ભગવાને બનાવેલી આ સકળ સૃષ્ટિમાં અનેક પ્રકારનાં પુષ્પ છે. તેમાં સૌથી સુંદર કમળનું પુષ્પ દીસે છે. સર્વ ફૂલનો રાજા ગુલાબ છે તો સૌથી સુંદર તથા જોતાં વેંત જ સૌનાં હૃદયાસનને ગમી જાય તેવું પુષ્પ તો કમળ જ છે. કમળ સૌંદર્યનું પ્રતીક છે. કવિઓએ તથા અન્ય રસિકજનોએ તેને તથા પ્રત્યેક અંગને કમળની ઉપમા આપી છે. ભગવાન વિષ્ણુના અનેક અવયવને પણ કમળની જ ઉપમા અપાઇ છે. ઋષિ મુનિઓએ પણ તેમનું પૂજન કર્યું છે. ભગવાનના પ્રત્યેક અંગને જે ઉપમા અપાઇ છે તેમાં મુખ્યત્વે હસ્તકમળ, ચરણ કમળ, હૃદયકમળ, નયનકમળ, વદનકમળ, યોનિકમળ, નાભિકમળ વગેરે વગેરે. ભારતની પ્રાચીન મૂર્તિઓમાં તથા વાસ્તુશાસ્ત્રમાં પણ આપણને ઠેર ઠેર કમળ જોવા મળે છે.