અયોધ્યાવાસીઓને “શ્રીઘનશ્યામ” આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યા. ત્યાં પણ અનેક લીલાઓ કરી. પિતાશ્રી ધર્મદેવ પાસે વેદ વેદાંગનો અભ્યાસ કર્યો. કાશીએ જઈને વિદ્વાનોને પરાજીત કર્યા. માતા-પિતાને દિવ્યગતિ આપીને ૧૧ વર્ષની નાજૂક ઉંમરે હજારો કિલોમીટરની યાત્રા દ્વારા અસંખ્ય તપસ્વીઓને સાધનાનું ફળ આપવાના શ્રીગણેશ કર્યા. વિ.સં.૧૮૪૯ થી ૧૮૫૬ સુધી ઘોર જંગલોમાં તિવ્ર તપશ્ચર્યા કરીને લોજપુર પધાર્યા. ઋષીમુનીઓનાં “નિલકંઠ” મુક્તમુનીના આશ્રમમાં સેવકની જેમ મુક્તાનંદ સ્વામીની આજ્ઞામાં રહ્યા.