માનવ હકો અને બાળ હકો વિશેની જાગૃતિ શિક્ષકને વિશેષ રીતે સક્રિય દ્રષ્ટિબિંદુથી અને આ હકોના પોતે એક રક્ષક છે તેવી ભાવના પેદા કરે છે.માનવીય હકોના સન્માનને એ સંજોગો કે સંદર્ભથી અલગ કરીને જોઈ શકાય નહિ જે સંજોગો કે સંદર્ભમાં તેઓનું જતન કરવાનું છે-દા:તઃ બંધારણીય જોગવાઈ (દા:ત: અનામત, શિક્ષણનો હક્ક)થી શરૂ કરી સંસ્થાકીય વાતાવરણ કે જે સમાજ, રાષ્ટ્ર અને વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તરેલું છે. શિક્ષકે બાળકોના હકો પ્રત્યે, બાળ-હક્ક રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિની ભૂમિકા પ્રત્યે અને લૈંગિક સમાનતા અને તેના સામાજિક પરિવર્તન માટેના સૂચિતાર્થ પ્રત્યે જાગૃત રહેવું જોઈએ. પર્યાવરણીય શિક્ષણની સમીક્ષાત્મક સમજ પણ હકોની સમજ સાથે સંકળાયેલી જ છે કારણ કે તે લોકશાહીયુક્ત સામાજિક વ્યવસ્થા ટકાવી રાખવા શિક્ષણની ભૂમિકાનું સમર્થન કરે છે.