આ પ્રકારના નિબંધ પ્રવાસ નિબંધની ચિત્રાત્મકતા ઉપરાંત સર્જકના આગવા ચિંતનનો પાશ પામી ભાવકને સૌંદર્યરસની સાથે-સાથે જ્ઞાનરસનું પાન કરાવે છે.