આંદોલન શબ્દની વ્યાખ્યા આપવાની જરૂર નથી. છાપાં વાંચનાર દરેક વ્યકિત દેશમાં ચાલતા જાતજાતના આંદોલનોથી વાકેફ તો હશે જ. જ્યારે આંદોલન સફળ થાય એટલે ફટાકડા ફોડી, કોકની નનામી બાળી, પેંડા વહેંચી, આંદોલનના નેતાને ખભે બેસાડી ઉજવણી થાય છે. આંદોલન જો નિષ્ફળ જાય તો એનાં નેતાને અને પછી પ્રજાને ગાળો દેવાય છે કે ‘કોઈમાં પાણી નથી’. અમુક આંદોલન સફળ થાય તો ઇતિહાસ એને ક્રાંતિ તરીકે ઓળખાવે છે. અને જો નિષ્ફળ જાય તો એને બળવાનું નામ અપાય છે. અને એ બળવો કેમ નિષ્ફળ ગયો એનાં કારણો ઇતિહાસના પાઠ્યપુસ્તકોમાં સમાવવામાં આવે છે. અથવા તો એ બળવાની એક વાર્તા પરથી બે ત્રણ ફિલ્મ બને છે. બળવો નિષ્ફળ જાય પણ એ બળવા પર આધારિત નવલકથાઓ અને ફિલ્મો ઘણીવાર સફળ થાય છે.