જૂઠું બોલાય ત્યારે કશુંક ખોરવાય છે, ખોટકાય છે અને ખોરંભે પડે છે. સભા મોડી શરૂ થાય ત્યારે હજારો માનવકલાકો બરબાદ થાય છે. સમય વેડફાય તે સાથે જીવન વેડફાય છે. પશ્ચિમના દેશોમાં નાગરિકની માનસિક શક્તિનો આવો જબરદસ્ત અપવ્યય થતો નથી. એ લોકો રામની પૂજા નથી કરતા, તોય વચન પાળે છે. આપણું એથી ઊલટું ! પત્નીને જૂઠું બોલીને છેતર્યા પછી કોઈ પતિ અંદરથી બિલકુલ ખલેલ ન પામે એ શક્ય નથી. ક્યારેક બંને એકબીજાને છેતરે એવું પણ બને છે. પછી તો છેતરપિંડી કોઠે પડી જાય છે. ઇજ્જત એટલે શું ? બીજા લોકો મારે માટે શું વિચારે એવા ભયની બહેનપણીનું નામ ઇજ્જત ! વાત અહીં પૂરી નથી થતી. મારી ઇજ્જત મારી જાત આગળ કેટલી ? આવી ઇજ્જત માટે અંગ્રેજીમાં સુંદર શબ્દ છે : self esteem. સેલ્ફ એસ્ટીમ એટલે પોતાનો પોતાની જાત પ્રત્યેનો આદર. એક ફિલ્મી પંક્તિ યાદ છે ? ‘મૈં અપને આપ સે ઘબરા ગયા હૂં, મુઝે અય જિંદગી દીવાના કર દે’ હા, ક્યારેક આપણો માંયલો જૂઠું કર્યા પછી જેમને ખટકો રહે છે એ લોકોને આપણે સલામ પાઠવીએ. આખી પૃથ્વી એવા શુભ ખટકા પર ટકી રહી છે.