એ દિવસે હોળી હતી. વૃંદાવનના બાળકો તો પંચમીથી જ નંદગાંવ અને બરસાના વચ્ચે સૂકાં લાકડાં, કંડી વગેરે એકત્ર કરતાં હતાં. પૂનમ સુધીમાં તો એ નાની ટેકરી જેટલો વિશાળ ઢગલો થઈ ગયો. ગ્વાલ-બાલ હોળી-દહનની તૈયારી કરતા હતા. બાળક કૃષ્ણ તો એ દિવસે ઘરે સૂઈ રહ્યા હતા. એ જ સમયે બાળકોને રસ્તામાં વિશાળકાય પર્વત જેવી મહિલાનો પડછાયો દેખાયો. તેના વાળ વડલાની વડવાઈઓની માફક ચારે તરફ ફેલાયેલા હતા. આંખો બળતા અંગારા જેવી લાલ હતી. લાંબી જીભ બહાર લટકતી હતી. વૃંદાવનના ગ્વાલ-બાલ આવા રાક્ષસોથી અપરિચિત ન હતા. કંસની મહેરબાનીથી આવતા આવા રાક્ષસોનો કૃષ્ણ-બલરામની મદદથી વધ કરી ચૂક્યા હતા. આ વખતે ગ્વાલ-બાલ સમૂહે વિચાર્યું કે કાનાને જગાડવો નથી. આપણે એકલા જ તેનો ખાતમો કરી નાખીએ. ગ્વાલ-બાલોએ શોર મચાવ્યો એટલે કૃત્યા હોલિકા ભાગીને લાકડાં-પાન-કંડીકાના મોટા ઢગલા પર પડી ગઈ. ગ્વાલ-બાલોએ તેને આગ ચાંપી દીધી. કૃત્યાનો વ્રજમાં મોક્ષ થઈ ગયો. બીજા દિવસે સવારે ગ્વાલ-બાલોએ પાણી નાખી રાખને ઠંડી કરી અને એ રાખ અને ભીની માટીને એકબીજા પર ઉડાડવા લાગ્યા. એ રીતે હોળી પછી ધુળેટીનો આરંભ થયો. યુગોથી જે વ્રજમાં ચંદન, અબીલ-ગુલાલ અને ફૂલોના રંગથી હોળી ખેલાતી ત્યાં હવે કૃત્યા હોલિકાથી મુક્તિ મેળવ્યા બાદ રંગોની સાથે ગોબર-કીચડ અને ગાલી-પ્રદાન સાથે હોળી ખેલાય છે.