જે લોકો વિચારશક્તિની અત્યંત ઉચ્ચ ભૂમિકાને સમજે છે, અનુભવે છે કે બતાવી પણ આપે છે (જેમકે શ્રી અરવિંદ)તેઓ જાણે/સ્વીકારે છે કે વેદોમાં જ્ઞાન જે પીરસાયું, રજૂ થયું, તે કાંઈ એકાએક પ્રગટ્યું નહોતું. સદીઓ પછી એને શ્લોકબદ્ધ કરાયું છે. કોઈ એક ૠષિ એનો યશ લઈ લેતો નથી. એને છેવટના ઉપાય તરીકે એ જમાનાની પ્રણાલિ મુજબ અપૌરુષેય કહીને માનવમનની અતિ ઉચ્ચ કક્ષાની ભૂમિકાને તેઓ યશ આપે છે. (આ એક મોટો સદ્ગુણ છે, નબળાઈ નથી !)તેથી વેદોનું જ્ઞાન પ્રારંભિક દશામાં હતું અને એમાં આપણે આગળ વધ્યા નહિ એમ કહેવું બરાબર નથી. જ્યાં જરૂરી હતું ત્યાં વધ્યાં, જ્યાં અડચણો–ક્રૂર રાજનીતિઓ આડી આવી, ઓરડા ભરાય એટલું સાહિત્ય બાળી નંખાયું તે બધું આપણને પાછા પાડી દે તેમ બને. મનની ઉચ્ચોચ્ચ ભૂમિકાને આઈન્સ્ટાઈને સ્વીકારી છે. એને અને શ્રી અરવિંદની અતિમનસ ચેતનાની વાતને સરખાવો એટલે કેટલુંક સ્પષ્ટ થશે.