અનામત ગરીબી નાબુદી કે બેરોજગારીના ઉકેલના હેતુથી કયારે પણ શરૂ કરવામાં આવી ન હતી. પરંતુ જ્ઞાતિ આધારિત અન્યાયી સામાજિક વ્યવસ્થામાંથી પેદા થતી ભેદભાવ, અત્યાચાર અને શોષણની પરિÂસ્થતિનો ભોગ બનનાર સમુદાયોને સમાન અધિકાર, સમાન તક અને ન્યાય મળે તે ઉદેશ્યથી અનામતની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. તેમજ ભોગ બનેલ સમુદાયનુ સામાજિક, આર્થિક અને રાજનૈતિક સશÂક્તકરણ થાય તે પણ હેતુ રહેલ છે. તદ્‌ઉપરાંત અન્ય સામાજિક, ભૌગોલિક, શૈક્ષણિક પરિબળોમાંથી પેદા થતી અસમાન, અન્યાયી પરિÂસ્થતિને કારણે પણ જે સમુદાયોને અન્યાય થાય છે, અધિકારોથી વંચિત રહે છે તેવા સમુદાયોને પણ સમાન તક, સમાન અધિકાર મળે તે પણ અનામતનો હેતુ રહેલ છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને બંધારણ દ્વારા અનામતની જાગવાઈ નીચે મુજબના ત્રણ પ્રકારના સમુદાયો / વર્ગો માટે કરવામાં આવી છે.