દુહો ત્યારે જ રચાય જ્યારે હૃદયમાંથી કહેવાની – કથવાની ઊલટ – આનંદ ઊઘડે. ચિત્તમાં કશુંક કહેવાની ધખના, કશોક મુદો સ્ફુરે એટલું જ નહિ, પણ એ કહેવા માટે ઊલટ-ઉમંગ થાય તો દુહો રચાય એટલે કહી શકાય કે દુહો પ્રસન્નતાનું પ્રાગટ્ય સ્વરૂપ છે.