આમ તો, અઢારમી સદીના અંત સુધીમાં, ધીરે-ધીરે વિશ્વમાંથી ગુલામીપ્રથા નાબૂદ થઈ. માનવીને પોતાના વિચાર અભિવ્યક્ત કરવાની સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થઈ.