સામ્યવાદના પિતા કાર્લ માર્ક્સે દારુણ ગરીબી જોઈ હતી છતાં એ હાડમારીઓ વચ્ચે તેમણે ગીતા સમા ‘દાસ કેપિટલ’ ગ્રંથનું સર્જન કર્યું. રશિયામાં ક્રાંતિ લાવનાર લેનિન પણ અત્યંત વિકટ આર્થિક સંજોગોમાં જીવ્યા હતા. ૧૯૧૫ની સાલમાં લેનિનની આર્થિક સ્થિતિ એટલી ખરાબ હતી કે તેમના એક મિત્ર લેનિનના મિત્રો પાસેથી થોડાં નાણાં એકઠાં કરીને નાનકડી મદદ આપવા નક્કી કર્યું. જીવનમાં સારી જગાએ ગોઠવાયેલા આ મિત્રોએ લેનિનની નિષ્ફળ જિંદગીનો ખ્યાલ કરીને કહ્યું કે આ માણસ પેટ ભરવા મજૂરીએ શા માટે જતો નથી ? શા માટે એ ક્રાંતિની ધૂન લઈને બેઠો ? શું એ પોતાની જાતને રશિયાના રાજાનો વારસદાર સમજે છે ? હું લેનિનને મદદ કરવા કરતાં મારાં કૂતરાંને વધુ બિસ્કિટ ન ખવરાવું ? ૧૯૫૧ની વાત છે. આ જ ગરીબ, દુખી, બીમાર લેનીને ૧૯૧૭માં ક્રાંતિ કરી અને રશિયાની સામ્યવાદી સત્તાનો સર્વ સત્તાધીશ બન્યો.