આરોગ્ય ટુચકા 189. તુલસી: હીન્દુ સંસ્કૃતીમાં તુલસીને પવીત્ર માનવામાં આવે છે, અને એટલે જ દરેક ઘરમાં તુલસીનો છોડ જોવા મળે છે. તુલસીનું વૈદકીય મુલ્ય પણ છે. તુલસીમાં છ પ્રકારો છે તેમાં જાંબલી રંગની કોરવાળાં પાંદડાં અને કાળા રંગની ડાળખીઓવાળી કૃષ્ણ તુલસી અથવા શ્યામ તુલસી શ્રેષ્ઠ છે. તમામ પ્રકારની તુલસીના પાંદડાંમાંથી મળતા એસેન્શલ ઓઇલમાં methyl cinnamate નામનું તત્વ જોવા મળે છે અને આ તત્વ જ બીમારી સામે રક્ષણ આપે છે. કૃષ્ણ તુલસીના પર્ણોમાં કપુરનું પ્રમાણ વીશેષ મળી આવે છે. અને તેના કારણે જ કૃષ્ણ તુલસી શરદી-ખાંસી જેવી સમસ્યામાં ઉપયોગી થાય છે. તુલસીનાં પાન ચોખ્ખા પાણીથી ધોઇને સ્વચ્છ કરીને સીધાં જ ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે, તે ઉપરાંત ચા અને દુધમાં ઉકાળીને પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે. તુલસીનાં પાનને ક્રશ કરીને તેની સાથે મધ, લીંબુ અને મરી ઉમેરીને શરબત પણ બનાવી શકાય છે. તુલસીને તડકામાં સુકવ્યા બાદ તેનો પાવડર કરીને વીવીધ વાનગીમાં પણ ઉમેરી શકાય.