ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા થતાં ગુજરાતી ભાષા-સાહિત્યનાં, ‘ગુજરાતી સાહિત્યનો ઈતિહાસ’ ગ્રંથશ્રેણી તેમ જ ‘ગુજરાતી સાહિત્યકોશ’નાં સંશોધન અને સંપાદનનાં કાર્યો વધુ વ્યવસ્થિત રીતે અને વેગપૂર્વક થઈ શકે એ હેતુથી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદે, એક સંશોધન સંસ્થાની રચના-સ્થાપના કરવા અંગેનો રજૂ કરેલો પ્રસ્તાવ સ્વીકારીને સદ.કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈનાં પરિવારજનોએ પાંચ લાખ રૂપિયાનું દાન આપ્યું અને નવેમ્બર, ૧૯૮૧માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીની માન્યતા મેળવીને પરિષદે ‘શ્રી કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈ સ્વાધ્યાયમંદિર’ની સ્થાપના કરી. આ ક.લા.સ્વાધ્યાયમંદિર દ્વારા ગુજરાતી સાહિત્યનો ઈતિહાસ, ગુજરાતી સાહિત્યકોશ, શબ્દકોશ, તુલનાત્મક ભાષાસાહિત્યનું અધ્યયન-અધ્યાપન, ગુજરાત તેમ જ ગુજરાત બહાર ગુજરાતી ભાશાનું સંવર્ધન, સંગોપન અને સંરક્ષણ તથા ગુજરાતી ભાષાસાહિત્યમાં સંશોધન કરનારા પી.એચ.ડી.ના વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન - જેવાં વિષય ક્ષેત્રોમાં વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ કરવાનો પરિષદનો સંકલ્પ છે.