તે કાળ અને તે સમયની આ વાત છે. તારંગાની તળેટીમાં આવેલું ટીંબા નામનું નાનક્ડું ગામડું મારું મોસાળનું ગામ છે. એક જમાનામાં આ નાનકડા ગામમાં છાપું તો શું ટપાલ પણ માંડ પહોંચતી, હજી આજે પણ જેને પોતાની સહી કરતાય માંડ આવડે છે તેવી, અક્ષરજ્ઞાન જ આ દેશની સઘળી સમસ્યાનો જાદુઈ ઇલાજ છે તેવુ માની લિટરસી કેમ્પેન પાછળ આદુ ખાઈને પડેલા મિત્રોની , પરિભાષામાં નિરક્ષર મારી માનું બાળપણ આ પછાત ગામડામાં વીત્યું હતું. આટલાં વર્ષોનાં અનુભવે એવા તારણ પર પહોંચ્યો છું કે કોઈ પણ વિષયનું તળપદું અને આધુનિકતાના પૂર્વગ્રહોના રંગોના રંગો ચડ્યા વગરનું વાસ્તવિક જ્ઞાન મેળવવું હોય તો આપણી આજુબાજુમાંથી સૌથી વૃધ્ધ અથવા સૌથી અભણ, સ્કૂલ કોલેજના પગથિયે પગ પણ ન મૂક્યો હોય તેવી, વ્યક્તિને શોધી કાઢીને તેને પડપૂછ કરવાનું શરૂ કરવું જોઈએ. ખાસ તો જૂની-નવી જીવનશૈલીના બહુવિધ પાસાંઓની ફર્સ્ટ-હેન્ડ જાણકારી મેળવવા. આ બેમાં અભણપણાની એક લાયકાત ધરાવતી મારી માને પૂછતા ઘણી વાર ક્ષુલ્લક દેખાતી પણ વર્તમાન વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષમાં કદાચ ઘણી મહત્વની વાતો જાણવા મળતી. એક વાર મેં એને પૂછેલું કે તમે લોકો સવારના પહોરમાં ઊઠીને સૌથી પહેલાં શું કામ કરતા ? ત્યારે જવાબમાં એણે મને કહેલું કે, ઊઠીને સૌથી પહેલા દેરાસર જઈ ભગવાનના દર્શન કરી પછી ઘરે આવીને પહેલા આટો તથા ચોખા પલાળીને પછી બીજા કામે લાગવાનું. બપોરે બાર વાગે ખાવા જોઈતાં રોટલી-ભાત માટે સવારે છ વાગ્યે આટો ભાત પલાળવાનું રહસ્ય પહેલા તો મને સમજાયું નહિ, પણ પછી ખબર પડી કે છ વાગે ચોખા પલાળી દેવામાં આવે તો બારા વાગ્યા સુધીમાં એ પલળીને એટલા પોચા થઈ જાય કે એને પકવવા માટે ચૂલો અર્ધો સમય પણ બાળવો ન પડે. પેઢી દર પેઢી વારસામાં મળતા જ્ઞાનને વળગી રહી પાણીમાં ચોખા પલાળવા દ્વારા પાણીમાં રહેલી ઊર્જા (હાઈડ્રલ પાવર)નો ઉપયોગ કરી બળતણ બચાવતી અભણ માનું જીવન વધુ વૈજ્ઞાનિક હતું કે હોમ સાયન્સમાં ગ્રેજ્યુએટ થઈ, સવારે આઠ વાગે ઊઠી સોફાસેટ પર બેસી બ્રશ કરતાં કરતાં છાપાં મેગેઝિન વાંચી, સવારની ટીવી સિરિયલ જોયા પછી બાર વાગે રસોઈનો સમય થાય એટલે નાછૂટકે ઊભા થઈ પ્રેશરકૂકરમાં