મહાભારત, સ્કંદપુરાણ, પદ્મપુરાણ, ભવિષ્યપુરાણ, વરાહપુરાણ વગેરેમાં નાગપંચમીનો ઉલ્લેખ છે. નાગ-સર્પોની ઉત્પતિ સંબંધી અનેક પૌરાણિક કથાઓ છે. મહાભારત, ભવિષ્યપુરાણ વગેરેમાં નાગોના વંશોની માહિતી મળે છે. તે પ્રમાણે દક્ષકન્યા કદ્રુને કશ્યપ ઋષિથી એક હજાર સર્પ ઉત્પન્ન થયા. કશ્યપના નાગપુત્રોમાં અનંત, વાસુકિ, કર્કોટક, પદ્મ, મહાપદ્મ, શંખ અને કલિક એટલા ખૂબ જાણીતા છે. આ પુત્રોમાં નાગજાતિ અસ્તિત્વમાં આવી. સ્કંદપુરાણના પ્રભાસખંડમાં નાગપંચમીનું વ્રત મળે છે.