કાગળ પર જોકે હજીય અમેરિકાની લશ્કરી તાકાત બેજોડ છે. આજે અમેરિકા એક જ એવો દેશ છે, જે દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે પોતાના દળો ઉતારીને કામગીરી કરે છે. અમેરિકાએ પણ પોતાનું સંરક્ષણ બજેટ વધારવું રહ્યું તેવો મત ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. જોકે ટ્રમ્પ પછીના પ્રમુખ કોણ હશે તેના આધારે રશિયા અને ચીન સામેની અમેરિકાની સ્ટ્રેટેજી નક્કી થશે તેમ લાગે છે, કેમ કે ટ્રમ્પના મામલામાં એ શંકા હંમેશા રહેશે કે તેમણે ચૂંટણી વખતે રશિયાની આડકતરી મદદ લીધી હતી. ભારત પોતે વિશ્વગુરુ બનવાની વાતો કરે છે, પણ દુનિયામાં તેને કોઈ ગંભીરતાથી લેતું નથી. એક બહુ મોટું બજાર હોવાથી અને ફાસ્ટેસ્ટ ડેવલપિંગ જીડીપી હોવાથી ભારતની ચર્ચા થાય એ જુદી વાત છે, પણ દુનિયાના બળિયા દેશો વચ્ચે ઊભા રહેવા માટે ભારતે હજી ઘણીવાર છે. ચીનની જેમ ભારત રાતોરાત સંરક્ષણ બજેટ અનહદ વધારી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી. રશિયા અને ચીનથી વિપરિત ભારત લોકતાંત્રિક દેશ છે અને તેની 130 કરોડથી વધુ વસતિની સુખાગીરી એ પ્રાયોરિટી છે. રશિયા માટે વિશાળ જમીન અને ઓછી વસતિ છે એટલે ધારે તો ઝડપી પ્રગતિ કરી શકે છે. ચીને વસતિ નિયંત્રણના કડક પગલાં સાથે અત્યંત ઝડપી આર્થિક વિકાસના પગલાં લીધા તે સામ્યવાદ તો ઠીક મૂડીવાદને પણ શરમાવે તેવા ઝડપી રહ્યા છે. ટૂંકમાં આગામી દાયકામાં દુનિયામાં આ બે બળીયા એશિયન નેતાઓની જ ચર્ચા વધારે રહેવાની છે.