જીવનમાં હું ઘણું બધું શીખ્યો છું અને જીવને મને ઘણું બધું શીખવ્યું છે, પણ હજી એમાં ઘણું બધું શીખવાનું બાકી પણ છે. હું જીવનની સ્કૂલનો આજીવન વિદ્યાર્થી છું. મને બર્નાર્ડ બેરેન્સને કહેલું એક વાક્ય યાદ આવે છે, ‘જીવન એ કદી પાછા ન ફરી શકાય એવો એકમાર્ગી રસ્તો છે.’ આપણે બધાએ આ વન-વે પરથી પસાર થવાનું છે. રસ્તામાં આવતી અનેક ક્ષણોને જીવવાની છે, જાણવાની છે, માણવાની છે અને ઊજવવાની છે. એ દરેક ક્ષણ જીવનમાં ચોક્કસ પ્રકારના રંગો પૂરી જાય છે. હંમેશાં દંભથી દૂર રહેવાનો પ્રયત્નો કરનાર હું હંએશાં મૈત્રીની ઝંખના સેવતો હોઉં છું. ક્યારેક મને મારું જીવન પૂછે કે ‘બોલ મનીષ, તેં મને અત્યાર સુધી કેવી રીતે સાચવ્યું ?’ ત્યારે હું વિચારું છું કે ભગવાને મને જેવો બનાવ્યો છે એમાં હું ઊણો ન ઊતરું એટલી શક્તિ મારામાં હંમેશાં રહે. એમાં જ હું મારા જીવનનું ગૌરવ જોઉં છું. અંતે માત્ર જયંત પાઠકની બે જ પંક્તિઓ કહેવી છે :