મસ્જિદ : મહાદેવ ગેટની અંદર જમણી બાજુએ તથા ઓલ્ફ્રેડ હાઇસ્કુલ(નવી)ની સામેના ગઢ, દુકાનો અને બાવળીયા વચ્ચે આવેલ મહોમદ પન્નાહ સાહેબ (રદીઅલ્લાહ-તાલા-અન્નહો)ની આલીશાન અને વિશાળ મસ્જિદ બહારથી જોઈ શકાતી નથી. છતાં તેના અચળ અને અડીખમ ગુંબજો અને મિનાર તેના અસ્તિત્વ નો સાદ આપી રહ્યા છે. મસ્જિદ ઈસ્લામિક સ્થાપત્યની એક બેનમૂન મિસાલ છે. કચ્છમાં આટલી વિશાળ મસ્જિદ ક્યાં પણ નહીં હોય. તે સમયની ભુજની વસ્તી પ્રમાણે તેનું કદ અને ભવ્યતા અનેકગણી હતી અને તે હજરત મોહમ્મદ મોહમ્મદ પન્નાહ સાહેબ ( રદીઅલ્લાહ -તાલા -અન્નહો ) ની દીર્ઘદ્રષ્ટિ, સુઝબુઝ, અનુભવ અને કુશાગ્રહતાના પ્રતીક સમાન છે. અત્યારે જ્યાં ઊંચા પાણીનો ટાંકો છે, ત્યાંથી મસ્જિદનો મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર હતો. મુખ્ય દ્વારની અંદર થઈને મસ્જિદના કમ્પાઉન્ડમાં અવાતું. કમ્પાઉન્ડમાં બે હોજ હતા. એક નાનો હતો અને બીજો આશરે 100 ફિટ ઊંડો અને જબરદસ્ત હોજ હતો. હોજમાં ઉતારવા પૂર્વ-પશ્ચિમ બને બાજુ સીડીઓ બનેલી હતી અને તેની આસપાસ વજૂ કરવા બેઠકો બનેલી હતી. ( હોજની જગ્યા જ્યાં આજે દુકાનો બનેલી છે) જે મસ્જિદના સેહનના નામે ઓળખાય છે, કેમ તેનો ઉપયોગ ઈદગાહ તરીકે પણ થઈ શકે. પૂર્વમાં અર્ધો ભાગમાં સેહન, સ્ટોર, રૂમ, ખાનકાહ માં આવવાનો દરવાજો અને મધ્ય ભાગમાં અઝાન આપવા માટે નાનો બુર્જ હતા. સેહનની પશ્ચિમી બાજુએ વિશાળ ૨૫ ગુંબજ, ૨૪ મિનારા તથા બે મોટા મિનાર અને બે ઊંચા મોટા બુર્જ હતા. આ આલીશાન મસ્જિદની ફૂટ ઊંચાઈ ૮૦ બાય ૮૦ની લંબાઈ, પહોળાઈ, ૧૧ પ્રવેશદ્વાર, ૨૦ તીરદાર આંતરિક દીવાલો, ૨૦ ઊંચી સ્પેનિશ ઢબની કમાનો, જેને ૫ મહેરાબો અને ૨ મિમ્બરોથી સજાવવામાં આવી છે. એક મસ્જિદ અંદર અને એક બહારના ભાગમાં જેની અંદર એકીસાથે ૫૨૫ નમાજીઓ નમાજ અદા કરી શકે, અને બહાર સેહનમાં બેથી અઢી હજાર નામજીઑ નમાજ અદા કરી શકે. મસ્જિદના બાંધકામમાં મરિયાન સફેદ પથ્થરનો ઉપયોગ કરવામાં આવેલ છે તથા ગૂગળ સાથે કાળી ચુનાની સિમેંટિંગ કરવામાં આવેલું છે. દરવાજામાં સાગના લાકડાનો ઉપયોગ કરવામાં આવેલ છે, જે આજે પણ એટલી જ મજબૂતાઈથી ઊભા છે.