હેલનની મનોસ્થિતિનો ચિતાર આપતાં ભાવુક થઈને કાકાસાહેબે નોંધ્યું છે : ‘આંખો જવાથી આખી દુનિયા અને આખી જિંદગી, સ્થળ અને કાળ જ્યારે અંધકારમય થઈ જાય છે ત્યારે માણસને આમ જ થતું હશે. ખાણમાં દટાયેલા માણસો બહાર નીકળવા માટે અંદરથી ખોદવા માંડે છે. કઈ દિશાએ ખોદવું એવો એમને ખ્યાલ હોતો નથી. અદૃષ્ટ ઉપર વિશ્વાસ રાખી તેઓ ખોદતા જાય છે; બીજું કશું કરી ન શકે એટલા માટે ખોદતા જાય છે, અને બહારના લોકો પણ અંદર દટાયેલા લોકને બચાવવા માટે ખોદતા જાય છે. ક્યાં ખોદવું તેનો એમને પણ ખ્યાલ નથી હોતો, પણ ખોદવું તો જોઈએ જ; આશા કેમ મૂકી દેવાય ? કોદાળી ચલાવે છે, ખાડો ઊંડો થતો જાય છે, પણ આશા વધતી નથી. એટલામાં જ્યારે અંદરના લોકોને બહારનો કોદાળીનો અવાજ સંભળાય છે અને બહારના લોકોને અંદરથી કંઈ પ્રવૃત્તિ ચાલતી હોય એવી શંકા જાય છે ત્યારે બંનેનાં હૃદય કેવાં ઊલટતાં હશે ? કોલંબસને અમેરિકા જડે, પેલીસીને એનેમલ કરવાની કળા હાથ આવે અથવા કોઈ ઉપનિષદકાલીન ઋષિને આત્મા અને બ્રહ્મના ઐક્યનો યોગ સાધે, ત્યારે જે આનંદ થાય તે જ આનંદ ખાણમાં દટાઇ ગયેલાને બહાર કાઢતાં બંને પક્ષને થતો હશે. વળી, જેઓ આંધળા અને બહેરા છે અને પરિણામે જેઓ, કોઈ કાળે અવાજ નહીં સાંભળવાને કારણે, મનુષ્યવાણી જાણતા નથી મૂંગા છે, તેમને ઇન્દ્રિયગોચર દુનિયાનું જ્ઞાન કરી આપવાની કળા જો કોઈને હસ્તગત થઈ જાય તો એવો જ આનંદ-વિજયાનંદ થવો જોઈએ.”