૮. ભાવનગર રાજ્ય પ્રજાપરિષદ અને પ્રજાકીય ચળવળો (૧૯૨૦-૧૯૪૭)૧૫ઃ આ ગ્રંથના લેખક મહેબૂબ દેસાઈ છે. આ ગ્રંથના લેખન માટેની સામગ્રી ભાવનગર રાજ્યના દરબારી ગેઝેટ, ભાવનગર રાજ્યના વહીવટી અહેવાલો, રાષ્ટ્રીય અભિલેખાગાર, નવી દિલ્હીના ભાવનગર રાજ્ય વિષયક દફતર-ફાઈલો તેમ જ આધારભૂત ગ્રંથોમાંથી માહિતી પ્રાપ્ત કરી તેનો આ ગ્રંથના ઇતિહાસલેખનમાં ઉપયોગ કર્યો છે. પ્રજાપરિષદનાં અધિવેશનો, નેતાઓ, પ્રવૃત્તિઓ તેનું સ્વરૂપ અને પ્રભાવની ચર્ચા આ ગ્રંથમાં છે. ભાવનગરમાં પ્રજાકીય ચળવળોમાં રાજ્યને નુકસાન થાય એવી પ્રવૃત્તિથી રાજ્યના શાસનકર્તા સતર્ક રહેતા હતા. તેની ખાનગી તપાસ થતી હતી. આ તપાસ અહેવાલ રાજ્યના અધિકારીઓ દ્વારા તૈયાર થતો હતો. પ્રજાકીય ચળવળોના ઉદ્દેશો, નેતાઓનાં પ્રવચનો, લોકોમાં જોવા મળતો ઉત્સાહ અને તેના પડઘાઓની ઝીણવટભરી નોંધ ભાવનગર રાજ્ય વિશેની ફાઈલોમાં જિલ્લા અભિલેખાગારમાં સંગ્રહિત છે. જે આ ગ્રંથ માટેની મૂળ સામગ્રી પણ છે. હસ્તલિખિત છે. તેનો ઉપયોગ કરીને ગ્રંથનું લેખન કર્યું છે.