રાજકોટ, તા. ર૩ : મહાત્મા ગાંધીનાં સહધર્મચારિણી, પ્રથમ મહિલા સત્યાગ્રહી અને કર્મયોગી પૂ. કસ્તૂરબા ગાંધીએ, ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૪દ્ગક્નત્ન રોજ મોડી સાંજનાં સાત ને પાંત્રીસ વાગે, પૂનાની આગાખાન મહેલ જેલમાં, ગાંઘીજીના ખોળામાં અંતિમ શ્વાસ લીધાં હતાં.કસ્તુરબાનો જન્મ ૧૮૬૯જ્રાક્નત્ન પોરબંદર ખાતે થયો હતો. તે સમયે સ્ત્રી-શિક્ષણ નહીંવત જેવું હતું, તેથી કસ્તૂરબા નિરક્ષર રહ્યાં, પણ તેમનું ગણતર ઉચ્ચ પ્રકારનું હતું. સંસ્કારી માતા વ્રજકુંવરબેન અને પિતા ગોકુળદાસ મકનજી પાસેથી ઉત્ત્।મ જીવન-મૂલ્યો તેમને વારસામાં મળ્યાં હતા. કસ્તૂરબામાં વિવેકશકિત અને સ્વતંત્ર વિચારશકિત નાનપણથી જ ખીલેલી હતી. સત્યનાં આગ્રહી પણ ખરા.