શ્રી અરવિંદમાં રાષ્ટ્રભાવનાના બીજ તેઓ ચૌદ વર્ષના હતા ત્યારથી વવાયા હતા. અને તેઓ અઢાર વર્ષના થયા ત્યાં સુધીમાં તો એ ભાવના તેઓમાં પૂર્ણપણે દઢ બની વિકાસ પામી હતી. શ્રી અરવિંદ વડોદરામાં હતા ત્યારથી તેમણે ક્રાંતિકારી ચળવળની નેતાગીરી સંભાળી હતી અને તેમની હાકલને સાંભળીને, પ્રેરિત થઈને, હજારો યુવાનો એક હાથમાં ગીતા અને બીજા હાથમાં બોંબ લઈ આઝાદીના જંગમાં કૂદી પડ્યા. નો કોમ્પ્રોમાઈઝ, વંદેમાતરમ અને પૂર્ણ સ્વાતંત્ર્યનો મંત્ર શ્રી અરવિંદે પ્રથમ વખત દેશવાસીઓને આપ્યો. કોંગ્રેસમાં ઉદ્દામ રાષ્ટ્રવાદી વિચારધારાને તેઓએ પ્રવેશ કરાવ્યો અને લોકમાન્ય બાળગંગાધર તિલક સાથે જહાલ પક્ષના તેઓ રાષ્ટ્રીય નેતા બની ગયા. ‘ઈન્દુપ્રકાશ’, ‘વંદેમાતરમ’ અને ‘યુગાન્તર’ના તેમના લેખોએ ભારતના યુવાનોના હૃદયને રાષ્ટ્રભાવનાની આગ અને હિંદની આઝાદીની ઝંખનાથી ભરી દીધું. બ્રિટીશ સરકારે આ ખૂંખાર ઉગ્ર ક્રાંતિકારી નેતાને મુઝફફરપુર બોંબ કેસમાં ફીટ કરી દેવા શ્રી અરવિંદને જેલમાં પૂરી મુકદ્દમો ચલાવ્યો. પરંતુ જેલમાં તેઓને વાસુદેવ સર્વત્ર છે અને સર્વે કાંઈ વાસુદેવ જ છે એ દઢ અનુભૂતિ થઈ. ભગવાન કૃષ્ણએ તેઓના હાથમાં ગીતા મૂકી અને સ્વામી વિવેકાનંદે તેઓને ગીતાના રહસ્યોનું માર્ગદર્શન આપ્યું. થોડા વખતમાં પ્રભુનો આદેશ થતા શ્રી અરવિંદ ભારત છોડી ફ્રેન્ચ સંસ્થાન પોંડિચેરી ચાલ્યા ગયાં.