આયુર્વેદિય દર્દીની દૈહિક પ્રકૃતિ, સાર, સંહનન, દોષ, રોગનો પ્રકાર, ઋતુ, સાત્મ્ય, બળ વગેરે અનેક બાબતો ધ્યાનમાં રાખી પ્રયોજાય છે અને આ બાબતોને આધારે જ ષધ, તેની માત્રા, અનુપાન, પરેજી વગેરે ગોઠવાય છે.