તે જાતનો તેવો એક ભાગ છે,- અને નહિ કે આપણા અંગત અહમનો. આપણો ફાળો એટલો કે આપણે તેને મર્યાદિત અને વિકૃત કરી નાખીએ છીએ ! જ્યારે એમાં જે સાચુ કાર્ય થાય છે તે હોય છે પ્રભુનું. જ્યારે માણસના અહમની આંખો ઉઘડે અને તેને દેખાય કે એની સંકલ્પશક્લ્તિ એ તો માત્ર એક પ્યાદું છે, તેનું ડહાપણ એ અજ્ઞાન અને બાલિશતા છે, તેની શક્તિ એ બાળકનાં ફાફાં છે, તેના સદગુણ એ દંભભરી અશુદ્વિ છે , અને જ્યારે પોતાનાથી ઉપર જે છે તેને તે પોતાની જાત સોંપતા શીખે છે ત્યારે જ તેનો ઉદ્વાર થાય છે.આપણને આપણી સ્વતંત્રતા અને અંગત ઇચ્છા–શક્તિનું જે ભાન અને ભાસ છે અને જેને આપણે આટલા બધા આશક્ત છીએ તેની નીચે ખરેખર તો, હજારો સૂચનો, આવેગો પરિબળોની દયાપાત્ર ગુલામી જ છુપાએલી છે. આપણે આપણી જાતને ખૂબ સાંકડી રાખીને એ બધાંને બહારનાં બનાવી દીધા છે એટલે બીજું થાય પણ શું? સ્વતંત્રતાનું અભિમાન કરતો આપણો અહમ્ એ પગલે પગલે, પ્રકૃતિનાં અગણિત અંગો, બળો, પરિબળો, અસરોનો એક માત્ર ગુલામ છે,રમકડું છે, તેના હાથમાં નાચતું પૂતળું માત્ર છે. પ્રભુના હાથમાં પોતાનું વિસર્જન એ છે અહમની આત્મકૃતાર્થતા; જે પોતાનાથી પર છે તેની શરણાગતિ એ છે સર્વબંધનોમાંથી અને મર્યાદાઓમાંથી એની મુક્તિ અને એની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા. અને છતાં, વ્યવહારમાં, આ ત્રણેય ભૂમિકાઓ જરૂરી અને ઉપયોગી છે. તેથી તેમેને તેમેનું યોગ્ય સ્થાન મળવું જ જોઇએ. દાખલા તરીકે આપણે સીધા જ છેલ્લી અને ઊંચામાં ઊંચી ભૂમિકાથી શરૂઆત ના કરી શકીએ. એથી કાંઇ ધાર્યુ પરિણામ ના આવે,- અને એ સલામત પણ નથી. એ જ પ્રમાણે એક ભૂમિકામાં હજી કાચા હોઇએ અને છતાં બીજીમાં કૂદી પડીએ તો એ પણ બરાબર નથી. કારણ કે ભલેને ભલેને શરૂઆતથી જ આપણું મન અને હ્રદય પ્રભુનો સ્વીકાર કરે છતાં પણ આપણી પ્રકૃતિમાં એવા બીજાં ઘણાં તત્વો પડ્યા હોય છે, જે ક્યાંય સુધી, એ માન્યાતાનો સાક્ષાત્કાર નથી થવા દેતાં. અને જ્યાં સુધી સાક્ષાત્કાર ના થાય ત્યાં સુધી મનની માન્યતાઓ શક્તિ – સભર સત્ય નથી બનતી; એ એક માહિતી રહે છે, જીવંત સત્ય નહિ; એક ખ્યાલ રહે છે, શક્તિ નહિ. અને સાક્ષાત્કારની શરૂઆત થઇ ગઇ હોય તો પણ, એવ કલ્પના કરવી કે માની લેવું કે ભગવાને આપણને તેના હાથમાં પૂરેપૂરા લઇ લીધા છે કે આપણે ભગનાનનાં કરણ તરીકે જ કામ કરીએ છીએ, એ જોખમકારક છે; એ વધારે પડતો સ્વીકાર છે અને તેને પરિણામે કોઇ ભયંકર જૂઠાણામાં ફસાઇ જવું પડે; એથી તામસિક લાચારીમાં સરી પડાય અથવા આપણું અભિમાન આકાશ સુધી ઊંચે ચડી જઇ પોતાને ભગવાનનું લેબલ લગાવી દે; એથી કદાચ આખી જ સાધના ભયંકર રીતે વિકૃત થઇ જાય અને કદાચ સમૂળગી ભાંગી પડે પણ ખરી. એક એવો ગાળો પણ આવે જ છે ( અને એ ઠીક ઠીક લાંબો પણ હોઇ શકે) કે જ્યારે અંગત પ્રયત્ન, અને સખત મથામણ કરીને, પોતાની સંકલ્પ – શક્તિ વડે નિમ્ન પ્રકૃતિના જૂઠાણા અને વિકૃતિઓને ફેંકી દેવા પડે અને નિમ્ન પ્રકૃતિને મક્કમતાથી કે ઉગ્રતાથી ઉઠાવીને પ્રભુના પ્રકાશમાં મૂકવી પડે. માનસિક શક્તિઓ, હ્રદયની ઉર્મિઓ અને આવેગો, પ્રાણની ઇચ્છાઓ અને વાસનાઓ, અને ખુદ શરીરને પણ પરાણે સાચી નિષ્ઠામાં ધક્કેલવાં પડે છે અથવા તેમને સત્યનો સ્વીકાર કરતાં અને તેનો પ્રત્યુત્તર આપતાં શીખવવું પડે છે. અને જ્યારે આ પાર પડે – અને ખરેખર પાર પડે – ત્યારે જ માત્ર ત્યારે જ, નિમ્ન પ્રકૃતિ ઊર્ધ્વને શરણે આવે છે. કારણ કે ત્યારે જ આપણા યજ્ઞના બલિનો સ્વીકાર થાય છે. છતાં હજી ય પ્રભુએ કરેલી શરૂઆત અને સાધકમાં થતું તેનુ વહેણ એ બેની વચ્ચે એક બહુ જ મોટી ખાઇ રહે છે અને તેને પસાર કરી જવા માટે એક અંધ- ક્રિયા જરૂરી થઇ પડે છે, એવી કે જે હંમેશા કોઇ ચોક્કસ રૂપની નથી હોતી, એટલુ જ નહિ પણ કદીક તો તદ્દન ઢંગ- ધડા વગરની હોય છે. અને જ્યારે આ ખાઇ પણ પસાર થઇ જાય છે ત્યારે, પ્રગતિ- પંથના અંતે, અહમ, અસુદ્વિ, અને અજ્ઞાનનો ક્રમે ક્રમે નાશ થયા પછી જ વ્યક્તિની અંદર જે કાંઇ થાય છે તે પ્રભુનું કાર્ય બને છે.