પરમાત્માની આભાસી કલ્પનાઓનો ઈતિહાસ વેદથી આજ સુધીનો તપાસીએ તો જણાય છે કે માણસમાં જેમ જેમ સત્ય અને વિવેકરૂપી સદગુણો પ્રગટ થતા ગયા છે, તેમતેમ માણસની આભાસી કલ્પનાઓમાં ફેરફાર જોવા મળે છે, મને એમ સ્પષ્ટ પ્રતીતિ થાય છે, કે પરમાત્માની મૂળ કલ્પના તો માણસની દુર્બળતા,અજ્ઞાન ભય,અને બુદ્ધિના વિકાસમાંથી માંથી જ ઉત્પન્ન થઇ છે.જો માણસ અભયમા,જ્ઞાનમાં જ પ્રથમથી સ્થીર હોત અને સાથે સાથે તર્ક અને કલ્પના કરવાની શક્તિ જ ન હોત તો પરમાત્માની કે ધર્મની વાત સુઝી જ ન હોત ને માણસ સુખ અને શાન્તીમાં જ જીવતો હોત. તનાવ જેવી ચીજ જોવાજ મળત નહી. કારણ કે ભય અને અજ્ઞાનની ઉપજ જ જ તનાવ છે.અજ્ઞાન અને ભયની નાબુદી જ આત્મ જ્ઞાનથી થાય છે .તે અધ્યાત્મ જગતે તે પુરવાર કરી દીધુ છે.અધ્યાત્મનો અર્થ છે આંતરિક સાધના.