અટલજીને બાલ્યકાળથી જ પારિવારિક સંસ્કારનો લાભ મળ્યો. પિતાજી કૃષ્ણબિહારી પ્રકાંડ વિદ્વાન-વિદ્યાવ્યાસંગી અને કવિ હતા. અટલજીમાં કવિત્વનાં બીજ આમ પરિવારમાંથી જ વવાયાં... વિદ્યાર્થીકાળથી જ તેઓ ‘આર્ય કુમાર સભા’ના સક્રિય કાર્યકર્તા બન્યા. ગ્વાલિયરની વિક્ટોરિયા કાલેજમાં બી.એ. થયા. કાલેજ છાત્રસંઘમાં મંત્રી અને ઉપાધ્યક્ષ તરીકે પણ ચુંટાયેલા. વાદ-વિવાદ પ્રતિયોગિતામાં અટલજી હંમેશા પ્રથમ રહ્યા. ગ્વાલિયરથી અલાહાબાદ તેઓ એક વક્તૃત્વ સ્પર્ધામાં પહોંચ્યા; પરંતુ ટ્રેઇન મોડી પડવાથી સ્પર્ધાને અંતે પહોંચ્યા. સ્પર્ધાના નિર્ણાયકોમાં હરિવંશરાય બચ્ચન પણ હતા. અટલજીને વક્તવ્ય માટે બોલાવ્યા. તેમણે મંત્રમુગ્ધ કરનાર વક્તવ્ય આપી, પ્રથમ પારિતોષિક મેળવ્યું.