? આદિ શંકરાચાર્યએ હિન્દુ સંસ્કૃતિની ગુરૂ-શિષ્ય પરંપરાના આધારસ્તંભ જેવા ચાર મઠોનું ભારતખંડની ચારે દિશામાં નિર્માણ કરાવ્યું.આ ચાર મઠો દ્વારા ભારતીય સંસ્કૃતિના ગૃહસ્થ અને સંન્યાસી ધર્મના પાયાના સિધ્ધાંતો નખાયા છે.અહિં શિષ્યો અભ્યાસ કરતા અને ગુરૂઓ તેમને વેદ-વેદાંત અને વિવિધ શાસ્ત્રાભ્યાસ શિખવતા.મુખ્ય સંતરૂપી ગુરૂ મઠાધિપતિ ગણાતા.જેઓ “શંકરાચાર્ય” તરીકે ઓળખાતા.અને શંકરાચાર્યજી શરૂઆતમાં પોતે જ પ્રથમ મઠાધિપતિઓની નિયુક્તિ કરી હતી.કહેવાય છે કે,ગુરૂ તરીકે એ જ વ્યક્તિ સ્વીકાર્ય ગણાતા જે મઠમાં ગુરૂ હોય.વળી,આ મઠોમાં જ ધર્મહિતના નવા સિધ્ધાંતો રચાતા.આમ,મઠો માત્ર શાસ્ત્રાભ્યાસ માટે નિમિત્ત ન બનતા સેવા,સહાય જેવા સમાજજીવનના વિવિધ ક્ષેત્રો પર પણ ખેડાણ થતું.જે વ્યક્તિ મઠમાં આવી સંન્યાસ લે એ “દસનામી સંપ્રદાય”માંથી ગમે તે એક પધ્ધતિની સાધના કરે છે.