ઉત્તરાયણના મહિમાનો એક પ્રસંગ મહાભારતમાં વર્ણવાયો છે. મહાભારતના ધર્મયુદ્ધમાં કૌરવોની આગેવાની લેનાર ભીષ્મપિતામહની ભૂમિકાનું વર્ણન છે. આ યુદ્ધમાં છેલ્લી પળોમાં કૌરવો પરાજયને આરે હોય છે ત્યારે ભીષ્મપિતામહ પણ બાણશય્યા પર એક વીર યોદ્ધા તરીકે સૂતેલા જણાય છે. બાણવીર અર્જુન તેમને ગંગાજીનું પ્રાગટ્ય કરાવી ગંગાજળનું પાન કરાવે છે. ભીષ્મ પિતામહને ઇચ્છામૃત્યુનું વરદાન હતું. તેઓ ઇચ્છે ત્યારે પ્રાણ ત્યજી શકતા હતા. તેમણે મૃત્યુના દિવસે આ મકરસંક્રાંતિ-ઉત્તરાયણના દિવસને પસંદ કર્યો હતો. તેથી મકરસંક્રાંતિનું પર્વ મોક્ષપ્રાપ્તિ માટેનું મહત્ત્વ ધરાવે છે.