તે પ્રશ્ન છે: જેને કોઈક વાજબી અર્થમાં “મૂળ” મહાભારત કહી શકાય તે એક કાળે અસ્તિત્વમાં હતું અને દરેક પ્રાદેશિક પાઠમાં તે કોઈક સ્વરૂપમાં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે એમ માનીએ, તો પણ મહાભારતના કોઈ પણ પાઠની કઈ વિગતો “મૂળ” મહાભારતમાંની છે અને કઈ વિગતો પ્રક્ષિપ્ત – એટલે પાછળથી ઉમેરવામાં – આવી છે, એ તટસ્થ દૃષ્ટિએ કેવી રીતે નક્કી કરવું ?