ધર્મ અને રાજસત્તાના સંબંધો વચ્ચેનો વિચ્છેદ અને વિજ્ઞાનનો વિકાસ યુરોપમાં થયો, ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ પણ યુરોપમાં થઈ. કોઈ એક દેશની વાત નથી, આખા સમાજની માનસિકતાનો સવાલ છે એક વેટિકન આખા યુરોપની માનસિકતાને ખોટી ન ઠરાવી શકે. ધર્મ ત્યાં મહદંશે વ્યક્તિગત બની ગયો છે એ હકીકત છે. હું સમાજની માનસિકતાની વાત કરૂં છું અને તમે માગો છો એવું, પરંતુ નકારાત્મક ઉદાહરણ ભારત, પાકિસ્તાન અને આરબ દેશો છે, જ્યાં ધર્મની પકડ છે; આધુનિકતા પશ્ચિમમાંથી આયાત કરેલી ટૅકનૉલૉજી પૂરતી મર્યાદિત છે.