ભારત માટે ચોથો પેચીદો પ્રશ્ન ઘટતી જતી નિકાસનો છે. એક બાજુ આયાતી માલસામાન ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલ માટેની આયાતની રકમ સતત વધતી રહી છે, જ્યારે કાપડ-વસ્ત્રો, હીરા, એન્જિનિયરીંગ અને કૅમિકલ દવા વગેરેમાં નિકાસક્ષેત્રે થયેલી પીછેહઠ આપણને દેશના ભવિષ્ય અંગે ચિંતા કરાવે છે. નિકાસ ઘટવાના કારણે કિસાનોને તેમના માલસામાનના ઓછા ભાવો મળે છે જેમ કે રૂ અને મગફળીની ખેતી જે હંમેશાં લાભદાયક હતી તે આજે નુકસાનકારક બની છે. નિકાસલક્ષી ઉદ્યોગોમાં રોજગારી વધવાને બદલે ઘટતી જાય છે ત્યારે અર્થતંત્રનું ભવિષ્ય કેમ ઉજ્જવળ બને તે બાબત કોઈ પ્રકારના રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી તપાસવાનો સમય છે. (ક્રમશઃ).