પાતંજલયોગદર્શનમાં ચિત્તવૃતિઓના નિરોધને, ‘योग’ નામથી કહેવામાં આવ્યો છે – ‘योगश्चितवृतिनिरोधः’ (યો.સૂ. ૧/૨) અને એ યોગનું પરિણામ બતાવ્યું છે – દ્રષ્ટાની સ્વરૂપમાં સ્થિતિ થઇ જવી – ‘तदा द्रष्टुः स्वरोपेङवस्थानम्’ (યો.સૂ. ૧/૩). આ રીતે પાતંજલયોગદર્શનમાં યોગનું જે પરિણામ બતાવવામાં આવ્યું છે, અને એને જ ગીતામાં ‘योग’ નામથી કહેવામાં આવ્યું છે (અ. ૨/૪૮, અ. ૬/૨૩). તાત્પર્ય એ છે કે ગીતા ચિત્તવૃતિઓથી સર્વથા સંબંધવિચ્છેદપૂર્વક સ્વતઃસિદ્ધ સમસ્વરૂપમાં થવાવાળી સ્વાભાવિક સ્થિતિને યોગ કહે છે. એ સમતામાં સ્થિતિ (નિત્યયોગ) થઇ જતાં પછી કદિ તેનાથી વિયોગ નથી થતો, કદી વૃતિરૂપતા નથી થતી, કદી વ્યુત્થાન નથી થતું. વૃતિઓનો વિરોધ થઇ જતાં તો નિર્વિકલ્પ અવસ્થા થાય છે, પરંતુ સમતામાં સ્થિતિ થઇ જતાં ‘નિર્વિકલ્પ બોધ’ થાય છે. ‘નિર્વિકલ્પ બોધ’ અવસ્થાતીત અને સઘળી અવસ્થાઓનો પ્રકાશક છે.