આઝાદીનાં પાંચેક અઠવાડિયાં પહેલાં, ભાગલા નક્કી થઈ ગયા હતા ત્યારે, ગાંધીજીએ પરિસ્થિતિની કરુણતાનું વર્ણન કરીને કહ્યું હતું, "ગૌરવથી છાતી ફુલાવવાને બદલે આજે ઊંડી આત્મપરીક્ષાનો, અંતરને તપાસવાનો અને પોતાની જાતને કડક દંડ દેવાનો પ્રસંગ છે.