એ હકિકત તો આપણે સૌ જાણીએ છીએ કે ભુજ પાંચ નાકાઓથી બનેલા કિલ્લા વચ્ચે વસેલું હતું. આ પાંચ નાકા એટલે મહાદેવ નાકુ, પાટવાડી નાકુ, વાણિયાવાડનું નાકુ, સરપટ નાકુ અને દરબાર ગઢનું નાકુ(તોરણીયું નાકુ). મહારાવના સમયમાં ભુજ નગર આ પાંચ નાકાથી સુરક્ષિત રહેતું. સાંજના સમયમાં મહારાવના આદેશ સાથે આ બધા નાકા બંધ થઈ જતા. આ નાકાઓની વિશેષતા એ છે કે તેના દરવાજા પર ખીલા રાખવામાં આવતા જેથી દુશ્મનો તેના હાથીના જોરથી દરવાજા તોડીને નગરમાં પ્રવેશી ન શકે. પણ અમુક દુશ્મનોએ તેનો પણ ઉકેલ શોધી લીધો હતો અને દરવાજો તોડવા માટે દરવાજો અને હાથી વચ્ચે ઉંટને ઉભો રાખતા જેથી હાથી ધક્કો મારે તો ખીલા ઉંટમાં ઘુસી જાય અને દરવાજો પણ તુટી જાય !