કહેવાય છે કે આપણા દેશમાં જેટલું સોનું છે એટલું વિશ્વના અન્ય કોઈ દેશમાં નથી. એ જ રીતે કાળાં નાણાં પણ ચિક્કાર છે, પરંતુ એનો ફેલાવો એટલો ઊંડો અને વ્યાપક છે કે કોણ કોની સામે સવાલ ઉઠાવે. અહીં રાજકારણીઓ પાસે, સરકારી બાબુઓ પાસે, મોટા ખેડૂતો પાસે પણ કાળાં નાણાં છે. ઉદ્યોગપતિઓ-વેપારીઓ પાસે એ ન હોય તો ન્યુઝ બને. આપણા દેશમાં કાળાં નાણાંનુ સમાંતર અર્થતંત્ર ચાલે છે, કંઈક અંશે એને જરૂરી પણ માનવામાં આવે છે. કાળાં નાણાં ન હોત તો લાંચની ચુકવણી કઈ રીતે થાત? ફાઇલો ક્લિયર કરાવવા માટે બાબુઓને લાભ કઈ રીતે આપી શકાત? જોકે કૅશ સિવાય કાઇન્ડ સ્વરૂપે પણ લાભ આપી-લઈ શકાય છે. આપણા દેશમાં સૌથી વધુ કાળાં નાણાંનું પ્રમાણ કન્સ્ટ્રક્શન-રિયલ એસ્ટેટમાં હોવાનું કહેવાય છે. સામાન્ય માણસ પણ જગ્યા ખરીદે ત્યારે અમુક ટકા રકમ કૅશ ચૂકવે છે. એના એ કૅશ જેને ચૂકવાય છે તે વ્યક્તિ એ નાણાંને કાળાં બનાવી દે છે, કારણ કે એ હિસાબી ચોપડામાં નોંધાતાં નથી. આયાત-નિકાસનો વેપાર બ્લૅક મની વિના થાય છે ખરો? કેટલો? સોના-ઝવેરાત-ડાયમન્ડ બિઝનેસમાં કાળાં નાણાં નથી? શૅરબજાર હોય કે કૉમોડિટીઝ માર્કેટના ડબ્બા ટ્રેડિંગ (બિનસત્તાવાર કામકાજ) હોય કે ગોલ્ડનું રોકાણ હોય, બ્લૅક મનીની બોલબાલા બધે જ જોવા મળે છે. દોસ્તો, કયા મોટા બિઝનેસમાં કાળાં નાણાં નથી એવી યાદી બનાવાય તો બહુ નાની યાદી બને.