૨. મહારાણા પ્રતાપ આઝાદીનો આશક હતો, તો અકબર હઠીલો હતો. કાબુલથી આસામ અને કાશ્મીરથી મદ્રાસ સુધીના પ્રદેશોવાળા વિશાળ મુઘલ સામ્રાજ્યમાં મેવાડ અપવાદરૂપ રાજ્ય હતું. જે અકબરને કણાની જેમ ખૂંચતું હતું. મુઘલ દરબારમાં મેવાડ અને તેના ધણી પ્રતાપની ગેરહાજરી અકબરને સતત ખટકતી હતી. છતાં તેનો નિવેડો સમાધાનવૃત્તિથી લાવવા તે પ્રયત્નશીલ હતો. ટૂંકમાં બાદશાહના સામ્રાજ્યવાદ વિરુદ્ધ મહારાણા પ્રતાપની સ્વતંત્રતાપ્રિયતા હલ્દી ઘાટીના યુદ્ધનું મહત્વનું પરિબળ બન્યું હતું.