સવાલ એ છે કે કેવા પુરાવા આપવા પડે કે તમે આ દેશના નાગરિક છો? જન્મની નોંધણી થાય ત્યાંથી આમ તો પુરાવાની શરૂઆત થઈ જાય છે, પણ એક જમાનામાં જન્મની નોંધણી પણ થતી નહોતી. લોકોની જન્મતારીખ પણ પાકી મળતી નહોતી. પરંતુ આસામમાં એ બધા મુદ્દા નથી. આસામમાં અલગ સ્થિતિ છે. આસામ સહિત ઇશાન ભારતની વિશાળ બોર્ડર બાંગલાદેશ સાથે છે. ત્રણ બાજુ ભારત અને વચ્ચે બાંગલાદેશ. બીજું ઇશાન ભારતના આદિવાસી રાજ્યોમાં આદિવાસીઓ દેખાવે એકદમ અલગ તરી આવે છે. પહાડીઓમાં તેઓ વસે છે તેથી ત્યાં બાંગલાદેશીઓને આવવામાં રસ પણ ના હોય, પરંતુ તટપ્રદેશ આસામમાં સદીઓથી ભારતીયો વસતા હતા. સમગ્ર બંગપ્રદેશ એક હતો, તે ભાગલાથી જુદો પડ્યો, પરંતુ પ્રદેશના લોકોને દેખાવથી કે ભાષાથી જુદા પાડવા મુશ્કેલ હતા. માત્ર ધર્મ તેમને જુદા પાડતા હતા. અને તેથી જ 1971ના યુદ્ધ પછી અલગ બાંગલાદેશની રચના થઈ તે પછી બાંગલાદેશીઓની ઘૂસણખોરીની સમસ્યા ઓર વધી. ભારત અને બાંગલાદેશની સરહદ બહુ વિચિત્ર રીતે બની હતી. સંખ્યાબંધ એન્ક્લેવ એવા હતા, જેમાં ચારે બાજુ ભારત દેશ, વચ્ચે નાનો કસબો બાંગલાદેશનો અને ચારે બાજુ બાંગલાદેશ અને વચ્ચે ભારતનું નાનકડું ગામ. આવું હતું તેના કારણે નાગરિકોની એકબીજાના પ્રદેશના આવનજાવન નિયંત્રિત કરવી મુશ્કેલ હતી. 1947માં દેશના ભાગલા પડ્યા ત્યારથી જ શરૂ થયેલી સમસ્યા વકરતી ગઈ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે છેક 1951માં આસામમાં નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટિઝનશીપ (એનઆરસી) તૈયાર કરી લેવાયું હતું. 1951ની વસતિ ગણતરી થઈ તે સાથે જ આ રજિસ્ટર આસામમાં તૈયાર કરી લેવાયું હતું. તે વખતે આસામ એક જ મોટું ઈશાન ભારતનું રાજ્ય હતું. નાના નાના સાત રાજ્યો બન્યાં તે બાદમાં બન્યાં હતાં. 1951ની વસતી ગણતરી પછીનું વસતીપત્રક, તેના આધારે બનેલું રાષ્ટ્રીય નાગરિકત્વ રજિસ્ટર અને 1952થી 1971 દરમિયાન થયેલી ચૂંટણીઓ વખતની મતદાર યાદ આ ત્રણ બાબતો આસામના નાગરિકો માટે અગત્યના બન્યા છે.