ઉત્ક્રાંતિના અભ્યાસોમાં હકીકત અને સિદ્ધાંત વચ્ચેનો તફાવત કદાચ શ્રેષ્ઠ સ્ટીફન જય ગૌલ્ડ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે: