મનમાં પ્રેમાર્દતા - રતિ, વાણી વગેરેનો વિકાર હાસ, સ્વજનના મૃત્યુથી જન્મતો હૃદયનો વિકાર શોક, વિપરીત પરિણામથી – ક્રોધ, કાર્યના આરંભમાં આવેશ - ઉત્સાહ, રૌદ્રશક્તિ દર્શનથી - ભય, દોષદર્શનથી થતો - જુગુપ્સા, હૃદયનો વિસ્ફાર - વિસ્મય, તત્ત્વજ્ઞાનથી ઉદ્ભવતો બુદ્ધિમાં નિર્વેદ.