સ્વર્ગ તો જેવું હોય તેવું ખરું. નરકની વાત કરું તો અહીં એટલું ખરાબ નથી કે પૃથ્વી પર જેટલી એની વાતો થતી’તી ! મજા તો એ વાતની છે કે અમારા સમયનાં બધાં જ હીરો-હિરોઈનો અમારી સાથે છે. હવે અમારી વચ્ચે કશોય ભેદ નથી. અહીં તો એ હવે કોઈને બગાડી શકે એમ પણ નથી. કારણ કે આ લોકમાં કોઈએ કશુંય કરવાનું નથી, માત્ર ટકી રહેવાનું છે ! પહેલા જે હિરોઈનના સ્ટેજ શૉ જોવા મોંઘી ટિકિટ લઈને જવું પડતું અને સો મીટર દૂર બેસવું પડતું એની સાથે આજે હાથ મિલાવીએ છીએ અને વાતો કરીએ છીએ. અહીં બીડી, ગુટખાં, પાન-મસાલા કે ચા-કોફી મળતાં નથી એટલે મોટાભાગના લોકો પડી ગયેલા મોંએ જ જીવી રહ્યાં છે. આ લોકમાં ગંદકી તો ખરી જ, એટલે ગામડેથી આવતા જીવો થોડાં કચવાય છે, બાકી શહેરવાળાઓ તો આ વાતાવરણમાં જલ્દી ગોઠવાઈ જાય છે. એમાંય અમદાવાદના ‘ગુલબાઈ ટેકરા’ કે મુંબઈના ‘ધારાવી’ વિસ્તારના રહેવાસીઓને મન તો આ જ ‘સ્વર્ગ’ છે ! ધરતી પર આપણને સ્વર્ગ અથવા નરક ઊભું કરવાનો અધિકાર હતો. અહીં તો જે છે તે જ. આપણા પ્રયત્નો સાવ નિરર્થક બની રહે છે. તને આ વાતથી આશ્ચર્ય થશે કે ક્યારેક ક્યારેક એક ખાસ વૃંદ સ્વૈરવિહાર કરવા નીકળે છે. એને બધાં ‘મુક્ત આત્માઓ’ તરીકે ઓળખે છે. એમને ગમે ત્યાં વિહરવાની અને રહેવાની છૂટ હોય છે. આમાંના થોડાંકને હું ઓળખી શક્યો છું; – ઈશુ, બુદ્ધ, મહાવીર, કબીર, તુલસી વગેરે. એમાં ગાંધીબાપુ પણ છે ! અરે, અહીંના સ્વર્ગ તરફ જતાં રસ્તાને બધાં ‘મહાત્મા ગાંધી માર્ગ’ તરીકે ઓળખે છે ! આપણે જીવતે જીવ, ગાંધીને સમજવાની જિજ્ઞાસા હૃદયથી કદી કરી જ નહીં ! કેવડો મોટો આત્મા-ખરેખર મહાત્મા !