જ્ઞાનાત્મક પુરાતત્વની પ્રેક્ટિસ કરનાર પુરાતત્ત્વશાસ્ત્ર, જાતિ, વર્ગ, સ્થિતિ, સગપણ જેવી વસ્તુઓ વિશે વિચારવાની માનવ રીતની સામગ્રી અભિવ્યક્તિમાં રસ ધરાવે છે.