10.	હવે વાત ગુજરાતી ભાષાના ભાવિ વિષે. છેક ૧૯૯૫માં મેં એક લેખ લખેલો અને એમાં લખેલું કે ગુજરાતી ભાષાનું ધોવાણ થઈ રહ્યું છે. આપણે કંઈક કરવું જોઈએ. ત્યારે આ પાઈકદાદાના અનુયાઓઓએ મારો વિરોધ કરેલો અને કહેલું કે આ તો ઐતિહાસિક પ્રક્રિયા છે. ભાષા તો બદલાતી રહે. પણ, આપણે જો આપણા ઘરમાં તિરાડો પડે તો આવી દલીલ નથી કરતા. ભીંતો છે, સમય છે, તિરાડો તો પડે. એતિહાસિક પરિવર્તનો પણ બે પ્રકારનાં. એક તે ભાષાની આંતરિક વ્યવસ્થામાં થી ‘ઉથલપાથલ’ન કારણે આવતાં પરિવર્તનો. જેમ કે, “મેં કેરી ખાધી” એ વાક્ય એક જમાનામાં તો કર્મણિ હતું. પેસીવ-ના અર્થમાં. પછી એ પેસીવ રચનાઓ આપણા માટે ફરજિયાત બની ગઈ. એના પગલે આપણે ‘કેરી મારા દ્વારા ખવાઈ’ એવું વાક્ય સાચું હોવા છતાં પણ બોલતા નથી. દરેક ભાષા શક્ય સંરચના અને વાસ્તવિકત સંરચના વચ્ચે ભેદ પાડતી હોય છે. “રમેશ કે જે મગનભાઈનો દીકરો છે કે જે ગુજરાતમાં રહે છે કે જેના મુખ્ય પ્ર્ધાન નરેન્દ્ર મોદી છે કે જે ભાજપના વડાપ્રધાનપદના ઉમેદાવર છે કે એ કાલે આવશે” આ એક શક્ય વાક્યરચના છે પણ આપણે એવી વાક્યરચનાઓ લખતા કે બોલતા નથી. એમ હોવાથી possible અને actual વચ્ચે ભેદ પાડવો પડે. બીજું પરિવર્તન તે ભાષાસંપર્કોને કારણે આવે તે. કોઈક બે ભાષાઓ એકબીજાના સંપર્કમાં આવે ત્યારે એમની સંરચનામાં, એમના શબ્છંડોળમાં પણ પરિવર્તન આવે. એમાંનાં કેટલાંક પરિવર્તનો સાહજિક હોય. ગુજરાતીમાં આપણે “હું પ્રેમમાં પડ્યો” એમ કહીએ છીએ. રજનીશ કહેતા હતા કે We never ‘fall’ in love, we always rise in love. સાચું ગુજરાતી વાક્ય આમ છે: મને પ્રેમ થયો. પણ, આપણને પેલી ‘પડ્યો’ વાળી રચના સાથે ઝાઝો વાંધો નથી. પણ, ક્યારેક એવું બને કે એક ભાષા બીજી ભાષાનું એટલું બધું ધોવાણ કરે કે આપણે આપણી વાસ્તવિકતાને જ પ્રગટ કરવા માટેની ભાષા ન હોય. સમયના અભાવે હું આ વાત વિસ્તરે સમજાવી શકું એમ નથી. પણ, હું જે કહેવા માગું છું તે એટલું જ કે ગુજરાતી ભાષાનું ધોવાણ થઈ રહ્યું છે. ગુજરાતી ભાષા મરશે નહીં, પણ એ એટલી બધી ધોવાઈ જશે કે એમાં અમુક પ્રકારની અભિવ્યક્તિ શક્ય નહીં બને. એ માટે આપણા સર્જકો પણ જવાબદાર છે. જો હું એમ કહું કે જયંત ખત્રીને ગુજરાતી ભાષામાં mood અને tense shifting નો બરાબર ખ્યાલ ન હતો, ક. મા. મુન્શીની ઘણી બધી વાક્યરચનાઓ ખોટી છે, ધ્રુવ ભટ્ટ કે હિમાંશી શેલત કે પછી વિનેશ અંતાણીને પણ ગુજરાતી ભાષા બરાબર વાપરતાં નથી આવડતી તો બધા મારા પર ગુસ્સે થશે, મને તોછડો કહીને વગોવશે. પણ, કમનસીબે હું જે કષી રહ્યો છું એ તદ્દન સાચું છે. આપણા લેખકોએ ભાષાવિજ્ઞાની પાસેથી ગુજરાતી ભાષા શીખવાની જરૂર છે. પણ, આપણી પાસે એ પ્રકારની તાલિમ મેળવેલા ભાષાવિજ્ઞાનીઓ જ ક્યાં છે?