હરજીવનદાસ વડોદરા પ્રાંતના કરજણ તાલુકામાં આવેલા દેથાણ ગામના રહીશ છે. તેઓ અટકમાં જાતે ગોહેલ કહેવાય છે. તેમનો જન્મ સને ૧૯૦૧ માં થયેલો કહેવાય છે. તેમના પિતાનું નામ હાથીભાઈ અને માતૃશ્રી નું નામ દેવ હતું. હરજીવનદાસ પાંચેક વર્ષના હશે એવામાં એમના પિતા જમીન વગેરે ગુમાવી બેઠા. ફકત ઘર એકલું રહેવા પૂરતું રહ્યું હતું. કંઈ પણ આધાર ન હોવાથી એમના પિતા કુટુંબ સાથે રેલ્વે કંપનીમાં દેથાણથી બે માઈલ છેટે એક બંગલીએ સાત રૂપિયાના પગારથી રહેવા ગયા. સાત રૂપિયા મળે તેમાં પોતે સાડા ત્રણ તોલા મહીને અફીણ ખાય જેથી કુટુંબનું પૂરૂં કરવું એ એમને વધારે કઠણ પડતું. માણસના માથા ઉપર દુઃખ આવે ત્યારે ચારે તરફથી આવી પડે છે. જંગલમાં બંગલી ત્યાં ટુંક પગારમાં છાંટો ઘી તો ક્યાંથી મળે પૂરતું છાશ પણ લાવવી ક્યાંથી? ત્યાંથી એક માઈલ ઉપરાંત વલણ મુસલમાની ગામ હતું. બાકીનાં ગામો બે માઈલ ઉપરાંત હતાં. એવા જંગલમાં દુઃખી સ્થિતીમાં ઉછરી હરજીવનદાસ સાત વર્ષના થયા એટલે ત્યાંથી વલણ નીશાળે જવા લાગ્યા. એક માઈલ જેટલો રસ્તો હોવાથી રસ્તે અટકચાળાં છોકરાં મારે પણ ખરાં. ભાગ્યે હરજીવનદાસએ કે દહાડો મારખાધા વિના ઘેર આવે. પોતાનાં માતાપિતા આ વાત જાણે, પરંતુ અજાણ્યા ગામમાં કોને ઠપકો દેવા જાય. મુસલમાની ગામમાં કોઇ સગુ પણ નહી એટલે વારસપણ કોણ કરે. પાણી પીવું હોય તો મહેતાજીની રજા લઈ ગામમાં વાણીઆનાં ઘર હતાં ત્યાં પી આવે. ઉનાળામાં જોડા ન મળે, ચોમાસામાં છત્રીના હોય અને શિયાળામાં ફાટ્યાં ટુટ્યાં કપડાં પહેરવાનાં તે પણ પૂરતાં મળે નહીં. એવી રીતે તાઢ તડકો વેઠી બે ચોપડી સુધીનો અભ્યાસ કર્યો એવામાં ત્યાંથી દેથાણ નજીક એક બંગલી હતી ત્યાં બદલી થઈ. અહીંથી તો વલણ ત્રણ માઈલ જેટલું દૂર થઈ પડયું. પોતે ત્યાંથી પણ વલણ જવાનું ચાલુ જ રાખ્યું. નાની ઉંમર અને તેમાં આવતાં જતાં છ માઈલ જેટલું ચાલવું, અને વાટે છોકરાંનો ત્રાસ વેઠી જવું આવવું એ ઘણું જ કઠણ પડતું. ઘેરથી બપોરે ખાવા રોટલા બાંધી જાય ખરા પરંતુ રસ્તે છોકરાં અડકી પડે એટલે કુતરાંને જ નાખવા પડે એવું પણ ઘણી વખત બનતું. એવા દુઃખમાં નાની ઉમરમાં નીત્ય જવું એ જેવી તેવી વાત નથી. તેમાં ઉનાળે શીયાળે તો ઠીક પરંતુ ચોમાસામાં કેટલી હરકત પડતી હશે ? ત્યાં પણ બે વર્ષ આવ જા કરી ચાર ચોપડી સુધીનો અભ્યાસ કર્યો, પરંતુ ઘણી જ દુઃખી સ્થિતી, તેમાં લોકો કહે કે તમારે ભણાવી ભણાવી શાં રાજ લેવાં છે ! ઘેર રાખી કંઈ કામ કાજ શીખવોને એટલે કમાઈ ખાય. ઘરમાં તો ખાવાનું નથી અને ભણાવી ભણાવી શું કરો છો ! આવું નીત્ય સાંભળવાનું મળે. બધાં કારણને લઈ એમનાં માતા-પિતાનાં મન ભમ્યાં. ભમે જ, કારણકે ઘણી જ દુઃખી સ્થિતિ અને ગામડાનાં રહીશ, તેમાં ગામડાના લોકોની વાતો, બધું સાથે મળે ત્યાં બુધ્ધિ ફરે જ. આ કારણ થી હરજીવનદાસે નીશાળ બંધ કરી પણ કામ શું કરે. પોતાના પિતા બંગલી પર રહે અને ગામ નજીક હોવાથી પોતાનાં માતુશ્રી ઘેર રહેતાં તે આધ ભાગનાં કોઈનાં ઢોર પાલવતાં તે હરજીવનદાસને ચારવા જવું પડતું. એમ બે વર્ષ જતાં રહ્યાં છતાં એમનું ધ્યાન કંઈક ભણવામાં ખરૂં. એટલામાં દેથાણમાં પાચમું ધોરણ નીકળ્યું જેથી પોતે ફરીથી નિશાળે જવા માંડયું. મહા મુસીબતે પાચમું ધોરણ કર્યું. એવી રીતે પાંચ ચોપડી સુધીનો અભ્યાસ તો સુખે દુખે થયો હવે એમનું લગ્ન કેવી રીતે થયું તે વાત કરીએ.