મહારાષ્ટ્રમાં સહ્યાદિ પર્વતબ્રહ્મગિરિ તળેટીમાં આવેલું ત્ર્યંમ્બકેશ્વર સમુદ્રસપાટીએ થી 3000 ફૂટ ઉંચાઈ ધરાવતું આ શહેર છે. અહીં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને રુદ્ર, એમ ત્રણ શિવલિંગો એકી સાથે છે, કહેવાય છે કે જલધારા ના વધુ પડતાં અભિષેક થી શિવલિંગ પોતાના આકારો ગુમાવી ધીમે ધીમે ક્ષીણ થતા જાય છે, અને તે વિનાશ ની નિશાની છે એમ સંશોધનકારો નો મત છે. અહીં કિંમતી રત્નજડિત મુગટ જે પાંડવોના જમાનાથી ભોળાનાથ ને ધરાવાય છે, તે સોમવારે સાંજે 4થી 5 ભાવિકોના દર્શન માટે રખાય છે, આ મંદિર 500 વર્ષ પહેલાં પેશ્વા કાળમાં બન્યું હોવાની ધારણા છે. ત્રણ લિંગનું બનેલુ આ જયોર્તિલિંગ ત્ર્યંબકેશ્વર કહેવાય છે. ગોદાવરી નદીના તટે વસેલું નાસિક દક્ષિણનું બનારસ પણ કહેવાય છે. કારણ કે અહીં સંખ્યાબંધ મંદિરો છે. દર બાર વર્ષે અહીં કુંભમેળો ભરાય છે, આજ આ જ્યોતિર્લિંગની મહાન વિશેષતા છે. અન્ય બધા જ જ્યોતિર્લિંગમાં ફક્ત ભગવાન શિવ જ બિરાજમાન છે. અહીં ત્રણ દેવો છે. ગૌત્તમ ઋષિ અને ગોદાવરી નદીના આગ્રહથી શિવ અહીં જ્યોર્તિલિંગ સ્વરૂપે બિરાજમાન છે .