આમ ધર્મનું શસ્ત્ર સમાજશાસ્ત્ર છે, જ્યારે જડ-ચેતન અને ઈશ્વર ભૌતિકશાસ્ત્રના વિષયો છે, પરંતુ દુનિયાના લગભગ દરેક ધર્મમાં પરોપકાર અને અ-પરપીડનની વૃત્તિઓ વિકસાવવા ઈશ્વરના ભયને જરૂરી ગણ્યો છે, તેથી જ ઈશ્વર અને ધર્મ એક સિક્કાની બે બાજુ બની ગયા.