આનંદ એવું આત્મિક તત્ત્વ છે જે પ્રાપ્ત કરવાથી મન-બુદ્ધિ સંતોષ પામે છે અને સંસારનું સમગ્ર સુખ પ્રાપ્ત થાય છે.