આપણી આ વિચારધારા એ પુરવાર કરે છે કે એક રાષ્ટ્ર તરીકે આપણે સમયના ગુલામ નથી. ઊલટાનું Go Slowની નીતિ આપણી આગવી ઓળખ છે અને આપણે એ હંમેશાં યાદ રાખીએ એની તકેદારીરૂપે જ રસ્તા પર કદાચ ઠેર-ઠેર પાટિયાં મૂકવામાં આવે છે કે ‘ધીમે, કામ ચાલુ છે.’ બાળકોને સ્કૂલમાં જ શીખવવામાં આવે છે કે ‘ધીરજનાં ફળ મીઠાં.’ તકલીફ એ છે કે આપણે આ બોધપાઠ ભૂલી જઈએ છીએ. માત્ર સરકારી કર્મચારીઓ જ આ સોનેરી શિખામણને આત્મસાત્ કરે છે અને એનો નિષ્ઠાપૂર્વક અમલ કરે છે - હોતા હૈ, ચલતા હૈ, ચલતે રહેગા. કોઈ કામમાં ઉતાવળ નહીં. સમયની પાબંદી હરગિજ નહીં. Time is Moneyનો સિદ્ધાંત પણ માત્ર સરકારી ‘ખાતા’વાળા જ સમજી શક્યા છે. પૈસા, સમય છે માટે પૈસા આપો, સમય બચાવો. કેવો સુંદર ‘ભાવ’ છે (અહીં ભાવ ભાવનાના અર્થમાં પણ લઈ શકાય), પણ મારા-તમારા જેવા અજ્ઞાનીઓ આ ભાવનાને લાંચનું નામ આપીને કર્મષ્ઠ કર્મચારીઓને વગોવે છે. અણ્ણા જેવા ઉદ્દામવાદીઓ કરપ્શનનું નામ આપીને જનઆંદોલનો ઉપાડે છે. આવા સમયે સરકારી સાહેબો પ્રભુને એટલી જ પ્રાર્થના કરે છે કે ‘હે પ્રભુ, તે જાણતો નથી કે તે શું કરે છે, તું તેને માફ કર (અમે માફ નહીં કરીએ).’ ખેર, આપણે વાત કરતા હતા સમયની પાબંદીની, પણ જરાક વિચારો. જો દરેક કામ એના નિર્ધારિત સમય પ્રમાણે જ થાય તો જીવનમાં ઉત્કંઠા જેવું શું રહે? અરે, અનિયમિતતામાં જે રોમાંચ છે એ સમયસરતામાં ક્યાં છે? સમય સરવા માટે છે તો એને સરવા દો. ર્કોટમાં ચુકાદાની રાહ જોતાં-જોતાં વાળ ખરે છે તો એને ખરવા દો. Haste is Wasteઆ વાક્યનો મર્મ આખી દુનિયામાં માત્ર આપણા દેશના ન્યાયતંત્રે જ પચાવ્યો છે. ‘તારીખ પે તારીખ’ એ આપણા વકીલો અને ન્યાયાધીશોનો મુદ્રાલેખ છે. આવો, લડો, લડતા રહો; જિંદગી પડી છે (કદાચ કસબને આ વાતની ખબર હતી એટલે જ જાણી જોઈને પકડાઈ ગયો અને ભારતના કરદાતાઓનો મહેમાન બની ગયો). ન્યાયતંત્ર ગર્વથી પુરવાર કરે છે કે ભલે કહેવાય Time is Money પણ અમને સમય અને પૈસા બન્નેની પરવા નથી.