વિશ્વમાં ખોરાક પચાવનારા અગસ્ત્ય સૌથી શ્રેષ્ઠ મનાયા છે. મહર્ષિ વરુણ (કેટલીક જગ્યાએ મિત્ર અને વરુણ) એક વખત આદિત્યના યજ્ઞમાં ગયા, ત્યાં ઉર્વશી નામની અપ્સરાને દેખીને તેમને સ્ખલન થયું. તેમનું રેતસ્ કુંભમાં પડયું. તેમાંથી અગસ્ત્ય અને વસિષ્ઠ જન્મયા. બંને ઋષિઓની કુંભમાંથી ઉત્પતિ થઈ હોવાથી બંનેને કુંભયોનિ, કુંભજ કે કુંભોદ્ભવ પણ કહેવામાં આવે છે. આ સિવાય તેઓ મિત્રાવારુણિ કે વારુણિ તરીકે પણ ઓળખાય છે.