ગઝલનાં લક્ષણો ગતાવતી – સમજાવતી ઘણી ગઝલો મળે છે. રાજેન્દ્ર શુક્લની સમજનો સુંદર પરિચય પણ આવી એમના દ્વારા રચાયેલી ગઝલો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે. મેં થોડા આ પ્રકારના દુહા શોધ્યા કે જેમાં દુહાના સૌંદર્યશાસ્ત્રની વિગત નિરૂપાઈ હોય. દુહા રચયિતાઓએ પોતાના અનુભવમૂલક અર્થઘટનને, સમજણને આધારે દુહાની મહત્તા અને મૂલ્યવત્તાને વર્ણવી હોય છે. દુહાનું બાહ્ય સ્વરૂપ છંદ, વ્યાકરણ, અલંકાર દ્વારા અવશ્ય વર્ણવી શકાય અને વર્ણવાયું હોય છે, પરંતુ દુહાનું આંતરિક સત્ત્વ અને તત્ત્વ આવા દુહાઓમાંથી પ્રાપ્ત થતું હોઈને આવા દુહાઓનું મારી દષ્ટિએ ઘણું મહત્વ છે.