ઋગવેદના આ ‘પુરુષ સૂક્ત’ ની શરૂઆતમાં જ કહેવામાં આવે છે કે, આ જગતના બધા જ શિષ, બધી જ આંખો, બધા જ પગ, જેમને આપણે જોઈએ છીએ તે સઘળાં વિરાટ પુરુષ કે બ્રહ્મ-જીવાત્મા ના જ શિષ, આંખો અને પગ છે, એ વિરાટ પોતાનું એક શિષ મૌન રહીને હલાવે છે; તો એનું અન્ય શિષ હસતું હોય છે; ત્રીજા વડે એ ક્રોધ દર્શાવે છે; એક રૂપમાં એ બેઠેલો હોય છે; તો અન્ય રૂપમાં એ ગતિ કરે છે; એક રૂપમાં એ નજીક હોય છે; તો અન્ય રૂપમાં એ દૂર હોય છે.