ગુરુ નાનકે પરમ તત્વને ‘સતનામ’ તરીકે ઓળખાવ્યું, જે ત્રિકાલાબાધિત છે. તે નિર્વિકાર અને શુદ્ધ સ્વરૂપ છે, જે આત્મસ્વરૂપે આપણા સહુમાં બિરાજેલું છે. એ તત્વની ઓળખાણ કરાવી આપે તે ‘સદ્‌ગુરુ’ છે. એની શરણાગતિ સ્વીકારી પોતાના જીવનને સત્યમય અને પવિત્ર બનાવવાની જે શિક્ષા-દીક્ષા ગ્રહણ કરે તે સાચો ‘શીખ’. ગુરુ નાનકે એવા પ્રેમ-ભક્તિભાવ પર આધારિત શીખ ધર્મની સ્થાપના કરી હતી. ‘સત્ શ્રી અકાલ’ - એ એમનો જીવનમંત્ર હતો. સત્યસ્વરૂપ પરમાત્મા ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન - એવા ત્રણેય કાળથી પર છે. એ નિર્ગુણ અને નિરાકાર છે. એ પરબ્રહ્મ પરમાત્માનું નામસ્મરણ કરવું એ જ સાચી ભક્તિ છે. શિષ્યોની ઇચ્છા અનુસાર સંતોની વાણી જેમાં ગ્રંથસ્થ થઈ છે, એવા ધર્મગ્રંથને ‘ગ્રંથ સાહેબ’ તરીકે અર્થાત્ ઈશ્વરના સ્વરૂપે એની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.