મૌર્યકાલ, અનુમોર્યકાલ, ગુપ્તયુગ મૈત્રક, ચાલુકય ( સોલંકી અને સુવર્ણયુગ ) આ બધાં જ કાળ મહેસાણાની ગરીમા અને અસ્મિતાના સાક્ષી પુરતા ઉભા છે. સલ્તનતકાળ, મૌગલકાળ, મરાઠાકાળ અને ગાયકવાડી શાસન પણ મહેસાણાના ગર્વ ઈતિહાસને સંગ્રહે છે. લોક મુખે મહેસાણા નગર મેસાજી ચાવડા નામના રાજપૂતે વસાવ્યું હોવાનુ કહેવાય છે. જયસિંહ બ્રહમભટ્ટ નામના કવિએ સને ૧૯૩રમાં પ્રાચીન કવિતાઓમાં વર્ણાવ્યા મુજબ ઈ.સ. ૧૩પ૮ માં ભાદરવા સુદની દશમે મેસાજી ચાવડાએ તોરણવાળી માતાની સ્થાપના કરી મહેસાણા ગામનો પાયો નાખ્યો હતો. તે પછી ગામના વસવાટનું તોરણ બાંધવામાં આવ્યું. મહેસાણાની સ્થાપનામાં એકમાત્ર સાક્ષી તોરણવાળી માતા ૬૪૯ વર્ષથી અખંડ દીવાની જયોત પ્રગટાવી જિલ્લાની વિકાસ જયોત પ્રસરાવી રહયા છે.