(૫૫) પ્રજાપતિના કહેવાનું તાત્પર્ય એ હતું કે, જાગૃત કાળે આંખમાં વિરાજીને જે દેખે છે, તે આત્મા છે. કેમકે, દેખનારો તો, કેવળ આત્મા જ છે. જે દેખાય, તે એ આત્મા ન હોઈ શકે. પણ એ બે જણને એ તાત્પર્ય સમજાયું નહિ. એની આંખમાં એમણે દ્રષ્ટિ કરી, તો ત્યાં આંખની કીકીના દર્પણમાં એમને પોતાના જ શરીરનું પ્રતિબિંબ દેખાયું, ને એમણે શરીરને જ આત્મા માની લીધો. એમણે એ વિચાર ન કર્યો, કે હ્રદયકમળની અંદર હ્રદયાકાશના સિંહાસન ઉપર, કાર્ય-કારણથી રહિત, નિરૂપાધિ તથા નિર્વિકાર અને નિરવયવ, એવો જે દેખનારો આત્મા છે, તે જ પ્રતિબિંબની જેમ નેત્રમાં પ્રવેશીને, બધું દેખી રહ્યો છે. નહિ તો, આંખની શી મજાલ છે,