જીવનના વહેણને તરતાં તરતાં હેલનની ચેતનાએ ચડતી તેમ જ પડતેનો અનુભવ કર્યો છે. આ બંને તત્વોને પસાર કરતાં કરતાં પોતાની મર્યાદાઓને સમજવાનો ને તેમાંથી બહાર નીકળવાનો તેમણે પૂરી પ્રામાણિકતાથી પ્રયત્ન કર્યો છે ને તેમાં તેઓ સફળ પણ નીવડ્યાં છે. જીવનને કુશળતાથી પાર કરવાનું બળ તેમને ગુરુ સુલીવાન પાસેથી તો પ્રાપ્ત થયું જ છે પણ તેમાં હેલનનો પુરુષાર્થ પણ ઓછો નથી. તેઓ પોતે એક શ્રદ્ધાળુ વ્યક્તિ છે. જીવન ઉપર તેમને અપાર શ્રદ્ધા છે; ઈશ્વર ઉપર તેના કરતાંય વધુ શ્રદ્ધા છે. બીજી બાજુ, સુલીવાને તેમનામાં પુરુષાર્થ પરની શ્રદ્ધા પણ રેડીને તેમને ક્ષત્રિયત્વ બક્ષ્યું છે. આથી હેલનના વ્યક્તિત્વમાં શ્રદ્ધાની સાથે પુરુષાર્થ ઉમેરાતાં તેમની શ્રદ્ધા લાચાર વ્યક્તિને શ્રદ્ધા બની રહેતી નથી. શ્રદ્ધા એમની પ્રકૃતિ છે ને પુરુષાર્થ એમની નિયતિ છે. આથી જ પોતા વિશે તેઓ સ્પષ્ટ છે. પોતાને થયેલા અનુભવોની કડવાશને પણ વ્યક્ત કરતાં તેમણે નોંધ્યું છે : “મારી શારીરિક મર્યાદાઓને લીધે મને જે કડવા અનુભવો થયા છે તે હું જ વધારે જાણું છું. બીજાને તેની ખબર પણ ન હોય. મારી આજુબાજુની પરિસ્થિતિ વિશે હું ભ્રમમાં નથી. મને કદીય દિલગીરી થતી નથી કે બળવો કરવાનું મન થતું નથી એમ કહેવું એ સાચું નથી. પણ ઘણા સમયથી મેં મન સાથે નક્કી કર્યું છે કે મારે જીવન વિશે ફરિયાદ કરવી નહીં. મરણતોલ ઘવાયેલાએ પણ બીજાની ખાતર આનંદપૂર્વક જીવવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ. ધર્મ એટલા જ માટે છે. માણસ હસતે મુખે જીવનના અંત સુધી જીવનકલહ પાર કરવા હૃદય મજબૂત રાખતાં શીખે એ જ ધર્મ છે. આ આદર્શ બહુ ઊંચો ન લાગે તોયે વિધાતાને શરણે જવા કરતાં એ બહુ મોટી વાત છે. અને એટલું કરવા માટે પણ માણસ પાસે કામ અને મિત્રોનું આશ્વાસન ઉપરાંત ઈશ્વરની સુકૃતિ માટે શ્રદ્ધા જોઈએ.’ વિધાતાને હેલન અહીં ઈશ્વરથી જુદાં પાડીને જુએ છે. નસીબના અર્થમાં વિધાતા ઈશ્વરથી ભિન્ન છે. ત્રણ ઇન્દ્રિયોની ખોટ સાથે દુનિયાએ આપેલા અનેક પ્રકારના અન્યાયો જેવી બાબતોનો સામનો કરવાનું હેલનને ભાગે આવ્યું છે. એ તેમની નિયતિ છે. આ નિયતિના વિરોધમાં ઈશ્વર નથી. આ ખ્યાલને લઈને જ હેલન ઈશ્વર પ્રત્યે શ્રદ્ધા રાખી શક્યાં છે ને ટકાવી પણ શક્યાં છે. જે મનુષ્ય નિયતિ ને ઈશ્વરને આ રીતે જુદાં જોઈ શકે છે તે જ ગીતાકાર કહેવા મુજબ ‘પ્રજ્ઞા’ચક્ષુ છે.