માનવીને જયારથી સમજ આવી છે ત્‍યારથી તેણે તેની આજુ બાજુની જીવસૃષ્ટિ અને તારા મઢયા આકાશનું નિરીક્ષણ ચાલુ કર્યુ છે. પહેલાં તો ડરને લીધે માનવી ગુફામાં રહેતો. પરંતુ થોડા વખતમાં તે રાતના સમયે પણ ખુલ્‍લામાં આવવા લાગ્‍યો અને આકાશમાં ચમકતા ટપકાઓની અને તેમની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવા લાગ્‍યો. આજ ઘટનાથી ખગોળ વિજ્ઞાનનો ઉદય થયો. ભટકતા જીવનમાંથી જ્યારે માનવી નદી કિનારે સ્થિર થયો, કૃ્ષિ જ્ઞાનની જાણકારી મળતા તેની અવલોકન શકિતમાં વધારો થયો, કોઇ વસ્‍તુઓને બારીકાઇથી જોવા લાગ્‍યો, આકાશ તરફ દ‍ષ્ટિ થતા તેમને ચંદ્ર, તારાઓ, દિવસ દરમિયાન સૂર્ય દેખાયા, સમય જતા તેમને આના માટે આકર્ષણ થયું. આ રીતે કદાચ ખગોળ વિજ્ઞાનનો જન્‍મ થયો હશે. કૃષ્‍ણના મોટાભાઇ બલરામજીના પુત્ર રેવણ માટે કહેવાય છે કે તેમને વનસ્‍પતિઓનું જ્ઞાન હતું તેમજ તારા – ગ્રહો – સૂર્ય – ચંદ્ર આધારિત તેઓ હવામાનની આગાહી કરી શકતા. વિજ્ઞાનનો વિકાસ થતો ગયો તેમ તેમ તારાઓમાંથી નીકળતા પ્રકાશ વિષેનો અભ્‍યાસ શરૂ થયો, તારાઓને વધુ સ્‍પષ્‍ટ જોવા માટે ગેલિલીયો જેવાએ પ્રથમ દૂરબીન બનાવ્‍યા. ત્‍યારબાદ આવા દૂરબીનો વડે બ્રહ્માંડનો અભ્‍યાસ થવા લાગ્‍યો. વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે સંશોધનોની યાત્રા પૂર ઝડપે આગળ વધી. સમય જતા માનવીએ અવકાશમાં દૂરબીન ગોઠવ્‍યા, આવું જ એક વિશાળકાય દૂરબીન ‘‘હબલ સ્‍પેસ ટેલિસ્‍કોપઃ હબલ અવકાશીય દૂરબીન‘‘ મૂકવામાં આવ્‍યું જે બ્રહ્માંડની સાચી ઓળખ આપવામાં મદદરૂપ બન્‍યું તેણે ખગોળશાસ્‍ત્ર અને ખગોળ ભૌતિકશાસ્‍ત્રના અભ્‍યાસમાં મોટો ફાળો આપ્‍યો છે. આ હબલ અવકાશીય દૂરબીન દ્રારા ઘણી આકાશગંગાઓનો, તારાઓનો, સૂર્ય અને સૂર્ય મંડળના ગ્રહોનો, તારાઓનું બનવું, નાશ પામવું અંગે ઘણી જાણકારી મળી છે. તે ઉપરાંત વિવિધ પ્રકારના ઉપકરણો તેમાં ગોઠવવામાં આવ્‍યા જેથી બ્રહ્માંડનો ખૂબ ગહનતાથી અભ્‍યાસ થયો. દૂરબીનમાં એક પરાવર્તક દૂરબીનમાં કોઇ તારો કે અન્‍ય ખગોળીય પિંડ પરથી આવતો પ્રકાશ પહેલા મુખ્‍ય અરીસા પર આપાત થઇ પાછો ફેંકાય છે અને ત્‍યારબાદ તે ગૌણ અરીસા પર આપાત થાય છે તે પરાવર્તન પામી અમુક સ્‍થાને કેન્દ્રિત કરે છે અને પ્રતિબિંબ રચે છે. તેને આપણે જોઇ શકીએ છીએ, તેના ફોટા પણ લઇ શકાય છે. ઘણીવાર તેની સાથે સ્‍પેકટ્રોમીટર જોડેલું હોય છે. તે દ્વારા તેનો વર્ણપટ મેળવી શકાય છે. આવા દૂરબીનથી ચોથા ભાગની તેજસ્વિતા ધરાવતા તારાઓની માહિતીઓ મળે છે.