સાહિત્યસર્જનનો મૂળ આધાર સાહિત્યકારની કલ્પનાશક્તિ છે. પરંતુ આ કલ્પનાશક્તિ અજાણપણે થયેલા અનુભવો, જોયેલી અને જાણેલી પરિસ્થિતિઓ અને સાહિત્યકારના શિક્ષણના રંગોમાં રંગાઈ જાય છે; એટલે એનાં કલ્પનાનાં પાત્રો પણ એ સમયની પરિસ્થિતિનું બયાન કરે છે. સાહિત્યકારના જીવનના ઘડતરમાં પણ અન્ય વ્યક્તિઓની જેમ એની કૌટુંબિક પરિસ્થિતિ, સગાંસંબંધી, મિત્રમંડળ વગેરેનો અચૂક ફાળો હોય છે. જે અનુભવો વ્યક્તિને જીવન દરમ્યાન થયા હશે, આંતરમનને સ્પર્શે તેવી જે ઘટનાઓને તેણે જોઈ હશે; અને આખરે જે સ્વરૂપે તેને ગ્રહણ કરી હશે, તે જ તેનાં લખાણોમાં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે છતી થશે. કવિ કે લેખક્ની કલ્પના પાછળ પણ વાસ્તવિક જગતની ઘટનાઓ કે અનુભવોની છાપ હોય છે.