પણ સમયની સાથે અમેરિકા, રશિયા જેવા શક્તિશાળી દેશો વચ્ચેની દુશ્મનાવટે રાજકીય, સામાજિક અને આર્થિક કારણોથી માનવ વિકાસમાં અવરોધો ઊભા કર્યાં.