પંજાબના ફાજિલ્કા જિલ્લાનાં ૬૦ વર્ષીય મહિલા ખેડૂત કર્મજીત કૌર આખા પંજાબમાં ‘કિન્નૂ ક્વિન’ના નામથી જાણીતા છે. તેમને આ ઉપાધિ કોઈ બીજાએ નહીં, પણ ખુદ પંજાબ સરકારે આપી છે. તેઓ પોતાની મહેનતથી આ ઊંચાઈએ પહોંચ્યાં છે અને આજે પણ પોતાની ૪૫ એકર જમીનમાં પૂરી ખંત અને લગન સાથે ખેતી કરી રહ્યાં છે. ફાજિલ્કા જિલ્લાના અબોહર તાલુકાના દાનેયાલા ગામના રહીશ કર્મજીત કૌરને ‘કિન્નૂ’ – સંતરાની પ્રજાતિના ફળના શ્રેષ્ઠ ઉત્પાદન બદલ પંજાબ સરકારે ‘કિન્નૂ ક્વિન’ના ખિતાબથી સન્માનિત કર્યાં હતાં. કર્મજીત મૂળ રાજસ્થાનનાં છે. તેઓ સંપન્ન પરિવારમાંથી આવતાં હતાં, પરંતુ વર્ષાેથી ચાલી આવતી સામાજિક રૃઢિઓના કારણે તેઓ આઠમા ધોરણ સુધી જ ભણી શક્યાં હતાં. તેઓ સમાજમાં પોતાનું બહેતર સ્થાન બનાવવા માગતા હતાં, પરંતુ ઓછું ભણતર હોવાના કારણે તે શક્ય ન હતું. આથી તેમણે કૃષિ ક્ષેત્રે હાથ અજમાવવાનો નિર્ણય કર્યાે. ૧૯૭૭માં પંજાબના સરદાર જસબીરસિંહ દાનેયાલા સાથે તેમનાં લગ્ન થયાં. જસબીરસિંહના પરિવાર પાસે ૪૫ એકર જમીન હતી. ખેતીની એ જમીનનો કોઈ ખાસ ઉપયોગ થતો નહોતો. કર્મજીત કૌર કહે છે, ‘એ જમીન પર મેં પોતે ખેતી કરવાનું વિચાર્યું. ૧૯૭૯માં સૌપ્રથમ ચાર એકરમાં કિન્નૂ ફળનો બગીચો બનાવ્યો. હવે આજે ૨૩ એકર જમીનમાં આખો બગીચો પથરાયેલો છે. સાત એકર જમીનમાં નાસપાતી, જાંબુ, ખજૂર, ઘઉં, મકાઈ, સરસવ, શાકભાજી વગેરેની પણ ખેતી કરું છું.’ વર્ષ ૨૦૦૧માં તેમના કિન્નૂના બગીચા આખી દુનિયામાં જાણીતા થઈ ગયા. આજે તેઓ પ્રતિ એકર ૨૦૦ ક્વિન્ટલ કિન્નૂની ઉપજ લઈ રહ્યાં છે. આ ઉપલબ્ધિ બદલ તેમને કેનેડા, અમેરિકા સહિતના દેશોમાંથી પણ એવોર્ડ મળી ચૂક્યા છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર પણ તેમને સન્માનિત કરી ચૂકી છે. તેઓ ખેતીની સાથે પોતાના બગીચાનાં ફળોનું માર્કેટિંગ પણ જાતે જ કરે છે. હવે તો પંજાબ ઉપરાંત હરિયાણા અને રાજસ્થાનના વેપારીઓ પણ તેમના બગીચાનાં ફળો ખરીદવા આવે છે. સમાજમાં પ્રચલિત રૃઢિઓથી વિપરીત તેમણે ખેતી કરવાની શરૃ કરતાં શરૃઆતમાં તો ગામના લોકોએ તેમનો બહુ વિરોધ કર્યાે હતો. એક મહિલા ખેતી કરી શકે તે વાત જ તેઓ સ્વીકારવા તૈયાર ન હતા. આજે સ્થિતિ એવી છે કે સફળતા મળ્યા બાદ વિરોધ કરનારા એ જ ગ્રામજનો ફળોની ખેતી માટે તેમની સલાહ લેવા આવે છે. એક મહિલા ધારે તો શું ન કરી શકે તે કર્મજીત કૌરે સાબિત કરી બતાવ્યું છે.