ગાંધીજી પોતાને હિન્દુ ગણતા અને છતાં તેઓ કોઈ એક ધર્મ કે કોઈ એક સંપ્રદાયમાં બદ્ધ ન હતા. તેઓ સત્ય તરફ સતત ખુલ્લા રહ્યા છે. તેમની શોધ સતત ચાલતી રહી છે અને જ્યારે જ્યાંજ્યાં સારું લાગે ત્યારે તરત જ તેનો સ્વીકાર અને અમલ તેમણે કર્યો છે. સત્યની શોધ અને તેનો અમલ કરવામાં તેમણે કદી પાછી પાની કરી નથી. સત્યની પ્રાપ્તિ અને તદનુસાર જીવન જીવવા માટે તેઓ સતત જાગ્રત અમલકર્તા રહ્યા છે અને તેમ કરતાં મૃત્યુ આવે તો પાછી પાની ન કરવી એવું તેમનું પોત હતું અને એવું તેમના જીવનનું સ્વરૂપ હતું. ગાંધીજીના અધ્યાત્મ-દર્શનને સમજીને આપણે આપણા દર્શનને અને જીવનને વધુ સમૃદ્ધ બનાવી શકીએ. આવું ગાંધીદર્શનનું સ્વરૂપ છે. ગાંધીજીનાં જીવન અને દર્શનનાં અનેક પાસાં છે. ધર્મ-અધ્યાત્મ, સેવા, રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ, લોકશિક્ષણ, રાજકારણ, નયી તાલીમ, ગૌસેવા આદિ – આ યાદી ઘણી લંબાવી શકાય તેમ છે. આ સર્વ પાસાંઓમાં કેન્દ્રસ્થ તત્વ શું છે ? અમારી મતિ અનુસાર ધર્મ-અધ્યાત્મ ગાંધીજીનાં જીવન અને દર્શનનું કેન્દ્રસ્થ તત્વ હતું.