બાળપણ પણ નદીમાં તણાતા છિપલાંની જેમ સરકી જાય છે. યુવાની મહત્વકાંક્ષમા પુરાઈ જાય છે. વૄદ્ધા અવસ્થા રોગોથી ઘેરાય જાય છે. પરિણામે આપણે મળેલી બાજી ખોઈ બેસીએ છીએ. આખરે કર્મની લેતી–દેતીના ચક્કરમાં ફસાય પડીએ છીએ. સુખ અને દુખના વમળ વચ્ચે આપણી જિવાત્માની ગાડી પોતાના યાત્રા માર્ગ પર ગબડતી રહે છે. સોગઠા–બાજીની રમત વિશે લખતા પહેલા તેના વિશે જાણી લેવા મને વિચાર આવ્યો. બાળપણમાં મારા કાકા દાદાના –  ભાઈ બહેનો આ રમત લગભગ રોજ રમતા હતા. બહેનોનું જાગરણ હોય ત્યારે તો બાજી મંડાયા વિના રહેતી જ નહિ. ટેલીવિઝન કે મોબાઈલનો એ જમાનો ન હતો. ચલચિત્ર જોવાનો શોખ કેટલાંકની આદત જરૂર જોવા મળતી હતી. છતાં સોગઠા બાજીનું ઘેલુ લાગ્યુ હોય તેમ બધા ખૂણેખાચરે રમતા જોવા મળતા હતા. મારા મોટા ભાઈ આ રમતના બાદશાહ ગણાતા હતા. બહેન રંભાબેન પણ તેની બહેનપણીઓ સાથે સોગઠાબાજી રમવાનો મોકો મળે તો ગુમાવતી નહિ. છ કોડી હથેળીમાં ઉલટસુલટ થઈ જાય તે રીતે ખખડાવી દાણા લેવાની પ્રણાલી આ રમતમાં હોય છે. ચત્તી અને બઠ્ઠી પડેલી કોડીની સંખ્યાના આધારે રમતવીરે પોતાનું સોગઠુ (કુકરુ) બાજીના છન્નુ ક્યારા પાર ઉતરી પાકવાનું હોય છે. રસ્તામાં આવતા સોગઠા(કુકરુ)  મારતા જવાના હોય છે. રમતની બાજીમાં કોઈ પોતાની સોગઠી નિશાને ન ચડાવી દે તેની કાળજી રાખવી પડે છે. સોગઠીને સલામત રાખવા ફૂલમાં પહોંચી જવુ ડાહપણ ભર્યું ગણાઈ છે. ફૂલમાં કોઈ મારી શકતું નથી. જીવનમાં ચલીત થયા વિના આપણે પણ સોહમ પ્રદેશમાં સ્થાન પામી, સલામત બનવુ જોઈએ. આપણી જીવનબાજીનું એ સલામત ફૂલ છે. કોઈ અલગારી આવુ સ્થાન પામતો હશે. મોટા ભાઈ સાથે મારો સંવાદ સોગઠાબાજી પર ચાલતો હતો. મારા મનમાં જીવનના ઉતાર ચડાવના બદલાતા પ્રવાહો પર ઘમસાણ મચ્યું હતુ. મેં પુછ્યુ: “વલ્લભભાઈ સોગઠાબાજીના ચાર રંગો આપણને શું સુચવે છ?