હિંદુ સંસ્કૃતિમાં કાલરાત્રિ, મહારાત્રિ અને મોહરાત્રિ એ ત્રણ રાત્રિનું મહત્વ છે. કાલરાત્રિ એટલે કાળી ચૌદશ, મહારાત્રિ એટલે મહાશિવરાત્રી અને મોહરાત્રિ એટલે જન્માષ્ટમી. દિવાળીના પંચોત્સવનો ત્રીજો દિવસ કાળી ચૌદશ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. મેલી સાધનાના સાધકો, તાંત્રિકો, ઉપાસકોની સાઘના માટે આ શ્રેષ્ઠ દિવસ મનાય છે. આ દિવસે મહાકાલી, હનુમાનજી, ભૈરવ સહિતના ઉગ્ર દેવોની ઉપાસના કરવામાં આવે છે.