[4] આપણા પૂર્વજો રસિક હતા, જીવન-પ્રેમી હતા. એમણે ઈશ્વરની સ્થાપના કરી. સગુણ-સાકાર પથ્થરની મૂર્તિ કે રત્નની મૂર્તિ લાવીને એની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરી અને એ રૂપને આરાધ્ય દેવ બનાવ્યા. એનું એક વિજ્ઞાન બનાવી દીધું. એને નિર્ગુણ-નિરાકારનું પ્રતીક માન્યું. નિર્ગુણ નિરાકાર સાથે ઈન્દ્રિયો દ્વારા સંબંધ બાંધી શકાતો નથી. તેથી યુક્તિ કરી. ઘરમાં જ પ્રભુની પ્રતિમા મૂકીને કહ્યું : ‘તું અંતર્યામી છે. અનન્ત છે, ઘટ-ઘટ વ્યાપી છે.’ કોઈને પણ થાય કે આ નાનું સરખું રૂપ ઘટ-ઘટ વ્યાપી કેવી રીતે હોય ? પણ એ સર્વજ્ઞ, નિર્ગુણ, નિરાકાર, કાલાતીત, ગુણાતીત એવી સત્તાની સાથે સંબંધ કાયમ રહે માટે તેનો એક પ્રતિનિધિ બનાવ્યો. એ રૂપ જોતાં જોતાં આંખોમાં વસી ગયું, ચિત્તમાં વસી ગયું એટલે માણસ જ્યાં જાય ત્યાં એને પ્રભુ એની સાથે જ છે એવો અનુભવ થાય છે. આ ઘટનાને કારણે પ્રભુ સાક્ષાત્કાર થયો, આત્મસાક્ષાત્કાર થયો એમ કહેવાય છે. સગુણ સાકાર દ્વારા નિર્ગુણ નિરાકાર સાથે ભાવ સંબંધ બંધાય છે. એ ભાવ સંબંધને કારણે ભાવ સમાધિ લાગે છે. એને આત્મ સાક્ષાત્કાર કહેશો તો ત્યાં કોઈ પ્રતીક નહીં હોય, કોઈ સગુણ-સાકાર રૂપ નહીં હોય. આ આત્મસાક્ષાત્કાર બુદ્ધિને થાય છે. બ્રહ્મસૂત્રમાં ભગવાન શંકરાચાર્યે ભાષ્ય કરતાં કહ્યું છે, ‘તે બુદ્ધિનો વિષય નથી કે અવિષય પણ નથી. તે બુદ્ધિગ્રાહ્ય કહેવામાં પણ થોડો દોષ છે. તે બુદ્ધિથી પણ અતીત-પર છે.’