ચંદનદાસે આ સર્વ સમાચાર વડતળેની સભાના અધ્યક્ષ સુરસંગને બ્‍હીતે બ્‍હીતે કહ્યા. સુરસંગ માત્ર એટલું જ બોલ્યોઃ “ચંદનદાસ, તું ગમે તેવો શૂરવીર છે, પણ વાણિયો છે, રાજકાજનાં કામ સમજે પણ આખરે ત્‍હારી નજર વેપારીની. હશે. ત્‍હેં ત્‍હારા ગજા પ્રમાણે કર્યું કામ સોંપતા પ્‍હેલાં કામ કરનારનું ગજું જોવું અને તેનાથી કેટલું ઉપડી શકશે એ ક્યાસ કરી જોવો – એ રાજાનું કામ છે, ત્‍હેં થયું તે કર્યું – ત્‍હારો દોષ નહી, દોષ મ્હારો કે તને કામ સોંપ્યું. ખરી વાત. દશ દશ વર્ષ થયાં રાજા મટી ધાડપાડુનો ધંધો લેઈ બેસનારમાં રાજબુદ્ધિ કયાંથી રહે? જો બુદ્ધિ હોય તો તમારા જેવા શુરવીર અને વટવાળા સાગ્રીતો સાથે હોવા છતાં શું શું બનવું ન જોઈએ ?” સુરસંગનું મ્‍હોં લેવાઈ ગયું – કારણ તેને મનથી હાથમાં આવેલું એક મ્‍હોટું સાધન જતું રહ્યા જેવું થયું. “ વારુ, ભીમજી, તમારે પણ એવી જ કથા કરવાની છે કે કાંઈ બીજી ? ભા, ચ્‍હડતાનું નસીબ ચ્‍હડાતું, ઉતરતાનું ઉતરતું બોલો, બોલો, જે હોય તે.” વૃદ્ધ ભીમજી આગળ આવી ભૃકુટી ચ્‍હડાવી તાકી જોઇ બોલ્યોઃ “સુરસંગ, ત્‍હારા બાપને માથે ત્‍હારાથી વધારે દુઃખ પડયું હતું પણ તેની છાતી આવી ન હતી – ત્‍હારા કરતાં જબરી હતી, આટલાથી તું હારી જાય છે ત્યારે હવે બીજું શું કરશે ? ત્‍હારું કામ તો એ છે કે આ બધાને હીમ્મત આપવી. ચાલ, ચાલ, આમ નબળા બોલ બોલતાં રજપુતના દીકરાને શરમ નથી આવતી ? ઘોડે [ ૧૧ ] ચ્‍હડે તે પડે–બીજાને કંઈ પડવાનું હતું? ત્‍હારો આવો શત્રુ શઠરાય તે આજ ત્‍હારી મદદ માગે છે – કંઈ મ્હારી માગે છે? ત્‍હારો બાપ કોણ ? ત્હારી મા કોણ ? ત્‍હારું કુળ કોણ ? તું કોણ ? જા, મ્હારા ભા ! દશને ઠેકાણે પચાશ વર્ષ આવાં થાય ! – જંગલમાં તો ખાવાનું યે મળે છે – પણ કઠણ પ્‍હાડની ખોમાં બે વરસ ભરાઈ ર્‌હેવું પડે ! - તેમાં શું થયું જે ? વાણિયા બ્રાહ્મણને કંઈ એમ થવાનું હતું - રજપુતનું રજપુતપણું તરવાર મારવામાં ને તરવારના ઘા સ્‌હેવામાં જ પૂરું નથી થતું. રજપુત! રજપુત બધી જાતનાં દુ:ખ ખમતો ખમતો હસે છે ને ઈશ્વર ઘા ઉપર ઘા કરે તેમ તેમ રજપુતનું લોહી વધારે વધારે ઉકળે છે – તેનું લોહી વધારે વધારે બળવાળું થાય છે ! રજપુતને તો પોતાની જ ચિંતા હોય છે – પણ રજપુત રાજાને તો પારકી ચિંતા પણ હોય છે. બાપુ, તું જુવે છે કની કે આ વાદળાં આખા વાદળને કાળું બલક કરી મુકે છે અને વરસવાને સાટે ગાજવીજ કરી મુકે છે ત્યારે ઝાડીમાં અંધારી રાતે એકલું ઉભેલું પણ સાવજનું બચ્ચું ખીજી ખીજીને ફાળ ભરે છે ને સામું ગાજે છે ! સુરસંગ ! તું સાવજનું બચ્ચું છે – જ્યાં સુધી આ વાણિયા બ્રાહ્મણનો વેશ છોડી ત્‍હારી જાત ઉપર – ત્‍હારા કુળ ઉપર – નહી આવે ત્યાંસુધી હું કંઈ તેને સમાચાર ક્‌હેવાનો નથી. ત્‍હારું મન આવું થાય ત્યારે તો સુરજ આથમણે ઉગવો જોઈએ – તને રજપુત કોણ ક્‌હે? – ત્‍હારી સાથે બોલું તો હું ભ્રષ્ટ થઉં - ઘરડો પણ રજપુત છું. ત્‍હારા બાપની, અને તું રજપુત હતો. ત્યારે ત્‍હારી, નોકરી કરી છે. ગાજી ઉઠ અને જણાવ કે હજી તું એ નો એ મ્હારો શૂરો સુરસંગ છે. ત્યાંસુધી હું નહી બોલું.”