લોકસાહિત્યના સંશોધન – સંપાદન – વિવેચનને ક્ષેત્રે મેઘાણી સમયદૃષ્ટિએ પ્રારંભિક નથી એ હકીકત છે. પણ મેઘાણીની વિશેષતા એ છે કે વ્યક્તિ તરીકે તેમ જ સર્જક તરીકે તેઓ સૌરાષ્ટ્રના લોકસાહિત્યનો જીવ હતા. તેઓએ પોતાને ‘હું પહાડનું બાળક’ કહી ઓળખાવે છે અને જન્મસ્થાન ચોટીલા અને માતાપિતાના ઋણની પણ વાત કરે છે. પણ સાથોસાથ નિખાલસતાપૂર્વક એ હકીકત પણ કબૂલ કરે છે કે તેમને લોકસાહિત્યનો પ્રત્યક્ષ પરિચય થયો તે તો અભ્યાસ પૂરો થયો એ પછી. પોતે કહે છે : “લોકસાહિત્યની શરૂઆત ‘સૌરાષ્ટ્ર’ માં રહ્યા પૂર્વે, બગસરા ગામના ભાગદાર અને હડાળા-દરબાર તરીકે જાણીતા દરબારશ્રી વાજસૂરવાળા મને બચ્ચાની પેઠે રાખી હડાળા ગામમાં પોતે જૂના વખતનાં ચારણો પાસેથી સાંભળેલી –ખાસ કરીને એ અને કલાપી બંનેના દરબારના મૃત દસોંદીની કહેલી – વાતો કહેતા. એ વાતો મને મીઠી લાગી. મેં કશા ઉદ્દેશ વગર લખવા માંડી. આ મારી લોકસાહિત્યની દીક્ષા.”