હવે મૂળ વાત પર આવીએ. સરકારી અને ખાનગી શાળાની તુલના કરીએ તો ખ્યાલ આવશે કે તમામ સરકારી શાળાઓને નિયમ મુજબ મકાન, ઓરડા, કચેરી, મેદાન, પાટિયાં-ચોક, નકશા, અન્ય સાધનો વગેરે છે. સરકારે નિયમ મુજબ દરેક બાળક દીઠ જે જગ્યા મુકર્રર કરી છે તે મુજબનું મકાન પણ છે. આવી વાત તમામ ખાનગી શાળા વિષે ન કહી શકાય. કેટલીક ઉચ્ચ (પોશ) વિસ્તારની શાળાઓને બાદ કરતાં મોટાભાગની શાળાઓ ખાનગી મકાનોમાં ચાલતી હોય છે જેમાં યોગ્યવર્ગ ખંડો નથી બનાવ્યા હોતા, મેદાન તો બિલકુલ નથી હોતાં, સરકારી નિયમો મુજબ શાળાનું બાંધકામ શિક્ષણ સંસ્થાને અનુરૂપ નથી હોતું. જેમ મંદિરને એક ભૌતિક વાતાવરણ હોય છે તેમ શાળાના ભૌતિક વાતાવરણને પણ એક માહોલ હોય છે. સામાન્ય ઘરમાં જેમ જાહેર મંદિર સારું લાગતું નથી તેવી જ રીતે ખાનગી રહેણાંકના મકાનમાં શાળા સારી લગતી નથી. .