આયુર્વેદમાં ભારતમાં વૈકલ્પિક ઉપચાર એક સ્વરૂપ છે, જે ત્રણ બંધારણીય પ્રકારો અથવા દોષો (વટા, કફા અથવા પિત્ત )માંના એકમાં અસંતુલન, શરીરની ઊર્જાના પ્રવાહમાં વિક્ષેપ પાડે છે અને રોગ તરફ દોરી શકે છે.