રોહિણીના અચ્યુત સાથેના સંબંધોમાં વાત્સલ્યની એક અનુકંપા છે. મુદિતા અને ઉપેક્ષા એના પાત્રમાં નથી વર્તાતા, જે સત્યકામમાં દેખાય છે. એ સ્વઉપેક્ષા છે કે અનાસક્તિ એ આપણે વિચારવાનું છે. માનવ જે ભૂમિકાએ વસે છે ત્યાંથી ઊંચે જવાનું છે. એટલે ઉત્તરોઉત્તર યુગમાં મનુષ્યની જવાબદારી વધે છે. આ માણસનું ઉર્ધ્વીકરણ અને સાદા કર્મનું વિમૂલીકરણ આ બન્નેનો સમન્વય કરવાનો પ્રયાસ દર્શકે આ નવલકથામાં કર્યો છે. અને આનું પ્રતિબિંબ નવલકથામાંથી એટલે મને દેખાય છે કે કહ્યું છે કે હવે આપણી દુનિયા તો મોટી થઈ ગઈ છે. તે ઉકેલવા માટે આપણે તથાગતના જમાનાના સાધુઓ કરતાં સો ગણા મહાન થવાનું છે. સત્યકામનું આ એક વાક્ય છે, સાંભળો – માણસનું ઉર્ધ્વીકરણ અને સાદા કર્મનું વિમૂલીકરણ આ બન્નેના સમન્વયનું પ્રતીક મને એ રીતે આમાં જણાય છે. આ નવલકથાની નિર્વ્યાજ કથનશૈલીને લીધે લેખકે નિરૂપેલા ભાવો હૃદયગામી બન્યા છે. રસ જમાવવાની શક્તિ દર્શકમાં અનેરી છે. એક મોટા પ્રોજેક્ટ તરીકે નવલકથાને સ્વીકારી સામગ્રીનું જે રીતે સર્જનમાં રૂપાંતર થયું છે એ કલાની દૃષ્ટિએ નોંધપાત્ર બન્યું છે. વધુ પડતી વિગતો આપવાનો મોહ જતો કરી શકાયો હોત. અને સમગ્ર નવલકથામાં પ્રથમ 130 પાનાં જેવી જ રીતે આગળ વધી હોત તો ઉમાશંકર જોશી કહે છે તેમ ગુજરાતમાં હાહાકાર થઈ ગયો હોત. સંસારમાં વ્યથા, વિસંગતિ, વ્યાધિનું નિરૂપણ કરતાં મનુભાઈની હથોટી સાચા કલાકારની છે. શાંતિ, સ્વસ્થતા દુનિયાની આટલી બધી વિસંગતિમાં પણ શાંતચિત્ત, પ્રેમાળ એવા કૃષ્ણાયન છે – આ બધા પાત્રો છે – રોહિણી છે, સત્યકામ છે, હેમંત છે. જગતમાં જાણે કે સ્વરૂપચિત્તતાનું એક અંતરપ્રવાહ ચાલી રહ્યો છે. પ્રકૃતિ દૃશ્યનાં વર્ણનનું નિરૂપણ અદ્દભુત છે. ડોલરરાય માંકડના મતે કાલિદાસની આશ્રમ જીવનમય શકુંતલાને ભૂમિકા રૂપે વણી પ્રકૃતિજન્ય પરિતોષમાં ગ્રામજીવનમય રોહિણીની આ કથા એક સંવાદિ મનોરમ્ય સૃષ્ટિ રચે છે.