જયારે અને પૃથ્વી દક્ષિણ તરફ ઝુકે ત્યારે દક્ષિણાયજ્ઞ મકરથી મિથુન રાશી સુધીના સુર્યભ્રમણ અયન-ગમનને ઉતરાયણ કહેવાય.