મહાત્મા ગાંધીને ત્રણ મહાનુભાવોએ ખાસ મચક ન આપીઃ મહંમદઅલી ઝીણા, ચર્ચિલ અને આંબેડકર. ૧૯૪૮ ની ૩૦મી જાન્યુઆરીએ ગાંધીજીનો દેહવિલય થયો ત્યારે પ્રાપ્ત થયેલા પ્રતિભાવો લેખકે નોંધ્યા છે. ઝીણાએ કહ્યુઃ ‘હિંદુ સમાજે પેદા કરેલા મહાન માણસોમાંના તેઓ એક હતા.’ (પાન ૫૮૬) ચર્ચિલ તરફથી મહાત્માને કોઈ શબ્દાંજલિ પ્રાપ્ત થઈ ન હતી. ડૉ. આંબેડકરનો પ્રતિભાવ હતોઃ ‘મારો ખરો શત્રુ ગયો ! વિધાતનો આભાર કે ગ્રહણ પૂરું થયું.’ (પાન ૫૮૬) બ્રેટેશ કેબિનેટમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવતા સર સ્ટેફર્ડ ક્રિપ્સના શબ્દો હતાઃ ‘મને કોઈ પણ સમયના કે પછી નજીકના ઈતિહાસના એવા બીજા કોઈ પણ મનુષ્યની જાણ નથી, જેણે આટલી બુલંદી સાથે અને આટલી પ્રતીતિપૂર્વક ભૌતિક બાબતો કરતાં આત્માની સત્તા ચડિયાતી છે એવું બતાવી આપ્યું હોય.’ (પાન ૫૮૮) વિખ્યાત નવલકથાકર અને નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા પર્લ બકે ગાંધીજીની હત્યાને ‘બીજા ક્રૂસારોહણ (crucifixion)’ તરીકે ગણાવ્યું હતું. આઈન્સ્ટાઈને કહ્યું : ‘સંપૂર્ણ નૈતિક અધઃપતન પામેલા આપણા સમયમાં તેઓ (ગાંધીજી) એકમાત્ર એવા રાજપુરુષ હતા, જેઓ રાજકારણના ક્ષેત્રે ઊંચા પ્રકારના માનવસંબંધો માટે અડીખમ ઊભા રહેનારા હતા.’ (પાન ૫૮૮) પંડિત નેહરુએ કહ્યું હતું : ‘મિત્રો અને સાથીઓ ! આપણા જીવનમાંથી પ્રકાશ ચાલી ગયો છે અને સર્વત્ર અંધકર છવાયો છે.’ (પાન ૫૮૬)