“પ્રાચીન શાસ્ત્રો ઓંકારમાં બે સ્વર અને એક વ્યંજન બતાવે છે – અ-ઉ-મ્. પાણિનીય વ્યાકરણ પરંપરા મુજબ સ્વરના પણ સ્થાનો બતાવ્યા છે. अकुहविसर्जनीयानाम् कण्ठः, उपुपध्मानीयानां ओष्ठ्यः. અને મ્ તો ઓષ્ઠ્ય છે જ. એટલે એમાં જિહ્વા વગેરેનો ઉપયોગ થતો નથી એ વાત બરાબર નથી. ઓંકારને ઊર્જા કે આદિઊર્જા કહેવી એ જરા વધારે પડતું છે. આદિ સ્વર કે નાદ માણસના મુખમાંથી ઉચ્ચારાય એવું તો ન બને ને! માણસ પહેલાં એનું અસ્તિત્વ હોવું જરૂરી છે.