ધાર્મિક કે સામાજિક સંસ્થાઓના સાર્વત્રિક વિકાસ અને આધ્યાત્મિક મૂલ્યોના જતનમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવાની હોય ત્યારે મૂલ્યો પ્રત્યેની નિષ્ઠાની આકરી કસોટી થાય છે. વિકાસના અટપટા ખેલમાં ભલભલા અટવાઈ જાય છે. માનસન્માન અને બીજાની શેહની ઘંટીમાં આધ્યાત્મિક અને નૈતિક મૂલ્યોનું બળ પીસાઈ જાય છે. પરમ પૂજ્ય પ્રમુખસ્વામી મહારાજ તેમાં એક અજોડ અપવાદ રૂપ રહ્યા. ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણની આજ્ઞાઓરૂપી નિયમ-ધર્મ, નૈતિક મૂલ્યો કે આધ્યાત્મિક સિદ્ધાંતોના ભોગે એમણે વિકાસનું એક પગલું પણ ન ભર્યું. તેમાં ભીષ્મ સમા પુરવાર થયા. અને એમ છતાં, ધર્મ અને સંસ્કૃતિની ધજાઓ ગગનમાં ફરકાવવામાં તેઓ અજોડ રહ્યા.