શ્રી શ્વેતામ્બર મૂર્તિપૂજક સંઘની પ્રધાન શાખામાં શ્રી સંવત્સરી મહાપર્વ ભાદરવા સુદ ચોથના શુભ દિવસે હોય છે. તેનાથી પૂર્વેના સાત દિવસ એટલે કે શ્રાવણ વદ-બારસથી શ્રી પર્યુષણા પર્વનો શુભારંભ થાય છે. અન્ય પરંપરામાં ભાદરવા સુદ પાંચમ તથા શ્રી દિગમ્બર પરંપરામાં ભાદરવા સુદ-ચૌદસના દિવસે સંવત્સરી પર્વ હોય છે. પ્રત્યેક પરંપરા સ્વ સમાચારી અને માન્યતા પ્રમાણે આ પર્વની આરાધના કરે છે. સર્વે જીવો પ્રત્યે મન, વચન અને કાયાથી જાણતા અને અજાણતા થયેલા વેરભાવનું વિસર્જન કરી મૈત્રી ભાવનું સર્જન કરવાનું આ પર્વ છે અને તેથી જ તે શ્રેષ્ઠતમ અને મહાપર્વ છે. વ્યક્તિગત, પારિવારિક, સામાજિક, વ્યવસાયિક તથા અન્ય સંબંધ આદિમાં ક્યારેક દુર્ભાવ, દુર્વ્યવહાર અને કટુવાણી પ્રર્દિશત થઈ જાય છે. તે સર્વેની મન, વચન અને કાયાથી ક્ષમા પ્રાથવાની છે. પૂર્વ અધ્યાયોમાં આપણે વિદિત કર્યું હતું કે, સંસારના પરિભ્રમણના કારણરૂપ મૂઠ આઠ કર્મો અને તેના એક્સો અઠ્ઠાવન પેટા સ્વરૂપ આત્માને પ્રભાવિત કરે છે. અનેક પ્રકારના અશુભ-પાપ-દુષ્કૃત્યો આપણે કરતા હોઈએ છીએ. આ સર્વે અશુભની ક્ષમાપના નિત્ય કરવાની હોય છે. શ્રી જૈન દર્શને આ શુદ્ધિ કરવાની ક્રિયારૂપ દિવસ અને રાત્રિના પ્રતિક્રમણ પ્રકાશ્યા છે. આ પ્રતિક્રમણ દ્વારા પાપથી પરત વળવાની ક્રિયા થાય છે, પરંતુ જો આ નિત્ય પ્રતિક્રમણ નહીં કરાયું તો તે પાપની તીવ્રતામાં વૃદ્ધિ થાય છે, જેની શુદ્ધિ પંદર દિવસે કરવામાં આવતા પાક્ષિક પ્રતિક્રમણ દ્વારા કરવી આવશ્યક બને છે. જો આ પાક્ષિક પ્રતિક્રમણ પણ નહીં કરીએ તો તે કર્મોની સ્થિતિ, રસ, તીવ્રતા વૃદ્ધિ પામે છે. જેની શુદ્ધિ ચાર માસના અંતે કરાતા ચાતુર્માસિક પ્રતિક્રમણ દ્વારા કરવી જોઈએ અને કદાચને આ ચાતુર્માસિક પ્રતિક્રમણ પણ જો નહીં કરીએ તો વર્ષમાં એક વખત કરવામાં આવતું શ્રી સંવત્સરી મહાપર્વનું પ્રતિક્રમણ માત્ર આવશ્યક નહીં, ફરજિયાત છે. જેથી તે પ્રકારના પાપની સ્થિતિ, તીવ્રતા એવા સ્વરૂપને નહીં પામે જેનાથી આત્મા મૂઢ, અજ્ઞાાન સ્વરૂપથી વધુ ને વધુ પ્રભાવિત થાય છે. સ્વ સ્વરૂપને એવી ક્ષતિ નહીં થવા દે જેથી તેનું પરિભ્રમણ દીર્ધ સમય સુધી ગતિમાન જ રહે. આપણા સૌનો અનુભવ છે કે વ્યવસાયનું સરવૈયું નિત્ય લખીશંધ તો ખોટની શક્યતા ઓછી રહેશે. એ પ્રમાણે જ ઉત્તરાત્તર માસિક, ત્રિમાસિક, અનંત વાર્ષિક સરવૈયાના આંક મૂકીશું તો ક્ષાતના શક્યતા આછા રહેશે. પરંતુ જો વાર્ષિક સરવૈયું પણ નહીં લખીશું તો નુકસાનની શક્યતા તીવ્રપણે વધુ હોય છે. આ સંવાદ અને દ્રષ્ટાંત પ્રસ્તુત કરે છે કે શ્રી સાંવત્સરિક પ્રતિક્રમણ, સંસાર પરિભ્રમણથી મુક્ત થવાની શ્રેષ્ઠ સાધના છે.