આરોગ્ય ટુચકા 50.	દીવાળીનાં ખાનપાન: ભાદરવામાં કેળાં, ખીર, દુધપાક, વગેરે ખાવાથી પીત્ત શાંત થાય છે. છતાં જો ન થાય તો દીવાળીમાં મીઠાઈ ખાવાથી પીત્ત શાંત થાય છે. પીત્ત ગરમ, હલકું, તીક્ષ્ણ અને દુર્ગંધીવાળું હોય છે. આથી મધુર, કડવા, તુરા રસથી શાંત થાય છે. દુધ, ઘી માવાની વાનગીઓ એ માટે અનુકુળ છે, પરંતુ તીખી, ગરમ, તળેલી વાનગીઓ નુકસાનકારક છે. ચા-કૉફી વીષયુક્ત હોવાથી નુકસાનકારક છે. એનાથી જઠરાગ્ની પણ મંદ પડે છે. ઠંડાં, મધુર, લઘુ પીણાં જેમ કે લીંબુ, દ્રાક્ષ, ફાલસાનું શરબત કે બીજાં મળી શકતાં ફળોનું શરબત અથવા આઈસક્રીમ ચાલી શકે. દીવાળીમાં સુકો મેવો ખાસ કરીને કાજુ, અખરોટ, પીસ્તાં સારાં. કેળાં, મોસંબી, નારંગી પણ પીત્તશામક હોવાથી લાભકારક છે. ઘઉંના લોટની સેવ પાણીમાં બાફી ઉપર દળેલી ખાંડ અને ભરપુર ઘી લઈને ખાવાથી લાભ કરે છે, કેમ કે ઘઉં, ઘી, ખાંડ પીત્તશામક છે. સેવને ઘીમાં શેકી દુધ નાખી દુધપાક બનાવી ખાવાથી પણ લાભ થાય. તે જ રીતે ધનતેરસના દીવસે લાપસી, કાળી ચૌદશના દીવસે ખીર, વડાં, ચણા ઋતુચર્યાની દૃષ્ટીએ ઉત્તમ છે. દીવાળીના દીવસે મીઠાઈ તથા નવા વર્ષના દીવસે લાપસી કે સેવનો રીવાજ આ કારણને લીધે છે. શરદ ઋતુ રોગોની જનની છે. દીવાળીના દીવસોમાં માંદગી આવી હોય તો કડવી દવા લેવાથી મટે છે. સુદર્શન ચુર્ણ, કડું, કરીયાતું વગેરે પીત્તશામક છે. હળવો જુલાબ, એરંડીયું, હરડે, ત્રીફળા, કાળી દ્રાક્ષ વગેરેમાંથી કોઈ એક લેવાથી પણ દીવાળીમાં પીત્તનો પ્રકોપ થતો નથી. કારતક માસમાં સ્વાસ્થ્ય જાળવી રાખવા મુળા ખાવા જોઈએ. ચામડીના રોગોમાં મુળા સારા છે.