વિષ્ણુ ભયવાનનો હયગ્રીવ અવતાર‚ કલ્કિ અવતાર સાથે જોડાયેલ ઘોડો‚ રામદેવ પીરનો સેતલો ઘોડો. વાછડા ડાડાની ઘોડી રતન‚ સહજાનંદ સ્વામીની માણકી ઘોડી. ભાણ સાહેબ સાથે જીવંત સમાધિ લેનાર ઘોડી‚ મહારાણા પ્રતાપનો ચેતક વગેરેને અહીં યાદ કરવા જ પડે. અશ્વો માટે આપણે ત્યાં ઘણું બધું સાહિત્ય રચાયું છે‚ એ ઉપરાંત સંશોધન ગ્રંથો પણ પ્રકાશિત થયા છે જેમાં ‘શાલિહોત્ર સંહિતા’ શાસ્ત્ર ગ્રંથ‚ ‘ઊર્મિ નવરચના : અશ્વકથા વિશેષાંક’ સં.જયમલ્લ પરમાર‚ ‘જીવે ઘોડાં જીવે ઘોડાં’ સં.જયમલ્લ પરમાર‚ ‘લોકસાહિત્યની અશ્વકથાઓ’ સં.જોરાવરસિંહ જાદવ અનિવાર્યપણે જોવાં જોઈએ.