24 અક્ષર ધરાવતો આ ગાયત્રી મંત્ર મહામંત્ર કહેવાય છે. તેને ઘણા ગુરુમંત્ર કહે છે. દેવ સંસ્કૃતિને ગાયત્રી મહામંત્રની ઉદગમ માનવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથા મુજબ સૃષ્ટિના પ્રારંભે જ્યારે બ્રહ્માજીને વિશ્વબ્રહ્માંડની રચના માટે કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું ત્યારે પોતે અસમર્થ સમજતાં બ્રહ્માજી વિમાસણમાં મૂકાઈ ગયા ત્યારે આકાશવાણી દ્વારા તેમને ગાયત્રીમંત્રના જાપનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. પ્રાચીનકાળમાં જ્યારે બાળક ગુરુકુળમાં ભણવા જતો ત્યારે તેવેદાંતના પ્રારંભે ગાયત્રી મંત્રની દીક્ષા આપવામાં આવે છે.