કૂર્મ એટલે કાચબો. કાચબો પણ જરૂર પડે ત્યારે પોતાના અવયવો પ્રસારે છે અને કામ પૂૂરું થાય ત્યારે પાછા સંકોચી લે છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે ગીતાજીમાં સ્થિતપ્રજ્ઞનાં લક્ષણો જણાવતી વખતે કાચબાનું દૃષ્ટાંત આપેલું છે.