હમણાં એક પ્રસંગે એક ભાઈની ઓળખાણ થઈ. મારો પુત્ર અને એમનો નાનો ભાઈ મિત્રો છે. એટલે તેઓ મને નામથી ઓળખે છે એમ કહીને પછી એમણે હોંશથી કહ્યું, ‘હું નિકુંજ દવેનો મોટો ભાઈ.’ એમણે ‘નિકુંજ દવે’ એમ કહ્યું એટલે મારા મનમાં મારા નિકટના પરિચિત મુરબ્બી નિકુંજભાઈની છબિ ઊપસી આવી. પણ એ નિકુંજભાઈ તો નિવૃત્ત છે. એ આ સજ્જનના ભાઈ હોય તોય મોટા ભાઈ હોય, નાના ભાઈ શી રીતે હોઈ શકે ? સામાન્ય રીતે હવે ઓળખાણ નથી પડતી તો હું નિખાલસતાથી કબૂલ કરી લઉં છું. પણ આ નિકુંજભાઈ મારા એટલા નિકટના પરિચિત છે કે ઓળખાણ પડવામાં ગરબડ થઈ રહી છે એનો મને સહેજે અણસાર ન આવ્યો. ઊલટું, મને એમ લાગ્યું કે આ ભાઈની મેમરી સ્વિચ મારી મેમરી સ્વિચ કરતાંય વધુ બગડેલી લાગે છે. નિકુંજભાઈ એમના નાના ભાઈ નથી, પણ મોટા ભાઈ છે એ જ બિચારા ભૂલી ગયા છે ! સદગુણોમાં બીજાં જેવાં આપણે ન હોઈએ તો કશું દુ:ખ નથી થતું હોતું, પણ દુર્ગુણોમાં કોઈ આપણા જેવું હોય તો આપણને આનંદ થાય છે. મને પણ આવો મનુષ્યસહજ આનંદ થયો. મેં કહ્યું, ‘તમે તો યાર, ગજબ કરો છો ! નિકુંજભાઈ તમારા મોટા ભાઈ થાય, નાના ભાઈ નહીં.’ પેલા સજ્જન વિસ્ફારિત નેત્રે મારી સામે જોઈ રહ્યા; પછી કળ વળી ત્યારે બોલ્યા, ‘અરે ! નિકુંજ તો મારાથી ઘણો નાનો છે. મારાથી નાની બે બહેનો ને પછી નિકુંજ.’ મને લાગ્યું કે ગોટાળાની દુર્ગમ સીમાઓ હું પાર કરી ગયો છું. જે નિકુંજભાઈની છબી મારા મનમાં ઊપસી હતી એ નિકુંજભાઈ તો એંસી વરસની આસપાસના છે. એમની અટક યાદ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ યાદ ન આવી, પરંતુ એમની અટક ‘દવે’ નહોતી, પણ એમના જમાઈની અટક ‘દવે’ હતી એટલું યાદ આવ્યું. હું કંઈક ગૂંચવાયો છું એવું લાગતાં એમણે કહ્યું, ‘નિકુંજને ન ઓળખ્યો ? નાટકવાળો નિકુંજ ! તમારા સન જોડે નાટકમાં ભાગ લેતો હતો એ!’ એમણે મને નિકુંજ કયો – એ યાદ કરાવવા મરણિયો પ્રયાસ કર્યો. પણ મને એ જેની વાત કરતા હતા એ નિકુંજ યાદ ન આવ્યો તે ન જ આવ્યો. પછી સૌજન્ય ખાતર મેં કહ્યું, ‘હા-હા નિકુંજ ! એના તમે મોટા ભાઈ, એમ ? તમને મળીને ખૂબ આનંદ થયો.’ મેં નિકુંજને નથી ઓળખ્યો એવો એમને ખ્યાલ આવી ગયો, પણ સૌજન્ય ખાતર એમણે મારી વાત માની લીધી.