આમ ઓફિસ રૂટિનની માફક નિયત સમયે લખવાની પ્રેરણા-મૂડ આવે ખરો, એ સવાલ કોઈને થાય. મારા અનુભવની વાત કહું તો, હું ક્યારે લખવા બેસું તેની રાહ જોઈને પ્રેરણા ક્યાંક લપાઈને બેઠી હોય છે અને હું લખવાનું શરૂ કરું તો તે સાથે એ કલમમાં પ્રવેશ કરી દે છે. સામાન્ય રીતે માણસને રાત્રે સૂતી વખતે આગલા દિવસના કામનો વિચાર આવતો હોય છે. વાર્તા લખવાની હોય તો તેનો અગર નવલકથા લખાતી હોય તો આગલા પ્રકરણનો વિચાર મને આવે છે. કોઈ વખત શું લખવું તેનો ઊંઘ આવે ત્યાં સુધી સાંધો જ ન સૂઝે. સવારમાં નાહીધોઈને મારા ઘરનો દાદર ઊતરતો હોઉં ત્યારે વિચાર પણ આવે કે જઈને હું શું લખીશ ? એ દાદર ઊતરીને એ જ સ્થળે, બીજા મકાનનો દાદર ચડવાનો હોય છે. પાંચ મિનિટનું પણ અંતર નથી પડવાનું હોતું. છતાં મને કેટલીય વખત અનુભવ થયો છે કે કલાક સુધી રાત્રે કંઈ ન સૂઝ્યું હોય અને ટેબલ ઉપર શરૂ કરું એટલે લખાયે જ જાય ! આ કારણે હું આગળથી વિચાર નથી કરતો એમ નહિ. વિચાર આવ્યા વિના તો રહે જ નહિ, પરંતુ કંઈ ન સૂઝે તો શું લખીશ એ બીકે લખવાનું મુલતવી રાખતો નથી. આથી મને પ્રેરણા ઉપર વિશ્વાસ બેસી ગયો છે કે એ બહુ જ નિયમિત હાજર થનાર દેવી છે. એ કંઈ દાસી નથી કે હું લખવા બેસું તે પહેલાં હાજર થઈને મારી સમક્ષ કુરનીસ બજાવે. એ તો દેવી છે અને એણે સર્જક ઉપર કૃપા કરવાની છે. આથી કૃપા ઉતારવાની તક વખતે જ બરાબર એ હાજર થઈ જાય છે. ગાંડીવનો ટંકાર થતાં કપિ જ્યાં હોય ત્યાંથી હાજર થઈ જતો, તેમ સર્જકની કલમનો ટંકાર થતાં પ્રેરણ હાજર થઈ જાય છે. આ પ્રેરણાનું કામ પેનની અંદર શાહી હોય છે તેના જેવું છે. ખડિયા કલમથી જો લખવા બેસીએ તો વારે વારે કલમમાં શાહી થઈ રહે, તે લેવા ખડિયામાં એને બોળવી પડે અને લખવામાં વારેવારે ખલેલ પડ્યા કરે. એને બદલે પેનમાં શાહી ભરી રાખેલી હોય છે એટલે જેમ જેમ લખાતું જાય તેમ તેમ શાહી એમાંથી ઊતરતી જ જાય, અટકવાની વાત નહિ. આમ જે કામ પેનમાંની શાહી કરે છે તે જ કામ પ્રેરણા કરે છે. લખતી વખતે સર્જકને કંઈ યાદ કરવું પડતું નથી. પ્રેરણા જ જાણે વાર્તા લખતી હોય તેમ એ લખાયે જાય છે અને સર્જક એક લહિયા તરીકે લખવામાં એટલો ઓતપ્રોત હોય છે કે એટલો વખત એ બીજી દુનિયામાં હોય તેમ વાસ્તવિક દુનિયામાં વચ્ચે કોઈ એને બોલાવે તો એને માથાવાઢ લાગે છે. આમ પ્રેરણા કામ તો કરે છે, પરંતુ એને ઊભા રહેવા કોઈ બિંદુ તો જોઈએ છે. માતાના ઉદરમાં ગર્ભ પોષણ મેળવીને મોટો થાય છે અને પૂરા મહિને એનો જન્મ થાય છે. આ આખી ક્રિયા ત્યારે જ થઈ શકે છે, જ્યારે વીર્ય અને સ્ત્રી બીજનો સંયોગ થાય અને તેમાંથી ગર્ભ બંધાય. આ બિંદુ ન હોય તો સ્ત્રી ગર્ભ ધારણ કરી શકતી નથી. સર્જકને પણ આવું કોઈ ને કોઈ નાનું કે મોટું બિંદુ જોઈએ છે અને તે પ્રાપ્ત થતાં એમાંથી વાર્તા કે બીજી કૃતિનો ગર્ભ બંધાય છે અને તેનું સર્જન થાય છે.