આવા ભજનિક સંતો દ્વારા રચાયેલી ભજનવાણી કે સંતવાણીના સર્જન પાછળ વ્યક્તિગત ઊર્મિઓને વાચા ; પરમાત્માની ઉપાસના ; માનવ કલ્યાણની ભાવના અર્થે ઉપદેશ ; પોતાની કોઈ વિચારધારા માન્યતા કે સિદ્ધાંતનું પ્રચલન ; પોતાના પંથ-સંપ્રદાય કે ગુરુની વિશિષ્ટતાઓના ગુણગાન ; પોતાના ગૂઢ ગહન યૌગિક અનુભવો પારલૌક્કિ અનુભવો લોકસમુદાય સમક્ષ મૂકી અધ્યાત્મપંથના સાધકોને માર્ગદર્શન ; પોતાની પરમતત્વ પરમચેતના પ્રત્યેની ભક્તિભાવના તથા એ અંતિમ મહાસત્ય સાથેનો પોતાનો દિવ્ય સબંધ પોતાના શિષ્યા અનુયાયીઓ સમક્ષ રજુ કરવાની ભાવના ; પોતાના મનની મૂંઝવણનો ઉકેલ શોધવાની મથામણ ; આત્મ લક્ષ્મી-માત્ર પોતાના ચિત્તને જ પોતાની જાતને જ ઉપદેશ ; પરંપરાથી ચાલ્યે આવતી દાર્શનિક વિચારધારાને આગળ ધપાવવાની મહેચ્છા ; પોતાનાં વ્યવહારિક કાર્યો ઉકેલી આપવા પરમાત્માને અરજ અને પોતાની વિટંબણાઓથી સાંસારિક કસોટીઓથી ત્રાસીને એમાંથી બહાર લાવવા ઈશ્વરને ઠપકો જેવાં તત્વો કારણભૂત છે. સંતસાહિત્ય આપણી શિષ્ટ કવિતાની માફક માત્ર સ્વાંતઃસુખાય સજાયું નથી. એક થી વધુ કારણો એના સર્જન પાછળ રહ્યાં છે.