પન્નાલાલ પટેલનું કથાલેખન એ કોઈ ચોક્કસ વિસ્તાર, પ્રદેશ, જ્ઞાતિ કે સમાજના સીમાડા પૂરતું સીમિત રહેતું નથી. અલબત્ત, એમનાં પાત્રો, બોલી અને પરિવેશ ગુજરાતના ઈશાનિયા પ્રદેશને અને ખેડૂત સમાજના અંતરંગ જીવનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. પાત્રાલેખનમાં મુખ્યત્વે ગ્રામ્ય પરિવેશ જ ડોકાતો હોવા છતાં એમની દષ્ટિ હંમેશાં વિશાળ અને વૈશ્વિક રહી છે. પોતાનાં લખાણો થકી એ સમગ્ર માનવચેતનાને ઝંકૃત કરે છે. મનુષ્યના મૂળભૂત સ્વભાવને પ્રગટાવે છે અને એ દ્વારા સમગ્ર માનવીય સંવેદનોને ઉજાગર કરે છે. એમનાં નિરૂપણોમાં એક વૈશ્વિક કક્ષાના લેખકની ખૂબીઓ અને આકર્ષણો અનુભવી શકાય છે. માત્ર પાંત્રીસ વષની ઉંમરે એમણે લખેલી પ્રસિદ્ધ નવલકથા ‘માનવીની ભવાઈ’ એ સમગ્ર મનુષ્ય જાતિની વેદનાને વ્યક્ત કરે છે. પાણીના અભાવે પીડાતો સમાજ, દુકાળિયા મનેખ અને ગ્રામીણ જીવનના હરિત, દુરિત રંગો એમાં ભર્યા છે. સમગ્ર કથામાં એમનું સમતોલ અને તલસ્પર્શી જીવનદર્શન પ્રગટ થાય છે. માનવમાત્રનો મૂળ પ્રશ્ન ભૂખ છે. આપણે ‘રોટી, કપડા ઔર મકાન’ના સૂત્ર થકી આજે પણ રોટીના પ્રશ્નને એટલો જ મહત્ત્વનો ગણીએ છીએ. લેખકે પણ માણસની આ મૂળભૂત મજબૂરીને પકડી છે અને સંવેદનાસભર બનાવી છે. લેખક નિદાન કરે છેઃ