ભુજમાં સ્થાનિક જળસ્ત્રોતમાં ફરી પ્રાણ ફૂંકવાનું કામ કરતી ‘જળસ્ત્રોત સ્નેહ સંવર્ધન સમિતિ’ના ફાઉન્ડર કન્વીનર તરુણકાંત છાયા આ અંગે વાત કરતાં જણાવે છે, ‘અહીં વસવાટ શરૃ થયો ત્યારથી લોકો પાણી માટે તળાવો પર નિર્ભર છે. દરેક ગામ પાસે પોતાનાં તળાવો છે. રાજાશાહી જમાનામાં તળાવોનું ખૂબ મહત્ત્વ હતું. તેની પૂરતી દેખરેખ થતી હતી. લોકો પીવાનું પાણી કૂવા કે વાવમાંથી મેળવતાં અને વાપરવાના પાણી માટે તળાવ પર અવલંબિત હતા. તે જમાનામાં લોકો પાણી માટે સ્વનિર્ભર હતા. તળાવોના કારણે ભૂગર્ભજળ પર્યાપ્ત હતું. થોડું ખોદતા જ પાણી મળતું હતું. તળાવોનું પાણી જમીનમાં ઊતરીને નાના- મોટા વહેણ મારફતે કૂવા સુધી આવતું હતું. તે વખતે પાણીની ગુણવત્તા પણ સારી હતી, પરંતુ પછી વિકાસ વધતા, પાણીનો વપરાશ વધ્યો, ખેતીવાડી માટે વધુ પાણીની જરૃરિયાત ઊભી થતાં બોર બનાવવાનું શરૃ થયું. નજીક- નજીક બનતા બોરથી પુષ્કળ ભૂગર્ભ જળ ખેંચી કઢાયું. અલબત્ત, તેના કારણે ખેતપેદાશોમાં વધારો જરૃર થયો, પરંતુ તળના પાણી ઊંડા ઊતર્યા, તેની ગુણવત્તા ખરાબ થઈ. ક્ષારનું પ્રમાણ વધ્યું. ત્યાર પછી નર્મદાનું અવતરણ કચ્છની ધરતી પર થયું. પાણી વધુ સહેલાઈથી મળવા લાગ્યું. આજે ભલે ખેતી માટે-સિંચાઈ માટે નર્મદાનું પાણી હજુ આખા કચ્છને મળતું થયું નથી, પરંતુ ઘરવપરાશનું પાણી મળવા લાગ્યું છે. નળ વાટે સહેલાઈથી મળતા થયેલા પાણીના કારણે તળાવો અને કૂવાઓ ભુલાઈ ગયાં. તેની જાળવણી વિસરાઈ ગઈ અને આજે સ્થિતિ એવી આવીને ઊભી થઈ છે કે કચ્છનાં ગામોમાં તળાવો અને કૂવા શોધવા પડે.’