રાષ્ટ્રનાં ચાર પ્રમુખ પાવનધામોમાં કળિયુગમાં જગન્નાથપુરી પરમ પાવનધામ મનાય છે. પહેલાં અહીં નીલાંચલ પર્વત હતો અને આ પર્વતપરની નીલમાધવ ભગવાનની શ્રીમૂર્તિની આરાધના દેવતાઓ પણ કરતા હતા. સમય જતાં આ પર્વત ભૂમિમાં ચાલ્યો ગયો અને ભગવાનની મૂર્તિને દેવો દેવલોકમાં લઈ ગયા, જેની સ્મૃતિમાં આ ક્ષેત્રને નીલાંચલ ક્ષેત્ર પણ કહે છે. શ્રી જગન્નાથજીનાં મંદિરનાં શિખર પર લાગેલ ચક્ર‘નીલરછત્ર’ કહેવાય છે અને જયાં સુધીનાં ક્ષેત્રમાં આ નીલરછત્રનાં દર્શન થાય છે તે સમગ્રક્ષેત્ર જગન્નાથપુરી તરીકે વિખ્યાત છે. જગન્નાથપુરી સમગ્રક્ષેત્રની આકૃતિ શંખ સમાન હોવાથી આ શ્રીક્ષેત્ર પુરુષોત્તમપુરીને શંખક્ષેત્ર પણ કહે છે. જગન્નાથપુરી મંદિર ખૂબ જ પ્રાચીન છે.