માનવ જીવન સાથે જે પ્રાણીઓનું કાયમ માટે અનુસંધાન રહ્યું છે એમાં ગાય‚ અશ્વ અને કુતરાને મુખ્ય ગણાવી શકાય. મધ્યકાળમાં તો અશ્વ સાથેના માનવ સંબંધો એટલા ગાઢ હતા કે અશ્વને કુટુંબના એક સભ્ય જેટલું જ સ્થાન અને માન મળતું રહેલું. લોકજીવનમાં પૂજનિય અશ્વ : દેવના પ્રતીક તરીકે‚ દેવના વાહન તરીકે‚ દેવતાઈ પ્રાણી તરીકે અને પૂર્ણ પુરુષ તરીકે હંમેશને માટે પૂજાતો આવ્યો છે. આપણે આજે લોકવાણીમાં‚ લોક ગીતોમાં‚ લોક ભજનોમાં‚ લોકસાહિત્યમાં‚ ચારણી બારોટી સાહિત્યમાં અને સંતવાણીમાં અશ્વ વિશેના ઉલ્લેખો ધરાવતી કેટલીક પંક્તિઓનો આસ્વાદ લેવો છે. માનવજીવન સાથે ઘોડાંની એકરૂપતા કેટલી હતી એ હકીકત હવે લોકકંઠે સચવાયેલાં દુહાઓ‚ લોકગીતો‚ લોકવાણી અને સંતવાણીમાં જોઈએ.