આનંદ એ જો પરમાત્માનું સહજ સ્વરૂપ છે,તો આત્મા (જીવ)નું પણ એ જ સ્વરૂપ કહી શકાય.સુખ-દુઃખ એ આત્માના ધર્મ નથી.આત્મા એ સુખ-દુઃખથી લેપાતો નથી.જે આ સાચી રીતે સમજે છે તે,સુખ-દુઃખને અસ્વાભાવિક સમજી તેની અસરથી દૂર રહે છે.