બાળકો વાંચે કેવી રીતે ? શિક્ષકો માત્ર અભ્યાસક્રમ લક્ષી અભ્યાસ કરાવે છે. ઈતર વાચન માટે પહેલા બાળકો ઝગમગ, રસરંજન, બાલસંદેશ જેવા સામયિકોમાં જીવરામ જોશીની મિયા ફૂસકી અને છેલ છબાની વાર્તાઓ વાંચી હશે તેઓ જાણતા હશે કે માત્ર સ્વાસ રોકી શકવાની એક જ ચમત્કારી આવડતને લીધે તે હેરી પોટરને પણ મ્હાત કરી શકે. ટારઝન, મેન્ડ્રેક વ.ની દુનિયામાં પણ તેઓ ડોકિયું કરતાં. બંગાળી કથા સાહિત્યમાં શરદબાબુ અને ટાગોર ઉપરાંત પણ જરાસંઘ, બિમલ મિત્ર જેવા અનેક કથાકારોએ સમાજમાં પરિવર્તન આવે તેવી વાર્તાઓ આપી છે જે વ્યક્તિગત સ્તરે પણ સુધારો લાવે છે. નવી પેઢીના શિક્ષકોને એવો રસ અને સમય ઓછો હોય છે. હવે ઉપર લેખમાં જણાવ્યું તેમ રોજગારલક્ષી અભ્યાસ અને તેમાં પણ સ્પર્ધાત્મકતાનુ નકારાત્મક પાસુ અવગણી શકાય તેવું નથી રહ્યું. સારું શિક્ષણ સસ્તું નથી રહ્યું. ભ્રષ્ટાચારીઓ વધવાનું કારણ એકલી મોંઘવારી નથી, માનસિકતા અને વિચાર અને ચિંતનપ્રેરક લખાણ વાંચવાનો અભાવ. અમારી વિરાણી સ્કૂલના આચાર્ય સાહેબ કહેતા ‘ભણતવ્યમ તો ભી મરતવ્યમ અને ન ભણતવ્યમ તો ભી મરતવ્યમ, તો પછી ખાલી માથાકૂટ કાયકુ કરતવ્યમ?’ આવું વલણ હોય તેણે બદલવા માટે સહિયારો પ્રયાસ જરૂરી છે. એકલા અક્ષરનાદી પ્રયત્નોથી ઘણો સમય પસાર થઇ જાય. આ પડકાર કોણ ઝીલશે એ પ્રશ્ન નથી, હું અને તમે એ ઝીલવા તૈયાર છીએ કે નહિ તે મહત્વનું છે. ઘણું કહી શકાય. શેષ પછી.(હદ)