કોઈ પુસ્તક કેટલી હદે ગેરસમજ, ઉશ્કેરાટ કે વિરોધી લાગણી પ્રસરાવી શકે? આ સવાલનો કોઈ એક સર્વસામાન્ય જવાબ ન હોઈ શકે. રાજ્યસત્તા ઘણી બધી વાર કેટલાંક પુસ્તકોને પ્રતિબંધિત કરી દે છે. શું એ દરેક પુસ્તકો એવા સ્ફોટક હોય છે ખરાં કે તેનાથી સત્તાધીશોને ખતરો પેદા થઈ શકે? આ પ્રાથમિક સવાલ પછી બીજો સવાલ એ થાય કે આપણે ત્યાં પુસ્તક વાંચનારો વર્ગ એટલો વિશાળ છે ખરો? ત્રીજો સવાલ એ થાય કે એ વાચકવર્ગ શું એ હદે પ્રતિક્રિયાવાદી છે ખરો કે પુસ્તક વાંચ્યા પછી ભડકી ઉઠે? આપણા દેશ માટે આ સવાલના જવાબ કયા હોઈ શકે એ કોઈને સમજાવવાની જરૂર નથી. આમ છતાં, સત્તાધીશો રજ્જુસર્પભ્રાંતિનો શિકાર બને છે. તેને કારણે બજારમાં મૂકાયું હોત તો જેની નોંધ પણ લેવાઈ હોત કે કેમ એ શંકા જાય એવાં પુસ્તકો વિશે લોકોને જાણ થાય છે. એવું પ્રતિબંધિત પુસ્તક બજારમાં સીધું નથી મળી શકતું, પણ જેને એ વાંચવું જ હોય એ ગમે ત્યાંથી તેને મેળવી લે છે. પણ આવો વર્ગ કેટલો? અને તેનાથી સત્તાધારી પક્ષને થનારા સંભવિત નુકસાનની શક્યતા કેટલી? આ ઘટના જોઈએ.