માણસની પ્રગતિનું પરિણામ જો આવું જ હોય, એમાંથી એને કંટાળો અને ત્રાસ જ મળતો હોય તો એણે પોતાની દિશા કેવી રાખવી એ મહત્ત્વની બાબત બની જાય છે. માત્ર અર્થોપાર્જન અને દેખાદેખીના માપદંડોથી કરવામાં આવતી પ્રવૃત્તિ લાંબા ગાળે બોઝિલ બની જાય છે. માણસ મૂળભૂત રીતે બુદ્ધિથી જીવતું પ્રાણી છે. તેના અસ્તિત્વમાં તે મુખ્ય હોઈ શકે, પરંતુ લાગણી અને સાર્થકતા જેવી બાબતો પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે. જો વિવેક અને સદ્બુદ્ધિ થકી પોતાના સુખને એ સર્વવ્યાપી બનાવે તો તેને પોતાને મળેલા સુખની સાચી અનુભૂતિ થાય છે. વિજ્ઞાનના કારણે મળતી ઉપલબ્ધિઓની સાથે સાહિત્ય અને કળાની સંગત, નિર્વ્યાજ સંબંધો અને સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારીમાંથી આંતરિક આનંદ મળે છે, જે ભૌતિક જગત સાથેના તેના સંબંધોને વધારે ઉષ્માભર્યો બનાવે છે. સુખ એ કેવળ સુવિધાઓમાંથી મળતું નથી. સંતોષ અથવા મનની પ્રસન્નતા એ એના સિવાયની બાબતો ઉપર પણ નિર્ભર છે, એ પાયાની બાબત જો આપણે સમજીએ તો આધુનિકતામાંથી આવેલા અણગમાને અતિક્રમી જવાનું ઘણું આસાન થઈ પડે છે!