ઝાંસીની વિરાંગના રાણી લક્ષ્મીબાઇ… એક મર્દાની નારી હતાં. આજે પણ જો કોઇ સ્ત્રીએ બહાદુરીનું કામ કર્યું હોય તો લોકો એને તરત જ ‘ઝાંસીની રાણી’નો ખિતાબ આપીને સન્માનશે. ઝાંસી એ 18પ7ના બળવાનું એક પ્રમુખ કેન્દ્ર બની ગયું હતું. એટલે ચાતુરી, પરાક્રમ અને બલિદાનનો ત્રિવિધ સંગમ ધરાવતી રાણી લક્ષ્મીબાઇએ ઝાંસીની સુરક્ષા માટે બંદોબસ્ત કરવાનું શરૂ કર્યું અને એક સ્વયં સેના પણ રચી, એમાં મહિલાઓની ભરતી કરી. તેઓને યુદ્ધની તાલીમ પણ અપાઇ. 18પ7માં પાડોશી રાજ્યોએ ઝાંસી પર હુમલો કર્યો પરંતુ રાણીએ તેઓને હરાવી દીધા. 18પ8 માર્ચમાં અંગ્રેજ સેનાએ ઝાંસીને ઘેરી લીધું અને બે અઠવાડિયાની લડાઇ બાદ એના પર કબજો કરી લીધો. પરંતુ રાણી દત્તક પુત્ર દામોદર રાવની સાથે અંગ્રેજોથી બચીને ભાગવામાં સફળ રહી. અંગ્રેજ સેના સામે પોતાના મુઠ્ઠીભર બાહોશ સૈનિકો સાથે લડતી રહી અને આખરે 18 જૂન, 18પ8ના રોજ લક્ષ્મીબાઇ વિરગતિને પામી. રાણી લક્ષ્મીબાઇ વાસ્તવિક અર્થમાં એક આદર્શ વિરાંગના હતી.