બસ્તિ: મેડિકેટેડ તેલ કે તેલ-મધ યુક્ત ઉકાળાઓ ને દર્દી ના આંતરડા માં ગુદા દ્વારા ચડાવીને આખાય શરીરના રાજા વાયુને જીતવાની ચિકિત્સાને બસ્તિ કહે છે. બસ્તિ કર્યા પછી પ્રવાહી આંતરડામાં નિશ્ચિત સમય સુધી રહેવું જોઈએ તથા વાયુ અને મળ સાથે બહાર આવવું જોઈએ તો જ તે સારું પરિણામ આપે છે. બસ્તિથી આંતરડામાં સ્રાવનું પ્રમાણ વધી જવાથી ખોરાકનું પાચન સારું થાય છે અને તંદુરસ્તી પ્રાપ્ત થાય છે. લકવો, સાયટીકા, સોજા, કમરનો દુખાવો, હરસ-મસા, જાતીય રોગો, સ્ત્રી રોગો, વ્યંધત્વ, આંતરડાના ચાંદા વગેરેમાં બસ્તિ ઉપયોગી થાય છે. નિરૂહ, અનુવાસન, ઉત્તર બસ્તિ, માત્રાબસ્તિ વગેરે બસ્તિ ના જુદા જુદા પ્રકાર છે.