તમે જુઓ, ભગવાન રામના બધા સંસ્કાર ‘બાલકાંડ’માં થયા. ‘બાલકાંડ’ પ્રભુની સંસ્કારલીલા છે, પરંતુ ‘બાલકાંડ’માં આગળ જાઓ તો સંસ્કારની સાથેસાથે જનકપુરમાં સૌંદર્યલીલા પણ છે. सुंदरता कहुं सुंदर करई । छबिगृह दीपसिखा जनु बरई ।। ‘રામચરિત માનસે’ જીવનના કોઈપણ રંગનું ખૂન નથી કર્યું, રસવર્ધન કર્યું છે. ઠાકુર કહેતા હતા કે રાજાનો મહેલ હોય, એમાં કર્ચચારી બધી જગ્યાએ નથી જઈ શકતા, પરંતુ રાજા દરેક જગ્યાએ જઈ શકે છે. એવી જ રીતે તમારા મુન્નારાજા વિવેકી થઈ જશે તો બહાર પણ મેદાન મારશે અને અંદર પણ મેદાન મારી જશે. એને રાજા બનાવો. કમ સે કમ જગત સંસ્કાર અને સૌંદર્યથી તૂટવું ન જોઈએ. હું જવાબદારી પૂર્વક કહું છું કે, ‘માનસ’ સરળમાં સરળ ભાષામાં, સરસમાં સરસ બોલીમાં, વિશ્વનાં આંતર-બાહ્ય રહસ્યોને ખોલનારો ગ્રંથ છે. અને હું એ પણ કહું છું કે ‘માનસ’ ક્રાંતિકારી ગ્રંથ છે. આ વિશ્વ માટે અંતિમ સદગ્રંથ છે. ‘માનસ’માં ક્યાંય કોઈ સ્થળે જીવનના લયનો ભંગ નથી થતો, એક છંદ બંધાય છે, એક રસસૃષ્ટિ રચાય છે. નાચતો એવો ગ્રંથ છે આ – जासु बिलोकि अलौकिक सोभा । सहज पुनीत मोर मनु छोभा ।। ‘માનસ’માં કહેવાયું છે એવું બહુ ઓછા ધર્મગ્રંથોમાં કહેવાયું છે. ‘માનસે’ કહ્યું કે તમે સારું સારું ભોજન કરો, પરંતુ પહેલાં ઠાકુરને અર્પણ કર્યા બાદ. ભગવાનને અર્પણ કરવાથી ભોગ મટી જાય છે, પ્રસાદ શરૂ થઈ જાય છે. ‘માનસે’ ક્યારેય નથી કહ્યું કે તમે સારાં કપડાં ન પહેરો. પરંતુ તમારા મોરારિબાપુ એટલી વિનંતી તો કરશે જ કે ક્યારેક ઝૂંપડા તરફ પણ જુઓ. ત્યાં એક પણ કપડું નથી ! વર્ષમાં તમે તમારા માટે જેટલાં કપડાં ખરીદતા હો એના દસમા ભાગનાં કપડાં કોઈને જાણ ન થાય એવા આપણાં વસ્ત્રવિહીન બાળકોને પણ આપી દો એવું તમે ન કરી શકો ? સંવેદના જવી નહીં જોઈએ. કલ્યાણકારી વેદવિદિતા વિશેષરૂપે આપણામાં આવે એનું નામ જ વિવેક છે. ‘વિ’ એટલે વિશેષરૂપે, ‘વે’ એટલે વેદની વિદિતા અને ‘ક’ એટલે કલ્યાણકારી.