ઉપેન્દ્રનો જન્મ મધ્યપ્રદેશના ઈન્દોરમાં અને અભ્યાસ ઉજ્જૈનમાં. ઘરમાં પણ હિન્દી બોલાતી હોવાથી તે માતૃભાષા જેવી જ થઈ ગયેલી. એમના મોટાભાઈ ભાલચંદ્ર શાળા-કૉલેજમાં નાટકોમાં પ્રવૃત્ત હતા, એમાંથી ઉપેન્દ્રને ક્યારે અભિનયનો રંગ લાગી ગયો, એની ખબર પડી નહીં. ઉપેન્દ્રથી નાનો ભાઈ અરવિંદ ભાઈ કરતાં પણ દોસ્ત વધારે. એમનાં બહેન વિજયાબહેન જાની યાદ કરે છે કે ઉપેન્દ્ર-અરવિંદને રામાયણ અને મહાભારતના ગ્રંથો બહુ પ્રિય. એમાંય યુદ્ધના પ્રસંગો એમને વિશેષ ગમે. અવારનવાર ધનુષ્ય-બાણ-તલવાર લઈને રામાયણ-મહાભારતમાંના અમુક પ્રસંગો ભજવે પણ ખરા. આ બંને ભાઈઓએ પોતાની નાનકડી શસ્ત્રશાળા પણ બનાવી હતી, જેનું વિધિવત પૂજન પણ દર દશેરાએ કરતા. આ લોકો ક્યારેક બાળસહજ જીદ કરે, ત્યારે તેમનાં માતા કમળાબહેન ખિજાતાં. પરંતુ ઉપેન્દ્રને જોઈને પિતા જેઠાલાલ કહેતા : ‘તું જેના પર ક્રોધ કરે છે, એ તો મારો બહાદુર બેટો છે. તું જોજે, એ આપણું અને વતનનું નામ ઉજાળશે.’ શું જેઠાલાલ ત્રિવેદીને પોતાના પુત્રમાં રહેલી પ્રતિભાની ચિનગારી કળાઈ ગઈ હશે ? કે પછી પિતાસહજ વાત્સલ્યને કારણે એમણે આમ કહ્યું હશે ? પિતાસહજ ભાવથી એમણે આમ કહ્યું હોત તો એમણે એવી જ કામના કરી હોત કે એ કેવળ પોતાનું નામ ઉજાળશે. પરંતુ એમણે પોતાનું અને વતનનું નામ ઉજાળશે, એમ ઉપેન્દ્ર માટે કહ્યું, એ એમની પ્રતિભાની ઝલક જોઈને જ કહ્યું હશે. એમને એ ક્યાંથી ખબર હોય કે પુત્ર ક્યા ક્ષેત્રમાં જઈને ઝળકવાનો છે ?