જે ધ્યાનયોગી યોગની સર્વોચ્ચ સ્થિતિ સમાધિ પ્રાપ્ત કરી ચૂક્યો છે તે જાણે છે કે પોતાની જે સત્તા અને સ્વરુપ છે તે ચૈતન્યનું છે. તેવી જ રીતે સઘળાં જીવોનું પણ મુળભુત સ્વરુપ તો ચૈતન્યમય જ છે. આથી તે સઘળાં પ્રાણીઓમાં તે એક માત્ર ઈશ્વરને જુએ છે અને તે ઈશ્વર પણ તેની અંદર રહેલા સાત્વિક પ્રકાશને જુએ છે. ઈશ્વર સમષ્ટિ સત્વગુણમાં પ્રતિબિંબિત રહેલું ચૈતન્ય હોવાથી તેનાથી કશુંયે અદૃશ્ય નથી પરંતુ આ સૃષ્ટીની લીલા ચાલુ રહે તે માટે તે પ્રત્યેક જીવો તેને જે સ્વરૂપે ભજે છે તેવા ભાવે તે પણ તેને પ્રતિભાવ આપે છે. એકનું એક ચૈતન્ય કાલીના ભક્તોને કાલીરુપે, રામના ભક્તોને રામરુપે, કૃષ્ણના ભક્તોને કૃષ્ણરુપે, ધ્યાનયોગીને શુન્યરુપે, ઈસુના ભક્તોને ઈસુરુપે, અલ્લાહના બંદાઓને શાંતિ અને અમનરુપે તેમ જેવા ભાવે ભજશે તેવા ભાવે પ્રતિભાવ આપશે. વળી જો કોઈ ઈશ્વર છે જ નહીં પણ આ જગત જ સર્વ કાઈ સારરુપ છે તેવો ભાવ કરશે તો તેની બુદ્ધિમાં જગત જ શ્રેષ્ઠ છે તેવો ભાવ ઉભો કરશે.