તૃતીય વર્ષ સંઘ શિક્ષા વર્ગના સમાપન સમારોહમાં મુખ્ય અતિથિપે ઉપસ્થિત રહેલાં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. પ્રણવ મુખર્જીએ તેમનાં ઉદ્બોધનમાં જણાવ્યું હતું કે, આજે હું આપ સૌની સમક્ષ ઇન્ડિયા એટલે કે ભારતના સંદર્ભમાં રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ અંગે મારા વિચારો વ્યક્ત કરવા ઉપસ્થિત થયો છું. આ ત્રણેય સંકલ્પનાઓ પરસ્પર એટલી તો સંકળાયેલી છે કે એ ત્રણેયનો અલગ અલગ વિચાર થઈ શકે નહીં. આપણે સૌ પ્રથમ આ ત્રણેય શબ્દોની શબ્દકોષમાં દર્શાવેલી વ્યાખ્યા જોઈશું. ‘રાષ્ટ્ર’ની વ્યાખ્યા છે -