શિક્ષકની સૌથી અગત્યની ભૂમિકાઓમાંથી એક છે વિદ્યાર્થીઓના અભ્યાસક્રમના હેતુઓ મુજબના વિકાસ અને મનોવૈજ્ઞાનિક વિકાસમાં થયેલ પ્રગતિ ની આકારણી કરવાની છે. વિદ્યાર્થીની આકારણીના વ્યાપને વિષય અભ્યાસક્રમ આધારિત ચકાસણીથી આગળ વધીને વધુ વ્યાપક બનાવવું જોઈએ : કોઈપણ વિષયમાં પ્રાપ્ય ગુણાંકનને બાળકના સર્વાગી વિકાસ સાથે જોડવા જોઈએ: માત્ર વિદ્યાર્થી પાસે કેટલી માહિતી છે તેનું નહિ પરંતુ અભ્યાસના ઉચ્ચ ધ્યેયો આધારિત પરીક્ષણ થવું જોઈએ. એન.સી.એફ. શાળામાં વિદ્યાથીના મૂલ્યાંકનને પરીક્ષા પદ્ધતિ સુધારણાના લાંબાગાળાના ધ્યેયો તરીકે લેવાનું સૂચન કરે છે. આ ધ્યયને સિદ્ધ કરવા માટે શિક્ષક-પ્રશિક્ષણનામ કોર્ષમાં પ્રશિક્ષકને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિના વર્તમાન અને ભૂતકાળની પ્રણાલિકાઓ અને સાથે સાથે પરીક્ષા પદ્ધતિ અને મૂલ્યાંકન વિશેના વિવિધ દ્રષ્ટિબિંદુનો પણ પરિચય કરાવી આ બાબતે સમર્થ બનાવવા જોઈએ. મૂલ્યાંકનને શિક્ષણની પ્રક્રિયાના એક ભાગ તરીકે સ્વીકારવું જરૂરી બની ગયું છે. શિક્ષકે બાળકોને પ્રોત્સાહિત કરવાની બાબતમાં મૂલ્યાંકનની ભૂમિકાને જાણી લેવી જોઈએ. બાળકોના શિક્ષણના હક્ક અંગેના ધ્યેયોને હાંસલ કરવાના હેતુસર અને દરેક બાળકને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પ્રદાન કરવાના ધ્યયને પ્રાપ્ત કરવા માટે આ બાબત અત્યંત અગત્યની છે. કેટલાંકને નાપાસ કરીને બાકીનાને પસંદ કરવાના સાધનરૂપ વર્તમાન મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ શિક્ષણના વૈશ્વિકરણ સાથે સુસંગત નથી. વર્તમાન સાર્વત્રિક પરીક્ષા પદ્ધતિમાં વિદ્યાર્થીના પરીક્ષામાં દેખાવ પર બિનજરૂરી ભાર મુકાતો હોવાથી એ જરૂરી બની ગયું છે કે એક શિક્ષકમાં મૂલ્યાંકન અંગેના ખ્યાલની ઊડી અને વ્યાપક સમજ હોય વિદ્યાર્થીના અભ્યાસમાં દેખાવ પર બિન જરૂરી ભાર મૂકવાને બદલે વર્તમાન વૈશ્વિક સંદર્ભમાં માહિતીના સઘન સમજના મુલ્યાંકન પર ભાર મૂકવો જોઈએ.