આપણા મહાન રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજી પોતાની આત્મકથા ‘સત્યના પ્રયોગો’ની પ્રસ્તાવનામાં લખે છે : ‘મારે જે કરવું છે, જેની હું 30 વર્ષ થયાં ઝંખના કરી રહ્યો છું, તે તો આત્મદર્શન છે, તે ઈશ્વરનો સાક્ષાત્કાર છે, મોક્ષ છે. મારું ચલનવલન બધું એ જ દષ્ટિએ થાય છે. મારું લખાણ બધું એ જ દષ્ટિએ છે અને મારું રાજ્યપ્રકરણની ક્ષેત્રની અંદર ઝંપલાવવું પણ એ જ વસ્તુને આધીન છે.’ વળી આ જ પ્રસ્તાવનામાં બાપુ આગળ લખે છે, ‘એ સત્ય મને જડ્યું નથી, પણ એનો હું શોધક છું. એ શોધવાને અર્થે જે વસ્તુ મને પ્રિયમાં પ્રિય હોય તેનો ત્યાગ કરવા હું તૈયાર છું અને એ શોધરૂપી યજ્ઞમાં આ શરીરને પણ હોમવાની મારી તૈયારી છે અને શક્તિ છે એવો મને વિશ્વાસ છે.’ આનો અર્થ સ્પષ્ટ જ છે કે ગાંધીજીના જીવનનું કેન્દ્ર અધ્યાત્મ છે. તેમના જીવનનાં અનેક પાસાં છે અને તેમનું પ્રદાન જીવનનાં અનેક ક્ષેત્રોમાં છે. ભારતની સ્વતંત્રતા, રાષ્ટ્રકારણ, કેળવણી, ચિકિત્સા, સ્ત્રી-સ્વાતંત્ર્ય, હરિજનોદ્ધાર, ખાદી, ગોપાલન, સાહિત્ય, ગ્રામોદ્યોગ આદિ જીવનનાં અને રાષ્ટ્રનાં લગભગ સર્વ ક્ષેત્રોમાં ગાંધીજીનું પ્રદાન જ નહીં, વિશિષ્ટ પ્રદાન છે. આમ છતાં બાપુ પોતે જ કહે છે તેમ તેમના જીવનનું કેન્દ્ર અધ્યાત્મ અર્થાત આત્મદર્શન જ છે.