જટિલ સંબંધો કે જે કુદરતી સ્રોતોનો ઉપયોગ કરવાની પ્રક્રિયામાં વિકસાવી છે અને રાજ્ય દ્વારા રક્ષણને આધીન છે તે પદાર્થ માનવામાં આવે છે.