વિ-(વિશેષ રીતે જોવું) + પશ્યના (જોવું) કોઇપણ ઘટના, વસ્તુ, સ્થિતિ ને તેના યથાર્થ સ્વભાવમાં જાણવું એટલે વિપશ્યના તે મન અને શરીરને અનુભૂતિના સ્તર જાણવાની એક વૈજ્ઞિનીક વિધી છે.