ભગવાન શ્રીસ્વામિનારાયણે પોતાના દીક્ષા ગુરુ સ.ગુ.શ્રીરામાનંદસ્વામી પાસેથી ઉદ્ધવ સંપ્રદાયનું આચાર્ય પદ સ્વીકાર્યુ, તે બાદ ધર્મની આભા અને ભક્તિનો દિવ્યરસ સર્વત્ર ફેલાયો. સર્વાવતારી મહાપ્રભુનાં દર્શન, વિચરણ અને જ્ઞાન પ્રવાહથી આધ્યાત્મિક વાતાવરણ સર્જાયું જેને “સત્સંગ” સર્વ ગ્રાહી સંજ્ઞાથી અભિકૃત કર્યું. આ સત્સંગનું કાર્ય સ્વયં શ્રીહરિએ પોતાના મનુષ્ય દેહમાં ગતિમાન થાય એવી ઉચ્ચ પ્રણાલિકાઓ સ્થાપી, તેમાં એક વહીવટી વ્યવસ્થા બનાવી. આયોજના હેઠળ સમગ્ર ભારત વર્ષના ઉત્તર અને દક્ષિણ એમ બે વિભાગો બનાવ્યા, અને બે દેશના વહીવટની સંભાળ માટે બે આચાર્યો સ્થાપ્યા.