દામ્પત્યસંબંધ માનવસંબંધોમાં અત્યંત આત્મીય અને ગાઢ સંબંધ છે. તમે કહેશો, લગ્નનો ઉદ્દેશ છે ઐક્ય નિર્માણ કરવાનો. એમાં તો સમર્પણ કરવાનું હોય, આપવાનું હોય, જતું કરવાનું હોય, પરંતુ એ બધું ક્યાં સુધી ? કેટલી હદે ? વાસ્તવમાં લગ્નમાં જોડાનારી બે વ્યક્તિઓનું વ્યક્તિત્વ નિરાળું હોય છે. બંને સાથી અને સહભાગી છતાં બંનેની નિજી જિંદગી પણ છે, પરંતુ જ્યારે એક વ્યક્તિ પોતાની સીમાની બહાર જઈ બીજા સાથીની લાગણી – રુચિ – ભાવના – સંબંધો અને મૂલ્યો – એ બધાં પર પોતાની માલિકી અને સત્તા સ્થાપવા મથે ત્યારે શું થાય ? દામ્પત્યજીવનમાં લાગણીને બદલે લાચારી અને પરવશતા – માલિકી અને ગુલામી થઈ જાય છે. આપણાં ભારતીય સમાજમાં તો સવિશેષ પતિ-પત્નીને છોડી દેવાની – એનો ત્યાગ કરવાની – એને ઘરમાંથી કાઢી મૂકવાની ધમકી આપતા હોય છે. કેટલીયે બહેનો પતિના અને સાસરિયાંના અપમાન અને અત્યાચાર સહન કરે છે, કારણ કે, તેઓ પોતાના જીવનના સંબંધમાં અંકુશ રેખા નિર્માણ કરી શકતી નથી એટલે એ સહન કરતી રહે છે અને સતત ભિંસાતી રહે છે. પત્નીએ પણ જરૂર પડે મક્કમતાથી કહી દેવું જોઈએ, ‘બહુ થયું. હવે હું નહિ ચલાવી લઉં. પછી તારી વાત તું જાણે.’ પતિ માટે પણ આ ‘રેખા’ જરૂરી હોય છે. નીરજ એની પત્ની નીલિમાની બને તેટલી ઈચ્છા પૂરી કરવા પ્રયત્ન કરે છે. એ એને સુખી કરવા માંગે છે, પણ કેટલું કરે ? એની પણ હદ તો હોય ને ? નલિમા સખત ખર્ચાળ છે. એ ખોટી ખરીદી પાછળ પૈસા ખર્ચ્યા જ કરે છે ! નીરજ નીલિમાની આ ટેવથી ત્રાસી ગયો. ક્યાં સુધી એ ચલાવી લે ? આખરે નીલિમાને નાખુશ કરીને એણે ચોખ્ખું કહી દીધું, ‘મારું ક્રેડીટકાર્ડ તારે વાપરવાનું નથી. આનાથી સહેજ પણ વધુ રકમ ઘરખર્ચ માટે હવે હું આપવાનો નથી. આ મારો આખરી નિર્ણય છે.’ નીલિમા ગુસ્સે થાય કે નાખુશ થાય. નીરજ પાસે કોઈ ઉપાય નહોતો. બસ ! ‘This far and no further.’ કેટલાય માણસો જિંદગીમાં પોતાના વ્યવસાયમાં – જાહેરજીવનમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરે છે પણ અંગત જીવનમાં નિષ્ફળ હોય એવું પણ બનતું હોય છે. તેઓ કુશળતાપૂર્વક બહારના કામકાજ પાર પાડતા હોય છે, પણ અંગત સંબંધોને જાળવવાની અને એને મધુર રાખવાની આવડત નથી હોતી.