A – GOVARDHAN LEELAA RAHASYA – AMARILLO, TEXAS, USA – ગોવર્ધન લીલા રહસ્ય – એમરિલો, ટેક્ષાસ, અમેરિકા – શ્રી કૃષ્ણ ચરિત્રના ચરિત્રમાં, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું આધ્યાત્મિક સ્વરૂપ શું છે એની ચર્ચા ચાલી રહી છે. એમનું લૌકિક સ્વરૂપ તો તમે બધા વર્ષોથી જાણતાજ હશો. પણ લૌકિક સ્વરુપમાંજ જો શાસ્ત્રની પૂર્ણતા આવી જતી હોય તો આધ્યાત્મિક પક્ષની કોઈ જરૂર પડે નહીં. તો પછી તત્વજ્ઞાન, બ્રહ્મ જ્ઞાન, રહસ્ય જ્ઞાનની કોઈ ઉપયોગીતા કે આવશ્યકતા હોય નહીં. એટલે તમે જેણે લૌકિક દ્રષ્ટિએ જુઓ છો, એનું કોઈ આધ્યાત્મિક સ્વરૂપ પણ છે. એ જો આધ્યાત્મિક સ્વરૂપ સમજવામાં આવે તો એ આધ્યાત્મિક સ્વરૂપમાંથી તમારા પોતાનું એક સમાધાન થાય અને એ સમાધાનમાં તમને પોતાને એમ લાગે કે મારા શાસ્ત્રો, મારી પરંપરા, મારો ધર્મ દુનિયાની અંદર કોઈ પરંપરાથી હીન નથી, ઊતરતી નથી પણ કદાચ ભવ્ય છે, વધારે શ્રેષ્ઠ પણ છે. એટલે ગઈ કાલે શ્રી કૃષ્ણનું આધ્યાત્મિક રૂપ કહેવામાં આવ્યું કે કૃષ્ણ એ કોઈ વ્યક્તિ નથી. ફરીથી યાદ રાખજો, જેણે કૃષ્ણ લીલા કહેવામાં આવી છે, એ કોઈ વ્યક્તિના ચરિત્રો નથી. એ કોઈ ઐતિહાસિક તત્વ નથી, એ કોઈ ઘટના નથી, ત્યારે એ છે શું? આપણા શાસ્ત્રોમાં વસ્તુને બે ભાગમાં વિભક્ત કરી છે, એક દ્રવ્ય અને બીજો ગુણ. આ જે ફૂલ છે, એ દ્રવ્ય છે અને એની જે સુગંધ છે, એ એનો ગુણ છે. સ્મેલ (સુગંધ) અને ફૂલ આ બેયને જુદા ન કરી શકાય, પણ છતાં બેય જુદા છે. જેમ અગ્નિ છે, એ અગ્નિની દાહકતા છે. તો અગ્નિ અને દહાક્તા એ બેય એક નથી. અગ્નિ એ દ્રવ્ય છે અને દાહકતા એનો ગુણ છે, એનો ધર્મ છે. એમ પરમેશ્વર કોઈ તત્વ છે, તો એના ગુણ પણ છે. કોઈ વસ્તુ નિર્ગુણ નથી. દરેક પદાર્થમાં કોઈને કોઈ ગુણ છે, છે અને છે જ. આખું જગત ગુણમય છે અને પરમેશ્વર ગુણાતીત કહેવાય છે. એટલે એ સત્વ, રજસ અને તમ એ પ્રકૃતિના ગુણોથી પર છે. પરમેશ્વરમાં આ ત્રણે ગુણ નથી એટલે પરમેશ્વર એકરૂપ છે. હું અને તમે એકરૂપ નથી. સવારે આપણું સ્વરૂપ જુદું હોય છે, બપોરે જુદું હોય છે અને સાંજે પણ જુદું હોય છે. @5.03min. ઘણીવાર એવું થયું હોય કે સવારે તમે દાન આપવાની વાત કરી હોય અને બપોરે વિચાર બદલાઈ જાય. એના એજ તમે સાંજ પડતાં તો તો તમે ઇ કક્ષાએ પહોંચી જાવ. તમે ગુણોને આધીન છો. તમારા અંદર કંઈક બદલાયા કરે છે અને જે બદલાયા કરે છે, એનું નામ છે, સત્વગુણ, રજોગુણ અને તમોગુણ છે. તમારા અંદર આ ત્રણ ગુણોનું રાજ્ય છે. એટલા માટે ભગવદ ગીતા એ કહ્યું, त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ (गीता २-४५). અર્જુન, તમામે તમામ બ્રહ્માંડ, ત્રણ ગુણ સુધી છે. આ ત્રણે ગુણોથી કોઈ મુક્ત નથી. મારા અને તમારા