(૩) ધર્મો અને સંપ્રદાયોની જરૂરીયાત સંદર્ભે મારૂં અલ્પજ્ઞાન હજુ કશું ચોક્કસતાપૂર્વક કહી શકતું નથી, પરંતુ એમ લાગે છે કે હજારો ત્રુટિઓ છતાં ધર્મોએ જ મનુષ્યને હાલનું સ્વરૂપ આપ્યું છે. જો કે એ વાત ધર્મની કોટિકોટિ વ્યાખ્યાઓમાંની કઇ વ્યાખ્યાને આધારે આપણે ધર્મનું અવલોકન કરીએ છીએ તે પર આધારીત છે. છતાં એક વાત તો ચોક્કસ છે કે જ્યારથી મનુષ્યમાં મનુષ્યને અન્ય પ્રાણીઓથી અલગ પાડતી બુદ્ધિ કે સમજણનો ઉદય થયો હશે ત્યારથી કોઇક પ્રકારની ધર્મની વિભાવના પણ ઉદ્‌ભવી હશે જ. આમ ધર્મ એ મનુષ્યમાત્રની જરૂરીયાત જ નહીં પણ પ્રેરકબળ પણ લાગે છે.