આપણા સંસારમાં સુખ અને દુઃખ એકબીજાનો પડછાયો બનીને રહે છે. સુખરૂપી પ્રકાશનો પડછાયો એ દુઃખ અને દુઃખરૂપી પ્રકાશનો પડછાયો એ સુખ. કેમ કે એ દ્વંદ્વ છે. દ્વંદ્વમાં બંને સભ્ય એકબીજાના વિરોધી હોય છે. વળી, એમનાં મુખ સામસામે નથી હોતાં છતાં તેઓ સાથે જ રહે છે. ક્યારેક એમાંના એકનું પ્રભુત્વ વધારે હોય છે ત્યારે બીજાનું પ્રભુત્વ આપોઆપ ઘટી જાય છે અને એમાંના બીજાનું પ્રભુત્વ વધારે હોય ત્યારે એનાથી વિરુદ્ધના એકનું પ્રભુત્વ આપોઆપ ઘટી જાય છે.