જો માત્ર ખોળિયું જ બદલવાનું હોય તો મૃત્યુનો શોક કરવાનો ન હોય પરંતુ જેણે સ્વજન ગુમાવ્યું હોય તેને ખોટ તો વર્તાવાની જ. બધા કંઈ કાયમ માટે સ્થિતપ્રજ્ઞ રહી ન શકે. મૃત્યુ ભલે આવવાનું હોય ત્યારે આવે – વર્તમાન જીવનને ઉર્ધ્વગામી બનાવવાની સ્વતંત્રતા તો મનુષ્યને છે જ. જીવનનો સ્તર અને લક્ષ્ય ઊંચાં લાવવા માટે એક સ્વામીજીએ સુંદર સૂચન કર્યું : આંખ મીંચીને ધારી લો કે તમે મરી ગયા છો, તમારા માટે પ્રાર્થનાસભા યોજવામાં આવી છે. તમારે મનોમન ચાર એવી વ્યક્તિને પસંદ કરવાની છે, જે તમારે વિષે પ્રાર્થનાસભામાં બોલવાની હોય, પછી કલ્પના કરો કે તમારે વિષે એ શું બોલે ? તમારા જીવનને લક્ષમાં રાખીને જ તેઓ બોલવાના. ઉદાહરણાર્થે સદગત બહુ મોટા દાતા હતા. હુંપદ રાખ્યા સિવાય કે કીર્તિની લાલચમાં પડ્યા વગર તેઓ દાન કરતા રહ્યા – ગુપ્તદાન પણ પારાવાર કર્યાં અથવા સ્વર્ગવાસી સન્નારી સાહિત્યના ઘણા શોખીન હતાં – તેમનું વાંચન વિશાળ હતું અને પોતાના વિકાસ માટે કેવળ વાંચીને બેસી ન રહેતાં તે પર ચિંતન-મનન કરતાં, સાહિત્યપ્રેમીઓને એકઠા કરી ચર્ચા કરતાં, પુસ્તકો લખ્યાં પણ સન્માન મેળવવાની હુંસાતુંસી એમણે કદી કરી નહિ – એવા નિરાભિમાની, સાલસ સ્વભાવનાં સન્નારી આપણે ગુમાવ્યાં છે….’ અથવા ‘સાવ સામાન્ય હોવા છતાં ભાઈ બહુ લોકપ્રિય હતા, નાતજાતના ભેદભાવ રાખ્યા વગર એ સૌની પડખે ઊભા રહેતા – બીમારોને, વૃદ્ધોને, અનાથોને, અપંગોને એમનો ગજબનો સહારો હતો… અથવા સંગીતસાધનામાં રત રહી, નિજાનંદમાં મસ્ત તેઓ નિર્વ્યસનીને ઊંચા પ્રકારનું જીવન જીવ્યા કે વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે અનેક શોધો કરવા છતાં તેઓ સામાન્ય મનુષ્ય તરીકે સમાજમાં ભળી શકતા વગેરે વગેરે…. સંક્ષેપમાં મૃત વ્યક્તિના એટલે કે તમારાં ગુણગાન ગવાતાં હોય, ગુણદર્શન કરાવાતાં હોય એવે સમયે તમે નિર્ણય કરો કે તમારે વિષે જે બોલાયું હોય એનાથી વિશેષ તમે તમારા જીવનમાં કરી બતાવશો. બતાવવા ખાતર નહીં, પણ નિજનાં વિકાસ, ઉન્નતિ, પ્રગતિ, ઉર્ધ્વગતિ માટે પણ કરવા જેવો આ પ્રયોગ છે. માણસના વિચાર ખાબોચિયામાં રહે એ કરતાં નદી બને, તળાવ, સમુદ્ર એવો સકારાત્મક અભિગમ હોય તો કેવળ એ વ્યક્તિને જ નહિ, સમાજને પણ એના વિચારકાર્યનો લાભ મળે.