પ્રથમ શરીરરક્ષા ખાતર, પાછળથી શારીરિક દોષો ઢાંકવા માટે અને હવે તો વિકારોને ઉત્તેજન આપવા માટે કપડાંનો વિકાસ થતો જાય છે. જૂના વખતમાં હું કેરળ ગયો ત્યારે સામાન્ય રિવાજ તરીકે મેં જોયું કે ત્યાંની સ્ત્રીઓ (ભરજુવાનીમાં ખીલતી યુવતીઓ પણ) પુરુષોની પેઠે ધોતિયું પહેરતી. કમરથી ઉપરનો આખો ભાગ તદ્દન ખુલ્લો. અને એવી સ્ત્રીઓ બજારમાં વસ્તુ ખરીદવા જાય, લોકો સાથે વાતો કરે. એમનામાં શરીરની અસ્મિતા જરાયે દેખાય નહીં. લોકોની આંખોમાં પણ વિકૃતિ જેવું કશું નહીં હોય. કોઈ યુવતી રૂપાળી હોય તો જરા ધ્યાનપૂર્વક જુએ. સૌંદર્ય સહેજસાજ માણે. પણ સામાન્ય વહેવારમાં ઉત્તેજના જેવું દેખાતું ન હતું. તે દિવસે મને થયું કે જે આદર્શ ઉત્તમ સંસ્કારિતા તરીકે મનમાં હું સેવું છું તે આ લોકોને માટે બિલકુલ સ્વાભાવિક છે. સૌંદર્ય જોઈને રાજી થાય છે. કળાત્મક આનંદ માણે છે, પણ મન વિકારી થતું દેખાતું નથી.