છેક દક્ષિણ આફ્રિકાના દિવસોથી ગાંધીજીએ જેટલો બલિદાની મૃત્યુ (સાધારણ મૃત્યુ નહીં, બલિદાની મૃત્યુ)ને પ્રેમ કર્યો છે એટલો કદાચ ઈતિહાસમાં કોઈએ નહીં કર્યો હોય.