સ્મૃતિગ્રંથોના આચારવિચાર અને અનુકરણ પ્રકરણમાં સંસ્કાર સંબંધિત નીતિનિયમોનો ઉલ્લેખ કરાયો છે, પણ આ નીતિનિયમોમાં ઉપનયન, બ્રહ્મચર્ય અને ચાર્યનો ઉલ્લેખ કરાયો છે. આ ઉપનયન, બ્રહ્મચર્ય અને ચાર્ય એ વિદ્યાર્થી અને ગૃહસ્થ ધર્મ તરફ ઈશારો કરે છે. મનુસ્મૃતિમાં કહ્યું છે કે ઉત્તમ સંસ્કાર વ્યક્તિઓના ગુણોને પ્રગટ કરે છે.