અમદાવાદના સબ જજ લાલશંકર ઉમિયાશંકર, લીંબડીના મહારાજા યશવંતસિંહ, ભાવનગરના મહારાજા તખતસિંહજી, કચ્છના મહારાવ ખેંગારજી ત્રીજા, પોરબંદરના મહારાણા વિક્રમાતજી, જૂનાગઢના દીવાન હરિદાસ બિહારીદાસ દેસાઇ, કચ્છના દીવાન મોતીલાલ લાલચંદ, વડોદરાના દીવાન મણિલાલ જશભાઇ વગેરે સાથે તેમણે દેશની, રાજ્યની જટિલ સમસ્યાઓ વિશે ચર્ચાઓ કરી હતી! વળી, આ બધી ચર્ચાની અસર ગુજરાતના વિકાસ પર અવશ્ય થઇ હશે. મણિલાલ નટુભાઇ િદ્વવેદી, ગોવર્ધનરામ માધવરાવ ત્રપિાઠી વગેરે ચિંતનશીલ સાહિત્યકારો પર અને તેમના સાહિત્ય પર સ્વામી વિવેકાનંદનો કેવો પ્રભાવ પથરાયો હશે! આ બધું પણ સંશોધનને યોગ્ય કાર્ય છે. આ લેખમાં તો આપણે ઉપલબ્ધ સામગ્રીના આધારે સ્વામી વિવેકાનંદના ગુજરાત પ્રવાસનું શક્ય તેટલું પણ સંક્ષેપમાં વર્ણન કરીશું. જો કે એ વાત સ્વકારવી જ રહી કે આજે એક્સો વર્ષ પછી સ્વામીજીના પ્રવાસને લગતી વિસ્તૃત માહિતી એકઠી કરવી એ અત્યંત દુષ્કર સંશોધન કાર્ય છે. પણ આ લેખ આવા સંશોધન કાર્ય કરવામાં કોઇને પ્રેરક બને, તો અમારું આ લેખન કાર્ય સાર્થક થશે.