કાળીચૌદસ દેવી મહારાત્રિનો પ્રાગટ્યદિન છે. મહારાત્રિને કાળરાત્રિ પણ કહેવાય છે. આવી કાળી રાતમાંથી દિવાળીની ઝળહળતી ઉષા પ્રગટે છે. ચૌદસ કે અમાસની રાત્રિમાંથી નવા વર્ષનું પ્રભાત પ્રગટે છે. અંધકારમાં પણ પ્રકાશ છુપાયો છે. તેથી જ પ્રકાશપર્વની વચ્ચે કાળી ચૌદસની ઉજવણીનો પ્રવેશ થયો. અસત્ય અને અજ્ઞાનના અંધારામાંથી પણ જ્ઞાનપ્રકાશ પ્રગટાવવાનો સંકલ્પ કરવાનો સંદેશ કાળીચૌદસની અંધારી રાત આપે છે.