ભરત અંગ્રેજી શીખવા જતો ને કનકબા એનો હાથ પકડી, પકડદાવ રમવા ખેંચી જતાં. ગઢમાં બીજા કોઈનું છોકરું પ્રવેશી શકતું નહિ. ચંપાની આંગળી પકડીને આવતા ભરતને દરબાર હરખથી જોઈ રહેતા એ રાજબાથી અછાનું નહોતું. કનકબા પછી એકાદ કુંવરની ઝંખના ઘેરી વળેલી, પણ દરબારના માથે પળિયાં ઊગવા માંડ્યાં હતાં. નસ નસમાં રંગત ફૂટીને હાંફી રહી હતી. જોમ તૂટતું જતું હતું. ગઢ ફરતો અથડાયા કરતો આથમણો વાયરો દેકારો દેતો હતો. રંગરોગાન તો ક્યારનુંય ધૂળ ધૂળ થઈ ગયું હતું. પોપડાં ખરવા માંડ્યાં હતાં. દેશી નળિયાંમાં બધું સમ્ સમ્ કરતું ઊંચું-નીચું થઈ ગયું હતું. ક્યારેક હેલી થતાં અંદર બધું ચૂવા માંડતું. ચૂવા સંચનાર થાકીને – બાપલા હવે આ નળિયે કાંય મેળ ના પડે કહેતાં ખાલી અમથા ગઢને માથે ગુડાવાળીને બેસી રહેતા. એક વચ્ચેનો કૂવો નપાણિયો થઈ પડ્યો હતો. પાણી સીંચી સીંચીને ઝાડવાં લીલાં રાખનારાને તો ગઢમાં છાંડ્યો ભાળે વહાણાં વાયાં હતાં. રાજબાના ઓરડા લગોલગ ઊભેલાં ઝાડ ફરતે વીંટળાતી અમરવેલ અને પેલું ઝાડ ત્યાં હવે ગાંડા બાવળની ટૂંક ફૂટી નીકળી છે. વાંદરાઓ હૂપાહૂપ કરતા આવે છે ને પછી ઊજડ ચોકમાં કૂદકા ભરતા વટી જાય છે. દૂરના નગરમાંથી પાણીની પાઇપ નખાઈ છે. અઠવાડિયે મીઠું પાણી આવે તો આવે, નહિતર ખારા પાણીની ડમકીઓ ઊંચી-નીચી થતી રહે છે કનકબા પાણીનો ઘડો ભરી લાવે છે. ક્યારેક ભરત આવી ચડે છે. મીઠા પાણીનો નળ ચાલુ હોય, તો પાઇપ જોડી આપે છે. પછી ગઢમાં એકલાં કનકબાને ભરત સાથે ધક્ક-મુક્કી, હસા-હસી કરતાં રાજબા ઉપરના ઓરડેથી જોઈ રહે છે. ગઢનાં કમાડ ભોગળ વિનાનાં ઊભાં છે. એનાં પાટિયાં ખવાઈ ગયાં છે. એક ખસલું કૂતરું રોજ કમાડની આડશે પડ્યું રહે છે. બહારથી દોડી આવતો કાળિયો કૂતરો એને ઘૂરક્યા કરે છે. ઘુરકાટ સાંભળીને કોઈ રડ્યું-ખડ્યું, છૂટો પથ્થર ફેંકે છે. એનો ઘા ચોક સુધી રમરમાટ કરતો આવી અથડાય છે. કુણ છે, કનકબા? ભાળો તો રાજબા બોલે છે, પણ કનકબા પાછલા ઓરડેથી ઝટ નીકળતાં નથી. પાછળ ગઢનો કોટ પડી પડીને ખાસો નીચે લાગે છે. ખવાસોએ કરેલા દબાણમાં ઊંચા ઓરડા દેખાય છે. ત્યાંથી ભરત એના ઓરડાની મેડી પર ઊભેલો જોઈ શકાય છે. રાજબા ક્યારેક એ બાજુની અટારીમાં જઈ બેસે છે. ને ભરત એની મેડીમાંથી ઊતરી પડે છે. રાજબાને ભરત જોવો ગમે છે. એને ગઢનો વારસ નીમવાની ઇચ્છાય થઈ આવે છે, પણ કુટુંબવાળા ટાંપીને બેઠા છે. રાજબાને એ લોકો ગમતા નથી.