મનુભાઈ પંચોળી : જો બહેન, મને મૂળે વાંચનનો ગાંડો શોખ. વાંકાનેરના પુસ્તકાલયની સભ્ય ફી ભરવા ટ્યુશન કરેલાં અને આખી રાત જાગીને પુસ્તકો વાંચેલાં. વળી મારા મન પર કાકાસાહેબ કાલેલકર, કિશોરલાલ મશરુવાળા, રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, લિયો ટોલ્સ્ટોય અને ગાંધીજીનાં જીવન-સાહિત્યની ઘણી અસર. વિદેશી લેખકોમાં ગણાવું તો વિક્ટર હ્યુગોનું લા મિઝરેબલ, કે જે ઋષિવાણી જેવું લાગ્યું, તે અને શરદચંદ્રની કથાઓથી મારો સાહિત્ય પ્રત્યેનો સાચો દ્રષ્ટિકોણ કેળવાયો. એમ તો ટાગોરના ઘરે બાહિરેથી ગાંધીની સાધનશુદ્ધિની વાત વધુ સારી રીતે સમજી શક્યો. ઇંગ્લિશ ભાષામાં લખાયેલ ઇતિહાસ અને સમાજવિદ્યાનાં પુસ્તકો બહોળા પ્રમાણમાં વાંચ્યાં અને અર્થશાસ્ત્રના ગ્રંથોનું વાચન કર્યું જેમાંથી આદમ સ્મિથ, જોન સ્ટુઅર્ટ મિલ્સ, કાર્લ માર્ક્સ અને જોહ્ન રસ્કિનના વિચારો વધુ સુપાચ્ય લાગ્યા જે તને અને બીજા વાંચનારાઓને કદાચ દેખાઈ આવતું હશે.