સંતોષને પરમ સુખ એટલા માટે ગણવામાં આવે છે કે સંતોષને પગલે માણસમાં શાંતિ પ્રગટે છે. અસંતોષી માણસ અશાંત હોય છે કારણ કે તેનું મન પોતાની ઈચ્છાઓ સંતોષાય તે માટે ધમપછાડા કરતું હોય છે. એટલે તે અંદર અને બહારથી અશાંત હોય છે, ને ઉદ્વિગ્ન રહે છે, અપ્રસન્ન રહે છે, નાખુશ રહે છે, નારાજ રહે છે, બેચેન રહે છે એટલે પ્રસન્નતાથી અળગો રહેવાને કારણે રાજીપો અનુભવી શકતો નથી. એટલે જ માણસે જીવનમાં સંતોષને પોતાનો આરાધ્ય બનાવી હૃદય-મંદિરમાં તેનું સ્થાન સ્થાપિત કરવું જોઈએ. ‘બુદ્ધિચરિતં’માં અશ્વઘોષે એટલે જ સલાહ આપી છે કે પોતાની પાસે વધુ ધન હોવા છતાં જે અસંતુષ્ટ રહે છે, તે નિર્ધન છે. અને જે ધન વગરનો છે, પરંતુ જે સંતોષી છે તે (નિર્ધન હોવા છતાં) તવંગર છે. સંતોષ માણસને મસ્ત રહેવાની કળા શીખવે છે. ભાગવતમાં વર્ણવ્યું છે તેમ પૃથ્વી છે તો પછી પલંગનો પ્રયત્ન શું કામ ? હાથ છે તો પછી તકિયાનું શું પ્રલોભન ? ખોબો છે તો પછી પાત્રની શી જરૂર ? દિગંબરના વલ્કલ છે તો પછી રેશમી વસ્ત્રો શું કામ? મતલબ કે ચીજ-વસ્તુઓની પ્રાપ્તિનો મોહ છોડી જે મળે તેનાથી પ્રમુદિત રહો તો દુઃખી થવાનું કોઈ કારણ રહેશે નહીં.