(૩૩) આનો ઉત્તર એ છે, કે નિદ્રામાં જ્ઞાનેન્દ્રિયો તથા મન બેકાર થઈ જાય છે, ને તેમનાં પોતપોતાનાં સ્થાનોમાં જે ખાસ ખાસ પ્રાણો રહેલા હોય છે, તેનો લય થઈ જાય છે. તેથી, આંખમાં જે પ્રાણ છે, તે, ત્યાં બેકાર એટલે કે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. અને પોતાની ઉપર પડદાની જેમ ઢંકાયેલી હ્રદયકમળના આવરણમાં જે મન વસે છે, તે પણ નિષ્ક્રિય થઈ જઈને, પોતાના પ્રાણરૂપ એ હ્રદયકમળમાં લય પામે છે,- એમાં શમીને શાંત થઈ જાય છે. મનના એ આવરણ સ્થાનને સંસ્કૃતમાં પુરીતકા નાડી કહે છે, કેમકે, એ આવરણ ઝીણી નાડીઓ તથા અંગોનું બનેલું હોઈ, હ્રદયકમળ ઉપર વીંટાઈ રહેલું છે. મન એ હ્રદયકમળ (અર્થાત્ અંતઃકરણ) માં શમી જતાં, તે, અને ચેતન આત્માનું તેમાં (ચેતના રૂપે) પડેલું પ્રતિબિંબ, તેની સાથે એકરૂપ થઈ જાય છે. બિંબ અને પ્રતિબિંબ, સ્વરૂપે એક જ છે. જ્યારે અંતઃકરણ શાન્ત થઈ જાય છે. ત્યારે, જે આત્માના પ્રતિબિંબરૂપી ચેતના એનામાં હતી તેની સાથે ભળી જાય છે. એટલે કે, ત્યારે ત્યાં શેષ રહે છે, માત્ર એ આત્માના પ્રતિબિંબરૂપી ચેતના – અને બિંબ તથા પ્રતિબિંબ, સ્વરૂપે એક જ હોવાથી, પ્રતિબિંબ સાથે એકાકાર થઈ ગયેલું અંતઃકરણ પણ, આત્મબિંબમાં અર્થાત્ બ્રહ્મમાં ભળી જાય છે. – જેવી રીતે કે, અરીસામાં મુખનું પ્રતિબિંબ, રીસો હટી જતાં, પુનઃ મુખ-બિંબમાં ભળી જાયે છે. પરંતુ જીવનશક્તિ રૂપી જે પ્રાણો છે, તે નકામા