પોતાની જાતને અને આ રાષ્‍ટ્રને શરમજનક સ્‍થિતિમાં મુકી રહેલા આ વિદ્યાર્થીઓ વીશે હું વિચારી રહયો હતો ત્‍યારે આ જ પ્રશ્નો મને વારંવાર સતાવી રહયા હતાં. આ રાષ્‍ટ્રને આઝાદી મળવા પાછળ કેટકેટલાયે લોકોના બલિદાન છે, આ આઝાદી માટે કેટકેટલી સુહાગનોએ વિધવા થવું પડયું છે. આ આઝાદી માટે કેટકેલાયે બાળકોએ અનાથી થવું પડયું છે કોઇકે તે માટે પોતાનો ભાઇ ગુમાવ્‍યો છે તો કોઇકે પોતાની બહેન ગુમાનવી છે. આઝાદી પાછળના બલિદાનોની અને તે માટે હજારો લાખો લોકોએ ખેલેલા દાયકાઓના સંઘર્ષની વાતો લખવા બેસીએ તે સેંકડો હૃયુદય દ્વાવક કથાઓ સાંભળવા મળે. એક લોકશાહી રાષ્‍ટ્રના નાગરિક માટે એક નાગરિક તરીકે રાષ્‍ટ્રવાદથી ઉમદા બીજો કયો ધર્મ હોઇ શકે? પરંતુ આજકાલ આઘાત જનક રીતે કેટલાક બૌધ્‍ધિકો તો ત્‍યાં સુધીનો અભિપ્રાય આપી રહ્યા છે કે રાષ્‍ટ્રવાદથી વધુ જોખમી બીજી કોઇ જ ભાવના નથી. મુસ્‍લિમ વિદ્યાર્થીઓએ કે મુસ્‍લિમોની ભાવના તરફ વધુ સંવેદન શીલ એવા લોકોએ ભુ. પુ. રાષ્‍ટ્રપતિ એપીજે અબ્‍દુલ કલામ કે સંગિનકાર ઝાહીર હુસેન, બિલાયત ખાં, સંગિતકાર એ આર રહેમાન જેવા લોકો પાસેથી પ્રેરણા લેવી જોઇએ. આ લોકો આ જ દેશમાં રહીને મણીયર સામાજીક સ્‍થાન મેળવી પોતાના વ્‍યવસાયમાં ટોચ સુધી પહોંચી શકયા છે.