માનવી જ્યારે પથ્થર યુગમાં જીવતો હતો ત્યારથી લઈને રાજા – મહારાજાઓના શાશનકાળમાંથી પસાર થતા થતા સભ્ય અને આધુનિક સમાજ સુધી પહોચેલા કાળા માથાના માનવી એ સમયે સમયે વિવિધ પ્રકારના ચલણો અથવા તો નાણાના સ્વરૂપોનો વિકાસ કરેલ છે .