સાંસારિક જીવનને ઉજ્જડ અરણ્ય કે માનવતા પૂર્ણ બગીચા સમાન બનાવવામાં બહુધા સ્વભાવ ભાગ ભજવે છે. દુઃખકર સ્વભાવથી સાંસરિક જીવનમાં દુઃખની વણઝાર ઊભી થાય ને સુખકર સ્વભાવથી જીવન આનંદમય બને છે. આથી કેવા સ્વભાવો રાખવા ? તો સુખકર જીવન નીવડે તેની અલ્પ ઝાંખી ‘સુખ-દુઃખનું મૂળ સ્વભાવ લેખમાં કરીએ.’