મને લાગે છે કે અનુસરણનું મુખ્ય કારણ ‘ડર’ છે. કોઈ મુશ્કેલી આવે ત્યારે આપણે ડરી જઈએ છીએ કે હવે મારું શું થશે ? આ ‘ડર’ના કારણે આપણને કોઈનો પાલવ પકડવાની વૃત્તિ ઉભરી આવે છે, જેમ નાનપણમાં ડરી જઈએ તો માનો પાલવ પકડતા હતા. મોટા થઈને કોઈ ભગવાન કે મહાત્મા આપણું રક્ષણ કરશે કે મને સંકટોમાંથી બચાવશે એવી વૃતિથી એમના શરણે જઈએ છીએ. પણ આ વૃતિ જો વધી જાય તો માણસ પોતાનો ‘આત્મવિશ્વાસ’ ખોઈ બેસે છે. ભગવાન/મહારાજો પરની ‘આસ્થા’ને મજબુત કરી બેસે છે. મારા એક પરિચિત મિત્ર નાનામાં નાના કામ માટે જ્યોતીષની સલાહ લે છે. એક જ્યોતીષ બરાબર ન કહે તો બીજા પાસે દોડી જાય છે. હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કર્યે રાખે છે. શીવપુજા કરે છે. તેઓ બધી રીતે સક્ષમ છે, ઉચ્ચ શિક્ષણધારી છે પણ આત્મવિશ્વાસનો અભાવ છે. આત્મવિશ્વાસનો અભાવ સામાજીક જીવનમાં પણ એકલતા આણે છે. એ મિત્ર કામના કલાકો સિવાય ઘરકુકડી થઈને ઘરમાં જ બેસી રહે છે.