૩. કેટલાક સહસ્રો વર્ષો સુધી કાશ્મીર સંસ્કૃત ભાષા અને વિદ્યાનું સૌથી મોટું અને શ્રેષ્ઠ અધ્યયન કેંદ્ર હતું. દસમા શતક સુધી ભારતના સર્વ ભાગથી વિદ્યાર્થીઓ અહીં અધ્યયન કરવા જતા હતા. તત્ત્વજ્ઞાન, ધર્મ, ચિકિત્સા, જ્યોતિર્શાસ્ત્ર, શિલ્પ, અભિયાંત્રિકી, ચિત્રકલા, સંગીત, નૃત્ય ઇત્યાદિ અનેક વિષયોમાં કાશ્મીર નિષ્ણાત હતું.