ખરું જોતાં ‘કોમ’ અને ‘રાષ્ટ્ર’ એ બે શબ્દ જુદા ન બોલવા જોઈએ, કેમ કે મૂળમાં તો કોમ એટલે આખી પ્રજાની જ વાત છે. પણ આપણે ગુજરાતમાં એને કોમ એટલે કોમવાદની જોડે આખી વાત ચાલી ગઈ. એ કૉમ્યુનલ કહેતાં કૉમ્યુિનટીનો જે ખ્યાલ હોય, સમગ્ર સમાજનો, એ ન રહ્યો. બાદશાહખાન આવ્યા, 1969માં શતાબ્દી વર્ષમાં, અને અમદાવાદમાં. અને અમદાવાદ તો એ વખતે જુદી સ્થિતિમાં હતું. 1969માં રમખાણો હતાં. ઉમાશંકર, બાદશાહખાનનું ભાષણ પતી ગયા, પ્રસંગ પડ્યે લખવાનું થયું, બોલવાનું થયું, ત્યારે આ શબ્દનો અર્થ, ખાસ પોતે, સમજાવતા. કેમ કે બાદશાહખાન તશબ્દુદ બોલે, એ ઉર્દૂ બધાને પરિચિત ન હોય, એટલે શાંતિ ના કહેવાય. તશબ્દુદનો અર્થ શાંતિ એમ વાત. બીજું ખાસ કહેતા બાદશાહખાન કોમ શબ્દ વાપરે છે, કે કોમ ને ક્યા કિયા, એટલે કે, Where are we going as a nation ? Whither the nation ? એ અર્થમાં કોમ શબ્દ. પણ જેમ શેલીએ કહ્યું ને કે પ્રેમ શબ્દ બહુ સારો છે, પણ વાપરીશ નહિ, કારણ કે ઘણા લોકોએ વાપરી વાપરીને પ્રોફેન કરી નાખ્યાં છે. બર્નાડ શો કદાચ કે સી.ઈ.એમ. જૉડ કદાચ સમાજવાદ વિશે આવું કહેતા કે એ એવી ટોપી છે, એટલા બધા માથાએ પહેરી કે એનો ઘાટ નથી રહ્યો. [વધારે માટે, આપણે છે ને શું કહેવાય, ટોની બ્લેરને પૂછવું હોં.] પણ હું જે વાત કરતો હતો કે અહીંની અકાદમીનો આ જ અભિગમ, જેમાં દીપકસાહેબ, કે અદમસાહેબ, કે વિપુલ કલ્યાણી કે પંચમ શુક્લ જેવા મિત્રો, બધા જ મિત્રો, એક ગુજરાતી તરીકે મળી શકે. અને એ એક અધિકારની ધારાધોરણસરની વાત છે.