મનોવિજ્ઞાનની દ્રષ્ટીએ જોઈએ તો માનવમન બે પ્રકારનું હોય છે. એક ઈન્ટ્રોવર્ટ અને બીજું એક્સટ્રોવર્ટ. અંતર્મુખી વ્યક્તિત્વને બહારની પળોજણ બહુ ફાવે નહિ. એ પોતાનામાં મસ્ત હોય છે. બહિર્મુખી વ્યક્તિત્વને બાહ્ય પ્રવૃત્તિમાં ખૂબ રસ પડતો હોય છે. અંતર્મુખીને બહારની બાબતોમાં ખાસ રસ હોતો નથી, ફરવું રખડવું, લીડરશીપ આ બધું એને ના ફાવે. એ એના અભ્યાસમાં જ રત રહેતો હોય છે. જ્યારે બહિર્મુખીને ઘરમાં ના ફાવે, એ બહારની બાબતોમાં ને પારકી પંચાતમાં વધારે રસ લેતો હોય છે. એક અંતર્મુખી એવો છે જેને અભ્યાસ અને નવું નવું જાણવું, વિદ્યા મેળવવી અને આપવી. આમાં જ રસ છે, આ થયો બ્રાહ્મણ. બીજો અંતર્મુખી એવો છે, જેને અભ્યાસમાં ખાસ રસ નથી છતાં બહારની પંચાત ના ફાવે એને સેવા કરવામાં જ રસ છે. એ ભલો એનું કામ ભલું. લોકોની સેવા કરવી, એમની પીડા અને દુઃખોમાં સહભાગી થવું. આ થયો શૂદ્ર. હવે બહિર્મુખી એવો છે જેને બહારની પંચાતમાં જ રસ છે. સ્વભાવથી અગ્રેસીવ છે, લીડર બનવું ગમે, કોઈ આડો ફાટે તો ના ગમે , દંડ કરવો ગમે. જે બહિર્મુખીને મોતનો જરા પણ ભય ના હોય એ થયો ક્ષત્રિય. અને જે બહિર્મુખી જરા શાંત છે અગ્રેસીવ નથી એને ખેતીવાડી, વેપાર ધંધામાં રસ છે એ થયો વૈશ્ય. જે બહિર્મુખીને મોતનો ભય લાગતો હોય એ થયો વૈશ્ય. આમ સ્વભાવગત બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર જાતિગત થઈ ગયા.