હું હબકીને ઊભો રહી ગયો. કોણ બોલ્યું ? બા જેવો આ કોનો અવાજ? મેં પાછળ જોયું તો ત્યાં એનો કશો અણસાર નહોતો. ડાઘુઓ નતમસ્તકે ચાલ્યા આવતા હતા, એ ડાઘુઓમાં મારા મિત્ર કવિ મનોજ ખંડેરીયા હતા અને કરવેરા સલાહકાર શરદ જાની પણ. અને ધોરાજીથી આવેલા મારા ગાઢ મિત્ર વીનેશ પટેલ પણ હતા.( જૂના લેખમાં આ શબ્દો ઉમેરતી વખતે એ પણ ઉમેરું કે એ ત્રણમાંથી એક પણ આજે હયાત નથી.) જૂનાગઢના એ સ્મશાનમાં હું જ્યારે દૂર એક વૃક્ષ પાસેના પત્થર પર શુન્યમનસ્ક થઇને બેઠો હતો ત્યારે એ મિત્રોએ જ બાની ચિતાને લાંબા સળીયા વડે વારંવાર સંકોરી હતી. અને વારે વારે આવીને મારા ખભે ચિતાની ગરમીના તપારાવાળો હાથ મૂક્યો હતો. પણ મારી સ્મૃતિયાત્રામાં જરા પણ ખલેલ પાડવાનું મુનાસિબ માન્યું નહોતું. સામે ચિતામાં જે દેહ બળી રહ્યો હતો અને જેની નાડીઓ તૂટવાના તડ તડ અવાજો હું સાંભળી રહ્યો હતો એ દેહમાંથી જ હું આ પૃથ્વી પર અવતર્યો હતો અને એની જ છાતીનું દૂધ પીને મારી કાયા ઘડાઇ હતી. માત્ર મારા માટે જ નહિ, પણ જન્મ લેનાર દરેક માણસ માટે આ વાત સાચી હોય છે એ હું જાણું છું, ને કોઇની મા કાયમ માટે બેઠી રહેતી નથી એ પણ જાણું છું, પણ સ્મશાનમાં કેમ દરેકને સ્વજન ગયાની પીડા પોતાની એકલાની જ લાગે છે ? એનો જવાબ જડતો નથી. પણ ધીરે ધીરે બધું મને યાદ આવતું હતું અને ચિતાના ધુમાડાની જેમ ઘેરી લેતું હતું.