ભારતમાં સલ્તનત યુગ (ઈ.સ. ૧૨૦૬ થી ૧૫૨૬) માં સૂફી અને હિંદુ સંતો તથા હિન્દીના કવિઓએ બંને ધર્મો વચ્ચે સમન્વયના સેતુને જીવંત રાખ્યો હતો. સૂફીઓએ ઇસ્લામના એકેશ્વરવાદને અદ્વેતમના સ્વરૂપમાં રજૂ કર્યો. જેમાં હિંદુ સંતોને વેદાંતમાં રજૂ થયેલ એકેશ્વરવાદના વિચારની ઝલક દેખાઈ. જ્યારે બીજી બાજુ હિંદુ ભક્તોએ ભક્તિ આંદોલનમાં ઇસ્લામ અને હિંદુ ધર્મના બાહ્ય રીતરિવાજોથી અલગ એક એવું વાતાવરણ ઉત્પન્ન કર્યું જેમાં અંતઃકરણના વિવેચન પર વિશેષ ભાર આપવામાં આવ્યો. પરિણામે હિંદુ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સામંજસ્ય અને સમરસતાનું એવું વાતાવરણ સર્જાયું, જેણે ભારતમાં બહુધર્મીય સમાજની રચના કરી. એ માટે જે મહાપુરુષો સહભાગી બન્યા તેમાં મુલ્લા દાઉદ, કબીર, રસખાન, માલિક મુહંમદ જાયસી, ગુરુ નાનક, સુરદાસ, અને તુલસીદાસનો સમાવેશ કરી શકાય. સૂફી સંતોમાં શેખ નિઝામુદ્દીન ઓલિયા, બાબા ફરીદુદ્દીન ગંજશકર, ખ્વાજા ગરીબ નવાઝ વગેરે પણ આ પારસ્પરિક સંવાદના સૂત્રધાર બન્યા હતા અને તેમણે એ યુગના સમાજને એક અદ્્ભુત સૂત્ર આપ્યું.