આપણા દેશનું બંધારણ એવું છે કે જેમાં અમલદારશાહી બળવાન હોય. ચૂંટાયેલો પ્રતિનિધિ આવે ને જાય, પણ અમલદાર પોતાના સ્થાને જ રહે છે. અમલદારે, અલબત્ત, સરકારી નીતિઓના સુચારુ અમલનું કામ કરવાનું હોય છે, પણ તેનો અર્થ એ નથી કે તેણે પોતાની અક્કલ ન વાપર્યા વિના મૂઢપણે આદેશનો અમલ કરવો. ચિઠ્ઠીના ચાકર બનવામાં અને અમલદાર હોવામાં મુખ્ય ફરક આ જ છે. ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓનો અભિગમ મોટા ભાગે સસ્તી લોકપ્રિયતા પ્રાપ્ત કરવા માટે બિનવ્યવહારુ વચનો અને વાયદાઓની લહાણી કરવાનો હોય છે. રાજાશાહીના યુગમાં રાજાના તરંગીપણાને શાણા દીવાન કાબૂમાં રાખતા. એવી ભૂમિકા અમુક અંશે અમલદારની હોઈ શકે. અમલદારો લોકતરફી હોય એ હજી આપણે ત્યાં આશ્ચર્યનો વિષય ગણાય છે. એસ.આર.રાવ, જશપાલ સીંઘ, જગદીશન જેવા કાર્યક્ષમ અધિકારીઓનું સ્થાન જે તે સમયે લોકમાનસમાં નાયક જેવું બની રહે છે એ જ સૂચવે છે કે આવા અમલદારો લઘુમતિમાં છે. એ પણ હકીકત છે કે રાજકારણીઓએ પોતાના કામ માટે તંત્રનો ઊપયોગ કરવો હોય તો સંબંધિત વિભાગના અમલદારો થકી જ એ કરી શકાય. જનતા માટે કામ કરતી વખતે ‘લકીરના ફકીર’ બની રહેવાનું વલણ રાખનારા કેટલાય અમલદારો રાજકારણીઓ માટે કામ કરે ત્યારે પોતાની ફરજ ભૂલીને તેમની તરફેણમાં કામ કરવા લાગે એ ખતરનાક વલણ છે. આવું સંયોજન અનેક રીતે ઘાતક બની રહે છે. તેનું નજીકના ભૂતકાળનું ઉદાહરણ સોરાબુદ્દીનના એન્‍કાઉન્ટરનો કેસ છે. આ કેસના કબાટમાંથી હજી કેટલાંય હાડપિંજર નીકળતાં રહેશે એ તો સોરાબુદ્દીનના આત્માને પણ જાણ નહીં હોય!