પરિણામને દિવસે પ્રતીતિ થઈ કે આવી પરિસ્થિતિ માટેની જવાબદારીમાંથી હું છટકી શકું એમ નહોતું. વર્ષોસુધી, સાત સાગર પર ઉછળતાં ઉછળતાં પણ રેડિયો દ્વારા પંદરમી ઓગસ્ટે લાલ કિલ્લા પરથી વાગતા-ગવાતા જનગણમન સાંભળતો ને ફરકતા ત્રિરંગાની કલ્પનાથી અકથ્ય આનંદની છોળો ઊઠતી... પછી તો ટીવી આવ્યું... રંગીન ટીવી આવ્યું...કલ્પનાની જરૂર ન રહી. પહેલી વાર મતદાન કરવા ગયેલો ત્યારે પણ નાહીધોઈને ગયેલો...રાષ્ટ્રીય કટોકટી પછીની ચૂંટણી વેળાએ દાંત ભીંસીને મત આપેલો અને પરિણામો આવ્યાં ત્યારે રાતભર સાંભળેલાં. રસ્તાઓ પરની ભીડ વચ્ચે નાચતાં ટોળામાં કેમ નહોતો જોડાયો તે પણ ખબર નથી કારણ કે ઉમંગ તો હૃદયમાં સમાતો નહોતો.