તત્ત્વજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ જ્ઞાન એટલે ‘શું છે?’ જ્યારે વિજ્ઞાન એટલે ‘શું હોવું જોઇએ?’ જ્ઞાન એટલે વાસ્તવનું દર્શન. વિજ્ઞાન એટલે આદર્શ અથવા વિવેક. રાષ્ટ્રના વિજ્ઞાનકોષના ત્રણ આર્કિટેક્ટ છે; સંત, નેતા અને સમાજસુધારક. કોઇપણ મહાન સભ્યતાના પાયામાં આ ત્રણ સંપદાની ભૂમિકા અવશ્ય જોવા મળશે!