[ આપણા સાહિત્યની નક્ષત્રમાળામાં એક ઝળહળતું નામ છે ‘મુકુન્દરાય વિ. પારાશર્ય’. કવિ-સાહિત્યકાર અને તેથીયે વધીને કહેવું હોય તો – એક સહજ જીવન જીવેલાં સાધુપુરુષ. તેઓ સત્વશીલ સાહિત્યના મહાન સર્જક તરીકે ઓળખાય છે. તેમના ‘સત્યકથાઓ’ નામના પુસ્તક અને ચરિત્રનિબંધ ‘નબૂ’ને આજે પણ ઉત્તમ કૃતિઓ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. તાજેતરમાં આપણે જે દક્ષાબેન પટ્ટણીનો ‘મહાભારત વિષે’ લેખ વાંચ્યો, તેમના તેઓ મોટાભાઈ છે. તદુપરાંત, આ લેખના સર્જક શ્રીમતી નિરંજનાબેનના પણ તેઓ મોટાભાઈ છે. તેમની સ્મૃતિમાં ‘શ્રી મુકુન્દરાય વિ. પારાશર્ય સ્મારક ટ્રસ્ટ’ દ્વારા તેમજ ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીની સહાયતાથી ત્રણ સ્મૃતિગ્રંથોનું ગત વર્ષે પ્રકાશન કરવામાં આવ્યું છે; જેમાં (1) સ્મૃતિદર્શન (2) છીપે પાક્યાં મોતી (કવિતા અને વ્યક્તિચિત્રો) તથા (3) પારાશર્યનું ભાવવિશ્વ (મહત્વની ગદ્યકૃતિઓ)નો સમાવેશ થાય છે. સર્જકની અંતરંગ અવસ્થા તેમજ સહજ જીવનને સમજવા માટે આ ઉત્તમ પુસ્તકો છે. આ ગ્રંથોનું સંપાદન શ્રી કનુભાઈ જાની, શ્રી દિલાવરસિંહ જાડેજા તથા શ્રી હરિકૃષ્ણ પાઠકે કર્યું છે. આજે તેમાંના ‘સ્મૃતિદર્શન’ પુસ્તકમાંથી એક લેખ માણીએ. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો લેખના અંતે આપવામાં આવી છે. – તંત્રી, રીડગુજરાતી. ]