સ્ત્રીજીવનની સાથે લગ્નજીવનની મારી ભાવના પણ પલટાઈ ગઈ. પુરુષની જેમ સ્ત્રી શિક્ષણ અને સંસ્કારની હકદાર હોય તો તેની બાળવયમાં કે વડીલોનાં શાસનથી તેનાં લગ્ન ન જ થઈ શકે. યુવક અને યુવતી પૂરો વિકાસ પામીને એકબીજાને દિલની પસંદગીથી અને અંતરના ઉમળકાથી જ પરણી શકે, તે જ લગ્ન સુખી અને આદર્શરૂપ બને, તેથી જ બંનેની વચ્ચે જીવનનાં સર્વ ક્ષેત્રોમાં સફળ અને સુખી સહચાર થાય. મીલ અને તેની પત્ની વચ્ચે વરસોની ગાઢ માનસિક મિત્રાચારીની અને અમર પ્રેમની જે કહાણી તેની આત્મકથામાં મેં વાંચી તેની માર મન પર ઊંડી અસર થઈ. વળી મારી આંખ આગળ મનસુખલાલ માસ્તર અને તારાબહેનને પ્રેમલગ્નના અને સહજીવનના લહાવા લેતાં હું જોતો તેથી મારા અંતરમાં અનેક રસરંગ જાગતા. આમ, નડિયાદના સામાજિક આદર્શથી હું ક્યાંય દૂર દોડી ગયો. તેમ કુમુદ સાથે લગ્નના વિચારથી મને કમકમાં આવવા લાગ્યાં. સન 1911માં સુધારાની ભાવનાનો તત્કાળ અમલ કરવાની મારી ફરજ હું સમજ્યો એટલે માતાનું જૂનવાણી દિલ દુભાવીને પણ આ જૂઠો વિવાહ તોડવાનો મેં નિશ્ચય કર્યો. આ લડતમાં મણિબાનો જીવ જોખમમાં મુકાયો ત્યારે જ હું તેમને શરણે ગયો અને દુઃખેપાપે લગ્ન કરવાને કબૂલ થયો.