ગુજરાત-સૌરાષ્ટ્રમાં ગામડાઓ વસાવવામાં કણબી પ્રજાનો ફાળો સૌથી મોટો હતો. પ્રભુની ફૂલવાડીમાં શંભુભાઇ ટીડાભાઇ પટેલે નોંધે છે કે જામરાવળજી (જામનગર)ના સમયમાં કાઠિયાવાડનો મુલક ઉજ્જડ હતો. નાના-નાના રાજ્યો વસતી ઓછી, ગીરમાં ગિરનારની આજુબાજુમાં આહિર, બરડામાં મેર, ઓખામાં, વાઘેર, હાલારમાં ચારણ, કુંભાર, સંધી, પાંચાળમાં કોળી અને રાજપૂતો જેવી કોમો વસતી ને છૂટીછવાઇ ખેતી થતી. કાઠિયાવાડના દરબારો ગુજરાતના પાટિદારોની ખેતીથી જાણીતા હતા. મૂળ કણબી, પછીથી પાટિદાર તરીકે જાણીતા થયેલી આ પ્રજાએ ખેતીનો ધંધો સ્વીકાર્યો હતો. કૃષિકાર બનેલી પાટિદાર પ્રજા કૃષિકાર્યમાં અત્યંત કુશળ, પાટું મારીને પાતાળમાંથી પાણી કાઢનાર, કણમાંથી મણ ધનધાન્ય પેદા કરનાર, રાજા તરફ વફાદારી, ભક્તિભાવ દર્શાવનારી અને સંતોષી મનવાળી શાંત પ્રજા હતી. એણે પંદરમાં સૈકામાં આપણે ત્યાં આવીને મહેનત કરી, ગુજરાત દેશને નવપલ્લવિત બગીચા જેવો ફળદ્રુપ બનાવ્યો. ચરોતરની જમીનો ખેડી, ગામડા વસાવ્યા અને સુખી થયા.