પણ ત્રણ ગુણ છે. તમે તમારા ત્રણ રૂપ જોયાં છે? અનુભવ્યાં છે? તમને એમ લાગશે કે તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે નહિ પણ તમારી ઈચ્છાની વિરુધ્ધમાં તમારાં રૂપ બદલાય છે. તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે બદલાતા હોય તો તમારાથી દુઃખી ના થવાય. તમે પોતેજ દુઃખી થયા કરો કે આ રૂપ મારે ન હતું જોઈતું ને કેમ આવ્યું? ત્યારે શાસ્ત્ર કહે છે, ભાઈ એ સત્વગુણમાંથી રજોગુણ થયો, રજોગુણમાંથી તમોગુણ થયો. એટલે કહ્યું, त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । સ્લોકની વ્યાખ્યા નહિ કરું, મૂળમાં ચાલવાનું છે. ત્યારે મારે निस्त्रैगुण्य થવું હોય તો શું કરવું? निर्द्वन्द्वोथा दन्वातीत થા. સુખદુઃખ, હાનીલાભ, જયપરાજય એ બધા દ્વન્દ્વોથી પર થા. તો મારે निर्द्वन्द्व થવું હોય તો શું કરવું? नित्य सत्वस्थ તો નિત્ય સત્વ્ગુનમાં સ્થિર રહે, તારા અંદર વધારેમાં વધારે સત્વગુણ વધે એવું કામ કર. પણ રજોગુણ કે તમોગુણ વધે એવું કામ ન કર.અર્જુન કહે છે, તમે એક તરફ કહો છો કે ગુણાતીત થા અને બીજી તરફ કહો છો કે નિત્ય સત્વગુણમાં સ્થિર રહે. એટલે કે સત્વગુણમાં સ્થિત થઈનેજ તું ગુણાતીત થઇ શકીશ. પણ મારે નિત્ય સત્વગુણમાં સ્થિર થવું હોય તો શું કરવું? ચાર વસ્તુઓ ઉપર ધ્યાન દેવાનું. આહાર, સંગ, વાંચન અને ભજન. આ ચાર જે કરશે એ સત્વગુણમાં સ્થિર રહેશે. તારું ખાધેલું અન્ન છે એના ત્રણ વિભાગ થાય છે. असितम अन्नं त्रेथा विधियते (उपनिषद). અન્નનો જે સ્થૂળ ભાગ છે, એ વિષ્ઠા થાય છે. એનો જે માધ્યમ ભાગ છે, એમાંથી માંસ થાય છે અને જે અણીષ્ઠ ભાગ, જે સૂક્ષ્મ ભાગ છે, એનું મન બને છે, તારી વૃત્તિઓ બને છે. એટલે સત્વગુણમાં રહેવું હોય તો આહાર ઉપર ધ્યાન દે. ફરી પાછા અન્નના ત્રણ દોષો બતાવ્યા છે. પહેલો દોષ એ पाक दोष છે. એને કાચું રાખો, ગમે તેવું કરો, ધૂળ કરીને ખાવ એ પહેલો દોષ છે. @10.00min. બીજો જે દોષ છે, એभाव दोष છે. અન્ન સરસ રાંધ્યું હોય પણ ભાવ ઉત્તમ ના હોય, હીન ભાવ હોય, વિકારથી હોય એટલે આપણી સંસ્કૃતિ છે, પહેલા સ્નાન કરો, રસોડામાં જવા માટેના પણ વસ્ત્રો જુદા રાખ્યા હોય, આપણે ત્યાં આ એક પરંપરા રાખી. તમને એમાંથી તમારી વૃત્તિઓ બંધાવાની છે. ભાવ શુદ્ધિ એટલે રસોઈ કરતી વખતે પૂજા કરીને ઈશ્વર સ્મરણ કરતા-કરતા રસોઈ બનાવવાની. ત્રીજો જે સૌથી મોટામાં મોટો દોષ છે એ अर्थ दोष છે.