પ્રતિદલીલ : મનુષ્ય સિવાય બીજું કોઈ પ્રાણી, વનસ્પતિ કે નિર્જીવ વસ્તુ પોતાના સર્જન અને નાશ પછીની પરિસ્થિતિ વિશે વિચારી શકતાં નથી. યંત્રમાનવમાં ગમે તેટલી ઉચ્ચ કક્ષાની કૃત્રિમ બુદ્ધિશક્તિ (Artificial Intelligence) ભરી હોય, તો પણ તે કદી પોતાના અસ્તિત્વ કે વિસર્જનની શક્યતાઓ વિષે કલ્પના કરી શકશે નહિ. જો તે અંગે તેના સોફટવેરમાં કંઈ મૂકેલ હશે તો તેટલા અંશે તે તર્ક લડાવી શકશે, પણ તેથી આગળ નહિ. એટલે મનુષ્યમાં કંઈક એવું જન્મજાત મૂકવામાં આવ્યું હોવું જોઈએ કે જે તેને આવો વિચાર કરવા શક્તિમાન બનાવે. તે તત્વ ‘ભૂતાત્મા’ છે.