નદી જો કે આરંભમાં ક્ષત્રિય હતી, તો મધ્યમાં બ્રાહ્મણ હતી. હજારો વર્ષો પહેલાં માણસ ગુફાઓમાં રહેતો અને શિકાર કરીને પેટ ભરતો. આખરે એ ખેતી કરતાં શીખ્યો. ખેતી માટે પાણી જોઈએ. એથી એ નદીકાંઠે ઠરીઠામ થયો. એ શિકારીમાંથી ખેડૂત બન્યો, જંગલમાંથી મેદાનમાં આવ્યો, યાયાવરમાંથી ગૃહસ્થ બન્યો. ફુરસદના સમયે એ નવી નવી ચીજો બનાવવા લાગ્યો. એ સર્જન કરવા લાગ્યો. જ્ઞાન-વિજ્ઞાનની ઉપાસના કરવા લાગ્યો. આમ પહેલાં agriculture આવ્યું, પછી culture આવ્યું. બંને શબ્દો cult ધાતુમાંથી બન્યા છે. cultનો અર્થ છે ખેડવું. એક ખેતર ખેડે છે, બીજો પોતાના આત્માનું ખેડાણ કરે છે. આથી સભ્યતા અને સંસ્કૃતિનો આવિર્ભાવ થયો. દુનિયાની જેટલી પણ મહાન સંસ્કૃતિઓ છે, એ બધીનો જન્મ નદીઓના કાંઠે થયો છે. હવે વિદ્યાની ઉપાસના એ તો મુખ્યત્વે બ્રાહ્મણનું કાર્ય. આમ પોતાના મધ્યકાળમાં નદી બ્રાહ્મણ હતી.