૨૦-૦૪-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ ‘ભવિષ્યનો માનવ હોંશિયાર હશે કે સાવ ડોબો?‘ શીર્ષ્સ્થ લેખમાં આપણે જોયું કે થોડા સમય પહેલા જ અમેરિકાની વિખ્યાત યુનિવર્સીટી ઓફ શિકાગો દ્વારા થયેલા અભ્યાસને અંતે માનવ મગજના ઈવોલ્યુશન-ઉત્ક્રાંતિ વિષે મહત્વની બાબત જાણવા મળી. આ અભ્યાસુ ટીમના વડા છે ડૉ બ્રુસ લેહન નામના મૂળ ચાઈનીઝ અને અમેરિકામાં કાર્યરત પ્રજોત્પતિશાસ્ત્રના નિષ્ણાંત. ડૉ બ્રુસ લેહન ચીનના ગોન્ગઝાઉ પ્રાંતની યુનિવર્સીટીમાં “સેન્ટર ફોર સ્ટેમ સેલ બાયોલોજી એન્ડ ટીશ્યુ એન્જિનીયરીંગ”ના ફાઉન્ડર પણ ખરા. ઉત્કાંતિ એ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે, એ સત્ય જાણીતું છે. મનુષ્યે જેમ ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન પૂંછડી ગુમાવી, એ રીતે ભવિષ્યના મનુષ્યના હાથ-પગ કે દેહનો આકાર વર્તમાન કરતાં કંઈક અંશે જુદો હોઈ શકે છે. (અહીં એ નોંધજો કે આ ફેરફાર બહુ નજીવો હશે, અને એ થતા હજારો વર્ષો લાગી શકે છે.) દેહયષ્ટિ સુધી બરાબર, પરંતુ માનવ મસ્તિષ્ક વિષે હજી એવા પ્રમાણો મળ્યા નહોતા કે એની ય ઉત્ક્રાંતિ ચાલુ જ છે! બ્રુસની ટીમના દાવા મુજબ હજી આજે પણ મગજ-મસ્તિષ્કની ઉત્ક્રાંતિ ચાલુ જ છે. માણસનું મગજ આજે જેવું છે, એવું થોડા હજાર વર્ષો પછી નહી હોય. યુનિવર્સીટી ઓફ શિકાગોમાં બ્રુસ લેહનની ટીમે કરેલા અભ્યાસ દ્વારા માલમ પડ્યું કે છેલ્લા ૬૦,૦૦૦ વર્ષો દરમિયાન માણસના મગજમાં બે પરિવર્તનો – જીનેટિક વેરીએશન્સ આવ્યા છે. એક તો મસ્તિષ્કના કદમાં વધારો થયો છે, અને બીજું, કે માનવ મગજની બૌદ્ધિક ક્ષમતામાં વધારો થયો છે!