વિદર્ભ દેશ ના રાજા ભીમ ની પુત્રી દમયંતી અને નિષધ દેશ ના રાજા વીરસેન ના પુત્ર નલબંને ઘણા સુંદર હતા. બંને એકબીજા ના વખાણ સાંભળી ને જોયા વગર જ એકબીજા થી પ્રેમ કરવા લાગ્યા હતા. દમયંતી ના સ્વયંવર નું આયોજન થયું તો ઇન્દ્ર, વરૂણ,અગ્નિ તથા યમ પણ એને પ્રાપ્ત કરવા ના ઈચ્છુક બની ગયા. નલ નીસુંદરતા થી પ્રભાવિત થઈને એ ચાર એ પણ સ્વયંવર માં નલ નું રૂપ ધારણ કરી ને આવ્યા. નલ ની જેમ દેખાવા વાળા પાંચ પુરુષો ને જોઇ ને દમ્યન્તી ગભરાઈ ગઈ. પરંતુ એના પ્રેમ માં એટલી આસ્થા હતી કે એણે દેવતાઓ થી શક્તિ માંગી ને રાજા નલ ને ઓળખી લીધો અને બંને ના લગ્ન થઈ ગયા. નલ દમયંતી મળી તો ગયા,પરંતુ થોડાક સમય પછી એમનું વિયોગ પણ થઈ જાય છે. નલ પોતાના ભાઈ પુષ્કર થી જુગાર માં પોતાનું બધું જ હારી જાય છે અને બંને જુદા થઈ જાય છે. દમયંતી કોઈ રાજઘર માં શરણ લીધા પછી પોતાના પરિવાર માં પહોંચી જાય છે. દમયંતી થી છુટા પડ્યા પછી નલ ને કર્કોટક નામ નો સાપ ડંખ મારે છે જેના કારણે એનો રંગ કાળો પડી જાય અને એને કોઈ ઓળખી નથી શકતો. આ સ્થિતિ માં નલ સારથી બની ને વિદર્ભ પહોંચે છે અને દમયંતી પોતાના સાચા પ્રેમ નલ ને ઓળખી લે છે. નલ એકવાર ફરી થી પુષ્કર ની સાથે જુગાર રમી ને પોતાનું હારેલું બધું જીતી લે છે. દમયંતી ન માત્ર સુંદર હતી પરંતુ જેનાથી પ્રેમ કર્યો એને જ પોતાનું બધું માન્યુ. દમયંતી ને દેવતા ના રૂપ ને વૈભવ પણ વિચલિત ન કરી શક્યા, અને ના પતિ નું કદરૂપું રૂપએના પ્રેમ ને ઓછું કરી શક્યો.