રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનાં તારણ મુજબ બેંકોમાં થઈ શકતા ફ્રોડ ત્રણ પ્રકારનાં ખાસ કરીને હોય છે. એક, ડિપોઝિટ સાથે સંકળાયેલા, બીજા લોન સાથે સંકળાયેલા અને ત્રીજા બેન્કિંગ સેવાઓ સાથે સંકળાયેલા. સવાલ એ છે કે અનુભવોમાંથી પસાર થયા પછી પણ બેંકોમાં કૌભાંડ પર અંકુશ આવી શક્યો નથી. આ વખતે સવાલ નીરવ મોદી એન્ડ કં.ના કારસ્તાન કરતાં સમગ્ર સિસ્ટમ સામે સવાલો ખડા થયા છે. પ્રથમ નજરે જ સાબિત થાય છે કે બેંકના બે નહીં, પરંતુ ઘણા બધા ટોચના અધિકારીઓની સંડોવણી હોવી જોઈએ. તો જ આ પ્રકારની ‘ગોઠવણ‘ શક્ય બને અને માત્ર ‘એલઓયુ‘ના કાગળ પર જ કરોડો રૂપિયાની લોન અપાઈ જાય. બેંકોમાં ખાસ કરીને મોટી રકમની લેવડદેવડ પર નજર રાખવા માટે કેટલાય સ્તરે ચોક્કસ વ્યવસ્થા હોય જ છે, છતાં પંજાબ નેશનલ બેંકના કિસ્સામાં એકાદ-બે વાર નહીં, પરંતુ લગાતાર વર્ષો સુધી આ ધોખાબાજીનો સિલસિલો સિફતપૂર્વક ચાલુ રહી શક્યો. તે જ દર્શાવે છે કે હજારો કરોડના અવિરત ચાલતા કૌભાંડમાં બેંકના સિનિયર અધિકારીઓ, બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ જેવા પદાધિકારીઓ, ચૅરમેન ઉપરાંત બેંકની પર સત્તા ભોગવતા ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને રાજકીય સ્તરે મોટા માથાઓની વ્યવસ્થિત સામેલગીરી સિવાય આવું કૌભાંડ સર્જી શકાય જ નહીં. નીરવ મોદી તો માત્ર હિમશિલાની ટોચ છે.