જીવનના મુળ ચાલકબળ તરીકે ‘ધર્મ’નો સ્વીકાર કરી નીવૃત્તીમાં પ્રવૃત્તીનો આદર્શ અપનાવ્યો. ‘સરસ્વતીચન્દ્ર’ ભારતીય સંસ્કૃતીની ભવ્ય અને ઉજ્જવળ મહાકથા છે. પ્રેમકથા, કુટુમ્બકથા, રાષ્ટ્રકથા અને સંસ્કૃતીકથાનો સમન્વય તેમાં થયો. સાહીત્ય કરતાંય વીશેષ આશ્ચર્યની વાત એ કે જ્યારે ગાંધીજી હજી વીસીમાં હતા ત્યારે તેમણે એક ભાવનાશાળી યુવાનના પાત્ર દ્વારા રચાતા સેવાગ્રામની વીભાવના ગુજરાતને આપી. ગુજરાતી જીવશે ત્યાં સુધી આ નવલકથાનું આકર્ષણ રહેવાનું.