હવે સોક્રેટિસની વાત કરીશું. સોક્રેટિસ નવલકથામાં સત્ય અને શીલના એ ઉપાસકના વિભૂતિ તત્ત્વ તથા નવલકથા લેખનકળા માટેનો દર્શકનો અનુરાગ દુગ્ધશંકરાયોગ પામે છે. એથેન્સ અને સ્પાર્ટા વચ્ચેના સંઘર્ષથી શરૂ થતી આ નવલકથામાં પ્રકૃતિ અને પાત્રનું નિરૂપણ એક અજબ કસબથી વણાયેલું છે. રેશમનું પોત વણાય એમ સર્જન વણાતું આવે છે. મને ગમે તો છે ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી પણ જ્યારે હું એને કલાની ફૂટપટ્ટીથી જોઉં છું ત્યારે સોક્રેટિસ વધારે ગમે છે. કારણ કે એમાં એમણે એટલી બધી કોમળ કોમળ વસ્તુઓ લીધી છે કે તમે આમ વિચારી ના શકો. એ ગ્રીકના ગણરાજ્યો, લોકશાહી, કેળવણી આ બધું આપણને બોરિંગ વિષય લાગે. કોઈ તમને એમ કહે તમારે કેળવણી વિશે ચાર-પાંચ કલાક બોલવાનું છે તો મને એમ કાંઈ રૂચે નહિ. રસ બહુ ના પડે; કરીએ કદાચ કરવા માટે, પણ એવું જ કામ જીવનભર કરવું એવા માણસો ઘણાં બધા છે તેમાંના દર્શક એક છે. રેશમનું પોત વણાય એમ સર્જન વણાતું આવે છે. વાત્સલ વિચારક સોક્રેટિસને ગમે તેવી પીડામાં પણ દુ:ખ દીસતું નથી. એ હંમેશાં અનઅપેક્ષ જીવ્યા છે.