આમ કેમ બન્યું ! ગુરુદેવની પ્રતિભા પણ મહાસમર્થ હતી. અને છતાં ગુરુદેવ શ્રી અરવિંદનાં ચરણોમાં ઢળી કેમ પડ્યા ? કારણ એક જ છે – અધ્યાત્મ ! માનવી વિકાસ માટે તરફડે છે. આ તરફડાટ વસ્તુતઃ આધ્યાત્મિક વિકાસનો જ તરફડાટ છે. જાણ્યે કે અજાણ્યે આપણે જીવનની યથાર્થ કૃતાર્થતા પામવા પ્રયત્નશીલ છીએ. અધ્યાત્મ સિવાય જીવનની સાચી કૃતાર્થતા પામી શકાય નહિ. આવી પ્રતીતિ કોઈપણ જાગૃત માનવીને વહેલી કે મોડી મળે જ છે. જાગૃતિ જેટલી વધુ તેટલા પ્રમાણમાં આવી પ્રતીતિ વહેલી મળે છે. આવી પ્રતીતિ મળ્યા પછી વ્યક્તિ જો પ્રમાદી કે ભયભીત ન હોય તો અધ્યાત્મપથ પર પગ મૂકે જ ! જીવનમાં અધ્યાત્મ કેવું, કેટલું અને ક્યારે – આ વ્યક્તિએ પોતે જ પસંદ કરવાનું છે. પરંતુ સાવધાન ! પસંદગીની સ્વતંત્રતા અને પસંદગીનું કર્તવ્ય સાથે જ હોય છે !