અનુકૂલતા મેં અસાવધાની બઢતી હૈ. મનુષ્ય પર ઇસકા સ્વાભાવિક પરિણામ હોતા હૈ. ઇસ સ્વાભાવિકતા સે ઉપર ઉઠકર અનુકૂલતા મેં ભી સાવધાન રહના હૈ. હમ જો હૈં વહ બને રહે. આઠવીં કક્ષા મેં અંગ્રેજી કી પાઠ્ય પુસ્તક મેં એક કહાની થી - અયાજ નામ કા એક દીવાન થા જો બહુત કર્તૃત્વસંપન્ન વિશ્ર્વાસપાત્ર થા. રાજા કા ઉસ પર ભરોસા થા. જૈસે આજ હોતા હૈ - વૈસે ઉસ વક્ત ભી દરબાર મેં જલને વાલે લોગ થે. ષડયંત્ર ભી કરતે થે. કિસી ને રાજા કે કાન મેં ભર દિયા કિ યે રાત કો ઉઠકર બાહર નગર કે જંગલ મેં જાતા હૈ. વહાં ક્યા કરતા હૈ, પતા નહીં, પર રોજ જાતા હૈ. રાજા કો વિશ્ર્વાસ નહીં હો રહા થા, પર રોજ-રોજ બાત સામને આ રહી થી. રાજા ને સોચા - જરા મૈં ભી દેખ લૂં. યહ ક્યા હૈ. વેષ બદલકર રાજા ઉસકે ઘર કે પાસ રુકા રહા. દીવાન રાત કો બારહ બજે નિકલા તો રાજા ને ઉસકા પીછા કિયા. વહ જંગલ મેં ગયા ચોર દરવાજે સે. એક ખંડહરનુમા ઘર થા જંગલ મેં. સુનસાન, અકેલા. ઉસમેં વહ અંદર ગયા. ઉસ ઘર કી દીવારેં વગેરહ ગિરી હુઈ થી, છત નહીં થી. દીવાન એક કમરે મેં ગયા ઔર દો મિનિટ કે બાદ બાહર આયા. તબ રાજા ને ઉસે પકડા ઓર પૂછા - બતાઓ, તુમ યહાં ક્યા કરતે હો. મુઝે ઇતના વિશ્ર્વાસ હૈ તુમ પર. યહાં તુમ ક્યા કરને આતે હો ? મૈને ઝૂઠા વિશ્ર્વાસ નહીં કિયા. અપની આંખો સે દેખા હૈ. ઉસને કહાં - મહારાજ, મેં જો કરતા હૂં આપ ભી ચલકર દેખિએ. ઉસ કમરે મેં. દીવાન કે હાથ મેં મશાલ થી. રાજા બોલા, ઠીક હૈ. ઉસ ખંડરનુમા કમરે મેં એક છોટા - સા સંદૂક થા. ઉસને ઉસકો ખોલા. ઔર રાજા કી તરફ દેખકર બોલા - મહારાજ, આપ ભી દેખિએ. સંદૂક મેં ફટા પુરાના એક કોટ થા. ઉસને ઢક્કન બંદ કિયા ઔર કહા - મહારાજ, મૈં યહાં રોજ આતા હૂં ઔર ઇસકો દેખતા હૂં. ફિર વાપસ ચલા જાતા હૂં. રાજા ને કહા - યહ ક્યા ? યહ તો તુમ્હારા ફટા- પુરાના કોટ હૈ. ઉસમેં હીરે - મોતી કુછ ભી નહીં હૈ. દીવાન બોલા-મહારાજ, મેં જબ ઇસ નગરી મેં પહલી બાર આયા થા તો મેરે પાસ સંપત્તિ કે નામ પર યહ હી થા. આપકા કુછ ગુણ- ગ્રાહ્ય સ્વભાવ ઔર કુછ મેરા અપના કુછ, ઉસકે આધાર પર મૈં યહાઁ પહુંચા હૂં. અબ એસે કોટ મેં દેખતા ભી નહીં. ઇતને સુંદર વસ્ત્ર મૈં પહનતા હૂં. મેરા માન બઢા હૈ. એસે મેં મુઝે વિસ્મરણ ન હો કિ એક દિન મૈ એસા થા. વહાં સે યહાં તક મૈ અપને ગુણોં કે ભરોસે આયા હૂં. ઉન ગુણો કા મુઝે વિસ્મરણ ન હો. ઇસલિએ ઉસ સ્થિતિ કા સ્મરણ કરા દેને વાલે ઇસ કોટ કો મૈં રોજ દેખને આતા હૂં. અનુકૂલતા મેં ઇસકા ધ્યાન રખના પડતા હૈ. અનુકૂલતા અપેક્ષા બઢાતી હૈ. અપના સ્તર, અપના કર્તૃત્વ, સમઝદારી અપના સબ કુછ બઢાના પડતા હૈ. અપને મન કો ભી ઉતના વિશાલ કરના પડતા હૈ. અનુકૂલતા કે ચલતે અપને સ્તર કો બઢાના પડતા હૈ ઔર અનુકૂલતા કે ચલતે હી અપને સ્તર કો કાયમ ભી રખના પડતા હૈ. યાદ કરના પડતા હૈ કિ કિન ગુણો કે કારણ યહાં તક આયે હૈ. ઉન સબ ગુણોં કો કાયમ રખકર ચલના પડતા હૈ. બસ, યહીં સંદેશ હૈ.