જન્મકુંડળી એ જન્મના સમયના આકાશનો નકશો છે. કુંડળીમાં દર્શાવવામાં આવતા બાર વિભાગ કાલ્પનિક છે. આકાશમાં એવા સ્પષ્‍ટ વિભાગો નથી હોતા પરંતુ ગણિત અને ફળાદેશની સરળતા ખાતર આવા વિભાગ કરવામાં આવે છે. આથી કુંડળીમાં જ્યારે કોઈ બે કે બેથી વધુ ગ્રહોની યુતિ થયેલી હોય ત્યારે તેમનું વાસ્તવિક સામીપ્‍ય કેટલું છે તે બન્‍ને ગ્રહોના અંશોને આધારે જ નક્કી થઈ શકે. ઘણીવાર એવું જોવામાં આવે છે કે કોઈ કુંડળીમાં ચંદ્ર-ગુરુની યુતિ થઈ હોય છતાં જાતકને એનું ઇષ્‍ટ ફળ મળતું નથી. આનું કારણ એ હોય છે કે બન્‍નેની યુતિ હોવા છતાં બન્‍ને વચ્ચે ૨૫ થી ૨૯ અંશ જેવું અંતર હોય છે. ગ્રહોના અંશાત્મક સંબંધની અસર ઘણી બાબતો ઉપર પડે છે. સૂર્યના સંબંધે આ હકીકતને જ્યોતિષ શાસ્ત્રે ધ્યાનમાં લીધી પણ છે. જેમ કે સૂર્યથી ચંદ્ર-૧૨, મંગળ-૧૪, બુધ-૧૦, ગુરુ-૮-૩૦, શુક્ર-૬, અને શનિ-૧૨ કાલાંશે સૂર્યથી હોય ત્યારે તે તે ગ્રહ અસ્તના બને છે અને બહુ ફળ આપી શકતા નથી. ગ્રહોના અંશાત્મક સંબંધને જો ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ફળાદેશ ઉપર સારો એવો પ્રકાશ પાડી શકાય.