ઇન્સાન અને ઈમાન આ બન્ને બાબતોની ઇજ્જત કરવાનું આપણે નથી શીખ્યા, એટલે આપણી પાસે ધર્મનાં સૂત્રો તો ઘણાં આવ્યાં, પરંતુ દેશભક્તિનો અર્થ આપણને ક્યાંયથી ન મળ્યો. આપણે સાધુને તો પવિત્ર માનીએ છીએ, પરંતુ સૈનિકને મહાન નથી માનતા. મંદિરની ધજાને વંદન કરવામાં આપણે સૌથી આગળ રહીએ છીએ અને ડિસ્ટિંક્શન સાથે પાસ થઈ જઈએ છીએ, પરંતુ રાષ્ટ્રધ્વજને વંદન કરવામાં આપણે ફુલ્લી ફેલ થઈએ છીએ. મુંબઈના એક યુવક મંડળના મિત્રોએ તાજેતરમાં ગિરિરાજ શત્રુંજયની સ્વચ્છતા કરીને 2000 કિલોગ્રામ જેટલો કચરો અને પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ વગેરે દૂર કર્યાં એ સારી વાત છે, એની અનુમોદના પણ કરીએ છીએ, પરંતુ સાચી જરૂર તો જ્યાં માણસોની ભીડ વસતી હોય – જ્યાં માણસોની વસતિ રહેતી હોય ત્યાં સ્વચ્છતા કરવાની છે. ગંદકીને કારણે પર્વત ઉપર રોગચાળો નથી થવાનો, પણ માનવવસ્તીમાં ગંદકીને કારણે રોગચાળો પ્રસરી શકે છે. સવાલ એટલો જ છે કે આપણે કોઈ નદીને કે પર્વતને જેટલાં પવિત્ર માનીએ છીએ એટલો પવિત્ર માણસને માનીએ છીએ કે ખરા? આપણાં વિધિવિધાનમાં કોઈ વૈજ્ઞાનિક અભિગમ જોડવા આપણે તૈયાર છીએ ખરા?