડીનું કામ પૂરુંં થયું નથી.