છેલ્લે ડેમ તૂટવા પાછળના કારણની ચર્ચા કરવી જ રહી. કેમ કે આજની તારીખે તેનું કારણ અકબંધ રહ્યું છે. કહેવાય છે કે મોરબીના મહારાજાએ ૧૯૨૮માં ડેમ બાંધવાની વિચારણા કરી હતી, પણ તત્કાલીન એન્જિનિયર વિશ્વૈશ્વરૈયાએ તેમને ચેતવ્યા હતા કે સૂચિત જગ્યાએ તૈયાર થનારો ડેમ શહેર માટે આશીર્વાદરૃપ નહીં હોય. આથી તેમણે યોજના પડતી મૂકી હતી. ત્યાર બાદ ગુજરાત સરકારે ડેમ બાંધવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે આ ચેતવણી તો ભૂલાઈ ગઈ હતી સાથે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અપાયેલી કેટલીક ટૅક્નિકલ બાબતોની પણ અવગણના કરાયેલી. કેન્દ્રે ડેમનું સૂચિત સ્થળ બદલવા કહેલું. ઉપરાંત પૂર આવે તો ડેમમાં કેટલું પાણી ભરાય, મહત્તમ કેટલું પાણી છોડી શકાય તેની ગણતરી પણ યોગ્ય રીતે ન થઈ હોવાનું કહેવાય છે. બે વર્ષ બાદ હોનારતના ચાર દાયકા થવા આવશે છતાં સરકારી તંત્ર પાસે કોઈ તર્કબદ્ધ આંકડા કે માહિતી નથી ત્યારે હાવર્ડ યુનિવર્સિટીના બે વિદ્યાર્થીઓ ઉત્પલ સાંડેસરા અને ટોમ વુટને ૭ વર્ષ મહેનત બાદ રજૂ કરેલા પુસ્તક ‘નો વન હેડ એ ટંગ ટુ સ્પીક’માં ડેમ તૂટવા પાછળનાં કારણોને લઈને અનેક તથ્યો રજૂ કરાયાં છે. એ મુજબ ઇજનેરોએ બંધના સરોવરમાં પાણીની મહત્તમ શક્ય આવકની ગણતરી કરવા માટે જૂની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. જેના કારણે પાણી છોડવાની ક્ષમતા કરતાં આવક બમણી થઈ ગઈ હતી. એટલે જ ૧૮ માસ સુધી સરકારી અધિકારીઓ પોતાના બચાવ માટેના પુરાવા શોધતા હતા, પરંતુ જેવી આ લાપરવાહી ખૂલવાની શરૃઆત થઈ કે તરત તપાસપંચ આટોપી લેવાયું હતું. આ સિવાયની પણ અનેક વિગતો આ પુસ્તકમાં સાંપડે છે.