જગત પ્રતિ એવી પૂર્ણતાભરી દ્રષ્ટિના કારણે પ્રત્યેક કાર્ય, ભોગ અને વ્યવહારમાં સ્વતંત્રતા દેખાય છે. તે ઇચ્છે ત્યારે સ્વયંને વિષયોથી કાચબાની જેમ વિરત કરી શકે છે અને ઇચ્છે ત્યારે પ્રવૃત. તે પોતાના મન અને ઉપાધિનો સ્વામી બની જીવે છે. કોઈ પણ પરિસ્થિતિ એના પર હાવી ન થાય. અનુકૂળતામાં હર્ષિત થઈ અને પ્રતિકૂળતામાં શોકાકુલ થઈ અજ્ઞાની મનુષ્ય પોતાનું વિવેક ખોવી બેસે છે. તે એક આછા તળાવ જેવાં મનનું દર્શન કરે છે કે જેમાં થોડી અનુકૂળતા રૂપી વર્ષાનું પૂર અને પ્રતિકૂળતાના તાપથી દુકાળ થાય છે. એનાથી વિપરીત જ્ઞાનવાનનું મન એ વિશાળ મહાસાગરની જેમ ઊંડું અને તૃપ્ત છે જેમાં અસંખ્ય નદીઓના પાણીથી પણ પૂર નથી આવતું અને ન તો સૂર્યના પ્રચંડ તાપથી તે શુષ્ક બની જાય છે. તેથી એનું દરેક કાર્ય વિવેક યુક્ત હોય છે. બધી પરિસ્થિતિઓમાં, દેહ આદિના સંતાપોમાં પણ સમભાવથી યુક્ત રહેવા પાછળ એની પોતાની પૂર્ણતાની સમજ તો છે જ, સાથો-સાથ જગતને પણ સ્વપ્તવત્ જાણે છે. જેમ સ્વપ્નમાંથી જાગેલ વ્યક્તિ સ્વપનના અનુભવો પ્રતિ ઉદાસીન રહે છે, એવી જ રીતે સ્વપ્નમાં રહેતાં-રહેતાં સ્વપ્નથી તે જાગી ગયેલ છે. તેથી તેનાથી અસંગ રહે છે. પરંતુ જે આને (આ જગત અને જીવનને) સત્ય માની જીવી રહ્યા છે, તેમના પ્રતિ તે એટલી જ આત્મીયતાથી રહી, સંવેદના યુક્ત એમના કલ્યાણમાં લીન રહે છે. એમની ઉપાધિઓથી પૂર્ણતા અને આત્મીયતા સભર પ્રેમ એવી રીતે છળકે છે કે તે જગતના કલ્યાણ માટે આંધીની જેમ આગળ વધે છે. એમને ન માનની ઇચ્છા હોય છે અને ન તો અપમાનની પરવા. તેથી તે જે પણ કરે છે તે ઉચિત જ હોય છે.