કૌરવ-પાંડવોની કથા ઉપર ઉપરથી જોઈએ તો પણ જણાય છે કે, તે એક શોકાંતિકા છે, અને દુર્યોધનવધ એ તે શોકાંતિકાનો છેલ્લો અંક છે. યુદ્ધના અઢારમા દિવસે બપોરે જ્યારે દુર્યોધને પોતાનો પરાજય થયાનું જાણ્યું અને તે રણમાંથી પલાયમાન થઈને યુદ્ધભૂમિ નજીકના એક સરોવરમાં સંતાઈ ગયો, ત્યારે સો ધાર્ત્રરાષ્ટ્રમાંનો તે એકલો જ બાકી રહ્યો હતો. દુર્યોધનના મૃત્યુથી કૌરવો નિર્વંશ થઈ ગયા. તેથી કૌરવ-પાંડવોના યુદ્ધમાં કૌરવોનો પરાજય થયો એ સ્પ્ષ્ટ છે. પણ, શું એમ કહી શકાય કે તે યુદ્ધમાં પાંડવોનો જય થયો ? તે યુદ્ધમાં પાંડવોના પણ બધા સગાંસંબંધીઓ હણાઈ ગયા; એટલું જ નહિ તો તેમની સંપૂર્ણ યુવાપેઢી પણ હણાઈ ગઈ. હવે, પાંચ પાંડવો જીવંત રહ્યા, અને અશ્વત્થામાએ પાંડવસ્ત્રીઓના ગર્ભો ઉપર ફેંકેલા બ્રહ્માસ્ત્રને પરિણામે કથામાં આગળ ઉપર મૃત જન્મેલા પરિક્ષિતને કૃષ્ણે જીવંત કરવાથી પાંડવો નિર્વંશ થઈ જવાનું ટળ્યું એ વાત સાચી છે. પણ આને શું જય કહેવાય ? બરાબર આ જ વિચાર, સૌપ્તિકપર્વમાં અશ્વત્થામાએ કરેલી કતલેઆમમાં પોતાના પક્ષની થયેલી હાનિ જાણ્યા પછી શોકમાં ડૂબી ગયેલા અને પસ્તાવાથી દાઝી ગયેલા યુધિષ્ઠિરના મુખે મહાભારતમાં છે. શાંતિપર્વના પ્રારંભમાં તેણે તે જયનું પોતે કરેલું મૂલ્યમાપન નારદને કહ્યું છે. તે છે: