૧૮૯૩નું સ્વામી વિવેકાનંદજીનું ઐતિહાસિક શિકાગો ઉદ્બોધન એ રીતે સૂચક છે. સ્વામીજીએ ‘હિન્દુ ધર્મ’ વિશે ગૌરવભાવ વ્યક્ત કરતી વેળાએ, હિન્દુ ધર્મને વિશ્ર્વના અનેકવિધ ધર્મોની માતા તરીકેનું ગૌરવ પ્રદાન કરેલું છે. ‘માતા’ આ એક શબ્દમાં જ ભારતીય સંસ્કૃતિ, ભારતીય જીવનદર્શન અને ભારતીય ચિંતનનો લાવણ્યયુક્ત સાર-નવનીત પ્રગટ થાય છે ! જેમ માતા કદાપિ કુપુત્રો પ્રત્યે પણ કુમાતા થઈ શકતી નથી, તે જ રીતે ‘હિન્દુ જીવનદર્શન’ પણ અદ્વૈતને વરેલું હોઈ, હિન્દુ માટે કોઈ પરાયું, શત્રુ કે પ્રતિસ્પર્ધી નથી. એટલે જ ભારતવર્ષમાં સદીઓના બાહ્ય આક્રમણ અને આંતરિક વિખવાદો વચ્ચે પણ સંત-પરંપરા, ભક્તિ-પરંપરા, શૂરવીરોની પરંપરા - ‘ક્ષમા વીરસ્ય ભૂષણમ્’ પનપતી આવી છે જેને આપણે ભારતવર્ષની મેઘધનુષી-સંસ્કૃતિ પણ કહી શકીએ !