“ભાષાને શું વળગે ભૂર, જે રણમાં જીતે તે શૂર…” એવું કવિ નર્મદ કહી ગયા છે. કયા સંદર્ભમાં કહી ગયા છે એની ચિંતા કર્યા વિના ભાષાના મહાસાગરમાં ભલે ડૂબકી ન મારીએ પણ કિનારે બેસીને છબ્છબિયાં કરીએ તો પણ ઘણું રસપ્રદ જાણવા મળે તેમ છે. હિંદી સામયિક “કાદમ્બિની”માં ઇબ્બાર રબ્બીના માત્ર અડધા પાનાના લેખમાં દંગ થઈ જવાય તેવી વિગતો છે. તેમણે લખ્યું છે તે મુજબ ગ્રીક, લેટિન વગેરે ભાષાઓમાં પ્રાચીન મૂળ ઇન્ડો-યુરોપિયન ભાષાના “ચ” વર્ગે “ક” વર્ગનું રૂપ લઈ લીધું. સંસ્કૃત, ઇરાની વગેરેમાં “ચ” વર્ગ ઉષ્મ બની ગયો. લેટિનનું “કેન્ટુમ” સંસ્કૃતમાં “શતમ” છે. લેટિનનું “ઓક્ટો” સંસ્કૃતમાં “અષ્ટૌ”, લેટિન “ડિક્ટિઓ” સંસ્કૃતમાં “દિષ્ટિ”, લેટિન “ગેનુસ” સંસ્કૃતમાં “જન” છે. મુળ ઇન્ડો-યુરોપિયન શબ્દ “ચંતોમ” હતો, જે લેટિનમાં “કેન્ટુમ”, ગ્રીકમાં “હેક્તોમ”, પ્રાચીન આઇરિશમાં “કેત”, ગાથિકમાં “ખુદ”, તોખારીમાં “કંધ”, સંસ્કૃતમાં “શતમ”, લિથુઆનિયનમાં “શિંતસ, સ્જિપ્તસ” અને રશિયનમાં “સ્તો” છે. આ રીતે ઇન્ડો-યુરોપિયન ભાષાઓને બે વર્ગમાં વહેંચી દેવાઇ, “કેન્ટુમ” અને “શતમ”. જે ભાષાઓ લેટિનની નજીક છે તે “કેન્ટુમ” શાખામાં છે અને સંસ્કૃતની નિકટવર્તી ભાષાઓ “શતમ” શાખામાં છે.