મંડ્યા રહો સત્ય પુરૂષાર્થ પ્રવૃતિમાં મંડ્યા રહો. જીવનમાં ઘૃણા નહિ પણ પ્રેમ અને પ્રસંન્નતા દેહાધ્યાસનો ત્યાગ અહંકારનો ત્યાગ, તમારો વ્યષ્ટિ દેહ સમષ્ટિ સાથે સંકળાયેલો છે. એ વ્યષ્ટિ દેહનું સમષ્ટિ સાથે તાદાત્મ્ય એકત્વ કરવામાં મંડ્યા રહો. સ્થુળ દેહ સ્થુળ જગતની સેવામાં સૂક્મદેહ, સૂક્ષ્મ જપ તપમાં અને આ આત્મા તે પરબ્રહ્મ સ્વરૂપ છે. આ પાવન વિચારોમાં કાયમ લાગ્યા રહો. દીવો જલતો હોય ત્યાં સુધી પતંગિયા આપ મેળે આવીને હોમાય છે. તેમ તમારા જીવનને ઝળહળતુ રાખો. પ્રકાશિત થવા દો. દીવો તેલ અને દિવેટ બચાવવા મથે તો તરત જ ઓલવાઇ જાય, તેમ તમે વસ્તુઓ સંઘરી રાખવામાં તમારી શક્તિઓને ખર્ચવા લાગશો તો જીવન અંધકારમય થવા લાગશે. એનો ઉપયોગ તન,મન,ધન,બુધ્ધિનો ઉપયોગ કોઇના આંસુ લુછવામાં કોઇના આર્શીવાદ મેળવવામાં, કોઇના અજ્ઞાન દુર કરવામાં ખર્ચશો તો જીવન ઝગમગતું રહેશે. સાહસનું , નિર્ભયતાનું,ઇશ્ર્વરીય મસ્તીનું,શુધ્ધપ્રેમનું,ત્યાગનું થોડુક જીવન પણ હજારો વર્ષના જીવન કરતાં શ્રેષ્ઠ છે. ચૌદસો વર્ષની ઉંમરના ચાંગદેવ પોતે, ત્યાગ,પ્રેમ,યોગ અને આત્મજ્ઞાનથી ઝગમગતુ જીવન ધરાવતા બાવીસ વર્ષના શ્રી જ્ઞાનેશ્ર્વરના શિષ્ય બન્યા છે. ચૌદસો વર્ષના શિષ્ય અને બાવીસ વર્ષના ગુરૂ, આ છે ત્યાગ, પ્રેમ અને જ્ઞાનનો મહિમા. શ્ર્વેત વસ્તુને બધા જ પ્રેમ કરે છે કાળી વસ્તુનો તિરસ્કાર થાય છે. આનુ પ્રાકૃતિક રહસ્ય છે. કાળી વસ્તુઓ સૂર્ય પ્રકાશના દરેક રંગને પોતાનામાં સમાવી લે છે તેથી તે અંધકારમય થઈ જાય છે. શ્ર્વેત વસ્તુ સૂર્ય પ્રકાશના બધા રંગો આપી દે છે, તેથી તે ધવલ છે. શ્ર્વેત રહે છે. જે લોકોની જગતની વસ્તુનો અતિસંગ્રહ કરે છે. તેમનું જીવન અંધકારમય થઈ જાય છે અને જેઓ ત્યાગ કરે છે તેઓ પ્રકાશમય પ્રભુના સ્વરૂપ સાથે એકતા અનુભવે છે. ફૂલ મધમાખીઓ અને માનવીઓ બધાને આકર્ષે છે. એન કારણ સૂર્યના કિરણોનો રંગ તેણે પાછો આપ્યો છે. જે પા છુ આપ્યુ છે તે એની પાસે વધ્યું છે. આ પર્યાવરણીય ઘટના છે. ખેતરમાં જે દાણા નાખો તે અનેક ઘણા બનીને તમારી પાસે આવશે, જગતમાં જે તમે આપશો તે તમે પામશો, ઘૃણા કરશો,લુચ્ચાઇની નજરે જોશો, બીજાને તુરછ ગણશો,બીજું ઝુટવી લેવાની ઇરછા કરશો,બીજાને બીવરાવશો તો તમે તેજ પામશો, બીઅણ માણસ બીજાને બીવરાવે છે અને તેથી તે મહાબીકણ છે. જેમ રશિયાનો સ્ટેલિન,ગ્રીસનો સિકંદર,જર્મનીનો હિટલર હતો તેમ મૂર્ખ લોકો તેમન મહાન કહે છે. નર સંહાર કરે લોકોનું પડાવી લે, તેને મહાન કહેવાય? ખરો મહાનતો તે જ છે જે નરસંહાર નહિ પણ લોકોના હ્રદયમાં અજ્ઞાન અને દુઃખનો સંહાર કરે, લોકોના હ્રદયમાં પ્રભુ પ્રેમ જાગૃત કરે, સત્સંગનું સામ્રાજ્ય જમાવે, સાધનાની સુવાસ ફેલાવે,સાહસનો શંખનાદ ગુંજાવે, એવા સ્વામી રામતિર્થ અને સ્વામી વિવેકાનંદ,સ્વામી રામકૃષ્ણ અને રમણ મહર્ષિ ખરી રીતે મહાન કહેવાય. સ્વાર્થ માટે લોકોનો વિનાશકારી ધ્યેય રાખનાર સિકંદર મહાન કહેવાય નહિ. પણ પરોપકાર અને પરમાત્મ પ્રેમમાં પોતાના દેહાધ્યાસને ખપાવી નાખનાર પેલા દિવડાની પેઠે બીજા માટે પ્રકાશ પાથરતાં પાથરતાં પોતાના જીવનરૂપ દિવેલ-દીવેટનું બલિદાન દેનારજ મહાન કહેવાય અહંકાર અને સ્વાર્થનો ત્યાગ કરી,બીજા માટે જ્ઞાનનો દીવો પ્રગટાવનાર પૂ.