ભીષ્મ પડ્યા એટલે કૃષ્ણ અને અર્જુન બન્ને ભીષ્મની પાસે જાય છે. ભીષ્મની પછીની સ્થિતિ પણ સમજવા જેવી છે. તેમને આટલું બધું વાગ્યું એટલે સ્વાભાવિક છે કે દુર્યોધન વૈદ્યને બોલાવે. પણ ભીષ્મ તેને કહે છે કે ‘હવે મને જીવવાની આકાંક્ષા નથી. હું ધારું તો વૈદ્યો સિવાય પણ સારો થઈ શકું તેટલી વિદ્યા મને આવડે છે, પણ મારે હવે એ પ્રયોગ અજમાવવો નથી.’ પછી એ દુર્યોધનને ફરી કહે છે, ‘તું ભૂલી જજે. તું હવે જીતે એમ નથી માટે હવે સંધિ કરી લે. બાકી રહેલા જે ક્ષત્રિયો છે તેમને બચાવી લે.’ દુર્યોધન માનતો નથી. શું મનોદશા હશે ભીષ્મની ? ભીષ્મે પિતા માટે સર્વસ્વ છોડ્યું. પછી નવી માતા, એના સંતાનોની જવાબદારી. તેમનાં મૃત્યુ, રાજગાદીના પ્રશ્નો, વંશવેલાના પ્રશ્નો – એ બધું હલ કરવાની ભીષ્મની કર્તવ્ય-ભાવના અને એ ત્યાગની અતિશયતામાંથી જ સર્જાતી જીવનની કરુણતા. કોઈ એક સદગુણની અતિશયતામાંથી સર્જાતી ટ્રેજેડી એ ભીષ્મનું જીવન છે. ભીષ્મપિતામહે પિતાની ઈચ્છા પૂરી કરવા પ્રતિજ્ઞા લઈ લીધી તે તો સમજ્યાં, પણ પછી એ નવી માને સંતાનો થયાં, પિતાનું મૃત્યુ થયું, એટલે આ સંતાનોને ઉછેરવાની જવાબદારી સ્વીકારી. આ છોકરાઓ પણ કેવા ? એ શાન્તનુની વાસનાનું ફળ કેવું હોય ? વિચિત્રવીર્ય માંદોસાજો અને આખો દિવસ સ્ત્રીઓ સાથે પડ્યો રહે. એવા વિચિત્રવીર્યને પરણાવવા માટે પાછા ભીષ્મ કોઈકની ત્રણત્રણ છોકરીઓને ઉપાડી લાવે ! શું કામ ?