સૌથી પહેલા વાઈરસ અને બેક્ટેરીયાની વાત કરીએ. મોટા ભાગના લોકો વાઈરસ અને બેકટેરિયામાં ઝાઝો ફરક નથી સમજતા. પણ આ બન્ને સાવ જુદા છે. બેક્ટેરિયા એટલે ખાસ પ્રકારના એકકોશીય સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ. બેક્ટેરિયા પૈકીના કેટલાક આપણા માટે બહુ ઉપયોગી પણ હોય છે. જ્યારે વાઈરસ એટલે વિષાણુ – ખાસ પ્રકારના ઇન્ફેક્ટીવ એજન્ટ જે ચેપ લગાડીને તમને માંદા પાડી શકે છે. હવે આ વાઈરસ બીજા સજીવોની સાથેસાથે બેક્ટેરિયાને પણ હેરાન કરનારા હોય છે! આ સામે બેક્ટેરિયામાં કુદરતી રીતે જ એક ખાસ પ્રકારનું એન્ઝાઈમ કોમ્પ્લેક્સ વિકસીત થાય છે, જે વાઈરસ દ્વારા ‘ચેપ’ તરીકે લગાડાયેલા ડીએનએની શૃંખલાને તોડે છે અને બિનઅસરકારક બનાવે છે! આ આખી ઘટના મિલીટરી ઓપરેશન દ્વારા ઘરમાં ઘુસેલા આતંકવાદીઓનો સફાયો કરવા જેવી જ છે. અહીં બેક્ટેરિયામાં કુદરતી રીતે વિકાસ પામતું એન્ઝાઈમ કોમ્પ્લેક્સ રક્ષકની ભૂમિકામાં હોય છે. આ એન્ઝાઈમ કોમ્પ્લેક્સ જ ‘ક્રિસ્પર’ તરીકે ઓળખાય છે. વિજ્ઞાનીઓના દાવા મુજબ હવે વિજ્ઞાન એટલું વિકસીત થયું છે કે વિજ્ઞાનીઓ આ એન્ઝાઈમ કોમ્પ્લેક્સ એવા ક્રિસ્પરને ચોક્કસ રીતે પ્રોગ્રામ્ડ કરીને બીજી કોઈ ડીએનએ શૃંખલામાં પણ ‘ઘુસાડી’ શકે છે, જેથી જે-તે ડીએનએ શૃંખલામાં રહેલી ખામીઓને ‘કાપી’ શકાય… એટલું જ નહિ, ક્યાંક જનીનિક ગોઠવણીમાં ગરબડ જણાય તો એ પણ ‘સુધારી’ પણ શકાય! (આને ‘સર્જીકલ સ્ટ્રાઈક’ કહેવાય!)