નીલકંઠ રાય છત્રપતિએ પ્રજ્ઞાાચક્ષુઓને પોતાના ઘરે જ વર્ષ ૧૮૯૪માં અંધશાળાની શરૃઆત કરી તેઓને લખતા-વાંચતા, સંગીત, ગુથણ જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા પગભર બનાવવા પ્રયાસો તેમજ કરેલા કાર્યોનું શબ્દમાં વર્ણન કરવું અશક્ય છે.