સ્મૃતિની આ નદીના વહેણમાં જ્યારે પસંદગી ભળે ત્યારે મન વ્યસ્ત થઈ જાય છે; અને જે ક્ષણે મન રોકાઈ જાય છે કે તરત તે ભૂતકાળમાં સરી જાય છે; પરંતુ જ્યારે મન ભૂતકાળમાં વ્યસ્ત હોય ત્યારે તે કંઈક વાસ્તવિક, નવું, અસલ-મૂળ, દૂષિત ન થયું હોય તેવું જોઈ શકવા માટે અસમર્થ હોય છે.