કમળની અસંખ્ય જાત છે. કમળ રકતકમળ, નીલકમળ તેમાં મુખ્ય છે. કમળ દિવસે ખીલે છે. સાંજે બિડાઇ જાય છે. કમળની જ એક જાતને પોયણાં કહેવાય છે. પોયણામાં રકમ પોયણાં તથા શ્વેત પોયણા હોય છે તે ખીલે છે. કત રાત્રે. સવારે તો બીડાઇ જાય છે. તેમાં પણ કમળ જેવી જ સરસ સુગંધ હોય છે. પોયણાં જોવાની ખરી મજા તો પૂનમની રાત્રે આવે છે. જેમ દિવસે કમળ જોવાની મજા આવે છે તેનું રસપાન કરવાની મજા આવે છે તેવી જ મજા રાત્રે પોયણાં જોવાની આવે છે. ભારતીય સંસ્કૃતિના વિભિન્ન પ્રતીકોમાં કમળ સૌથી ઉચ્ચ સ્થાને છે. ભારતીય સંસ્કૃતિની વિચારધારા તથા અનુપમ જીવન શ્રેણીનો શુભગ સમન્વય એટલે કમળ. ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના ચાર હાથ પૈકી એક હાથમાં કમળને સ્થાન આપીને કમળનું સ્થાન અવિચળ બનાવી દીધું છે. તો મહાલક્ષ્મી માતા તથા અષ્ટલક્ષ્મી મહામાતાઓએ પણ કમળને જ પોતાનું આસન બનાવી તેમાં જ સ્થાન જમાવ્યું છે.