માણસના દુઃખના સમયે કેમ વધુ દુઃખી થાય છે ? પોતાના દુઃખને કેમ પહાડ જેવું ગણે છે ? એનું કારણ છે દુઃખની ચિંતા અને દુઃખનું ચિંતન. માણસ પોતાના દુઃખને પહાડ જેવું ગણે છે, કારણ કે એને બીજા લોકોના દુઃખની ખબર પણ નથી હોતી. મોટા દુઃખને રાઈના દાણા સરીખું ગણવા માટે મનમાં સંયમ, સમજણ, સહિષ્ણુતા, ધૈર્ય અને પરમ શક્તિમાં વિશ્વાસ – જેવા ગુણોની આવશ્યકતા રહે છે, સંયમ હશે તો માણસ કામ, ક્રોધ, લોભ, મદ, મોહ જેવા દુર્ગુણો પર વિજય પ્રાપ્ત કરી શકશે. વિપરીત સંજોગોમાં માનસિક સ્વસ્થતા જાળવી રાખવી એ દુઃખને નાનું બનાવવાનો હાથવગો ઉપાય છે.