પાણી. બે અક્ષરનો આ શબ્દ માણસમાત્રને ટકી રહેવા માટેની મૂળભૂત જરૃરિયાત છે. એકલો માણસ જ શું કામ?, અપવાદરૃપ સજીવો સિવાય જીવમાત્રને ટકી રહેવા માટે પાણી ફરજિયાત છે. એ બધાંમાં માણસ અને પાણીનો સંબંધ નિરાળો છે. માનવશરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ ૬૫ ટકા જેટલું છે એટલે એક સમયે ખોરાક વિના તે થોડો સમય ખેંચી પણ કાઢે, પણ પાણી વિના તે લાંબો સમય જીવી શકતો નથી. પાણી અને માણસની જેવો જ સંબંધ દેશના વિકાસ અને પાણીની ઉપલબ્ધતા વચ્ચે છે. કોઈ પણ દેશનો આર્થિક વિકાસ મોટાભાગે તેના કુદરતી સંસાધનો પર આધારિત હોય છે. જળ, જમીન, વૃક્ષો, અનુકૂળ આબોહવા જેવા કુદરતી સંસાધનો જ્યાં ભરપૂર માત્રામાં હોય ત્યાં આર્થિક વિકાસની ગાડી પણ તેજીમાં રહે. સામે, જ્યાં તેની અછત હોય ત્યાં વિકાસની ઝડપ ઘટતી જાય. આગળ જણાવ્યા તે તમામ કુદરતી સ્ત્રોતોમાં પાણી એટલા માટે સૌથી મહત્ત્વનું ગણાય, કારણ કે તેની આસપાસ જ અન્ય કુદરતી સ્ત્રોતોના ઉપયોગનું માળખું તૈયાર થતું હોય છે. દુર્ભાગ્યે પાણી પાયાની જરૃરિયાત હોવા છતાં આજે સ્થિતિ એ છે કે દિવસે ને દિવસે તેની અછત સર્જાતી જાય છે. આમ તો આ વૈશ્વિક સમસ્યા છે, પણ હાલ ગુજરાતની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વાત કરીશું.