ઘણા વિરોધીઓ એવો આક્ષેપ પણ કરે છે કે અત્યારે ભારતમાં શિક્ષણજગત સાવ ખાડે ગયું છે. એની ગુણવત્તા સાવ નબળી પડી ગઈ છે. આ આક્ષેપ ખોટો નથી જ. પણ એનું ખરું કારણ સમજવું જરૂરી છે. વિદેશોમાં શિક્ષકોની ભરતી ગુણવત્તાને આધારે થાય છે, આપણે ત્યાં અનામતના આધારે. આ વાત થોડી કડવી જરૂર લાગશે, પરંતુ એમાં રહેલી સચ્ચાઈને અવગણી શકાશે નહિ. શિક્ષણનું કાર્ય જ અજવાળું પાથરવાનું છે. જેની પાસે સો ગ્રામ અજવાળું હશે તે એક કિલો અજવાળું પાથરશે કઈ રીતે? દલિત પરિવારોને શિક્ષણ માટે ભરપૂર સહાય આપવી જોઈએ અને સમાન સામાજિક અધિકારો પણ આપવા જ જોઈએ, પરંતુ સમગ્ર દેશનું હિત દાવ પર મુકાઈ જાય એ રીતે સરકારી નોકરીઓમાં અનામત આપવાની પરંપરા આપણે ત્યાં તદ્દન ખોટી પેસી ગયેલી છે અને હવે એનાં મૂળ એટલાં બધાં ઊંડાં ગયાં છે કે તે દૂર કરી શકાય તેમ નથી. એટલે શિક્ષણજગતમાં ગુણવત્તા ઓછી છે એવી ફરિયાદ કરવાનો કોઈ અર્થ જ નથી.