તપ  અને ધ્યાનના પર્યાય તરીકે પણ યોગ શબ્દ વપરાય છે,ટૂંકમાં વ્યાપક અર્થમાં જોવા જઈએ તો જીવન સંગ્રામમાં આપણા આધ્યાત્મિક આશયો સિદ્ધ કરવા માટે આપણા વેદના અને ઊપનીષદ  વખતના ઋષિ મુનિયોએ રચેલા સિધ્ધાંતોની કસોટી કરવાં માટે અને આપણા ઈન્દ્રીયાતીત અનુભવ કરવા માટે જે વિવિધ આધ્યાત્મિક સાધનાની પધ્ધતિઓ છે, આ બધી જ આધ્યાત્મિક વિધિઓનું વર્ગીકરણ યોગના સામાન્ય નામ નીચે કરવામાં આવે છે આ યોગની સાધના દ્વારાજ જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ શક્ય બને છે, ને જ્ઞાન એજ મુક્તિ દાતા છે, .