જે ભારતભૂમિમાં બ્રહ્મવિધાનો જન્મ થયો, તે જ ભૂમિમાં હવે મરણનો આટલો બધો ડર ઘર કરી બેઠો છે ! ઘણા લાંબા સમયથી આપણી પર ઊતરી આવેલી પરતંત્રતાનું એ પરીણામ છે; પરંતું મરણનો આવો ડર એ જ પરતંત્રતાનું એક કારણ છે, એ વાત પણ ભૂલવા જેવી નથી.