એક પૌરાણિક દંતકથા છે કે, દુર્વાસાને ભોજન કરાવવા જતી ગોપીઓનો માર્ગ પૂરથી ઊભરાતી યમુનાએ રોક્યો; ગોપીઓએ કૃષ્ણને વિનંતી કરી. કૃષ્ણે કહ્યું, યમુનાના કિનારે ઊભા રહીને કહો કે, જો કૃષ્ણ બ્રહ્મચારી હોય તો નદી અમને માર્ગ આપે. નદીએ માર્ગ આપ્યો. દુર્વાસાને આકંઠ ભોજન કરાવી પાછા વળતાં ગોપીઓને તે જ અગવડ આવી. દુર્વાસાએ કહ્યું, નદીને કહો કે જો દુર્વાસા સાવ ભૂખ્યા હોય તો અમને માર્ગ આપ. નદીએ તરત માર્ગ કરી આપ્યો. રમીને પણ ન રમનાર કૃષ્ણ, જમીને પણ ન જમનાર દુર્વાસા આપણને સંસારમાં જલકમવલત્ રહેવાનું શિક્ષણ પોતાના જીવન દ્વારા આપે છે. કાદવમાં કમળનું સર્જન કરીને પ્રભુએ આપણને પરિસ્થિતિ નિરપેક્ષ જીવન જીવવાની પ્રેરણાનું અનોખું દર્શન કરાવ્યું છે. પોતાની આસપાસ કાદવ પથરાયેલો પડ્યો છે, એ વાત પર રડતાં ન બેસતાં કમળ પોતાનો વિકાસ સાધી લે છે. કમળની દૃષ્ટિ હંમેશાં ઉપર હોય છે. સૂર્ય તરફ જોઇને તે પોતાનું જીવન ખિલાવે છે. સૂર્ય પ્રકાશ એ જ કમળનું જીવન છે. સૂર્યોદયે ખીલવું અને સૂર્યાસ્ત સમયે બિડાઇ જવું- આ કેવી અનોખી સૂર્ય‌ભક્તિ ! આપણા જીવનમાં પણ જો આવી અનન્ય ઇશભક્તિ હોય તોગમે તેવા કલુષિત વાતાવરણમાં પણ આપણે આપણો યથોચિત વિકાસ સાધી શકીએ.માનવ પરિસ્થિતિ- પરવશ કે સંજોગોનો ગુલામ છે એ નિરાશામૂલક વિચારધારા ભારતીય સંસ્કૃતિને માન્ય નથી. સંજોગોવશાત્, પરિસ્થિતિવશાત્, ખરાબ વાતાવરણમાં જન્મ થયો હોય પણ માનવ જો પોતાનું ધ્યેય ઊંચું અને દૃષ્ટિ ઉન્નત રાખે તો તે માંગલ્ય તરફ જઇ શકે છે, એવી ભારતીય સંસ્કૃતિની ધારણા છે. કાદવમાં રહીને પણ ઊર્ધ્વ દૃષ્ટિ રાખી સૂર્યોપાસના કરનાર કમળ આ વાતનું કેવું સરસ સૂચન કરે છે. અંધકારમાં ઉછરેલો માનવ પણ પ્રકાશને પામી શકે એ વાતની પ્રતીતિ કમળ સિવાય બીજું કોણ આપી શકે ?