ગુલામીમાંથી આઝાદ થવા માટે કેવો સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હતો, તે 1952ની 'આનંદ મઠ' ફિલ્મમાં ખૂબ જ સરસ રીતે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. હેમેન ગુપ્તા દિગ્દર્શિત 'આનંદ મઠ'માં પૃથ્વિરાજ કપૂર અને ગીતા બાલી મુખ્ય ભૂમિકામાં હતાં. આ ફિલ્મ બંકિમ ચંદ્ર ચેટર્જીની નવલકથા પર આધારિત હતી. ફિલ્મનું લતા મંગેશકરે ગાયેલું ગીત 'વંદે માતરમ્' આજે પણ લોકપ્રિય છે.