અનામતની પહેલા અને પછી ભારતની સરખામણી કરાય તો જાણવા મળે કે અનામત પછીનું ભાતર સારૂ છે જેમાં અનામતનું યોગદાન વધુ છે જે લેાકો યોગ્યતા તથા પ્રતિભાની વાત કરે છે તેમણે એક અભ્યાસના તારણને જાણવું જરૂરી છે.