[ ટૉલ્સ્ટૉયની વાર્તાઓ ખૂબ સાંકેતિક અને ઊંડો વિચાર માંગી લે તે પ્રકારની હોય છે. એનું કથાવસ્તુ સામાન્ય હોય છે પરંતુ એની પાછળ રહેલું વાસ્તવિકતાનું કડવું ચિત્ર સામાન્ય નથી હોતું. આ શેતાન અને તેના સાગરીતો આજે પણ ફરે છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે આપણી જરૂરિયાતો કેમ કરીને સતત વધતી રહે. એ માટે તેઓ બમણા અનાજની જેમ બમણા પગાર-પૅકેજની પણ વ્યવસ્થા કરી આપે છે. તેઓ જાણે છે કે એમ કરીને જ તેઓ આપણને પોતાની પકડમાં રાખી શકશે. એ જ રીતે બમણો પગાર આપીને તેઓ જુદો ફલેટ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. આપણી વાસનાના પશુઓ સતત જાગતા રહે તે માટે તેઓ અખબાર, સામાયિકો કે ફિલ્મો મારફતે એવા દ્રશ્યો સતત પીરસતા રહે છે. અંતે માણસ નિમ્નકક્ષાના મનોરંજનમાં આળોટતો રહે છે અને થાકી-હારીને પોતાની જિંદગી પૂરી કરે છે. આ બધા વચ્ચે શેતાનને તો ઊંચી પદવીઓ સતત મળ્યા જ કરે છે. – તંત્રી.]