આ દાયકાઓ દરમિયાન કયારેય એ મૂલ્યો કોઈને પણ સમજાવવા પ્રયત્નો નથી કર્યા. આઝાદી આવી પછી બંધારણ બન્યું, ૧૯૫૦માં ભારત ગણરાજય બન્યું. ધારાકીય, વહીવટી અને ન્યાય એ ત્રણનો સમન્વય કરતી શાસન પદ્ધતિ અમલમાં આવી. એ પ્રમાણે જ દેશ ચાલવો જોઈએ, કોઈને પણ, પોલીસને કે અધિકારીને કે પ્રજાને એ ન્યાય કે કાનૂન પોતાના હાથમાં લેવાનો અધિકાર નથી એ વાતો પ્રજાને સમજાવવાની કોશિશ આજ સુધી નથી કરી. મારામારી કરતા અને ગૃહના કિંમતી કાર્યને અટકાવી દેતા અજ્ઞાની અને જડ સાંસદો અને ધારાસભ્યોના હાથમાં કાનૂન બનાવવાની ચાવી સોંપી દીધી. ભ્રષ્ટાચારી અને સત્તાલોલુપ રાજકારણીઓએ અને અમલદારોએ પ્રજાને ફાઇલબાજી કરીને ત્રાહીમામ પોકારાવ્યું. (એ અમલદારો આજે આપણાથી પણ વધારે નિરાશ છે.) તપાસ અને કાનૂનનો અમલ એવા બેવડા અધિકાર પોલીસખાતાના હાથમાં સોંપી દીધા. પોલીસને સત્તાધારીઓના હાથા બનાવવામાં આવ્યા. જડસુ વર્તનથી માનવ-અધિકારોને ઘોળીને પી જઈને રીબામણી કરવા જેવા અમાનવીય વ્યવહાર સામાન્ય બની ગયા, એટલું જ નહિ પણ રાજકારણીઓએ પોલીસનો ગેરઉપયોગ કરવો શરૂ કર્યો. પ્રજાએ એ ભયનું સામ્રાજય સ્વીકારી લીધું. રીબામણી અને સતામણી નહીં થાય એવી બાંહેધરી કોઈ પણ નેતાએ, ગૃહપ્રધાન બન્યા પછી પણ કયારેય ન આપી-ચૂંટણી વખતે પણ નહીં. કેસ-દસ્તાવેજોનાં ગોળ ફીંડલા, વકીલો અને લાંબી લાંબી મુદત પછી મુદત પાડતા ન્યાયાધીશો, એ આપણા ન્યાયતંત્રનાં પ્રતીક બની ગયાં. એ બધું નપુંસકની જેમ જોયા કર્યું. પ્રજા થાકી ગઈ. બંધારણ, માનવીય વહીવટ સ્વપ્ન બની ગયાં, એક ભ્રાંતિ બની ગયાં.