પરંતુ એ નિદ્રા વખતે પણ એક વિભાગ સતત જાગતો રહે છે, કાર્યશીલ રહે છે. તે છે પંચ પ્રાણો. ‘प्राणाग्नय एवैतस्मिन् पुरे जाग्रति’(પ્રશ્ન ઉપનિષદ-૪/૩) પંચ પ્રાણો રૂપી અગ્નિઓની યજ્ઞ-જ્યોત ત્યારે પણ પ્રજ્વલિત રહે છે. શ્વાસોચ્છ્વાસ રૂપી આહુતિઓ દ્વારા પંચ પ્રાણની બધી જ પ્રક્રિયાઓ નિદ્રા વખતે પણ જાગતી-ગાજતી ધમધમતી રહે છે. આથી જીવનતંત્ર સુનિયંત્રિત બને છે. પિપ્પલાદજીના શબ્દોમાં પરોક્ષપણે પ્રાણાયામનો મહિમા છતો થતો હતો.