મુઘલ સેના મેવાડ પર આક્રમણ કરવા માટે ખામનૌર આવીને રોકાઈ હતી, જ્યારે મેવાડી સેના એમના પ્રતિકાર માટે હલ્દીઘાટી મેદાનમાં જ હતી. બંને વચ્ચે રક્તકલાઇના મેદાનમાં યુદ્ધ ખેલાયું. મહારાણા પ્રતાપ તરફથી આક્રણણ ગોરીલા યુદ્ધ પ્રણાલી વડે હલ્દીઘાટી સંગ્રામ શરૂ થયો, જેમાં ભીલોના ઝેર ભીના બાણ, બરછી, ભાલા, તલવારો, ધારદાર શાસ્ત્રો અને પથ્થરના હમલાઓ સાથે રાજપૂતોના આક્રામક હમલાઓ સામે મુઘલ શેના ભારે નુકશાની સાથે વિખેરાઈ જવા લાગી. યુદ્ધના મુખ્ય હમલા માટે મહારાણા પ્રતાપની સેના ચાર ભાગોમાં વહેચાઈ ચૂકી હતી. જેમાં સૌથી આગળ હરાવલમાં હાકીમ ખા સુર, સૌથી પાછળ ચંદ્રાવલ ભાગમાં ભીલ રાજા રાણા પુંજા, જમણી બાજુ ઝાલા માનસિંહ અને ડાભી બાજુ રામશાહ તંવર હતા. જ્યારે મહારાણા પ્રતાપ સ્વયં પોતાના મંત્રી ભામાશાહ સાથે સેનાના મુખ્ય આગમન સ્થાને વચ્ચે જ હાજર રહ્યા હતા. મહારાણા પ્રતાપની વ્યૂહરચના પ્રભાવી અને અતુટ હતી, પણ મેવાડી સેનાનું દુર્ભાગ્ય એ હતું કે મહારાણા પ્રતાપનો સગો ભાઈ શક્તિ સિહ મુઘલ સેનાના ઓછામાં ઓછા સિપાહી ગવાય એની રણનીતિ મુઘલ સેનાને શીખવી રહ્યો હતો. પણ, છતાય યુદ્ધ માટે તૈયાર રહેતા મેવાડી સેનાના હમલાઓ સામે સમય સાથે લાશોના થોક ઊંચા આવતા ગયા. રક્તકલાઈની ભૂમિ લોઈના રંગે રંગાઈ રહી હતી. મુઘલ સેનાઓ પર રાજપુતી સેના સુનામીના જેમ ખાબકી, જેના કારણે મુઘલ સેના વિખેરાઈ જતા જરાય વાર ન લાગી. ઓછા સિપાહીઓ સાથે કેસરિયા કરી લેવા તૈયાર રાજપૂત સેનાએ મુઘલોની સેનાને ભારે નુકશાન સાથે એક સમય પૂરતા તો હાર સ્વીકારવા મજબુર કરી નાખી હતી. પણ સેનામાં સતત ઉમેરાતા સિપાહીઓ અલ્પ પ્રમાણમાં રહેલી રાજપૂત સેના માટે ચિંતા જન્માવી રહ્યા હતા. એક તરફ પહાડી યુદ્ધથી ટેવાયેલા ભીલ સિપાહીઓ રાણા પૂંજાના સબળ નેતૃત્વમાં મુઘલ શૈન્ય પર કહેર મચાવી રહ્યા હતા, તો બીજી તરફ મેવાડના સાથી પક્ષમાં રહેલા તોમર, કાવડીયા, અફઘાન તેમ જ અન્ય હિન્દૂ રાજાઓની સેનાઓ પણ આત્મસન્માન ખાતર જંગે જામી હતી. ગોરીલા યુદ્ધ પ્રણાલી મુઘલ સેનાએ માટે મોતના દ્વાર જેવી હતી. કારણ કે હલ્દીઘાટી અને ખમનૌરનું મેદાન રાજપૂત સિપાહીઓને સમય આપવા સક્ષમ હતું. મેવાડ પર ચડાઈ કરનારી સેનાએ ફરજીયાત હલદીઘાટી પાર કરીને આવવું પડતું અને આ જ એક સહાયક મુદ્દો હતો, કે જેથી કરીને મુઘલ સેના મોટી સંખ્યમાં જાણ બહાર વાર ન કરી શકે.