જર્મન સત્તાવાળાઓએ બર્લિનમાં ભણતા રાજકીય છાત્રોને ચેતવણી આપી હતી કે રાજકીય (અર્થાત્ ભારત-મુક્તિ ચળવળ) પ્રવૃત્તિમાં ભાગ લેવો નહીં અને તેના નેતાઓ (ચટ્ટો, સ્મેડલી વગેરેને) મળવું નહીં. એક હેરંબલાલ ગુપ્તાને તો ચટ્ટો સામે ય દુશ્મનાવટ હતી, તેને બર્લિન કમિટીમાંથી હાંકી કાઢ્યો હતો ને ? પણ એ તો ૧૯૧૬નું વર્ષ ક્યારનું વીતી ગયું હતું. ગુપ્તાને સ્મેડલીનોયે તેજોદ્વેષ હતો. બ્રિટિશરો આ આંતરિક વિખવાદને વધારવાનો પ્રયાસ કરતા રહ્યા અને એવો સમય આવ્યો કે સ્મેડલી-ચટ્ટોને કામ કરવાનું ભારે મુશ્કેલ પડી ગયું. આ માનસિક તાણનાં સંજોગોમાં ઉમેરાઈ સ્મેડલીની બીમારી. ૧૯રરના વસંતમાં તેને એક સેનેટોરિયમમાં દાખલ કરવામાં આવી, ત્યાં તેની તબિયત વધુ લથડી. એટલે એક જર્મન મિત્ર યુવતીના નિવાસસ્થાને ખસેડવામાં આવી. કિડનીનો રોગ કાયમ માટે આરામ લેવાની ફરજ પાડે તેવો હતો. માનસિક અસંતુલનનો તે ભોગ બની. ચટ્ટોને ત્યાં રહેવા છતાં અલગ અલગ નિવાસ રહ્યો. ‘આના કરતાં અમેરિકામાં બહેતર હતું.’ એવું માનવા લાગી. મિત્ર લેનોનને લખેલા પત્રમાં તેણે અફસોસ વ્યક્ત કર્યો કે અહીં આવેલાં ભારતીયો તેજોદ્વેષી સ્વભાવ ધરાવે છે. આપણાં પ્રત્યે પૂર્વગ્રહ ધરાવતા થઈ જાય છે. બૌદ્ધિક રીતે ઊંચાઈ ધરાવનારાઓ તેમને ગમતા નથી.’ સ્મેડલીને ‘બૌદ્ધિક અલગાવ’ પણ નડ્યો. જર્મન ભાષા તે જાણતી નહોતી અને અંગ્રેજી પુસ્તકો પ્રાપ્ત નહોતા એટલે બૌદ્ધિક ખોરાક નહોતો મળતો. બર્લિન યુનિવર્સિટીમાં તેને પ્રવેશ મેળવવો હતો, પણ નાણાં ક્યાંથી મેળવવાં ?