સાઇટોકીન્સ, જેમાં ઇન્ટરલ્યુકિન, ઇન્ટરફેરોન અને ડેવલપ પરિબળોનો સમાવેશ થાય છે, તે પ્રોટીન છે જે પ્રતિકારક કોશિકાઓ દ્વારા અન્ય કોશિકાઓ પર કાર્ય કરવા માટે સ્ત્રાવ થાય છે, જે વિદેશી આક્રમણકારો માટે પ્રતિરક્ષા પ્રતિભાવ પેદા કરે છે.