કતારમાં ઊભેલી એ સ્ત્રીઓ કદાચ એ છટણીનો અર્થ સમજવા જ માગતી ન હતી! છટણીનો અર્થ જો કે માત્ર એટલો જ હતો, કે ઓસ્વિટ્ઝની અંદર આવ્યા પછી કહેવાતા “ઔદ્યોગિક કેદીઓ”નુ કોઈ જ જુથ સુરક્ષિત ન હતું! “શિન્ડલરની સ્ત્રીઓ”ના કોઈ બુમ-બરાડા લાંબા સમય સુધી તેમને સલામત રાખી શકે તેમ ન હતા! કેટલાયે “ઔદ્યોગિક કેદીઓ”નાં જુથો ઓસ્વિટ્ઝમાં એક વખત પ્રવેશ્યા એ પછી સદાને માટે ક્યાંય ખોવાઈ ગયાં હતાં! હજુ ગયા વર્ષે જ જનરલ પોહ્લના સેક્શન ‘ડબ્લ્યુ’ દ્વારા કુશળ યહૂદી કારીગરોથી ખચાખચ ભરેલી કેટલીક ટ્રેઇનોને છેક બર્લિનથી અહીં મોકલી આપવામાં આવી હતી. આઈ. જી. ફાર્બનને મજૂરો જોઈતા હતા, અને બર્લિનથી આવેલી એ ટ્રેઇનોમાંથી પોતાને જોઈતા કામદારોને પસંદ કરી લેવા માટે સેક્સન ‘ડબ્લ્યુ’ દ્વારા તેને પરવાનગી પણ આપવામાં આવી હતી. હકીકતે, સેક્શન ‘ડબ્લ્યુ’એ કમાન્ડન્ટ હોસને આપેલી સૂચના મુજબ ટ્રેઇનોને ઓસ્વિટ્ઝ-બર્કેન્યુના સ્મશાનગૃહ પાસે નહીં, પરંતુ આઇ. જી. ફાર્બન વર્ક્સ પાસે ખાલી કરવાની આપી હતી! પરંતુ પહેલી ટ્રેઇનમાં આવેલા ૧૭૫૦ પુરુષ કેદીઓમાંથી ૧૦૦૦ને તાત્કાલિક ધોરણે ગેસ વડે ગુંગળાવીને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા. એ પછી આવેલી ચાર ટ્રેઇનોમાંથી ઉતરેલા ૪૦૦૦માંથી ૨૫૦૦ કેદીઓને એક સાથે ‘બાથહાઉસ’માં મોકલી દેવાયેલા! ઓસ્વિટ્ઝનું વહીવટીતંત્ર જો આઈ. જી ફાર્બન અને વિભાગ ‘ડબ્લ્યુ’ને પણ દાદ દેતું ન હોય, તો એક અજાણ્યા વાસણ બનાવનારા જર્મન ઉદ્યોગપતિની સ્ત્રી કામદારો બાબતે તો એ ખાસ કંઈક જ કરવાનું ન હતું! શિન્ડલરની સ્ત્રીઓ માટે બેરેકની અંદર પણ સાવ ખુલ્લામાં રહેવા જેવી જ પરિસ્થિતિ હતી! બેરેકની બારીઓને કાચ જ ન હતા! રશિયા તરફથી ફૂંકાતા ઠંડા ગાર પવનોને એ બારીઓ વધારે તેજ બનાવવાનું કામ કરતી હતી! મોટા ભાગની યુવતીઓને મરડો થઈ ગયેલો હતો. પેટના દુખાવાની મારી બેવળ વળી ગયેલી યુવતીઓ લાકડાના ચંપલ પહેરીને ખોડંગાતા પગે ચાલતી કાદવમાં પડેલા લોખંડના ડ્રમ પાસે જતી રહેતી હતી. એકાદ બાઉલ સૂપ ખાતર સ્ત્રીઓ ડ્રમ ખાલી કરવાનું કામ કરી આપતી હતી. એક સાંજે મરડાથી પીડાતી મિલા ફેફરબર્ગ લથડિયાં ખાતા પગે ડ્રમ પાસે, ત્યારે ફરજ પર એક માયાળુ સ્વભાવની સ્ત્રી સૈનિક હતી. મિલાને એ નાનપણથી ઓળખતી હતી. એણે એ ડ્રમ વાપરવાને બદલે બીજી યુવતી શૌચાલયમાંથી બહાર આવે તેની રાહ જોવાનું અને પછી ડ્રમ ખાલી કરાવા જવાનું સૂચન મિલાને કર્યું. મિલાએ પહેલાં તો દલિલ કરી પરંતુ પછી તેને અવગણી ન શકી! ભૂખની મારી સ્ત્રીઓ માટે ડ્રમ ખાલી કરવું એ જાણે ફરજ થઈ પડી હતી. અહીંયાં તો આ જ કાયદો હતો! ડ્રમના બહાને સ્ત્રીઓને માની લીધું હતું શિસ્ત, આરોગ્ય અને સ્વચ્છતા જાળવવું શક્ય હતું.