ધીરે ધીરે  પુરોહિતોની સામે અવાજ ઉઠવા લાગ્યા  અને બહિર્મુખી  દ્રષ્ટિમાંથી બહાર  નીકળી આંતર દ્રષ્ટિ તરફ ધર્મ માણસ  આગળ વધ્યો પછી યજ્ઞ અને કર્મમાં રૂચી ઘટી અને જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ કરવામાં  રૂચિનો વધારો થયો, આ જ્ઞાનની  આંતર સાધના દ્વારા જ્ઞાન શોધવાની પ્રક્રિયા અસ્તિત્વમાં આવી અને તેમાં જ સ્થીર થવાની વૃતિનો વિકાસ થયો અને આત્મસ્થ થઈને આત્મજ્ઞાન મેળવવાની વિધિઓ અસ્તિત્વમાં આવી  જેમાંથી જ  ઉપનિષદોની રચના થઈ અને જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાની જુદી જુદી આંતરિક  સાધના પદ્ધતિઓનો વિકાસ થયો અને જ્ઞાન દ્વારા જ પરમ શાંતિ અને સુખની પ્રાપ્તિ છે, તેવો  વિચાર સ્થિર થયો આમાં પુરોહીતોનો સખત વિરોધ જોઈ શકાય છે  જેને કારણે માનવીય જીવનમાં અવ્યવસ્થા જોવા મળે છે.