અઝોટોબેકટર એ એક પ્રકારના જીવાણુંઓ છે જે હવામાંન મુકત નાઇટ્રોજનને સ્‍થિર કરવાની અદભૂત ક્ષમતા ધરાવે છે. આ જીવાણુંઓ હવામાંનો મુકત નાઇટ્રોજન વાપરી પોતાનામાં રહેલા નાઇટ્રોજનને ઉત્‍ચેચક ની મદદથી એમોનિયા બનાવે છે. જે પાણીમાં દ્રાવ્‍ય છે. જેથી છોડ સહેલાઇથી તેને લઇ શકે છે. આ પ્રવાહી કલ્‍ચરને વાપરવાથી રપ થી પ૦ કિ.ગ્રા. નાઇટ્રોજન યુકત ખાતરના ખર્ચમાં ઘણી બચત થાય છે. આ પ્રવાહી કલ્‍ચરને ઘઉં, મકાઇ, ડાંગર, તમાકું, બાજરી, મગફળી, રાઇ, દિવેલા, તેલીબીયા, કપાસ, શેરડી, જીરૂ, વરિયાળી, કઠોળ વર્ગના પાકો, શાકભાજી, ડુંગળી, લસણ, ફળો-ફૂલો તથા બાગાયતી પાકો માટે ભલામણ કરવામાં આવે છે.