એક ઉક્તિ પ્રસિદ્ધ છે. લેનેવાલા લેતા જાય, દેનેવાલા દેતા જાય, લેનેવાલા લેતે લેતે ખુદ દાતા બન જાય. એક વનવાસી બાળક છાત્રાવાસમાં ભણવા માટે આવ્યો, પરંતુ ઘરની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ ખરાબ. ઘરે પૈસા મોકલાવવા માટે ભણવાની સાથે મજૂરી પણ કરી. છાત્રાવાસમાં એક સંઘ પ્રચારક આવ્યા, તેમના જીવનમાંથી પ્રેરણા લઈ પોતે વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમના પૂર્ણકાલીન કાર્યકર્તા બન્યા. ઘરની દરિદ્ર સ્થિતિ હોવા છતાં પણ મારે રાષ્ટ્ર માટે કાંઈક કરવું જોઈએ આ પ્રેરણા માત્ર આત્મીય વ્યવહારથી જ આવી. સમાજને રાષ્ટ્રકાર્યમાં જોડવા માટે આ જ પ્રમાણે આત્મીય વ્યવહાર કરવો પડશે. પૂનાની સ્વપવર્ધિનીમાં પણ આ જ પ્રમાણે સેવિતો સેવાકાર્યમાં જોડાયા હોય તેવાં અનેક ઉદાહરણો છે. સેવા કરતાં કરતાં આપણામાંથી અહંકારભાવ અને ઉપકારનો ભાવ નાશ પામવો જોઈએ. જે કામ ૧૫૦૦ વર્ષ પહેલાં નહોતું કર્યું તે હવે ચાલુ કર્યું. સમાજના દુ:ખ-દર્દ પહેલાં ન સમજ્યા તેનો પશ્ર્ચાત્તાપ જ પર્યાપ્ત છે, પણ આ જે કામ કરીએ છીએ તે મહત્ત્વનું છે. દેર આયે દુરસ્ત આયે. આ ભાવનાને કારણે સંઘના કાર્યકર્તાઓએ સેવાક્ષેત્રમાં અનેક નેત્રદીપક કાર્યો કર્યાં છે. આજે શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય, સ્વાવલંબન વગેરે બાબતોમાં અનેક પ્રેરણાદાયી સેવાકાર્યો કરતાં કરતાં સમાજમાં રાષ્ટ્રબોધ જગાવવાનું કાર્ય પણ કર્યું છે. સેવિત વર્ગ પણ સેવા ગ્રહણ કરતાં કરતાં સ્વયં સેવાકાર્યમાં જોડાઈ રહ્યો છે. એક રીતે એમ કહીએ તો ચાલે કે સ્વત્વનું જાગરણ થઈ રહ્યું છે. આ સ્વત્વ એટલે આ મારો પરિવાર છે ત્યાંથી માંડી આ મારું રાષ્ટ્ર છે તે ભાવનું જાગરણ. તેનાથી જ રાષ્ટ્રની સર્વાંગી ઉન્નતિ શક્ય છે.