પણ આટલું સુંદર દશ્ય જોયા પછી કાંઈ વિષાદના વિચારો સેવાય ? મુસાફરીમાં હંમેશાં હું એકબે નકશાઓ સાથે રાખું જ છું. બલિહારી આધુનિક જમાનાની, આવાં સાધનો સહેજે મળે છે. મેં Road Map of India (મોટરવાળાનો નકશો) કાઢી જોયો. હરપાલપુર અને મઉરાનીપુર વચ્ચે થઈને એક લાંબી નદી દક્ષિણથી ઉત્તરે દોડે છે, બેતવાને જઈને મળે છે અને બેતવાની મદદથી હિંમતપુર આગળ પોતાનાં નીર જમુનાને ચરણે ધરે છે, ‘પણ આ નદીનું નામ શું ?’ મેં નકશાને પૂછ્યું. એ આળસુ કહે, ‘જોને ક્યાંક નોંધેલું પડ્યું હશે.’ અને ખરેખર એ જ ક્ષણે નામ જડ્યું – ધસાન ! આટલા બધા ડાહ્યાડમરા શાંત પાણીનું નામ ‘ધસાન’ શી રીતે પડ્યું હશે ? આ તો એનું અપમાન કહેવાય. હું હોત તો આ નદીનું નામ પ્રસન્ના રાખત, મંદસ્ત્રોતા રાખત અથવા હિમાલયની માફી માગીને એને મંદાકિની કહેત. પણ આપણને શી ખબર કે જે લોકકવિએ આ નદીનું નામ ધસાન પાડ્યું તેણે તેનું દર્શન કઈ ઋતુમાં કર્યું હશે. ચોમાસું પુરજોશમાં બેઠું છે, આસપાસના પહાડો વાદળાંને ખેંચી પાડી રગદોળે છે અને મસ્તી કરનારાં નીર હાથીના વેગથી ઉત્તરની દિશાએ ધસે છે, ખબર નથી પડતી કે પાસેની ટેકરીઓ ટકશે કે ગબડી પડશે. એવે વખતે લોકકવિ બોલ્યો હશે, ‘જુઓ તો આ ધસાન નદીનું તોફાન, જાણે મહારાજ પુલકેશીની સેના ઉત્તર જીતવા નીકળી છે !’ પણ અત્યારે એ નદી એટલી શાંત લાગતી, કે જાણે ગોકુળમાં તોફાન કર્યા પછી જશોદામાતા આગળ ગરીબ ગાય બનેલો કનૈયો !