{ 1919નું વર્ષ ઐતિહાસિક હતું. તે વર્ષે રૉલેટ એક્ટનો કાયદો અંગ્રેજોએ અમલમાં મૂક્યો. એ કાયદા હેઠળ બ્રિટિશ સરકાર કાયદાનુસાર લડતમાં જોડાયેલા માણસ સામે કોર્ટમાં કામ ચલાવ્યા વિના કહેવાતા ગુનેગારને પકડીને જેલમાં પૂરી શકે. ગાંધીજીએ કાયદાનો વિરોધ કરવાનું નક્કી કર્યું અને કાયદા સામે સત્યાગ્રહનું શસ્ત્ર અજમાવ્યું. શ્રીમતી એની બેસન્ટ મર્યાદિત અસહકાર માટે સંમત થયાં, પરંતુ લોક આંદોલન માટે તૈયાર ન થયાં. એની બેસન્ટના દેહવિલય પછી કાનજીભાઇ રાજકારણમાંથી નિવૃત્ત થયા. એમણે પુસ્તક લખ્યું: ‘Gandhiji through my diary leaves (1918-1948)’. ગાંધીજી સાથેનો એમનો સંબંધ ઉષ્માપૂર્ણ રહ્યો, પરંતુ વિચારો અંગે પ્રામાણિક મતભેદ કાયમ રહ્યો.