સન 1919માં ગુજરાત કૉલેજની પાછળ હું બચુભાઈ ને બંગલે રહેતો ત્યારે અમારા સંબંધમાં પહેલી કટોકટી ફરકી ગઈ. દુકાળના કામસર મેં પંદરેક દિવસનો પ્રવાસ ગોઠવ્યો. બહારગામ જવાને આગલે દિવસે કુમુદ માંદી પડી. મારે માથે ધર્મસંકટ આવી પડ્યું. ઘરમાં બીજું કોઈ જ નહિ તો હું શું કરું ? કેટલાય દિવસથી ચોપાસ સંખ્યાબંધ કાગળો લખીને જે કાર્યક્રમ ઘડેલો તે રદ પણ કેમ થાય ? તરત મારી રીતે મેં આ મુસીબતનો ઉકેલ કાઢ્યો. પાસેની કૉલેજમાંથી નડિયાદના એક ઓળખીતા વિદ્યાર્થીને મેં બોલાવીને તેની સાથે કુમુદને નડિયાદ વિદાય કરી. એક સ્ત્રીની બીમારીની સારવાર કરવાને આટલું બધું કામ નેવે મૂકું અને આટલા બધા કાર્યકરોને નિરાશ કરું એ મને અશક્ય લાગ્યું. આથી કદાચ તેનું કોમળ કાળજું ઘવાયું હશે. મારી જાહેર ફરજની દષ્ટિથી હું નિરુપાય હતો. પ્રવાસ પૂરો થયા પછી કવચિત તેને નડિયાદમાં મળીને મેં તેને બનતું સાંત્વન આપ્યું. થોડા માસ પછી આસ્ટોડિયા રોડ પર ફરી શારદાબહેનના ઘરમાં રહેતાં મેં આશારામને નોકર તરીકે રાખ્યો. ત્યારથી અમારા સંબંધે વળી નવો પલટો ખાધો. હવે આશારામ બહારથી સરસામાન લાવતો તેમ ઘરમાં તે રસોઈ પણ કરતો. તેથી ઘરકામની બધી ચિંતામાંથી કુમુદ મુક્ત થઈ. ઉપરાંત બહારના કામમાં તે એક્કો હતો. તેથી જ્યારે આ ઘરમાં કુમુદ થોડા દિવસ રહેવા આવી ત્યારે તેનું બધું રોજિંદું કામ બીજાએ ઉપાડેલું જોઈને તે છેક હતાશ થઈ. વળી શારદાબહેનના ઘરમાં સર્વના આનંદપ્રમોદમાં તે જરાયે ભળી શકતી નહિ – ઊંડી આંખે અને દુઃખી દિલે બધું માત્ર ટગર ટગર જોયા જ કરતી. તેથી તેનું મગજ વધારે નબળું પડતું ગયું ને તેનું હૃદય વધારે સંકોચાતું ગયું. તેની કાંતિ અને કળા ક્ષીણ થતી ગઈ. તેમ તેના કરમાતા નીરસ વ્યક્તિત્વથી છેક નિરાશ થઈને હું તેનાથી વધારે વિમુખ થતો ગયો. ઘરકામ માટે હું આશારામને બોલાવતો અને બાકી રાતદિવસ મારી ધૂનમાં જ રહેતો. તેથી એક ઘરમાં રહેવા છતાં અમારી વચ્ચે અબોલા થવા લાગ્યા. કુમુદ કંટાળીને થોડા જ દિવસમાં પિયેર ગઈ.