મહાભારતમાં જે કણિક-નીતિ છે તે એવી છે કે કણિક નામનો એક વિશ્વાસુ મંત્રી ધૃતરાષ્ટ્રને સમજાવે છે કે આ પાંડવોને તમારે નામશેષ કરી નાખવા જોઈએ. પછી સમજાવે છે કે જે શત્રુ હોય તેને ફળની આશા આપવી જ નહીં. આપવી તો પછી લંબાવતાં રહેવું. ફળ બહુ ઊંચે લગાવવાં કે જેથી જાતે તો લઈ જ ન શકે, વગેરે બધું સમજાવી પાંડવોનો નાશ કરી નાખવા તેમને વારણાવત મોકલવાનું જે કાવતરું કર્યું તે કણિક-નીતિ છે. અને ગમે તેવા મહાપુરુષોને પણ એ જાણવી જરૂરી છે. જે-જે મહાપુરુષો થઈ ગયા, પછી તે કૃષ્ણ હોય, યુધિષ્ઠિર હોય કે ગાંધી હોય, જેને સમાજમાં રહીને કામ કરવું છે તેણે બહુ સમજવાની જરૂર છે કે પોતે સંપૂર્ણ ધર્મનો અવતાર હોય તોપણ સામેનો માણસ કેમ વર્તી શકે તેનું જ્ઞાન પણ હોવું જરૂરી છે. એટલે મહાભારતમાં મહાભારતકારે બહુ તટસ્થ રીતે સારો માણસ કેમ વર્તે, ખરાબ માણસ કેમ વર્તે, સારી નીતિ શું છે, ખરાબ નીતિ શું છે, સારું રાજકારણ શું છે, ગંદું રાજકારણ શું છે અને એનાં પરિણામો શું આવી શકે – એ બધી વાત નરી વાસ્તવિકતા સાથે અને બહુ જ તટસ્થ રીતે આપણી સામે મૂકી છે. એટલે કે લેખક કોઈ એક પક્ષે નથી. તેણે તટસ્થભાવે સમાજનું આલેખન જ કર્યું છે. તેનું પરિણામ શું આવે ? હું એક ભાવક તરીકે તમને કહું છું કે મહાભારત વાંચતાં મને આજે દુર્યોધન ઉપર જરાયે ગુસ્સો આવતો નથી. ધૃતરાષ્ટ્ર ઉપર સહેજે ક્રોધ આવતો નથી, કેમકે આખી કથાને આપણે વાંચીએ તો દરેક પાત્ર, દરેક પ્રસંગ એ એક નિર્માયેલી પરિસ્થિતિનું પરિણામ છે અને એ વાત જો આપણે સમજી શકીએ તો આપણા જીવનમાં આપણી આસપાસ આવતાં પાત્રો અને ઘટનાઓથી જે આઘાત આપણે અનુભવીએ છીએ તેમાંથી બહુ સરળતાથી બહાર નીકળી શકીએ. એટલી બધી કલાત્મક રીતે મહાભારતકારે એ આપણી સમક્ષ મૂક્યું છે.