જ્યારે હકારાત્મકતા માટે કહ્યું છે કે તૂટતી સંસ્કૃતિઓનાં જોખમ જેમ નુકશાન લઈને આવે છે તેમ એક નવયુગની એક નિશાની પણ લઈને આવે છે. કારણ કે પ્રત્યેક સંસ્કૃતિ જ્યારે તૂટે છે ત્યારે ત્યારે સંસ્કૃતિ પૂજક એવા લોકોની ભેંટ લઈને આવે છે જેઓ ફરી સંસ્કૃતિ જોડવાનાં કાર્યમાં લાગી જાય છે. સર્વેક્ષણની આ વાત એક અફઘાની નાગરિક નજીમબુલ્લાહ હમીદ ફારૂખી તરફ ઈશારો કરે છે. ૨૦૦૬ માં નજીમબુલ્લાહે જોયું તૂટેલા અફઘાનિસ્તાનની સાથે તેની સાંસ્કૃતિક વિરાસત પણ તૂટી ગઈ છે, તેથી બુલ્લાહે ન્યૂયોર્કમાં રહેતી પોતાની દીકરી સુબ્બાને કહ્યું કે એક સમયે આપણાં દેશમાં હિન્દુ, બૌધ્ધ અને મુસ્લિમ એમ ત્રણ ત્રણ સંસ્કૃતિઓ પોતાની ભવ્યતા ગાઈ રહી હતી ને આજે જ્યાં જોઉં છુ ત્યાં ખંડિત થયેલ ખંડેર જ નજર આવે છે તે ચાહે ઇન્સાન હોય કે ઇતિહાસ હોય. બેટિયા મારી ઈચ્છા છે કે હું આપણી એ ખંડિત થયેલી સંસ્કૃતિની વિરાસતોને બચાવવા માટે થોડો પ્રયત્ન કરું. શું તું મને આર્થિક રીતે થોડો સાથ આપીશ? સુબ્બાએ પોતાનાં પિતાની ઈચ્છા સમજી ન્યૂયોર્કનાં આર્કિયોલોજીસ્ટો અને યુનેસ્કોની મદદ લીધી. સુબ્બાની હામી, તેના નિર્ણય અને મદદથી ખુશ થઈ નજીમબુલ્લાહે એ જેમને સંસ્કૃતિ માટે પ્રેમ હોય, જેમને કામની તલાશ હોય એવાં લોકોને ભેગા કરવા લાગ્યાં આ લોકોને નજીમ્બુલ્લાહે કહ્યું કે તમે મને આપણી વિરાસતો ભેગી કરવા માટે મદદ કરો, ને હું તમને તમારું ઘર ચલાવવા માટે અફઘાની (કરન્સી) આપીશ. અફઘાની વોર પછી જીવન ચલાવવા માટે આ લોકો સાથે મળીને બુલ્લાહે એ બધાં જ તૂટેલા મ્યુઝિયમોની મુલાકાતો લેવા માંડી અને આ તૂટેલા મ્યુઝિયમોમાંથી ત્યાં રહેલી તમામ તૂટેલી વસ્તુઓને ભેગી કરવા લાગ્યાં. ૨૦૦૭ થી અત્યાર સુધી નજીબુલ્લાહે એ તમામ તૂટેલી વિરાસતો ભેગી કરી જેને ક્યારેક તાલિબાનીઑએ જાણી જોઈને તોડી હતી અને અમુક અફઘાનવોરમાં તૂટી ગઈ હતી. એક સામાન્ય નાગરિક નજીબુલ્લાહના આ બનાવે સમાજ સામે નવું ઉદાહરણ બહાર પાડ્યું. જેને કારણે એક સમયે જે અફઘાનીઓ પોતાનાં દેશની વિરાસતો તોડવામાં વિકૃત આનંદ મેળવતાં તે જ લોકો આજે પોતાની વિરાસતો ભેગી કરી રહ્યાં છે. હા, તેમાં કમાણીનો સ્વાર્થ ચોક્કસ રહેલો છે પણ પોતાનાં જીવનાં જોખમે, તાલિબાનીઑથી છુપાઈને અને છુપાવીને આજે ય અનેક અફઘાનીઓ સંસ્કૃતિનાં તૂટેલા અંશોને ભેગાં કરવામાં વ્યસ્ત છે. નજીબુલ્લાહનું કામ અહીં અટક્યું નથી. તેમણે હવે આર્કીયોલિજીસ્ટો અને યુનેસ્કો સાથે મળીને ઇરાકની તૂટેલી વિરાસતોને ભેગી કરવાનું ભગીરથ કાર્ય ઉપાડયું છે જે અત્યંત સરાહનિય છે. બુલ્લાહ કહે છે કે જ્યારે આપણે આપણી સંસ્કૃતિને સમજણ વગર તોડીએ છીએ ત્યારે આપણાં ગર્વિલા ઇતિહાસ અને આપણી માતૃભૂમિનું અપમાન કરીએ છીએ અને જો અકસ્માતે એ તૂટી જાય તો તે તૂટેલી સંસ્કૃતિને ભેગી કરવાનું કાર્ય આપણું છે જેથી કરીને આવનારી પેઢી એ વિતેલા યુગનાં ઈતિહાસથી વંચિત ન રહી જાય. કારણ કે ઇતિહાસ હશે તો આપણે કોણ હતાં ને કોણ છીએ તેની જાણ થશે. અન્યથા કાળનાં એવાં અંધકારમાં આપણે ખોવાઈ જઈશું જ્યાં આપણું અસ્તિત્વ શૂન્ય હોય. નજીબુલ્લાહનાં આ કાર્ય પ્રત્યે ધીમે ધીમે જાગૃકતા આવી રહી છે તેથી અફઘાન સરકાર અત્યારે પ્રોત્સાહન આપી રહી પણ તે પ્રોત્સાહન આર્થિક રીતે નથી, કેવળ મૌખિક છે. આર્થિક દૃષ્ટિએ બુલ્લાહ અને અનેક અફઘાની લોકોનાં ઘર આજેય સુબ્બાની કમાણી ( સમર્પણ ) પર ટકેલાં છે. પણ આમાં મોટી વાત એ છે કે બુલ્લાહને અનેકવાર તાલિબાનીઑ તરફથી મોતની ધમકી મળી ચૂકેલી છે પણ તે ધમકીઓથી ગભરાયા વગર પોતાનું કાર્ય કર્યે જાય છે તેઓ કહે છે કે મૃત્યુને આવવા માટે હંમેશા કોઈને કોઈ બહાનું જોઈએ જ છે, માટે હું મૃત્યુ માટે ડરતો નથી. હું કેવળ એટલું જ સમજુ છુ કે જે દિવસે મૃત્યુ મને પકડી લે તે દિવસે મારી પાસે મારા જેવા ઓછામાં ઓછા પાંચ એવાં નજીબુલ્લાહ હોવા જોઈએ જેઓ પોતાની જાનનાં જોખમે મારા દેશની સંસ્કૃતિ માટે કામ કરી શકે, અને તેઓ જો મૃત્યુની ગોદમાં છુપાઈ જાય તો તેમની પાછળ બીજા પાંચ હોવા જોઈએ. ટૂંકમાં કહું તો આ કાર્ય ક્યારેય અધૂરું ન રહેવું જોઈએ, કારણ કે જો આ કાર્ય અધૂરું રહેશે તો આવતીકાલનું જીવન ચોક્કસ જોખમ હશે.