ટૂંકમાં, સાહિત્ય વિનાની જિંદગીની કલ્પના કરી શકાય એમ ન હતી, ઔદ્યોગિક ક્રાંતિએ દુનિયાના દરેક પ્રદેશના દરેક માણસની દશા અને દિશા ફેરવી નાખી.