થિયોડોર વ્હાઈટે કરેલી એક વાત આજના સંદર્ભમાં ખૂબ જ ગંભીરતાપૂર્વક વિચારવા જેવી છે. ‘તમે જેને રોજ મળતા હો તેવા તમારા મિત્રોના પ્રભાવશાળી વિચારોની વિરુદ્ધ કહેવું કે વિચારવું તે કદાચ તમે આચરી શકો તેવું સૌથી વીરકૃત્ય હશે.’ આપણે ભય, સ્વાર્થ કે ગણતરીને કારણે આપણા અંગત અભિપ્રાયને ઊગતાં પહેલાં જ કાયરતાની મનોગત ભોમમાં ‘વિષપીતો’ કરી દઈએ છીએ. ધીરે ધીરે આપણે સત્ય બોલવાને પણ ‘સાહસ’ ગણતા થઈ જઈએ છીએ. હાથમાં આવેલું છોડવું એ પણ કપરાં કામો પૈકીનું એક છે. ધિક્કર, નિંદા, આઘાતો, પ્રત્યાઘાતો અને પીડાઓ, પરાજયોની પરંપરા અને અડચણોની હારમાળા વચ્ચે અડીખમ ઊભા રહીને જીત માટે ઝઝૂમતા રહેવું એ પણ કાંઈ બચ્ચાંના ખેલ નથી. હાર નિશ્ચિત લાગતી હોય, પ્રતિકૂળતાના તોફાની પવનો ચારેબાજુથી ફૂંકાતા હોય, સ્વજનો સાથ છોડીને જતાં રહેતાં હોય, સ્વપ્નો કસમયે કમોતે મરતાં નજરે પડતાં હોય તેમ છતાં શ્રદ્ધાનો દીપક પોતાના મનમાં જલતો રાખી શકે એ જ જવાંમર્દ, વિશ્વનું સૌથી મુશ્કેલ કામ એક આ પણ છે. નવો ચીલો પાડવાના માટે પોતાનું સર્વસ્વ સમર્પિત કરવા માટે તૈયાર રહેવાની તમન્ના.