હવે આપણે પેઢી દર પેઢી ચાલી આવતી હાથવણાટની આ કારીગરી વિષે થોડીક પ્રાથમિક જાણકારી મેળવીએ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો આ પ્રક્રિયા તાણા અને વાણામાં ગોઠવાતા દોરાને વણી લેવામાં સમાયેલી છે. તાણો એટલે ઊભા સ્થિર તાર અને વાણો એટલે આડા તાર જે વણાટ પ્રક્રિયામાં કાપડના પના સુધી મર્યાદિત રહેતા હોય છે. છેલ્લી ચાર સદીઓ પૈકીની પ્રથમ ત્રણેક સદીઓ સુધી અવિકસિત કારીગરી હોવાના કારણે નળા (shuttle)ને એક હાથથી બીજા હાથ તરફ ફેંકવામાં આવતો અને પરિણામે મહેનત વધારે અને ઉત્પાદન સાવ ઓછું આવતું. પછી તો ફ્લાઈંગ શટલની પદ્ધતિના આગમનથી ઝડપ વધી અને ઉત્પાદન પણ વધુ આવવા માંડ્યું. સાળના બન્ને છેડે નળાની આવનજાવન માટે પેટીઓ લાગી અને કારીગર દોરીઓ વડે એક જ હાથથી નળાને ફેંકી શકવા માંડ્યો અને બીજા હાથથી વાણાના તારને ઠોકી શકાતો. આ નવીન રીતે કારીગર સાવ આસાનીથી રોજના સાતથી આઠ કલાક કામ કરીને લગભગ વીસેક વાર મલમલ વણી શકતો. મારા ઈન્ટરનેટના સર્ફીંગથી હું જાણી શક્યો છું કે આ ફ્લાઈંગ શટલ પદ્ધતિ છેક ૧૭૩૩માં જ્હોન કે નામના માણસે ઉત્તર પશ્ચિમ ઈંગ્લેન્ડના લેન્કેશાયરમાં શોધી કાઢી હતી, જે અહીં ખૂબ મોડેથી આવી.