૧૧૭ વર્ષ સુધી અણીશુદ્ધ વર્તન રાખી ધર્મમૂર્તિનું બિરૂદ પામનાર સિદ્ધ સંતવર્ય શ્રી આત્માનંદ સ્વામી મારવાડ પ્રદેશના “ઊંટવાળ” ગામના વતની હતા. તેમનેા જન્મ વિ.સં. ૧૭૯૯ માં થયેલો. બાળપણમાં શાણ પણ કેળવેલું. યુવાવસ્થાએ યુક્તિ કરીને ભગવાનને ભેટવાની ઝંખનાથી ઘર છોડી તીર્થ કરવાની કળેલા. તેમણે ઉદ્ધવાવતાર સદ્‌ગુરૂ શ્રી રામાનંદ સ્વામીનાં ચરણે તીર્થયાત્રાની ઈતિશ્રી કરી અને સમર્પિત થયા. પૂર્વના પુણ્યને યોગે રામાનંદ સ્વામીનો સંયોગ થયો. સ્વામીએ પણ હીરપારખીને દીક્ષા આપી “આત્માનંદ” નામ પાડ્યું.