રતિ એટલે પ્રીતિ, સુખની બુદ્ધિ અને અરતિ એટલે અપ્રીતિ, દુઃખ બુદ્ધિ, પ્રાપ્ત થયેલા સાધનોથી સુખ અને આનંદની અનુભૂતિ થઈ અને તેના કારણે તે સાધનો પ્રત્યે રાગ થયો.