દોસ્તો, ગયા લેખમાં, કચ્છમાં મળી આવતી જૈવિક અને અજૈવિક વિવિધતાથી આપણે પરિચિત થયાં. આ લેખમાં આપણા ભારત દેશના જંગલોમાં મળતી વિવિધ પ્રકારના હરણની જાતોથી માહિતગાર થશું. સામાન્ય પણે હરણની વાત આવે ત્યારે સૌના માનસપટ પર રામાયણના સુવર્ણ મૃગની છબી તાદ્દશ થતી હોય છે. વળી એવા કેટલાક પ્રાણીઓ છે કે દેખાવમાં તો હરણ લાગે પરંતુ પ્રાણીશાસ્ત્રની દ્રષ્ટીએ તે પ્રાણીઓ હરણ હોતા નથી. હરણનું અને અન્ય તૃણભક્ષી પ્રાણીઓનું જંગલમાં અસ્તિત્વ હોવું તે પરિસ્થિતિ વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટીએ આગવું મહત્વ ધરાવે છે. બિલાડી કુળના માંસભક્ષી પ્રાણીઓ જેવાં કે સિંહ, વાઘ, દીપડા વિગેરે માટે હરણ જેવાં પ્રાણી ખોરાકની ગરજ સારે છે. તૃણભક્ષી પ્રાણીઓની સંખ્યામાં જો નજીવો પણ ફેરફાર થાય તો તેની દુરોગામી અસર માંસભક્ષી પ્રાણીઓની સંખ્યામાં થાય છે જે સમજી શકાય તેવી વાત છે. જ્યારેપણ માંસભક્ષી પ્રાણીઓને કોઈ નવા વિસ્તારમાં લઇ જઈને છોડવાની વાત આવે તે પહેલા ત્યાં ‘પ્રે બેઇઝ’ એટલે કે ખોરાક માટે પુરતી સંખ્યામાં અન્ય પ્રાણીઓ છે કે કેમ તેની ખાતરી કરવામાં આવતી હોય છે. કુદરતમાં શિકાર કરીને જીવતાં પ્રાણીઓ અને શિકાર થઇ જતાં પ્રાણીઓની વચ્ચે એક અનોખું સંતુલન અસ્તિત્વ ધરાવતું જોવા મળે છે. આ સંતુલન સતત જળવાતું રહે અને ખોરવાય નહિ તે જોવાની જવાબદારી વન્યપ્રાણી પ્રબંધકની રહેતી હોય છે. કુદરતી પરિબળો જેવાં કે જંગલની આગ, અતિવૃષ્ટિ, દુકાળ કે પછી રોગચાળો ફાટી નીકળે તેવા સંજોગોમાં ખોરવાયેલા સંતુલનમાં ઉચિત કાર્યવાહી કરીને તેનું પુન:સ્થાપન કરવા માટે શક્ય એવા પ્રયત્નો કરવામાં આવતા હોય છે.