ઉત્તર : નિઃસ્વાર્થ ભક્તિ કરવી એ અતિશય કઠિન બાબત છે, કારણ કે માનવીમાં અસંખ્ય આસક્તિઓ, વાસનાઓ અને આકાંક્ષાઓ ભરેલી હોય છે. આથી સ્વાર્થ સાથે અશુદ્ધ ભક્તિ થાય એ પણ કંઈ ખોટું નથી. માનવી ઘણાં પાપો કરે છે. અને તેનામાં અસંખ્ય નબળાઈઓ રહેલી હોય છે, છતાં એનો સ્વભાવ જ એવો હોય છે કે પોતાની નબળાઈઓ બીજાની ઉપર નાખી દે છે. આ તેનો સ્વભાવ જ છે. અને તે સંસ્કારો જન્મોજન્મથી સાથે હોય છે. માનવીને બીજા પાસે પોતાની નબળાઈઓ સ્વીકારવામાં ભલે શરમ આવે, સંકોચ થાય, પરંતુ તેણે ભગવાન પાસે તો પોતાની મર્યાદાઓનો સ્વીકાર તો કરવો જ જોઈએ. આવી પરિસ્થિતિ છે, તો સ્વાર્થ સાથે ભક્તિ થતી હોય તોપણ ખોટું નથી. ગીતામાં ભગવાને આર્ત અને અથાર્થીને પણ ભક્તની કૅટેગરીમાં મૂક્યા જ છે ને ! માનવીને જ્યારે દુઃખ પડે છે, ત્યારે ભગવાનને દોષ આપે છે, એ ખોટું છે. અસંખ્ય તારાઓ, સૂર્યો, નક્ષત્રો, ગ્રહો અને બ્રહ્માંડો છે – તેમાં આ પૃથ્વી પરના નાના જીવ-માણસને ભગવાન દુઃખ આપે એ માની શકાય એવું નથી. માણસને જે ભોગવવું પડે છે તે તેનાં પોતાનાં કર્મોનું ફળ ભોગવે છે. આના કરતાં જૈન ધર્મની ફિલૉસૉફી વધુ સારી છે કે “જેવું કર્મ કરીએ તેવું ફળ ભોગવવું જ પડે છે.” આ રીતે તેઓ પોતાની જવાબદારી સ્વીકારી લે છે. માણસ પોતાના સ્વભાવ પ્રમાણે પોતાની નબળાઈઓ ઢાંકવાનો પ્રયત્ન કરે એના કરતાં મા પાસે એનો સ્વીકાર કરી લે એ વધારે સારું છે. હું પોતે પણ નિઃસ્વાર્થ ભક્તિ કરી શકતો નથી. મારામાં પણ ઘણી નબળાઈઓ છે, જેથી ખાઈ શકાતું નથી, તબિયત સારી રહેતી નથી. માએ કહ્યું છે કે પોતાની નબળાઈઓ ભગવાન પાસે સ્વીકારવી અને ભગવાનની કૃપાની પ્રાર્થના કરવી. આપણે પુરુષાર્થ કરવો, સાથે માની કૃપા માગવી. કેટલાક ત્યાગી લોકો પોતે પૂર્ણ છે, એમ માને છે અને સંસારી લોકોને ઉપદેશ આપે છે. અને ઉપદેશમાં ચાબખાઓ મારે છે, પરંતુ ખરી રીતે, ખરો ત્યાગી તો સંસારી માનવી છે. જે પોતાના પૈસા અને અન્ન બચાવીને ત્યાગીઓને, સાધુ, સંતોને આપે છે. આથી એ સાધુ પણ સંસારી જ કહેવાય. કેટલાક લોકો પોતે નીતિમાન, સંસ્કારી અને સદાચારી છે એ રીતનો દેખાવ કરે છે. વાસ્તવમાં પોતે તેવા હોતા નથી. આપણે દંભ ન કરવો. જેવા હોઈએ તેવા દેખાવું અને માને પ્રાર્થના કરવી કે તે કૃપા કરીને આપણી નબળાઈઓ અને વાસનાઓ દૂર કરે.