જો કે અત્રે એ સ્પષ્ટતા પણ જરૂરી બની જાય છે કે રાષ્ટ્રીય અસ્મિતાના નિર્માણ સારુ વૈયક્તિક અસ્મિતાનો લોપ આવશ્યક નથી. નાગરિક એ રાષ્ટ્રનો અંગભૂત એકમ છે. નાગરિકત્વ અખંડ રહે તેમાં જ રાષ્ટ્રીય ચારિત્ર્યની અખંડતા છૂપાયેલી છે. યુરોપની નવજાગૃતિ અથવા રેનેસાં આ માટેનો બહુ મોટો પદાર્થપાઠ છે.