આપણે ત્યાં સખાવત આપનાર સૌપ્રથમ પોતાનું નામ તકતી માટે પસંદ થાય એ નક્કી કરાવે છે. નામનો મોહ સંમોહક બનીને માણસને બહેકાવે છે. નામોનું વૈવિધ્ય પણ કેવું છે! એક સમયે ધાર્મિક કે સંસ્કૃતપ્રચુર ભાષાના પ્રભાવમાં નામ રખાતાં, જેમાં દયારામ, જીવરામ, શિવરામ કે રત્નમણિશંકર કે સરસ્વતીચંદ્ર જેવાં નામ પ્રચલિત હતાં. નામ જેટલાં લાંબાં એટલો માણસ મોટો. પછીથી જમાનો આવ્યો ફિલ્મી યુગનો અને વ્યવસાય આધારિત નામો રાખવાનો, જેમાં દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ, મુકેશ, રાજ કે દેવિકા, ભાવિકા જેવાં નામોનું પ્રાબલ્ય વધ્યું. માણસનાં હાલનાં નામ ટૂંકાં અને ચોટદાર હોય છે. ઝલક, પલક, નેતિ, ભવ્ય, દિવ્ય અને ક્યારેક તો જેનો કોઈ અર્થ પણ ન હોય તેવાં નામની બોલબાલા વધી છે. હમણાં મતદારો માટે પ્રસિદ્ધ થયેલી યાદીમાંથી એક તારણ નીકળ્યું હતું, જેમાં પુરુષ વર્ગમાં સહુથી વધારે આવતું નામ ‘રમેશ’ હતું. રમેશ દરેક પેઢીમાં લોકપ્રિય નામ રહ્યું છે. મહિલા કેટેગરીમાં કયું નામ હોઈ શકે? કલ્પના કરી શકાય? એ નામ છે ‘મંજુલા’. આ નામની મતદારો સૌથી વધારે નોંધાઈ છે. એમ તો રામચંદ્ર, સીતા, ગીતા કે મહંમદ, યુસુફ, રહેમાન કે વહિદા જેવાં નામ પણ ‘ઓલ ટાઇમ ગ્રેટ’ રહ્યાં છે! નામની નજાકત અનેરી છે. હમણાં એક નાના બાળકનું નામ સાંભળ્યું ‘પેપ્સી’. કદાચ હુલામણું પણ હોઈ શકે. આવાં નામોમાં પિન્ટુ, ઢબુ, મુન્નો, સોનુ પ્રચલિત છે. ટપુડો નામ કોઈ રાખતું નથી, પણ તોફાની બાળકને હંમેશાં ટપુ કહેવાય છે. સાહિત્યકારોનાં ઉપનામોની પણ અનોખી દુનિયા છે. ઉશનસ અને સુંદરમ્ દિગ્ગજ કવિઓ છે. ‘ઘાયલ’, ‘મરીઝ’, ‘બેફામ’ કે ‘શૂન્ય’ ગઝલકારો છે. ‘ધૂમકેતુ’નો વાર્તાવૈભવ છે. ‘દ્વિરેફ’ની વાતો જાણીતી છે. ‘ઉલ્કાપાત’ નામના પણ કવિ છે. અમારા એક કવિમિત્રનું નામ ‘ક્ષ’ છે. અમે એમને ‘આખા કક્કામાંથી ફક્ત આ નામ જ કેમ પસંદ કર્યુું?’ એવું પૂછ્યું તો એમણે હજી સુધી જવાબ આપ્યો નથી. તેઓ એક સફળ વકીલ છે અને હાસ્યકાર છે. એમનું નામ પણ રમેશ છે!