વિશ્વના તમામ પદાર્થોનું પ્રથમ દ્રષ્ટિએ વર્ગીકરણ કરીએ તો જડ અને ચેતન એમ બે વિભાગ પાડી શકાય એ. જડ પદાર્થોમાં ચેતન સજીવસૃષ્ટિ સિવાયના તમામ પદાર્થો આવી જાય એ અને આ ચેતન સૃષ્ટિ જડ કરતાં પાંચ વિશેષ ગુણો ધરાવે એ જે જડ સૃષ્ટિમાં શક્ય નથી. એ છે જન્મ, વૃદ્ધિ, પ્રજનન, જરા (વૃદ્ધાવસ્થા) અને મૃત્યુ.