’ આપણા શરીરના બ્રહ્માંડના તત્વોને ‘સમ્યક આખ્યાયતે’ એટલે સારી રીતે જે ગણના કરે તેને સાંખ્ય કહેવાય, સાંખ્યને અનેક પરંપરા છે, ઈશ્વર કૃષ્ણની પરંપરા, કપિલ ભગવાનની પરંપરા, શ્રીમદ ભાગવતમાંય સાંખ્ય છે, ભગવદગીતામાંય સાંખ્ય છે, સામાન્ય રીતે સાંખ્યમાં ચોવીસ તત્વો છે એમ મનાય છે પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિય, પાંચ કર્મેન્દ્રિય, પાંચ પંચમહાભૂત, પાંચ તનમાત્રા, મન અહંકાર અને મહત આ ત્રેવીસ થયા અને ચોવીસમી મૂળ પ્રકૃતિ છે.