આમ, વર્તમાન સમયમાં આદિવાસીઓમાં શિક્ષણ, વ્યવસાય, વાહન-વ્યવહાર, સંદેશા-વ્યવહાર, કાયદા-કાનુન વગેરે પરીબળોના લીધે ઝડપથી જાગૃતિ વધતી જાય છે.