વીશ્વના દેશો ખાસ કરીને યુરોપીયન દેશો જેવા કે, ઇગ્લેંડ, ફ્રાન્સ, જર્મની, નોર્વે, ડેનમાર્ક, સ્વીઝર્લેંડ, ઇટાલી, અમેરીકા, કેનેડા જેવા અનેક દેશોએ બીજા વીશ્વયુધ્ધના અંતે આશરે બે કરોડ માણસોના નરસંહાર પછી પોતાના દેશની સામાજીક, લઘુમતીઓ, નીરાશ્રીતો અને પરદેશી વસાહતીઓની સમસ્યાઓને કેવીરીતે ઉકેલી તે ભારતના તમામ પક્ષોના રાજ્યકર્તાઓએ તાતી સમજવાની જરૂર છે. બીજા વીશ્વયુધ્ધ દરમીયાન આ બધા દેશો રાષ્ટ્રવાદના નામે એક બીજાની સામે શેરીમાંના કુતરાની જેમ સામ સામી સખત રીતે લડેલા હતા. સંસ્થાનવાદ ખતમ થતાં જ હજારોની સંખ્યામાં અગાઉના ગુલામ દેશોમાંથી જુદા જુદા કારણોસર નીરાશ્રીતોના ધાડે ધાડાં આ બધા પશ્રીમના દેશોમાં આવવા માંડયા હતા. આ બધી લઘુમતી પ્રજાઓને કેવી રીતે પોતાના અનેક ગણા સાંસ્કૃતીક મતભેદો અને રીતરીવાજો સાથે પશ્રીમી જગતના અનેક દેશોની બહુમતી પ્રજાએ સામાજીક પરીપક્વતા બતાવીને દેશના મુખ્યપ્રવાહમાં ભેળવી દીધા એ ખુબજ મોટી અને અસાધારણ માનવીય ઇતીહાસની ઘટના છે. જર્મનીની બર્લીન વોલ તો તોડી નાંખી સાથે તે વોલને કારણે ઝેરી વૈચારીક વાતાવરરણ ફેલાયું હતું તેને પણ તે પ્રજાએ પોતાના માનસમાંથી નેસ્તનાબુદ કરી દીધુ છે.