મેં પ્રતિપાદિત કર્યું છે કે ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રે થયેલો વિકાસ માનવપ્રવૃત્તિના સમુચ્ચય રૂપ હોવાં છતાં, તેમાં સાતત્ય નથી. વિકાસની ગતિ એકધારી નથી, તે થોડો સમય ખૂબ વધારે ગતિ કરે છે પછી મંદ થાય તેવી રીતે કે મોજાંઓની શ્રેણી રૂપે થયો છે. આધ્યાત્મિક પ્રગતિમાં પણ આવી તરંગલીલા જોઈ શકાય. મને લાગે છે કે તરંગ સાથેની આ તુલના દ્યોતક છે. આધ્યાત્મિક પ્રગતિના બે મુખ્ય તરંગોનો આવિર્ભાવ પાંચેક હજાર વર્ષના ગાળામાં થયો છે; ૧૮મા શતકની ઔદ્યોગિક ક્રાન્તિના સ્ફૂરણ સાથે તેનો અંત આવ્યો. આ ગાળામાં ટેકનોલોજીનો વિકાસ નહીવત હતો. આધ્યાત્મિક પ્રગતિના આ મોજાંઓ કેવા હતા?