પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ, શેખ અબ્દુલ્લા અને તેમના સંતાનો- ઇન્દિરા ગાંધી, રાજીવ ગાંધી, ફારુક અબ્દુલ્લા-આ પાંચ જણા  જમ્મુ-કાશ્મીરની દુર્દશા માટે સૌથી જવાબદાર છે.