તદ્દન એકલા જીવવાનો આશીર્વાદ અને અભિશાપ, થોડા કલાકો કે થોડા દિવસો માટે, દરેકના કિસ્મતમાં હોતા નથી. વાણી બંધ થઈ જાય છે. વાણી એટલે? અગ્નિર્વાગ્ભૂત્વા મુખં પ્રવિશત! અગ્નિએ વાણીના માધ્યમથી મુખમાં મુખમાં પ્રવેશ કર્યો! એકલતા એ મૌનની સ્થિતિ છે અને મૌન વાણીના અગ્નિને હોલવી નાખે છે. ઘૂટનના જેવો બૂઝન શબ્દ આપણી ભાષામાં સ્વીકારી લેવો જોઇએ. વાણી બુઝાઈ જાય છે ત્યારે મૌનમાંથી વિચારોના વિસ્ફોટો, ધરતીકંપ પછીના આફ્ટરશોક્સની જેમ, આવતા રહે છે. દર્શન, ફિલસૂફી, સુફિયાના કલામ, સર્ગશક્તિ બધું જ કદાચ આ કાન ફાડી નાખે એવા મૌનમાંથી પ્રકટતું રહેતું હોય છે. એક ફરેબ, એક ભરમ, એક ઢોંગ હોય છે કે આપણે ક્યારેય મરવાના નથી અને જીવનની જેમ મૃત્યુનું આયોજન કરવામાં આવતું નથી. જીવનમાં કંઈ જ ચોક્કસ નથી, મૃત્યુ સિવાય! આપણને ચોવીસે કલાક શુદ્ધતા, સ્વચ્છતા, પવિત્રતાના ઉપદેશો આપનારા ધર્મગુરુઓને પણ ઇશ્વર મારી નાખે છે, એ સત્યથી મન પ્રસન્ન થઈ જાય છે. સાચી સમાનતા મૃત્યુ લાવે છે, સુલતાન અને ગુલામ બંનેએ અંતે તો મરવું પડે જ છે. સિકંદર અને ગાંધી અને હિટલર અને જીઝસ. બધાને મરવું પડ્યું હતું એ વાત બહુસંતોષ આપે છે અને આપણા નિશ્ચિત મૃત્યુની સંભાવનાને સહ્ય બનાવે છે. અસ્તિત્વને ઊલટાવી શકાતું નથી. ૭૧મે વર્ષે આપણે ઓછા માણસ બન્યા છીએ કે વધારે માણસ બન્યા છીએ, એ હજી સમજાતું નથી. કવિ ફિલિપ લારકીન લખે છે :