અને હવે તો પોલદેક પણ મિલાની માફક પોતાના કુટુંબમાં એકલો જ બચ્યો હતો. એક સમયે શિન્ડલરના સ્ટ્રેઝકીગો સ્ટ્રીટના એપાર્ટમેન્ટની સજાવટનું કામ કરનાર તેની માતાને પોલદેકના પિતાની સાથે જ ટર્નોવ મોકલી આપવામાં આવી હતી. આગળ જતાં પોલદેકને એટલી જાણ થયેલી, કે તેનાં માતા-પિતાને બેલઝેક મોકલીને મારી નાખવામાં આવ્યાં હતાં. તેનાં બહેન અને બનેવી આર્યન દસ્તાવેજોના સહારે વૉરસોની પેવિયાક જેલમાંથી ગાયબ થઈ ગયા હતા. ફેફરબર્ગ અને મિલાનું અન્ય કોઈ સગું બચ્યું ન હતું. બંનેના સ્વભાવમાં આભ-જમીનનું અંતર હતું. પોલદેક બહુ જ મળતાવડો યુવક હતો! કોઈ નેતા કે આગેવાન જેવો! કોઈ સત્તાધારી પણ આવીને એને પૂછે કે શું કરે છે, તો ભીડમાંથી આગળ આવીને ઊભો રહે અને જવાબ આપે! જ્યારે મિલા તો, દુર્ભાગ્યવશ પોતાના કુટુંબને ખોઈ બેસવાને કારણે સાવ શાંત સ્વભાવની થઈ ગઈ હતી. શાંતિભર્યા દિવસોમાં તો બંનેના સ્વભાવનું મિશ્રણ ઉત્તમ બની રહેતું હતું. મિલા માત્ર ચાલાક જ નહીં, પરંતુ બુદ્ધિશાળી પણ હતી. શાંતિનું કેન્દ્ર, અને ડહાપણનો ભંડાર હતી! અને પોલદેક ફેફરબર્ગની સતત ચાલુ જ રહેતી બક-બકને એ જ રોકી શકે તેમ હતી. પરંતુ આજે અચાનક જ બંને વચ્ચે મતભેદો ઊભા થઈ ગયા હતા. મિલાની ઇચ્છા હતી કે તક મળે તો વસાહત છોડીને નાસી જવું! પોલદેકની સાથે કોઈ બળવાખોર સૈનિકોના વેશમાં જંગલમાં નાસી જવા એ તૈયાર હતી, પરંતુ તેને ગટરની બહુ બીક લાગતી હતી! જ્યારે પોલદેક તો વસાહતની બહાર જવા માટે એકાધિક વખત ગટરનો ઉપયોગ કરી ચૂક્યો હતો. ક્યારેક તો ગટરના એકાદ કોઈક છેડે તેને પોલીસ પણ ભેટી જતી હતી! નાસી જવા માટે ગટરનો ઉપયોગ કરવાનો ઉપાય પોલદેકના મિત્ર અને ભૂતપૂર્વ પ્રાધ્યાપક ડૉ. એચે તેને બતાવ્યો હતો, કારણ કે જર્મન કમાન્ડો વસાહતમાં પ્રવેશે, એ સમયે ગટરના સામા છેડે કોઈ સૈનિક ભટકાઈ જવાની શક્યતા તેને લાગતી ન હતી. શિયાળાની શરૂઆતનું ધુમ્મસ ઉતરી આવે તેની જ માત્ર રાહ જોવાની હતી! ડોક્ટરના ઘરનો દરવાજો ગટરના ઢાંકણાથી થોડા જ મિટરના અંતરે હતો. એક વખત ગટરમાં ઊતરી જઈએ એટલે ડાબી બાજુની ટનલમાં થઈને પોજોર્ઝની શેરીના વસાહત સિવાયના ભાગની નીચે થઈને ઝેતોર્સ્કા સ્ટ્રીટના છેડે વિસ્તુલાના કિનારે નીકળી શકાય તેમ હતું! હજુ ગઈ કાલે જ ડૉ. એચે તેને પાક્કા સમાચાર આપ્યા હતા. ડૉક્ટર અને તેમની પત્ની ગટરમાં થઈને છટકી જવાનો પ્રયાસ કરવાનાં હતાં, અને એમણે ફેફરબર્ગને પણ તેમની સાથે આવી જવા કહેલું હતું. એ તબક્કે તો પોલદેક પોતાની કે મિલાની ખાતરી આપી શકે તેમ ન હતો. મિલાને ડર લાગતો હતો, અને એનો એ ડર વ્યાજબી પણ હતો, કે એસએસ ક્યાંક ગટરમાં પણ ઝેરી વાયુ છોડી દે તો! અથવા તો બંને ગટર સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ એસએસ જોસેફાઇન્સ્કા સ્ટ્રીટના ફેફરબર્ગના કમરામાં આવી ચડે, અને બંનેનું કામ તમામ કરી દે તો!