જૈન અને બુદ્ધના સમયમાં એવું એક દાર્શનિક વાતાવરણ બની ગયું હતું કે જેમાં ઉપનિષદ, જૈન અને બુદ્ધ ત્રણે પૂર્ણ રીતે જ્ઞાન માર્ગને જ મહત્વ આપતા હતા ને તેનો વિકાસ થાય તેવા જ પ્રયત્નો કરતા હતા. પરંતુ કેટલાક ઉપનિષદોએ વેદોમાંથી પ્રેરણા લઈને ઈશ્વર કેન્દ્રિત દર્શનનો સમન્વય કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે, જેમાં પૂર્વ મીમાંસાએ વૈદિક ધર્મને અપનાવ્યો જ્યારે ઉત્તર મીમાંસાએ એક તત્વવાદી ઉપનિષદનો આધાર બનાવી ને ખુલ્લી રીતે વેદોનો વિરોધ ન કર્યો પણ ઉપનિષદોમાં વૈદિક મૂલ્યોનું અવમુલ્યન જરૂર કર્યું છે તેમ જણાય આવે છે. શંકરાચાર્ય મોટે ભાગે આત્મ કેન્દ્રિત રહ્યા છે. તેઓ જ્ઞાન વાદના મોટા પુરસ્કર્તા રહ્યા છે જે તેમણે બ્રહ્મ સત્ય છે ને જગત મિથ્યા છે તેવી ધોષણા કરી ને નીદીધ્યાસનને ખુબજ મહત્વ આપનારા મહાપુરુષ હતા. પરંતુ વેદાંતની બધી શાખાઓએ અને આચાર્યોએ ઈશ્વર કેન્દ્રિત દર્શનોનુ પ્રતિપાદન કર્યું જેના ફળ સ્વરૂપે દાર્શનિક જગતમાં વિરોધ વધી ગયો જેનું સમાધાન કરવાના તમામ પ્રયત્નો નિષ્ફળ ગયા આ વિરોધ માત્ર સિદ્ધાંત સુધી જ સીમિત ન રહ્યો પણ વ્યવહારમાં પણ ઉતરી આવ્યો જણાય છે.