. ૫છી શમ (વારંવાર દોષદ્દષ્‍ટિ કરવાથી વિષયોમાંથી વિરક્ત થઇ ચિત્ત પોતાના લક્ષ્‍યમાં સ્થિર થઇ જાય તેને શમ કહેવામાં આવે છે) દમ (કર્મેન્દ્રિયો અને જ્ઞાનેન્દ્રિયો તેમના વિષયોમાંથી ખેંચી પોતાના ગોલકોમાં સ્થિર કરવી તેને દમ કહે છે).