વાસ્તવિક રીતે જોઈએ તો રોગોની ઉગ્ર અવસ્થામાં લંઘન, ઉપવાસ તથા જીર્ણાવસ્થામાં વિશિષ્ટ પથ્ય આહાર દ્રવ્યોનો ઉપયોગ આયુર્વેદિય ચિકિત્સાનો મુખ્ય આધાર ગણાવાય છે.