સંસારમાં ભ્રમણા કરવા જીવનો રાગદ્વેષવાળો જે વિભાવ પરિણામ છે તે ભાવકર્મ છે અને વૈભાવિક કર્મોથી આત્મા ઉપર કર્મ-વર્ગણાના જે સૂક્ષ્મ પુદ્ગલો ચોંટે છે તે દ્રવ્યકર્મ છે.