ગાંધીજી વિશેય નો આપનો વિચાર કોઇ પૂર્વ આગ્રહ ના કારણે વૈચારીત થયો હોય તેવું લાગે છે…!! ગાંધીજી & મહાવીર ની તુલના કરતાં પહેલાં બન્નેની ભુમીકા સમાજ પ્રત્યે શું હતી તેનો ભેદ પારખવો આવશ્યક છે…!! મહાવીર સમાજ સુધારક – ઉપદેશક – ધર્મગુરુ હતા…!! તેમનાં માટે અહિંસાથી વિચલીત થવું એટલે દ્રોહ હતો એટલે અહિંસા નુ ચુસ્ત પાલન કરતી વખતે તેમને 2-4 રુઢિચુસ્ત માણસો સિવાય કોઇનો વિરોધ જોવાનો નસીબ નહોતો ……!!! જ્યારે ગાંધીજી દેશ ને આઝાદી અપાવવા નીક્ળ્યા હતા…!! તેમનું કામ મહાવીર કરતાં અનેકોનેક ઘણું વધારે મુશ્કેલ હતું કારણ કે અંગ્રેજો ની સંખ્યા અને દુષ્ટતા મહાવીર ને નસીબે આવેલા વિરોધીઓની સંખ્યા અને દુષ્ટતા કરતાં વધારે તીવ્રતાવાળી હતી…..!!! જેમ અહિંસા વિશે આપે ગાંધીજી વિશે લખ્યું તેમ મહાવીર વિશે ત્યાગ માટે કહી શકાય ….!!! મહાવીર ને ખ્યાલ હતો કે તેમના ઉપદેશ પર આવનારી લાખોં પેઢીઓ ચાલવાની છે તો ત્યાગ શિખવતી વખતે તેની ગરિમાનો પણ જો ખ્યાલ રખાય તો તે વધારે આવકારદાયક હોઇ શકે ..!!! ગાંધીજીએ પણ વસ્ત્રોનો ત્યાગ કર્યો હતો પણ તેમણે પોતડી રાખીને સામાજીક સભ્યતાને પ્રાથમિક્તા આપેલી…જે વધારે આવકારદાયક હતું. આજે પણ મહાવીર સ્વામી તેમની વસ્ત્ત્યાગિત અવસ્થામાં રાત્રે 2 વાગ્યે તેમના ભક્તોનાં ઘરનું બારણું ખટખટાવે તો તેજ ભક્તો તેમને એટલી સાહજીકતાથી અથવા ઉમળકાથી નહીં આવકારે જેટલી ઉમળકાથી દેરાસરમાં પુજતાં હશે….!!! તો આવી વિષમતાઓ ને દૂર રાખી શકાઈ હોત તો તે વધારે અનુકરણીય હતું….!!! ગાધીંજી વિશેનું ઘણું અસત્ય બજારમાં અર્થકારણ સુધારતું આવ્યુ છે અને સુધારતું પણ રહેશે …..!!!!