શાંત અને અહિંસક ગણાતા નાનકપંથી શીખો મુસ્લિમ આક્રમણખોરોનાં જુલમનાં કારણે લડાયક યોધ્ધા બની ગયા.મોગલોનાં અસહ્ય ત્રાસથી બચવાં શીખો એકજુટ થયા.આ પ્રજાએ ભયાનક યુધ્ધો જોયા છે.ખૈબર બોલનનાં દર્રાઓમાંથી મુસ્લિમ આક્રમણખોરો અને લુંટારોની વણજાર પંજાબમાંથી પસાર થતી હતી.એ જ કારણસર હિંદુસ્તાનમાં સૌથી મોટી ખુંવારી પંજાબી શીખ પ્રજાની થઇ છે.યહુદીઓની જેમ રાખમાંથી બેઠી થયેલી આ પ્રજાએ આંખમાંથી લોહી નીકળી જાય એવી કરુણ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થયા છે.શીખો ઉપર થયેલાં જુલમની એક એક તવારીખ વાંચીએ તો એક માનવ તરીકે ક્રુરતાની જે કલ્પનાં હોય એને પણ થથરાવી નાખે છે..