લેનિન પછી જાલિમ સરમુખત્યાર સ્તાલીન રશિયાનો શાસક બન્યો. રશિયા- ઞ.જ.જ.છ. - યુનિઅન ઑફ સોવિયેત સોશ્યલિસ્ટ રિપબ્લિક્સ તરીકે ઓળખાયું. સ્તાલીને તેના વિરોધીઓને "ક્રાંતિવિરોધીનું લેબલ આપીને, લાખોની સંખ્યામાં નરસંહાર કર્યો. ત્યાર પછી ક્રુશ્ર્વોવ અને બુલ્ગાનીન વગેરે આવ્યા. ઞ.જ.જ.છ. - વિશ્ર્વની પરમાણુશક્તિ - મહાસત્તા બની રહ્યું, પરંતુ વખત જતાં સામ્યવાદી ક્રાંતિ અને તેના સિદ્ધાંતો વ્યવહારુ ધરતી ઉપર નિષ્ફળ નીવડ્યા. પરિણામે ૧૯૯૦માં ઞ.જ.જ.છ. નું વિઘટન થયું. પૂર્વ યુરોપ વગેરેના તેમજ અન્ય કેટલાક દેશો તેમાંથી અલગ પડ્યા. ગોર્બાચોવના નેતૃત્વમાં ગ્લાસનોસ્ત - પેરેસ્ત્રોઈકા - સુધારણા અને નવરચનાનો પ્રારંભ થયો. માર્ક્સવાદી-સામ્યવાદી વિચારસરણીને રશિયામાંથી અલવિદા આપવામાં આવી.