જ્યારે એકનાથજીને આ કાર્ય સોપાયું ત્યારે તેમની ઉંમર 50 વર્ષની થવા આવી હતી અને પડકારો પહાડ સમા, પરંતુ પ્રખર કર્મયોગી એકનાથજી પ્રચંડ કર્મ-તત્પરતા, કુનેહ અને પ્રેમ વડે બધા જ પડકારોને ઓળંગી ગયા. વિરોધીઓને પણ પોતાના ધ્યેય માટે સહાયક બનાવી એકનાથજીએ સ્મારકનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું. એકનાથજીએ એ વાતની ખાસ કાળજી લીધી કે સ્મારક વાસ્તવમાં રાષ્ટ્રીય બનવું જોઈએ. જન-સામાન્ય પણ આ કાર્ય માટે પોતાનું યોગદાન આપે એ હેતુથી એક અને બે રૂપિયા વાળી કૂપન દ્વારા ધનરાશિ એકત્ર કરવાની યોજના બનાવી તથા દરેક રાજ્ય સરકારો પાસેથી પણ અનુદાન મેળવ્યું. 1.35 કરોડના ખર્ચે ઈજનેરી તેમજ વાસ્તુકલાની દ્રષ્ટિએ વિસ્મયકારક, અપ્રત્તિમ સૌદર્યયુક્ત તથા ભારતની ઉન્નત સંસ્કૃતિના પ્રતિક ‘શિલા સ્મારક’નું નિર્માણ થયું. સ્મારક ત્રણ ભાગમાં છે, પ્રથમ- દેવી કન્યાકુમારીના પદ્-ચિન્હો પર બનેલ ‘શ્રીપાદ મંડપમ્’, બીજુ ‘મંડપમ્’ જેમાં ‘ઉત્તિષ્ઠત! જાગ્રત!! ના આહવાન મુદ્રામાં સ્વામી વિવેકાનંદની વિશાળ કાસાંની પ્રતિમા સ્થાપિત છે. ત્રીજુ-‘ધ્યાન મંડપમ્’ જ્યા સ્વામીજીના વિચાર અનુરૂપ ‘ૐ’ નું પ્રતિક સ્થાપિત છે.