ભારત-પાકિસ્તાનના રાજકીય ભાગલાની કથા અને હયાતી ઊડીને આંખે વળગે તેટલી સ્પષ્ટ છે, પણ સામાજિક, આર્થિક, બૌદ્ધિક ક્ષેત્રોમાં થયેલાં વિભાજનો પૂરેપૂરાં સમજવા-પારખવાનું કામ વધારે અઘરું છે.