સમાજનાં બે વરસ દરમ્યાન હું હરણફાળે ચોપાસ ધસતો હતો તે દરમ્યાન એક દિવસ નડિયાદ જતાં ઓચિંતો કુટુંબીઓના સાંડસામાં સપડાયો. તે દિવસથી જ કુમુદને મારે ઘેર રાખવાનો આદેશ મને મળ્યો. કુમુદ આવીને મને મળી. તેના જેવી કોમળાંગી પણ બાળકબુદ્ધિ બાળાને જોતાં કુદરતી વાત્સલ્યભાવ મારા દિલમાં વ્યાપી ગયો. થોડા દિવસ હું તેની સાથે ઘરમાં રહ્યો ત્યારે અમારાં ભૌતિક જીવન એક થયાં પણ મન છેક અળગાં રહ્યાં. વળી પાછો ચાર દિવસનું આકસ્મિક સ્વપ્ન વીસરી જઈને હું મારે પંથે પડ્યો. અમારી વચ્ચે ઘડીક જામેલા સંબંધના બારીક તંતુને સરળ અને સ્થિર કરવાને વડીલોએ અનેક તક સાધી. ઈરાકથી માંદો પડીને હું પાછો સ્વદેશ આવ્યો ત્યારે મારી સારવાર કરવાને બામા કુમુદને લઈને સમાજના મકાનમાં રહેવા આવ્યાં. પણ હું તે વખતે શંકરલાલને ઘેર જ રહેતો તેથી કવચિત જ તેને મળતો. તરત મેં સમાજ છોડ્યો તેથી એ ઘર સમેટાઈ ગયું – બામા નડિયાદ ગયાં ને કુમુદ તેના પિતાને ઘેર ગઈ. વરસની આખરે રમણભાઈના મંદવાડ દરમ્યાન કુમુદે મારી પ્રદક્ષિણા કરી પણ ઝાઝો મેળ ખાધો નહિ. સન 1918ના આરંભમાં અમદાવાદમાં મેં હવેલીની પોળમાં ઘર માંડ્યું. ત્યાં બામાની સાથે કુમુદ પણ મારી મહેમાન બની. પણ દોઢેક માસમાં તે ઘર પણ વીંખાઈ ગયું. ફરી વાર હું આઝાદ બનીને મારા કામે લાગી ગયો. આ કાળ દરમ્યાન કુમુદને કવચિત મળતાં અને તેની સાથે થોડો આનંદવિનોદ કરતાં હું કોઈક વાર તેને યાદ કરીને કંઈક રસિલા, કંઈક રમતિયાળ પત્રો લખતો. પછી લાલ દરવાજે શારદાબહેનને ઘેર તે રહેવા આવી ત્યારે મેં એમ ધારેલું કે તેમનાં તેજસ્વી અને આનંદી બાળકોના સહવાસથી તેનાં નમેલાં નયનમાં કંઈક તેજ આવશે – તે કંઈક વાંચી શીખીને હોશિયાર અને બોલકણી થશે. પણ કમનસીબે તે તો ગરીબ ને ગભરુ બાળા જ રહી. પછીની સાલમાં હું આસ્ટોડિયા રોડ પર ને કોચરબમાં રહેતો ત્યારે કુમુદને કોઈક વાર લીલાબહેનને અને બાલાભાઈનાં પત્ની કમળાબહેનને મળવા લઈ ગયો. પણ કોઈની સાથે તેના અંગત સંબંધ વધ્યા જ નહિ. તે પોતાની પાંખોથી જરાયે ન ઊડે. અને તેના જીવનનો બધો ભાર મારી ઉપર જ મૂકે, નબળા દિલની પ્રબળ લાગણીથી માત્ર મને જ તે જીવનભર વળગી રહે – એ મને અસહ્ય લાગતું.