દ્વંદ એટલે કે ન સમાજાય એવો એકાકાર અને ન સમજાય એવો વીરોધાભાસ. નદીના બે કીનારાની જે હંમેસા સાથે છતા હંમેસા જુદા એવા બે તત્વો. જેમકે પ્રેમ અને નફરત. ભાષાના કોઇ પણ વિષયમાં તમને એક પ્રશ્ન જોવા મળસે, ૫ કે ૧૦ માર્કનો. નીચેના સબ્દોનો વિરોધી સબ્દ આપો. પરંતુ સંતને આંગણે તો આ બધા જ વીરોધી સબ્દો ભાઇબંદની જેમ હાથમાં હાથ મીલાવીને બેઠા હોય એવુ જ લાગે. સામાન્ય જનને જે અત્યંત વીરોધી લાગે તે બધું સંતને એક જ લાગે છે. ઓશો કહે છે પ્રેમમાં જ નફરત છે અને નફરતમાં જ પ્રેમ છે .દ્વૈત અને અદ્વૈત એ બે અલગ વીચારધારા નથી પરંતુ. અતઃકરણની બે અવસ્થાઓ છે. જીવ અને શીવ એક છે કે નહી તે થોડો વખત જવા દો. પરંતુ, કોઇ પણ ક્ષેત્રના અનુભવી માણસને આવો અનુભવ થયો જ હશે. કે સરુવાતમાં જેનો તે વિરોધ કરતો હતો તેનું પણ અસ્તીત્વ જરુરી જ હતુ. વીરોધપક્ષ ગમે તેવો હોય પણ સંસદમાં તેની આગવી જરુરીયાત છે જ છે. જે કદાચ વીરોધ પક્ષના નેતાને પણ વર્ષો પછી સમજાય.