કાર્તિક સેહગલ-હવાનું પ્રદૂષણ એ ભારતનો સૌથી ખરાબ દુખાવો છે, જેણે આજે અમને ગિનિસ બૂક રેકોર્ડ આપ્યો છે – વિશ્વના સૌથી વધુ પ્રદૂષિત શહેર, બેઇજિંગ અને મેક્સિકો જેવા શહેરો કરતાં આગળ. માત્ર આપણા દેશની રાજધાની નથી, પરંતુ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબ્લ્યુએચઓ) દ્વારા મોટાભાગના ભારતીય મહાનગરોને જીવંત રહેવા અને શ્વાસ લેવા માટે સૌથી ખતરનાક સ્થળો તરીકે જાહેર કરવામાં આવે છે. આ બાબત ચિંતાજનક બાબત છે કે ૨૦ સૌથી ખરાબ દૂષિત શહેરોમાંથી ૧૩ ઘાતક ‘સુપર-ફાઈન પાર્ટિક્યુલર બાબત (પીએમ ૧૦)) ની સંભાવનામાં વિશ્વમાં, ભારતમાં છે. આવા ઝેરી વાયુ એક શાંત કિલર છે, જે મોટે ભાગે અમારી ભાવિ પેઢીઓ અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના આરોગ્યને અસર કરે છે. આ શિયાળા દરમિયાન જ્યારે ઠંડા હવામાનને લીધે જમીન ઉપર પ્રદૂષિત હવા શરૂ થઈ હતી, ત્યારે હવાની ગુણવત્તા વધુ ખરાબ બની હતી અને ભયંકર પરિણામો અને આરોગ્યના જોખમોએ દિલ્હીના લોકોને ઝડપી ઉકેલો શોધવા માટે લઈ ગયા હતા. દિલ્હી સરકાર દ્વારા અપાયેલી ન્યાયતંત્રને ક્રિયા માટે આંચકો લાગ્યો છે. દિલ્હીને “ગેસ ચેમ્બર” પર ફોન કર્યા બાદ, ન્યાયતંત્રએ, ભારે ડીઝલ કાર પર અસ્થાયી પ્રતિબંધની રજૂઆત કરી અને દિલ્હી સરકારે ૧૫ દિવસની ગાળા માટે નોંધણી સંખ્યાના આધારે બોલ્ડ ટ્રાફિક નિયમનો, કાર ચલાવવા માટેનો એક અનોખા ફોર્મ્યુલા શરૂ કર્યો, એક પ્રયોગાત્મક કસરત તરીકે ૧૫ જાન્યુઆરી સુધી. સસ્પેન્ડેડ પેન્ટિક બાબત અને સલ્ફર ડાયોક્સાઈડના ઊંચા સ્તરો કે જે આપણે શ્વાસમાં લઈએ છીએ, નિઃશંકપણે વધતા મૃત્યુદર, રોગો અને ક્ષતિગ્રસ્ત પલ્મોનરી ફંક્શનના કારણો છે. દંડ આચ્છેદ શ્વાસોચ્છવાસને લગતું પ્રણાલીમાં પ્રવેશ કરે છે, રોગપ્રતિકારક તંત્રમાં ફેરફાર કરે છે, યકૃત અને કિડનીને ઘટાડે છે; પણ બાળકોમાં મગજને નુકસાન પહોંચાડે છે જેના પરિણામે નીચલા બુદ્ધિ ઘટક, હાયપરએક્ટિવિટી અને મંદ મગજ કાર્બન મોનોક્સાઇડ સ્તરોમાં તીવ્ર વધારો કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સિસ્ટમ પર અસર કરે છે, ખાસ કરીને બાળકોમાં અને નર્વસ સિસ્ટમ પર હુમલો કરી શકે છે. જો અમે આ પ્રદૂષણને મર્યાદિત ધોરણોને ધરપકડ કરવા માટે તાત્કાલિક ઉપચારાત્મક પગલાંઓનો સ્વીકાર કરતા નથી, તો ભારતીય શહેરોનું ભવિષ્ય નિરાશાજનક લાગે છે. જો કે, એ જોવાનું આનંદદાયક છે કે દિલ્હી સરકારે કટોકટીના પગલાંની શ્રેણી શરૂ કરી છે. વાયુ પ્રદૂષણ સમાવતા લડાઇ શરૂ કરવામાં આવી છે. ન્યાયતંત્ર દ્વારા તેને ન્યાયી ઠેરવવામાં આવ્યો છે, જે તેના પોતાના વિચારોનું આમૂલ વિચારો ધરાવે છે. આ લડાઈને અસરકારક રીતે બનાવવા માટે વિચારણા કરવાના અન્ય મુદ્દાઓ છે છેલ્લાં ૨૦ વર્ષમાં દિલ્હીની વસ્તી વધીને ૧૦ કરોડથી વધીને ૨૦ મિલિયન થઈ છે. ગરીબ શહેરી સંકલનને કારણે ગુડગાંવ અને નોઈડા જેવા નવા ઉપગ્રહ નગરો, જે હવે અશક્ય રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (એનસીઆર) બનાવે છે, તે પણ વ્યાપારી છે કારણ કે તે રહેણાંક છે. વધુમાં, મુંબઇ, ચેન્નઈ વગેરે જેવા દરિયાઇ શહેરોમાં વિપરીત, જ્યાં તાજી હવા સમુદ્ર દ્વારા ફરી ભરાઈ જાય છે, દિલ્હીની સરખામણીમાં જમીનની સાથે ઘેરાયેલા ધુમ્રપાન અને કોંક્રિટ માળખાના લોકોની સરખામણી કરી શકાય છે. તેમાં વિકાસની ખામીવાળી વિકાસ રચના છે જે તેને સામૂહિક ટ્રાંઝિટ સિસ્ટમ પૂરી પાડવા માટે સંકળાયેલી છે જે દરેક માટે કાર્ય કરે છે. શહેરના વિસ્તરણથી પરિવહનના ખાનગી માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવા માટે મોટાભાગની વસતીને ફરજ પાડી છે. થોડા પગલાંઓ કે જે આ સમસ્યા સામે લડવામાં મદદ કરી શકે છે અને જે તે બની શકે છે