હડપ્પા કાળના અતિશય બુદ્ધિશાળી લોકો ક્યાંથી આવ્યા હતા, ક્યાં ગયા, આવી મહાન સભ્યતા કઇ રીતે નાશ પામી, તેની નાગરિકતા કઇ હતી, એ કયો ધર્મ પાળતા હતા, હજારો કિલોમીટર દૂરના મોહેંજો દડો અને હડપ્પા કાળનાં અન્ય મથકો સાથે સંદેશાવ્યવહાર, વેપાર , પ્રવાસન સંપર્ક તેઓ કઇ રીતે જાળવતા હતા , એ શું કોઇ વિરાટ સામ્રાજ્યનો ભાગ હતા કે પછી વિકેન્દ્રિત લોકશાહી ધરાવતી નગર વ્યવસ્થાઓ હતી આવા તો કંઇ કેટલાય સવાલો રણમાં ફૂંકાતા રહેતા ખારા પવનની માફક આપણાં મન અને મગજને ઘાયલ કરી શકે છે.