હું હોલ-વે વટાવી લિવિંગરૂમના દરવાજામાંથી પ્રવેશ કરું, ત્યાં જ અદાનો અવાજ સંભળાયો, “સારું થયું ભાભી કે તમે, સુલુ કે દિલીપને વાત કરવા પહેલાં, તમારા મનની વાત સીધી અમને કહી કે તમારી ઈચ્છા છે કે સુલુ અને દિલીપના લગ્ન કરીએ પણ,..” પછી એક ખોંખારો ખાઈને બોલ્યા, ”હવે વાત જાણે એવી છે કે બેઉ છોકરાઓ ભાઈ-બહેનની જેમ ઊછર્યાં છે એવું સમાજ માને છે. નાત-જાતનું જવા દઈએ તો પણ, બધાને ખબર છે કે સુરેશ ગુજરી ગયો ત્યારે એનું દેવું ચૂકવવામાં અને અસ્ક્યામતો સાચવવામાં મેં મદદ કરી હતી. જો બેઉના લગ્ન કરીએ તો સમાજ તો એવું જ બોલશેને કે પોતાના પૈસા ઘરમાં પાછા આવે એવા હીણા મતલબથી જ મેં મદદ કરી! ભાભી, સુલુ અમારીયે દીકરી છે. એને માટે સારામાં સારો મૂરતિયો શોધવાની જવાબદારી મારી. તમે લગ્નના ખર્ચાનીયે ચિંતા ના કરશો. હું છું ને? પણ, આજે મારે ખાસ વાત કરવી છે, જોધપુરમાં અમારી નાતના, મારા મિત્ર, હીરાલાલનો એક્સપોર્ટ-ઈમ્પોર્ટનો મોટો બીઝનેસ છે. હીરાલાલ ને હું, અમારા કોમન મિત્રની દિકરીના લગ્નમાં, હમણાં જોધપુરમાં મળ્યા ત્યારે દિલીપ માટે એણે, એની એકની એક દીકરીનું માંગુ નાંખ્યું. દિલીપને પણ છોકરી દેખાડી પણ એ “હા” કે “ના” કઈં નથી બોલતો. આજે અહીં આવ્યા પછી એની માએ પૂછ્યું તો પોતાની માને પણ જવાબ નથી આપતો! અમારા કરતાં પણ દિલીપને તમારી માયા વધુ છે અને તમારું સાંભળે પણ છે. તો, પ્લીઝ, મારી આટલી મદદ કરો ભાભી. એને સમજાવો કે જોધપુર વાળી છોકરી માટે “હા’ પાડે. એને અમેરિકા જવું છે તો લગ્ન કરીને જાય. બસ!” મારી આંખમાંથી આંસુ ક્યારે ખર્યા ખબર પણ ન રહી. મેં આંસુ લૂછ્યાં અને ધીમે પગલે પાછી વળી. દિલીપને કહ્યું, ”પાર્વતીબાઈને ઊઠાડીશું. ચાલ.” અને મેં એનો હાથ પકડ્યો તેવી જ દિલીપના મુખ પર અવર્ણનીય ખુશી ઝલકી! રાતના સાડા દસ થયા હતા. રસ્તા પર આછીઆછી ચહલપહલ હતી પણ ભીડ નહોતી. જો કે, ભીડ હોત તોય મેં એનો હાથ ન છોડ્યો હોત, આજે! અમે પાંચ મિનિટમાં મારા ઘરે પહોંચ્યાં ને રીંગ મારી. પાર્વતીબાઈ દરવાજો ખોલી, સૂવા ચાલી ગયાં. હું અને દિલીપ વરંડામાં ગયાં તેવો મારો અશ્રુનો બંધ તૂટી ગયો. દિલીપ થોડો હેબતાઈ ગયો. “સુલુ, પ્લીઝ ફોર ગોડ સેક, મને કહે, થયું છે શું?” એકાદ મિનિટમાં સ્વસ્થ થઈને, મેં, અદા શું બોલતા હતા, એ વાત શબ્દશઃ કહી. એ પણ કહ્યું કે અદા, મમ્મીએ જે કહ્યું હતું એના જવાબમાં કહેતા હતા. મારા આંસુ હજી વહી રહ્યા હતા. દિલીપ સાવ સૂનમૂન ઊભો હતો. મારી નજર સમક્ષ અદા અને ધાજીએ કરેલી મદદ જ નહીં પણ મારી અને મમ્મીની આડે જે રીતે એ બેય પતિ-પત્ની ઢાલ બનીને આજીવન ઊભા રહ્યા હતાં, એની ડોક્યુમેન્ટરી પસાર થતી રહી. અચાનક, મને વિચાર આવ્યો, કે, મમ્મીને, આ વાત ઉચ્ચારતી વખતે અને એ વાતને બીજી દિશામાં વાળી નાખવામાં આવી, તે સમયે, કેટલી અસહાયતા લાગી હશે? હું આ વિચારતી હતી ને દિલીપ બોલ્યો, “માસી, બિચારા, એમને શું થતું હશે! હું એમને લઈને આવું છું! એકલા કઈ રીતે આવશે?” અને ત્યાં જ મમ્મી ચાવીથી દરવાજો ખોલી, અંદર આવી. રોજની જેમ હસતું મોઢું રાખીને જ વરંડામાં આવીને કહે, “સુલુ, દિલીપ થાકેલો આવ્યો છે, પછી કાલે વાતો કરજો. બેટા, કાલે મારે પણ તને કઈંક કહેવું છે, દિલીપ!” દિલીપે મમ્મીના બેઉ હાથ પોતાના હાથમાં લીધા. અનાયસે એની આંખો ભરાઈ ગઈ. એ ડૂમો ભરેલા અવાજે બોલ્યો, “માસી તમારે જે કહેવું છે તે સુલુ સાંભળીને આવી છે, હું અને સુલુ તમારી બધી વાતો માનીશું. બીલીવ મી, સુલુ અને હું એક જ છીએ, લગ્ન તો અમારા ઐક્ય અને સખ્ય પર એક મ્હોર છે, એટલું જ, બસ! સુલુ પણ આ જ વિચારે છે. જો સુલુ આ વિચારતી ન હોય તો હું એ જે કહેશે એમ જ કરીશ. એને લગ્ન કરવા હોય તો અદા અને ધાજીની મરજી વિરુધ્ધ પણ લગ્ન કરીશ.” અને પછી મારી તરફ ફર્યો અને કહે, “સાચું કહેજે, તારો શું વિચાર છે?” જવાબમાં હું, મમ્મી અને દિલીપ, બેઉને સાથે ભેટી પડી. અમે ત્રણેય રડતાં હતાં, બસ, ફરક એટલો હતો કે મમ્મી આંસુ અંતરમાં પીતી હતી અને અમારા બેઉના અશ્રુઓ આંખોથી દડી રહ્યાં હતાં. મમ્મીના મુખમાંથી માત્ર આટલું જ નીકળ્યું, “સુખી રહેજો!” અમે ત્રણેય સ્વસ્થ થયાં.