ઉપનિષદોએ અપરા (વિજ્ઞાન કે શબ્દબ્રહ્મ) અને પરા (બ્રહ્મજ્ઞાન અથવા આત્મજ્ઞાન) ની વાત કરી અને કહ્યું છે કે માત્ર અપરા જ્ઞાન ધરાવનાર વ્યક્તિ જેમ અંધકારમાં હોય છે, તેમ માત્ર પરા જ્ઞાન ધરાવતી વ્યક્તિ એથી ય ઊંડા અંધકારમાં હોય છે.