વિપક્ષોની એકતાનું સ્વપ્ન અને તેને સાકાર કરવાના પ્રયાસ 1952થી આજ સુધી સતત થતા રહ્યા છે. વિપક્ષો એકબીજાના મત તોડે છે અને 40-45 ટકા મત મેળવનાર કોંગ્રેસ બહુમતી મેળવી જાય છે. તેથી એક થઈએ તો 60 ટકા મતે આપણે સત્તા ભોગવીએ તેવી દલીલ એટલા જોરશોરથી થતી રહી છે કે જાણકારોનાં કાન અને દિમાગ બંને દુખવા લાગ્યાં છે. આગેવાનો એક થાય તેથી મતદારો પણ એક થઈ જશે તેવું માની લેવામાં શાણપણ નથી. મતદારો કંઈ ઘાસફૂસના પૂળા નથી કે મનફાવે તેમ ખડકી દેવામાં આવે. મત ગણતરીનાં પરિણામ હંમેશાં આંકડામાં આપવામાં આવે છે, પણ દરેક મત પાછળ એક જીવતી જાગતી વ્યક્તિ છે. સાચો હોય કે ખોટો હોય, પણ તેને તેનો પોતાનો આગવો મત છે અને આવો મત ધરાવવા માટેનાં કારણો પણ છે. કોઈ વ્યક્તિના વિચાર કે અનુભવનું તોલમાપ કરનાર આગેેવાનો કઈ વાડીના મૂળા ગણાય? આપણો જ મત અથવા વિચાર સાચો છે તેવી માન્યતા સરમુખત્યારશાહીનું વાવેતર છે. જૂની વાતો જાણીએ અને આપણામાં સમજદારી હોય તો નાનપનો અનુભવ થાય. આપણે કેટલું ઓછું જાણીએ છીએ અને જાણીએ તેમાં કેટલું ઓછું સમજીએ છીએ તેનો ખ્યાલ સતત રાખવો જોઈએ. અમેરિકાના વિપક્ષના રાજપુરુષ બેન્જામિન ફ્રેન્ક્લિન હંમેશાં કહેતા કે મારી ઉંમર વધતી જાય છે તેમ મને મારી મૂર્ખતાનો વધારે ને વધારે ખ્યાલ આવતો જાય છે અને મારી વાત સાચી જ છે તેવી શ્રદ્ધા ઘટતી જાય છે.