મહેસાણા જિલ્લાનું બહુચરાજી એ ભારતની પ્રાચીન શક્તિપીઠોમાંનું એક છે.એનો ઇતિહાસ જોઈએ તો શક સંવત ૧૭૦૫,વિક્રમ સંવત ૧૮૩૯ વૈશાખ વદ ૧૦ ને રવિવારના રોજ શ્રી બહુચરાજી માતાની ઇચ્છાથી ગાયકવાડ રાજા શ્રી શ્રીમંત દામસિંહના પુત્ર અને શ્રી ફત્તેસિંહરાવના નાના ભાઈ શ્રીંમત માનાજીરાવ ગાયકવાડે એક નવું મંદિર બંધાવ્યું.મંદિરનું કામ આસો સુદ ૧૦ને રવિવારે પૂર્ણ થયું હતુ.શ્રીમંત સરકાર માનાજીરાવ ગાયકવાડ કડી પ્રાંતના સૂબા તરીકે કડીમાં જ રહેતા હતા.ચુંવાળમા એ વખતે ચોર-લૂટારાઓનો ત્રાસ હતો.આથી શ્રીમંત માનાજીરાવ ચોર-લૂટારાઓની શોધમાં પ્રવાસ કરતાં શ્રી બહુચરાજી માતાજીના વરખડીવાળા સ્થાને સંવત ૧૮૩૭ (ઇ.સ.૧૭૮૧)માં આવી પહોંચ્યા.એ વખતે આ સ્થળ અપ્રસિધ્ધ અને ગુપ્ત હતું.અહીં તે વિશ્રામ લેવા રોકાયા.તેમને પાઠાનું દર્દ હતું અને તેની ખૂબ જ પીડા થતી હતી.ઘણી દવાઓ કરવા છતાં આ રોગ મટતો ન હતો.આ બાબતે દેરીના પૂજારી સાથે વાત-વાત માં પૂજારીએ તેમને શ્રી માતાજીની બાધા રાખવાનું જણાવ્યું અને અહીંની ચમત્કારિક તલાવડીની માટી શ્રી માતાજીનું સ્મરણ કરી લગાડવનું કહ્યું.શ્રીમંતે તેમ કરતા તેમનું પાઠાનું અસહ્ય દર્દ ફક્ત આઠ દિવસમાં જડમૂળમાંથી મટી ગયુ.આથી શ્રીમંતને શ્રી માતાજી પર શ્રધા બેઠી અને તેમણે શ્રી બહુચર માની નમ્રભાવથી સ્તુતિ કરીને કહ્યું. “હે માતાજી ! મને જો વડોદરાનું રાજ્ય મળશે તો તમારૂ નવું મોટું મંદિર બંધાવીશ.” આ ઘટના પછી થોડા જ સમયમાં શ્રીમંત માનાજીરાવ ને વડોદરાનું રાજ્ય મળ્યુ,એટલે તેઓશ્રી માતાજીના દર્શને પધાર્યા,અને મોટા દેવસ્થાનની રચના માટે માની આજ્ઞા માંગી .શ્રી માતાજીની આજ્ઞા મળતા તેમણે હાલનું મોટું મંદિર બંધાવવા માંડ્યુ.આ મંદિર નિર્માણ સવંત ૧૮૩૯,સન ૧૭૮૩ માં પૂર્ણ થયું.મંદિર સાથે તેમણે ફરતો ચાર બૂરજ અને ત્રણ દરવાજા વાળો કિલ્લો,દીપમાળ,માનસરોવર તથા ધર્મશાળા વગેરે પણ બંધાવ્યા.અહીં એક સ્વાનુભવની વાત કરુ તો ભૂતકાળમાં મને પણ મા બહુચર ના પરચાનો અનુભવ થેયેલો વાત જાણે કે એમ બનેલી કે મારો પુત્ર ધવલ જ્યારે નાનો હતો ત્યારે બોલવામાં એની જીભ અટકતી હતી…વાતા સાંભળેલી કે મા બહુચર ના કુકડાની બાધા રાખવાથી આમાં સારુ થઈ જાય છે..એ વખતે હું આ વાત માનવા તૈયાર ન હતો..ઘણી દવાઓ કરાવેલી પણ કોઈ ફરક ના પડેલો..ત્યારે અંતે હારી થાકીને મા ના કુકડાની બાધા રાખેલી અને મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે ધવલને થોડા જ દિવસોમાં જીભ અટકતી બંધ થઈ ગઈ અને તેને તદ્દન સારું થઈ ગયુ… મા બહુચરના સ્થાનકે હજારો યાત્રાળુઓ દૂરદૂરથી દર્શનાર્થે તથા બાધા-માનતા અર્થે આવે છે,તે મુજબ અમને પણ અસંખ્ય માણસોનો જમાવડો આ સ્થળે જોવા મળ્યો કે જેઓ પોતાની માનતા પુરી કરવા દરરોજ મા બહુચર ના દર્શને આવે છે અને પોતાની માનતા પુરી કરી મા બહુચરના દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવે છે.વિશાળ પટાગંણ માં મા બહુચરના નવિન મંદિરનું કામકાજ હજી ચાલી રહ્યુ હતુ.બહુ જ સુંદર રીતે મંદિર શોભી રહ્યુ હતુ. મા અંબાજીની જેમ બહુચરમાનું સ્થાનક પણ મને હમેંશા દેવી શક્તી નો જીવતો જાગતો પુરાવો હોય તેવો અહેસાસ કરાવતુ રહ્યુ છે,અને હોય જ કારણ કે આ તો જાત અનુભવની વાત છે અને અનુભવ્યુ છે…ભારતભરમાં અમુક સ્થળો ખરેખર અલૌકીક છે અને જાગ્રત છે તેનો અહેસાસ મને આ બે સ્થળોના દર્શન કરીને લાગ્યા કર્યુ છે…જે વ્યક્તી ને પુરી શ્રધ્ધા હોય તેને દેવી શક્તિ તેની હર મનોકામના પૂર્ણ કરે છે તેમા શંકાને કોઈ સ્થાન નથી….શ્રી માતાજીમાં શ્રધા ધરાવતા યાત્રિકો સંતાન પ્રાપ્તિ માટે,સંતાનો ના સ્વાસ્થય માટે ,આંખના દર્દ તથા ફુલાં માટે બોબડા અથવા તોતડાપણા માટે બહેરાપણા માટે હાથપગની ખોડખાંપણ માટે માતાજીની બાધા-આખડી રાખે છે.અને મનવાંચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. માના દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવી અને અમે ફેમીલી સાથે મિત્ર ધ્વારા આયોજિત બાબરી પ્રસંગે ભોજન લેવા બહુચરાજી મા જ આવેલ ઉમિયા વાડીમાં પહોંચ્યા અને ભાવથી સુંદર ભોજન જેમા લાડુ,કેરી રસ,પુરી,શાક,ગોટા,પાપડ,દાળ-ભાત ઉપસ્થિત મહેમાનો સાથે જમ્યા અમને મિત્રના માતાશ્રી એ પુરા ભાવથી ભોજન જમાડ્યુ અને માતાનો પ્રેમ શુ હોય તેની પ્રતિતી કરાવી.