સૃષ્ટિના સર્જનહાર બ્રહ્મા, રક્ષક વિષ્ણુ તથા સંહારક મહેશ આ ત્રણેય અયોતિ જન્મા ત્રિદેવનું એક સ્વરૂપ તે જ ભગવાન દત્ત. અત્રિ ઋષિનાં પત્ની સતી અનસૂયાના પેટે ભગવાન વિષ્ણુએ અવતાર લીધો તેવો ઉલ્લેખ મહાભારત વાંચનારને અવશ્ય જોવા મળે છે. શાંડિલ્ય ઉપનિષદમાં જણાવ્યું છે કે, ભગવાન વિષ્ણુએ ખુશ થઇને પુત્ર માટે તપ કરતા અત્રિ ઋષિના ઘરે અનસૂયાના પેટે જન્મ્યાનું વરદાન આપ્યું. ફળ સ્વરૂપ દત્તાત્રેયનો જન્મ થયો. ગુરુ દત્તાત્રેયે પોતાની તપોભૂમિ તરીકે ગિરનારને પસંદ કરી તેથી ગિરનારના અધિષ્ઠાતા તરીકે પણ તેઓ જ છે. જો તમે ગિરનાર પર્વત ચડ્યા હશો તો ગિરનારના પાંચમા શિખર પર ભગવાન દત્તનાં પગલાં અવશ્ય જોયા હશે, પૂજ્યા હશે. આજે પણ લોકો છાતી ઠોકીને કહે છે કે, ‘જે નિર્મળ ચરિત્રની વ્યક્તિ હોય, પાપરહિત હોય, પૂર્વ જન્મનો યોગી હોય, તપોભંગ મુનિ હોય તે તથા જેનાં ધ્યેય ઊંચા હોય તેવા તપસ્વી પ્રકારના લોકોને ભગવાન દત્ત કોઇને કોઇ સ્વરૂપે ગિરનારમાં અવશ્યક જોવા મળે છે. જ્ઞાની તેમને ઓળખી જાય છે. સંસારીને તેમના અલોપ થયા પછી તેમનો અહેસાસ થાય છે. કે હમણાં ગયા તે જ ગુરુ દત્તાત્રેય હતા.”