આ સ્થિતિ માટેનાં કારણભૂત પરિબળોમાં વય, લિંગ, સ્થૂળતા, લોહીનું ઊંચું દબાણ અને વારસાગત મધુપ્રમેહ જેવાં પરિબળો શહેરી તેમજ ગ્રામ્ય વિસ્તાર બન્નેમાં અગત્યનાં બની રહે છે. પબ્લિક હેલ્થ ફાઉન્‍ડેશન ઑફ ઈન્‍ડિયાના ડૉ. લલિત દંડોનાની રાહબરી નીચે આ રાજ્યસ્તરીય અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ મધુપ્રમેહ બાબતે આપણી પરિસ્થિતિ એકદમ સ્ફોટક કહી શકાય એવી છે. નવી દિલ્હીની એ.આઈ.એમ.એમ.એસ.ના ડૉ. નિખીલ ટંડને આ બાબત સમજાવતાં કહ્યું છે: ‘જીવનશૈલીમાં થયેલા નાનકડા પરિવર્તનનો ફરક અહીં મોટો પડે છે. જેમ કે, કાર્યસ્થળે સાયકલ પર જનારાઓની સંખ્યા હવે સાવ મર્યાદિત રહી છે. અલબત્ત, સમગ્ર વિશ્વમાં આમ થઈ રહ્યું છે, છતાં ભારતમાં તેની અસરો અનેકગણી દેખાઈ રહી છે.’ જાણકારો કહે છે એમ હવે આ રોગનું નિદાન વહેલું થાય એ મુજબની પદ્ધતિ ઘડવી રહી. ફોર્ટિસ-સી-ડોક સેન્‍‍‍ટર ફોર એક્સેલન્‍સ ફોર ડાયાબિટીસ, મેટાબોલિક ડિસીઝ એન્‍ડ એન્‍ડોક્રાયનોલોજીના ચેરમેન ડૉ. અનુપ મિશ્રાના જણાવ્યા મુજબ: ‘આહાર પસંદગી, નિષ્ક્રીયતા તેમજ તાણ આ માટેનાં પ્રાથમિક પરિબળો છે. શહેરીકરણ તેમજ યાંત્રિકીકરણ થકી તેમાં એ હદે વધારો થવા લાગ્યો કે બાળકો અને યુવાનો પણ સ્થૂળતાનો ભોગ બનવા લાગ્યા છે. તકલીફ એ છે કે આપણી આસપાસનું વિશ્વ બદલાઈ ગયું છે, અને આપણાં જનીનો એમનાં એમ રહ્યાં છે. વધુ કેલરી ધરાવતા આહાર માટે આપણાં શરીર સુસંગત નથી. અગાઉ પડતા સતત દુષ્કાળને કારણે આપણાં શરીર ભૂખમરા દરમિયાન ચરબીનો સંગ્રહ કરી રાખવા ટેવાયેલાં છે. તદુપરાંત આપણે આહારમાં એટલું પ્રોટિન લેતા નથી. આપણે શાકાહારીઓ છીએ, તેથી પ્રોટિનની ચયાપચયતા એટલી કાર્યક્ષમ નથી.’