બહિર્મુખી જ્ઞાન એ માત્ર બોધિક જ્ઞાન ,જે સાધકની સમગ્ર સત્તાને સંતુષ્ટ કરી શકતું જ નથી .જયારે અંતર્મુખી જ્ઞાન જે અનુભૂતિ જન્ય જ્ઞાન સાધકની બુધ્ધી,હૃદય અને સમગ્રક્રીયાને સંતોષે છે ,ઉપનીશદોએ આને પરા અને અપરા વિદ્યાઓ કહેલ છે .સાંસારિક પદાર્થોનું જ્ઞાન એ અપરા વિદ્યા છે. અને આત્મા તથા પરમાત્માના પારમાર્થિક તત્વોનો સાક્ષાત્કાર કરાવે, અનુભૂતિ કરાવે, તેને પરા વિદ્યા કહેલ છે.જે શાશ્વત અને સ્થીર એવા રૂપ તત્વોનું બનેલું છે.આથી તે અસ્થીરને અશાશ્વત વસ્તુ જગતમાં માણસની શાશ્વત જ્ઞાન પિપાસા ને સંતોષવાની તેનામાં શક્તિ જ નથી. આથી જ માનવ મન સદાય શાશ્વત અને સ્થીર તત્વો તરફ જ આકર્ષાય છે ને તે પ્રાપ્ત કરવાની સદાય ઈચ્છા રાખે છે, ને તે માટે જ તે સતત પ્રયત્ન શીલ હોય છે .પરંતુ બાંહય ઉપકરણો દ્વારા તે કદી પણ પ્રાપ્ત થઇ શકતું જ નથી.