મંદાકિનીના જળ સુધી જતા ઘાટ પર અનેક યાત્રીઓ હતા. કેટલાક મંદાકિનીમાં સ્નાન કરતા હતા, કેટલાક સ્નાનની તૈયારી, તો ઘણા સ્નાન પછી કપડાં પહેરી-બદલી રહ્યા હતા. ભારતીય તીર્થસ્થાનોના ઘાટનું આ દર્શન સામાન્ય છે. ઘણે ભાગે તો હું આવાં સ્થળોએ સ્નાન કરવાનું ચૂકતો નથી, પણ અહીં મંદાકિનીનાં જળનો સ્પર્શ માત્ર કીધો. સર્ગેઈ, બાર્બરા, દોનાતા ફોટા લેવામાં વ્યસ્ત હતાં. ઘાટ પર અનેક ચીજો વેચાતી હતી – એ પણ એક દશ્ય હતું. સાધુસંન્યાસીઓ પણ ઘાટ પર ભેટી જતા હતા. કોઈએ બતાવ્યું. એ સ્થળ, જ્યાં તુલસીદાસ પૂજા અર્ચન માટે મંદાકિની તટે ચંદન ઘસતા હતા, એ વખતે રામચરિતની રચના પણ ચાલતી હશે. પોતાના ચરિતનાયકના જીવનની મહત્તર ભૂમિમાં રહી એનું કાવ્ય લખવું એ કેવો ધન્યતાનો અનુભવ હશે કવિ તુલસીને ! जनकातनयास्नान पुण्योदकेषु…. તુલસીને અહીં રામલક્ષ્મણે દર્શન આપેલું. ઘસેલું ચંદન વાટકીમાં લઈ તુલસીએ સામે નમન કરી ઊભેલા બે ‘કુમારો’ના ભાલ પર તિલક કર્યું – પણ તુલસીદાસ તો પોતાની ધૂનમાં હતા, તિલક કોને કરી રહ્યા છે, તે પણ ખબર નહિ. ત્યાં આ ઘટનાના સાક્ષી હનુમાન બોલી ઊઠ્યા :