હવે આપણે આપણા મૂળની પણ વાત કરીએ. ભારતીય સમાજ તો સદીઓથી મુક્ત સમાજ હોવાથી સદીઓથી વેપારના કારણે સમુદ્રમાર્ગો દ્વારા સમગ્ર વિશ્ર્વ સાથે જોડાયેલો હતો. આના પરિણામે ભારતને સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક આદાન-પ્રદાનનો લાભ મળતો રહ્યો છે. ભારતના જ્ઞાતિજનો અને ઋષિમુનિઓ પર્વતો, રણપ્રદેશો અને મહાસાગરો પાર કરીને આદાન-પ્રદાનના નિમિત્ત બન્યા હતા. બૌદ્ધ પંથના માધ્યમથી મધ્ય એશિયા, ચીન અને અગ્નિ એશિયાના પ્રદેશોમાં હિન્દુ વિચારોની અસર પ્રસરી. ઈ.સ. પૂર્વે ૪થી સદીમાં ગ્રીસથી આવેલા મેગેસ્થિનિસ ચીનથી ૫મી સદીમાં આવેલા ફાહિયાન તથા ૭મી સદીમાં આવેલા હ્યુ એન ત્સંગ જેવા પ્રવાસીઓએ ભારતમાં તે સમયે પ્રવર્તમાન અસરકારક વ્યવસ્થાતંત્ર, સુનિયોજિત નગર વસાહતો અને સુંદર માળખાગત સુવિધાઓ વિશે સુંદર લખાણો લખ્યાં છે. પ્રાચીન ભારતના તક્ષશિલા, નાલંદા, વિક્રમશિલા, વલ્લભીપુર, સોમપુરા તથા ઓદંતપુરી જેવાં વિશ્ર્વવિદ્યાલયોનો ઈ.સ. પૂર્વે ૬ઠ્ઠી સદીથી લઈને ૧૮૦૦ વર્ષો સુધી વિશ્ર્વભરમાં ડંકો વાગતો હતો. આ વિશ્ર્વવિદ્યાલયોના મુક્ત વાતાવરણમાં વિશ્ર્વના શ્રેષ્ઠ વિચારકો અને વિદ્વાનોએ કલા, સાહિત્ય અને જ્ઞાનનાં સર્વ ક્ષેત્રોમાં અસાધારણ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત કરી હતી. રાજનીતિ વિષયનું સૌથી અધિકૃત ગણાતું ચાણક્યનું ‘અર્થશાસ્ત્ર’ આ યુગમાં જ લખાયું હતું.