સીધા સાધનામાર્ગની સરખામણી નિવાર્ણ, બ્રહ્મ, સ્વર્ગના સામ્રાજ્ય અથવા માનવજીવનના અંતિમ અને સનાતન ધ્યેય તરફ શાંતિપૂર્વક છતાં ભવ્ય રીતે વહી જનારી શક્તિશાળી સરિતા સાથે કરી શકાય. યોગો, ધર્મો, સંપ્રદાયો, તત્વજ્ઞાનવિષયક વિચારસરણીઓ, ગૂઢ કે ગેબી વિદ્યાઓની સંસ્થાઓ, એ સુંદર મહાન શાશ્વત સરિતામાં વહેતાં ઝરણાં કહી શકાય. એ બધાં એમાંથી જ પ્રેરણા મેળવીને આગળ વધે છે અને એના જ પવિત્ર પાણીથી પુષ્ટિ પામે છે. તો પણ એ બધાં એમના અલગ અસ્તિત્વને છોડીને મૂળ પાણી-પ્રવાહને પહોંચતાં નથી ત્યાં સુધી કોઈને પણ એમનો લાભ લેવા છતાં પણ પરમ ધ્યેય પર નથી પહોંચાડી શકતાં. મુખ્ય સરિતાને પહોંચતાં પહેલાં એ જળપ્રવાહો કે ઝરણાં, ધોધો, ખડકો, રણપ્રદેશો અને અન્ય અંતરાયો એમના વહેણના માર્ગને બદલી શકે છે. એટલા માટે એમની અંદરથી તરવાનું કે સફર કરવાનું થાય ત્યારે એમની પાછળના પેલા વિશિષ્ટ પ્રવાહને અથવા સરિતાને જોવાનું શક્ય નથી બનતું. તો પણ પ્રત્યેક પળ પેલા સનાતન સુંદર તટપ્રદેશની તથા બીજા દૂરના વળાંકોની વધારે ને વધારે પ્રમાણમાં ઝાંખી કરાવે છે. પ્રત્યેક પદાર્થ પરિવર્તનશીલ અને નાશવંત છે એ વાતને ભૂલી જઈને, એ આપણા જીવનનું પરમ પ્રાપ્તવ્ય છે એવું સમજીને આપણે ભળતા માર્ગે ચઢી જઈએ છીએ. પરંતુ જેને સીધા ગુપ્ત સાધનામાર્ગની માહિતી છે તે તો આડમાર્ગે અટવાઈને વખતને નહીં વેડફી નાખે. એ પોતાના ધ્યાનને એક જ વિચાર પર કેન્દ્રિત કરશે કે ‘સાગર તરફ સીધા જ વહેતા મહામૂલ્યવાન પ્રવાહમાં કેવી રીતે પ્રવેશી શકાશે ?’