લઘુમતીએ બહુમતીને સમજાવવાના પ્રયત્નો જારી રાખવાના હોય કે મૂલ્યો અને આદર્શોથી જ દેશ ચાલવો જોઈએ, નહિ તો અરાજકતાનો એ રેલો કયારેક આપણા પગ નીચે પણ આવી શકે. મહાયુદ્ધ પછી પ્રખ્યાત નુરમ્બર્ગ અદાલત બેઠી હતી. હિટલરની નેતાગીરી હેઠળ જર્મનીએ કરેલા અત્યાચારોના કિસ્સાઓ તપાસતી અદાલત સમક્ષ એક પછી એક આરોપીઓએ બચાવ કરેલો કે શું થઈ રહ્યું હતું તેની એમને ખબર નહોતી. નુરમ્બર્ગ અદાલતે એ બચાવ માન્ય નહોતો કર્યો. ત્યારથી આજે પણ કાનૂનનું અજ્ઞાન કાનૂની બચાવ તરીકે નથી સ્વીકારાતું. આપણે જો આ વાતો બહુમતીને નહીં સમજાવી શકીએ તો દેશ આખો વિનાશને માર્ગે જશે. બહુમતીને એ પણ સમજાવવાની જરૂર છે કે સત્તા મળે એટલે માત્ર બહુમતીના હિતને નહિ, માત્ર આપણા રાજયના શ્રેયને નહિ, માત્ર રાષ્ટ્રીય હિતને નહિ, પણ વિશ્વભરની વસતી, રીબાતી, રૂંધાતી માનવતાના હિતને નજરમાં રાખવાનું હોય. જો સાચી દ્રષ્ટિ હશે તો એકનું હિત તે બીજાનું બની જ રહેશે. આ સમજાવટનું કામ હવે લઘુમતીનું છે, જો લઘુમતી ખરેખર તેમાં માનતી હોય તો. પણ આપણી લઘુમતીનું સૌથી ભગીરથ કાર્ય તો જુદું જ છે. આપણે માનીએ છીએ કે એક નેતા ગેરમાર્ગે જઈ રહ્યાં છે, એને સાચે માર્ગે લાવવાનું શકય નથી? ભલાભલાને આપણે ચલાવી લીધા છે: નેહરુએ ચીન પર વધારે પડતો વિશ્વાસ મૂકેલો એ કારણે ભારતનો મોટો વિસ્તાર ચીનના કબજામાં ગયો. યુદ્ધ, ખુંવારી અને ખર્ચ થયાં, પ્રજાનું ગૌરવ હણાયું. પ્રજાએ એમને પોતાના નેતા માન્યા હતા અને માનતી રહી. રાષ્ટ્રીય કટોકટી બીજું ઉદાહરણ છે. અન્યાયોના અગ્નિધખારા થયા પણ ઇન્દિરા ગાંધીને એક જ દિવસની કેદ થઈ, કેદખાનાનો એ ખંડ સજજ કરવા અને તેમાં એ કાળમાં દુર્લભ એવું ટીવી મૂકવામાં કેટલો બધો ખર્ચ થયો હતો? પણ આખરે આખરે આપણાં ચૂંટેલાં નેતા હતાં. તો પછી નિષ્પક્ષ ચૂંટણી કમિશન દ્વારા થયેલી ચૂંટણીમાં એક વ્યકિતને ગુજરાતના મતદાતાઓએ બીજી વાર બહુ મોટી બહુમતી આપી છે, એ યાદ રાખીને એ વ્યકિત આપણે જેને સાચો માર્ગ ગણીએ છીએ એ માર્ગે વળે એવો પ્રયત્ન કરવો ન જોઈએ? એ પણ શકય લાગતું ન હોય તો એને ખસેડવાના માર્ગો કયાં ખલાસ થયા છે? વર્ષોપહેલાં આપણે ચીન-રુસથી જુદો માર્ગ અપનાવેલો અને અજ્ઞાન પ્રજાને શિક્ષણ દ્વારા જ પ્રગતિને માર્ગે આગળ વધારવાનું સ્વીકારેલું. એ દિશામાં આપણે પૂરતા પ્રયત્નો નથી કર્યા એ તો નિર્વિવાદ છે. બહુમતીને આપણી વાત સમજાવવાનું કામ આપણને એટલું બધું જટિલ લાગે છે?