ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ તાજેતરના એક અભ્યાસમાં અરૃણાચલ પ્રદેશના તવાંગ જિલ્લામાં મળી આવતી શેવાળની ૧૨૨ પ્રજાતિઓને સૂચિબદ્ધ કરી છે. આ પૈકીની ૧૬ શેવાળ પ્રજાતિઓનો ક્લાઇમેટ ચેન્જ એટલે કે આબોહવા પરિવર્તનની દેખરેખ માટે જૈવ સંકેતક-બાયોઇન્ફોર્મેટિક્સના સ્વરૃપે ઉપયોગ કરી શકાય છે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વમાં આબોહવા પરિવર્તનને લઈને ચિંતાનું મોજું પ્રવર્તે છે તેવા સમયે આ અભ્યાસનું મહત્ત્વ વધી જાય છે. તવાંગનું નાગુલા સરોવર, પીટીએસઓ સરોવર અને મંગલમ ગોમ્પાના સર્વાેચ્ચ શિખરો પર વિસ્તૃત સર્વેક્ષણ કર્યા બાદ વૈજ્ઞાનિકોએ શેવાળના અઢીસોથી વધારે નમૂના એકત્રિત કર્યા છે. નિરીક્ષણનાં આ ક્ષેત્રોને શેવાળના વિતરણ અને જૈવ વિવિધતાના લાંબા ગાળાના અભ્યાસ માટે અનુક્રમે ૩૦૦૦, ૩૫૦૦ અને ૪૦૦૦ મીટરની ઊંચાઈ પરના કાયમી સ્થળોના સ્વરૃપે વિકસિત કરવામાં આવ્યાં છે. આ ક્ષેત્રો ઉપરાંત તવાંગ મોનેસ્ટ્રી અને સેલા દર્રે આસપાસના વિસ્તારોમાંથી નમૂના એકત્ર કરવામાં આવ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા પ્રમાણે આબોહવા અને પર્યાવરણમાં થનારા ફેરફારો માટે સંવેદનશીલ હોવાના કારણે વિવિધ શેવાળ પ્રજાતિઓને નિવસન તંત્રના અસરકારક જૈવ-સંકેતક માનવામાં આવે છે. શેવાળોના નિરીક્ષણ થકી પર્વતીય વિસ્તારોમાં થઈ રહેલા પર્યાવરણીય ફેરફારોને સંબંધિત જાણકારીઓ મેળવી શકાય છે અને આ સંબંધિત આંકડાઓનો ભવિષ્યના નિરીક્ષણ કાર્યક્રમોમાં પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે. લખનૌના નેશનલ બોટનિકલ રિસર્ચ સેન્ટર, અમદાવાદના ઇસરોનું સ્પેસ રિસર્ચ સેન્ટર અને ઇટાનગરમાં સ્થિત નોર્થ ઇસ્ટર્ન રિજનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજીના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલું આ સંશોધન રિસર્ચ જર્નલ ‘પ્રોસિડિંગ્સ ઓફ ધ નેશનલ એકેડેમી ઓફ સાયન્સીસ’માં પ્રસિદ્ધ થયું છે. આ સંશોધન સાથે જોડાયેલા શોધકર્તા ડો. ડી.કે. ઉપ્રેતીએ જણાવ્યું કે, ‘કોઈ ચોક્કસ ક્ષેત્રમાં જીવિત શેવાળ સમુદાયની સંરચના થકી એ ક્ષેત્રની આબોહવાની સ્થિતિ વિશે જાણી શકાય છે. શેવાળની સંરચનામાં ફેરફારથી હવાની ગુણવત્તા, આબોહવા અને જૈવિક પ્રક્રિયાઓમાં આવેલા પરિવર્તનની ખબર પડે છે.’ તવાંગનું શેવાળ વૈવિધ્ય સંશોધન એ ઇસરોના હિમાલયી અલ્પાઇન નિવસન તંત્રમાં આબોહવા પરિવર્તન દેખરેખના કાર્યક્રમનો એક ભાગ છે.