ફ્રોમ વર્ચ્યુઅલ ટુ રિયલ. આભાસી વાસ્તવિકતામાંથી વાસ્તવિક વાસ્તવિકતા તરફ જઈએ. તમે બેઝિકલી ‘અનફ્રૅન્ડ’ કરવાવાળા કે ‘વિથડ્રૉ’ થવાવાળા ? તમારા ધંધા, વ્યવસાય કે આડોશપાડોશમાં કે સગાં-સંબંધીમાં કોઈની સાથે ફાવે નહીં. ત્યારે તમે એ સંબંધમાંથી હટી જાઓ છો કે પછી એ સંબંધીને કહેવા જાઓ છો કે, ‘જા, તારી સાથે કોણ સંબંધ રાખે !’ આપણે કંઈ સારાપણાની રામાયણ કરવા બેઠા નથી, પરંતુ અનફ્રૅન્ડ કરવાવાળા સ્વભાવતઃ જીદ, ગુસ્સો અને શોર્ટ ટેમ્પરનું પ્રદર્શન કરે છે, જ્યારે ‘વિથડ્રો’ થવાવાળા સમજણ બતાવે છે. બીજી રીતે કહીએ તો અનફ્રૅન્ડ કરવાવાળા સભા/મંડળીમાંથી કોઈને હટાવી દેવાની ચળ દર્શાવે છે, જ્યારે ‘વિથડ્રો’ થવાવાળા સભામાંથી ઊઠી જવાની માનસિકતા ધરાવે છે. ‘અનફ્રૅન્ડ’ કરવામાં શિકાયતની શક્યતા છે. ‘વિથડ્રો’ થવામાં સમજણમાંથી સ્ફુરેલો સ્વીકારભાવ છે. કદાચ વાત અહંકાર વર્સીસ નમ્રતાની પણ હોઈ શકે. ફેસબૂકના અમારા એક મિત્રએ કહ્યું હતું એ પ્રમાણે વાસ્તવિક જીવનમાં આપણે સંબંધ બાંધતા પહેલાં સામેવાળાની મરજીનો ખ્યાલ કરીએ છીએ, તો પછી સંબંધમાંથી બહાર એકલા એકલા કેમ નીકળી જવું ? ‘તને મારાથી દૂર નથી કરતો, હું તારાથી દૂર જઈ રહ્યો છું, આ થયો કે નહીં સાચો ‘યુ ઍટિટ્યૂડ ?’ તમે જીવનમાં અનફ્રૅન્ડ કરવા જાઓ છો કે વિથડ્રૉ કરો છો ? કારણ કે એની ઉપર તો નિર્ભર છે આપણી મસ્તીનો આધાર ! બાય ધ વે, ભાઈ ઝુકરબર્ગ અનફ્રૅન્ડને બદલે ‘વિથડ્રૉ’ શબ્દ વાપરવાનું વિચારી શકે છે.