કેરળમાં પહેલીવાર એવું બન્યું છે કે પ્રાકૃતિક આપદાને કારણે ઓણમ જેવો વિશ્વ પ્રસિદ્ધ તહેવાર લોકો મનાવી નહીં શકે. આ પર્વ કેરળના પ્રવાસન ઉદ્યોગ માટે મહત્ત્વનો બની રહેતો હતો. કેરળમાં અત્યારે જાણે બધું જ સ્થગિત થઈ ગયું છે. કેરળની આ હાલત સમગ્ર દેશને પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ નવેસરથી વિચારવા મજબૂર કરે તેવી છે. પર્યાવરણના નિષ્ણાતોની ચેતવણીને અવગણવાની અને હળવાશથી લેવાની આપણી આદતની ભારે મોટી કિંમત ચૂકવવી પડે છે, એ ભૂલવા જેવું નથી. સો ટકા સાક્ષરતાને વરેલા કેરળમાં પણ આવું જ બન્યું હતું. વિશ્વભરમાં મોસમનો મિજાજ બદલાઈ રહ્યો છે. ભારત પણ તેની અસરથી મુક્ત રહી શક્યું નથી. તેનો અનુભવ હવે પ્રતિ વર્ષ પ્રત્યેક ઋતુમાં થઈ રહ્યો છે. મોસમની આ વિકૃતિ હવામાનશાસ્ત્રીઓ અને વિજ્ઞાનીઓને પણ મૂંઝવી રહી છે. તેના ઉપાય આસાન નથી. વિકસિત થયેલી માનવ જીવન-શૈલીમાં પીછેહઠ થઈ શકે તેમ ન હોય તો કુદરતના મારને સહન કરવાની તૈયારી રાખવી પડે. કેરળ આપણા સૌને માટે એક મોટો પદાર્થપાઠ છે.