વાંચન વગરનો માણસ શું છે? જિંદગીમાં સત્તાધારી એવા કોઈનો નમૂનેદાર ગુલામ બની રહે છે. ૨૫ ઑગસ્ટ ૨૦૧૨ના મહાન અંગ્રેજ કેમિસ્ટ અને વિજ્ઞાની માઇકલ ફૅરાડેની ૧૪૫મી મૃત્યુતિથિ આવશે. એ અગાઉ એક પુસ્તક લખાયું છે : ‘ફૅરાડે : ધ લાઇફ’. ઇંગ્લૅન્ડમાં જન્મેલા ફૅરાડેના પિતા ગરીબ લુહાર હતા. સંતતિનિયમન નહોતું એટલે માઇકલ ફૅરાડેને ૯ ભાઈ-બહેન હતાં. એથી સ્કૂલમાં તેમને પૂરું ભણવા ન મળ્યું. ૧૪ વર્ષની વયે સ્કૂલમાંથી ઉઠાડીને નોકરીએ રાખવામાં આવ્યા. સદ્ભાગ્યે ફૅરાડેને એક પુસ્તક-પ્રકાશકની દુકાનમાં બુકબાઇન્ડરની નોકરી મળી. ત્યારથી ફૅરાડેને પુસ્તક સાથે સગપણ થયું. તેમની પાસે બુકબાઇન્ડિંગ માટે જૂનું પુસ્તક આવે એ પ્રથમ વાંચી જતા. કેમિસ્ટ્રીનું પુસ્તક બંધાવવા આવ્યું એ ઉજાગરા કરીને બે વખત વાંચી ગયા. પછી ફિઝિક્સનાં પણ જૂનાં થોથાં એટલાં વાંચ્યાં કે તેઓ રસાયણશાસ્ત્રી અને વિજ્ઞાનના નિષ્ણાત બન્યા.