લેખમાં ઉપોદ્ઘાત તરીકે વ્યાસની કથા, તેમની શૈલી, અને કથાપાત્રોના સ્વભાવ અને મનોવ્યાપાર કથામાં ગૂંથવાની તેમની પદ્ધતિ, આ બધાં વિશે પ્રસ્તુત પ્રસંગના સંદર્ભમાં બેચાર શબ્દો લખવું ઉચિત ઠરે. મહાભારત આશરે અઢી હજાર વર્ષો પહેલાં રચાયેલી કલાકૃતિ છે. તે કલાકૃતિ તે કાળની કુટુંબવ્યવસ્થા અને સમાજવ્યવસ્થા ઉપર આધારિત હોઈને તે કાળના શ્રોતાઓ માટે તે કાળની રચનાપદ્ધતિ વાપરીને તે કાળની ભાષામાં લખાઈ છે. તેમ છતાં તે કલાકૃતિમાં આપણે જેમ જેમ ઊંડું ઊતરીએ તેમ તેમ તે કલાકૃતિમાંનું પ્રાચીન વાતાવરણ, તેમના આચારવિચાર, તેમાંની પ્રાચીન સામાજિક અને ધાર્મિક માન્યતાઓ, આ બધાંથી આપણે ધીમે ધીમે ટેવાઈ જઈએ છીએ. તે કલાકૃતિમાંનું અદ્ભૂત આપણને પરિચિત થાય છે; વિસંગતિઓની પેલી પાર જઈને કથા તરફ જોતાં આવડે છે. બાકી રહે છે તે વ્યાસનિર્મિત કથાપાત્રો અને તે કથાપાત્રોની વ્યાસે રચેલી જીવનગાથાઓ. એકબીજા સાથે સંકળાયેલી તે જીવનગાથાઓ વ્યાસે તો એવી સરસ રચી છે કે તે વાંચતી વખતે તે ગાથાઓનાં કથાપાત્રો આપણાં જેવાં જ ખરેખરાં માણસો લાગવા માંડે છે. તેઓના મન ધીમે ધીમે સમજવા માંડીએ છીએ. તેઓ વચ્ચેની માયા, મૈત્રી અને નિષ્ઠા; દ્વેષ, વેરભાવ અને દ્રોહ; આ બધા ભાવો ધીમે ધીમે સમજવા માંડીએ છીએ. અને પછી વ્યાસનાં કથાપાત્રોનાં રાગદ્વેષ, હર્ષખેદ, આશાનિરાશા, માનાપમાન, યશના ઉન્માદ અને અપયશના દાહ, આ બધું આપણને એવા આવેશથી વળગી પડે છે કે આપણે એક પ્રાચીન કથા વાંચીએ છીએ એ ભૂલાઈ જવાય છે. વ્યાસની કલાકૃતિમાં આજ અઢી હજાર વર્ષો પછી પણ એ રીતે નિમગ્ન થઈ શકાય છે, એનાથી વધારે યશ તે શું !