પ્રાચીનકાળમાં ગાયોના માહેયી, સૌરભેયી, ગૌ, ઉસ્ત્રા, માતા, શૃંગિણી, અર્જુની, અદન્યા અને રોહિણી જેવા પ્રકારો જાણીતા હતા. ઉત્તમ ગાય નૈચિકી કહેવાતી. શરીરના રંગ પ્રમાણે તે શખલી, ધવલા, ઇત્યાદિ નામે ઓળખાતી. એક વર્ષની ગાય ‘એકહાયની’, બે વર્ષની ગાય દ્વિહાયની, ત્રણ વર્ષની ત્રિહાયની અને ચાર વર્ષની ગાય ચતુર્હાયની તરીકે ઓળખાતી. આ ઉપરાંત ગાય ગુણ પ્રમાણે વશા, વંધ્યા, અવતોડા (ગર્ભપાતવાળી) સંધિની (ગરમીમાં આવેલી) વિહંતી (નંદીના હૂમલાથી ગર્ભવતી) પ્રષ્ઠોહી (નાની વયમાં ગર્ભવતી બનેલી) અચંડી, સૂકરી, બહુ સૂતી, પરેષ્ટુકા (લાંબા સમયે ગર્ભ ધારણ કરનારી) દ્રોણદુગ્ધા (થોડું દૂધ દેનારી) ધેનુષ્યા (માંદી ગાય) સમાંસતીના (દર વર્ષે વિયાનારી) કકી-સફેદ રંગની. ગૃષ્ટિ (બચ્ચાં આપનારી ગાય. ધેનું (દૂધ દેતી ગાય) સ્તરી ધેનુષ્ટરી (વંધ્યા). સૂતવશા (વાછરડું આપીને પછી ન વિંયાતી) બહેત ઃ (અકાળે ગર્ભપાતવાળી – ભરોવાઈ ગયેલી ગાય. નિયાન્યાઃ (પોતાનું વાછરડું મરી જવાથી બીજા વાછરડાને ધરાવનારી) તરીકે ઓળખાતી.