આપણે મન આ ગ્રંથનું બહુ મોટું મહત્વ છે–એમાંના આઠમાં અધ્યાયમાં ત્યારના ગૌર્જર અપભ્રંશનાં જે લક્ષણો દર્શાવ્યાં છે એને કારણે.એ લક્ષણો દર્શાવતાં એમણે દૃષ્ટાંતો આપ્યાં છે તે ત્યારે લોકસ્મરણમાં તરતા રહેલા દુહાઓનાં ! આચાર્ય પોતે માત્ર પોથીપંડીત નહોતા; ખુલ્લે કાને ને તીવ્ર સ્મરણમંજુષાએ વીચરતા કવીજીવ હતા. ઉપરાંત એમના શીષ્યમંડળમાં એક રામચન્દ્ર કરીને હતા.તે મુળે ચારણ !એમના જેવાની સહાય પણ હોય. પણ પોતે સજીવ ને લોકજીવનના પારખુ તો એવા કે આ દુહાની જેમ ત્યારે લગ્નપ્રસંગે ગવાતાં કેટલાંક ફટાણાં પણ અન્ય એક ગ્રંથ (‘ત્રીષષ્ટી શલાકાપુરુષચરીત્ર’)માં આપ્યા છે.( એને અલગ લેખમાં સંક્ષપે જોઈશું.) હેમચન્દ્રે લખેલા ગ્રંથો બે ડઝન ઉપર થવા જાય છે.ભાતભાતના વીષયો છે. વ્યાકરણો છે.કોશો છે (‘અભીધાન ચીંતામણી,દેશી નામમાલા’,’અનેકાર્થકોશ’); વનસ્પતીવીષયક છે,સાહીત્ય-અલંકાર વીષે છે, છંદ વીષે છે, દર્શન છે, ઈતીહાસ છે (‘દ્વયાશ્રય’), ચરીત્ર છે (‘ત્રીષષ્ટી’), સ્તોત્રો છે, ન્યાય-નીતી-અધ્યાત્મ-શાસ્ત્ર…જાણે વીશ્વકોશ હરતો-ફરતો. રીલીજીયન ઍન એથીક્સ પરના એનસાઈક્લોપીડીયામાં પ્રોફેસર યાકૉબી સાશ્ચર્ય કહે છે :