રંગ અને ખાસિયત પરથી ગાયોની ઓળખ લોકવાણીમાં આમ મળે છે. ધોળી અને કાળી ગાયને મૂંઝડી, સાવ સફેદ રૂવાંટી વાળીને ધોળી, રાતી કે રાતડી ગાય ને ‘માકડી’, અર્ધા સફેદ કે અર્ધા રાતા વાળવાળીને જાંબુડી, માથામાં રાતા વાળ હોય અને ‘શેરામી’ કાળી રૂવાંટીમાં, ધોળા આઠા હોય તેને ‘કાળી કાબરી’ તરીકે ઓળખે છે. ‘સોરઠ સરવાણી’માં શ્રી પીંગળશીભાઈ ગઢવી ગાય માતાને બિરદાવતાં કાવ્યમાં લખે છે ઃ