ઉત્ક્રાંતિવાદીઓ ખૂબ જ શરૂઆતથી હકીકત અને સિદ્ધાંતના આ તફાવત વિશે ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે, જો માત્ર એટલા માટે કે અમે હંમેશાં સ્વીકાર્યું છે કે આપણે કેવી રીતે ઉત્ક્રાંતિ (હકીકત) ઉદ્દભવી તે પદ્ધતિઓ (સિદ્ધાંત) ને સંપૂર્ણપણે સમજવાથી છે.