કર્મકાંડની રીત પહેલી આવે છે. જૂના જમાનામાં, આજના જેવાં સામાજીક સેવાઓ વગેરે કામો નહોતાં; પણ કુદરતની શક્તિઓને રાજી રાખવા માટેની અમુક વિધિઓ, તથા રહેણીકરણીના નિયમોનું પાલન કરવામાં જ ધર્મ સમાઈ જતો, પરંતુ, હવે વેદો અને પુરાણોમાં કહેલા તેવા વિધિઓરૂપી કર્મકાંડ ઉપરાંત સમાજસેવાનાં તથા પરોપકારનાં કહેવાય તેવાં કામો પણ, કર્મકાંડમાં જ સમાઈ જાય છે. એ જૂના કાળના હોમહવનો, યજ્ઞો, તીર્થયાત્રાઓ, જપ, તપ, પૂજા, વ્રતો વગેરે મળીને કર્મકાંડ કહેવાતું. એમાંનું દરેક, કોઈ ને કોઈ દેવ કે દેવીના નામ સાથે જોડાયેલું રહેતું.