ઈશ્વર શું છે તે તો હું નથી જાણતો અને અહી એવા ધુરંધરો ના વિશદ અભિપ્રાયો પડ્યા છે કે લખતા હિંમત પણ ન ચાલે. હા, મધ્યસ્થીઓની બાબત માં મને પોતાને એવું લાગે છે કે કોઈપણ ગુરુ કે માર્ગદર્શક એ માર્ગ બતાવનાર છે. મંઝીલ નથી જ. અને એક મનુષ્ય તરીકે તેમનામાં પણ ગુણો અવગુણો હોવાનાજ. પણ લોકો તેમની (સાચી કે ખોટી) પ્રતિભાથી અંજાઈ ને ગુણો ને બદલે વ્યક્તિ ની જ પૂજા કરવા માંડી પડે છે, જે ઘણા કિસ્સામાંએ વ્યક્તિને અહંકારી બનાવે છે. અનુયાયીઓ વધારવાના ચક્કરમાં પછી આવા ધુરંધરો અવનવા નિયમો અને વાડાઓ બનાવે છે ને ધર્મ ના નામે ચરી ખાય છે. મૂળ દોષ અનુયાયીઓ ની સમજણનો જ છે કે વિવેકબુદ્ધિ મુકીને આવા પ.પૂ. ધ.ધૂ.ઓને પાછળ મંડ્યા રહે છે ને અંતે ધર્મ વગોવાય છે. ધર્મ કોઈપણ હોય, એનો મૂળ હેતુ તો life ને organize કરવાનો અને એમાં શિસ્ત લાવવાનો તથા સારાસાર ની સમજણ આપવાનો હોય. પ્રતીકો એ સમજણ માટે ના medium બની શકે. એના બદલે થાય એવું કે મારું પ્રતિક સાચું ને તારું ખોટું ના વિવાદ શરુ થઇ જાય અને ધર્મ બાપડો ખૂણામાં પડ્યો કણસતો રહે. સંપ્રદાયો પણ એ રીતે શરુ થઇ જાય. હા, ઘણી વાર એવું પણ બને કે સ્થળકાળ અનુસાર જે તે બાબત સમજાવવા અમુક પ્રતીકો કે નિયમો માં ફેરફાર થાય અને પાછળથી એ અલગ સંપ્રદાય બની જાય. સંપ્રદાયો હોય એ ખોટું નથી પણ પોતાનો સંપ્રદાય બધા સ્વીકારે એ જીદ ખોટી છે. એ જીદ છોડીએ તો ગમે તેટલા સંપ્રદાય (અહી સંપ્રદાય ના નામે ચાલતા અમાનુષી અખાડાઓ ની વાત નથી જ) પણ નડે નહિ.