પસલી ભરીને રસ પીધો. હવે પ્રશ્ન એ થાય કે નરસિંહ રામસભામાં ગયેલા‚ કે રાસમંડળમાં? કે મેઘવાળને ઘેર ભજન ગાવા? એની રામસભા સંતસભા તો નહીં હોય? ભજનના મૂળમાં તો શરણાગતિ છે‚ આ શરણાગતિનો ભાવ એ ભક્તિમાં જાય છે અને આપણી પાસે નારદ ભક્તિસૂત્ર છે‚ માર્કંડપુરાણ છે એટલે નારદ અને માર્કંડના નામાચરણવાળા ભજન મળે છે. ભારતીય સંસ્કાર જગત ભજનમાં વ્યાપક રીતે આત્મસાત થયેલ સ્વરૂપ છે ભજન‚ તેના વિશેની આપણે જે જે વાતો કરી એના ભાવ પ્રાચીન અને મૂળ ઉંડા છે. એ બધું સ્વીકારીએ છીએ છતાંય જે ભજન તરીકે લોકોની વચ્ચે અને આપણી વચ્ચે પ્રસ્થાપિત થયું એ ભજનને ક્યાંથી મુકીશું? તો એના માટે એક નમ્ર પ્રયાસ મેં કર્યો છે. એમાં પ્રથમ સતકવયિત્રી સતી તોરલને હું મૂકું છું‚ સમય છે ઈ.સ. ૧૩૨૮-૧૩૯૪‚ એમનું ભજન છે ‘હકે રે હાલો ભાવે પ્રિતે હુઈ મેળો‚ સાચે દિલે કરોને ઓળખાણું મારા વીરલા. હવે તોરલ્ણી સમકાલીન રૂપાંદે છે – તો રૂપાંદેનો સમય ૧૩૩૮-૧૩૯૯નો છે એમનુંય ભજન – આ પંથ કોણે રે બતાવ્યો રાહુલ માલા‚ જાગો મારા જૂના જૂના જોગી રે‚ રૂપાંદેની વાત કરીએ તો એ તો મેઘધારુ સાથે જોડાયેલા. તો મેઘધારૂજી એના ગુરુ અગમસિંહ પાસે લઈ જાય તો મેઘધારૂનું પણ ભજન – મેઘધારવાને ઘેર ધણી મારા પધાર્યા‚ જીસ દિન કળશ થપાયા રાહોલ મારા રે રૂપાંદે‚ એમ એક મન ધણીને કરો ને આરાધ‚ હવે જ્યાં મેઘધારૂમાં સ્થિર થઈએ તો અગમસિંહની વાણી પણ છે – એટલે આ બધી અવઢવ છે‚ તો એની સાથે આ પરંપરા સાથે રામદેવજી મહારાજ તો તેમના ચોવીસ ફરમાનમાં ઉપર્યુક્ત બધા સંતભજનિકોના નામ મૂકે છે અને એ પછી એ રામદેવજી મહારાજની ભજનરચનાઓ પણ એટલી જ પ્રિય બને છે. આ વાત જ્યારે કરવા જઈએ તો રામદેવજી પાછા નાથજોગી સાથે જોડાય છે‚ ચાર જુગના પાટ કરવા જઈએ તો તેના પાટના ગુરુસ્થાને બેઠેલ નાથજોગીઓ છે એમ છતાંય આપણે ચૌદમી સદીથી ભજનને મૂકીએ અને પંદરમી સદીમાંથી ફરી પાછા ‘સરવંગા’ પર જઈએ તો રામાનંદ સુધી જઈએ અને તે પછી તેના શિષ્ય કબીર અને કબીરના સમકાલીન પીપાભગત‚ આપણા પાદરનું અહીં સાવ નજીકનું પીપાવાવ‚ તો એમણે દોહા પ્રકારની રચનાઓ કરી છે પીપા પાપ ન જીજીએ‚ તો પુણ્ય કિયા સૌ બાર