આ સમયે પ્રતાપની સ્થિતિ જળભર્યા તોફાની દરિયામાં ડગમગતા હોડકાના નાવિક સમી હતી. તેની પાછળ બે મુઘલ સેનાપતિઓ પીછો કરી રહ્યા હતા. તેમાંનો એક તો ખુદ પ્રતાપનો ભાઈ શક્તિસિંહ હતો. પણ મુઘલ પડખે હોવા છતાં તેની મનની ઈચ્છા ભાઈ પ્રતાપને મદદ કરવાની હતી. તેણે પોતાની સાથેના બે અન્ય મુઘલ સરદારોને કાપી નાખ્યા અને ભાગતા પ્રતાપને બૂમ પાડી કહ્યું કે તમારા ચેતકનો પાછલો પગ કપાઈ ચૂક્યો છે અને તે ત્રણ પગ પર દોડી રહ્યો છે. પ્રતાપ શક્તિસિંહ મુઘલો સાથે હતો, પણ પોતાના લોહીનો હતો. તેથી સંકટની ઘડીમાં તેને મળવા ઊભો રહ્યો. એ જ વખતે પગ કપાયેલા અને જખ્મી ચેતકે પ્રાણ ત્યજી દીધા. (મહારાણા પ્રતાપે પોતાના પ્રિય અશ્વ ચેતકનો ચબુતરો ચિતોડમાં ચણાવ્યો હતો.) મહારાણા શક્તિસિંહનો ઘોડો લઇ કોલ્યારી ગામ તરફ નીકળી ગયા. પહેલા સંઘર્ષમાં પ્રતાપ અને મેવાડી સેનાએ ઘણું ગુમાવવું પડ્યું હતું. નુકસાની બંને પક્ષે થઇ હોવા છતાં પ્રતાપ પક્ષે વધુ હતી. મેવાડી સેનાનો રામપ્રસાદ નામનો કુશળ હાથી પણ મુઘલોએ છીનવી લીધો હતો. હલ્દીઘાટીના યુદ્ધમાં શરૂમાં જ મેવાડના લગભગ ૧૨ હજાર સૈનિકો માર્યા ગયા હતા. ૨૦ હજારના રાજ્યના લશ્કરમાં ૧૨ હજાર બાદ થાય તો રાજ્યની હાલત શી થાય તે સમજી શકાય તેમ છે!