બીજું, કાલજ – અમુક ઋતુ જેમ કે હેમંત અને શિશિર ઋતુમાં રોગો સામે લડનારું તંત્ર આપોઆપ સજ્જ થઇ જતું હોય છે. (શિયાળાની ઋતુ ડોકટરો માટે ઓફ સિઝન ગણાય છે.) ત્રીજું, યુક્તિકૃત – વ્યાયામ અને અન્ય રસાયન યોગો દ્વારા ઉદ્ભવતી ક્ષમતા.