પોતીકા અભ્યાસ અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં જાહેર જીવનના અનુભવો પછી ગાંધીજીએ તેમના વિચારો 'હિંદ સ્વરાજ'(૧૯૦૯)માં મૂક્યા.