માનવ ઉત્ક્રાંતિની, અથવા એમ કહો કે સૃષ્ટિની ઉત્ક્રાંતિની એક વિશેષતા એ છે કે એમાં ઊર્ધ્વ દિશાની અભિમુખતા તો છે પણ એની પ્રક્રિયા સીધેસીધી ઊર્ધ્વ દિશામાં નહિ જતાં, સમાંતર સ્તરે વિવિધ શક્યતાઓના અનુભવની સ્મૃદ્ધિ સંપાદિત કરીને, પ્રાચીન પરિભાષાની ચોર્યાસી લાખ યોનિનો અનુભવ મેળવીને ચક્રાકાર ગતિએ ઊર્ધ્વ દિશા તરફ વળે છે.