ખોંભડી એટલે નખત્રાણા તાલુકાનું એક નાનકડું ગામ જ્યાં મારા શૈશવની સુગંધ લપાઈ બેઠી છે. એક મોટી ડેલીમાં ચાર મકાનો હારબંધ. વચ્ચે લાંબી પરસાળ. સામે મોટું આંગણું જે વચ્ચેથી એક તરફ કાચું, માટીનું અને બીજી તરફ બાથરૂમ ભણી જતી સિમેન્ટની પગદંડી બનાવેલી. એ કાચા આંગણામાં મારી મમ્મીને લીંપણ કરતી જોયેલી એ દ્રશ્ય યાદ છે. આંગણની એક બાજુ ગરાજ જેવું કશુંક હતું જ્યાં અમારું વેસ્પા સ્કુટર રાખતા. અમે જ્યાં સુધી રહેલા ત્યાં સુધી વચ્ચેના બંને મકાનો ખાલી, બંધ પડી રહેલા. અડખેપડખેના મકાનોમાંથી એકમાં અમે અને સામેના મકાનમાં બેંકમાં જ કામ કરતા અંકલનો પરિવાર રહે. એમના બાળકો અને હું મિત્રો. મકાન પાકું અને સળંગ લાંબુ આથી ઉપર એ…યને મોટ્ટી અગાશી. પડખે ઉગેલું ખાટી આમલીનું ઝાડ અગાશીના ખૂણે જ પડે. એ આમલીના કાતરા-કચૂકા ખૂબ ખાધા છે. આ લખતી વખતેય મોંમાં પાણી છૂટે છે ! સવારે દસથી સાંજે પાંચ વાગ્યાની શાળા હતી. શનિવારે બપોરે જ છુટ્ટી. અમે બાળકો જેટલો સમય ઘેર હોઈએ તેમનો મોટાભાગનો વખત અગાશી પર જ વીતતો. રમવા માટે, નાના ભાઈબહેનોને રમાડવા માટે, લેસન કરવા, ગરમીમાં હવા ખાવા, વરસાદમાં પલળવા કે આમલી ખાવા માટે અગાશી જ મુખ્ય સ્થળ. ઉનાળામાં કોઈવાર રાત્રે સુતા પણ અગાશીમાં. આવડા મોટા મકાનની પાછળ ખુલ્લા મોટા ખેતરો અને એનીયે પાછળ એક મંદિર અને તેને અડીને આવેલું તળાવ. આ બધુંયે ઘરની બારીમાંથી અને અગાશી પરથી તો સ્પષ્ટ દેખાય. એ ખેતરોમાં ઘણીવાર પપ્પા પોતાના મિત્રો-સહકાર્યકરો સાથે ક્રિકેટ-ફૂટબોલ રમવા જતા. અમે અગાશી પરથી તેઓને ‘ચિઅર અપ’ કરતા. કોઈવાર ઘેરથી પાણી ભરી જઈને બધાને પાણી પીવડાવવા પણ જતા. સાંજ પડ્યે ગામની પછીતે આવેલા તળાવવાળા મંદિરમાં જવાનું બહુ ગમતું. નમતી બપોરે ગાયોનું ધણ પાછું ફરે ત્યારે એમના પગની ખરીઓથી ઉડતી ધૂળને ગોરજ કહે એટલે એ સમય ‘ગોરજટાણું’ કહેવાય. અને મંદિરમાં સાંજની આરતીમાં ઝાલર વાગે એ સમય ‘ઝાલરટાણું’ કહેવાય. એ પછી દિવસ વધુ ને વધુ ઘેરો બનતો જાય એ સંધ્યાકાળ. મંદિરે જવાનું મુખ્ય કારણ તળાવમાંથી કાચબા પકડીને એની સાથે રમવાનું તથા ભીની માટીમાં દેરા બનાવવાનું રહેતું.