સરદારે ભારતના રજવાડાઓનાં એકીકરણમાં એક અવર્ણનીય કાર્યસિદ્ધિ હાંસલ કરી હતી એ તો હકીકત છે, પણ ૧૯૪૬ના ઓક્ટોબરથી ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦ના રોજ અંતિમ શ્વાસ લીધા ત્યાં સુધી તેમણે જીવનપર્યંત ભારતના અનેક ગૂંચવાડા ઉકેલવા માટે ભારે પરિશ્રમ ઉઠાવવો પડ્યો હતો.