આઝાદીની પહેલાં અને પછીના બે દાયકામાં દેશમાં છવાઈ ગયેલો અને એક માત્ર પ્રભાવી પક્ષ કોંગ્રેસનો અત્યારે કપરો કાળ ચાલી રહ્યો છે. ભારતને કોંગ્રેસમુક્ત કરવાની નરેન્દ્ર મોદીની મુરાદ અને હાકલ લગભગ સફળતાનાં કાંઠે પહોંચી ગઈ છે અને જે બે-ચાર રાજ્યોમાં તેની રાજવટ ટકી રહી છે ત્યાં પણ તેની સ્થિતિ બહુ સારી કહી શકાય તેમ નથી, પણ ‘ભાંગ્યું તોય ભરૂચ’ કહેવત અનુસાર કોંગ્રેસનાં ઊંડાં ઊતરેલાં મૂળિયાં હજુ પણ ટકી રહ્યાં છે. નાભિ શ્વાસ લઈ રહેલી કોંગ્રેસને ફરી સજીવન અને સશક્ત બનાવી શકે તેવા નેતાઓનો અભાવ નથી, પણ કોંગ્રેસી માળખા પર નાગચૂડ જમાવીને બેઠેલા રાજવંશના કારણે તેમની શક્તિનો પૂરતો વપરાશ થઈ શકતો નથી. રાહુલ ગાંધી મનફાવે તેવા આક્ષેપોની ઝડી વરસાવીને અખબારી પ્રસિદ્ધિ મેળવી જાય છે, પણ ભારતની આમજનતા અને મતદારોમાંથી મોટાભાગના લોકો અખબારોમાં આવેલા સમાચારો વિષે જાણતા કે સમજતા નથી. આ સંજોગોમાં કોંગ્રેસની મજબૂત વોટબેન્કના પાયા પણ હચમચવા લાગ્યા છે અને ‘કોંગ્રેસના હાથ પણ મુસ્લિમોના લોહીથી ખરડાયેલા છે’ તેવી સલમાન ખુરશીદે કરેલી ટિપ્પણી અંગે ઊહાપોહ જામ્યો છે. સલમાન ખુરશીદે પોતે કરેલી ટીકાનો સંદર્ભ સમજાવવાની કોશિશ કરી છે, પણ પોતે જે કહ્યું તેને વળગી રહ્યા છે. કોમવાદ અને કોમવાદી હુલ્લડખોરી ભારતને વળગેલો મહારોગ છે અને કોઈ રાજકીય પક્ષ તેનાથી સંપૂર્ણપણે બાકાત રહી શકતો નથી. જવાહરલાલ નેહરુના જમાનાથી કોંગ્રેસ પક્ષ લઘુમતી કોમો-ખાસ કરીને મુસ્લિમો અને ખ્રિસ્તીઓના તારણહાર તરીકે પ્રસિદ્ધિ પામી છે અને છેક ગાંધીજીના જમાનાથી કોંગ્રેસી આગેવાનો મુસ્લિમોના રૂઢિચુસ્ત અને ધર્માંધ આગેવાનોના પગ પૂજતા આવ્યા છે. મહમ્મદ અલી જિન્નાહ જેવા સુધારક મુસ્લિમ આગેવાનોને હડસેલી મૂકવાનું પાપ કોંગ્રેસના ખાતે જમા થયેલું છે.