મમ્મી વારંવાર કહેતી કે પપ્પાને નાના સાથે કરપીણ વેર થઈ ગયું છે, મને એટલી તો ખબર છે કે વેર શબ્દ સાથે કંઈ કરપીણ શબ્દ ન વપરાય. પણ એ બન્ને વચ્ચેના વેરની તીવ્રતા જોતાં કરપીણ શબ્દ મને વધારેમાં વધારે નજીકનો લાગે છે.વેરનાં ઘણાં કારણો મમ્મીએ મને કહ્યાં હતાં, પણ મને એમાંથી કોઈ કારણ વેરની ગરમી જોતાં બંધબેસતું લાગતું નહોતું. મને તો ઊલટું એમ લાગે છે કે એ તો બધાં એમની વચ્ચે ઘર્ષણ પેદા થઈ શકે એટલા માટે જરૂરી નિકટતા સ્થાપવાનાં કારણો હતાં. મને તો લાગે છે કે આવાં કેટલાંક વેર કારણોની પરવા કર્યા વગર જ પેદા થતાં હશે. -મમ્મી પપ્પાના પ્રેમલગ્ન થયા એથી નાના ભારે-ભારે એટલે ભારે નારાજ થયા હતા. અને “એ નાલાયકનું નામ જ મારા સામે લઈશ મા.” એમ મમ્મીને કહ્યા કરતા, ને એમ કહ્યા પછી આંખો કરડી કરીને આગ વરસાવતા હતા, એમ પણ મમ્મી કહેતી હતી. પણ એથી શું ? લગ્ન તો આખરે થયાં જ. એ લગ્નને કારણે જ નાના અને પપ્પા વચ્ચે સસરા-જમાઈનો સંબંધ સ્થપાયો. એ બન્ને વચ્ચે એટલી નિકટતા તો જન્મી ! બરાબર. પછી હું જન્મી. ઈંગ્લેંડમાં જન્મી. પપ્પા મારા પપ્પા બન્યા અને નાના મારા નાના બન્યા. સંબંધોનો દોર મારી આસપાસ જ વીંટળાયો. મારા જન્મ વખતે મમ્મી ઉપર નાનાનો પત્ર આવ્યો કે દીકરી જન્મી જાણીને ઘણો સંતોષ થયો છે. કોણ જાણે કેમ આમ લખ્યું હશે ! પછી પાંચ-છ વરસે નાનાએ મમ્મીને લખ્યું કે તારી છોકરીનો ફોટો મોકલ. મોટો ફોટો, એકદમ ક્લોઝ-અપ ગયો. એ વખતે પપ્પાએ ઘણો વિરોધ કર્યો. પણ મમ્મીએ કોઈક યુક્તિથી કામ લીધું. હું ભૂલી ગઈ છું, પણ એવી કોઈ યુક્તિ હતી કે મારો ફોટો મોકલી શકાયો. મને લાગે છે કે એ પણ નિકટ આવવાનું જ એક કારણ થયું. આ પછી મારી આઠ વર્ષની ઉંમરે અમે ખ્રિસ્તી બન્યા. “લંડન ટાઈમ્સ”માં ડેકલેરેશન આપ્યું-ફોટા સાથે. તે દિવસે રાતે કંઈક ગરમાગરમ ચર્ચા થઈ હતી. “મોકલ, મોકલ કહું છું. ડેકલેરેશનની આ કાપલી ઈન્ડિયા મોકલ, ખરી હો તો ! કહું છું.” એમ ધગીને પપ્પા બોલ્યા. (પપ્પા નાનાનું નામ ન લેતા. “ઈન્ડિયા” કહેતા એટલે સમજી જવાનું) ને નવાઈ ! મમ્મીએ ખરેખર એ કાપલી કાપીને નાનાને મોકલી. મમ્મીએ કોઈ યુક્તિથી કામ ન લીધું. નહીંતર અમારા ખ્રિસ્તી થવાના ખબર નાનાને લાંબા સમય સુધી ન પડ્યા હોત. પણ મમ્મીએ હિંમત કરી. કોણ જાણે કેમ, પણ કરી જ. મમ્મીએ જવાબની આશા નહીં રાખેલી, પણ પંદર જ દિવસમાં ટપાલ આવી. પપ્પા હાજર હતા. સરનામા પર ઝડપથી નજર ન ફેરવી હોય એમ ફેરવી, હોઠ ચાવ્યા. અને ભ્રૂકુટી ઊંચી કરી. મમ્મી તરફ કવર એવી રીતે લંબાવ્યું કે જાણે કે કશેક ફેંકતા હોય, આવી અંગારા જેવી ક્ષણોને સહન કરી લેવાની તેવડ મમ્મીએ કેળવી લીધી હતી, એટલે વાંધો ન આવ્યો, એમણે મૂંગામૂંગા કવર લીધું. સરનામા પર બરાબર નજર ફેરવી. કવર ચીર્યું. અંદરથી ગુલાબી રંગનો કાગળ નીકળ્યો. નાનાના ડાબી જમણી બન્ને તરફ ઢળતા અક્ષરોને હું દૂર ઊભી ઊભી ઓળખી ગઈ. અંદર લખ્યું હતું : “છોકરીનો ફોટો જોઈ ઘણો જ રાજી થયો છું. તારા જેવું જ અસલ એનું મોં ન હોત, તો આ પત્ર લખવા મન કરત નહીં. પણ અદલ તારા જેવું જ મોં છે. કોઈ ભલે ગમે તેમ કહે, પણ હું તો એને સોનિયા જ કહીશ. એને એકાદ વાર અહીં જરૂર મોકલજે..”