આજે નાગરિક જીવનમાંથી લુપ્ત થઈ ગયેલી ૬૪ કલાઓનું પગેરું. સૌ પ્રથમવાર યજુર્વેદના ૩૦મા અધ્યાય સુધી પહોંચે છે. ઋગવેદમાં ઉષાદેવીને નર્તકીની જેમ સુંદર રૂપ ધારણ કરતી વર્ણવી છે. યજુર્વેદમાં ‘સૂત’ અને ‘શૈલૂષ’ જાતિનો ઉલ્લેખ છે જે નૃત્ય અને ગાનમાં નિપૂણ હતી. સામવેદમાં ઋગવેદની ઋચાઓને જ સંગીતમાં સ્વરબદ્ધ કરવામાં આવી છે. અથર્વવેદ એ જાદુ- મંત્રનો વેદ હોઈ તેમાં વશીકરણની અનેક કલાઓનો ઉલ્લેખ છે. ઉપનિષદોમાં ‘દેવજન વિદ્યા’ અર્થાત્ યક્ષવિદ્યા- ગાંધર્વ વિદ્યાનો ઉલ્લેખ આવે છે. આ વિદ્યાઓમાં આપણે ગીત, વાદ્ય, નૃત્ય અને ચિત્ર ઇત્યાદિને મૂકી શકીએ.