ગુજરાતી ગઝલ તથા તેના ઈતિહાસ, છંદો અને આંતર બ્રાહ્ય સ્વરૂપ વિશે અનેક પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં છે તો ગઝલ વિવેચન ક્ષેત્રે સૌપ્રથમ ચર્ચા રણછોડભાઈ ઉદયરામ દવે એ ૧૮૦૭માં રણપિંગળ ફારસી કવિતાની રચના હેઠળ કરેલી, ત્યાંથી ગઝલનું છંદોવિધાન ડૉ. રઈશ મનીઆર સુધીના સર્જકોએ ચર્ચા કરી છે, એમાં મુખ્યત્વે ઝાર રાંદેરી, રા.