કામદાર રાજ્ય વીમા કાયદો ૧૯૪૮મા બનાવાયો. તત્કાલીન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ બ્રીટનની આરોગ્ય સેવા નેશનલ હેલ્થ સર્વિસથી બહુ પ્રભાવિત હતા. તે મોડેલ પર આ કાયદાની રચના કરવામાં આવી. દિલ્હી અને કાનપુરમાં કામદારો માટે અલાયદા દવાખાના શરુ કરાયા અને ધીમે ધીમે વધુને વધુ વિસ્તારોને આવરી લેવાનું આયોજન હતું. આ કાયદાની જોગવાઈ મુજબ કામદારોના પગારમાંથી ૧.૭૫% ફાળો કાપવામાં આવે છે અને માલિક પાસેથી કુલ પગાર ચુકવણીના ૪.૭૫% વસુલ કરવામાં આવે છે. ધીમે ધીમે વધુને વધુ વિસ્તારોને આવરી લેવાનાં આયોજન પાછળ આ કાયદાનાં અમલ માટે રચવામાં આવેલ સ્વાયત્ત નિગમ- કામદાર રાજ્ય વીમા નિગમ-ના સંસાધનો જેમ જેમ વધતા જાય તેમ તેમ સેવાઓનો વિસ્તાર કરવાનો હતો અને તે તાર્કિક હતું. જુદા જુદા ભૌગોલિક વિસ્તારોને આવરી લેવા માટે નિગમની વિનંતીને ધ્યાનમાં લઇ રાજ્ય સરકારો જે તે સમયે જાહેરનામું પ્રગટ કરે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી. સમગ્ર દેશમાં કામદારોને આ કાયદાના અમલ આમે ખુબ ફરિયાદો છે. આ કાયદા હેઠળ આવરી લાવાયેલા વીમા કામદારોને તબીબી સેવાઓ આપવાની જોગવાઈ છે જેમાં ખર્ચની કોઈ મર્યાદા નથી. આ સેવાઓ આપવાની જવાબદારી રાજ્ય સરકારોની હોય છે. તે માટે નિગમ દવાખાના અને હોસ્પીટલના માળખાની સગવડ આપે અને કર્મચારીઓના પગાર ચુકવે. અન્ય ખર્ચ માટે નિગમ વીમા કામદાર દીઠ ખર્ચની મર્યાદા બાંધે છે. એથી વધુ ખર્ચ થાય તો એ રાજ્ય સરકારે ભોગવવો પડે છે. વીમા હોસ્પિટલમાં સેકન્ડરી સારવાર આપવાની વ્યવસ્થા અપેક્ષીત હોય છે અને તેથી વધુ આગળની સારવાર- તૃતીય સ્તરની, ટર્શીઅરી કેર-ની જરૂર પડે તો જીલ્લાની હોસ્પીટલમાં અથવા જો જીલ્લામાં ન હોય તો અમ્દાવાદની સિવિલ હોસ્પીટલમાં રીફર કરવામાં આવે છે. તકલીફ અહીં જ છે. વીમા હોસ્પીટલમાં સારવાર માટે જનાર દર્દીને ત્યાના તબીબી અધિકારી નજીવી બાબતે જીલ્લા હોસ્પીટલમાં ધકેલી આપે અને જીલ્લા હોસ્પિટલો તો પહેલેથી જ દર્દીઓથી ઉભરાતી હોય ત્યાં આ વિમા કામદારોએ તો ફાળો ચૂકવ્યા પછી પણ ધક્કા જ ખાવાના રહે અને તે કારણે પારાવાર અસંતોષની લાગણી જોવા મળે છે. રાજ્ય સરકારોએ ખાસ કરીને હાલની સરકારે વધુ કામદારોને હવે સામાજિક સુરક્ષા હેઠળ આવરી લેવાના ઈરાદે એવો નિર્ણય લીધો કે રાજ્ય સરકારની સંમતી લઇ સમગ્ર જિલ્લાને સદર કાયદા હેઠળ આવરી લેવા. આ નિર્ણય મુજબ હાલ દેશના ૨૭૧ જીલ્લાઓને આવરી લેવાયા છે. દેખીતીરીતે તો આ બહુ જ સ્તુત્ય નિર્ણય ગણાય. અનેકવાર કામદાર સંગઠનોએ અને બીજી સંસ્થાઓએ માગણી કરી જ છે કે વધુ કામદારોને આ કાયદાનો લાભ આપો. એટલે આ જાહેરાતથી બધાને ખુશી જ થાય અને અચ્છે દિન ઢુંકડા હોવાની પ્રતીતિ થાય. જાહેરનામું પ્રગટ થાય કે તરત અમલની કાર્યવાહી શરુ થાય અને આવરી લેવાયેલા જિલ્લાઓમાં આવેલા એકમોને નોટીસ બજાવી નોંધણી કરાવવાનું કહેવાય. નોંધણી જેમ જેમ થતી જાય તેમ તેમ નોધાયેલા એકમોના કામદારોના પગારમાંથી ૧.૭૫%ને હિસાબે ફાળો કાપવાનું ચાલુ થાય. આ ફાળો તો કપાઈ જાય પણ તબીબી સેવા માટે દવાખાના ક્યાં? તબીબી અધિકારીઓ ક્યાં? કામદારોને રોકડ લાભો ચુકવવા માટે વહીવટી કામ કરનારા કર્મચારીઓ ક્યાં? નોધણી કરવા, તે પર ધ્યાન રાખવા, માર્ગદર્શન આપવા, ઇન્સ્પેકશન કરવા કર્મચારીઓ ક્યાં?