મહાસતી અનસૂયાના શ્રી ‘સત્યવ્રત’નું પારખું કરવા બ્રહ્મા, વિષ્ણુ તથા મહેશ સાધુનો વેશ ધારણ કરી તેમના આશ્રમ તરફ ગયા. માતા અનસૂયા ગંગાજળ લેવા જતાં હતાં, તે સમયે ત્રણેને રસ્તામાં મળે છે. તેથી માતા તેમને આશ્રમમાં બેસવાનું જણાવે છે. ગંગાસ્નાન કરી, ગંગાજળ લઈ માતા અનસૂયા રસોઈ કરી, રસોડામાંથી પ્રસાદ લઈ સાધુઓને પીરસવા જાય છે. તેમાંથી એક સાધુ માતાને પોતાના વ્રત અંગે જણાવે છે કે હે માતા ! અમારું વ્રત છે કે અમે નગ્ન સ્ત્રીના હાથે જ ભિક્ષા ગ્રહણ કરીએ છીએ. માતા અનસૂયાને આશ્ર્ચર્ય થયું. તેમણે ધ્યાન ધર્યું. પતિ અત્રિની આજ્ઞા મેળવી નગ્ન અવસ્થા ધારણ કરી ગંગાજળ ત્રણે સાધુઓ પર છાંટ્યું અને સતીત્વના પ્રભાવથી મંત્રોચ્ચારથી ત્રણેને બાળસ્વરૂપમાં લાવી દીધા. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશના બાળસ્વપને માતા અનસૂયા ખોળામાં લે છે. તેમને ભોજન આપે છે. આ ત્રણે બાળકોને આશ્રમમાં જોઈ ગંગાસ્નાન કરી આશ્રમમાં આવેલા અત્રિ મુનિ પણ વિસ્મયમાં મુકાઈ ગયા. માતા અનસૂયાની આ બાલપ્રભુઓ સાથેની લીલાનું અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈ અત્રિમુનિમાં આનંદનો પાર ન રહ્યો. મુનિએ સમગ્ર ઘટના જાણી. દેવો પણ આ અદ્ભુત દૃશ્ય જોવા આકાશમાંથી મુનિના આશ્રમમાં પધાર્યા. સાથે-સાથે ત્રણે મહાન દેવોની પત્નીઓ-મહેશની ઉમા, વિષ્ણુની લક્ષ્મી તથા બ્રહ્માની બ્રહ્માણી પણ આશ્રમમાં આવ્યાં. ત્રણે પોતાના પતિદેવોના બાળસ્વરૂપને નિહાળી રહી છે. વિસ્મય, કુતૂહલ તથા આનંદ છે. માતા અનસૂયાના પતિવ્રતા ધર્મનો પ્રતાપ કેવો પ્રખર હોય છે. તેનું સચોટ જ્ઞાન દેવો તથા ત્રણે દેવપત્નીઓને થાય છે. આ ધર્મકથાને હજારો વર્ષ થયાં છતાં આજે પણ કલિયુગમાં બહેનો મહાસતી અનસૂયાના આ સતીવ્રતને જીવનનો આધાર બનાવી કુટુંબ પ્રબોધનમાં સુખેથી જીવે છે. આવી ભારતીય પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ જ ભારતીય ઋષિપરંપરા તથા સનાતન ધર્મની સંસ્કૃતિના વાહકો તથા આધારસ્તંભો છે, જે વિશ્ર્વમાં ભારતનું ગૌરવ છે.