ધનની વ્યાખ્યાં કરવી હોય તો એમ કહી શકાય કે કોઈપણ પ્રકારનાં મૂલ્ય દ્વારા વસ્તુ મેળવવી. એક સમયે વસ્તુઓ મેળવવા માટેનું મૂલ્ય મુદ્રા, કાષાર્પણ, મહોર, અધેલા, આના, દામ ટકા, દોઢીયું, કોડી, કોરી, પાઇ, સિક્કો વગેરે ચૂકવીને મેળવવામાં આવતું હતું, પણ આ તમામ શબ્દોનો આજની ભાષામાં એક સામાન્ય અર્થ કરવો હોય તો એ સમય પ્રમાણેનો પૈસો એમ કરી શકાય. સમય સમય પ્રમાણે જોઈએ તો આ શબ્દો અંગે વિવિધ માન્યતાઓ અને તેમનો ઇતિહાસ પણ રહેલો છે. જેમકે “મુદ્રા” શબ્દનો પ્રયોગ મહાભારતનાં સમયથી કરવામાં આવ્યો જેને પાછળથી કર્ણાટક સંગીત અને નાટ્યશાસ્ત્રમાં સમાવવામાં આવ્યો. જો’કે બીજી માન્યતા એ પણ છે કે મુદ્રા અને કાષાર્પણ બંને શબ્દો મૌર્ય સામ્રાજ્યથી બહાર આવ્યાં છે. મહોર શબ્દનો પ્રયોગ મોગલ સામ્રાજ્યથી શરૂ થયો. જ્યારે સિક્કાનો ઉલ્લેખ ઈસાની ૬ ઠ્ઠી સદી પૂર્વે કરવામાં આવેલો અને રૂપિયાને રૂપા એટ્લે કે ચાંદી સાથે જોડવામાં આવેલો છે. સંસ્કૃતમાં “રુપ્યકમ્” શબ્દનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવેલો છે જેનો અર્થ ચાંદીનો સિક્કો થાય છે. “પૈસો” શબ્દ એ ઘણો જ આધુનિક છે જેનો જન્મસમય છેલ્લા ૭૦ -૮૦ વર્ષ માની શકાય. વર્ષો અગાઉ ભારતમાં ૪૦ પૈસા બરાબર એક રૂપિયો થતો હતો, ત્યાર પછી ૬૪ પૈસા થયો. દાશમીક પ્રણાલી લાગુ થયાં બાદ ૧૦૦ પૈસા બરાબર એક રૂપિયો થવાં લાગ્યો. આ આખા રૂપિયાની જેમ મુદ્રા કે મોહર પણ આખી રહેતી, “ઢબુ” એટ્લે એક પૈસો, “દોઢિયું” એટ્લે બે પૈસા, “અધેલો” એટ્લે કે અડધો ભાગ, “દામ” એટ્લે પાવલાનો ચોથો હિસ્સો થતો હતો, આ ચોથા હિસ્સા નો ય ચોથો હિસ્સો એ “પાઇ” તરીકે ઓળખાતો હતો, જે સૌથી નાનો સિક્કો હતો. રૂપિયાનો ચોથો ભાગ પચ્ચીસ પૈસા જે “ચાર આના” તરીકે ઓળખાતો. પણ જો આજે આપણે ધાતુ અને કાગળની કદર કરીએ છીએ પણ એક સમયે પશુઓએ અને કોડીએ પણ ચલણ -પૈસાનાં રૂપમાં પોતાની સેવા આપી હતી અને આજે એ ચલણ ઇલેક્ટ્રોનિક અને બિટકોઈનનાં રૂપમાં ફેરવાયેલ છે.