‘केनेषितां वाचमिमां वदन्ति।’ વાગિન્દ્રિય કહેતાં વાણીની અહીં વાત છે. સૃષ્ટિમાં ઠેર ઠેર વાણી સાંભળવા મળે છે. પક્ષીઓ કલરવ કરે, પશુઓ ત્રાડ પાડે, હણહણે, ચિત્કાર કરે કે પછી ભાંભરે. તમરાઓ પણ બોલે છે. મનુષ્ય પાસે તે વિશેષ રૂપે છે. વિવિધ રાગ-રાગિણીઓમાં ગાવું કે વિવિધ ભાષાઓમાં વાર્તાલાપ વગેરે આપણે કરી શકીએ છીએ. અહીં પણ વાણી દ્વારા વાક્, પાણિ, પાદ, પાયુ અને ઉપસ્થ એમ પાંચેય કર્મેન્દ્રિયોનો બોધ કરાવ્યો છે. તો હે ગુરુદેવ! આ વાણી વગેરે પાંચ કર્મેન્દ્રિયોની શક્તિના પ્રેરક કોણ છે? એમ જિજ્ઞાસા છે.