પ્રમુખસ્વામી સાધુ બન્યા એટલે સંત ન હતા પણ ધર્મગ્રંથોમાં જે સંતની વ્યાખ્યા આપી છે તેને સાર્થક કરી બતાવી છે. સંત કોને કહેવાય ‘બ્રહ્મસ્વરૂપમાં દ્રઢ નિષ્ઠા રાખીને પરબ્રહ્મની ઉપાસના કરનાર બ્રહ્મદર્શી મહાપુરુષને સંત કહે છે’ આવા સંત પુરુષનાં ચરણોમાં દેવો, દાનવો અને માનવો મસ્તક નમાવીને આશીર્વાદ માગે છે અને ફળીભૂત થાય છે. શાસ્ત્રે કહ્યા જે નિષ્કામ, નિર્લોભ, નિર્માન, નિઃસ્વાદ, નિઃસ્નેહ ઈત્યાદિ સંતનાં લક્ષણ તેને સાંભળીને એવાં લક્ષણ જ્યાં દેખાય એવા જે સંત તેને ને ભગવાનને સાક્ષાત્ સંબંધ હોય.’ ભગવાન સ્વામિનારાયણે વચનામૃતમાં સંતમહિમા વર્ણવતા આ દેવવાણી કહી હતી.