એમના ‘ચિદંબરા’, ‘સમર્ચના’, અને ‘સા વિદ્યા’ જેવા ગદ્યગ્રંથોમાં જુદા જુદા અનુભવોનાં, અલગ-અલગ સમયનાં અને વિવિધ વિષયનાં કેટલાક સારા ગદ્યલેખો અને અનુવાદિત કૃતિઓનાં લેખો સમાવિષ્ઠ થયા છે, તો ઉમાશંકર જોશીએ લગભગ દશેક વિવેચનસંગ્રહોમાં પોતાનાં વિવેચનકાર્યનું વિશદ્ અને વ્યાપક ખેડાણ કર્યું છે.