કારણોને મંદ કરવાથી દુઃખ મંદ થાય છે અને એ નહિ કરવાથી દુઃખનો નાશ થાય છે. આ કારણોને શિથિલ અથવા સમાપ્ત કરવા માટેની સાધનાને માર્ગ કહેવામાં આવે છે. માર્ગ અથવા સાધના જ્યારે સિદ્ધિની કક્ષાએ પહોંચે ત્યારે રાગદ્વેષાદિ દ્વંદ્વોથી મુક્તિ મળે છે અને વ્યક્તિ જીવનમુક્તિનો લહાવો માણી શકે છે. એટલે કે નિર્વાણ પામે છે. આને બુદ્ધે મધ્યમ માર્ગ કહ્યો. સંસાર અને સ્વર્ગના સુખની તૃષ્ણા થતા દેહદમનથી પોતાનો નાશ કરવાની તૃષ્ણા એ બન્ને છેડા પરની ઇચ્છાઓનો ત્યાગ કરી મધ્યમ માર્ગનો બુદ્ધે ઉપદેશ આપ્યો.