ખોંભડી નાનું પણ સમૃદ્ધ ગામડું હતું. અમારા મકાનમાલિક સંપન્ન ખેડૂત હતા. કદીક તેમની વાડીઓમાં અમે ફરવા જતા. વિવિધ શાકભાજી, ફળો, વનસ્પતિ વાવવા- ઉગાડવા વિષે અવનવી બાબતો જાણવા મળતી. એકવાર કોઈ વાડીમાં અમે ગયેલા ત્યાં મગફળી વાવેલી હતી. ઉપરથી લીલા પાંદડા ઉખેડીને મગફળી ફોલીને ખાધેલી. એમાંથી નીકળેલી શીંગ નવજાત શિશુના રંગ જેવી ગુલાબી અને એકદમ તાજી કુણી હતી. સ્વાદમાં અલગ જ મીઠાશ હતી. ઋતુ અનુસાર ઉગાડેલા શાક-ફળો તેઓ અમારે ઘેર આપી જતા. મમ્મી ઘણી ના કહે કે અમે માત્ર ત્રણ જ જણ અને આટલું બધું કેમ ખવાય? તોપણ તેઓ પ્રેમાંગ્રહ કરીને મીઠી આમલી, કેરી-આંબા, ચીકુ, જામફળ, જાંબુ, બોર, ખારેક વગેરે ટોપલા ભરીને આપતા. મીઠી આમલીની ઋતુમાં આમલી ખાઈને તેમાંથી નીકળતા કાળા બીજ ભૂરા કરવાની હોડ જામતી. આ માટે ખાસ અંગુઠાનો નખ વધારીને એકધ્યાન થઈને સાવચેતીપૂર્વક બીજ છોલતા. એક બીજ ભૂરું કરવાનો એક રૂપિયો પપ્પા આપતા. એ લાલચમાં આમલી ખાવા કરતા બીજ ભૂરા કરવાની વધારે મજા આવવા લાગતી. પછી તો ભુજ રહેવા જવાનું હતું. ખોંભડીમાં એ અંતિમ દિવસ યાદ છે. સામાનનો ટેમ્પો ભરાઈ રહ્યો હતો. અડોશપડોશના સૌ ભાવપૂર્વક અમને મળવા આવ્યા હતા. એ વખતે મને વિદાય એટલે શું, કશુંક છોડીને જવું એટલે શું એવી કશી સમજ ન હતી. હતો તો માત્ર શહેરમાં રહેવા જવાનો રોમાંચ ! એવામાં મારી સહપાઠી કનકબા ત્યાંથી પસાર થઇ. હંમેશા સુઘડ રહેતી, જાતે સરસ બે ચોટલા વાળતી કનકબા. મને મળી, વાતો કરી. એની પાસે મીઠી આમલી હતી. ખોબો ભરીને મને આપી ને બોલી, ‘ખાજે ને મને યાદ કરજે.’ આજે પણ એ આમલીનો સ્વાદ, કનકબા, એની ચમકતી આંખો, ઉજળું સ્મિત એવું ને એવું યાદ છે. મારી ચામડીને યાદ છે ખોંભડીના શિયાળો, ઉનાળો અને છપ્પાક ચોમાસું. મારા નાકને હજી એ ગામની સુગંધ ક્યાંકથી જડી જાય છે. કાચી કેરીના સ્પર્શો હથેળીમાં ઉતરીને હસ્તરેખા સુધી ગયા છે. અને આ સઘળુંય યાદોમાં સમેટીને જિંદગી શરુ થઇ ભુજમાં.