ઠીક અંશે સંજોગો માણસની વર્તણૂક નક્કી કરે છે. કેટલાક માણસો સંજોગો પર વિજય મેળવીને પોતાની વર્તણૂક પોતે જ નક્કી કરે છે, છતાં તેઓ સંજોગોનું બળ ઓછું આંકતા નથી. તમારા સંજોગો અનુકૂળ હોય, તેમાં કેટલાક ગુણો વિકસાવવાની તમને તક પણ હોય પણ તેથી કરીને તમારાથી ઓછા નસીબદાર ઘણા બધા ભાંડુઓના વર્તનના કાજી થવાનો તમને હક નથી. હું વાજબી રીતે જ એવું ગૌરવ લઉં કે મેં જિંદગીમાં હંમેશાં ચોખ્ખું જ ઘી ખાધું છે અને મેં કદી દવા લીધી નથી. આવું કહેનાર માણસ એ ભૂલી જાય છે કે આમાં પોતાના કરતાં પણ સંજોગોએ વધુ નિર્ણાયક ભાગ ભજવ્યો છે. જેઓ ભેળસેળવાળું ઘી કે સૂકી રોટી ખાય છે તે બધા પોતાની ઇચ્છાથી તેમ કરતા નથી. તેમની પાસે કોઈ વિકલ્પ જ હોતો નથી. આપણે બીજાના કાજી થતાં પહેલાં એટલું સમજવાની જરૂર હોય છે કે જિંદગી બધાને માટે એકસરખી ન્યાયી હોતી નથી, પણ માણસોને જિંદગીએ, સમાજે, સંજોગોએ ઘણો અન્યાય કર્યો હોય છે. કેટલાંક માણસોને જિંદગી મનપસંદ વિકલ્પો આપતી હોય છે, બીજા ઘણાને જિંદગી એક જ માર્ગની સાંકડી કેડી ઉપર હાંકતી હોય છે. આવા માણસો પ્રત્યે આપણે ન્યાયના નામે, સત્યના નામે, સિદ્ધાંતના બહાને કઠોર થઈ શકીએ નહીં.