મનુષ્યના આકારમાં જુદાજુદા વિરામચિન્હો સંસારમાં ફરતાં માલમ પડે છે. દરેક મનુષ્યનું વિશિષ્ટ લક્ષણ અમુક વિરામચિન્હો વડે સહેલાઇથી દર્શાવી શકાય. કેટલાંક મનુષ્યો મૂર્તિમાન આશ્ચર્યના ચિન્હો જ હોય છે. એમનો સ્વભાવ એમનું વર્તન, એમની વાતચીત, એમનું અસ્તિત્વ આપણને આશ્ચર્યકારક જ લાગે છે. आश्चर्यवत पश्यति कश्चिदेनम એમ ભગવદગીતામાં પરમતત્વ માટે કહ્યું છે તેમ એમને માટે પણ કહી શકાય કે એમને સર્વ આશ્ચર્ય તરીકે ઓળખે છે. અડધું કાર્ય કરી પછી છોડી દેનારા આરંભશૂરા સજ્જનો, કેવળ સંકલ્પો કરી એ સ6કલ્પની ફલસિધ્ધિ માટે ઉદ્યમ કરનારા સર્વ પુરુષો અર્ધવિરામ જેવા કહી શકાય. કૌંસમાં મૂકવા લાયક મનુષ્યો પણ ઘણાં છે. પોતાનો એક વાડો કરી તેમાંજ બંધાઇ રહી તેમાંથી એક ડલગું પણ ન ચળનારા કૂપમંડૂકો ઉપલા વર્ગના છે. વસ્તુત: આ વિશાળ જગતમાં ધર્મ જાતિ ન્યાત વગેરે કૌંસરૂપ છે અને પ્રજાઓ તથા જાતિઓને એ પોતાની સીમામાં સ્થિર રાખી બહારના જગતથી બને તેટલાં વિમુખ રાખવાનો પ્રયત્ન કરે છે. અવતરણચિહ્નની ગરજ સારે તેવા મનુષ્યો પણ ઓછા નથી. ઉતારા કર્યા વગર ચાલે જ નહીં તેવા લેખકો, બીજાના વિચારોના પડઘા પાડનારા, વીરપૂજાના તત્વને સમજ્યા વગર મહાપુરૂષોના નામનું અને શબ્દોનું સ્થળે સ્થળે ઉચ્ચારણ કરનારા, પોતાની બહુશુશતા દેખાડવાને શિષ્ટ કે અશિષ્ટ લેખકના વાક્યો બોલીબોલી સામાન્ય વાર્તાલાપને નિબંધરૂપ બનાવનારા – એ સર્વ માનવ અવતરણચિહ્નો ગણી શકાય. અમે બધું કર્તવ્ય કરી ચૂક્યાં. હવે અમારે કાંઇ પણ પ્રાપ્તવ્ય બાકી નથી એમ માનનારા પૂર્ણવિરામ રૂપ છે.