આ થઈ વાત ગયાં વર્ષો તેની. હવે વાત છે રહ્યાં વર્ષો તેની. 2009માં વિસામા વગરની યાત્રાનો થાક વર્તાયો. પરિવર્તનનાં કપરાં ચઢાણ ચડવાના આવ્યાં. સર્જક જમાત તૂટવા લાગી. વાચક કે સર્જકની બીજી પેઢી તૌયાર નથી કરી શક્યા એ સ્વીકારવું રહ્યું. જાત તપાસ કરીને પોતાની મર્યાદા નાણી, પરિસ્થિતિને માપી જોવાની જરૂર લાગી. માનવ સ્વભાવ છે કે એનું ધ્યાન બીજાની ત્રુટીઓ તરફ જાય, પોતાના તરફ નહીં. ખલીલ ધનતેજવી કહે છે, “પહેલાં તારા પૂર્વજોના મૂળ જો, પછી આવીને મારું કૂળ જો, મારાં મેલાં વસ્ત્રોની ટીકા ન કર, તારા જીવતરમાં પડેલી ધૂળ જો.” આપણી બીજી-ત્રીજી પેઢી ગુજરાતીનો ઝાઝો ઉપયોગ કરતી નથી, સર્જનાત્મક ક્ષેત્રે ઝાઝું પ્રદાન કરી શકીએ તેમ નથી તો ભાષા પ્રત્યેનો અભિગમ અને અગ્રતાક્રમ બદલવો પડે. ઈ.સ. 1909માં ત્રીસેક માણસોની હાજરીમાં અહીં ઈંગ્લેન્ડમાં જ મો.ક.ગાંધીએ એક ઠરાવ રજૂ કરેલો, “ગુજરાતીમાં એક તસુ રસ હોવો જોઈએ।” ગુજરાતી સાહિત્યની કાયાપલટ કરવા તેને વિશ્વ સાહિત્યનો પરિચય કરાવવો પડે અને તો જ તે વિશ્વ સાહિત્યના ફલક પર પહોંચી શકે અને તે માટે અદમ ટંકારવીએ ટર્નીંગ પોઈન્ટ લાવનારી ઈંગ્લિશ કૃતિઓનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ કરવાનું કામ અકાદમીને હસ્તક થાય તે વિચાર રજૂ કર્યો. તેમને લાગ્યું કે આજે તો માનવ માત્રની સ્થિતિ પ્રત્યે આપણું સર્જન સજાગ નથી. ઉમાશંકરે ભૂખ્યાં જનોનો જઠરાગ્નિ જાગશે એમ લખ્યા પછી એવો જઠરાગ્નિ અનેક વખત જાગ્યો પણ સર્જક સૂતો છે, તેમનામાં સંવેદનશીલતા મરી પરવારી છે, જે જગાડવાની હાકલ કરીને તેમણે આ મનનીય પ્રવચન પૂરું કર્યું.