આવા અનેક માણસો આપણે જોઈએ છીએ, જે હંમેશા પોતાની પીડાને ખૂબ ઘેરા રંગમાં ચીતરે છે. એ પોતાની જાત ઉપર કરુણાનો એટલો મોટો અભિષેક કરે છે કે બીજાઓ પ્રત્યે દાખવવા માટે તેમની પાસે દયાની ઝાઝી મૂડી રહેતી જ નથી. આત્મદયા કે આત્મઘૃણાની એક ગ્રંથિ બંધાઈ ગઈ હોય છે. અલબત્ત, તેના મૂળમાં સ્નેહ અને સહાનુભૂતિની ભૂખ જ પડેલી હોય છે પણ તે પ્રાપ્ત કરવા માટેનો આ સાચો માર્ગ નથી. તમે વધુ ને વધુ સ્નેહ આપો તો તમને પણ ક્યાંકથી અને ક્યાંકથી સ્નેહ પ્રાપ્ત થવાની શક્યતા ઉજ્જવળ બને છે. તમે તમારી સહાનુભૂતિ તેની સંપૂર્ણ સચ્ચાઈ સાથે અન્ય પ્રત્યે પ્રગત કરો તો તમારી તરફ પણ અન્યોની સહાનુભૂતિ પ્રગટ થવાનો પૂરો સંભવ છે. પણ તમે તો તમારી જાત પ્રત્યે બીજાની સહાનુભૂતિ જગાડવા માટે તમારી ‘દયાપાત્રતા’નું જ પાટીયું છાતી પર લટકાવો તો શું પરિણામ આવે ? કોઈ માને કે તમને તમારાં દુ:ખનાં ગાણાં ગાવાની આદત પડી ગઈ છે. આપણે સ્વીકારવું જોઈએ કે આ સંસારમાં દરેક મનુષ્યને સ્નેહની ભૂખ હોય છે અને કેટલીક વાર તો પેટની ભૂખ કરતાં પણ આ ભૂખ કધુ તીવ્ર રીતે સતાવે છે. એટલે દરેક માણસ કોઈ ને કોઈ પ્રસંગે પોતાનાં દુ:ખ કે પરેશાની અંગે એવી રીતે ફરિયાદ કર્યા વિના રહી શકતો જ નથી કે જેમાં પોતાની જાત પ્રત્યેની દયાનો જ એન નાનકડો રેલો સંતાયેલો ના હોય, પણ મોટા ભાગે માણસો આ બાબતમાં વિવેકથી વર્તતા હોય છે. તેમને સ્નેહ જોઈએ છે, સહાનુભૂતિ જોઈએ છે પણ એ મેળવવા માટે પોતાની જાતની દયા ખાવાનું ગમતું નથી. બીજી બાજુ કેટલાક સહેજ પણ સંકોચાયા વગર કહેશે : ‘ભગવાન, મારા જેવું દુ:ખ મારા વેરીને પણ ના આપશો. ખરેખર તમને મારું દુ:ખ બતાવું તો તમારી છાતી ફાટી પડે – એટલે તો હું મારું દુ:ખ સંતાડીને બેઠો છું. આ દુનિયામાં મારા જેવો કમનસીબ માણસ બીજો કોઈ હોય એવું હું માનતો નથી.’ આ રીતે અનેક માણસો પોતાની ‘અનન્યતા’ જાહેર કરે છે ! માણસ પોતાના દુ:ખની વાતમાં મીઠુંમરચું ભભરાવીને આડકતરી રીતે એવો દાવો આગળ કરે છે કે આ દુનિયામાં માણસો માથે ઘણાંબધાં દુ:ખો પડ્યા છે – પડતાં રહ્યા છે અને હજુ પડે છે પણ મારી ઉપર આવી પડેલા દુ:ખને કારણે હું ‘જુદો’ પડી જાઉં છું.