આનું પરિણામ બીજું શું આવે ? જ્ઞાતિજનો કહે – ‘કરો એને ન્યાત બહાર ! સાન ઠેકાણે આવી જશે !’ ત્યારે સામેથી કહ્યું – ‘હું જ તમારી સડેલી નાતમાં રહેવા માંગતો નથી. તમે મને શું નાતબહાર કરવાના ?’ 1930ની લડતમાં એમની ઉંમર અઠ્ઠાવીસ વર્ષની. મીઠાના સત્યાગ્રહમાં એમનાં પત્ની દુર્ગાબહેન પણ જોડાયેલાં. ત્યાર પછીના સ્વરાજ્ય-પ્રાપ્તિના તમામ સત્યાગ્રહોમાં બંને ભાગ લે. એ દિવસોમાં તો જેલ જ એમનું ઘર બની ગયું હતું. 1933માં તો સગર્ભાવસ્થામાં દુર્ગાબહેન ભાવનગરની જેલમાં હતાં અને પૂરા દહાડા થતાં એમને પેરોલ પ્ર છોડવાં પડ્યાં હતાં. દીકરાના જન્મ બાદ ફરી પાછા જેલમાં. બેઉ દીકરા જેલવાસમાં સાથે. થોડા મોટા થયા પછી તો શાળાએ પણ જેલમાંથી જ જવાનું હોય. જેલના કર્મચારીઓ અને કેદીઓ સુધ્ધાં બાળકોને પ્રેમથી એટલું બધું જાળવતા કે પોતાના ભાગના તેલનું મોણ નાંખી બિસ્કીટ જેવી ભાખરી ખવડાવતા તે કદી ભુલાય નહીં એવું સ્મરણ છે. આત્મારામભાઈનું ત્યારે સૂત્ર જ હતું- ‘બંદા કાં બેડીએ, કાં મેડીએ !’ 1940ના વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહમાં વિશાળ ચોક વચ્ચે બુલંદ અવાજે ‘ઈન્કિલાબ ઝિન્દાબાદ’ના પોકારો કરતા.