તેઓ ઇંગ્લૅન્ડ તથા દક્ષિણ આફ્રિકામાં ભણ્યા હતા. સમાજના વ્યાપક સંબંધોમાં આવ્યા હતા. બાની પાસે શું હતું સિવાય કે ગાંધીજીને જોવા ? એક જબરજસ્ત અવલોકન-નિરિક્ષણ શક્તિ ધરાવતી એ નારી હશે. તેઓ નિરીક્ષણમાંથી શીખ્યાં, ગ્રંથોમાંથી નથી શીખ્યાં. મને લાગે છે કે કસ્તૂરબાએ સ્વશિક્ષણ કર્યું. બાપુને જોતાં ગયાં અને પોતાનું કરતાં ગયાં. પુરાણા સંસ્કારોનાં વસ્ત્ર છોડતાં ગયાં, નવા સંસ્કારોને ઘણી મુશ્કેલીથી પરંતુ ધારણ કરતાં ગયાં. બાએ આ જે તપ કર્યું, તે તપનું ભાન બાપુને હતું.