ગઈકાલે વડોદરામાં ડો.ચૈતન્ય બૂચના પુસ્તકનું વિમોચન થયું. ‘આરોગ્યની અનેરી દિશા…’એવું શીર્ષક એટલે વાત જામી, જામી એટલે હળવી બની. વાતાવરણમાં આરોગ્યની અનિવાર્ય દિશા તરીકે હાસ્ય છવાયેલું રહ્યું. મેં ત્રણ વાતો મુખ્ય કહી, એક, આરોગ્ય માટે હાસ્ય અનિવાર્ય છે. ( આ મુદ્દા માટે ચૈતન્યભાઇની ‘સેન્સ ઓફ હ્યુમર’નો ખાસ્સો ઉલ્લેખ કર્યો. બીજું, એક ડોક્ટરતરીકે એમના નિત્ય પહેરવેશમાં ‘ટાઇ’ની મઝા પણ કરી. કહ્યું, ‘ભાઇ, આમને શૉલ આપવાનો કોઇ અર્થ નથી એ તો આમાંથી પણ ‘ટાઇ’ બનાવશે. આ રોજ પહેરાતી ‘ટાઇ’ એમના વ્યક્તિત્વનું એક સ્ટેટમેંટ- વિધાન છે. આ વિધાન છે, બંધનનું, નિયમપાલનનું. ડોક્ટર તેમના આ પહેરવેશ દ્વારા તેમના દર્દીઓ સાથે વાત કરી રહ્યા છે.. ત્રીજું, એમના નામનો મહિમા કર્યો. તે છે ‘ચૈતન્ય’ની ઓળખ. એક ડોક્ટર પોતાના દર્દીમાં ચૈતન્યને જોઇ શકે તો કેવી ક્રાંતિ આવે તેની વાત કરી. આને વેદાંતની દ્રષ્ટિએ સમજાવીએ તો એક ડોક્ટર પોતાના દર્દીમાં પણ પોતાનું જ ચૈતન્ય વિલસતું જુએ તો એને પોતે પોતાનો જ ઇલાજ કરતો હોય તેવો અલૌકિક આનંદ મળે. આ એક જુદી ઉંચાઇનું ‘સેલ્ફ-એક્ચ્યુલાઇઝેશન’ છે. તમે એમબીએમાં ભણ્યા છો તેનાથી જુદું, પરંતુ નરસિંહે ગાયેલા ‘બ્રહ્મ લટકા કરે બ્રહ્મ પાસે’થી નજીક… જેવું. ચૈતન્ય શબ્દ અને એનું ભાવજગત ડોક્ટર ના સહેજ જુદી રીતે પણ જોવું જોઇએ. ડોકટરો અભ્યાસથી જગતના એક ભૌતિકવિશ્વથી અભ્યસ્ત થયા હોવાથી તેઓ પ્રક્રિયા અને પરિણામમાં એક ‘મિકેનીકલ-મ્યુઝિક’ જોતા હોય છે જે સ્વ-ચૈતન્યના સહારે એક ડોકટર સાંભળી શકે. આ એક શક્યતા અને તક હોય છે. ત્રીજી બાબત ટેકનોલોજીએ આપણા જીવનને એક નવો પડકાર ફેંક્યો છે. મેનેજમેંટમાં જેને ‘ઇનફોર્મેશન-એસીમેટ્રી’ એટલે કે ‘માહિતીસંપદા’ની એક પ્રકારની ખાઇ કે વિસંગતતા હતી તે આ ટેકનોલોજીએ હટાવી દીધી છે. બીજી તરફ બધું નિત્ય અને ઝડપી બદલાતું જાય છે. આપણા ઓર્થોપેડીક સર્જન ડો. વિજયભાઇ કહે છે તેમ ‘દર છ મહિને સર્જરીની ટેકનોલોજીમાં પણ બદલાવ આવે છે. આ સ્થિતિમાં જે લોકો જાગૃત છે તે જ ટકે છે, જે રોજ પોતાના માહિતીના મિજાગરાઓ અને માળીયાઓને માંજતા રહે છે તેમને જ આ જગત અજાણ્યું નથી લાગતું. ચૈતન્યની આપણી ઉપાસના આપણને આપણા આસપાસના અસ્તિત્વ વિશે એક અનોખી સજગતા આપે છે. હું સવારે છાપામાં જે શોધું છું તે આ નવી કળી ફુટવાના અવાજ સાંભળવાની મારી મથામણ હોયા છે.