ઉપરના બંને કિસ્સાઓમાં સમજદારી તો છે જ. બંને વ્યક્તિઓ મૂળભૂત રીતે ખરાબ વ્યક્તિઓ નથી. આમ છતાં જે ખરાબી છે એને ત્યજી શકતા નથી. આ માનવજીવનની સહુથી મોટી કરુણાંતિકા છે. આ મુદ્દો થોડુંક વધુ ઊંડા ઉતરીને સમજવા જેવો છે. કેટલીક વાર એવું બને છે કે આપણે કોઈક જગ્યાએ અચાનક જ જઈએ છીએ. આ જગ્યા આમ તો બીજી બધી રીતે સામાન્ય જ હોય છે. એ જગ્યામાં જે ઘર બાંધેલું હોય, ઝાડપાન ઉગેલાં હોય, ખુલ્લું મેદાન હોય કે પછી એક ઓટલો હોય – આમાં કશી નવીનતા નથી. આ જગ્યાએ આપણે અગાઉ કદી આવ્યા પણ હોતા નથી અને આમ છતાં ત્યાં જતાવેંત આપણને કોઈક ભારે શાંતિ કે નિરાંતની લાગણી થાય છે. આવું થવાનું કોઈ દેખીતું કારણ આપણને જડતું નથી. એ ક્ષણે આપણે માત્ર એટલું જ જાણીએ છીએ કે અહીં સારું લાગે છે. આથી ઉલટું, કોઈકવાર એવું પણ બને છે કે આવી જ કોઈક સાવ અજાણી અમુક તમુક જગ્યાએ જવાથી આપણા મનમાં અકારણ જ અવસાદ છવાઈ જાય છે. એ જગ્યા સાથે આપણા મનમાં કોઈ ગમો કે અણગમો આ પૂર્વે મુદ્દલ નહોતો અને આમ છતાં પહેલી જ મુલાકાતે આપણને અહીં નથી ગમતું એવો ભાવ થાય છે. આનું કારણ આવા અનુભવમાંથી પસાર થયેલો દરેક માણસ પોતાની રીતે સમજે છે અથવા સમજાવે છે. આ સમજણ સાવ સાચી નથી હોતી, એ નરી વ્યક્તિગત ધોરણે હોય છે. એક રીતે જોઈએ તો એ માત્ર સમાધાન હોય છે. દરેક ન સમજાતી અગમ્ય વાત પોતે સમજે તો જ સાચી કહેવાય એવું માનવું કે મનાવવું એને બેવકૂફી ન કહીએ તો પણ ભોળપણ તો કહેવાય જ.