અનાદિ કાળના એવા ગાઢ કુસંસ્કાર છે, જે આત્માને પોતાના શ્રેયથી દૂર લઈ જાય છે ત્યારે આત્મા સાધનોમાં સુખની કલ્પના કરીને સંયોગમાં લીન અને વિયોગમાં દીન બની જાય છે.