આ તો આપણા ઘરોના વાસણની કલાઈની વાત. નાતવરાના અને લોજ-વીશી હોટલના મોટા વાસણોની કલાઈ માટે ખાસ સગવડ કરવી પડે. આ કલાઈનું કામ જોરદાર ચાલ્યું અને અડધી સદી પહેલા દરેક વિસ્તારમાં કલાઈવાળા હતા. અપવાદ સિવાય કોઈ કલાઈવાળો કોઈના વાસણ લઈને ચાલ્યો ગયો હોય તેમ બન્યું નથી. હા, કલાઈવાળાના સ્વાંગમાં કોઈ ઠગ હાથ સાફ કરી ગયો હોય તે વાત જુદી છે. ગણીને આપેલા વાસણ પાછા ગણીને લેવાય અને પૈસાની ચુકવણી થાય. ત્યારપછી 1950 પછી આપણા વાસણની ધાતું બદલાવા લાગી. ‘મુંબઈ સમાચાર’ની ભજનવાણીની લોકપ્રિય કટારના લેખક ગંગાદાસ પ્રાગજી મહેતાએ સ્વતંત્ર ભારતની નવી આયાતનીતિ પ્રમાણે 1948માં ટીન પ્લેટ અને સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલને આયાત કર્યું. તેમાં 320 ક્વોલિટીનું સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલમાં લોખંડનું પ્રમાણ વધું હતું પણ 304-312 ક્વોલિટીમાં નિકલનું પ્રમાણ વધારે હતું. તે ઘરગથ્થું ઉપયોગમાં લેવાવા માંડ્યું. તે વખતે રાલિસ ઈન્ડિયા સિવાય બીજા આયાતકાર પણ નહિ અને જાપાને અમેરિકા અને ઈંગ્લેન્ડને હરીફાઈમાં પાછળ પાડી દઈને સસ્તુ સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલ નિકાસ કરવા માંડ્યું. આ સાથે જ મુંબઈની ચાલોમાંથી પિત્તળ અદશ્ય થવા માંડ્યું. તેમાં વળી પિત્તળ દિવસો દિવસ મોંઘું થતું જતું હતું. તેમાં વાસણોને કલાઈ કરાવવાની કડાકૂટ પણ ખરી એટલે ચાંદીની રૂપેરી ચમક ધરાવતા સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલ ઘરોમાં પ્રવેશી ચૂક્યું. એટલું ખરું કે કાચના કપરકાબી કે જૂજ માત્રામાં એલ્યુમિનિયમ કે એનેમલના (જેને અમે કોડીના વાસણ કહેતા) અમારા ઘરમાં આવ્યા તે પણ મોડાં મોડાં.