“મમ્મી, સમજવાનું મારે નહીં, તારે છે. તું જે મને અત્યારે કહી રહી છે મારે તને આ જ કહેવું હતું. મેં તને કીધું પણ હતું,.. એક વાર નહીં, અનેકવાર. મેં ને પેલાએ પણ આજીજી કરી હતી, તારી જેમ જ ખૂબ ધમપછાડા કર્યા હતા, પણ તે શું કર્યું? કોઈની વાત તું કાને જ નહોતી ધરતી. તારા કાનપુરમાં હડતાલ ને હૈયાના દરવાજા પણ બંધ. હવે જાતઅનુભવ થયો એટલે ખબર પડી ને કે..? બોલ હજીય તારે તારું ધાર્યું કરવું છે? તો કર. તું મને ભણવાનું પૂછતી હતી ને કે સ્વચ્છતા અભિયાન ને આઝાદીનો પાઠ બરાબર પાકો કર્યો છે ને, નહીંતર પરીક્ષામાં મીંડું આવશે? મેં તો પાઠ બરાબર પાકો કર્યો છે, પણ તે..! તને તો મીંડી પણ ન દેવાય. માઈનસ માર્ક જ દેવા પડે. હજી તારે આ વસ્તુ ઘેર લઈ જવી છે કે પછી..?” કોશાએ તે વસ્તુ ઊંચી કરીને બતાવી ને મોલમાં પહેલાં કરતા પણ જોરદાર સોંપો પડી ગયો. મિતાલી ટગરટગર કોશા સામે જોઈ રહી. પશ્ચાત્તાપના પાવન આંસુમાં કડવાશ ધોવાઈ રહી હતી. જડતા ખોવાઈ ગઈ હતી. હવે વર્તનમાં નમ્રતા નીતરી રહી. “મને માફ કર દીકરી. તે એક દિવસમાં મને, આ બધાને ઘણું સમજાવી દીધું છે…” કોશાની છોકરમત એક એવી મુઠ્ઠી ઊંચેરી રમત હતી જ્યાં મમત નહોતી, પણ મમતા ને સમતા હતી. જ્યાં ખુલ્લાપણાનો શ્વાસ સહજ લઈ શકાતો હતો. સૌનું મંગલ થતું હતું. મોલના માલિક ફરીદે સુંદર પુસ્તકો તેમ બીજી કેટલીક વસ્તુઓ તાત્કાલિક પેક કરાવીને કોશાને ભેટરૂપે આપી, ને મિતાલીને કહ્યું, “ના ન કહેતા. હું આ બધું મારી દીકરીને જ આપું છું. તમારે તો ઊલટું આવી દીકરી મેળવવા બદલ ગૌરવ લેવું જોઈએ.” ફરીદે કોશાના ગાલે વહાલની હળવી ટપલી મારતા કહ્યું, “મુજે તુજ પર નાઝ હૈ બેટી.” કોશા કહે, “હું ભેટ તો લઈ લઉં, પણ બીજું એક વચન પણ આપો તો.. બોલો આપશો ને? પાકું ને?”