પોર્ટુગીઝો સાથે સમાધાન કરી લેવામાં શાણપણ છે તે અંગે મલિક અયાઝ તેનાં શાસકો સામે દલીલ કરતો હતો કે, બાંધછોડ કર્યા પછી પણ પોર્ટુગીઝોએ શું રાંદેર અને સુરતને લૂંટ્યા અને બાળ્યા નહતા ? બાંધછોડ ક્યાં સુધી કર્યા કરવાની ? તેમ કરવાથી ગુજરાતનાં સદીઓ જૂના વહાણવટાનું નખ્ખોદ નહીં નીકળે શું ? એક વખત દુશ્મનોને કિલ્લેબંધી કરવા દઇએ પછી તેઓ આપણું ગળચું નહીં દબાવે ? ગુજરાતને સ્વતંત્ર રાખવું છે કે ગુલામીમાં નાંખવું છે ? મલિક અયાઝ જીવ્યો ત્યાં સુધી તે આ દલીલો કરીને ઝઝુમ્યો પરંતુ તેના મૃત્યુ બાદ તેણે કહેલી વાત એકદમ સાચી પડી. બાદશાહે સમાધાન કર્યુ અને પોતાનો જીવ ખોયો. અને ગુજરાતનું મહામુલુ બંદર દીવ પણ ખોયું.