કુબેર દેવતાની વ્યુત્પતિ માર્કંડેય અને વાયુ પુરાણમાં બતાવવામાં આવી છે. જેમાં ‘કુ’નો અર્થ ‘નિંદા’ છે અને ‘બેર’નો અર્થ ‘શરીર’ થાય છે. કુત્સિત શરીર ધારણ કરવાના કારણે તેઓ કુબેર કહેવાયા હતાં. શાસ્ત્રોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે તેને યમ, વરૂણ અને ઇન્દ્ર દેવતાની જેમ ચોથા લોકપાલ અને ઉત્તર દિશાનો સ્વામી બનાવવામાં આવ્યાં હતાં. તેમને ધન અને યજ્ઞના સ્વામી પણ માનવામાં આવે છે. રામકથામાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે પુષ્પક વિમાન અને લંકા પણ કુબેરની જ હતી. જેને રાવણ છીનવીને લઇ ગયો હતો.