માનવના રૂપમાં દેવ એ મનુષ્યની ગુણદર્શક અંતિમ પદવી છે. જ્યારે પાશવતા કરતાંય હલકાઇ ધરાવતા રાક્ષસી એવા અવગુણયુકત મનુષ્યની અવગુણદર્શક અંતિમ પદવી એ માનવરૂપમાં રાક્ષસ છે. આમ મનુષ્યની ઉત્ક્રાંતિમાં સારામાં અંતિમ વિકાસ એ દેવતાઇરૂપે છે, પરંતુ ખરાબમાં અંતિમ વિકાસ એ રાક્ષસીરૂપે છે. બુદ્ધિ માણસને ત્રાસ આપવાનું, કંટાળો આપવાનું, વ્યાકુળ કરવાનું, ઢીલો પાડવાનું કાર્ય કરે છે, પરંતુ શુદ્ધ બ‌ુદ્ધિ એટલે પ્રજ્ઞા. તે સૌને સચોટ રસ્તો બતાવે છે. આપણા ચિત્તની સમતુલા ત્રાજવાની દાંડીની માફક હોવી જોઇએ. ચિત્તના સમાધાનની સ્થિતિ એટલે જ સમતુલા અને સમાધિ. સમાધિ એટલે અહીં ને અહીં અનુભવાય એવી અને કદી ન ચળનારી ચિત્તની શાંત સ્થિતિ.