‘चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति।’ ‘चक्षुः’ એટલે આંખ. નેત્રેન્દ્રિય. વિવિધ પદાર્થોને એ જોઈ શકે. તેના રંગોને પારખી શકે. પદાર્થોના આકાર, સંખ્યા કે પછી દૂર-નજીકના અંતરો પણ પ્રત્યક્ષ કરી શકે છે. આવી તો ઘણી શક્તિઓ નેત્રેન્દ્રિયમાં છે. કહેવાય છે કે આપણી નેત્રેન્દ્રિયમાં ૮૦ લાખ રંગો પારખવાનું સામર્થ્ય છે. ‘श्रोत्र’ એટલે કાન. શ્રવણેન્દ્રિય, કે જેમાં ૩૦,૦૦૦ સંવેદનશીલ કેન્દ્રો આવેલાં છે. અને જે ૩ લાખથી પણ વધુ અવાજો પારખી શકવાનું સામર્થ્ય ધરાવે છે. અહીં પણ ચક્ષુ અને શ્રોત્ર દ્વારા રસના અને ત્વચા સહિત પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયોનો બોધ કરાવ્યો છે. તો ચક્ષુ, શ્રોત્ર વગેરે પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયોની આ અદ્ભુત શક્તિનો મૂળ સ્રોત ક્યાં છે? કોણ આવું આયોજન કરે છે? એમ પ્રશ્ન છે.