એવા કિસ્સાઓમાં કે જ્યાં સુક્ષ્મજીવાણુઓ પ્રાથમિક અવરોધથી પસાર થાય છે ત્યાં અનુકૂલનશીલ રોગપ્રતિકારક શક્તિ કહેવાય છે.