પરંતુ આઝાદી મળતા પહેલા ભારતીયોએ અંગ્રેજોની કુટિલ રાજનીતિનો સામનો  ‘વંદે માતરમ’  સમૂહ શંખધ્વનિથી કરવામાં આવ્યો હતો.