તમાકુમાં રહેલું નિકોટીન નામનું રસાયણ આ એડિક્શન માટે જવાબદાર છે. જેના પર સમય જતાં શારીરિક અને માનસિક પરાવલંબન થઈ જાય છે. નિકોટિનની સીધી અસર સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ પર થાય છે. મગજના સેરેબ્રલ કોટેક્સ અને લિંબિક સિસ્ટમ નામના પ્રદેશોમાં તેની અસર થાય છે. ડોપામીન તેમજ અન્ય ચેતા-રસાયણની કામગીરી પર નિકોટિનની વિશેષ અસર જોવા મળે છે. વ્યક્તિ તમાકુ લે છે ત્યારે અચાનક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની શક્તિ કૃત્રિમ રીતે વધે છે. નવું શીખવાની પ્રક્રિયા તેમજ સમસ્યા ઉકેલ સરળ લાગે છે. મૂડ સુધરે છે, ચિંતા ઘટે છે, નિરાશા હળવી બને છે, પણ યાદ રાખો આ બધા ફાયદા કૃત્રિમ, ટૂંકા ગાળાના અને છેતરામણા છે. જેવી તમાકુની અસર ઓછી થાય કે તરત જ વ્યક્તિ ભયંકર તાણ અને વધુ નેગેટિવ ઇમોશનલ સ્થિતિમાં પહોંચી જાય છે. ફરી પાછી એ જ કૃત્રિમ કીક મેળવવા તમાકુ લેવાય છે અને આ ચક્કર ચાલ્યા જ કરે છે.