વસ્તુઓથી સંકળાયેલી ઈન્દ્રિયો જે જ્ઞાન આ૫ણા અંતર-પ્રદેશમાં લાવે છે એના દ્વારા મનમાં આનંદ કે દુઃખની ભાવના ઉત્પન્ન થાય છે.