આયુર્વેદનાંપ્રાચીનગ્રંથોમાંદહીંનાંગુણકર્મોનુંઘણુંવિસતૃતનિરૂપણથયેલુંછે.દહીંનોદૈનિકઆહારમાંનિયમિતઉપયોગકરવાથીરકતમાંરહેલાકોલેસ્ટેરોલનીમાત્રાખૂબજઓછીથઈજાયછે. હા, આદહીંમલાઈવગરનાંદૂધમાંથીબનાવેલુંહોવુંજોઈએ. દહીંહ્રદયનેબળઆપેછે. એટલેહ્રદયરોગીઓએમલાઈવગરનાંદહીંકેછાશનોનિયમિતઉપયોગકરવોજોઈએ. દહીંમધુરઘખાટું, તૂરું, ઉષ્ણ,રુક્ષઅનેઅગ્નિપ્રદીપ્તકરનારછે. વિષ, સોજા, સંગ્રહણીઆંતરડાંનારોગો, પાંડુરોહ, રકતાલ્પતા, મસા- પાઈલ્સ, બરોળ, સ્પલિનનારોગોગોળો- આફરો, મંદાગ્નિઅરુચિ, વિષમજવર, તરસ, ઊલટી, શૂળ, મેદનીતકલીફતથાકફઅનેવાયુનારોગોમટાડેછે. અરુચિતથાનાડીઓમાંઅવરોધમાંહિતકારીછે. આયુર્વેદનાગ્રંથોમાંતોદહીંનાઉપર્યુંકતઘણાગુણકર્મોદર્શાવાયાછે. પ્રાચીનચિકિત્સકોઅનેમહર્ષિઓઆવાતજાણતાહતાએટલેદહીંનેપવિત્રગણીતેનેપાંચઅમૃતોએટલેકે ‘પંચામૃત’માંસ્થાનઆપ્યુંછે. પૂર્વેઆપણેત્યાંઅતિથિઓઅનેમહેમાનનુંસ્વાગતદહીંકેછાશ – લસ્સીપીવાઆપીનેકરવામાંઆવતું. આકારણથીપાચનતંત્રસબળઅનેસક્રિયરહેતું. આજેઆદહીંનુંસ્થાન ‘ચા’ એલીધુંછે. અત્યારેઆપણેત્યાંઅમ્લપિત્ત – એસિડિટી, અલ્સર, ગેસ, મંદાગ્નિઅનેઅરુચિનુંપ્રમાણપહેલાંકરતાંવધ્યુંછે. પહેલાંઆપણેત્યાંદહીંનોવ્યાપકપ્રમાણમાંઉપયોગથતો. છાશનીપરબોચાલતી, પરંતુઅંગ્રેજોનાશાસનકાળથીપશ્ચિમીરીતરિવાજોનાંઆંધળાંઅનુકરણસાથેદહીં, છાશપીવાનોઆપણોમૂળસ્વાસ્યપ્રદરિવાજમૃતપ્રાયથઈગયોઅનેપરિણામેછેલ્લાંસોવર્ષથીઆપણેત્યાંપાચનતંત્રનાશોગોઅનેહ્રદયરોગોનુંપ્રમાણવધ્યુંછે.