આમ, જીવસૃષ્ટીના ત્રણ અલગ અલગ ઘટકો _ પ્રાણીઓ, વનસ્પતિ તેમ જ સુક્ષ્મ જીવો _ માં ચેપ લગાડી અને રોગ ઉત્પન્ન કરી શકે એવા સુક્ષ્માધિક સુક્ષ્મ સજીવોના અસ્તિત્વ વિશે જાણકારી મળી. જો કે હજી તેમને જોઈ શકાય તેવાં સુક્ષ્મદર્શકો ઉપલબ્ધ નહોતાં થયાં. છેવટે વીસમી સદીના ચોથા દાયકાના અંતમાં મેક્સ નૉલ અને અર્નસ્ટ રસ્કા નામના બે ભૌતિકશાસ્ત્રીઓએ સ્વતંત્રપણે ઈલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કોપ વિકસાવ્યાં, જે માઈક્રોબાયોલોજીના અભ્યાસુઓ માટે એક ક્રાંતિકારી કુદકો હતો. હવે દરેક પ્રકારના સજીવોની કોષરચના એના બારિકતમ સ્તરે કરવાનું શક્ય બન્યું. એ જ રીતે વિવિધ પ્રકારનાં વાઈરસને પણ જોઈ શકાયાં અને આવા અભ્યાસો વડે વાઈરસનું બંધારણ પણ સમજાયું. એમ જાણવા મળ્યું કે વાઈરસ લાક્ષણીક કોષરચના નથી ધરાવતાં. તેઓ માત્ર DNA અથવા RNA એ બેમાંથી કોઈ પણ એક પ્રકારનો કેન્દ્રીય એસિડ અને એની ફરતે આવેલા પ્રોટીનનું બનેલું આવરણ _ એટલી સાદી રચના ધરાવે છે. વાઈરસ બાબતે અન્ય એક શકવર્તી શોધ વેન્ડેલ સ્ટેનલી નામના વૈજ્ઞાનિકે કરી, જેમાં તેમણે દર્શાવ્યું કે, આ કહેવાતા સજીવોનું તો સ્ફટિકીકરણ થઈ શકે છે ! વળી એ પણ જાણવા મળ્યું કે એ સ્ફટિકો પોતાનો રોગકારકતાનો ગુણધર્મ જાળવી રાખે છે !