પશ્ચિમના વિચારકોએ ગઈ સદીમાં એક મહાન વિચાર પ્રસરાવ્યો. – સહુને બિનશરતી માફી આપો. જો આમ તો તેમવાળી ક્ષમા, ખરા અર્થમાં ક્ષમા નથી અને જો સંયોગોનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી ક્ષમા કરવાના અવસરની પ્રતિજ્ઞા કરશો તો એવો અવસર કદી આવવાનો નથી. ઊલટાનો ઘોંઘાટ વધતો જવાનો છે. પચાસ-સિત્તેર-એંસી કે એથી વધુના સમય માટે માળામાં કિલ્લોલ કરતા રહેવાની કળા જ જિંદગીની પ્રમુખ કળા છે. તર્કબુદ્ધિ સહુને લલચાવે છે અને પ્રભા, મેઘા, કીર્તિ, કાંતિ એવા બુદ્ધિના સર્વગુણોનું આકર્ષણ બતાવે છે તો પણ એ લાલસામાં પડવા જેવું નથી. નામમુગ્ધ, દામમુગ્ધ અને ચામમુગ્ધ (એટલે રૃપના ઘેલા) લોકોના આ ઝમેલાની વચ્ચે એટલે કે કોલસાની કાળી કોટડીમાંથી એક પણ ડાઘ લગાડ્યા વિના પસાર થઈ જવાની કળા જ બિનશરતી માફી આપવામાં રૃપાંતરિત થાય છે.