દેવતા એવં દૈત્યોનાં સંમિલિત પ્રયાસથી સમુદ્રમંથન કરી રહ્યાં હતાં. હલાહલ, કામધેનું, ઐરાવત, ઉચૈ:શ્રવા, અશ્વ, અપ્સરાઓ, કૌસ્તુભમણિ, વારુણી, મહાશંખ, કલ્પવૃક્ષ, ચંદ્રમા, લક્ષ્મી અને કલ્પ વૃક્ષ એમાંથી ઉત્પન્ન થયાં. અંતમાં હાથમાં અમૃતપૂર્ણ સ્વર્ણ કળશ લઈને શ્યામવર્ણ, ચતુર્ભુજ ભગવાન ધનવંતરિ પ્રકટ થયાં…. અમૃત વિવરણ પશ્ચાત દેવરાજ ઇન્દ્રની પ્રાર્થના પર ભગવાન ધનવંતરિએ દેવ-વૈદ્યનાં પદનો સ્વીકાર કર્યો, અમરાવતી એમનો નિવાસ બની !!!કાળક્રમથી પૃથ્વી પર મનુષ્ય રોગોથી અત્યંત પીડિત થઈ ગયો હતો. પ્રજાપતિ ઇન્દ્રએ ધનવંતરિજી ને પ્રાર્થના કરી ભગવાને કાશીના રાજા દિવોદાસનાં રૂપમાં પૃથ્વી પર અવતાર ધારણ કર્યો. એમની “ધનવંતરિ સંહિતા” આયુર્વેદનો મૂળ ગ્રંથ છે.