એવું મનાય છે ત્યાં જીવસૃષ્ટિના સક્ષમ છે કે બંધિયાર જગ્યા (કિરણોત્સર્ગ, વેક્યૂમ, નીચા તાપમાન, વગેરે . . ). તેઓ extremophiles (બેકટેરિયા અને સુક્ષ્મ સહિત) કહેવામાં આવે છે.