શ્રી અતુલભાઇ, કદાચ આપણે બધા એક જ દૃશ્યને અલગ અલગ કોણથી જોઇએ છીએ. મારી ’વક્રોક્તી’ કરવાની ટેવને કારણે કદાચ થોડી સમજફેર રહી ગઇ, તે બદલ ક્ષમા. મેં એજ લખ્યું છે (“આનાથી ઉપરવટ જઇ એ જ વિચારી શકે જેને માટે જીંદગી ગૌણ છે. બાકી તો “ચાહે કોઇ મુજે જંગલી કહે !!!!”) કે આ જંગલીવૃતિ (અથવા હિંસકવૃતિ) એ પ્રાણી માત્રમાં, પોતાના સ્વાર્થ માટે, દેખાતો પ્રકૃતિનો નિયમ છે, જો કે ’પી.ક્રોપોટ્‍કિન’ જેવા વિચારકે “સહાયવૃત્તિ-વિકાસનું એક તત્વ” (મ્યુચ્યુઅલ એઇડ) નામક પ્રસિધ્ધ ગ્રંથમાં આનું મહદાંશે ખંડન પણ કરેલ છે, અને વિવેકપૂર્વક આ સ્વાર્થીવૃતિ ત્યજી શકે તેને જ માણસ કહેવડાવવાનો અધિકાર છે. (“આ ઘટમાળને આપણે વિવેકપૂર્વક ગોઠવી શકીએ તો જ આપણને (માનવજાત ને), પોતાને સામાજીક પ્રાણી ગણાવાનો અધિકાર કાયમ રહે.”) હિંસકવૃતિ માટેનાં બે સબળ કારણો શ્રી ભુપેન્દ્રસિંહજીએ બતાવ્યા, જે પ્રકૃતિમાં લગભગ અખંડનીય છે. ત્રીજું મેં વિચાર્યું જે ચર્ચાયોગ્ય છે. પરંતુ મુળ ભાવાર્થ જ એ છે કે આ બધા કારણોને ઓળંગી શકે તેને ’સામાજીક’ પ્રાણી કહી શકાય (જે પોતાના માટે નહીં પરંતુ સમાજ માટે વિચારતું હોય-તે સામાજીક) એટલે જ મેં લખ્યું કે (“આ બાબત સંપૂર્ણપણે સામાજીક છે, ધર્મ શાથે આને કશું લાગતું વળગતું નથી. આપણે જ ખોટા આ ખાનપાન અને હિંસા-અહિંસાને ધર્મ શાથે જોડી બેઠા છીએ.”)