(૨) આફ્રિકામાં જૂન ૧૮૯૩ ની કડકડતી ઠંડીમાં રાત્રે સેન્ટ પીટર મેરીત્સબર્ગ રેલ્વેસ્ટેશન પર ગોરા રેલ્વે સત્તાવાળાએ ડબ્બામાંથી બહાર ફેંકી દીધા હતા તે રાતે. ગાંધીજીએ પોતાના હક માટે લડવું એવું નક્કી કર્યું, ત્યાર પછી કાળા ગોરાના રંગદ્વેષ સામે લડત ઉપાડી ત્યારે એમની ઉંમર ૨૪ વર્ષની હતી.