ઉકરડાને અસ્વચ્છતાનું ધામ કહી આપણે ઉતારી પાડીએ છીએ. અસ્વચ્છતા હોય તો જ એ અને ત્યાં સુધી જ સ્વચ્છતાની કાંઈ પણ કિંમત છે એ આપણે કેમ ભૂલી જતા હોઈશું? અસ્વચ્છતા ન હોત તો સ્વચ્છતાનો જન્મ જ કદાચ ન થયો હોત ! અસ્વચ્છ પંક્તિ વિના સ્વચ્છ, સુંદર પંકજનું અસ્તિત્વ શી રીતે હોત ! પણ આપણી ઉમદામાં ઉમદા સેવા કરનારને હડધૂત કરવો એ આપણો પ્રજાગત દુગ્રુણ છે પણ ઉકરડાની ઉદારતાનો જોટો જડવો મુશ્કેલ છે. સમાજમાં સારી, સ્વચ્છ, સુંદર વસ્તુઓ લેવા તો સૌ કોઈ તૈયાર હોય છે; ખરાબ, ગંદી વસ્તુ જ કોઈને ખપતી નથી. સમુદ્રમાંથી ચૌદ રત્નો નીકળ્યાં, તેમાંના સારા લેવા ઘણાં આગળ આવ્યા; પણ હળાહળ ઝેર સ્વીકારનાર તો માત્ર શિવ જ નીકળ્યા. સુખની શોધમાં માણસમાત્ર ભમે છે; પણ દુઃખીની પાસે જઈને ‘On me by thy misery and pain’ એમ કહેનાર તો કોઈ વિરલ સંત જ હોય છે. તેમ આખા ગામની ગંદકીને વિનાસંકોચે સંઘરનાર માત્ર ઉકરડો જ છે અને ગંદકીનાં ધામ સમાં બીજાં સ્થાનો હોવા અતાં એ બધાં પવિત્ર ગણાય છે – નિંદાય છે માત્ર ઉકરડો જ. મહાસાગર એ શું છે ? અનેક શહેરોની, અનેક નદીઓ દ્વારા આવતી ગંદકીને સંઘરનાર સમુદ્ર પણ એક પ્રવાહી ઉકરડો જ છે, છતાં એનું આપણે પૂજન કરીએ છીએ. અનેકનાં પાપ અને શારીરિક મેલ સંઘરનાર ગંગાને આપણે પતિપાવની કહીશું; પણ ઉકરડો આવે તો આપણે તરીને ચાલશું; ગમે તેટલો અવગણીએ પણ ઉકરડા વિના ચાલે જ નહીં. અનેક નિરુપયોગી અને અનાવશ્યક વસ્તુઓનો બનેલો હોવા છતાં ઉકરડો પોતે સમાજને અત્યંત ઉપયોગી અને આવશ્યક છે.