સ્ત્રી સંવેદના અને ભાવનાઓ પ્રત્યે વધુ સતેજ હોય છે. અમુક વિશેષતાની બાબતમાં મહિલાઓ ચડિયાતી હોય છે, એવું સંશોધન દ્વારા પુરવાર થયું છે. વિશ્રામની અવસ્થામાં પુરુષના મસ્તિષ્કની ગતિવિધિઓ ૭૦ ટકા બંધ હોય છે, જ્યારે મહિલાઓનો ૯૦ ટકા ભાગ ક્રિયાશીલ હોય છે. તેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે મહિલાઓ વાતાવરણની સૂચનાઓ અને સંકેતોને સતત ગ્રહણ કરતી રહે છે અને તેનું વિશ્લેષણ કરતી રહે છે. તે સંવેદનશીલ હોય છે.આ અંતરદૃષ્ટિ ગહન સંવેદનાને કારણે વિકસે છે. મનુષ્યની આંખના રેટિનામાં ૧૩૦૦ લાખ રોડ જેવી ફોટોરિસેપ્ટર કોશિકા હોય છે. તે કાળો અને સફેદ રંગ ઓળખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સાથે એક્સ ક્રોમોઝોમ હોય છે જે કોન સેલનું નિયંત્રણ કરે છે. પુરુષમાં એક્સ ક્રોમોઝોમ એક જ હોય છે જ્યારે સ્ત્રીમાં બે એક્સ ક્રોમોઝોમ હોય છે. આ કારણે મહિલાઓ રંગ પારખવામાં પુરુષ કરતાં વધુ સંવેદનશીલ અને વિશ્લેષણપ્રિય હોય છે. સ્ત્રીની નિરીક્ષણ કરવાની શક્તિ પણ પુરુષ કરતાં વધુ હોય છે. તેની પાછળ કારણ એ છે કે તેના આંખની બનાવટ કંઈક એવી હોય છે કે તે પોતાના માથાની બંને બાજુ પાછળના ભાગમાં ૪૫ ડિગ્રી ત્રાંસુ જુએ છે જ્યારે મહિલા ૧૮૦ ડિગ્રી જોઇ શકે છે તેથી મહિલા પોતાની આસપાસના વાતાવરણનું નિરીક્ષણ બહુ ઝડપથી અને સૂક્ષ્મ રીતે કરી શકે છે. મહિલામાં હજારો રંગો એક સાથે પારખવાની ક્ષમતા પણ રહેલી છે. આ બાબતમાં આંખોના નિષ્ણાતનું માનવું છે કે રેટિના દર સેકંડે ૧૦૦ મેગાવોટ સમાન અબજો પ્રકાશ તરંગો ગ્રહણ કરે છે. હજારો રંગોને એકસાથે પારખવાની ક્ષમતા રેટિનામાં હોય છે, પરંતુ આપણે આપણા મનને અનુકૂળ રંગોને ઝડપથી ઓળખીએ છીએ. મહિલા આ બાબતમાં વ્યાપક પરિમાણમાં રંગોને પારખી લે છે. મહિલામાં રહેલા ઇસ્ટ્રોજન હોર્મોનને કારણે તે ચીજવસ્તુ અને તેના ઉપયોગ પ્રત્યે પણ વધુ સમજણ ધરાવે છે. મહિલાની સંવેદના સતેજ હોવાથી તે અંધારામાં વસ્તુની ચકાસણી કરી શકે છે. જોકે, મહિલાની એક મર્યાદા પણ હોય છે તે રાત્રે દૂર સુધી જોવાની ક્ષમતા નથી ધરાવતી. જ્યારે મહિલામાં સ્પર્શ અને દબાણ માટે જવાબદાર ઓક્સિટોસિન હોર્મોન વધારે સક્રિય હોય છ. તે સ્પર્શની બાબતમાં પણ વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. મહિલાઓ સ્વાદની અનુભૂતિમાં પણ પુરુષ કરતાં ચડિયાતી હોય છે. જીભમાં ચાર પ્રકારના સ્વાદ રિસેપ્ટર હોય છે. ગળ્યા, નમકીન, તુરા , ખાટ્ટા વગેરે મળીને ૧૦,૦૦૦ રિસેપ્ટર હોય છે. તેમાં મહિલાઓમાં ગળ્યા સ્વાદ અને ગંધ પારખવાની શક્તિ વધારે હોય છે. તેથી જ સ્વાદની પરખ માટે મહિલાને પસંદ કરવામાં આવે છે. આવાં બીજાં અનેક ક્ષેત્રો છે જ્યાં મહિલાઓ પુરુષ કરતાં વધુ ચડિયાતી છે. જે તેની તીવ્ર સંવેદનશીલતાને આભારી છે. તો નારીએ પોતાની વિશેષતાઓ, સંભાવનાઓ પ્રત્યે જાગૃત થવું જોઈએ અને કુદરતે આપેલા અનુદાનનો પૂરેપૂરો લાભ લઈને તેની તમામ સૂક્ષ્મ શક્તિ, ક્ષમતાઓને પારખીને તેને રચનાત્મક માર્ગે વાળવી જોઈએ તો નારી સાચા અર્થમાં નિર્માત્રી બની શકે છે. મારા અને મારા પતિના મોતિયાના ઓપરેશન થોડા વખત પહેલા થયા ત્યારે આ વાતની થોડી અનુભૂતિ થઇ હતી…