જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કોનાં એનપીએ – લોન આપ્યા પછી તેનું વ્યાજ તો ઠીક, મુદ્દલ પણ ગાયબ! રિઝર્વ બેન્કના ગવર્નરપદે રઘુરામ રાજન આવ્યા પછી તપાસ થઈ કે આવી – બેડ લોનો – બેલેન્સશીટમાં છુપાવી દેવાય છે. એક તબક્કે માર્ચ, 2012માં 1.12 હજાર કરોડની આવી લોનો હતી! રિઝર્વ બેન્કે આ પછી રૂ. 800 હજાર કરોડનો ‘બેડ લોન’ હિસાબ પકડ્યો! સરકારી બેન્કો નફો તો કરે નહિ, પણ સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયાએ 2017માં ત્રિમાસિક ગાળામાં ખોટ બતાવી – સત્તર વર્ષમાં આ પહેલી વખત ખોટ આવી. વિશ્વભરમાં બેન્કો સાથે ધોખાઘડી – છેતરપિંડી-નો ઘણો મોટો ‘ધંધો’ ચાલે છે. એસોસિયેશન ઓફ સર્ટિફાઇડ ફ્રોડ એક્ઝામિનર્સના અહેવાલ મુજબ 2015-16ના વર્ષ દરમિયાન આવા કૌભાંડનાં પરિણામે 67 બિલિયન – અબજ ડોલર ગાયબ થયા હતા! આપણા દેશમાં 1990ના દાયકામાં હર્ષદ મહેતા – 4999 કરોડનું કૌભાંડ થયું – બેન્કોની બનાવટી રસીદો હતી. નીરવ મોદીએ બનાવટી ખાતરી – પત્રો – લેટર ઓફ અન્ડરટેકિંગ-નો ઉપયોગ કર્યો.