રામાયણ માં મુખ્ય ત્રણ પ્રજાતિ વિષે કથા છે. માનવ (રામ, લક્ષ્મણ), વાનર ( હનુમાન, સુગ્રીવ, વાલી) અને રાક્ષસ (રાવણ, વિભીષણ ). આ ત્રણેય પ્રજાતિ અલગ અલગ લક્ષણો દર્શાવે છે. માનવ એ સભ્ય, નગર સંસ્કૃતિ વળી પ્રજા છે. વા એટલે જંગલ અને નર એટલે માનવ. વાનર (વાંદરા નહિ) એ જંગલો માં રહેલી આદિવાસી પ્રજા છે. રાક્ષસ એ અસંસ્કૃત પ્રજા છે કે જે નગરમાં રહેવા છતાં જંગલ રાજને અનુસરે છે. જંગલ રાજ કે મત્સ્ય ન્યાય એટલે મોટી માછલી નાની માછલીને ખાય તેમ બળીયો નબળા પર રાજ કરે. જેમાં નબળા પાસે વિકાસની કોઈ તક ન રહે. મત્સ્ય ન્યાય એ પ્રાણીઓ માટે ઉચિત છે પરંતુ માનવો માટે નહિ. માનવો પાસે વિવેક બુદ્ધી છે જેનાથી તે ધર્મનું યથાયોગ્ય પાલન કરી શકે. એ ધર્મ દરેક માનવને કેટલીક ફરજો અને જવાબદારીઓ આપે છે. અને સમાજમાં ધર્મ નું આચરણ બની રહે એ માટે એ ફરજો પળાય એ જરૂરી છે.