નહેરુએ તો કહ્યું હતું એ રાતે : ‘ઘણાં વર્ષો પૂર્વે આપણે વિધાતા સાથે એક મિલનસંકેત યોજ્યો હતો. એકરાર કર્યો હતો. હવે એ પ્રતિજ્ઞાને પરિપૂર્ણ કરવાનો સમય આવી ગયો છે. ભારત હવે નવજીવન અને સ્વાતંત્ર્યની સાથે જાગશે….’ આવું જ થવાનું હતું જેની સાથે આપણે એકરાર કર્યો હતો ? મને તો એવું લાગે છે કે આ કોઈ અસંભવની સાથે કોઈ અશુભ ચોઘડિયે કરેલો એકરાર હતો. જીવન માટે નહિ, મોતને માટે….. ભારત દેશ જાગ્યો…. ભારતના હૃદયની વચ્ચે એવો ધારદાર છરો ભોંકી દેવામાં આવ્યો કે પંજાબ લોહીલોહાણ થઈ ગયું. ઘરમાં બેઠેલા લોકો રાતોરાત વિદેશી બની ગયા. તેમની કતલ કરી નાખવામાં આવી. તેમને તેમનાં ઘરમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા. ભારે યાતનાઓ સહન કરી કરીને તેઓ અહીંથી ત્યાં અને ત્યાંથી અહીં ફંગોળાયા. હું પૂછતી હતી :