‘આંખના બદલે આંખ આખી દુનિયાને અંધ બનાવશે.’ આ શબ્દોથી ગાંધીજી કદાચ ક્ષમાની વ્યાખ્યા કરે છે. માફી આપવાની શક્તિ એ વિશ્વમાં સૌથી મોટી બહાદુરી છે. કોઇની ભૂલ માફ કરવી એ શૂરવીરનો ગુણ છે. આજ બાબત ગાંધીજીએ બીજા શબ્દોમાં આમ કહી છે, “કોઈ તમારા એક ગાલે તમાચો મારે તો બીજો ધરજો.” જોકે ગાંધીના સ્તરે જીવવાની વાત બાજુએ રાખીએ તો પણ આજે તેમના સ્તરે વિચારવાવાળા પણ જવલ્લે જ મળે. આથી આપણને આ વાત વધુ પડતી લાગે. છતાં સત્ય બદલાઈ જવાનું નથી. ક્ષમા, સહિષ્ણુતા, આદર, સત્યપ્રિયતા, અહિંસા વગેરે એવા ગુણો છે જેના માટે ગાંધીએ જીવન ખરચ્યું છે.