આ પણ એક કડવી વાસ્તવિકતા છે કે વિભાજનના આ સમગ્ર ચિત્રમાં હિન્દુસ્તાનની મુસ્લિમ મિલ્લત અને તેની નેતાગીરીની કામગીરી તેમની અમાનતની ફરજના પ્રમાણમાં ઉચિત રહી નહીં અને તે બીજાઓના ષડયંત્રનો શિકાર બનતી ગઈ.