‘જેમ આપણને નાનપણથી ખબર છે કે કીડી એના વજન કરતાં પણ વધુ વજનદાર દાણો ઉપાડી શકે છે. માણસ ગાડી કે એરોકેટ આજની તારીખે ખેસવી પણ નથી શકતો, આટલી બધી એડવાન્સ ટેકનોલૉજી અને હ્યુમન ઇન્હાન્સમેન્ટ ટેકનોલૉજીનો આવિષ્કાર થઇ ગયા પછી પણ. પરંતુ આ બેક્ટેરિયા તો કીડીઓના પણ બાપ છે. પોતાના વજન કરતાં એક લાખ ગણું વજન ઉપાડી શકે છે. તમારા જમાનામાં જે ટ્રેનો હતી એવી ટ્રેન ઉપાડીને કોઈ એક માણસ ચાલે તો કેવું લાગે? એવું આ એક-એક બેક્ટેરિયા કરી શકે છે. અને આ જે સરકતી જમીન તમે જોઈ એ જમીન નીચે અને ફક્ત એટલા જ પટ્ટાની નીચે પ્રોફેસર લિથેન્સે આજથી વર્ષો પહેલા એવી ગોઠવણ કરી હતી કે આ પ્રકારના બેક્ટેરિયાની વસાહતોની વસાહતો ઉછરે. ચસોચસ કોલોની છે તે જમીન નીચે. એટલે પ્રો.લિથેન્સની અદ્ભુત કારીગરી ભરેલી રચના એવી છે કે તે જમીન ઉપર સહેજ પણ પ્રેશર આવે એટલે તે બેક્ટેરિયા ખસવાની કોશિશ કરે. ડાબે અને જમણે ખસી શકે એમ નથી માટે તે આગળ-પાછળ અને થોડા ઉપર-નીચે ગતિ કરે. એકસાથે કરોડો બેક્ટેરિયાની એક કોલોની અને એવી બીજી કરોડો કોલોની આંદોલન કરે. એટલા માટે તે જમીન બહુ ધીમા દરે થોડી ખસતી જાય. પણ એ જમીન છેવટે ત્યાંની ત્યાં જ રહે પણ આપણને આગળ પહોંચાડી દે. એટલે જમીન ખસે તો તે જગ્યાએ પોલાણ પણ ન સર્જાય અને આપણે ઉભા ઉભા આગળ વધી શકીએ.’ કલ્કીનનો લાંબો જવાબ પૂરો થયો અને આ ચંગુ-મંગુ-નંગુ જેવા ત્રણેય દોસ્તોની આંખો પહોળી થઇ ગઈ.