ધીરે ધીરે પુરોહિતોની સામે અવાજ ઉઠવા લાગ્યા અને બહિર્મુખી દ્રÂષ્ટમાંથી બહાર નીકળી આંતર દ્રÂષ્ટ તરફ ધર્મ માણસ આગળ વધ્યો પછી યજ્ઞ અને કર્મમાં રૂચી ઘટી અને જ્ઞાનની પ્રાÂપ્ત કરવામાં રૂચિનો વધારો થયો, આ જ્ઞાનની આંતર સાધના દ્વારા જ્ઞાન શોધવાની પ્રક્રિયા અÂસ્તત્વમાં આવી અને તેમાં જ સ્થીર થવાની વૃતિનો વિકાસ થયો અને આત્મસ્થ થઈને આત્મજ્ઞાન મેળવવાની વિધિઓ અÂસ્તત્વમાં આવી જેમાંથી જ ઉપનિષદોની રચના થઈ અને જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાની જુદી જુદી આંતરિક સાધના પદ્ધતિઓનો વિકાસ થયો અને જ્ઞાન દ્વારા જ પરમ શાંતિ અને સુખની પ્રાÂપ્ત છે, તેવો વિચાર Âસ્થર થયો આમાં પુરોહીતોનો સખત વિરોધ જાઈ શકાય છે જેને કારણે માનવીય જીવનમાં અવ્યવસ્થા જાવા મળે છે.