ઈ.સ. ૧૮૬૫માં એક નવી કટોકટી ભરેલી પરિસ્થિતિ આવી. અંગ્રેજ સરકારે દેશી રાજ્યો પર દબાણ કર્યું કે દરેક દેશી રાજ્યે પોતાના રાજ્યની હદમાં આવેલી શાળાનું બધું ખર્ચ પોતે જ ભોગવવું પરંતુ આ નિશાળોનો વિકાસ કરવાની જવાબદારી તેમ જ તેની વ્યવસ્થા-કારોબાર વગેરે બધું કામ ઈલાકાના સરકારી કેળવણી ખાતા હસ્તક રાખવું અને જે એક સેન્ટ્રલ કમિટી છે તે ઉપરાંત ચાર વિસ્તારોમાં એક એક અલગ સ્થાનિક એજ્યુકેશન કમિટીની પણ રચના કરવી. આને કારણે નિશાળમાં ભણનારા દરેક વિદ્યાર્થીએ દર મહિને એક આનો ફી ભરવી પડે એવી નોબત આવી.