તમારી એ જે રસોઈ છે એ હરામના પૈસાની હોય, કોઈનોહાક્ક ડુબાડીની એ પૈસો ઘરમાં આવેલો હોય. ઘરમાં ભલેને હજાર દેવ ભેગા કર્યા હોય, રાત-દિવસ આરતી, ભજન ગાતા હોવ, બધુંય હોય પણ અનાજના પૈસા તમારા પરસેવાના ના હોય. એવી રસોઈ જમો અને ઈચ્છા રાખો કે મારા વિચારો પવિત્ર રહે તો એ નહિ થશે. જે આ ત્રણ દોષોથી મુક્ત હોય, પાક દોષ, ભાવ દોષ અને વિત્ત દોષ તો એનું મન આપોઆપ શુધ્ધ થયા કરશે. ત્યારે ભાગવતકારે કૃષ્ણનું જે રૂપ બતાવ્યું, જેની ગઈ કાલે ચર્ચા કરી એ રૂપ શું છે? કૃષ્ણ એ પ્રેમ છે અને પ્રેમથી મોટો કોઈ ગુણ નથી. પ્રેમ આવ્યા પછી કોઈ અપૂર્ણતા રહેતી નથી. એટલે પ્રેમ એજ પરમેશ્વર છે. હવે એ પ્રેમ અને કામ એટલે કંસ એ બેયને સાથે ના બની શકે. પ્રેમનો મોટામાં મોટો દુશ્મન યોગ છે. પ્રેમ જયારે યોગમાં આવે ત્યારે એને વિષયમાં ધકેલે છે. પ્રેમનું સૌથી મોટામાં મોટું પોષક તત્વ વિયોગ છે. એટલે તમે ભાગવતમાં જોશો, ગોપીઓ આખી જિંદગી ઝૂરતી રહી. ગોપીઓ બેઠી બેઠી, કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, કૃષ્ણ એમ કાર્ય કરે છે છે પણ મથુરા તો ચારજ માઈલ દૂર છે, કેમ જતી નથી? પ્રેમની પરાકાષ્ઠા તો યોગમાં નહિ પણ વિયોગમાં હોય. યોગમાં તો સ્વાર્થ હોય છે અને વિષય જેવો મોટો કોઈ સ્વાર્થ નથી. વિષય ક્ષણિક છે અને એ તરતજ ભયંકર રૂપમાં બદલાઈ જતો હોય છે. એટલા માટે પ્રેમની પરાકાષ્ઠા યોગમાં નહિ પણ વિયોગમાં છે. સીતા અને રામની કસોટી વિયોગમાંજ થઇ. રાવણના પાસે શું ઐશ્વર્ય ન હતું? મૃત્યુ ભય, ત્રાસ છતાં સીતાએ આંખ ઊંચી કરી રાવણના સામે જોયું નથી. પ્રેમની એક ખાસિયત બતાવું. જ્યાં અદ્વૈત હોય, જ્યાં વિકલ્પ ના હોય, જ્યાં લાલચ ના હોય, ત્યાં પ્રેમ ટકે. એટલે પ્રેમને છેડે કુરબાની હોય, બલિદાન હોય. એટલે સીતા ઠેઠ સુધી એટલેકે અગ્નિ પરિક્ષા અને જમીનમાં પ્રવેશ કર્યો ત્યાં સુધી રામના પ્રત્યે એના મનમાં કોઈ દુર્વિચાર ન થયા. છેવટની ઘડી સુધી રામનીજ રહી. આ પ્રેમની ખાસિયત છે. એટલે જ્યાં યોગ હોય છે ત્યાં પ્રેમ નથી હોતો. @15.03min. એટલે વાસના ક્ષણિક હોય છે અને વાસનાના કારણે બંધાયેલા સંબંધો પણ ક્ષણિક છે અને એટલાજ હડધૂત થનારા હોય છે. એટલે પ્રેમ અને કામના ભેદને સમજજો. પેલા કંસે એક પછી એક પ્રયત્નો શરુ કર્યા કે કોઈ પણ ભોગે આ કૃષ્ણને મારવોજ જોઈએ. સૌથી પહેલાં अघासुर મોકલ્યો. અઘાસુરે કૃષ્ણને મારવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ કૃષ્ણે અઘાસુરનેજ મારી નાંખ્યો. પછી बकासुर મોકલ્યો, પછી वृत्रासुर મોકલ્યો, पूतना તો ક્યારનીએ આવી ગઈ. કોઈવાર વિચાર કર્યો આ અસુરો કોણ છે? સંસ્કૃતમાં अघ શબ્દનો અર્થ પાપ થાય છે. સાધનાનું પહેલું પગથિયું શરુ થતું હોય છે, પાપના ત્યાગથી. કેટલાક લોકો એવા હોય કે ભજન કરે પણ સાથે પાપ પણ કરે. એટલા માટે ભાગવતકાર કહે છે કે જેણે ઉપાસના કરવી હોય, સાધના કરવી હોય અને પરાકાષ્ઠાએ પહોંચવું હોય એણે પહેલાં પાપ છોડી દેવાનું. પાપ કોણ છોડી શકે? જે નિર્ણય કરે કે ઓછા પૈસે જીવન