આ નમૂનાના પાયા ઉપર વાચક જે અભિનવ વસ્તુનું સર્જન કરે છે તે વાંચન, આ રીતે જોતાં બીજો નવીન અનુભવ છે; અને તેનું લક્ષણ પુસ્તકપાઠ દ્રારા નીપજનાં બંધનો અને વાંચકના અગાઉથી બંધાઈ ચૂકેલાં માનસવલણો વચ્ચે થતું ઘર્ષણ છે જો પ્રસ્તુત બંધનો કરતાં વધારે બળવાન હોય અને વધારે નિર્ણયાત્મક નીવડે તો પુસ્તકપાઠ વધારે ‘કાર્યલક્ષી’ સમજવો અને વાચકને તે આરંભ કે અભિગમનો સ્વત્ંત્ર અવકાશ ઓછો રહેવાનો; દા. ત. નૈતિક ઉદ્દબોધન, વિશિષ્ટ વિદ્યાલક્ષી કે વૈજ્ઞાનિક કૃતિઓમાં, વાચકને જેમ પોતાનાં માનવવલણો દાખવવાની વધુ છુટ મળી શકે તેમ તેટલે અંશે કૃતિ વધુ ‘સાહિત્યિક’ હોવાની.