વારુ, ‘ગૉડ સેવ ધ કિંગ’ ગાવાની ક્યારેક ધોરણસરની પ્રઁક્ટિસ કરી ચૂકેલો ગાંધી દરિયાવની છાતીએ બેઠો જ્યારે ‘હિંદસ્વરાજ’ લખી રહ્યો હતો ત્યારે એ ઇંગ્લઁન્ડથી દક્ષિણ આફ્રિકા પરત થઈ રહ્યો હતો.તસલિમા નસરીન પોતાને વિખંડિત કહે છે એ જુદી વાત થઈ, પણ આપણો ઇંગ્લઁન્ડસ્થિત ડાયસ્પોરા (અને કેટલેક અંશે અમેરિકાસ્થિત પણ) ઠીક ઠીક પ્રમાણમાં બબ્બે નિર્વાસનની ભઠ્ઠીમાં તપેલો છે. પહેલાં એ દેશમાંથી આફ્રિકા ગયો, અને પછી ઈદી અમીનને પાપે આફ્રિકાથી ઇંગ્લઁન્ડ. વસાહતી વસવાટના પ્રારંભિક તબક્કે, બને કે વતનઝૂરાપાની લાગણી એના સર્જનમાં પ્રગટ થવા કરતી હોય. But once you have arrived, એ કિસ્સો, એ દાસ્તાઁ અંતે તો - એવી બની રહે છે જેવી કૃષ્ણખ્યાત મોરપીંછ કથા. There is no going back in history.. આ કિસ્સો My India, My America તરેહનો છે - કેમ કે એમાં જે આરત છે તો અભિસ્થાપન પણ છે. કંઈક longing, કંઈક belonging.