ફાર્બસે જોયું કે ગુજરાત અને સમગ્ર દેશ જુદાં જુદાં વહેમો અને માન્યતાઓમાં ખૂંપેલો છે. આથી પ્રજાને જગાડવા માટે તેમણે ઈનામી નિબંધસ્પર્ધાનું આયોજન કર્યું. આ નિબંધમાં એમણે સમાજસુધારાને લક્ષમાં રાખીને જુદા જુદા વિષયો રાખ્યા. દલપતરામે આ ઈનામી સ્પર્ધામાં ‘ભૂતનિબંધ’ લખ્યો અને એક અર્થમાં કહીએ તો તેનાથી ગુજરાતી ભાષામાં નિબંધસાહિત્યનો પ્રારંભ થયો. આ ‘ભૂતનિબંધ’ ફાર્બસસાહેબને એટલો બધો ગમી ગયો કે એમણે એ નિબંધનો જાતે અંગ્રેજી અનુવાદ કર્યો. ગુજરાતી ભાષા, સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિ માટે તા. ૨૬ ડિસેમ્બર, ૧૮૪૮ નો દિવસ સુવર્ણ અક્ષરોમાં લખાવો જોઈએ. આ દિવસે ફાર્બસે ગુજરાત વર્નાકયુલર સોસાયટીની સ્થાપના અમદાવાદના જુના પ્રેમાભાઈ હૉલ ખાતે કરી કે જેણે ગુજરાતી ભાષાના સાહિત્યિક નવપ્રસ્થાન (literary renaissance)માં મુખ્ય ફાળો આપ્યો. વડોદરા રાજ્ય અને બ્રિટિશ અધિકારી પાસેથી ફાળો કરી મેળવેલા રૂા. ૯,૬૦૧થી શરૂઆત કરીને આ સોસાયટી દ્વારા તે સમયમાં અમદાવાદમાં પ્રથમ પબ્લિક લાઈબ્રેરી, પ્રથમ છોકરીઓ માટેની સ્કૂલ, પ્રથમ ગુજરાતી સામાયિક ‘વરતમાન’ (એટલે કે બુધવારિયું), પ્રથમ ગુજરાતી અખબાર ‘સૂરત સમાચાર’ અને પ્રથમ ગુજરાતી સાહિત્યિક મૅગેઝિન ‘બુદ્ધિપ્રકાશ’ની શરૂઆત કરવામાં આવી.