જે મપાતું નથીને એ બધું જ વર્તાતું હોય છે. જિંદગીમાં ઘણું બધું ગણતરીઓથી પર હોય છે. લોજિકથી પણ ઉપર હોય છે. સાયન્સ તો દિલ વિશે પણ એવી જ વાત કરે છે કે એ તો શરીરમાં લોહી ફેરવતો એક પંપ છે, બીજું કંઈ જ નથી. જો એવું જ હોય તો પછી જે વેદના થાય છે એ શું છે? સંવેદના જાગી જાય છે એ શું છે? કંઈક તો છે જે આપણને માત્ર ચાલતા રાખતું નથી, પણ જીવાડે છે, રડાવે છે, હસાવે છે, કોઈની યાદ અપાવે છે, કોઈને ભૂલવા મજબૂર કરે છે. કેટલું બધું વ્યક્તિગત હોય છે. દુનિયામાં મોટાભાગની માન્યતાઓ વ્યક્તિગત હોય છે. આપણે જેને ખરાબ સમજીએ એ કોઈને ખરાબ ન પણ લાગે, આપણે જેને સારું સમજીએ એ ઘણાને વેવલાવેળા પણ લાગે. સત્ય પણ દરેકનું પોતાનું હોય છે. ક્યારેક તો એવું પણ લાગે કે દુનિયામાં કંઈ જ સાર્વત્રિક નથી, બધું જ વ્યક્તિગત છે. સુખ અને દુ:ખ પણ, વેદના અને સંવેદના પણ, પ્રેમ અને નફરત પણ. એવી જ રીતે સંસ્કાર પણ વ્યક્તિગત હોય છે. આપણા સંસ્કાર આપણે જ નક્કી કરવાના હોય છે. સંસ્કારને સમજવા સહેલા નથી. સુખ, શાંતિ અને શ્રેષ્ઠ જિંદગી માટે સારા સંસ્કાર સહાયરૂપ બને છે. સંસ્કાર એ પણ છે કે ક્યાં સુધી નમવું અને ક્યારે માથું ઊંચું કરીને આંખ સામે આંખ માંડવી! આપણને આપણી નજરમાં જ ટટ્ટાર ઊભા રહેતા શીખવે એ જ ખરા સંસ્કાર.