ઈતિહાસના પાનાં પર નજર કરીએ તો જણાય છે કે વિ.સં. ૧૬૦૫ના માગશર સુદ-૬ના રોજ કચ્છની રાજધાની તરીકે ભૂજનું તોરણ બંધાયું ને ભૂજમાં વસવાટ શરૂ થયો ત્યારે માત્ર હમીરાઇ નામે એક નાનકુડી એવી તળાવડી હતી. આ તળાવડીના તીરે હમીર નામના રબારીની વાંઢ અને સાંઈ ઝિંદાનો એક કુબો હતો. રબારી જાતિની પ્રાચીનતા આ પ્રસંગથી પુરવાર થાય છે. ભૂજની એ હમીરાઇના સ્થળે વિસકેલું હમીરસર તળાવ જોઇ શકાય છે. હમીરસરને કાંઠે આજનો ઝીંદાઆરો આ ઘટનાનું સ્મરણ કરાવે છે.