મનુષ્ય એટલે શું? મનુષ્ય હોવું એટલે શું? આપણું મનુષ્યપણું સાબિત કરવા માટે શું પહેલેથી લિખિત કે રૂઢિગત કોઈ ધારાધોરણો છે? જગતમાં બધા ‘મનુષ્યો’ જે સામાન્યત: કરે એને યંત્રવત્ અનુસરતા રહેવામાં જ શું ‘ મનુષ્યતા ‘ની ઈતિ છે? ‘લોકો શું કહેશે, શું માનશે, કેવો પ્રતિભાવ આપશે?’ની અતિ તીવ્ર સભાનતા જ શું મનુષ્યતા છે ? ભેડચાલથી આગળપાછળ, આડુંત્રાંસું શું કંઈ જ એવું નથી જે મનુષ્યતામાં ખપે? આપણાથી સહજ, સ્વયંભૂ, કુદરતી, અનાયાસ પ્રતિક્રિયારૂપે જે થાય કે કરીએ કે કરી બેસીએ એ શું મનુષ્ય હોવામાં અવરોધરૂપે છે?