ઇન્દૃીરાજી, રાજીવ દૃેશ માટે હોમાઇ ગયા છે અન્ો ત્ોમના બલિદૃાનો ઇતિહાસ લખી ગયા છે. ત્ોમના પરિવારના પ્ાૂર્વકાળના નહેરૂએ આઝાદૃીના સમયકાળમાં વારો એવો જોવા આવ્યો હતો. બ્ો વધી બાબતોય તપાસિકોએ ભૂલથી જોઇએ નહીં, એ છે કે હોય ત્ો હવે ફરી રાહુલગાંધી ચર્ચામાં આવી ગયા છે કેમકે ત્ોઓ માનસરોવરની યાત્રા માટે કટિબધ્ધ બન્યા છે. કોઇનું તીર્થયાત્રા પર જવુ એ કોઇ વિચિત્ર વાત ગણાય નહીં. આવી યાત્રાઓના મંથનનું પણ કોઇ કારણ નથી હોતું, પરંતુ જયારે ધર્મ અન્ો રાજનીતિન્ો એક કરાય છે ત્યારે વિષય ચર્ચાનો બન્ો છે. રાહુલગાંધી યાત્રાએ જઇ રહૃાા છે ત્ોન્ો હવે ભાજપવાળા રાજનીતિક ભવાં ચડાવશે. પાર્ટી પણ કહેશે કે રાહુલ માનસરોવર જાય ત્ોમાં ત્ોમનો અંગત ધાર્મિક વિચાર છે. સાર્વજનિક જીવન જીવનાર કોઇપણ વ્યક્તિ સાર્વજનિક રૂપથી કોઇપણ ધાર્મિક કામ કરી શકે છે અન્ો ત્ો આવકાર્ય પણ છે. રાહુલ યાત્રાએ જાય છે ત્ો માટે એવું વાતાવરણ ઊભું કરવાની કોઇપણ કોશિશ કરાઇ રહી છે કે કોંગ્રેસ પાર્ટી હિન્દૃુપ્રેમી પાર્ટી છે. ભાજપા એમ માન્ો છે કે કોંગ્રેસનો આ ઉપક્રમ ખુદૃન્ો હિન્દૃુ હોવાનું નિર્ધારિત કરવા માટેનો ઉપક્રમ છે. પણ આ એવો સવાલ છે કે જેનો જવાબ પણ વિહિત નહીં અપાય, કેમકે ભાજપા આ પ્રક્રિયામાં પહેલેથી ચેમ્પિયન બની ચૂકી છે. દૃેશની સૌથી જૂની પાર્ટી આજે પોતાના ચારિત્રન્ો લઇન્ો જે પ્રકારની દ્વિધાગ્રસ્ત નજરે પડે છે કદૃાચ પહેલા આવી રીત્ો અગાઉ નજરે પડી ન હતી. કારણ ફક્ત પોતાના જ સિદ્ધાંતોના પાટા પરથી નીચે ઉતરી પડવાનું છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રહી ચુકેલા મહાત્મા ગાંધી, સુભાષચંદ્ર બોઝ, સરદૃાર વલ્લભભાઇ પટેલ,અબ્દૃુલ કલામ આઝાદૃ,મદૃન મોહન માલવીયા, વજેન્દ્ર પ્રસાદૃ તથા સરોજિની નાયડુ જેવી પ્રતિભાઓન્ો કયારે આવો દૃેખાવ કરવાની જરૂર પડી નથી, ત્ો વખત્ો બધા જ લોકો કોંગ્રેસની સાથે રહૃાા હતા. મહાત્મા ગાંધીની તો દિૃન ચર્ચા જ એવી હતી કે કોઇ આપણાથી એમન્ો કટ્ટર હિન્દૃુ માની કહી શકતા હતા. કટ્ટર હિન્દૃુ એમન્ો મુસ્લિમ પરસ્ત અન્ો કટ્ટર મુસ્લિમ એમન્ો હિન્દૃુ ન્ોતા જ ગણતા રહી ગયા. રાજનીતિમાં સર્વ ધર્મ સમભાવની કોંગ્રેસ જેવી મિશાલ કોઇ બીજી પાર્ટીમાં મળવી મુશ્કેલ છે.