હવે સાદી સમજ પ્રમાણે અજવાળું ન હોવુંનો અર્થ શું થાય ? ’અંધારૂં હોવું’ !! આપનો હેતુ કદાચ ધર્મને કારણે ઉત્પન્ન થયેલા દુષણો તરફ અંગુલીનિર્દેશ કરવાનો માત્ર છે, પરંતુ યોગ્ય પરિપ્રેક્ષ્ય કે યોગ્ય સમજુતી આપ્યા વગરનું વિધાન કેવળ અવઢવ ઉત્પન્ન કરી શકે છે. ધર્મની વ્યાખ્યા ફક્ત હું કે આપણે સૌ કરીએ તેવી જ સૌની સમજણમાં ન પણ હોય. ’ધર્મ’ એટલે માત્ર પૂજા-પાઠ, વિધી-વિધાન, સંપ્રદાય, તહેવારો, ઉજવણીઓ, (દરેક ધર્મમાં), આવું જ માત્ર નથી. એથી પણ આગળ ઘણું છે. તે ફરજ છે, કર્તવ્ય છે, નિષ્ઠા છે, તે વિશ્વના તમામ લોકોની આંગત જીવન પધ્ધત્તિ છે. સુઃખ અને દુઃખમાં ચોક્કસ દિશાએ ચિંતન કરવાનું માર્ગદર્શન આપી અને તેને પચાવવાની શક્તિ આપતો એક સ્રોત છે. વિવિધ સમસ્યાઓ કે પ્રશ્નો સમયે માર્ગદર્શન અને પ્રેરણા આપતું એક તત્વ છે. મને લાગે છે કે ’ધર્મ’ને આપે તેમના વિશાળ આયામમાં લેવાને બદલે માત્ર સંકુચિત અર્થમાં લઇ અને ’દિલમાં થી ફેંકી દેવાની’ સલાહ આપી છે. ’ધર્મ’ની મુળ વ્યાખ્યા જ એ છે કે ’ધારણ કરવું’ (ક્યાં ? ’દિલમાં’ !!). મીતાબહેનના વિધાન શાથે માટે જ હું સહમત થયો છું કે, ધારણ કરવાની બાબતને રસ્તાઓ પર ફેંકવી તેનો વિરોધ કે તે બાબતે સમજાવટ યોગ્ય છે. પરંતુ આગળ કહ્યું તેમ, દિલમાં (અહીં દિલ એટલે પેલું જેને બદલે પેસમેકર પણ ચાલી જાય તે અંગમાત્ર નહીં પણ મનુષ્યની સમગ્રતાનું પ્રતિક ગણવું) ધર્મ નહીં રહેવાનો સીધો અર્થ ’અધર્મ’નું રહેવું થશે તો ? અથવા તો તેની અવેજીમાં શું હોવું જોઇએ તે સમજણ પ્રથમ મળે તે ઈષ્ટ ગણાશે. દિલ ખાલી જ રાખવાની વાત નહીં કરતા !! જીવંત મનુષ્ય માટે તે શક્ય નથી ! કેમ કે તે તો જડતા કહેતાં મૃત્યુની નિશાની છે ! અને હું નથી માનતો આપ જેવા વિદ્વાનો સમાજને જડ કે મૃત બનવાની સલાહ આપતા હો !