ચેતના સજીવતાને પ્રાણ કહેવાય છે, આપણી ગતિ, દૂર્ગતિ, ક્રિયા કલ્પ, વિચાર શકિત બુધ્ધિ પ્રજ્ઞા, સ્વસ્થતા , સુંદરતા, સઘળુ પ્રાણત્વ ઉપર જ નિર્ભર છે.