હવે આ જ પ્રાણવાયુ સમગ્ર શરીરનાં જુદાં જુદાં સ્થાનમાં વિભાજિત થઈ કઈ રીતે કાર્ય કરે છે તે વાત સુંદર રૂપક આપી સમજાવે છે. ‘यथा सम्राडेवाघिकृतान् विनियुङ्क्त एतान् ग्रामानेतान् ग्रामान् अघितिष्ठस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक् पृथगेव सन्निघत्ते’(પ્રશ્ન ઉપનિષદ-૩/૪) હે કૌશલ્ય! જેમ કોઈ સમ્રાટ પોતાના અધિકારીઓની રાજ્યના જે તે ગ્રામપ્રદેશોમાં નિમણૂક કરે છે તે જ રીતે મુખ્ય પ્રાણ અપાન, વ્યાન વગેરે અન્ય પ્રાણોને શરીરના જુદા જુદા ભાગોમાં નિયુક્ત કરે છે. તેને લીધે શરીરના તે તે ભાગો કાર્યશીલ રહી શકે છે. આ રીતે પ્રાણ, અપાન, સમાન, વ્યાન અને ઉદાન એ પંચ પ્રાણ આપણા શરીરમાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવે છે.