ધ્યાન કે એકાગ્રતાની કેળવણીની શરૂઆતની અવસ્થામાં સામાન્ય માણસે કે ચંચળ મનના માનવીએ ધ્યાનને અસરકર્તા આંતરિક અને બાહ્ય, બંને પ્રકારના ઘટકોનો વિચાર કરવો જોઈએ.