વર્ણાશ્રમના સમર્થનમાં ગાંધીજીની મુગ્ધ આદર્શવાદ માટેની જીદ જોઈ શકાય, પણ તેમાં તેમની કુટિલતા કે દલિતો પ્રત્યેની શત્રુતા જોવામાં પ્રમાણ ચૂકાય છે અને તેમની હત્યા પછીનાં વર્ષોમાં તેમના નામે જે કંઈ થયું કે ન થયું, એ માટે પણ તેમને કેટલા જવાબદાર ગણી શકાય?