ભગવાન વિષ્ણુના હાથનો શંખ એ માનવના અહંકારનું પ્રતીક છે અને આ અહંકારનો શંખ જ માનવ રાત-દિવસ વગાડતો રહ્યો છે. ‘આ મારું છે’, ‘આ મેં કર્યું છે’એવાં તેનાં ઉચ્ચારણોમાં આ અહંનો જ શંખધ્વનિ સંભળાય છે. પ્રભુના હાથમાં ‘અહંકાર’ પણ સોંપી જઈએ એ જ છે શંખનો સંદેશ. ભગવાન વિષ્ણુના હાથનું કમળ એ ચિત્તનું પ્રતીક છે, જ્યારે માનવને તત્ત્વનો બોધ થાય છે ત્યારે તે કમલવત્ બની જાય છે. તેનો કોઈ લોપાયમાન કરી શકતું નથી, તે નિર્લેપ છે, ચિત્તની નિર્લેપતાને જ કમળ પ્રદર્શિત કરે છે. પ્રભુના હાથમાં ‘ચિત્ત’ને સોંપી દઈએ છે જ છે કમળનો સંદેશ.•