કાગળ અને છાપકામ કળાનો વિકાસ થયો નહોતો ત્યારે આપણા દેશમાં લોકો મંત્રો અને સુત્રો મોંએ કરી નાંખતા હતા- ગોખી કાઢતા હતા. આમ જ્ઞાનનો ફેલાવો મૌખિક જ થતો હતો. કાગળની શોધ થઈ નહોતી ત્યારે પ્રાચીનકળાના ઋષિ-મુનિઓ તાડપત્ર ઊપર લખાણો લખતા હતા. કાગળની શોધ થયા પછી પણ બરૂના કિત્તા વડે હસ્તલિખિત પોથીઓ લખાતી હતી. પ્રાચીન જ્ઞાન આ રીતે સચવાતું હતું.