નિરક્ષરતા અને ષડયંત્ર અંતર્ગત વાવેલા કટ્ટરતાના બીજ વિદેશીઓને જુદા જુદા સ્વરૂપે મદદ કરતા રહ્યા છે. વર્તમાન શાસક વર્ગે આપણને પોતાના હલકા પણ અને સંકુચિતતાઓને ઉજાગર કરવાનું અને તેના પર ગર્વ કરવાનું શીખવ્યું છે. આપણામાં ધર્માંધતા તો હતી જ પરંતુ તેને વાવટો બનાવીને ગર્વ સાથે ફરકાવતા રહેવાનું વર્તમાન શાસક વર્ગ શીખવ્યું છે. પોતાની સંકીર્ણતા લોકો છુપાવીને રાખતા હતા, કારણકે અસહિષ્ણુતાનું પ્રદર્શન અયોગ્ય માનવામાં આવતું હતું. હવે આ જ આધારભૂત ભારતીય જીવનને શરમનો પર્યાય બનાવી દેવાયો છે. જાણે કે વામન પણા પર ગર્વ કરો અને વ્યક્તિગત સાહસના અભાવને કારણે એક જૂથમાં સામેલ થઈ જાઓ. ભીડને શક્તિ બનાવી દેવાઈ છે. હવે તર્ક આધારિત જીવનદૃષ્ટિને નષ્ટ કરવાનું કામ છે અને આને શ્રદ્ધા કહીને આ બેશરમીને સાહસનું નામ આપી દેવાયું છે. આપણી સદીઓથી ચાલી આવતી ઉદારતાને નષ્ટ કરી આપણને સંકુચિત બનાવાઈ રહ્યા છે. આસ્થા હથિયાર કેવી રીતે હોઈ શકે? તે તો પોતાને જાણવાની આંતરિક યાત્રાનો પુરસ્કાર છે. તમામ ખતરાઓ સામે લડનારા સૈન્યમાં પણ સાંપ્રદાયિકતા પ્રવેશી ચૂકી છે જે અત્યંત ગંભીર છે.