પ્રમાણિક હોવું એટલે? વિશ્વ વિખ્યાત ફ્રેંચ અસ્તિત્વવાદી ફિલસુફ લેખક આલ્બેર કામૂનું એક વિધાન છે - 'પ્રમાણિકતા એ કોઈ કાયદા કાનૂનની મોહતાજ નથી' અહી કોઈ અસ્તિત્વવાદી ફિલસુફીની કે આલ્બેર કામુની ચર્ચા નથી કરવી પણ તેમનું આ વિધાન પ્રમાણિકતા વિષે ઘણું જ સૂચક છે. અપરિચિત નામક ફિલ્મમાં દિગ્દર્શક શંકરે નાયકના મુખે એક સરસ વાક્ય મુક્યું છે - 'ગલતી કોઈ બનિયાન કા સાઈજ નહિ હૈ. છોટી ઔર બડી. મેરી નજર સે તો સભી ગલાતીય એક્ષ્ટ્રા લાર્જ ગલતીયા હૈ ક્યોકી સભી છોટી છોટી ગલતીયા મિલકર એક બહોત બડી ગલતી બન જાતી હૈ'.મારે અહી પ્રમાણિકતનું પોસ્ટમોર્ટમ કરવું છે. બોલવું અને બોલીને તે આચરણમાં મુકવું એ બંનેમાં આભ - જમીન જેટલું અંતર અને ફરક છે, એટલોજ વધારે ખરો પણ ઓછો નહિ એટલો ફરક પ્રમાણિક હોવાનો અને તેને ગમે તેવા સંઘર્ષમય સમય - સંજોગોમાં ટકાવી રાખવામાં રહેલો છે. કાયદા અને સમાજના ડરથી પ્રમાણિક રહે તેના કરતા પણ જે પોતાની સત્યતા અને પ્રમાણિકપણાનું પાલન કરે તે પ્રમાણિક વ્યક્તિ ઉચ્ચ ભૂમિકામાં છે.