શ્રીમદ ભાગવત પુરાણના એક પ્રસંગમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે દેવતાઓ અને અસુરોએ મળીને સમુદ્ર મંથન કર્યું હતું. આ સમુદ્ર મંથન મનદાર પર્વતને મથનીના રૂપમાં અને વાસુકી નાગને દોરીના રૂપમાં પ્રયુક્ત કરીને કરવામાં આવ્યું હતું. સમુદ્ર મંથનમાંથી અનેક રત્નો નિકળ્યા, અને આ રત્નોની સાથે આરોગ્યના દેવતા ધન્વંતરિનું પ્રાગટ્ય થયું હતું. અને એટલા માટે જ ધનતેરસના દિવસને ધન્વંતરિ તેરસ અથવા તો ધન્વંતરિ પણ કહેવામાં આવે છે. મહાભારત, અગ્નિપુરાણ, વિષ્ણુપુરાણ, હરિવંશપુરાણ, અને બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણ સહિતના પુરાણોમાં આનું વિશેષ પ્રકારે વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.