મને તો લાગે છે કે વેદોમાંથી એ વખતની સામાજિક સ્થિતિ વિશે સારી સમજણ મળી શકે. પણ શૂદ્રો વેદમંત્રો માત્ર સાંભળે તો પણ એમના કાનમાં સીસું રેડી દેવું એવા ધાર્મિક આદેશો જ્યાં લિખિત રૂપમાં હોય ત્યાં વેદ શું છે તે સમજવા કરતાં માનવા પર જ વધુ ભાર મુકાતો હોય. આ સ્થિતિમાં વેદો પર એક નાના વર્ગનો કબજો થઈ જાય – સાયાસ કે અનાયાસ – એ સ્વાભાવિક છે, બાકી બીજા બધાએ તો માત્ર માનવાનું રહે. આ ‘માનવા’ની પરંપરા એટલે ‘વિચારહીનતા’ની પરંપરા. આમાં તો આપણે વેદોને પણ અન્યાય જ કરીએ છીએ.