માનવ સભ્યતાના ઇતિહાસમાં અનેક જાતના નેતાઓ મળ્યા છે. કેટલાકે શસ્‍ત્ર વડે નેતૃત્‍વ કર્યુ છે તો વળી કેટલાકે શબ્‍દ વડે પરિવર્તન આણ્યું છે! કેટલાકે વનમાં ગહન ચિંતન કરીને ઋતો ખોળ્યા છે તો કેટલાકે પ્રયોગશાળામાં આયખું ગુજારીને સત્યો શોધ્યા છે! માનવજાત આ બધા નેતૃત્વની ઋણી છે.