પશ્ચિમના વિદ્વાનોએ અંડરસ્ટેન્ડિંગ પોએટ્રી, અંડરસ્ટેન્ડિંગ નોવેલ, ડ્રામા જેવા ગ્રંથો રચ્યા એમાં આવો વિશિષ્ટ ઉપક્રમ પ્રયોજાયેલો. આપણે ત્યાં કવિ અને કાવ્યમીમાંસક હેમંત દેસાઈએ ‘કવિતાની સમજ’ નામનું આ પ્રકારનું પુસ્તક રચેલું એ ધણું મહત્ત્વનું છે. મારે દુહાની સમજ આપતી પુસ્તિકામાં દુહાના છંદો, અલંકારો ઉપરાંત આવી સૌંદર્યાનુભવ અને અર્થને પ્રગટાવતી સમજ આવા દુહાઓને અનુસંગે મૂકવી છે. મારી ખોજ ચાલે છે. એ સામગ્રીમાંથી થોડા દુહાઓ દુહાના સત્ત્વ, તત્ત્વ વિશેના આસ્વાદીએ.