આઝાદી પહેલાંના ગુજરાત અને આજના વિકસિત ગુજરાતમાં આભ-જમીનનો તફાવત છે. છતાં બંનેમાં કશુંક કોમન હોય તો તે પાણીની સમસ્યા છે. દક્ષિણ ગુજરાતને બાદ કરતાં રાજ્યનો એકેય વિસ્તાર હજુ પણ પાણી મામલે પગભર નથી. પરિણામે રાજ્યની ૬૬ ટકા વસ્તીએ આજે પણ પીવાના પાણી માટે નર્મદા ડેમ પર આધાર રાખવો પડે છે. આ વર્ષે નર્મદા ડેમમાં પાણીનો જથ્થો મર્યાદિત થઈ જતાં ભરશિયાળે પાણીનો પોકાર ઊઠ્યો છે. આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો ગુજરાત પાસે નર્મદાનું હવે માત્ર એક મિલિયન એકરફિટ પાણી જ રહ્યું છે. જે આગામી ચોમાસા સુધી ચલાવવાનું છે. ગત ચોમાસામાં મધ્ય પ્રદેશમાં ઓછો વરસાદ પડ્યો હોઈ નર્મદા નદીમાં પાણીની આવક અડધી થઈ ગઈ હતી. જેના કારણે ગુજરાતને નર્મદાનું પાણી કે જે સામાન્ય રીતે ૯ મિલિયન એકર ફીટ જેટલું મળતું હોય છે તે કપાઈને ૪.૫ મિલિયન એકર ફીટ જ મળ્યું હતું. એમાંથી પણ ૩.૫ મિલિયન એકર ફીટ પાણી વપરાઈ જતાં હવે નર્મદા ડેમમાં આપણા માટે ફક્ત ૧ મિલિયન એકર ફીટ પાણી જ બચ્યું છે. કપરી આ પરિસ્થિતિનો અંદાજ આવી જતાં સરકારે છેલ્લી ઘડીએ ઉનાળુ પાક માટે ખેડૂતોને સિંચાઈનું પાણી આપવાનું બંધ કરવાની જાહેરાત કરી છે. એટલું જ નહીં, નર્મદાના પાણીનો વિકલ્પ શોધવાની પણ શરૃઆત કરી છે. જો રાજ્ય સરકારે પહેલેથી પાણીનું મૅનેજમેન્ટ હાથ ધર્યું હોત તો આમ આગ લાગે ત્યારે કૂવો ખોદવાનો વારો ન આવત. હવે જ્યારે સરકારે પાણી અંગે વિચાર્યું જ છે ત્યારે કેવાં પગલાં અસરકારક નિવડી શકે તેની વાત કરતાં પહેલાં ગુજરાતમાં પાણીની સમસ્યાને વિકટ બનાવતાં કારણોની ચર્ચા કરી લઈએ.