આરામ કરીને અમે મંદિર ગયા. ઉત્તરાભિમુખ બેઠેલો કુમારીની સમ્મુખનો મંદિરભાગ દ્રાવિડ સ્થાપત્યશૈલીનાં અલંકરણોનો સાધારણ નમૂનો છે. મંદિરના પૂર્વ અને વાયવ્યના ભાગો તો ઉજ્જડ અને હવડ જેવા છે. છત તદ્દન નીચી હતી. બહારથી પ્રકાશ કે હવા કયાંયથી ન આવી જાય તેની બરાબર સાવચેતી રખાઈ હતી; છતાં અહીં સંકડામણ લાગતી ન હતી. ભાવિકોની ભીડ ઓછી હોવાને લીધે પણ એમ લાગતું હોય. મુખ્ય દ્વારથી માંડીને દેવીના સ્થાનકવાળા ગર્ભાગાર સુધીના રસ્તાને બે પડખે દીવાઓની બે હાર ટમકતી હતી. દીવાઓથી ઉજ્જવળ બનેલા ગર્ભાગારમાં દેવી પૂજારીને હાથે શણગાર ધારણ કરી રહ્યાં હતાં. હિમધવલ આરસની નમણી દેવીનું એ દર્શન કેવું મોહક મનોહર હતું ! દેવીને દીઠા પછી આ અંધકાર અને હવાના અભાવની યાતના સાર્થક લાગી. દેવી સાચે જ હિમાલયતનયા લાગતાં હતાં. એમના ગૌરીત્વનો પૂરો પ્રભાવ જોઈ શકાય તે માટે જ જાણે આ અંધારું તેમની આજુબાજુ ગોઠવવામાં આવેલું હતું. શાંત મંદિરમાંની આ રમણીય પ્રતિમા અંતરમાં અપૂર્વ પ્રસન્નતા પ્રેરી રહી; પણ કન્યાકુમારીનાં ખરાં દર્શન હજી બહાર કરવાનાં હતાં.