પ્રાચીન જીવન સંસ્કૃતિને ચિરકાલીન બનાવવા માટે પ્રાચીન સમયના લોકો પાષાણલેખનું નિર્માણ કરતાં હતાં. ગુફાઓમાં રહેનારા આદિમાનવો ગુફાઓની દિવાલો ઉપર ચિત્ર દોરતા હતાં અને તે રીતે પોતાની સંસ્કૃતિનો ઇતિહાસ બદલાતા યુગને આપી જતાં હતાં. આ આદિમાનવો પછી આવેલ સુસભ્ય માનવ સમાજ લિપીઓ અને સંજ્ઞાઓ રૂપે પોતાની સંસ્કૃતિનું ચિત્રણ કરતાં હતાં. આજે પણ વિશ્વમાં ઇન્કા સંસ્કૃતિ, માયા સંસ્કૃતિ, સિંધ સંસ્કૃતિ વગેરે એવી સંસ્કૃતિઓ છે જેઓ પાષાણ સંસ્કૃતિને રજૂ કરે છે. પાષાણનો ઇતિહાસ કહે છે કે ઇ.સ ૧૯૬ વર્ષ પૂર્વે પ્રાચીન ઈજિપ્તવાસીઓએ રોસેટ્ટા નામના સ્ટોનમાં અનેક લિપીસંજ્ઞાઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો, અને આ જ લિપિસંજ્ઞાઓને કારણે ઈજિપ્તની ભાષા શૈલીને વિવિધ અક્ષરો મળેલા. વિશ્વમાં રહેલ પાષાણ સંસ્કૃતિઓમાં આપણું ભારત પણ એક છે. જે આ પ્રકારની સંસ્કૃતિને ગોદમાં લઈને બેઠું છે. ભારતમાં સ્થાયી થયેલ આ સંસ્કૃતિમાં સૌથી મોટો ફાળો મૌર્ય અને ગુપ્ત સામ્રાજ્યનો રહેલ છે. આજે પણ આપણે ત્યાં શિલાસ્તંભો, શિલાખંડો, પ્રતિમાઑ, પ્રતિમા ચૌકી, મંજૂષાઑ, પાત્રોના ઢાંકણ, મંદિરો, સ્તંભમાળાઓ, દીપમાલાઑ, કૂવાઓના પથ્થરો પર, વાવોના પગથિયાં, પાળિયાઑ પર ઉપર અંકિત કરેલી લિપીઓ મળી આવે આજે છે, પરંતુ તેમાંથી અમુકની જાળવણી થઈ છે અને અમુકની જાળવણી થઈ નથી તેથી તેના ભગ્ન થયેલા અવશેષો પોતાના સમૃધ્ધ અતીતની કથા કહેતા જાય છે.