સંસ્કારને પણ માણસે પામતા પહેલાં માપવા જોઈએ. આપણને વારસામાં મળતા હોય છે એ સંસ્કાર પણ સાચા છે કે નહીં એના પર બિલોરી કાચ માંડવો જોઈએ. એક પરિવારની આ વાત છે. પિતા દરેક વખતે સંસ્કારની વાતો કરે. એનું વર્તન પણ એવું જ. પરિવારમાં કોઈ કંઈ ઘસાતું બોલે તો એને જાહેરમાં ખખડાવી નાખે. મોઢામોઢ બધું કહી દે. તે એવું જ કહે કે જે હોય તે કહી દેવાનું. એક વખત એના પુત્ર સાથે એવું થયું. એના વિશે પરિવારનો એક સભ્ય નબળું બોલ્યો. પિતાને આ વાતની ખબર પડી. એણે દીકરાને કહ્યું કે તું એને મોઢામોઢ બધું કહી દે. રોકડું પરખાવી દેવું એ જ આપણા સંસ્કાર છે. દીકરાએ નમ્રતાપૂર્વક કહ્યું કે, માફ કરજો, પણ હું એને સંસ્કાર નથી સમજતો. શું કહે છે એના કરતાં પણ કોણ કહે છે એ વધુ મહત્ત્વનું હોય છે. જેણે મારા વિશે ઘસાતું કહ્યું એને બધા ઓળખે છે. હું કેવો છું એ પણ બધાને ખબર છે. મારે એને કહીને મારી એનર્જી બગાડવી નથી. મારી એનર્જી સારા કામ માટે છે. ક્યારેક ઇગ્નોર કરવું એ પણ સંસ્કાર જ છે. મારે મારું મગજ બગાડવું નથી. મારે એવું કંઈ નથી કરવું જેનાથી મારું ધ્યાન મારા કામ પરથી હટી જાય. સંસ્કાર માત્ર બોલવાનું જ નહીં, ક્યાં ચૂપ રહેવું એ પણ શિખવાડતા હોવા જોઈએ.