પ્રારંભે જ એટલું જરૂર કહેવાની રજા લઉં કે ‘વંદે માતરમ્’ના મુદ્દે સમગ્ર ભારત વર્ષની આઝાદીની ચળવળમાં હિંદુ-મુસ્લિમ ખભેખભા મિલાવીને એકાકાર હતા, એ જ ‘વંદે માતરમ્’ સામે મુસ્લિમો અને ખ્રિસ્તીઓએ વાંધો ઊઠાવ્યો.