“… અને આમ, એ એકલવીર, શહીદ અને આપણો વીર નાયક ઉઘાડી આંખે સ્વસ્થતાથી ગોળીઓની રમઝટ વચ્ચે વીંધાઈ ગયો. એ માણસે સ્પેન પાસે હિંસાના રસ્તે ક્યારેય આઝાદી માગી ન હતી. એ પોતે તો આપણી સંસ્કૃતી અને જ્ઞાનનો ઉપાસક હતો. એણે તો પોતાના દેશવાસીઓ માટે પોતાની સંસ્કૃતિના આશીર્વાદ અને રાષ્ટ્રીય મહત્તાની અપેક્ષા રાખી હતી, જે માત્ર સ્વતંત્રતા દ્વારા જ મળી શકે એમ હતી. રિઝાલે કદાચ ક્યારેય કોઈ અનપેક્ષિત રસ્તેથી સ્વતંત્રતાની અપેક્ષા રાખી જ ન હતી. સોળ મહિના બાદ, પૅસિફિકની સામે પારથી એક શક્તિશાળી દેશની આગબોટે ધસી આવીને સ્પેનિશ જહાજોને લડાઈમાં ખેંચીને એનો વિનાશ કરી નાખ્યો. એ પછી ત્રણ મહિનામાં આખા મનિલા શહેરની અંદર અમેરિકન ધ્વજો લહેરાવા લાગ્યા હતા. આજે આખા દ્વીપસમુહની ઉપર આ બે ધ્વજો ફરકી રહ્યા છે.” એમણે સામે ફરકતા તારક અને લીટીઓવાળા અમેરિકન ધ્વજ, અને એની નીચે ફરકતા પીળા તારકો અને સફેદ ઉપર પીળા છાંટણા અને ઉપર લાલ અને વાદળી ચોકઠાવાળા ફિલિપાઇન ધ્વજ સામે આંગળી ચીંધી. તાળીઓના ગડગડાટ ગુંજી ઊઠ્યા હતા.