એ સાચું છે કે આવા સામસામેના જૂથો મોકો મળે ત્યારે એકમેકને પરેશાન કરવાની તક ઝડપી લેતા હોય છે (અને આવી તકો ઊભી ન થાય તો યેનકેનપ્રકારણે આવી તકો ઊભી કરીને જૂથ-વિભાજન વકરાવનારા લેભાગુઓની જગતમાં કોઈ કમી નથી), પણ મુદ્દો એ છે કે જૂથો વચ્ચેના આવા વિખવાદોને બળ પૂરું પાડનારું એક મહત્ત્વનું પરિબળ તો માણસ પોતે જ છે, માણસ પોતે જ પોતાની પીડાના પ્રેમમાં હોય છે, માણસ પોતે જ પીડિત તરીકેની પોતાની ઓળખ છોડવા તૈયાર નથી હોતો.