હું તમને ગાંધીજી સાથેનો એક દાખલો આપું. દક્ષિણ આફ્રિકાથી ગાંધીજી અહીં આવ્યા પછી ચંપારણનો સત્યાગ્રહ થાય છે. ગાંધીજીને એવી ટેવ હતી કે આપણા દોષ હોય તેમાંથી પહેલાં સુધરી જાઓ. પછી બીજાના દોષ સામે લડો. ખેડૂતોને કહ્યું, તમે બધા દારૂ પીવાનું બંધ કરો, તો હું તમારા માટે સત્યાગ્રહ કરું. એટલે બધાએ દારૂ પીવાનું બંધ કર્યું. હવે દારૂનું પીઠું જે માણસ ચલાવતો હતો તે અંગ્રેજ હતો. તેનો ધંધો પડી ભાંગ્યો, એટલે તેણે એમ કહ્યું કે, ‘સાલો એકલો મળતો નથી, નહિતર પતાવી દઉં.’ એ વાતની ગાંધીજીને ખબર પડી. 1917ની સાલની આ વાત કરું છું. એટલે ગાંધીજી અડધી રાતે તેના દારૂના પીઠા ઉપર ગયા. બધું બંધ હતું. બારણું ખખડાવ્યું. પેલા માણસે બારણું ઉઘાડ્યું. સામે ગાંધીજીને જોયા. ચમકીને પાછો પૂછે છે : ‘કોણ ?’ તો કહે : ‘હું મિ. ગાંધી. તમે કહેતા હતાને કે એકલો મળતો નથી, નહિતર પતાવી દઉં. એટલે એકલો આવ્યો છું. તમારું કામ પતાવી દ્યો.’ આવી હિંમતની તો કલ્પના જ ન હોય. પેલો માણસ આમ આજુબાજુ જોવા લાગ્યો. ગાંધીજી કહે : ‘ગભરાતા નહિ. મારી સાથે કોઈ નથી. કોઈને ખબરેય નહિ પડે.’ એટલે તેને વધારે નવાઈ લાગી. ગાંધી કહે, ‘હું કોઈને કહીને પણ નથી આવ્યો. એટલે તમતમારે પૂરું જ કરી નાખો.’ પેલો માણસ એટલો બધો પ્રભાવિત થઈ ગયો કે દારૂ વેચવાનું બંધ કરીને ગાંધીજીની સાથે દારૂનિષેધના કામમાં લાગી ગયો.