2.	ભાષાનું લેખિત સ્વરૂપ સર્વમાન્ય હોવું જોઈએ એવી એક માન્યતા છે. આપણે હજી લેખકને નૃવંશવિજ્ઞાન સાથે જોડતા થયા નથી. જો ક્યાંકથી મળે તો Goody નામના લેખકનાં પુસ્તકો વાંચજો. લેખનવ્વયસ્થા કેવળ યાંત્રિક વ્યવસ્થા નથી. એ એક સાંસ્કૃતિક વ્યવસ્થા છે. એ મન ફાવે એમ ન બદલી શકાય. જર્મન ભાષામાં જોડણીવ્યવસ્થા બદલવામાં આવેલી. એના કારણે કેટલાક લોકોને નવી જોડની વાંચવામાં મુશ્કેલીઓ પડી.એ લોકો અદાલતમાં ગયા. જીત્યા. અદાલતે કહ્યું કે એમને જે જોડણી કરવી હોય તે કરે. સરકારે એમના પર નવી જોડણી ન લાદવી જોઈએ. જાપાનમાં એક એંશી વરસના દાદાએ જાપાન સરકાર સામે કેસ કર્યો છે. સરકારી ટીવી ચેનલો વચ્ચે વચ્ચે અંગ્રેજી શબ્દો બોલે છે જે મને સમજાતા નથી. તમે એ ટીવીને આદેશ આપો કે અંગ્રેજી શબ્દો ન વાપરે. પછી શું થયું એની મને ખબર નથી. તુર્કીમાં આખી લેખનવ્યવસ્થા જ બદલી નાખવામાં આવેલી. એરેબિક પર્શિયનને બદલે રોમન સ્ક્રિપ્ટ અપનાવવામાં આવેલી. પણ, ત્યારે અક્ષરજ્ઞાનનું પ્રમાણ ખૂબ જ ઓછું હતું અને જે લોકો પાસે અક્ષરજ્ઞાન હતું એમાંના મોટા ભાગના સાઈઠ વટાવી ગયેલા હતા. હું જે કહેવા માગું છું તે એટલું જ કે ગુજરાતી લેખનવ્યવ્સથાનું પુન:આયોજન કરતાં પહેલાં એ ભાષાઓમાં ખરેખર શું બન્યું એનો અભ્યાસ પણ કરવો જોઈએ.