જે પાઇ અને પૈસાની આપણે વાત કરી રહ્યાં છીએ તે શબ્દનો જન્મ સંસ્કૃતનાં “પદ્” ધાતુથી થયો છે. જેમાં ચતુર્થાશ, અધ્યાય, હિસ્સો અને નાની મુદ્રાનો ભાવ સમાયેલો છે. પૈસા એક એવી મુદ્રા છે કે જેનો પ્રસાર પાકિસ્તાન, નેપાલ, અફઘાનિસ્તાન એમ અલગ અલગ દેશોમાં થયો છે. બાંગ્લાદેશમાં પૈસાને “પોડ્શા” કહેવામાં આવે છે. કેટલાક અરબ દેશોમાં પૈસા “બૈસા” તરીકે ઓળખાય છે તો મેક્સીકોમાં “પેસા કે પેસો” તરીકે ઓળખાય છે. વિવિધ નામે ઓળખાતાં આ પૈસા છેલ્લા ૧૦,૦૦૦ વર્ષથી કોઈને કોઈ સ્વરૂપે ઉપયોગ થઇ રહ્યાં છે, તેમ છતાં યે તેનો ઇતિહાસ દરેક સમયે જુદો જુદો રહ્યો છે. જેના જોર ઉપર આ વિશ્વ ચાલે છે તે પૈસાનાં ઐતિહાસિક અતીત પર એક અછડતી નજર કરી લઈએ.