બૌદ્ધિકોને અસ્વીકાર્ય એવી વિદ્યાઓમાંની એક છે જ્યોતિષવિદ્યા. તેના બે ભેદ છે : ગણિતવિદ્યા અને ફલિતવિદ્યા. ગણિતવિદ્યા વિશેનો કોઈને કશો વાંધો નથી હોતો. તે તો લગભગ સર્વમાન્ય છે, પણ ફલિતવિદ્યા આશરે કહેવાતી વાર્તા હોય છે. જો ઘટ્યું તો ઘટ્યું અને ન ઘટ્યું તો કાંઈ નહીં. તેમાં માનનારો વર્ગ આંખ મીંચીને માની લેતો હોય છે, તો તેમાં ન માનનારો વર્ગ આંખ મીંચીને નકારી લેતો હોય છે. માનનારાને અંધશ્રદ્ધાળુ કહેવામાં આવે છે, પણ ન માનનારાને બુદ્ધિશાળી કહેવાય છે. કશો અનુભવ કે પ્રયોગ કર્યા વિના કોઈ વસ્તુને નકારી દેવી તે પણ નકારાત્મક અંધશ્રદ્ધા કહેવાય. અને પ્રયોગો હંમેશાં હકારના હોય છે. નકારાના પ્રયોગો ન હોય. ‘નથી’નો પ્રયોગ ન હોય, ‘છે’નો જ પ્રયોગ હોય. ‘ઈશ્વર નથી’, ‘જ્યોતિષવિદ્યા નથી’, ‘ભૂતપ્રેત નથી’ – આ બધા નકારો છે. પ્રયોગશાળાના જામમાં ‘નથી’ ન મુકાય. નથી એ નકારાત્મક ધારણા છે. તેનો પ્રયોગ ન હોય. ખરેખર તો હકારાત્મક ધારણા બનાવતાં જોર કરવું નથી પડતું, કારણ કે તે પરંપરાથી સહજપ્રાપ્ત હોય છે. પણ નકારાત્મક ધારણા બનાવવામાં જોર પડતું હોય છે. પરંપરાથી ચાલી આવતી ધારણાઓનો છેદ ઉડાડી દેવો એ કાંઈ રમતવાત નથી હોતી. જે લોકો નકાર-ઉતાવળિયા હોય છે તે પ્રયોગો કે અનુભવો કર્યા વિના જ નકાર કરી બેસતા હોય છે, જે કાળાન્તરે અનુભવો થતાં બદલાતા હોય છે. મારા ઘણા નકારો બદલાતા રહ્યા છે તેનો મારે સ્વીકાર કરવો રહ્યો.