આ વિશ્વ કયા મૂળભૂત સિદ્ધાંત પર ચાલે છે? શું તે અવ્યવસ્થિત તથા અનિયમિત છે? વિજ્ઞાનો, મનોવિજ્ઞાનો, સમાજશાસ્ત્રો કે ધર્મશાસ્ત્રોએ વર્ણવેલા અનેક સિદ્ધાંત પૈકીના કોઇ એક સિદ્ધાંતથી આ વિશ્વ સંચાલિત હોઇ શકે? દર્શનશાસ્ત્રમાં એક એવો મત છે કે જીવન તદ્દન અસંગત છે અને તે ન સમજી શકાય તેવો કોયડો છે. આવા અસંગત જીવનનો કોઇ કર્તા ન હોઇ શકે વળી, એક મત એવો પણ છે કે જીવન કોઇ કોયડો નથી. તે એક વ્યવસ્થિત શક્તિ દ્વારા સંચાલિત છે, પરંતુ ત્યાં પણ તેના કર્તાનો નિષેધ કરવામાં આવ્યો છે. એક એવું અર્થઘટન પણ છે કે જીવનને કોઈ સમજી શક્યું નથી કારણ કે તેનો કર્તા મનુષ્યની સમજની મર્યાદાઓથી પર છે. તે કર્તા – ઈશ્વરની જ આ લીલા છે અને જીવન ન્યારું છે. આવા અનેક તાત્વિક મતો કુતૂહલોને શાંત કરવા સમર્થ હોઈ શકે, પરંતુ બુભુક્ષિતો માટે સક્ષમ નથી.