મહાભારતના આદિ પર્વમાં જોવામાં આવે છે કે આ સપ્તઋષિઓ (સપ્તર્ષિઓ) પાંડવ વીર અર્જુનના જન્મ સમયે ઉપસ્થિત હતા ત્યારબાદ મહાભારતના યુદ્ધ વખતે પુનઃ આ સાતેય ઋષિઓએ ભેગા મળીને મહાભારતનું યુદ્ધ બંધ રખાવવા કૌરવ સેનાપતિ દ્રોણાચાર્યને વિનંતી કરી હતી. તે સિવાય અનુસાશન પર્વમાં એ પણ જોવામાં આવે છે કે સપ્તર્ષિઓ મહારથી ભીષ્મની મૃત્યુ શય્યા પાસે હાજર હતા. અનુસાશન પર્વમાં લખેલું છે કે જયારે રાજા વ્રષધરણીએ યજ્ઞથી કૃત્યા નામે એક રાક્ષસણી પેદા કરી હતી. તેને સપ્તર્ષિઓએ પોતે પોતાની ઓળખાણ આપીને તેનાથી છૂટકારો મેળવ્યો હતો. આ ઋષિઓ પર ખોટી રીતે મુસાલની ચોરીનો અને અગત્સ્ય ઋષિની ચોરીનો પણ આક્ષેપ મુકવામાં આવ્યો હતો એ વાત ખૂબ જ રસપ્રદ છે. વળી આ ઋષિઓ ઈન્દ્રની બધી જ સભાઓ સાથે સંકળાયેલા વાતાવરણમાં આવ્યા છે. આ બધા ઉત્તર દિશાના ઋષિઓ છે તે ઉપરથી એવી ધારણા થાય છે કે આ સાત ઋષિઓનો સંબંધ આકાશમાં આવેલ સપ્તર્ષિ તારામંડળ સાથે તો નથીને? અહી શ્રી સપ્તનાથ (સપ્તેશ્વર) મહાદેવના મંદિરમાં ખરેખર આ સાતેય શિવલીંગો જુદા જુદા એવી રીતે ગોઠવાયેલા છે કે જાણે આકાશમાં સપ્તર્ષિ જ જોઈ લો. એ પણ શક્ય છે કે જે યુગમાં આ ઋષિઓ અહી પૂજા કરતા હતા તે યુગ માં સપ્તર્ષિ તારની જે સ્થિતિમાં જ શિવલીંગો ની પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હોય. જો આ ધારણા સાચી હોય તો સપ્તનાથ (સપ્તેશ્વર) મહાદેવના જુદાં જુદાં લિંગો ના સ્થળ તથા અભ્યાસ ઉપરથી એનો ચોક્કસ સમય કાઢવા માં કોઈ મુશ્કેલી રહેશે નહિ. Settlement commissioner કૃષ્ણચંદ્ર સગરનું એમ માનવું છે કે આ માત્ર યોગાનુયોગ ન જ હોય. આ સ્થળ જ એવું છે કે પ્રાચીન સમયની અનેક ઘટનાઓ સાથે તેનો સંબંધ હોવો જોઈએ. તેમનું એમ મંતવ્ય છે કે આ સાતે ઋષિઓનો સમય ઈ.સ. પૂર્વે પંદરમી સદીનો હતો. એટલે કે આજથી લગભગ ૩૪૦૦ વર્ષ પૂર્વે આ સપ્ત ઋષિઓએ ભેગા મળીને તપશ્ચર્યા કરી હોવી જોઈએ.