સાઉથ મુંબઈ વિશે મારે એક વાક્યમાં જો ઓળખ આપવાની હોય તો આપું કે સાઉથ મુંબઈ એટલે આખા મુંબઈનો આત્મા. જેમ શરીરમાં હૃદય બહુ જરૂરી અંગ છે, એના વિના જીવી જ ન શકાય એવી જ રીતે દક્ષિણ મુંબઈ વિનાના મુંબઈની કલ્પના જ શક્ય નથી. મુંબઈને દેશની આર્થિક રાજધાની કહેવામાં આવે છે, પણ હકીકત એ છે કે દક્ષિણ મુંબઈ દેશની આર્થિક રાજધાની સમાન છે. બહુ ઓછાને ખબર છે કે મુંબઈ આખાનો જે ટૅક્સ છે એમાંથી ૮૫ ટકા ટૅક્સ ખાલી સાઉથ મુંબઈ ભરે છે. મુંબઈ આખાની ઝૂંપડપટ્ટી કરતાં સૌથી ઓછી એટલે કે માત્ર ૨૨ ટકા ઝૂંપડપટ્ટી સાઉથ મુંબઈમાં છે. દરરોજ સવારના લગભગ સત્તર લાખ લોકો સાઉથ મુંબઈ પોતાના બિઝનેસ કે જૉબ કે પછી બીજા કોઈ કામસર આવે અને રાતના આઠ વાગ્યા સુધીમાં પોતપોતાના સબર્બમાં પાછા ફરે છે. દેશઆખાનાં અલગ-અલગ માર્કેટ અને બિઝનેસ વિશે નીતિવિષયક નિયમો બનાવતાં ચાલીસથી વધુ અસોસિએશન સાઉથ મુંબઈમાં છે અને આ જ સાઉથ મુંબઈમાં મુંબઈની બધી મોટી અને જરૂરી માર્કેટ આવેલી છે. સાચું મુંબઈ આ જ છે અને એમાં કોઈ શંકા નથી. વેપાર અને બિઝનેસ સિવાયની વાત કરીને કહેવાનું હોય તો કહી શકાય કે મુંબઈ જે સ્થાપત્યને કારણે સૌથી વધુ ફેમસ છે એ ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા આ સાઉથ મુંબઈમાં છે. રાજભવન, મંત્રાલય, હાઈ કોર્ટ, રેસકોર્સ, ઝવેરી બજાર, શૅરબજારનું વડું મથક એવું જીજીભોય ટાવર, જહાંગીર આર્ટ ગૅલેરી પણ આ જ સાઉથ મુંબઈમાં છે. અરે, મુંબઈ નગરીનું નામ જે દેવી પરથી પડ્યું એ મુંબાદેવી પણ સાઉથ મુંબઈમાં છે અને દુનિયાભરમાં જાણીતું થયેલું મહાલક્ષ્મીનું મંદિર પણ સાઉથ મુંબઈમાં છે. આ જ કારણોસર આજે પણ આતંકવાદીઓના હુમલામાં સૌથી વધુ જોખમ બોરીવલી, કાંદિવલી જેવાં પરાંઓ કરતાં પણ સાઉથ મુંબઈને રહે છે. જોકે એની કોઈ ચર્ચા છે નહીં એટલે એ દિશામાં વાત ફરી ક્યારેક કરીશું. અત્યારે સાઉથ મુંબઈનાં હકારાત્મક પાસાંઓની ચર્ચા કરવી છે મારે એટલે હું એ જ વાત પર ધ્યાન આપવા માગું છું.