બીજી તકલીફ એ કે કૃષિ ઉત્પાદન ઓછું થયું હોય તેથી તેની અસર રોજગારી પર પણ પડે. ખેતરોમાં કામ કરતા મજૂરોથી માંડીને ખેત પેદાશો આધારિત ઉત્પાદનોની ફેક્ટરીઓ સુધીનાં બધાં સ્થળે ઓછાં લોકોની જરૂર પડે ને તેના કારણે બેકારી વધે. નવા લોકોને રોજગારી આપવાની વાત તો દૂર રહી પણ અત્યારે જે લોકો કામ કરે છે તેમને પણ કામ ના મળે તેવી હાલત થાય ને સરવાળે તેની અસર અર્થતંત્ર પર પડે. લોકો કમાણી જ કરતાં ના હોય તો શું કંકોડાં વાપરવાના ? ને લોકો પાસે વાપરવા માટે પૈસા જ ના હોય એ સંજોગોમાં બધે મંદી ફરી વળે. લોકો કપડાં ના ખરીદી શકે, વાહનો ના ખરીદી શકે, બીજી સગવડો વધે તેવી ચીજો ના ખરીદી શકે ને પોતે જે સેવાઓ લેતા હોય તેના પર પણ કાપ મૂકે. આમ મંદી બધે ફરી વળે ને બધાંની વાટ લાગી જાય.ત્રીજી તકલીફ ઉનાળા વખતે અનુભવાય. વરસાદ ઓછો પડ્યો હોય એટલે જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ ઓછો થયો હોય ને જમીનમાં પણ પાણી ઓછું ઊતર્યું હોય. તેના કારણે તળ નીચાં જાય ને સરવાળે ઉનાળામાં લોકોની હાલત બગડે. ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમી વખતે લોકોને પીવાના પાણીનાં ફાંફાં પડે ને ખેતી માટે પાણી ના મળે એવી હાલત થઈ જાય. આમ તો અત્યારે જ પીવાના પાણીની સમસ્યા ગંભીર છે ને લોકો વરસાદની રાહ જોઈને બેઠા જ છે. હવે આ વખતે પણ વરસાદ ના પડે તો અત્યારે જૂનમાં જે મોંકાણ મંડાયેલી છે તે માર્ચ-એપ્રિલમાં જ મંડાઈ જાય.સ્વાભાવિક રીતે જ મોંઘવારી વધે, બેકારી વધે ને પાણીની સમસ્યા હોય તેની રાજકીય અસર વર્તાય જ. સૌથી પહેલી અસર તો એ થાય કે ખેડૂતોની નારાજગી વધે. માવઠા-કરાંના મારથી બેહાલ ખેડૂતોને રાહત આપવામાં મોદી સરકાર નિષ્ફળ ગઈ છે તેના કારણે ખેડૂતોમાં આક્રોશ છે જ. વરસાદના કારણે તેમની મુશ્કેલી વધે એ સંજોગોમાં તેમનો આક્રોશ વધારે ભડકે. એ જ રીતે મોંઘવારી વધે તેના કારણે મધ્યમ વર્ગ પણ ભડકે. મોદીએ મોંઘવારી ઘટાડવાના આંબા-આંબલી બતાવીને મધ્યમ વર્ગના મત તો લઈ લીધા પણ મોંઘવારી ઘટી નથી ને હવે એ વધશે તેવા સંકેત છે. મધ્યમ વર્ગ ભાજપની મુખ્ય મતબૅંક છે ને એ નારાજ થાય તો ભાજપની વાટ લાગી જાય. બેરોજગારી વધે તેની અસર પણ અંતે તો મધ્યમ વર્ગ પર જ પડવાની છે તે જોતાં ભાજપને ડબલ ફટકો પડે. બીજુ એ કે મોદી અર્થતંત્રની ગાડી પાટા પર ચડાવવાની જે વાતો કરે છે એ વાતો હવામાં જ રહી જાય. લોકો પાસે પૈસા જ ના હોય તો અર્થતંત્રમાં એ આવવાનો નથી. પરિણામે અર્થતંત્રમાં મંદી રહે ને આવા મંદીવાળા અર્થતંત્રમાં રોકાણ કરવા ક્યો બેવકૂફ વિદેશી રોકાણકાર આવવાનો છે ? ટૂંકમાં ભાજપ સરકાર માટે નબળું ચોમાસું પડતા પર પાટું પુરવાર થાય.મોદી સરકાર માટે એક આછીપાતળી આશા ગયા વર્ષનો અનુભવ છે. ગયા વર્ષે પણ ચોમાસું નબળું રહેવાની આગાહી થયેલી ને ચોમાસાના શરૂઆતના બે મહિના સાવ કોરાધાકોર જતાં દુકાળનાં ડાકલાં વાગવા જ માંડેલાં. જૂન ને જુલાઈમાં વરસાદ જ ના પડ્યો તેના કારણે લોકોએ આશા જ છોડી દીધેલી પણ પછી અચાનક જ હવામાન બદલાયું ને વરસાદની રમઝટ જ શરૂ થઈ. એ પછીના બે મહિનામાં એવો વરસાદ પડ્યો કે પહેલા બે મહિનાની કસર પૂરી થઈ ગઈ ને છેક નવરાત્રિ લગી વરસાદની રમઝટ ચાલુ જ હતી. શરૂઆતમાં વરસાદ ના પડ્યો તેના કારણે વાવેતરને નુકસાન થયેલું પણ ઉનાળામાં પાણીની તંગી પડવાની ને એવી બધી ધાસ્તી આ પાછોતરા વરસાદે દૂર કરી દીધી હતી.મોદી સરકાર અને આપણે પણ આશા રાખી શકીએ કે આ વખતે પણ એવું થાય ને અત્યારે ભલે વરસાદ દુર્લભ લાગતો હોય પણ આખા ચોમાસા દરમિયાન ગમે ત્યારે વરસાદની રમઝટ બોલે ને બધી કસર પૂરી થઈ જાય. મોદી સરકારનું જે થવું હોય તે થાય પણ વરસાદ સારો પડે તો કમ સે કમ કેટલીક સમસ્યાઓ તો આપોઆપ જ દૂર થાય ને સરવાળે સામાન્ય લોકોને જ રાહત રહે.