આમ સાધન અને સાધ્યની વચ્ચે અનુભવનું આદાન પ્રદાન સતત ચાલતું જ રહે છે ,આ દ્રષ્ટીએ એટલું જ કહેવું પુરતું નથી કે શુધ્ધ સાધન અને શુધ્ધ પુરુષાર્થથી જ ધારણા અનુસાર ફળની પ્રાપ્તિ શક્ય બને જ છે,. અથવા સાચા સારાં સાધનથી અને સારા કર્મ દ્વારા જ ઈચ્છા અનુસાર ફળની પ્રાપ્તિ થઇ જાય તે પણ જગતમાં શક્ય જ નથી. કારણ કે ફળની પ્રાપ્તિમાં માત્ર સાધન,અને પુરુશાર્થ પૂરતા નથી પણ બીજા અનેક પરિબળો,કારણો આમાં સામેલ હોય છે, જેને આપણે કુદરત કહીએ છીએ. જેમાં વાતાવરણ, હવામાન,પાણી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે, જેની ઉપર કદી પણ માણસનો કાબુ હોતો જ નથી, તે અજ્ઞાત શક્તિ છે.જે ને પ્રકૃતિ કહેવામાં આવે છે,આ અજ્ઞાત શક્તિ કહો કે પ્રકૃતિ કહો તેને કારણે જ માણસને કદી પણ પોતાની ધારણા અનુસારનું, ઈચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત થતું જ નથી. જેથી માણસ ગમે તેટલી, ગમે તે રીતે, ગમેતે સાધનથી પુરુષાર્થ કરે તો પણ ધાર્યું ફળ કદી પ્રાપ્ત થતું જ નથી.એ કુદરતનો શાશ્વત નિયમ છે.જેમાં માણસ કોઈ ફેરફાર કરવાને શક્તિમાન નથી,એક વાવા જોડું આવે ને બધું જ વેરણ છેરણ કરી નાખે,ધરતી કંપ થાયને બધું હતું ન હતું થઈ જાય. આવા બધા કારણોથી ધાર્યું પરિણામ પ્રાપ્ત થાય નહી તે સ્વાભાવીક છે પણ માણસ આ બધાને સહર્ષ વિવેક સાથે સ્વીકાર કરતો નથી,કરી શકતો નથી. જેથી માણસ કાયમ ચિંતા,ઉદ્વેગ,તનાંવમાં જ રહે છે.અને આ તનાવમાં રહેવાથી પોતાની સમગ્ર શક્તિ પણ પાછો કર્મમાં લગાડી શકતો નથી. જેથી તેનાથી કર્મ સારી રીતે થઇ શકતું નથી અને કોઈને કોઈ ખામી કર્મમાં પોતાનાથી રહી જ જાય છે,ને ફળની પ્રાપ્તિમાં મુશ્કેલી ઉભી થાય છે.આમ માણસ ફળની આશાથી ગમે તેટલો પુરુશાર્થ કરશે તો પણ પોતાની ધારણા અનુસારનું ફળ કદી પ્રાપ્ત કરી શકશે જ નહી. કારણકે તેની પાછળ વિજ્ઞાન કામ કરે છે. જેમાં માણસ કોઈ ફેરફાર કરી કરી શકતો જ નથી.અને તેમાં ફેરફાર કરવો જ અશક્ય છે, જે અશક્ય જ છે તેને વિવેક સાથે સ્વીકારવામાં જ ડહાપણ રહેલું છે. પણ માણસ આવો વિવેકવાન બની શકતો જ નથી. એટલે આ વેજ્ઞાનિક કારણ છે, તેને વિવેક સાથે સ્વીકારી શકતો નથી કે મિટાવી પણ શકતો નથી..જેથી માણસ તેને ભાગ્યનું નામ આપે છે..