આવા રોગને પોતાના કોઈ પાપની શિક્ષા કે ઈશ્વરનો કોપ પણ ગણતા નથી. રામકૃષ્ણ પરમહંસને તેમની ૪૮ વર્ષની ઉંમરથી લોહીની ઊલટીઓ થતી. તેમને કેન્સર હતું. પણ તેમણે તો આ પીડાને પરમાત્મા સાથેની નિકટની સગાઈ રૂપે જ જોઈ. અમેરિકાના મહાત્મા થોરોને ક્ષય રોગ હતો પણ એ રોગને લીધે તેની મસ્તમિજાજીમાં કોઈ ફરક પડ્યો નહોતો. જે વ્યાધિ, જે પીડા સામે આવી તેનો પૂરી હિંમતથી મુકાબલો કર્યો અને તેમણે પોતાના જીવનને તેની સમગ્રતામાં જોયું અને તેને એક અદ્‌ભુત અનુભૂતિ રૂપે જ માણ્યું. તેમણે સુખદુઃખના, આનંદ-પીડાના કે માન-અપમાનના અલગ અલગ ખાનાંમાં જીવનને વહેંચ્યું નહીં અને જમા-ઉધારના અલગ હિસાબ પણ માંડ્યા નથી.