આ અનુસંધાને, ગુજરાતના સાહિત્યકારો પોતે ગુજરાતી પાસેથી શું શું મેળવ્યું, તેનો પ્રાપ્તિ-ભંડાર નવી પેઢી સમક્ષ ખોલી દે તે ખૂબ જરૂરી છે. ગુરુ ગુર્જરભાષી અને વિદ્યાર્થી અંગ્રેજી ભાષી ! – આ આજની કરુણાન્તિકા છે. માતૃભાષામાં ઘણું બધું ‘અણમોલ-અપ્રાપ્ય’ છપાય છે, પણ જેને ક-ખ-ગ જ આવડતાં ન હોય તેને એ શું કામના ? એટલે કહેવાનું મન થાય છે કે ભલે અંગ્રેજી શીખો અને અંગ્રેજીમાં જ રડો અને અંગ્રેજીમાં જ હસો. પરંતુ ભગવાને બે આંખો આપી છે તો એક આંખે અંગ્રેજી અને બીજી આંખે માતૃભાષા શીખો ! રાષ્ટ્રભાષા તો નાગરિકની મોટામાં મોટી સંપત્તિ છે, પણ ભારતવાસી એટલો કમભાગી છે કે સ્વરાજ મેળવે પોણી સદી પૂરી થવા આવી ત્યારે પણ એને હજુ એની ‘રાષ્ટ્રભાષા’ નથી મળી. વતનની માટી પોકારી પોકારીને આપણને કહે છે કે મારો ઉંહકારો સાંભળવા તો મારી ભાષા શીખ.