[ તંત્રીનોંધ : મહાપુરુષોના જીવન વિશે કદાચ આપણે થોડું જાણતાં હોઈએ છીએ પરંતુ તેઓ કઈ દ્રષ્ટિએ મહાન છે, તેમનું જીવનદર્શન શું છે, તેમના વિચારો શું છે… વગેરે વિશે આપણને કશો ખ્યાલ હોતો નથી. તેમના વિશાળ ચિંતનનો આપણને લાભ મળે તે માટે તેમને ઊંડાણથી જાણવા ખૂબ જરૂરી છે. સ્વામી વિવેકાનંદ માટે પણ આ એટલું જ સાચું છે. તેમનું ઊંડું જીવનદર્શન આ લેખમાં જોઈ શકાય છે. લેખ પ્રમાણમાં થોડો લાંબો છે પરંતુ આપણને અંદરથી જાગૃત કરે તેવો છે. વિષય ગહન છે, પરંતુ સ્વની ઓળખ મેળવવા માટે આટલું ધૈર્ય તો આપણે કેળવવું રહ્યું. તા. 12 જાન્યુઆરીએ સ્વામી વિવેકાનંદજીની 150મી જન્મજયંતિ છે ત્યારે આ લેખ તેમને અંજલિરૂપે અહીં આપીને તેમની પાવન ચેતનાનું પુણ્ય સ્મરણ કરીએ છીએ. અહીં આપેલ લેખ એ તેમનું લંડન ખાતે અપાયેલું પ્રવચન છે, જે ‘જ્ઞાનયોગ’ નામના પુસ્તકમાંથી સાભાર લેવામાં આવ્યું છે. રીડગુજરાતીને આ લેખ માટે પરવાનગી આપવા બદલ ‘શ્રી રામકૃષ્ણ આશ્રમ, રાજકોટ’નો ખૂબ ખૂબ આભાર. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગત લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.]