‘તમને થોડી વાર બહાર લઈ જઈએ અને ત્યાં સુધીમાં હું વિચાર કરી લઉં.’ મારા સાથળમાંના લોહીની નળીમાંનું કેથેટર – જે હૃદયની એક નળી પાસે હતું તે સાથે મને સ્ટ્રેચરમાં સુવાડીને બહાર લાવવામાં આવ્યો. ગીતા અને ડૉ. દીપક દેસાઈ મારી પાસે આવ્યાં અને મને કહે કે, ડૉ. મેથ્યુઝ કહે છે કે પ્લાસ્ટી કરાવવી જોઈએ પણ એ પહેલાં રોટોબ્લેટરથી નળી સાફ કરીને સ્ટેન્ટ મૂકવા પડશે અને એમાં ત્રણેક લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે. મેં ગણતરી કરી. કુલ ખર્ચ ચારેક લાખનો થાય. એનો તો વાંધો ન હતો. પણ બહાર સૂતાં સૂતાં મેં વિચાર્યું હતું. મારા હૃદયની ત્રણ મુખ્ય નળીઓમાં કોઈ અવરોધ ન હતો. એક નાની શાખામાં હતો. છપ્પન વર્ષની ઉંમરે કોઈ પણ નૉર્મલ વ્યક્તિની જો આવી રીતે ઍન્જિયો થાય તો એમાં એકાદ નાની નળીમાં અવરોધ આવે જ. અમારા એક પુસ્તકમાં લખેલું છે કે માનવી એની લોહીની નળીઓ જેટલો જ વૃદ્ધ છે અને આ નાની નળીમાંના આ અવરોધથી કદાચ ભવિષ્યમાં હૃદયહુમલો આવે. કદાચ ન પણ આવે. નહીં આવવાની શક્યતા વધુ હતી. કારણ કે શરીર કુદરતી રીતે એની સંભાળ રાખે છે. હૃદયમાં નવી નાનીનાની નળીઓ પેદા થઈને એ અવરોધને પાર કરી નાખે છે – બાયપાસ કરે છે. આ આખી પ્રક્રિયાને નેચરલ કોલેટરલ ડેવલપમેન્ટ કહે છે.