(૧) અને ઉપરના અધ્યાયોમાં જે લખ્યું છે, તે કંઈ અમારી કપોળ કલ્પના નથી, પરંતુ ઋષિમુનિઓના તર્ક વિતર્ક પૂર્ણ વાદવિવાદમાં યુક્તિ-પુરઃસર સિદ્ધ થયેલું છે. કેમકે, (બૃહદારણ્યક ઉપનિષદના અ. ૪ ના) ‘સ્વયં જ્યોતિ બ્રાહ્મણ’ નામના (ત્રીજા ખંડમાં) આપણને કહેવામાં આવે છે કે, એક વાર યાજ્ઞવલ્ક્ય મુનિ, બસ એમને એમ જ, રાજા જનકને ત્યાં જઈ પહોંચ્યા, ત્યારે રાજાએ એમને પૂછ્યું કે, ‘હે યાજ્ઞવલ્ક્ય, મનુષ્યની જ્યોતિ કઈ છે? એમણે ઉત્તર આપ્યો કે ‘હે રાજા, એની જ્યોતિ સૂર્ય છે, કેમકે, તેના જ પ્રકાશમાં એ ઉઠે છે, બજાર જાય છે, પોતાના જે હોય તે વ્યવસાય કરે છે, ને ત્યાંથી પાછો પણ આવે છે, અને પેલો સૂર્ય, તેનાથી, તેમ તેની, પ્રવૃત્તિઓથીયે અલગ, અસંગ રહે છે. રાજા કહે, ‘ખરી વાત છે.’