જૈન શાસ્ત્રોમાં જ્ઞાનના પાંચ પ્રકારો દર્શાવાયા છે ,તેમાં (1) મતિ જ્ઞાન એટલે મગજ જ્ઞાન અથવા સમજવાની શક્તિથી પ્રાપ્ત જ્ઞાન છે .આ જ્ઞાન કર્માનુસાર જમા થયેલું હોય છે.(2) શ્રુત/ શ્રુતિ જ્ઞાન -જે સાંભળવાથી મળે તે શ્રુત જ્ઞાન ,જે દરેક સંસારિક પાસે હોય છે.મતિ જ્ઞાન કારણ છે ,શ્રુત જ્ઞાન પ્રભાવ છે (3) અવધી જ્ઞાન -જે આંખે જોઈ શકાય તે ,આ જ્ઞાન ચીજો અંગે ના જ્ઞાન સુધી સીમિત છે. આ જ્ઞાન માટે દરેક કાર્યમાં ઇન્દ્રિયો અને મગજની આવશ્યકતા પડે છે.અવધી જ્ઞાનનો ઉદ્દેશ જ્ઞાનની વિશેષ ગુણવત્તા પ્રાપ્ત કરવાનો છે , જેનાથી ક્રોધ ,લાલચ અને ભયાનક વૃત્તિ ઓછી થાય -નષ્ટ થાય (4) મનપારાર્ય જ્ઞાન /(મનોપ્રિયા જ્ઞાન )-જે જ્ઞાન બીજાઓના ચહેરાં અને મનને ,તેમાં ચાલતાં વિચારો (ટેલિપથી )જાણવા સક્ષમ બનાવે છે.આ જ્ઞાન આત્માની શક્તિ છે ,જે કેવળ આધ્યાત્મિકતા અને ઊંડા ધ્યાન પછી ,ઉચ્ચ ગુણવત્તા વાળા સાધકોને પ્રાપ્ત થાય છે.(5)કેવળ જ્ઞાન (અંતિમ -અતીત ,વર્તમાન અને ભવિષ્ય નું જ્ઞાન )કેવળ જ્ઞાન શુદ્ધ ,સકળ ,અસાધારણ અને અનંત છે .આત્મા દ્વારા સંલગ્ન સર્વ કર્મો ને નષ્ટ કરવા કેવળ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરાય છે , બધાં જ જ્ઞાનીઓએ આ માર્ગ અપનાવ્યો હતો.કેવળ જ્ઞાની ને અંતરિક્ષ અને બહારના અંતરિક્ષ માં હાજર બધી ચીજોની ખબર પડી જાય છે.બધા જ કેવળ જ્ઞાની તીર્થંકર નહોતાં ;ગહન આધ્યાત્મિક પ્રથાઓ ,સર્વ કર્મોની નિર્જરા ,ક્રોધ ,લાલચ ,ભય ,લગાવ ,ગર્વ વગેરે નો નાશ કરવો તે તો કેવળ જ્ઞાનની દિશાનું એક માત્ર ચરણ (પગલું )હોઈ શકે એવું બને .