આજે જ્યારે આપણે વાચનનો શોખ ધીરે ધીરે ગુમાવી રહ્યા છીએ ત્યારે જેવો વાંચ્યા જ કરે છે એમને અચરજ અને માનથી જોવાં પડે. એટલું સારું હતું કે વીરબાળાબહેનને વાચનનો શોખ હતો- પાછલી વયે જ્યારે એક અથવા બીજા કારણે એકલવાયા થઈ જઈએ છીએ ત્યારે વાચનનો શોખ સૌથી મોટો મિત્ર બની જાય છે. જ્યદેવને કારણે ઘરમાં પુસ્તકો-સામાયિકોની તો ખોટ હોય જ નહીં, એમાંથી વીણીવીણીને વાંચ્યા કરવું, સાથે સાથે ઘેર જે કોઈ આવે એના વંશવેલાનોય એટલો જ પરિચય કેળવેલો હોય; પ્રકૃતિએ સ્મૃતિ સારી આપી હતી એટલે દર વખતે રૂબરૂમાં કે ફોન પર સ્વજનોનાં ખબરઅંતર પુછતા રહે, અને એ માત્ર પૂછવા ખાતર નહીં, અંતરનો ઉમળકો એ સાદમાં વરતાયા વિના ન રહે. એક વખત ફોન કર્યો, તેમણે ઉપાડ્યો – ‘કોણ’ પૂછ્યું, એટલે મેં ઓળખાણ આપી, પણ બરાબર સંભળાયું નહીં- સમજાયું નહીં એટલે ફરી પૂછ્યું. આ વખતે મેં જુદી ઓળખ આપી- હું ચંદ્રિકાનો વર. એટલે તરત બોલ્યા- તો એમ કહોને કે ચંદ્રિકાને ત્યાંથી બોલું છું; અને પછી તો બાળકોના ભણતર- આરોગ્યથી માંડીને જાતજાતનું પૂછવા બેઠાં. મને એક વાતનો આનંદ એ થયો કે ચાલો થોડા લોકો એવાય છે જે મને ચંદ્રિકાને કારણે ઓળખે છે, ન્યાતજાતમાં કે સોસાયટીમાં બધા એને કારણે જ ઓળખે છે. અવારનવાર મને પૂછતા રહે- નવું કશું લખ્યું ? મારી વાર્તાઓ તો લગભગ બધી જ વાંચે. અને બરાબર સમજી વિચારીને વાંચે છે એની પ્રતીતિ ક્યારેક સાવ આકસ્મિક રીતે થઈ જાય. એક વખત તો તેમણે મને ભારે અચરજમાં મૂકી દીધો. સાવ સહજ રીતે પૂછી લીધું- આ ‘દામિનીના પત્રો’માં દામિનીની દીકરી નિયતિ એટલે આપણી ઋત્વિજા જ ને ! કોઈ આવો પ્રશ્ન પૂછશે એની તો મેં કલ્પના ક્યાંથી કરી હોય ? વળી ‘આપણી ઋત્વિજા’ શબ્દપ્રયોગ આંખોને ભીંજવી ન જાય ?