કમલેશની આ ધગશ, આ સૂઝા આ વિનમ્રતાની પછવાડે પડેલો છે એનો એક એવો કાલખંડ જેને એણે મરજીવાની ધીરજથી, મુમુક્ષુની ઉપાસકવૃત્તિથી ખેડ્યો છે, તાર્યોય છે ને ફલશ્રુતિનુ મુક્તાફળેય પ્રાપ્ત કર્યું છે. કેવો હતો એ કાલખંડ ? જેનું સ્મરણ કરતાં પ્રો.બુદ્ધભટ્ટીસાહેબની આંખો ભીની થતી નથી પણ ચમકી ઊઠી છે ને એ ચમકતી દીપ્તિમાં એ આખોય કાલખંડ ચિત્રપટની જેમ એનામાં જાણે કે ભજવાય છે જે ચિત્રપટનું એ એક જીવતું જાગતું પાત્ર, કહો કે ચરિત્ર છે. ઘરમાં આર્થિક ભીંસ છે. સોની કામના વારસાગત વ્યવસાયને છોડીને પિતાને ઘર ને કામ મૂકવાં પડ્યાં છે ને અન્ય વ્યવસાયનો આશરો લેવો પડ્યો છે. ઘરમાં એકાધિક સભ્યો છે ને નવ વર્ષમી ઉંમરે કમલેશે પિતાને પોતાનો ખભો ધરી દીધો છે. રવિવારના દિવસે ભુજની બંધ બજારના ખાલી ઓટલાઓ પત છઠ્ઠા ધોરણના વિદ્યાર્થી કમલેશ જુનાં પુસ્તકો વેંચવા બેસી જાય છે ને કમાણી કરવામાં પિતાને હાથ ને સાથ આપે છે. ગતકાલીન સ્મૃતિઓને સાદર ઢંઢોળતાં આજના અંગ્રેજી વિભાગના અધ્યક્ષ પ્રો.બુદ્ધભટ્ટીના ચહેરા પર પરિતોષનું ને કૃતજ્ઞતાનું સ્મિત ઝળકી ઉઠે છે ને મારી સાથે વીતેલા દિવસોની ધૂલ માથે ચડાવવાનું કર્મ વહેંચતા એ પોરી નમ્રતા ને નિસબતથી કહે છે : ‘હું એને બાળમજૂરી નહીં પણ ‘બાળમજા’ નામથી ઓળખું છું. કારણ કે રવિવારની એ સવારોએમને લોકોને ઓળખતાં, વાત કરતાં, વિદ્યાપ્રીતિની વૃદ્ધિ કરતાં શીખવ્યું છે. ગ્રાહકો ન હોય ત્યારે હું એ ચોપડીઓમાં માથું મૂકીને ડૂબી જતો જેમાંથી કદાચ પહેલી વહેલી વાર મને સાચી વિદ્યા સાંપડી. લશ્કરના ઓફિસરો, મિલિટરીના જવાનો મારા પાસે પુસ્તકો ખરીદવા આવતા પરિણામે મને હિન્દી ને અંગ્રેજી ભાષાનો મહાવરો કેળવાયો, કોમ્યુનિકેશન સ્કીલ કોને કહેવાય તે હું વગર ટ્યુશને શીખ્યો ને કોઈપણ કામ કામ તરીકે મોટું ને મહત્વનું જ હોય છે એવું મેં સતત અનુભવ્યું ને તેથી જ આજે પણ મને કોઈ કામનો કંટાળો નથી. થાક નામના તત્વોનો પરિચય નથી ને આળસની ઓળખાણ નથી. કામ કરતાં કરતાં જ મારે ભણવાનું થયું તેથી રાત્રે નિદ્રાના વિકલ્પે હું ભણ્યો જેના પરિણામરૂપે આજેય હું ગમે તેટલું જાગી શકું છું.’