મનુષ્ય શરીરમાં જે અંગને આસાનીથી બદલી શકાય અથવા તેની અવેજીમાં અન્ય વસ્તુ વાપરી શકાય તેવું એક માત્ર અંગ હાડકાં છે. જેનાં સ્થાને પીન, સ્ક્રુ અને સળીયા વાપરીને હાડકાને આધાર આપી શકાય છે કે જોડી શકાય છે. ૧૯મી સદીમાં ટીટોનિયમ ઘાતુનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો. કારણ કે આ ધાતુ બિનઝેરી છે. આ ઉપરાંત તે જીવંત કોષો સાથે આસાનીથી રહી શકે છે. તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનું 'રિજેક્શન' કોષો દર્શાવતા નથી. પ્રોસ્થેટીક્સ વડે હાથ અને પગ બનાવવામાં આવે છે. જે મગજનાં સંકેતો મેળવીને હલનચલન પણ કરે છે. આ હિસાબે હાથ અને પગનાં સ્થાને કૃત્રિમ હાથ અને પગ બેસાડવામાં બહુ મુશ્કેલી નડતી નથી. 3D પ્રિન્ટીંગ અને હાડકાનું આબેહુબ નકલ જેવું હાડકું બાયો-પ્રિન્ટીંગ વડે બનાવવું સરળ છે. ૨૦૧૨માં 3D પ્રિન્ટર અને તૈયાર થયેલ જડબાનું હાડકું એક મહિલાને બેસાડવામાં આવ્યું હતું. જે સર્જરી બાદ ખોરાક પણ લઈ શકતી હતી અને વાતો પણ કરી શકતી હતી. ૨૦૧૫માં સ્પેનિશ દર્દીને ટીટાનિયમનું બનેલું રીબકે એટલે કે પાંસળીઓવાળું અસ્થીપીંજર બેસાડવામાં તબીબોને સફળતા મળી હતી. બાયો પ્રિન્ટર વડે નાજુક અંગો બનાવવા મુશ્કેલ છે પરંતુ અશક્ય નથી. કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટીએ 'મેકર બોટ 3D પ્રિન્ટર બનાવ્યું છે. જેના વડે હૃદય, કિડની અને યકૃત આસાનીથી બનાવવામાં આવ્યા હતાં. જેલ જેવાં પદાર્થ પર જીવંત કોષોને ગોઠવીને અંગો બનાવવામાં આવે છે. 3D પ્રિન્ટીંગ વડે બનાવેલ અંગોને મુખ્ય સમસ્યા નડે છે. તેમાં રક્તવાહિનીનું સર્જન મુખ્ય છે. અંગોને પોષણ અને ઓક્સીજન પહોંચાડવા માટે સુક્ષ્મ રક્તવાહિનીઓ તેમાં બનાવવી પડે. ૨૦૧૪માં ઓસ્ટ્રેલીયા અને અમેરિકાનાં તબીબોએ કૃત્રિમ અંગોમાં, કૃત્રિમ રક્તવાહિનીઓ ગોઠવવામાં સફળતા મેળવી હતી. નોર્થ કેરોલીનાની વેક ફોરેસ્ટ યુની. દ્વારા 3D પ્રિન્ટર વિકસાવવામાં આવ્યું છે જે મનુષ્ય અંગો જેવું આબેહુબ અંગો, કોશિકાઓ અને હાડકા બનાવી શકે છે જેને સીધા જ દર્દીનાં શરીરમાં ગોઠવી શકાય છે. હવે 3D પ્રિન્ટર વડે મનુષ્ય શરીરનું સૌથી વિશાળ અંગ એટલે કે 'ચામડી' છાપવામાં પણ તબીબોને સફળતા મળેલ છે. દાઝેલા લોકો માટે નવી ચામડી આશીર્વાદરૃપ પુરવાર થાય તેમ છે.