(૧૪૨) ત્યાં ઈશ્વરપણાની કલ્પનાને લીધે, માયા તથા તેની અહંકાર-મન-બુદ્ધિ-ચિત્તવાળી માયાવૃત્તિઓ પણ હોય છે. પરંતુ, જો જીવાત્માને તે સમયે પણ વિવેક તથા આત્મજ્ઞાન હોય, તો એ બધાંની સાથે એનો સંબંધ બંધાઈ જતો નથી. અન્વય-વ્યતિરેકના નિયમ અનુસાર, એ અનાત્મ એવા જાગ્રત, સ્વપ્ન તથા સુષુપ્તિના દોષો આ આત્મામાં દેખે છે, અને તેમ છતાં, એ બધા જ ચમત્કારોને એ પોતાના આત્માનું હોવાનું જાણે છે, ને મનમાં નિશ્ચય કરે છે, કે “હું શરીર નહિ, પણ સમસ્ત ઉપાધિઓથી રહિત, જેનામાં કદીયે કંઈ પણ ફેરફાર થતો નથી એવો નિર્વિકાર, નિરવયવ, સચ્ચિદાનંદ, પૂર્ણ બ્રહ્મ, જ્યોતિસ્વરૂપ છું.” તો તે વખતે, એ જીવતાં જીવત જ, પોતાના શરીરથી અળગો, પહેલા પ્રકારનો (જીવનમુક્ત) અશરીરી, અથવા વિદેહ થઈ જાય છે. અન તેને ગમતું અણગમતું, બેમાંથી એકેય સ્પર્શ નથી કરી શકતું. તેથી તેનું નામ ઉત્તમપુરૂષ પડે છે.