જે જેવું જીવન જીવે છે એવી જ રીતે પોતાના સંતાનોને પણ કેળવે છે. આર્થિક સ્વતંત્રતા ભોગવી ચૂકેલો માણસ પોતાના સંતાનો માટે શું કરશે ? શેનો ભોગ આપશે ? એ તો સંતાનોને એમ જ કહેશે કે ‘હું તો મારી રીતે પગભર થયો છું, મારા ઘરના લોકો પાસે એક પૈસો માંગ્યો નથી…. એટલે તમે પણ તમારી રીતે પગભર થઈને તમારો ખર્ચ કાઢી લો….’ સૌએ પોતપોતાનું કરીને પોતપોતાના રસ્તે ચાલ્યા જવાનું હોય તો પછી ઘર શું કામ માંડવાનું ? વેપારમાં ગણતરીઓ હોય એ તો સમજાય પરંતુ ઘરના વ્યવહારોમાં પણ ગણતરી ? આ કંઈ બરાબર ગળે ઊતરતું નથી. યોગ્ય સમયે માણસ યોગ્ય રીતે પગભર થઈને પરિવારને આર્થિક ટેકો આપે એમાં કશું જ ખોટું નથી. પરંતુ એ યોગ્ય સમય પહેલાં ‘પૈસાનું મહત્વ સમજે’ એમ બહાનું બનાવીને સંતાનોને ઝડપથી પગભર કરી દેવાની ઉતાવળ ક્યારેક કુટુંબની વ્યાખ્યા જ સાવ બદલી નાખે છે. આપણે એમ નથી ઈચ્છવું કે ઘરનો તમામ આર્થિક બોજો એક જ વ્યક્તિ પર પડે. સંતાનો પણ ચોક્કસ કમાય. પરંતુ આ બધું પારિવારીક ભાવનાને સાચવીને થવું જોઈએ. આપણા માટે કોઈક થોડું કરે છે તો એને કરવા દેવું જોઈએ અને એનાથી પ્રેમની ગાંઠને મજબૂત બનાવવી જોઈએ. સાક્ષાત બ્રહ્મ ભગવાન રામ પોતે બધા જ રાક્ષસોનો સંહાર કરવા શું સક્ષમ નહોતાં ? તે છતાં એ આ ઋણ ભાવનાનો સ્વીકાર કરતાં એમ કહે છે કે આ બધા રાક્ષસોનો સંહાર તો આ વાનરોના સહકારથી થયો. બાકી હું એકલો ક્યાંથી કરી શકવાનો હતો ? – આ મહાનતા છે. નટખટ કનૈયો દોરડાથી બંધાઈ જાય છે. આ પ્રેમ છે. આ પરિવારને જોડવાની ભાવના છે. બધું ‘હું જ કરી લઉં’ અને ‘ક્યારે શું કરવું એની બધી જ સમજ મને છે’ – એવા અજ્ઞાનમાંથી મુક્ત થઈને થોડા વિનમ્ર બનીને પરિવારના ઋણને સ્વીકારવાની તૈયારી રાખવી જોઈએ. એમાં કશું ખોટું નથી. ઘણીવાર તો સ્વતંત્રતાના નામે આપણે આપણા અહંકારને પુષ્ટ કરતાં હોઈએ છીએ.