રામરસનું પાન અદ્‍ભુત રસાયણ કહીશું ? આદિકવિ વાલ્મીકિ દ્વારા રચિત શ્રી રામકથા ભારતવર્ષના સંસ્કારજીવનને સુદ્રઢ રાખનાર કરોડરજ્જુ સમાન છે. આદિ રામાયણની સર્વપ્રથમ રચના થઈ તે પછી, માત્ર સંસ્કૃત ભાષામાં જ નહીં, ભારતની અનેક વિભિન્ન ભાષાઓમાં કેટલાય સર્જકો દ્વારા રામકથા અવતરિત થતી રહી છે. એ સર્વમાં તુલસીકૃત रामचरितमानस સર્વોપરી સ્થાને વિરાજે છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં જ્યારે આપણે ડુબકી મારીએ છીએ ત્યારે, એક હકીકત એકદમ સ્પષ્ટ તરી આવે છે કે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ન તો મધ્યકાલીન સાહિત્ય કે ન અર્વાચીન સાહિત્ય. ક્યાંય રામકથા અવતરિત નથી થઈ. હા, લોકસાહિત્યમાં જનસાધારણની હૃદયોર્મિની નજીક હોય તેવાં કાવ્ય તથા લાંબાં કથાત્મક કાવ્યઆલેખન સ્વરૂપે રામકથાની અંશતઃ અભિવ્યક્તિ મળી આવે છે. શ્રીકૃષ્ણ મથુરાથી દ્વારકામાં આવી વસ્યા. ને… ગુજરાતી સાહિત્યમાં નરસિંહ મહેતાથી લઈને દયારામ સુધીના સર્જકોમાં પ્રેમલક્ષણા ભક્તિનાં કૃષ્ણસંકીર્તન પદો તથા મહાભારતના કથાવસ્તુ પર લખાયેલાં આખ્યાનકાવ્ય મળે છે. આધુનિક સર્જનમાં પણ કૃષ્ણકાવ્ય, કૃષ્ણચરિત્રના નવનવીન રૂપ-આયામ પ્રગટ કરતી નવલકથા, વાર્તાની શ્રેણી વગેરે મળે છે.