‘યત્ર નાર્યસ્તુ પૂજ્યન્તે‚ રમન્તે તત્ર દેવતા…’ જ્યાં જ્યાં નારી શક્તિનું પૂજન થાય છે ત્યાં ત્યાં દેવતાઓ નિવાસ કરે છે… એવાં સૂત્રો જ્યાં યુગોથી વહેતા આવ્યા છે એવો આપણો દેશ ભારત. આપણા ભારતવર્ષની સંસ્કૃતિમાં મનુષ્યને એના મનુષ્યત્વને કારણે જ સ્વીકારવામાં આવે છે‚ કોઈ જ પ્રકારના સ્ત્રી-પુરૂષ‚ નાનાં મોટાં‚ ગરીબ-શ્રીમંત કે ઊંચા-નીચાના ભેદભાવ વિના. પુરૂષ અને નારી બન્ને મનુષ્ય તરીકે માનવતાના સમાન અધિકારી છે. સમસ્ત માનવજાતની ઉન્નતિ કે અધોગતિ‚ બન્નેના સમાન સન્માન કે અપમાન ઉપર જ આધારિત છે. અને જ્યારે જ્યારે નારી કે પુરૂષની મહત્તા વધતી ઓછી થઈ છે ત્યારે સમગ્ર માનવ સમાજની સમતુલા જોખમાતી રહી છે. ભારતીય સંસ્કૃતિ તો સમભાવની સંસ્કૃતિ છે‚ વેદકાલીન સાહિત્યથી માંડીને બ્રાહ્મણગ્રંથો‚ ઉપનિષદો‚ પુરાણો‚ સંસ્કૃત સાહિત્યગ્રંથો‚ મધ્યકાલીન સાહિત્યની રચનાઓ‚ સંત સાહિત્ય‚ ચારણી સાહિત્ય કે લોકસાહિત્યની રચનાઓને એ દ્રષ્ટિકોણથી તપાસીએ ત્યારે ખ્યાલ આવે છે કે આ તમામ સાહિત્યમાં જેટલું અને જેવું સ્થાન માન પુરૂષ જાતિને મળ્યું છે તેવું અને તેટલું જ સ્થાન-માન નારીશક્તિને પણ મળ્યું છે. સતરૂપા‚ સતીસ્વરૂપા‚ શક્તિસ્વરૂપા નારી ચેતનાને કાયમ આપણી સંસ્કૃતિએ વંદન કર્યા છે‚ અને એની પૂજા કરી છે. બ્રહ્મયજ્ઞ સમયે જે વૈદિક ઋષિઓનું આદરપૂર્વક સ્મરણ કરવામાં આવતું તેમાં ગાર્ગી વાચકનવી‚ વડવા પ્રાતીચેયી અને સુલભા મૈત્રેયી એ ત્રણ મહાન સ્ત્રીઓનાં નામોનો સમાવેશ થાય છે. પરમસત્યનો સાક્ષાત્કાર કરી ચૂકેલી ઘણી સ્ત્રીઓનાં નામ આપણને ઋગ્વેદમાં મળી આવે છે એમાં સત્યાવીશ બ્રહ્મવાદિનીઓ અથવા ઋષિ-નારીઓએ રચેલાં મનાતાં સુકતો મળે છે. જેમાં રોમશા અને લોપામુદ્રા મુખ્ય છે. એ સિવાય વાક વિશ્વવારા શાશ્વતી‚ અપાલા‚ ઘોષા અને અદિતી જેવાં નામો મળે છે. રામાયણમાં શબરી અને શ્રમણી જેવી બે તપસ્વી સ્ત્રીઓનાં નામ મળે છે તો મહાભારતમાં યોગિની સુલભાનો ઉલ્લેખ મળે. જેમણે જનકની રાજસભામાં જઈને યોગાભ્યાસ દ્વારા મેળવેલી મહાન સિદ્ધિઓ અને જ્ઞાનનો પરચો બતાવેલો‚ તો શંકરાચાર્ય મંડન મિશ્ર સાથેના વાદવિવાદમાં મધ્યસ્થી તરીકે બહુશ્રુત નારી ભારતીને ભૂલી શકાય નહીં.