એક્ચ્યુઅલી, અહીં ફિલ્મમાં માંઝી જે તોડે છે તે પહાડ એક જાયન્ટ મૅટાફર છે. સામાજિક બહિષ્કારનો એક એવો પહાડ જે એક માણસને ઊંચો અને બીજાને નીચો બનાવે છે. એવો પહાડ જે માણસને માણસ નહીં, બલકે સાવ તુચ્છ જંતુ બનાવીને મૂકી દે. એવો પહાડ જેની પાછળ ઢંકાયેલા લોકો આજે પણ સત્તાસ્થાને બેઠેલાઓને દેખાતા નથી. જેની નીચે કચડાઇ મરતા લોકોની કોઇને દરકાર નથી. આપણા દેશની સડી ગયેલી સિસ્ટમનો એવો પહાડ જેની એક તરફ બનતા કાયદા-જોગવાઇઓ પેલે પાર વસતા જરૂરિયાતમંદ લોકો સુધી પહોંચે જ નહીં. આપણે કહીએ કે દેશ આઝાદ થયો, પણ એ જ દેશનો ગરીબ જો પગમાં જૂતાં પહેરવાની વાત કરે, તો એના પગમાં ઘોડાની નાળ જડી દેતાં પણ જમીનદારો અચકાય નહીં. પહાડની ટોચે બેઠેલો એક વર્ગ નીચે તળેટીમાં રહેલા લોકોને કાયમ દબાવીને જ રાખે, એમની સ્ત્રીઓને બાપીકી જાગીર સમજે, વિકાસનાં ફળ એમના સુધી પહોંચવા જ ન દે, શાળા, દવાખાનાં, પાણી, વીજળી જેવી પાયાની સગવડોને પણ લક્ઝરી બનાવી દે. અને સૌથી ખરાબ, દાયકાઓના આ અપમાનને કારણે જ્યારે સમાજનો એ કચડાયેલો વર્ગ એવું માની બેસે કે કદાચ એ સગવડો-સમાનતા આપણા માટે છે જ નહીં. ‘માંઝી’ ફિલ્મમાં સરકાર અસ્પૃશ્યતા નિવારણનો કાયદો પસાર કરી દે તે પછી નવાઝુદ્દીન જ્યારે ગામના ઉચ્ચવર્ગની વ્યક્તિને સ્પર્શી લે તો પણ એને ઢોર માર મારવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, એ પછી ઘરે આવીને પોતાના સાથીદારો સાથે એ આ વાતને એ રીતે હસી કાઢે છે જાણે આ અન્યાય તો હવે કોઠે પડી ગયો છે. અહીં આ વાત ભલે ચાલીસેક વર્ષ પહેલાંની હોય, પરંતુ આજે હવે એવો કોઈ અન્યાય અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી એવો દાવો કોઈ કરી શકે તેવી સ્થિતિ નથી. ત્યારે એક મેઇન સ્ટ્રીમની ફિલ્મ આ મુદ્દા ખાસ્સી બોલ્ડ રીતે રજૂ કરે તે વાતે ડિરેક્ટર કેતન મહેતાને દાદ આપવી જોઇએ. આવા બધા અન્યાયોનો ભોગ બનેલો કોઈ માણસ બંદૂક પકડી લે તો કેવી સ્થિતિ સર્જાય તેની એટલે કે નક્સલિઝમની પણ અહીં વાત છે. માંઝીએ બંદૂકને બદલે હથોડો પકડ્યો, એટલે જ આજે એ દંતકથા બની ગયો છે અને બિહારમાં એનાં લોકગીતો ગવાય છે.