ગુજરાત આયુર્વેદ યુનિવર્સિટીમાં રોગ મુક્ત જીવન જીવવા માટે જ યોગ અને નિસર્ગોપચારના અધ્યયનની જોગવાઈની સાથે સમાજમાં આયુર્વેદિક માર્ગદર્શિકાઓના પાયા પર તેના પ્રમોશન અને પ્રચારની પ્રક્રિયા શ્રી ગુલાબકુંવરબા આયુર્વેદ કોલેજના સ્વસ્થાવૃત વિભાગ દ્વારા ૧૯૮૨ થી શરૂ કરવામાં આવી હતી. . ત્યારબાદ વાવેલો બીજ વર્ષ ૧૯૯૫ માં નિસર્ગોપચાર યોગ અને ફિઝીયોથેરાપી (આઈએનવાયપી) માટેની સંસ્થા તરીકે ઉગાડવામાં આવ્યો, જે સ્વયં સહાયિત સ્વતંત્ર સંસ્થા તરીકે વિકાસ પામતો રહ્યો અને “મહર્ષિ પતંજલિ સંસ્થા તરીકે ઓળખાતી સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર સ્વાયત નાણાંકીય સંસ્થાનોનું રૂપ લીધું.