પ્રતીકે ૨૦૦૮માં ફિલ્મમાં અભિનય કર્યો હતો. પુણેના કુનબી મરાઠા પરિવારમાં રાજકીય નેતા શિવાજીરાવ પાટીલ અને ખાનદેશના સામાજિક કાર્યકર માતા વિદ્યાતાઈને ત્યાં સ્મિતાનો જન્મ થયો હતો. પુણેના રેણુકા સ્વરૃપ મેમોરિયલ હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. મુંબઈ દૂરદર્શન પર સિત્તેરના દાયકામાં તેઓ સમાચારવાચક પણ બન્યા હતાં, તે ઉપરાંત તેઓ સારા ફોટોગ્રાફર પણ હતાં.સમાંતર સિનેમાના નિર્દેશકો શ્યામ બેનેગલ, ગોવિંદ નિહાલાની, સત્યજીત રાય (સદ્દગતિ), જી. અરવિંદન (ચિદમ્બરમ) અને મૃણાલ સેન જેવાં નિર્દેશકો સાથે સ્મિતાએ કામ કર્યું હતું. તેમની 'ભૂમિકા', 'ઉંબરઠા' કે 'બાઝાર' જેવી ફિલ્મોથી સમર્થ નારીને તેમણે ઉજાગર કરી હતી. તેમની કેરિયરના પહેલાં પાંચ વર્ષ તેમણે નામ-દામ જોયા વિના કલાત્મક ફિલ્મોને આપ્યા પણ અમુક સંજોગોને કારણે તેઓ વ્યવસાયિક ફિલ્મો તરફ નામ કમાવા ખાતર જોડાયાં. રાજ ખોસલા, રમેશ સિપ્પીથી બી આર ચોપ્રાએ તેમને 'ખૂબ સારા' અભિનેત્રી માન્યા. 'શક્તિ' અને 'નમક હલાલ'થી તેઓ સ્ટાર બન્યાં.