સૂર્યની આસપાસ પૃથ્વી પરિભ્રમણ કરે છે ત્યારે પૃથ્વીનો ઉપગ્રહ ચંદ્ર પણ પૃથ્વીની આસપાસ પરિભ્રમણ કરતો કરતો સૂર્યની પ્રદક્ષિણા કરે છે. હવે વર્ષના માસની ગણતરી માટે ચંદ્રની પૃથ્વીની આસપાસની ગતિને કારણે જે સમય લાગે છે તે ચંદ્રમાસ છે વર્ષ દરમિયાન ચંદ્ર પણ સૂર્યની આસપાસ ગતિ કરતો હોય છે. તેનું ચંદ્રમાન ૩૫૪ દિવસ ૮ કલાક ૪૮ મિનિટ ૩૩ સેકન્ડ હોય છે. હવે પૃથ્વીને સૂર્યની આસપાસ એક પ્રદક્ષિણા-પરિભ્રમણ કરતાં ૩૬૫ દિવસ ૫ કલાક - ૪૮ મિનિટ - ૪૭.૫ સેકન્ડ લાગે છે. આ સમયને સૌરમાન કહેવાય છે. હવે ચંદ્રમાન તથા સૌરમાન વચ્ચે કાલગણનાને આધારે ૧૧ દિવસનું અંતર-તફાવત વધારો રહે છે. આ વધારાને ધ્યાનમાં લેતાં દર ત્રણ વષેર્ર્ જે વર્ષ આવે તે વર્ષમાં ૧૨ માસને બદલે તેર માસ થાય છે. હવે આ તેરમો માસ કયા માસની આગળ આવે તેનું પણ ચોક્કસ ગણિત હોય છે. આ વર્ષે આ અધિક માસ જેઠ માસની આગળ ૧૮ વર્ષ બાદ આવ્યો છે એટલે વિક્રમ સંવત ૨૦૭૪માં જે અધિક માસ છે તે અધિક જેઠ કહેવાય છે. અધિક માસનું જે તે વર્ષમાં નામકરણ કરવું અઘરું હતું તેથી ખગોળશાસ્ત્રીઓની સાથે આ માસમાં જ્યોતિષશાસ્ત્રીઓ તથા ઋષિમુનિઓ - મહાત્માઓ - સંતપુરુષોએ ભક્તિ, સત્સંગ, દાન, ધર્મ, કથા, કીર્તન તથા આધ્યાત્મિક સંવેદનાઓનું જોડાણ કર્યું. આ અધિક માસમાં પુરુષ - પૌષ (પાવર)ને ધારણ કરનાર જગન્નિયન્તા ભગવાન પુરુષોત્તમ (વિષ્ણુ-કૃષ્ણ)નું મહત્ત્વ તથા તેમનાં ક્ષેત્રો અંગેની ધર્મકથાઓ પુરાણો તથા શાસ્ત્રોમાં આપણને પ્રસાદી રૂપે પ્રાપ્ત થઈ છે. તેથી આ અધિક માસ પુરુષોત્તમ માસ તરીકે પ્રચલિત છે.