અનેક રોગ જેવા કે મગજમાં લોહી ચડી જવાનો રોગ, હૃદય બંધ પડવાનો રોગ, અજીર્ણને અપચાનો વ્યાધિ, કાળજું, હોજરી કે જઠરનો રોગ અને પિત્ત-પ્રકૃતિના વ્યાધિ, ક્ષય, ન્યુમોનિયા કે ટાઈફોઈડનો મહાવ્યાધિ, વાતરોગ કે સંધિવા વગેરે દર્દોનું બુધની રેખા સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર છે, તે વ્યાધિઓની ચડતી-પડતીનું થર્મોમીટર છે.