મહાભારતમાં પ્રસંગોની હારમાળા છે. પ્રત્યેક પાત્ર જીવનરસથી ભરપૂર છે. આપણે જેને ખલપાત્ર ગણીએ છીએ એ દુર્યોધન આવું કહે છે કે ‘સારું શું છે એ જાણું છું. છતાં એ કરી શકતો નથી. ખરાબ શું છે એ જાણવા છતાં પણ એ કરવાનું મન થાય છે.’ આમાં માનવમનની વિડંબના રજૂ થઈ છે. આપણી નજર સામે કેટકેટલા બનાવો બને છે. કેટલા લોકોના અનુભવો સાંભળવા મળે છે. અરે! આપણા ખુદના અનુભવનો પણ કોઈ પદાર્થપાઠ હોય તો પણ માણસ એમાંથી કશું જ શીખતો નથી! માણસની સ્વભાવગત લાક્ષણિકતાઓ કે વિસ્મૃતિના ભાવો તેને ધરમૂળથી બદલતાં રોકે છે. ભાભીના સામાન્ય ટોણાથી વૈરાગ્યમાં સરી પડનાર નરસિંહ મહેતા કે મૃત્યુ અને રોગથી પીડિત મનુષ્યોની હાલત જોઈ દ્રવિત થઈ જનાર ગૌતમ બુદ્ધના જીવનમાં ‘યુ-ટર્ન’ આવ્યા હતા, પરંતુ આવા કિસ્સાઓ વિરલ હોય છે. મોટા ભાગના માણસો જીવનના અનુભવ કે મુશ્કેલીઓમાંથી કશું જ શીખતા નથી. તેમની મૂળભૂત પ્રકૃતિમાં સામાન્ય પરિવર્તન એ પણ મોટી ઘટના હોય છે. નહિતર આપણી સામે નીતિ અને ધર્મની કેટલી બધી જાણકારી પડી હોય છે! સામાન્ય સુભાષિતોમાં અદ્ભુત ડહાપણ અને મર્મની વાતો રચાયેલી પડી હોય છે, જેમ કે એક સુભાષિતમાં કહેવાયું છે કે, ‘નાણસોમાં મોટા ભાગના તો અજ્ઞાનના કારણે નાશ પામ્યા છે, કેટલાક પ્રમાદના લીધે નાશ પામ્યા છે, કેટલાક જ્ઞાનના અભિમાનથી તો કેટલાક તો નાશ પામેલાઓનો સંગ કરવાથી નાશ પામ્યા છે!’