"શિવજ્ઞાનથી જીવસેવા"નું સૂત્ર આપનાર સ્વામી વિવેકાનંદ અધ્યાત્મ-બોધથી સમાજસેવા અને તે દ્વારા રાષ્ટ્રના સર્વાંગી ઉત્થાનના પુરસ્કર્તા હતા. "ફૂટબોલ રમીને તમે ગીતાને વધુ સારી રીતે સમજી શકશો." તેવા મતલબનું વિધાન તેમના સંનિષ્ઠ કર્મયોગી હોવા તરફ ઇંગિત કરે છે. તત્કાલીન ભારતમાં વ્યાપ્ત અજ્ઞાન, અંધશ્રદ્ધા અને સામાજિક અસંગઠિતતા જેવી નબળાઇઓ સામે સ્વામીજીએ જીવનભર સંઘર્ષ કર્યો. શિકાગોની આંતર-રાષ્ટ્રીય ધર્મ પરિષદમાં ભારતના ભવ્ય આધ્યાત્મિક વારસાનું સચોટ નિદર્શન કર્યું.