વન્ય જીવોનું દાંપત્યજીવન અને તેમની સામાજિક વ્યવસ્થાથી આપણે આજે પણ અજાણ્યાં છીએ. પરંતુ કુદરતનો ખોળો ખૂંદી તેમની સામાજિક વ્યવસ્થા અને દાંપત્યજીવનમાં ડોકિયું કરનારાઓએ જ્યારે તેમની નજીક જઈ જે કંઈ જોયું અને અનુભવ્યું તેનાથી તેઓ આશ્ચર્યમાં ગરકાવ થઈ મોઢામાં આંગળાં નાંખી ગયાં. તેમને ભારોભાર નવાઈ લાગી. અહીં પ્રેમ છે, વિરહ છે, વેદના પણ છે. અહીં ક્યારેક હૈયાં મળે છે, તો ક્યારેક હૈયાં નંદવાય પણ છે અને ક્યારેક મનગમતી પ્રેયસીને મેળવવા તુમુલ યુદ્ધ પણ છેડી દેવામાં આવે છે અને તેનો અંત મૃત્યુમાં પરિણમે છે. આટલું બધું હોવા છતાં પણ કોઈને કોઈના વિશે કોઈ જ ફરિયાદ નથી. તે પૈકીનો એક જીવ છે હાથી. અહીં આપણે ભારતીય હાથીના દાંપત્યજીવન અને તેમની સામાજિક વ્યવસ્થા તરફ દષ્ટિ દોડાવતા પહેલાં તેની આફ્રિકાના હાથી સાથે સરખામણી કરી લઈએ.