જલિયાંવાલા બાગ, ૧૮૫૭, આદિવાસી વિદ્રોહો પર આક્રમણ કરીને કત્લેઆમ, ફાંસી-ગોળી- તોપ અને ખુદ હર્બર્ટ સ્પેન્સરે (જુઓ, મીરઝા અલી બેગની ‘બ્રિટાનિયા અને હિન્દ’ કથામાં અવતરણો) ‘ધ સ્ટડી ઓફ સોશ્યોલોજી’માં કહ્યું તેમ કરોડો ડોલર્સની ભારતમાંથી લૂંટ. . . આ બધાં કર્મો ભારતમાં ૧૮૫૭થી ૧૯૪૭ સુધી રક્તરંજિત બન્યાં તે કર્મો ‘ચડિયાતાં’ હતાં?