માનવીની સામાન્ય મનોવૃત્તિનું સ્વરૂપ એવું છે કે તેને આંતરજગત કરતાં બાહ્ય જગતનાં તત્વો વધુ આકર્ષક લાગે છે. આપણી આ મનોવૃત્તિને કારણે આપણે ગાંધીજીને બહિરંગ પ્રવૃત્તિ તરફ બરાબર ધ્યાન આપ્યું અને તેમના આંતરતત્વ-અધ્યાત્મ પ્રત્યે ઉપેક્ષા સેવી. આપણે પરિચયને પકડી લીધો, પરંતુ આપણે કેન્દ્રને ચૂકી ગયા. સામાન્ય રીતે અધ્યામપથના પથિકો-સાધકો અને સિદ્ધો સૌ બાહ્ય પ્રવૃત્તિઓથી વિરક્ત રહે છે અને અધ્યાત્મમાં જ રમમાણ રહે છે. ગાંધીજી એવા પુરુષ છે જેઓ અધ્યામપથના પથિક- પરમ સત્યના શોધક હોવા છતાં મહદઅંશે બાહ્ય પ્રવૃત્તિઓમાં ગળાડૂબ રહ્યા અને અંદરથી પરમ સત્યના શોધક જ રહ્યા. આમ હોવાથી ગાંધીજીના જીવનનું કેન્દ્રસ્થ તત્વ અધ્યાત્મ આપણી નજર બહાર રહી ગયું. મહાત્મા ગાંધીજીએ પોતે કહ્યું છે અને તેમના અંતરંગને જાણનાર-સમજનાર સૌ જાણે છે કે ગાંધીજી મૂલતઃ અધ્યાત્મપુરુષ છે. હા, ગાંધીજી માત્ર અધ્યાત્મપુરુષ નથી, ગાંધીજી બીજું ઘણું છે, પરંતુ આ બીજું ઘણું પછી છે, સૌથી પહેલાં ગાંધી છે અધ્યાત્મપુરુષ !