ગાંધીજી માત્ર કહેવાતા સંત નહોતા પરંતુ સાચા સ્વરૂપે સાધક હતા અને બાહ્ય જીવનની ગતિ કરતાં એમની આંતરિક જીવનની પ્રગતિ વધારે ઝડપી હતી.