બ્રિટનના એક મશહૂર નવલકથાકાર ચાર્લ્સ ડિકન્સનું તો આખું જીવન, ચૂકી ગયેલા બાળપણની નિરંતર ખોજ જેવું લાગે છે. ચાર્લ્સ ડિકન્સે પોતાના બાળપણનાં દુઃખોની રંગીન રજૂઆત ઘણીબધી કથાઓમાં અને વિશેષ કરીને ‘ડેવિડ કોપરફિલ્ડ’માં કરી છે. તેના જીવનચરિત્રકારોને પાછળથી નવાઈ લાગી છે કે તેના બાળપણની સાચી હકીકતો તપાસતાં તેના અનુભવો આટલા બધા દુખદાયક દેખાતા નથી! માણસ બાળપણનાં સુખ કે દુઃખનો ભારે મોટો ગુણાકાર આગળ ઉપર કરી નાખે છે. બાળપણમાં જોયેલું ચપટી સુખ તેને મોટા પર્વત જેવું દેખાડવું ગમે છે અને બાળપણમાં જોયેલું નાનકડું દુઃખ આગળ ઉપર એ દુઃખના ડુંગર જેવું રજૂ કરે છે. ચાર્લ્સ ડિકન્સની બાબતમાં આવું બન્યું હશે તેમ આપણને લાગે, પણ આવું તેણે ઇરાદાપૂર્વક કર્યું હશે તેમ માની લેવાની જરૃર નથી. અમેરિકાના નોબેલવિજેતા નવલકથાકાર અર્નેસ્ટ હેમિંગ્વેએ પોતાની માતાની નિર્દયતાની જે વાત કરી છે તે હકીકતોની કસોટી ઉપર ટકતી નથી, પણ હેમિંગ્વેના આઘાતની સચ્ચાઈ તેમાં જૂઠી ઠરતી નથી.