જો કે એમ તો ના જ કહી શકાય કે જંગલથી મેદાન સુધીની યાત્રામાં વૈજ્ઞાનિક ચિંતનનો અભાવ હતો, પરંતુ સત્ય તો એ છે કે વિજ્ઞાનની ભૂમિકા એ વિકાસ ક્રમમાં અપ્રત્યક્ષ જ રહી હતી.