એમને સમજાતું ગયું કે, પરદેશી હકૂમત નીચે કચડાઈ ગયેલી પ્રજા કેવળ ભૌતિક અને આર્થિક રીતે જ દિનહીન-કંગાળ નહોતી, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક દૃષ્ટિએ પણ પાંગળી અને નિર્માલ્ય હતી.