ધર્મમાં નિર્ભેળ ધાર્મિક બાબતો ઉપરાંત ભૂમિ, ભાષા, રીતરિવાજો, પરંપરા, પહેરવેશથી માંડીને જૂથના ‘શુદ્ધ લોહી’ જેવી બીજી અનેક અસંખ્ય સાંસ્કૃતિક બાબતોનો પણ સમાવેશ થઈ જતો હોય છે અને છેવટે, તિલક-બુરખા-દાઢી-ક્રોસ-નાત-જાત અને ઇવન વતન જેવી બાબતો પણ ધાર્મિકતાનો ભાગ બની રહે છે.