સાચું હોય – ખાસ કરીને સાચું બોલ્યા હોઈએ એનાથી સાંભળનારને કે અન્ય બીજા કોઈને હંમેશા સારું જ લાગે એવું નથી હોતું. સારું લાગવું એ આપણા પોતાના વ્યક્તિગત હિત કે અહિત ઉપર આધારિત હોય છે. આમ છતાં બોલનારે હંમેશાં બોલાયેલું સત્ય સારું લાગે એવો પ્રયત્ન નિષ્ઠાપૂર્વક કરવો જોઈએ. સત્ય વિશેનું એક સૂત્ર આપણે ત્યાં અત્યંત પ્રચલિત છે – સત્યમ, શિવમ, સુંદરમ. જે કંઈ સત્ય છે એ સુંદર તો હોય જ પણ એ સાથે જ કલ્યાણકારી પણ હોય એવો ધ્વનિ આમાં અભિપ્રેત છે. કોઈ પણ માણસમાં સદગુણો અને દુર્ગુણો બંને હોય છે. એક માણસ સ્ત્રીલોલુપ કે વ્યભિચારી હોય પણ એ સાથે જ એનામાં જ્ઞાન, ઉદારતા ઈત્યાદિ અનેક ગુણો હોય એવું પણ બને. રાવણ સ્ત્રીલોલુપ હતો પણ એ શિવનો પરમ ભક્ત હતો એટલું જ નહિ પણ પરમ જ્ઞાની પણ હતો. એણે પોતાની લંકા નગરીને એવી સમૃદ્ધ બનાવી હતી કે લંકા સોનાની કહેવાતી હતી. એ જ રીતે, એક માણસમાં શરાબી હોવાનો અવગુણ હોય પણ એ સાથે જ એનામાં પરદુ:ખભંજન વૃત્તિ હોય, પરદુ:ખે જોખમ ઉઠાવવાની વૃત્તિ હોય એવું બને. એ જ રીતે જો કોઈ માણસ પ્રમાણિક અને મહેનતુ હોય તો એનો અર્થ એવો નથી કે એ સારો માણસ છે. એવું બને કે આ પ્રામાણિક માણસ વહેવારિક જીવનમાં ઘણી બધી રીતે ક્રૂર અને ઘાતકી પણ હોઈ શકે. આવું લગભગ ઘણા ખરા સદગુણો અને દુર્ગુણો બંને માટે કહી શકાય. એકમાત્ર સચ્ચાઈ એવો સદગુણ છે કે જે માણસ માટે એવી પ્રતિભા નિર્માણ થાય કે આ માણસ હંમેશા સાચું જ બોલે છે, સાચું જ આચરણ કરે છે અને ક્યારેય ખોટું બોલતો નથી તો એનામાં આપણે ઘણાખરા દુર્ગુણોનો અભાવ અને સદગુણોની અપેક્ષા રાખતા થઈ જઈએ છીએ. સત્યનું હોવું જ એવું જબરદસ્ત છે કે એના પડછાયામાં અન્ય કેટલાયા દુર્ગુણો વસી શકે જ નહિ અને આપોઆપ જ સત્યની સાથે ઋજુતા, કોમળતા ઈત્યાદિનો વિકાસ થાય. જ્યાં ઋજુતા અને કોમળતા હોય ત્યાં કઠોરતા સાથે સંકળાયેલા તત્વો આપોઆપ રદબાતલ થઈ જાય.