તે પછી ૧૫૩૯માં હુમાયુને અફઘાન સરદાર શેરશાહ સુરિ (૧૪૭૨-૧૫૪૫) સાથે ચૌસાનું યુદ્ધ લડવું પડ્યું. ભારતમાં મુઘલોની સત્તા પ્રવર્તતી હતી ત્યારે તે ઇતિહાસમાં પણ એક નામ ઘણું આદરપાત્ર રીતે લેવામાં આવે છે અને તે શેરશાહનું. સને ૧૪૭૨માં હિસાર ફિરોઝાબાદમાં સામાન્ય પરિવારમાં જન્મેલો શેરશાહ સુર કબીલાનો પઠાણ હોવાથી "સુરિ" કહેવતો હતો. તેનું મૂળ નામ તો ફરીદ હતું, પણ શિકાર વખતે તલવારના એક જ ઝાટકે સિંહને કાપી નાખ્યો હોવાથી તે શેરશાહ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો હોવાનું કહેવાય છે. એક અન્ય મત મુજબ ફરીદે દિલ્હીનું સિંહાસન પ્રાપ્ત કર્યા પછી "શેરશાહ"ની ઉપાધિ ધારણ કરી હતી. એ જે હોય તે પણ તેનું નામ ફરીદમાંથી શેરશાહ થયું એટલું તો પાક્કું છે. ફરીદ યાની શેરશાહની તેના પિતા હસન ખાન દ્વારા સતત ઉપેક્ષા થતી હોવાથી તેણે યુવાવસ્થામાં ઘરબાર છોડી દીધાં હતાં. શેરશાહે ઘણા બધા શાસકોનાં જીવનચરિત્રો વાંચ્યાં હતાં. ફારસીના ત્રણ મોટા ગ્રંથો જેવાકે "સિકંદરનામા", "બોસ્તાન" અને "ગુલિસ્તાન" તો તેને કંઠસ્થ હતા. આ ગ્રંથોમાંથી જ શેરશાહને જીવન ઉત્થાનની પ્રેરણા મળી હતી. શેરશાહ બિહારના સુબા તરીકે અને બાબરના સૈન્યમાં પણ સેવા બજાવી ચૂક્યો હતો. આમ શિક્ષણ, બાહુબળ અને બુદ્ધિમત્તા વગેરે તેના વ્યક્તિત્વના વિશેષ ગુણ હતા.