કોઈપણ પ્રકારના વિશિષ્ટ માનવસમૂહો દ્વારા ભાષાનું જે ઉચ્ચરિત રૂપ પ્રગટ થાય છે. તે છે Folk Speech અથવા ‘લોકવાણી’. એનો સંબંધ શાસ્ત્રીય ગ્રંથો સાથે નહિંવત છે. એને સંબંધ છે જીવાતા જીવન સાથે અને માનવ વ્યવહારો સાથે. એનું વર્ગીકરણ કરવા માટે કોઈ એક જ દ્રષ્ટિકોણ કામ નહિં આવે. વિવિધ માપદંડોથી‚ વિવિધ દ્રષ્ટિકોણથી એનું વિભાગીકરણ-વર્ગીકરણ કરી શકીએ છતાં ય પર્યાપ્ત વર્ગીકરણ ન થઈ શકે એટલું વૈવિધ્ય આ કંઠસ્થ પરંપરાથી લોકમુખે જળવાયેલું લોકસાહિત્ય જાળવે છે. છતાં અભ્યાસની સગવડતા ખાતર આપણા સંશોધકો જાતિભેદની દ્રષ્ટિએ (સ્ત્રી પુરુષનું સાહિત્ય)‚ અવસ્થાભેદની દ્રષ્ટિએ (બાલ્યાવસ્થા‚ કિશોરાવસ્થા‚ યુવાવસ્થા‚ પ્રૌઢાવસ્થા‚ વૃદ્ધાવસ્થાનું લોકસાહિત્ય)‚ જ્ઞાતિભેદની દ્રષ્ટિએ‚ પ્રદેશભેદની દ્રષ્ટિએ‚ વસ્તુ કે વિષયભેદની દ્રષ્ટિએ‚ પ્રકારભેદની દ્રષ્ટિએ‚ સંબોધન કે નામકરણની દ્રષ્ટિએ‚ સમયભેદની દ્રષ્ટિએ‚ સ્વરૂપભેદની દ્રષ્ટિએ‚ રસભેદની દ્રષ્ટિએ કે પ્રકૃતિભેદની દ્રષ્ટિએ… એમ જુદા જુદા પ્રકારે એના ભેદો પ્રભેદો પાડે છે. અને વર્ગીકૃત કરે છે. એ જ રીતે દ્રષ્ય‚ શ્રાવ્ય અને ગદ્ય-પદ્ય-પદ્યમય… એમ પણ વિભાગો પડે છે.