સામાન્ય રીતે એવું કહેવાય છે કે, મૃત્યુ જેને ઢસડીને લઈ જાય તો તેને ગુલામ કહી શકાય, પરંતુ જે કહ્યા વગર મૃત્યુના દ્વારે પહોંચી જાય તો તે "અતિથિ" કહેવાય છે. અહીં તો નચિકેતા એક "અતિથિ" તરીકે યમદ્વાર પહોંચી જાય છે. ભારતીય શાસ્ત્રો અને સંસ્કૃતિમાં "આતિત્થ્ય ધર્મ"નું સવિશેષ મહત્ત્વ દર્શાવાયું છે. "અતિથિ દેવો ભવ" (અતિથિને દેવ સમાન જાણો) એવું શાસ્ત્રોમાં કહેવાયું છે. એવું પણ કહેવાયું છે કે, આંગણે આવેલા અતિથિને પાણી ન પીવડાવો, તેનું મન ન સાચવો તો અગ્નિમાં બળીએ તેટલું દુ:ખ ભોગવવાની સ્થિતિ આતિથ્ય-ધર્મનું પાલન ન કરે તેણે ભોગવવી પડે છે, માટે જ આપણે ત્યાં અતિથિને "આવકાર, આસન અને આશ્વાસન" આપવાની પરંપરા આજે પણ અકબંધ છે.