ચૈતન્ય-રૂપ આત્માનું,અજ્ઞાન વડે, જે બાહ્ય દેહ આદિ વિષયમાં,અહમ-તત્વ-આદિથી બાંધવા-પણું,તે જ (સંસારનું કારણ હોવાથી) સંસાર કહેવાય છે અને અધ્યસ્ત સર્વ દેહાદિ વિષયો સ્વપ્નની જેમ મિથ્યા સમજાઈ જઈ સર્વના સંગથી રહિત જે "અધિષ્ઠાન ચૈતન્યનો લાભ થવો" તે "નિર્વાણ" છે.