વિશ્વ ધર્મ પરિષદના આયોજક રેવ. જૉન હૅરી બેરૉઝ અને એની બિસન્ટે સ્વીકાર્યું કે સમગ્ર વિશ્વ ધર્મ પરિષદના ધ્રુવતારક સ્વામી વિવેકાનંદ હતા. સ્વામીજીની લોકપ્રિયતાને જોઈને પ્રથમ દિવસ પછીના તમામ દિવસોમાં પરિષદમાં શ્રોતાઓ છેક સુધી બેસી રહે એ માટે વિવેકાનંદનું પ્રવચન છેલ્લે રાખવામાં આવતું. સ્વામી વિવેકાનંદની ખ્યાતિ એટલી થઈ કે ધર્મસંસદના સમાપન પછી સ્વામીજીને ઠેર ઠેરથી પ્રવચન માટે આમંત્રણો અને આગ્રહ થવા લાગ્યા હતા. વિવેકાનંદની આ લોકપ્રિયતા સહન નહીં કરી શકનારા લોકોએ સ્વામી વિવેકાનંદ વિશે અપપ્રચાર અને ચરિત્ર્યહનન કરવા સુધીના માર્ગો અપનાવ્યા હતા. સ્વામીજી તેનાથી ભારે વ્યથિત રહેતા, પરંતુ કડવો ઘૂંટડો ગળી જતા હતા. આમ છતાં થોડા સમય પછી તેમણે ભારતમાંના પોતાના ગુરુભાઈઓ સાથેના પત્રવ્યવહારમાં તેનો ઉલ્લેખ કરવા માંડ્યો હતો. આવી કેટલીક વાતો સ્વામીજીના શબ્દોમાં…