મનુસ્મૃતિનું બીજું નામ માનવધર્મશાસ્ત્ર છે. અહી ધર્મની વ્યાખ્યા કંઈક જુદી છે. વેદમાં બતાવેલા આચારવિચાર નિયમો અને સત પુરુષોએ વ્યવહારમાં ઉતારેલા કર્તવ્યો સાથે શુદ્ધ આચરણ મનુએ ધર્મની વિશાલ વ્યાખ્યામાં ઉતાર્યા છે. સદાચરણની સમજ કોઈ પણ ગ્રંથ આપતો હોય લેવામાં શું વાંધો? સારું આચરણ આજે જ્યારે ભારત મહાન ધાર્મિક કહેવાતું હોવા છતાં નથી રહ્યું ત્યાં આવા ગ્રંથોનું નિષ્પક્ષ વિવેચન થવું જોઈએ. મનુસ્મૃતિમાં જે તે સમયના સમાજનું અવલોકન પણ મળી આવે. જે તે સમયે ફાયદાકારક વસ્તુઓ આજે નુકશાન કારક પણ બની હોય, અથવા તે સમયે કોઈ એક સમાજનું પ્રભુત્વ સ્થાપવાનો પ્રયત્ન પણ હોઈ શકે. આમેય મોટી માછલી નાની માછલીને ગળી જાય તે પ્રકૃતિદત્ત હોય જ છે. મનુસ્મૃતિ બહુ પાછળથી રચાઈ હોય તેવું લાગે છે. અહી વર્ણ વ્યવસ્થા શરુ થઈ ચૂકી હોય તેમ લાગે છે. અહી બ્રાહ્મણોએ શું કરવું, ક્ષત્રિયોએ શું કરવું તેવી રીતે વૈશ્ય અને શુદ્રોએ શું કરવું તે જણાવેલું છે. માણસ જન્મે તે મૃત્યુ સુધીના સંસ્કાર શું શું કરવા તે આપ્યું છે. પાપોના પ્રાયશ્ચિત પણ શું કરવા તે આપ્યા છે.