ઈન્સાનની હકીકત એટલે કે અમારી અને તમારી હકીકત આ જાહેરી શરીર અને આ સ્વરુપ અને આકાર નથી અને ન તો આ જાહેરી શરીર અને શકલ તથા સુરતના કારણે ઈન્સાનને બીજી મખ્લુક ઉપર ઉચ્ચતા મળેલી છે. આ દુનિયામાં એવા પણ પક્ષીઓ છે, જેઓ જાહેરી દેખાવમાં ખુબ જ સુંદર છે, તેમનું રંગરુપ ખરેખર આશ્ર્ચર્યજનક છે. ઈન્સાનની હકીકત તેની રુહ તેનો નફસ અને દિલ છે. તે દિલ અને હૃદય નહી કે જે ધબકે છે પરંતુ તે દિલ જે બધા અકીદાઓ, વિચારો અને સમજણનું કેન્દ્ર છે, જે શરીરનો અમીર અને સરદાર છે. શરીરના તમામ અવયવો તેના હુકમના નહી બલ્કે તેના ઈરાદાના પાબંદ છે. અવયવો તો ફકત સાધન અને માધ્યમ છે. ખરેખર તો દિલ છે જેમાંથી એહકામ નીકળે છે. કુરઆને કરીમે તે જ દિલનાં વિષે ફરમાવ્યું છે: