- નવજાતનો મગજનો વિકાસ પહેલા પાંચ વર્ષમાં ખૂબ ઝડપથી થાય છે. બ્રેઈન વેઈટ ઝડપથી વધે છે. આથી જ તરતનું જન્મેલું બાળક હેડબેલેન્સ જાળવી શકતું નથી. બાળકને ઊંચકતી વખતે માથાને હાથથી ટેકો આપવો જરૂરી હોય છે. શરીરની સરખામણીમાં મગજનું વજન-વિકાસ ખૂબ ઝડપી હોય છે. શરૂઆતના પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં બાળક પોતાની ભૂખ-તરસ જેવા સંવેદનો, બહારના વાતાવરણને, અન્ય વ્યક્તિઓ દ્વારા મળતાં ભાવ-પ્રતિભાવ વગેરેને સંવેદી અને ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા આપવા લાગે છે. ભાષા-સંવાદની સમજ, જણાવવાનો પ્રયત્ન વગેરેની શરૂઆત ખૂબ જ પ્રારંભિક અવસ્થામાં શીખવાની આતુરતા-ક્ષમતા નવજાતનાં પ્રારંભનાં મહિનાઓથી શરૂ કરી પાંચ વર્ષ સુધી મહત્તમ હોય છે.