માંડીને વાત કરીએ તો, ઈ.સ. ૧૯૧૭માં ગાંધીજી ગુજરાત શૈક્ષણિક સંસ્થાના અધ્યક્ષ ચૂંટાયા હોઈ તેના અધિવેશનમાં હાજરી આપવા માટે ભરૃચ ગયા હતા. દરમિયાન પોતે છેલ્લા કેટલાય સમયથી ચરખો શોધી રહ્યાની વાત તેમણે અહીં પણ કરી. અહીં તેમનો પરિચય ગંગાબહેન મજુમદાર નામના એક કર્મઠ વિધવા મહિલા સાથે થયો. હિંમતવાન ગંગાબહેન જ્ઞાતિજાતિનાં બંધનો તોડીને સમાજ ઉત્થાનનાં કામમાં લાગેલાં હતાં. ગાંધીજીએ ચરખાને લઈને પોતાનું દુઃખ ગંગાબહેન સામે રાખી દીધું અને એ સાથે જ તેઓ ચરખા શોધના કામમાં લાગી ગયાં. લોકોના ઘરના માળિયા સુદ્ધાં તેમણે ફંફોસી નાખ્યાં. અંતે વડોદરા સ્ટેટના વીજાપુર ગામે એક ઘરના છજા પર ધૂળ ખાતો – તૂટેલો પડેલો ચરખો તેમને મળી આવ્યો. પછી એક મુસ્લિમ ગૃહસ્થ પાસે તેને રિપેર કરાવ્યો અને ચલાવતાં શીખ્યાં. બધું બરાબર લાગતાં અંતે બાબા આદમનું એ સાધન લઈને તેઓ જાન્યુઆરી ૧૯૧૮માં ગાંધીઆશ્રમ પહોંચ્યાં. આશ્રમ આખો આ વિચિત્ર સાધન જોઈને આશ્ચર્યમાં ગરકાવ થઈ ગયો. ગાંધીજીના ઉત્સાહ અને આનંદનો પાર નહોતો. વસ્ત્રોની તંગીના કારણે ફરજિયાત પડદો પાળતી અનેક ગરીબ મહિલાઓ ઘરકામ અને બાળકો વચ્ચેથી સમય કાઢી ઘરે બેઠાં ચરખો ચલાવીને સ્વતંત્ર રોજગારી મેળવી શકશે અને એ રીતે તેમની દારુણ ગરીબી પણ દૂર થશે એવું તેમનું સપનું હવે હાથવેંતમાં હતું.