ઝવેરચંદ મેઘાણીની પહેલવહેલી મૌલિક નવલકથા ‘પ્રકૃતિ અને વિકૃતિના મુદ્દે મેઘાણીની અહાલેક : ‘નિરંજન‘ સમલૈગિકતા એ આજના સમયની વાત છે એવું માનનારાં લોકોની સમજના બંધ દરવાજાના તાળાં ખોલી નાખે એવી ચાવીરૂપ છે. ‘નિરંજન’ ૧૯૩૬માં લખાયેલી છે. અહીં રજૂ કરેલ એ નવલકથાનાં બે પ્રકરણમાં મેઘાણીની વૈચારિક સ્પષ્ટતા અને મૌલિકતા આજે આઠ દાયકા પછી પણ એટલી તાજગીસભર અને પ્રસ્તુત અનુભવાય છે.