એવરેસ્ટ સુધી પહોંચવું એ થોડી દુષ્કર વાત છે તે બાબતનો પુરાવો બાગડોગરાથી ગેંગટોક સુધીના માર્ગમાં જ મળી ગયો. આ એક અતિશય કઠીનયાત્રા છે. પર્વતીય સીધા ચઢાણો તથા ખીણના ઊંડા ઢોળાવો – સાંકડી કેડી સમા પથરાળ રસ્તાઓ પર અમારું વાહન જે રીતે હંકારાઈ રહ્યું હતું કે અમને પળેપળે ઘર યાદ આવી રહ્યું હતું. માનસિક સ્થિરતાને સખત અને સતત જાળવી રાખીને અહીંના વાહનચાલકો જે રીતે વાહન હંકારે છે તે ખરેખર એક દાદ માગી લેતી બાબત છે. સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળના મારા સમગ્ર પ્રવાસ દરમ્યાન, મને અહીંના વાહનચાલકો પ્રત્યે અનેકગણો આદર ઉપજ્યો. આ પ્રજાની આજીવિકા પ્રવાસીઓ પર નિર્ભર છે. પ્રવાસીઓને અહીં પ્રભુનો દરજ્જો આપવામાં આવે છે. એટલે વાહનચાલકો તેમનો સંપૂર્ણ ખ્યાલ રાખે છે. સાંકડા માર્ગો, ભયંકર વળાંકો, ચોતરફ પથરાયેલા મસમોટા પથ્થરો વચ્ચેથી સાવધાની અને સલામતીપૂર્વક પોતાનું વાહન હંકારવું, સામેના વાહન માટે ચૂપચાપ જગ્યા કરી આપવી અને પ્રવાસીઓને સમયસર નિર્ધારિત સ્થળોએ પહોંચાડવા – આ એક ખૂબ જ આવડતની સાથે સાથે સંવેદનશીલતા માગી લેતી કળા છે. ક્યાંય કોઈ અકસ્માત નહિ, કોઈ તકરાર નહિ. છે તો માત્ર ને માત્ર સમજદારી અને ધૈર્ય. ખૂબ જ ઓછું ભણેલા આ લોકો ઘણું ગણતર ધરાવે છે. પ્રવાસીઓ પ્રત્યે પૂરો આદર, ખપ પૂરતી વાતચીત, કોઈપણ જાતના લોભથી જોજનો દૂર – આ વાહનચાલકોની વિશિષ્ટ વિશેષતાઓ છે. સફર દરમ્યાનનો પોતાનો ખાવાપીવાનો ખર્ચ પોતે જ ઊઠાવવાની તેમની પોતીકી રીતભાત પર હું તો આફરીન પોકારી ગઈ.