: RBI ઇ-ટ્રાન્ઝેકશનમાં ૧૦૦% વધારો, ઇ-ફ્રોડ ૩૫૦% વધ્યું નવી દિલ્હી તા. ૭ : નોટબંધી કનિદૈ લાકિઅ જાહેર થયા પછીથી ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેકશનને વેગ આપવામાં આવી રહ્યો છે અને બે જ વર્ષમાં ઈ-ટ્રાન્ઝેકશનમાં ૧૦૦ ટકાનો વધારો થયો છે એ સરકાર માટે ખુશીની કનિદૈ લાકિઅ વાત હોઈ શકે અકિલા છે પણ નાગરિકો માટે ચોંકાવનારી માહિતી એ છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI) અનુસાર, છેલ્લા બે વર્ષમાં જ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેકશન કનિદૈ લાકિઅ તો વધ્યું પણ તેની સામે ઓનલાઈન ફ્રોડના કારણે નુકસાનીનો આંકડો ૩૫૦ ટકાથી વધુનો અકીલા રહ્યો છે. હાલમાં જ જારી કરાયેલા આરબીઆઈ ડેટા અનુસાર આવા કનિદૈ લાકિઅ ફ્રોડ કેસોની સંખ્યા વર્ષ ૨૦૧૫-૧૬માં ૧૧૯૧ રહી હતી, તે વધીને તેના પછીના વર્ષે ૧૩૭૨ પર પહોંચી હતી. જયારે ઓનલાઈન ફ્રોડ કેસોની સંખ્યા વર્ષ કનિદૈ લાકિઅ ૨૦૧૭-૧૮માં ૨૪૮૮ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ મુજબ જોઈએ તો આવા ફ્રોડ કેસોમાં વર્ષ ૨૦૧૫-૧૬માં રૂ. ૪૦.૨૦ કરોડ જેટલી રકમનું નુકસાન લોકોને થયું છે, જયારે કનિદૈ લાકિઅ તેના પછીના નાણાકીય વર્ષમાં આ રકમ રૂ. ૪૩.૧૮ કરોડ થઈ અને વર્ષ ૨૦૧૭-૧૮માં તો આ રકમ ત્રણ ગણી વધીને રૂ. ૧૪૯.૬૨ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. વધતા કનિદૈ લાકિઅ જતા ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેકશનમાં સૌથી વધુ આવા ફ્રોડ કેસો મહારાષ્ટ્ર, હરિયાણા, દિલ્હી, તામિલનાડુ અને કર્ણાટકમાં નોંધાયા છે. વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ના નાણાકીય કનિદૈ લાકિઅ વર્ષના પ્રથમ ત્રણ મહિના એપ્રિલથી જૂનમાં જ રૂ. ૩૪.૩૬ કરોડના ૬૬૧ ફ્રોડ કેસો નોંધાયા છે. આરબીઆઈનો આ ચોંકાવનારો ડેટા, કેન્દ્ર સરકારે ઈંધણ ભરાવતી વખતે કેશલેસ પેમેન્ટ કરવામાં વળતર આપવાના નિર્ણયને જાહેર કર્યાના બીજા દિવસે જ જારી કરાયો છે. સરકારે નિર્ણય કર્યો છે કે 'ભીમ' જેવી ડિજિટલ એપ્લિકેશન દ્વારા પેમેન્ટ કરવામાં આવે તો તેમાં વળતર આપવામાં આવશે. આ મુજબ રૂપે અને ભીમ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા બિઝનેસ ટુ કસ્ટમર ટ્રાન્ઝેકશન્સ માટે જે જીએસટી ચૂકવવામાં આવશે તેમાં ૨૦ ટકા કેશબેક આપવામાં આવશે. જો કે સંલગ્ન અધિકારીઓનો દાવો છે કે સાયબર સિકયુરિટી સંબંધિત જોખમો અંગે સમયાંતરે રિવ્યૂ કરવામાં આવે છે એટલું જ નહીં પણ સાયબર સુરક્ષા માટે આવશ્યક પગલાઓ પણ લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત આઈટી મંત્રાલય અંતર્ગત રહેલી ઈન્ડિયન કમ્પ્યુટર ઈમર્જન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ (સીઈઆરટી) દ્વારા ભારતના સાયબર સ્પેસની દેખરેખ રાખવામાં આવે છે અને સમયાંતરે એલર્ટ પણ જારી કરવામાં આવે છે.(૨૧.૫) (10:01 am IST)