ભાગ્યે જ કોઇની હોય એવી સંઘર્ષમય જિંદગી મારા બાપુજીની રહી છે બાપુજી ૧૨ વર્ષના હતાં ત્યારે જ મારા દાદાજી જાલમસિંહ નામ મુજબ બાપુજી પર જુલમ કરી ઉપર ચાલ્યા ગયા… એક ૧૨ વર્ષના બાળકનાં નાના અને નાજુક કંધા પર ઘરની સંપૂર્ણ જવાબદારી આવી પડી ઘરની ખેતી ખરી પણ પાંણી વગર કશું ઉપજે નહિ એટલે બાપુજીએ ૧૨ વર્ષની ઉંમરે જ અમારા દરબાર ગઢનાં તાલુકદાર બચુભા જીવણસંગ વાળાને ત્યાં સવા રુપીયા રોજના દરે બાળ મજુરીની શરુઆત કરી… ૧૨ વર્ષનો કુમળો બાળક આખો દિવસ મજુરી કરી સવા રુપીયો મારા દાદીમાનાં હાથમાં આપે એટલે દાદીમાં દારુનો એક ગ્લાસ બાપુજીનો થાક ઉતારવા માટે આપે… આજના સમયે અજગુતુ અને આશ્ચર્ય જનક લાગે કે એક માતા પોતાના જ ૧૨ વર્ષનાં કુમળા બાળકને દારુ આપી શકે ખરી ? પરંતુ એ સમયમાં અમારા દરબાર ગઢનો માહોલ જોતા એ સહજ હતું દરેક ઘરના યુવાનોમાં દારુ સવારથી જ પીવાતો મારા બાપુજી જ્યાં કામ કરતા ત્યાં પણ પીવાતો છતાં બાપુજી એક મજુરના રૂએ મનને મારી સખત કામમાં જ ધ્યાન આપતા આ વાત મારા દાદીમા ખૂબ સારી રીતે જાણી ગયેલા અને ૧૨ વર્ષનો બાળક બહારનાં દારુના અતિરેકથી વધારે બગડે નહિ બસ આ વિચારે મારા દાદીમાનું વાત્સલ્ય બાપુજીને રાત્રે એક ગ્લાસ દારુ આપવામાં છલકાઇ જતું ઘણાં બુદ્ધિજીવીઓને આ વાત ગળે નહિ ઉતરે પરંતુ માહોલ મુજબ આ માતૃત્વ પણ વાત્સલ્યનો ભંડાર હતું… આ વાત થઇ મારા જન્મ પહેલાની જે મારા બાપુજીએ મને કહેલી હવે મૂળ વાત