મફત બજાર અર્થતંત્ર એક અર્થતંત્ર છે જેમાં તમામ કંપનીઓને સામાન અને સેવાઓના વાજબી વેપાર માટે સમાન તકો હશે. આવા અર્થતંત્રો તેમના વિવિધ ઉદ્યોગોમાં ઊંચી સ્પર્ધાનો અનુભવ કરે છે, જેનાથી વધુ સારી ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનો અને નીચું ભાવો થાય છે. જો કે, એવા કિસ્સાઓ છે કે જેમાં માર્કેટ સ્થાનો વાજબી સ્પર્ધાનો અનુભવ કરતા નથી અને એક મોટી કંપની અથવા કંપનીઓ / દેશોના સમૂહ / સંગઠન દ્વારા અંકુશિત થાય છે. આ લેખમાં આવા બે બજાર સ્થાનો, એકાધિકાર અને કાર્ટેલ્સ પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવે છે. આ લેખ સ્પષ્ટ રીતે દરેક ખ્યાલ સમજાવે છે અને દર્શાવે છે કે તેઓ કેવી રીતે સમાન અથવા એકબીજાથી અલગ છે અને માર્કેટ સ્થાનોના ગેરફાયદા કે જે મોનોપોલી અને કાર્ટેલ્સ માટે ખુલ્લા છે.