પણ આઝાદી માત્ર અને માત્ર ગાંધીજીના લીધે આવી છે એ અસ્વીકાર્ય છે, એમાં ઘણા બધા પરિબળો કામ કરતા હતા.. સામે પક્ષે તેઓએ કશું નથી કર્યું એ પણ સ્વીકારતો નથી.