આ સ્થિતિ બદલવા માટે ૧૯૪૭ પછી આપણી પાસે પૂરો અવકાશ હતો. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે તમામ રજવાડાંને ભારતમાં સામેલ કરવાની ભગીરથ કામગીરી કરી હતી અને એ રીતે દેશ એક થયો હતો. જરૂર હતી માત્ર દીર્ઘદૃષ્ટિની. પરંતુ આ દેશની કમનસીબીએ સરદાર પટેલ, શ્યામાપ્રસાદ મુખરજી, બાબાસાહેબ આંબેડકર તથા તેમના જેવા બીજા થોડા રાષ્ટ્રવાદી વિદ્વાનોને રાષ્ટ્રઘડતરની પ્રક્રિયામાં સામેલ કરવાને બદલે પરિવારવાદી કોંગ્રેસી નેતાઓએ લોકશાહી, સામ્યવાદી, સમાજવાદી, મૂડીવાદી એમ બધા પ્રકારના મિશ્રણવાળી કોઈ ભળતી જ રાજ્યવ્યવસ્થા ઊભી કરી, જેનું પરિણામ એ આવ્યું કે ના તો આ દેશના ગરીબોનું જીવનસ્તર સુધર્યું, ના તો આ દેશના નાગરિકોને સમાનતા મળી, ના તો આ દેશના ઉદ્યોગપતિઓ સુખી થયા, ના તો આ દેશના ખેડૂતો આગળ આવ્યા. ટૂંકમાં નહેરુવાદી રાજકીય-આર્થિક-સામાજિક વ્યવસ્થા એવી હતી જેમાં કોઈ વર્ગ પૂર્ણ રીતે વિકસી શકે તેમ નહોતો.