સ્વયં કાશીનગરી શિવજીએ પ્રસ્થાપિત કરી હતી… અને તે પણ અંતરિક્ષમાં ! શિવપુરાણ પ્રમાણે સંસારનાં પ્રારંભે પુરૂષ અને પ્રકૃતિ માત્ર હતાં, અને તેઓને જ્યારે સૃષ્ટિ ઉત્પન્ન કરવા તપ કરવા જણાવવામાં આવ્યું તો પુરૂષ-પ્રકૃતિ એ શિવજી સમક્ષ તપ કરવા માટેનાં સ્થાનની માંગણી કરી… તો નિર્ગુણ શિવજીએ તેજના સારરૂપ પાંચગાઉના વિસ્તારવાળી તથા સર્વ સંપન્ન એક નગરી બનાવી અંતરીક્ષ વચ્ચે સ્થાપિત કરી. પછી તેમાં પુરૂષ એટલે કે વિષ્ણુએ તપ-ધ્યાન આદર્યું… તો તેઓનાં ભવ્ય શરીરમાંથી પરિશ્રમનાં કારણે જળધારાઓ વહેવા લાગી… જે જોઈ વિષ્ણુએ અહો આશ્ચર્યમ્… ! કહી પોતાનું મસ્તક ધુણાવ્યું એટલે પ્રભુનાં કર્ણમાંથી એક મણિ તેમની આગળ પડ્યો… તે જ સ્થાન આ “મણિકર્ણિકા….” નામે મોટું તીર્થધામ બન્યું.