સમજદારી એ બીજું કંઈ નથી, પણ વિચારોની પરિપક્વતા છે. સંતોષ શું છે? એ પણ આખરે તો એક વિચાર જ છે. આપણને જિંદગી એવી જ લાગે છે જેવું જિંદગી વિશે આપણે વિચારીએ છીએ. ઓછી સગવડ અને ઓછી સંપત્તિને પણ આપણે દુ:ખ માની લેતા હોઈએ છીએ. એક વખત એક સફળ માણસનું સન્માન થતું હતું. એક સંત આ સમારોહમાં મોજૂદ હતા. બધા વક્તાઓ એ સફળ માણસનાં વખાણ કરતા હતા. મોટાભાગના લોકોએ એવું કહ્યું કે તેમણે શૂન્યમાંથી સર્જન કર્યું છે. સંતનો બોલવાનો વારો આવ્યો. સંતે કહ્યું, શૂન્યમાંથી સર્જન? સાવ ખોટી વાત છે. કુદરતે જે પ્રકૃતિ બધાને આપી છે તે જ એને આપી હતી. ઈશ્વરે બધાને બે હાથ, બે પગ, આખું શરીર અને વિચારવા માટે દિમાગ આપ્યું છે, તો પછી શૂન્ય કેવી રીતે? જે માણસ પાસે સારા વિચારો છે એ ક્યારેય શૂન્ય હોતો નથી. સાધનો, સગવડ અને સંપતિ ઓછી હોય એને આપણે જો શૂન્ય સમજતા હોઈએ તો એ કુદરતનું અપમાન છે. હા, કહેવું હોય તો એમ કહો કે એની પાસે સુંદર વિચારો હતા, વિચારોને સાકાર કરવાની તમન્ના હતી, તેણે તેના વિચાર સતત સફળ થવા માટે કર્યા હતા. જે માણસ વિચારોથી સમૃદ્ધ છે એ ખરો સફળ માણસ છે. જો એવું ન હોત તો તો દરેક ધનવાન માણસ સફળ હોત. મૂરખ અને બેવકૂફ ધનવાનોની સંખ્યા આપણે ત્યાં ઓછી નથી. બધું હોય અને બુદ્ધિ ન હોય એ માણસ જગતનો સૌથી રંક માણસ છે. વિચારોનું કોઈ મૂલ્ય નથી, વિચારો અમૂલ્ય છે. વિચારો પણ અંતે તો કુદરતે બધાને આપ્યા છે, તમે જેવા વિચાર કરો એવા બનો છો. દેવ પણ વિચાર કરે છે અને દાનવો પણ વિચાર કરતા જ હોય છે. બંનેની દિશા અલગ અલગ હોય છે. સંતત્વ એ પણ વિચારનું જ પરિણામ છે. ઘણા સામાન્ય માણસો પણ સંત જેવા હોય છે. સંત મનથી બનાય છે, વિચારથી બનાય છે.