દિવાળીએ માત્ર તહેવાર નથી પરંતુ તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન છે. વાઘબારસથી ધનતેરસ,કાળીચૌદશ,દિવાળી,બેસતું વર્ષ અને ભાઈબીજ એમ સળંગ છ દિવસ સુધી ઊજવાતો દિવાળીનો તહેવાર દરેકના જીવનમાં નવીનતા લઈને આવશે.ઘર ઘર આંગણાદીવડાઓનાં ઝગ્મગાહટથીઝળહળી ઉઠશે (જો કે દીવડાઓ ની જગ્યા એ મીણબતી અને વીજળીનાં ઉપકરણોનો ઉપયોગ મોટાપાયે વધ્યો છે.) માટીના કોડીયા, ઊંબરાપૂજન, સ્વસ્તિક,તોરણ, શુભલાભના પ્રતિકો વગેરે ફાસ્ટફૂડના જમાનામાં આઉટ ઓફ ડેટ થઇ ગયું છે સાથે સાથે ભીતર નાં અજવાળા પણ ગાયબ થઇ ગયા છે, જે છે તે બાહ્ય ઝગમગાહટ છે માટે તો દર વર્ષે આ તહેવાર દિલો-દિમાગમાં દીવા ની નાની જ્યોત પ્રગટાવવા આવી પહોંચે છે જેથી સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન ભીતરના અજવાળા ટમટમતા રહે. ઘરમાં ગૃહિણીઓ દ્વારા સફાઈ અભિયાન હાથ ધરવામાં આવશે, શણગારેલા મંદિરોમાં દેવદર્શન કરી નવા વર્ષના નવીન સંકલ્પો લેવામાં આવશે. ધનનો સદઉપયોગ થાય, સંપતિ પવિત્ર બને તે માટે ધન પૂજન કરવામાં આવશે, સોના-ચાંદીના દાગીના તેમજ વાહનો અને ઘરગથ્થું નવી વસ્તુઓની ખરીદી થશે, પિશાચી તત્વોને પૂજવા માટે અમુક લોકો સાંજના સમયે સ્મશાને જશે અને શનિ,ભૈરવ અથવા કાળકા માતાની પ્રાર્થના કરશે. નાના મોટા સૌ ફટાકડાઓનાં ધૂમ ધડાકાઓ કરી હરખાશે, ચારેય બાજુથી આતશબાજીથી વાતાવરણ મેઘધનુષના સપ્તરંગોની જેમ રંગીન થઈ જશે, રાવણા ની જમાવટ થશે, અફણ કસુંબા ઘોળાશે સંગ સંગ ચા-પાણી, નાસ્તા, રસરંજક મિઠાઈઓ ની જયાફતો ઉડશે. નાનામાં નાના કારખાનાથી માંડી ને મોટા માં મોટી પેઢીનાં વેપારીઓ સારું મુર્હુત જોઈ ને તેના હિસાબ ના ચોપડા ની પૂજા કરશે. નવા વર્ષમાં રંગબેરંગી વસ્ત્રો માં સજજ પ્રજાજનો એકબીજા ને વીતેલા વર્ષની તમામ કડવાશો ભૂલીને ઉમળકાથી મળી દિવાળીની શુભકામનાઓ સાથે સાથે નવાવર્ષ નાં સાલમુબારક પાઠવતા પાઠવતા રઈસી ઠાઠમાં ફરતા જોવા મળશે. વડીલોના આશિર્વાદ મેળવવામાં આવશે. ભાઈ-બહેન નાં પ્રેમ નો તાંતણો વધુ મજબૂત બને તે માટે પોતાના સાસરે ઠરીઠામ થયેલી બહેનો પોતાના ભાઈઓને ભાઈબીજ પ્રસંગે મળશે. બહેનો પોતાના ભાઈઓના દીર્ઘાયુ તથા સફળતા માટે ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરશે એવું માનવામાં આવે છે કે આજના દિવસે જે ભાઈ બહેન ને ત્યાં જમે છે તેનું મોત કમોતે થતું નથી. સબંધીઓ, મિત્રો સંગાથે પ્રવાસનું આયોજન થશે. દૈનિક ભોજનમાં વૈવિધ્ય માણવા મળશે. આમ સમગ્ર દિવાળી નાં તહેવારોની ઉજવણીમાં વ્યસ્ત પ્રજાજનો પોતપોતાની યથા શક્તિપ્રમાણે ભરપુર આનંદ ઉલ્લાસમાં સહભાગી થઇ આવનાર નવા વર્ષ માટે સજ્જ કરશે જેથી આવનાર વર્ષ સુખ-શાંતિ, તંદુરસ્તી અને સમૃધી થી ભરપુર રહે. જોકે આપણા દરેક તહેવારો માત્ર ખાઈ-પીને મજા જ કરવી એવું નથીપણ દરેક તહેવારની પાછળ કોઈક સંદેશનું મહત્વ સમાયેલુ હોય છે. દરેક ઉત્સવ પાછળ આપણા જીવનને ઉજાગર કરી શકીએ તે તેની પાછળનો એક મર્મ, એક સંદેશ હોય છે અને તે કૈક ને કૈક શીખવી જાય છે આ દરેક તહેવારો જો સમજી લેવાય તો તેની ઉજવણીનો આનંદ સાર્થક અને અનેરો બની રહે છે.તહેવારો અને તેના થકી ચાલતા એકાબીજાના વહેવારો જ માણસને જીવંત રાખવાનું અને કુટુંબ,સગા-સબંધી,મિત્રો અને સ્નેહી ને એક તાતણે બાંધી રાખવાનું એક અદભૂત કાર્ય કરે છે એમાંય દિવાળીના તહેવારો તો શુધ્ધિ, નવીનતા પ્રેમ અને આત્મતિયતા કેળવવાના શુભ અવસરો છે.