ભારતના સ્વાતંત્ર્ય-આંદોલન દરમ્યાન, ‘ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસ’માં લોકમાન્ય ટિળક મહારાજના સ્વર્ગવાસ પછી, મહાત્મા ગાંધીજીનું નેતૃત્વ નિર્ણાયક રહ્યું. ગાંધીજીને કોંગ્રેસને લોકઆંદોલનમાં પાંતરિત કરવાનું શ્રેય આપવું રહ્યું. પરંતુ મહાત્મા ગાંધીજીની કક્ષાના મહાન નેતાઓની ભૂલો પણ હિમાલય જેવી મોટી જ હોય ને ?!