સુરતે ગાંધીપૂર્વે સત્યાગ્રહો કર્યા હતા, વેપારીઓએ હડતાળ પાડી હતી, ૧૮૫૭માં મણિલાલ શાયરે આગ જેવી કવિતા લખી હતી, ગદર ચળવળમાં સુરતના કાસિમ ઇસ્માઇલ મનસૂરને ફાંસી મળી હતી, કોંગ્રેસ અધિવેશનમાં અહીં જહાલ-મવાળ વિભાજન સ્પષ્ટ થયું હતું, નર્મદ-કરસનદાસે સામાજિક પરિવર્તનનો બુંગિયો ફૂંક્યો હતો, ઇચ્છારામ સૂર્યરામ દેસાઈએ ‘ગુજરાતી’ અખબાર દ્વારા રાજકીય ચેતનાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. . . આ ઘટનાઓની વાત સાંજે યોજાયેલા અભિવાદન કાર્યક્રમમાં મેં થોડા સમયમાં કરી.