જીવીશું, સુદામા થઈને રહીશું પણ પાપ નહિ કરું તે નહિજ કરું. એણે અઘાસુર માર્યો કહેવાય. એટલે એ આગળની સાધના માટે તૈયાર થાય. તમે ધર્મભીરુ હોવ તો પહેલી વાર પાપ કરતાં ધ્રુજી જવાય, પણ પછી ધીમે ધીમે રીઢા થઇ જવાય. એટલુંજ નહિ, પછી તો તમને પાપ કર્યા વિના શાંતિજ ણા મળે. એટલા માટે તમારે રાસ-મહારાસ કરવો હોય, રસની અનુભૂતિ લેવી હોય, કૃષ્ણનો સાક્ષાત્કાર કરવો હોય તો પહેલાં અઘને એટલે પાપને છોડો. કેટલાક લોકો કહે કે सौ सौ चूहे मारके बिल्ली हजको चली. ભાઈ, બરાબર છે, તમે ના માર્યા હોય પણ અમે તો મર્યા છે. પાપ તારું પરકાશ જાડેજા ધર્મ તારો સંભાળ રે, તારી બેડલીને બુડવા નહિ દઉં જાડેજા રે એમ તોરલ કહે છે જી. જાડેજાએ કહ્યું, જેટલા માથાના વાળ તોળી રાણી, જેટલા માથાના વાળ રે, એટલાં કરમ તો મેં કર્યા તોરલડેજી એમ જેસલ કહે છે જી. હિંસાથી હિંસા વધે. સ્વામીજીનો પોતાનો આશ્રમમાં થયેલો અનુભવ સાંભળો. તોફાન કરતું છોકૃને એક તમાચો માર્યો. @20.00min. પછી તો ખબર નહિ, ક્યાંથી શક્તિ આવી અને મેં ૧૫-૨૦ તમાચા માર્યા, પછી હું પોતે રડવા બેઠો. મારે એને એકજ તમાચો મરવો હતો પણ બાકીના કોણે લગાવ્યા? હિંસા,હિંસાને વધારે છે. પાપ, પાપને વધારે છે. એવીજ રીતે પૂણ્ય પુણ્યને વધારે છે. જેસલ કહે મેં કેટલા પાપ કર્યા, છતાં તોરલ કહે છે તું ચિંતા ના કર. પણ હવે જો તું નિર્જરા (નિર્જરા એટલે નાવમાં ભરાય ગયેલા પાપ રૂપી પાણીને ઉલેચવું) કરે અને નવાં પાપ બંધ કરી દે તો તારે બેડલીને બુડવા નહિ દઉં, જાડેજા એમ તોરલ કહે છે જી. અંજારમાં બેયની સમાધિ સાથે છે. કેવી રીતે નિર્જરા કરી? પહેલા અઘાસુરને માર્યો એટલે પાપ વૃત્તિને મારી. પછી બીજો બકાસુર આવ્યો. શું ખરેખર બગલું આવ્યું હતું? બગલું એટલે અંદર જુદું હોય અને બહાર જુદું હોય, એનું નામ કહેવાય બગલું. કેમ, લોકો નથી કહેતા કે આ બગભગત છે? રામ અને લક્ષ્મણ બેય પમ્પા સરોવર જઈ રહ્યા છે. પમ્પા સરોવરમાં સુંદર નિર્મળ જળ છે. એમાં એક બગલો એક પગે ઉભેલો છે. રામ કહે છે, લક્ષ્મણ જો તો ખરો, “पश्य लक्ष्मण पम्पायां बकः परमधार्मिकः । शनै शनै पदं धत्ते जीवानां वधशंकया ।।” આ કેટલો ધાર્મિક બગલો છે, એક પગે ઉભો ઉભો તુહીં તુહીં એમ જાપ કરી રહ્યો છે. પગ મુકે છે તો બહુ ધીરે રહીને મુકે છે કે કોઈ જીવજંતુ પગ નીચે ના આવી જાય. કેટલો દયાળુ છે? એ તળાવમાં રહેનારી જે માછલી હતી, એ માછલી અકળાઈ ઉઠી. રામ જેવા રામ આ બગલાને આવું સર્ટીફીકેટ આપે તો પછી દુનિયા ખતમ થઇ જાય. “बका:किम स्लाघ्यते राम इ न हम निष्कुली कृता: सहवासिहि विजानाति चरित्रं सहवासि” (वाल्मीकि रामायण). <b id=”yiv1273753623yui_3_16_0_ym19_1_1537455511640_132012″ style=”font-size: