કઠોપનિષદમાં ‘‘પ્રેય’’ અને ‘‘શ્રેય’’ની વિભાવના છે. યમરાજા પાસે નચિકેતા ઉત્તમ વિદ્યાની માંગણી કરે છે. તેની પાત્રતા ચકાસવા યમરાજા અનેક પ્રલોભનો આપે છે. જો કે નચિકેતા એ બધી લાલચને ઓળંગી જાય છે.