હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી સોળ સંસ્કાર જણાવાયા છે. આ સંસ્કારો કરવા માટેનો નિશ્ચિત સમય હોય છે. આ શુભ સંસ્કારો ર્નિવિઘ્ને પૂર્ણ થાય તે માટે શુભ મુહૂર્ત જોવામાં આવે છે. અહિં જે તે સંસ્કાર માટેના યોગ્ય વર્ષ, નક્ષત્ર, વાર, તિથિ, અવકાશી લગ્નો વગેરે આપેલા છે તેમાંથી જે અનુકુળ હોય તે લઈ શકાય. વિવિધ સંસ્કારો અને તેનાં શુભ મુહૂર્ત આ પ્રમાણે છે.