વિશ્ર્વની સરેરાશ સાક્ષરતા ટકાવારી હાલ ૮૨.૫ ટકા છે તેની સામે ભારતમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૭૨ ટકા છે. વિશ્ર્વની સરેરાશ કરતાં ભારત આટલું પાછળ કેમ? શું ભારત ગરીબ દેશ હતો અથવા છે? શું ભારતના રાજકારણીઓ બનાના રિપબ્લિકની જેમ માત્ર ભ્રષ્ટાચાર કરવામાં જ માને છે ? આ સવાલના જવાબ મેળવવા આપણે થોડું ઇતિહાસમાં જોવું પડે. મુસ્લિમ આક્રમણખોરો અને ત્યારબાદ અંગ્રેજો આ દેશમાં ઘૂસી આવ્યા તે પહેલાં અને અંગ્રેજોના સમય દરમિયાન પણ આ દેશ ૫૦૦ કરતાં વધુ રજવાડાંમાં વહેંચાયેલો હતો. તેમાંથી કેટલાંક રજવાડાંના શાસકો પોતે શિક્ષિત હતા અને પ્રજાને પણ શિક્ષિત કરવાની દરકાર રાખતા હતા, બાકીનાં કેટલાંક રજવાડાં વૈભવ-વિલાસમાં પડેલાં હતાં. પરિણામે ઉત્તર દક્ષિણ પૂર્વ અને પશ્ર્ચિમ એમ ચારે દિશામાં ઉપરાંત મધ્ય ભારતમાં પણ શિક્ષણ તેમજ સાક્ષરતાની બાબતમાં અસમાનતા જોવા મળે છે.