અંગ્રેજોના આગમનથી અને એમનાં સાહિત્યસંસ્કૃતિના સમાગમથી આપણે ત્યાં જે નવયુગ શરૂ થયો છે તેને કેટલાક કેવળ સુખથી ભરપૂર એવા સુવર્ણયુગ તરીકે ઓળખાવવા યત્ન કરે છે, તો કેટલાક વળી કેવળ દુ:ખથી–નિર્ધનતા, પરાધીનતા, નીતિ શિથિલતા આદિ અનેક અનર્થોમાંથી પરિણમતાં દુ:ખથી–ભરપૂર કથીરયુગ તરીકે ઓળખાવવા યત્ન કરે છે. પણ ખરી રીતે નથી તે કે કેવળ સુખપૂર્ણ સુવર્ણયુગ કે નથી તે કેવળ દુ:ખપૂર્ણ કથીરયુગ. ખરી રીતે તો એ છે કેવળ મંથનયુગ, વલોવાટની વ્યથાનો તેમ માખણની મીઠાશનો ઉભયનો એકીસાથે અનુભવ કરાવતો એવો ઉગ્ર મંથનયુગ.