કાળી ચૌદસે દેવી મહામાયા કે મહારાત્રિનું પ્રાગટ્ય થયું, એવું કાલિકાપુરાણ, માર્કણ્ડેયપુરાણ, તંત્રગ્રંથો વગેરેમાં કહ્યું છે. વિષ્ણુની યોગનિદ્રા એટલે મહારાત્રિ, કાળરાત્રિ કે મોહરાત્રિ. કાળી ચૌદસે આવી કાળરાત્રિ કે કાલિકાની પૂજા-ઉપાસના કરાય છે. કાળીચૌદસની અધિષ્ઠાત્રી દેવી આ રીતે મહાકાલિકા છે.