જો કે ભોળપણની સાથોસાથ થોડી ચાલાકી જરૂર આવતી જાય છે. એ વખતે મહુવામાં અને બીજે પણ ટાઢિયા તાવનો ભારે ત્રાસ… હાંજા ગગડાવી દે. આપણને પરીક્ષાના ટાંકણે જ મૅલેરિયા લાગુ પડ્યો. માંદા પડ્યા એટલે પરીક્ષા મોડી આપવાની અને તે પણ ટીચર્સ રૂમમાં બેસીને. તેમાં બીજો જોગાનુજોગ એ થયો કે મારી જેમ એક વિદ્યાર્થીની પણ પાછળથી પરીક્ષા આપવામાં જોડાઈ. રશ્મિ એનું નામ (ડૉલર વસાવડાની બહેન). જે વિષયનું પેપર હોય એ વિષયના શિક્ષક પેપર આપી જાય અને અમે બીજા બે-ચાર શિક્ષકોની હાજરીમાં ઉત્તરપત્રો લખવાના ચાલુ કરીએ. એમાં એક વિષયમાં (કદાચ એરિથમેટિકમાં) રશ્મિ મૂંઝવણમાં વારંવાર મારી સામે જોયા કરે. એ વખતે આ રીતે જોવાનો બીજો અર્થ (અનર્થ) થતો જ નહીં. ચશ્માં પાછળથી આંખોથી તેણે સમજાવ્યું કે દાખલાનો તાળો મળતો નથી. મદદ કરવાની માગણી સમજી જઈને મેં આજુબાજુ જોયું. બીજા શિક્ષકો કરતાં ય એચએમ (હેડમાસ્તર)ની હાજરીનો ડર વધારે. શેઠસાહેબ પાછા દેખાવમાં ભારેખમ. છપ્પન ઈંચનો ધોળા બસ્તા જેવો લાંબો કોટ પહેરે, પેટ મોટું અને ગોળ ચહેરા પર પાછી ગોળ ટોપી. લૉબીમાં સામે મળે તો માનથી સલામ કરીએ. બહુ ઓછું બોલે અને હસે પણ માપી માપીને. એટલે એમના મનમાં શું ચાલે એ કળી શકાય નહીં. એક તરફ એ હેડમાસ્તરનો ડર, ચોરી કરતાં પકડાઈ જવાનું જોખમ અને બીજી બાજુ મદદ માટેની માગણી. પકડાઈ ગયાં તો બેઉ સારાં ઘરનાનું વરસ બગડે. ગામમાં ગોકીરો થાય એ જુદો. પરીક્ષામાં ચોરી એટલે એ વખતમાં ભારે નામોશી…. થયું કે જરા હિંમત તો કરવી જોઈએ. મેં લખેલું પેપર ધીમેથી રશ્મિ તરફ સરકાવ્યું. પછી એચએમ તરફ જોયું. કદાચ એ જોઈ ગયા હશે. ઘડીભર મનમાં ફફડાટ થયો પણ એચએમએ જરા અમસ્તું મલકીને આંખ ફેરવી લીધી. આપણે સમજી ગયા. હેડ માસ્તરને પણ પોતાની વિદ્યાર્થી અવસ્થા યાદ આવી જતી હશે ને !