પ્રત્યેક પ્રદેશના અમુક ચોક્કસ નાનકડા વિસ્તારમાં આવી સ્થાનિક કહેવતો પ્રચલિત હોય છે. ચરોતર તરીકે ઓળખાતા આણંદ-ખેડા જિલ્લાની પ્રજાનું પણ લોકસાહિત્ય છે. આ વિસ્તારનાં લોકગીતો, લગ્નગીતો, લોકવાર્તાઓ છે, તેમ સ્થળનામી, ગામલક્ષી ચરોતરી કહેવતો પણ પ્રાપ્ત થાય છે. અલબત્ત, તેમાંની ઘણી ખરી કહેવતો આજે નામશેષ થવા પામી છે. છતાં પ્રજાના સમાજજીવન, સંસ્કૃતિ અને લોકસાહિત્યના અભ્યાસની દષ્ટિએ તે ધ્યાનમાત્ર અને રસપ્રદ છે. ચરોતરની ગામલક્ષી લોકકહેવતોમાં ચરોતરનાં વિવિધ ગામોનું, ગ્રામવાસીઓની કેટલીક સાચી યા આરોપિત લાક્ષણિકતાઓનું નિરૂપણ થયું છે. તેમાંથી જે તે ગામ અને લોકો વિશેે અન્ય લોકોમાં પ્રચલિત ખ્યાલોનું પણ દર્શન થાય છે. જે તે ગામની ભૌગોલિક, સામાજિક, સ્વાભાવિક, ખાસિયતો, ખૂબીઓ, ખામીઓ તેમાં સૂત્રાત્મક ભાષામાં અભિવ્યક્તિ પામી છે. અમુક ગામો યા લોકવિશેષની સમૃદ્ધિ, મોટાઈ, બડાઈ, સાહસિકતા, ઉદારતા, ખાનદાની ઉપરાંત ઉદ્દંડતા, લુચ્ચાઈ, દાંડાઈ, કાયરતા આદિ એબોનું પણ તેમાં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષરૂપે સૂચન હોય છે. જે તે ગામ યા ગામવાસીઓ એવી એબોથી યુક્ત હોય જ એવું હોતું નથી, પરંતુ તેમની અમુક લાક્ષણિકતાઓ-ખાસિયતોનું તેમાં કંઈક અંશે પ્રતિબિંબ અવશ્ય પડતું હોય છે. ટીખળમાં પણ કંઈક સત્ય પરોક્ષરૂપે સૂચવાય છે. તે જ રીતે કહેવત રચાઈ અને પ્રચલિત થઈ હોય તે સમયની ગામ અને ત્યાંના લોકોની સ્થિતિ આજે સાવ બદલાઈ ગઈ હોય તે પણ બનવાજોગ છે. આવી સ્થિતિમાં વર્તમાન સમયના ગામ કે લોકોને કહેવતો બંધબેસતી ન થાય એ પણ સ્વભાવિક છે. ચરોતરમાં પ્રચલિત ઘણી ખરી કહેવતોમાં જે તે ગામના લોકોના અણગમતા સ્વભાવનું નિરૂપણ થયેલું જોવા મળે છે. તેમના સ્વભાવની ઉદ્દંડતા, લુચ્ચાઈ, પક્કાઈ, ખટપટ અને કાવાદાવાયુક્ત વૃત્તિ-પ્રવૃત્તિ વગેરેનું તેમાં સૂચન છે.