જે-તે રાજયના આયોગને અરજી કરનાર સમુદાયે / જ્ઞાતિએ સ્થાપિત કરવુ પડે કે તેમનો સમયુદાય / જ્ઞાતિ સામજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત છે અને તેનુ સરકારી નોકરીઓમાં અપુરતુ પ્રતિનિધિત્વ છે. ત્યારબાદ રાજયના આયોગ દ્વારા તેની પુરતી તપાસ અને ચકાસણી કરવામાં આવે છે. પુરતી ચકાસણી અને તપાસ કર્યા પછી જ આયોગ એ તારણ ઉપર આવી શકે કે અરજદાર સમુદાય / જ્ઞાતિ સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત છે. ત્યારબાદ આયોગ રાજય સરકારને પછાત વર્ગની યાદીમાં આ અરજદાર સમુદાય / જ્ઞાતિનો સમાવેશ થાય તેવી ભલામણ કરે છે. પરંતુ આયોગને પુરતી ચકાસણી અને તપાસ કર્યા પછી લાગે કે અરજદાર સમુદાય / જ્ઞાતિ સામાજિક અને શૈક્ષણિક પછાતપણાંના માપદંડ મુજબ યોગ્યતા ધરાવતો નથી તો તેની અરજી નામંજુર કરવા માટે સરકારને સલાહ આપે છે. સામાન્ય રીતે આયોગની ભલામણ / સલાહ રાજય સરકાર માનતુ હોય છે. અસહમતી હોય તેવા કેસોમાં કારણો સાથે તેને લેખિત રેકોર્ડમાં લેવામાં આવે છે.