કચ્છ યુનિવર્સિટીના અર્થ એન્ડ ઍન્વાયરોમૅન્ટ સાયન્સ વિભાગના વડા પ્રો. મહેશ ઠક્કર કહે છે, ‘કચ્છનું રણ દરિયામાંથી ઉપસી આવેલી જમીનનું બન્યું છે. વૈદિક સમયમાં વહેતી સિંધુ અને સરસ્વતી નદી સમુદ્રને જ્યાં મળતી હતી તે ખાડી વિસ્તાર ત્રણ બાજુએથી જમીનથી ઘેરાયેલો હતો. એક બાજુ કોરીક્રીક હતી. નદીઓ આ વિસ્તારમાં કાંપ ઠાલવતી હતી. અહીં ચેરિયાનાં જંગલો હતાં. દરિયામાંથી ઉપસી આવેલી જમીન પાસે દરિયાનું પાણી આવે છે, પરંતુ તે પાછું જવાની પ્રક્રિયા બંધ થઈ ગઈ. પશ્ચિમ ભાગમાં દરિયાનું પાણી વધુ આવે છે. પૂર્વ ભાગમાં તે નથી આવતું. આ વિસ્તાર એક જમાનામાં નદી અને દરિયાનું સંગમ સ્થાન હતો. વેદમાં તેને સિંધુ સાગર નામથી ઓળખાવાયો છે. અહીં તે સમયે છીછરું પાણી હતું. નાના તરાપા અને બોટ ચાલી શકતી હતી. આજનું નળ સરોવર એ સિંધુ સાગરનો બાકી બચેલો એક ભાગ જ છે. અલ્લાહ બંધ રચાયા પછી સિંધુના પાણી મળતા બંધ થયા બાદ રણની રચના વેગવંતી બની, પરંતુ હવે આ રણ કુદરતી રીતે આગળ વધતું નથી. નાના રણનો અમુક વિસ્તાર ચોબારી, મનફરા, કડોલ, શિકરા કે એકલના રણ અને જમીન તરફનો પટ્ટો આજે પણ ફળદ્રુપ પ્રદેશ છે, પરંતુ આ વિસ્તારમાં વધેલા મીઠાના અગરોના કારણે સારી જમીનની ખારાશ વધે છે. જમીન નીચેનું ખારું પાણી પણ પોતાની અસર કરે છે. તેમ જ જમીનની ઉપરના ભાગમાં પણ અગરોના કારણે જમીનની ગુણવત્તા બગડી રહી છે. મોટા રણમાં પણ બ્રોમીનનાં કારખાનાં છે. કુદરતી રીતે જે જમીન ધીરે-ધીરે સારી બની રહી હતી તે આવા કારખાનાના કારણે વધુ ખારી બની ગઈ છે. જમીનની ખારાશ વધી રહી છે. રણના કિનારાના વિસ્તાર વધુ ખારા થઈ રહ્યા છે. તેને જ રણ વિસ્તરવાની નિશાની ગણી શકાય.’