છઠ્ઠા-સાતમા સૈકામાં ગુજરાત પર સોલંકી શાસન ચાલુ હતું. પાટણની રાણકીવાવ, સિદ્ધપુરનો રુદ્રમાળ વગેરે સ્થાપત્યો રચાયાં હતાં તો કચ્છને ગુજરાતનો પણ ગાઢ વ્યવહાર હતો. કચ્છમાં કંથકોટ વાગડ, હબાય પાસેનાં પંચદેવનાં મંદિરો, કેરાનું લાખેશ્ર્વર, મંજલ પાસેનું પૂંઅરેશ્ર્વર એવાં સ્થાપત્યો રચાઈ ચૂક્યાં હતાં કચ્છમાં સમા આવ્યાથી પહેલાં. ૧૯૭૩માં કચ્છમાં ભરાયેલ ગુજરાત ઇતિહાસ પરિષદના ગુજરાત-ભરના એ પુરાતત્ત્વ વિષયના જાણકાર શ્રી કે. કા. શાસ્ત્રી, મણીભાઈ વોરા, રમણભાઈ મહેતા, ચંદ્ર પરમાર વગેરેએ પ્રતિપાદિત કર્યું કે કચ્છના કંથકોટ અને અણગોરગઢ પાસેનું કોટાયનું વિલીન થયેલ સૂર્યમંદિર તથા કેરા, પૂંઅરેશ્ર્વર, ભૂવડેશ્ર્વર ને કોટાયનું હાલનું મંદિર એ સોલંકી કાળની છડી પુકારનારાં છે; સમાઓએ નથી બંધાવ્યાં. તેમણે તો માત્ર કિલ્લાઓ જ રચ્યા છે. અને અંજારનું ભદ્રેશ્ર્વર તો દસમી, અગિયારમી સદીનું છે. ભદ્રેશ્ર્વરથી દોકડાવાવ બારમી સદી કહી જાય છે. આ કક્ષાએ કચ્છ એ સ્થાપત્યસભર પ્રદેશ છે. કચ્છનાં કેટલાંક આખાં મંદિરોને કેરા, પૂંઅરેશ્ર્વર, ભૂવડેશ્ર્વર વગેરેને ૧૮૧૯નો વિનાશક ભૂકંપ ભરખી ગયો છે. પણ પ્રતીક રૂપે કેરાનું અર્ધ મંદિર, કોટાયનું શિવ મંદિર, શરદબાગની કોટાય પ્રતિકૃતિ, કેરાના કિલ્લાનું તોરણ, ચાર થંભી, દાખલા રૂપ છે. જો એમને પણ સાચવવામાં નહિ આવે તો કાળ ભરખી જશે. માત્ર એટલું જ બસ નથી, ‘રક્ષિત ઇમારત’ છે. આના માટે પૂર્ણ રક્ષણની આવશ્યકતા છે.