વૈદિક યુગની જેમ પુરાણ કાળમાં કન્યાના ઉપનયન સંસ્કાર થતા નહોતા. એ વિધિસરનો અભ્યાસ પણ ન કરતી, પરંતુ ઘેર બેઠાં જ્ઞાનગંગોત્રીમાં અવશ્ય ડૂબકી લગાવતી. એ રીતે વિદ્યા પ્રાપ્ત કરવાનો એને અધિકાર હતો. એટલે જ પુરાણ ગ્રંથોમાં વિવિધ વિદ્યાશાખાઓમાં વિશારદ અને કંઈકેટલીયે કલાઓમાં કુશળ હોય એવી કન્યાઓના ઉલ્લેખો પ્રાપ્ત થાય છે. પૌરાણિક કન્યાઓ બ્રહ્મવાદિની હોવાની સાથે જ ગીત, સંગીત અને નૃત્ય જેવી લલિતકલાઓ, ચિત્રકલા, શૃંગારકલા અને રૂપ બદલવાની કલા જેવી ચોસઠ કલાઓ, લેખનશાસ્ત્ર, સામુદ્રિક શાસ્ત્ર, યુદ્ધશાસ્ત્ર, સ્વપ્નશાસ્ત્ર અને માયાશાસ્ત્રમાં નિપુણ હતી. એ જ પ્રમાણે એ કાળની કન્યાઓ ધર્મશાસ્ત્ર, ન્યાયશાસ્ત્ર, નીતિશાસ્ત્ર, આચારશાસ્ત્ર, યોગશાસ્ત્ર, રાજ્યશાસ્ત્ર, રસાયણશાસ્ત્ર, ગણિતશાસ્ત્ર અને વેદવેદાંગ જેવા શાસ્ત્રમાં પણ પારંગત હોય એવાં દષ્ટાંતો ઠેકઠેકાણે જોવા મળે છે.