બાળકની વય જેમ જેમ વધતી જાય છે તેમ તેમ માતા સાથેની એની વાતચીતમાં જો એક ચોક્કસ બદલાવ આવતો જ રહે છે તો પિતા સાથેના એના વ્યવહારમાં પણ એક જાતનો અલગાવ ઊભો થતો જ જાય છે. પણ મિત્ર એક એવું સ્થાન છે કે ગમે તે વચ્ચે પણ એની સાથેની વાતચીતમાં અને વ્યવહારમાં નિખાલસતા અને સંવાદિતા જળવાઈ જ રહે છે. અને એટલે જ સ્વજનો ગમે તેટલા પ્રેમાળ હોવા છતાં માણસના જીવનમાં કોક તો ‘મિત્ર’ હોય જ છે. માણસ કોક ‘મિત્ર’ ની’ શોધમાં તો હોય જ છે. પણ સબૂર! મિત્ર બે પ્રકારના હોય છે. જેને ‘પ્રેય’માં જ રસ છે, જેને ઇન્દ્રિયોને બહેલાવતા રહેવામાં અને મનને ઉતેજિત કરતા રહેવામાં જ રસ છે. કાવાદાવામાં,રાજરમતમાં, વિલાસમાં અને વ્યસનમાં વ્યસ્ત રહેવામાં જેને કોઈ અફસોસ નથી એને ‘મિત્ર’ કહી શકાય પણ શ્રેયની અવગણના કરતા રહીને પ્રેય પાછળ પાગલ બનવા જ તૈયાર નથી, ઇન્દ્રિયો પર જેનું નિયંત્રણ છે અને મને જેનું વિવેકી છે, પતન અને પરાજય વચ્ચેની પસંદગીમાં પરાજય પર પસંદગી ઉતારી દેતા જે પળનો ય વિલંબ કરતો નથી એ તો ‘કલ્યાણમિત્ર’ છે. ટૂંકમાં, કેવળ ‘સુખ’ માં જ જેને રસ આ જો ‘મિત્ર’ છે તો ‘સુખ’ સાથે જેને ‘હિત’ માં પણ રસ એ કલ્યાણમિત્ર’ છે. જીવનમાં એક મિત્ર હોવો જ જોઈએ એની ના નથી પણ એ મિત્ર જો અકલ્યાણમિત્ર હોય તો એનો ત્યાગ કરી દેતા પળનો ય વિલંબ ન કરવો જોઈએ. પંચસૂત્ર નામના શાસ્ત્રમાં સ્પષ્ટ લખી દીધું છે કે -