હોય જો વૃક્ષને વાચા તો આપણો વર્તમાન અને ઇતિહાસ કેવા બદલાયેલાં હોત? કદમ્બ, તુલસી, બીલીપત્ર, પિપ્પલ, વટવૃક્ષ કરેણ.. કેટલાં બધાં વૃક્ષ અને છોડ આપણી કથામાં કૃષ્ણ, મીરાં, શિવ અને વિષ્ણુનું સ્મરણ કરાવે છે! પણ આજે તો એક વાચાહીન વડલાની વાત કરવી છે. છેક ૧૮૫૭થી ગ્રામજનો તેને ફાંસિયા વડલા તરીકે ઓળખે છે. કારણ? ૧૮૫૭ના વિપ્લવમાં તાત્યા ટોપેને મદદ કરવાના અપરાધ માટે આ ઝાડ પર ૨૫૦ ગ્રામજનોને ડાળી પર લટકાવીને મારી નાખવામાં આવ્યાં હતાં. સશસ્ત્ર જંગનો એ ભૂલાયેલો અધ્યાય છે. ૨૦૦૮ના ફેબ્રુઆરીમાં અમે- આરતી, હું અને મારો ડ્રાઈવર નીકળી પડ્યાં હતાં આ ક્રાંતિ વૃક્ષને પામવા. આરતીએ સંકલ્પ કર્યો હતો કે ગુજરાતનાં ૧૦૧ એવાં સ્થાનોનું ભ્રમણ કરીને દટાઈ ગયેલા ઇતિહાસને વાચા આપવી છે જ્યાં સ્વાધીનતા જંગ ખેલાયો હતો, લોકોને તોપના ગોળે ઉડાવી દેવાયા હતા, બંદૂકની ગોળીથી મારી નાખવામાં આવ્યા હતા, ફાંસીના તખ્તે ચડાવાયા હતા, આંદામાનની કાલ કોટડીમાં રીબાવવામાં આવ્યા હતા, હથિયાર વિનાના બનાવવા ગામડાંઓને બાળી મૂકવામાં આવ્યાં હતાં.