‘શું છે’ એ વાસ્તવિકતા છે, ‘શું હોવું જોઈએ’ એ આદર્શ છે. ઈમર્સને કહેલી પેલી વાત માણસે યાદ રાખવા જેવી છે. ‘કુદરત એક કરકસર કરનાર માતા જેવી છે. તે કદીય યોગ્યતા વગર કોઈને કાંઈ જ આપતી નથી. જ્યારે કુદરતને પોતાનું કામ કરાવવું હોય છે ત્યારે એ આકરી કસોટી કરીને યોગ્ય માણસને ચૂંટે છે અને તેના દ્વારા પોતાનું કાર્ય કરે છે.’ એટલે જે હોવું જોઈએ તેને માટે સમય, સંજોગો, પરિસ્થિતિઓ માણસને તૈયાર થવાની તક આપે છે. માણસ એ તકનું મહત્વ ન પીછાણે તો સરવાળે એને ભાગે દુ:ખ જ આવે છે.