મોતીભાઈના જીવનનું એક મોટું પ્રદાન ગિજુભાઈને બાળશિક્ષણ ક્ષેત્રમાં પ્રસ્થાપિત કરવાનું છે. કેળવણીના ક્ષેત્રમાં એમણે બાલમંદિરથી માંડીને ઉચ્ચ કેળવણીક્ષેત્ર સુધી આત્મા રેડ્યો. વાત એમ બની હતી કે દરબાર ગોપાળદાસનાં પ્રથમ પત્ની એક પુત્ર મૂકીને મૃત્યુ પામ્યાં. તે પુત્રને કેળવવા મોતીભાઈએ દરબારને મોન્ટેસોરી પદ્ધતિ બતાવી. આ યોજનાનો લાભ દરબારના દીકરા ઉપરાંત ગામનાં બાળકોને પણ મળી શકે એ આશયથી દરબાર ગોપાળદાસે પોતાની જ હવેલીમાં બાલમંદિર શરૂ કરાવ્યું. આમ ગુજરાતનું સર્વપ્રથમ બાલમંદિર 1915ના જાન્યુઆરીની પહેલી તારીખે વસોમાં (વસોગામ) શરૂ થયું. એ જ વર્ષે ઑગસ્ટમાં બે બાળવર્ગ અને ચાર પ્રાથમિક વર્ગોવાળી કુલ છ વર્ગની ‘નવી ગુજરાતી શાળા’ ત્યાં શરૂ થઈ. આ હતી ગુજરાતની સર્વ પ્રથમ મોન્ટેસોરી શાળા. એ જ અરસામાં વસોમાં બાલપુસ્તકાલયનું મકાન પૂરું થયું અને એના ઉદઘાટન વિધિમાં દરબાર ગોપાળદાસ પોતાની સાથે વઢવાણના વકીલ ગિરિજાશંકર ભગવાનજી બધેકાને તેડતા આવ્યા. નવા પ્રયોગવાળી તે શાળા અને તેનાં સાધનોથી ગિરજાશંકરભાઈ પ્રભાવિત થયા. એમને બાળકેળવણીમાં રસ જાગ્યો. પ્રજાના વકીલ મટીને એ બાળકોના વકીલ બન્યા. ગિરજાશંકર વકીલ પછી તો બાળકોની ‘મૂછાળી મા’નું બિરુદ પામેલા ગિજુભાઈ બની ગયા. પછીથી બાળકેળવણીના ઝંડાઘારી ગિજુભાઈનું આમ સર્જન કરવામાં મોતીભાઈનો પરોક્ષ ફાળો નાનોસૂનો ન ગણાય ! 1916માં પૂનાની ડેક્કન એજ્યુકેશન સોસાયટી પરથી પ્રેરણા લઈ આણંદ ખાતે એમણે ચરોતર એજ્યુકેશન સોસાયટીની સ્થાપના કરી. મહાત્મા ગાંધીજીએ એમનું હીર પારખીને એમને ‘ચરોતરનું મોતી’નું પ્રેમભર્યું બિરુદ આપ્યું હતું.