ભક્તિ અને ધર્મ એ આપણા ભારતીય જનજીવનનું એક અભિન્ન અંગ છે, જે સામાન્ય લોકસમાજમાં પણ પોતપોતાની આગવી ભક્તિ વિષયક માન્યતાઓ હોય છે. જ્યારે માનવીએ એવો અનુભવ કર્યો કે હું કોઈ શક્તિશાળી, સૌંદર્યમય, કૃપાળુ અને પરમ તેજોમય ચેતના કે ઈશ્વરીય તત્વની આણ નીચે ફરી રહ્યો છું. એના પ્રભાવ નીચે જ જીવું છું અને એના ઈશારા પર નાચું છું. ત્યારે એને પોતાની શક્તિની મર્યાદાની જાણ થઈ, પોતે આ સમગ્ર સૃષ્ટિમાં કેવું અલ્પ, સાવ નાનકડું અસ્તિત્વ ધરાવે છે. ટચુકડું સ્થાન મેળવી શકયો છે… અને એ અકલ્પનિય શક્તિ કેવી વિરાટ સ્વરૂપની છે એ જાણતાં જ એ શક્તિની ઉપાસના અર્થે માનવ આતુર બન્યો. એ શક્તિ-ચેતના પ્રત્યે એને શ્રદ્ધા, કુતુહલ, ઉત્કંઠા વગેરે ભાવના જાગૃત થઈ અને પોતે પરમતત્વની ઉપાસના કરવા માટે તત્પર થયો… ભક્તિભાવનાનો જન્મ આ રીતે માનવીના કુતુહલ અને કઈક નવું જાણવાની જિજ્ઞાસા સાથે સંકળાયેલો છે. માનવ હ્રદયમાં કેટલીક એવી શંકાઓનું તોફાન એ સમયે ઉઠતું હશે, અને પ્રશ્રો અણઉકેલ રહેતા હશે, આ વિશ્વ કેવી રીતે પ્રકટ થયું હશે ? તેનું સંચાલન કોણ કરતું હશે ? સૂર્ય, ચન્દ્ર, ગ્રહો વગેરેને નિયમિત રીતે પોતાનું કાર્ય કરવાનો આદેશ કોણ આપતું હશે ? વગેરે પ્રશ્રોની ફલશ્રુતિ રૂપે માનવીને કોઈ અગોચર, અગમ્ય, નિર્વિકલ્પ સકળ તત્વની ઝાંખી થઈ હશે, ને એ તત્વની ઉપાસના કરવાની માનવ સહજ વૃત્તિ એ ભક્તિને જન્મ આપ્યો એમ કહી શકાય.