ભારતના જાહેરજીવનમાં અત્યારે જે રાષ્ટ્રવ્યાપી ચર્ચા ચાલે છે, તે સંદર્ભમાં સ્વામી વિવેકાનંદજીના ઉપરોક્ત વિચારોમાં ધર્મના અધિષ્ઠાનપૂર્વકના રાષ્ટ્રભાવનાં બીજ જોવા મળે છે, તેનો ઇન્કાર કરી શકાય તેમ નથી. વિવેકાનંદજીમાં એક તરફ ‘હિન્દુ’ હોવાનું ગૌરવ અને તે સાથે જ તેમના મહાન ગુરુ શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસની સમન્વયિક આધ્યાત્મિકતાનું સંયોજન થયેલું જોવા મળે છે. (પશ્ર્ચિમી ચિંતનમાં ઉદારમતવાદ એટલે ‘સહિષ્ણુતા’ માત્રથી અટકી જવું. ભારતીય ચિંતન અન્યને માત્ર સહી લેવાની વાત આગળ અટકી પડતું નથી. વૈદિક ચિંતનમાં ‘આત્મવત્ સર્વ ભૂતેષુ’ નિખિલ બ્રહ્માંડના પ્રત્યેક અણુ-પરમાણુમાં અંતર્નિહિત એકત્વની પરિકલ્પના છે, (જેને કૉસ્મિક કોન્શ્યસનેસ - બ્રાહ્મીચેતના પણ કહે છે !) એટલે જ શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસનું ચિંતન ‘સર્વધર્મ સહિષ્ણુતા’ કે ‘સર્વધર્મ સમભાવ’ સુધી આવીને અટકી જતું નથી. પરંતુ તેમના મતે ભારતીય દર્શન એટલે ‘સર્વધર્મ મમભાવ’ - બધા જ ધર્મ મારા છે. દરેક ધર્મ એક જ સત્ય ઉચ્ચારે છે. જેમ અનેક નદીઓ તેના વાંકા-ચૂંકા માર્ગે વહીને, છેવટે એક જ સમુદ્રમાં મળે છે તેમ; વિવિધ પંથ-સંપ્રદાય એક જ ઈશ્ર્વરને પહોંચવાના વિવિધ માર્ગો છે. ગમે તે માર્ગે જાવ. છેવટે તે એક જ ઈશ્ર્વરને મેળવી આપશે ! આ છે હિન્દુ જીવનદર્શન ! જે પરંપરાગત અર્થમાં કોઈ ચોક્કસ જડબેસલાક ઉપાસન પદ્ધતિ કે મત-સંપ્રદાય નથી જ ! તેથી જ ભારતીય ચિંતનમાં કોઈની જમીન-સંપત્તિ છીનવી લેવાનો કે જીતી લેવાનો ખ્યાલ નથી, પરંતુ પોતાના મનને જીતી લેવાનો ભાવ રહેલો છે !