આધુનિક શોધખોળ અને ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ બાદ વીસમી સદીની શરૂઆત સંકુચિત રાષ્ટ્રવાદ અને સામ્રાજ્યવાદની લાલચનાં કારણે યુરોપ યુદ્ધભૂમિ બન્યું. લાખો લોકોનાં લડાઇમાં મોત થયા. એકપછી એક દેશો આ યુદ્ધમાં જોડાતા ગયા અને છેવટે તે વિશ્વયુધ્ધ બની ગયું. આ યુદ્ધે યુરોપનો નકશો બદલી નાંખ્યો અને બીજા વિશ્વયુદ્ધનાં બીજ પણ રોપી દીધા. પ્રથમ વિશ્વયુધ્ધવખતે ભારત અંગ્રેજ હકુમત હેઠળ હતું. વળી આ જ સમયગાળામાં મહાત્મા ગાંધી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પરત ફર્યા હતા. ગાંધીજીએ પણ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટન સરકારને સહાય કરવાની હામી ભરી હતી. 1918 સુધી ચાલેલા આ યુદ્ધમાં ભારતનાં અનેક સૈનિકો ઇગ્લેન્ડ તરફથી લડતા હતા. આ સૈનિકોની બહાદુરીની નોંધ અંગ્રેજોએ લખેલે તે સમયના ઇતિહાસમાં લેવાઇ નહતી. પરંતુ આધુનિક સંશોધનો બાદ પ્રથમ વિશ્વયુધ્ધલડેલા ભારતના જાબાંઝ સૈનિકોનાં સંસ્મરણો હવે સંશોધકોએ ઉપલબ્ધ કરાવ્યા છે. જે હવે ઇગ્લેન્ડની બ્રિટીશ લાઇબ્રેરીને આપવામાં આવ્યો છે. 11 નવેમ્બર, 1818માં પ્રથમ વિશ્વયુધ્ધપૂર્ણ થયાને સૌ વર્ષ થશે. આ પ્રસંગે આપણે ભારતનાં આ સૈનિકોને યાદ કરીએ.