છેતરપિંડી માટેની ઊડીને આંખે વળગે એવી સહુથી મોટી પૂર્વશરત એ છે કે અન્યને છેતરતાં પહેલાં માણસે સહુ પ્રથમ તો પોતાના આત્માને જ છેતરવો પડે છે. જાત જોડે છેતરપિંડી કર્યા સિવાય અન્ય જોડે છેતરપિંડી થઈ શક્તી નથી. છેતરપિંડી કરનારે, પોતે છેતરપિંડી કરી રહ્યો છે એની સભાનતા તો સહુ પ્રથમ કેળવવી પડે છે. આ સભાનતાને ક્રૂરતાપૂર્વક કચડીને અથવા લુચ્ચી લુચ્ચી દલીલોથી કચડી નાખીને પછી જ સામેવાળા સાથે છેતરપિંડી થાય છે. આમ છેતરાઈ જનારો તો એક જ છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે પણ છેતરનારો તો છેતરપિંડીના બેવડા ભારણ હેઠળ કચડાઈ જાય છે. દુનિયાભરના કરોડો પ્રાણીઓમાં કોઈ પ્રાણીઓ આપસમાં આવી ચોરી કે છેતરપિંડી કરતા હોય એવું કહી શકાય એમ નથી. શિયાળને આપણે લુચ્ચું પ્રાણી કહીએ છીએ અને એની લુચ્ચાઈની ઘણી બધી વાર્તાઓ આપણા કથાનકમાં છે પણ આ લુચ્ચાઈ કે છેતરપિંડી ઉપર લખેલી મહાભારતમાં કહેવાયેલી ચોરી જેવી છે. ભક્ષણ અથવા પ્રાણની રક્ષા સિવાય આમાં ઝાઝો હેતુ હોતો નથી. કોયલ કાગડીના માળામાં ઈંડાં મૂકી જાય છે એને સભાન છેતરપિંડી ન કહેવાય પણ એનું પ્રાકૃતિક આયોજન જ કહેવાય. પોતાનો માળો ન હોવો અને રૂપે રંગે કાગડીનાં ઈંડાં પણ કોયલનાં ઈંડાં જેવાં જ હોવાને કારણે કોયલમાં કુદરતે આ એક વિશેષ પ્રકારનું સંવિધાન કરી આપ્યું છે. માણસ જે ચોરી કે છેતરપિંડી આચરે છે એવી આ છેતરપિંડી નથી.