ધર્મગ્રંથો અનુસાર પ્રાચીન સમયમાં ત્રિકૂટનામના પર્વતની તળેટીમાં એક શક્તિશાળી ગજેન્દ્ર હાથણીની સાથે રહેતો હતો. એક વાર તે પોતાની હાથણીઓ સાથે તળાવમાં સ્નાન કરવા ગયો, ત્યાં મગરમચ્છે તેનો પગ પકડી લીધો અને પાણીની અંદર ખેંચવા લાગ્યો. હજારો વર્ષો સુધી આ સંઘર્ષ ચાલ્યો. અંતે ગજેન્દ્રએ હારીને શ્રીહરિનું સ્મરણ કર્યું અને ગજેન્દ્રની સ્તુતિ સાંભળી શ્રીહરિએ ગુરુડ પર આવી ચક્રથી મગરમચ્છને મારી ગજેન્દ્રને બચાવ્યો. આ પ્રસંગ ગજેન્દ્રમોક્ષ તરીકે ઓળખાય છે અને ભગવાનનું પ્રગટ થવું તે શ્રીહરિ અવતાર ગણવામાં આવે છે.