મા-બાપ ભણેલાં નંઈ પણ અમને ભણાવવાની બહુ હોંશ. મા તો વારેવારે કે’તી : ‘આપડે ક્યાં તાલેવંતનાં છોકરાં છીએ તે બાપદાદાની મિલકતું વાટ જોતી હોય…. તમારે તમારા બાપની જેમ તૂટી નો મરવું હોય તો ભણો…. ભણશો તો જ દા’ડો વળશે….. નઈતર કરજો અમારી જેમ ઢસરડા…..’ માનાં આ વેણ અને બાપુનાં સપનાંની લંગાર…. બેઉ ભેળાં થઈ અમને ભણવા બાજુ વધુ ને વધુ ગંભીર કરતાં ગયાં. અમે તો ગામ બારા, આવળ, બાવળ, બોરડી ને ઈંગોરિયાનાં જાળાં વચાળે અફાટ વગડામાં સાવ એકલાં રે’તાં’તાં. અમારા ઘર્યે લાઈટ તો અમે બધાંએ ભણી લીધું ઈ પછી આવી. અમે તો બધાએ ફાનસના અજવાળે જ વાંચ્યું છે. બપોરનું મળે તો સાંજનાં ફાંફાં એવી ઘરની હાલત એટલે નિશાળમાં કંઈ ને કંઈ વાંકમાં આવવાનું થાય. મારે માથે મોવાળા વાંભએકના ને વળી બોથડ તે જાન્યુઆરી આવતાં આવતાં બે થરા થીંગડાં પણ ફાટી જાય ને યુનિફોર્મ વગર રોજેરોજ વર્ગની બારી ઊભી રાખે. ભાઈની પણ સમયસર ફી નહીં ભરી શકવાને કારણે એવી હાલત ઘણી વાર થતી. પણ અમે કોઈદી ઘરે નો’તું કીધું. ડાપણની દાઢ અમારે ભાઈ-બે’નને જરીક વેલી જ ઊગી ગયેલી. ખબર હતી કે ઉપરવાળાએ એવાં માબાપ દીધાં છે કે હોય તો માગ્યા વગર જ આપે. પણ આજે એક વાત કબૂલવી પડે કે એ દિવસોએ ખુદ્દારી શીખવી. વર્ગની બહાર ઊભા ઊભા તડાક દઈને પ્રશ્નોના સાચા જવાબો દેતી થઈ…. આપણે ત્યાં સમાજનાં ધારાધોરણો તો આમ પણ આર્થિક માપદંડે જ ચાલે. ગામ આખું મારા બાપુજીને ‘તું’ કહીને જ બોલાવતું. અમારા મનમાં ચચરાટ તો બહુ થાય પણ કરીએ શું ? પણ મનોમન ગાંઠ વળતી જાય… કંઈક એવા બનવું, એટલા આગળ વધવું કે આ ‘તું’ કહેનારાં મારાં માબાપને ‘તમે’ કહેતા થાય…. ને જુઓ આજે અમે ભાઈબે’ન એવી જગ્યાએ પહોંચ્યા છીએ કે કાલે ‘તું’ કહેનારા બધા આજે મારાં માબાપને મળવા સામેથી ઘરે આવે છે !