વિનોબાભાવે જેવા સંતો અને સાહસિક પુરૂષો જેમણે બીજાના હિતમાં જીવન ખપાવ્યું છે તેવા મહાપુરૂષો મહાન છે. પરમ પૂજ્ય મહંત બાપુશ્રી,પરમ પૂજ્ય કોઠારી બાપુશ્રી,સંતો,મહાન કહેવાય.નરસિંહ મહેતા,તુકારામ,તૈલંગ,કબીર,મહાવીર,ગુરૂનાનક,કૃષ્ણ,ગાર્ગી,મદાલસા,રાણી લક્ષ્મીબાઇ,મહારણાપ્રતાપ,શીવાજી છત્રપતિ,મહાત્મા ગાંધી વગેરે અનેક આત્માઓએ લોકોના અને દેશના હિતમાં પોતાનું જીવન સમર્પણ કરી દીધુ. એવા મહાપુરૂષનું જીવન ખરેખર મહાન અને ધન્ય કહેવાય,જંગલમાં હાથીઓના ઝુંડના ઝુંડ હોય ,દેહની મમતા રાખનાર દેહને પોષનાર મહાકાય હોવા છતાં કાયર મનવાળા હાથીઓ ઉંઘે ત્યારે બીકના લીધે એકાદ મોટો હાથી પહેરો ભરતો જાગે, જબરામાં જબરો આત્મવિશ્ર્વાસ ના હોય,નિર્ભયતા ના હોય, તો આ શરીરનું મોટપણું શું કામનું? એક સિંહ આવે ત્યારે મહાકાય છતાં બીકણ પ્રાણીઓ નાશ ભાગ કરી મૂકે અને પેલો મોટો હાથી પહેદાર પણ સિંહનો શિકાર થઈ જાય. હાથીમાં પુષ્કળ બળ હોય છે. એક સિંહ તો શું ડઝન સિંહને પોતાની સૂંઢમાં પકડી પછાડી ફેંકી શકે, પગતળે કચડી શકે પણ પુરૂષાર્થનો અભાવ,સાહસની ખામી,આત્મવિશ્ર્વાસની ઉણપ હોય છે. તેથી હાથી સામનો કરવાની હિંમત કરી શકતો નથી,જ્યારે સિંહ સફળ કેમ થાય છે? સિંહમાં અજાણતાં જ આત્મવિશ્ર્વાસ હોય છે.સાહસિક વૃતિ ધરાવતો સિંહ પોતાના ઉપર પૂરો ભરોસો રાખે છે. વિશાળકાય એવા ભયંકર પ્રાણીઓના ઝુંડ વચ્ચે આ નાનકડું લાગતુ પ્રાણી નિર્ભયતાની ગર્જના સાથે કેવું સફળ બને છે? કારણ? એનું આચરણ વદાન્તી છે. નિર્ભય છે. તેથી તે વનનો રાજા વનરાજ કહેવાય છે. આત્મવિશ્ર્વાસ અને નિર્ભયતા એ સફળતાની શ્રેષ્ઠ ચાવીઓ છે. સ્વામી શ્રી વિવેકાનંદ, સંત કબીર પોતાના આત્મવિશ્ર્વાસ ઉપર પ્રવચન કરી રહ્યા હતા. તમારો વિશ્ર્વાસ દ્રઢ હોય,મનોબળ મક્કમ હોય, તમારી શ્રધ્ધા પૂર્ણ હોય તો પર્વત પણ તમારી આજ્ઞા માનવા તૈયાર છે જ પણ ઉપરછલ્લી શ્રધ્ધા કે અપૂર્ણ પ્રયત્નો સંપૂર્ણ સફળતા મેળવી શકે નહિ. માટે અડગ અને અથાક પરિશ્રમ ધૈર્યને સાહસ સાથે જ તે વિષયમાં કરેલો પુરૂષાર્થ સફળતા આપે છે. નિષ્ફળતા મળે તો સમજી લેવુ જોઇએ કે તે કાર્ય જેટલો પુરૂષાર્થ અને વિશ્ર્વાસ માગે છે. તે પ્રમાણે વિશ્ર્વાસ કે પુરૂષાર્થ કરેલ નથી. સફળ થવાથી પણ નિરાશ થવુ નહિ. રાજ્યની અવ્યવસ્થા,પ્રકૃતિની અવ્યવસ્થા કે તીવ્ર પારબધ્ધના કારણે દુઃખ આવ્યુ હોય તો પણ તેમાં સમભાવે રહેવુ એ તમારો પુરૂષાર્થ છે. એ વિઘ્નોને હરાવવા બુધ્ધિપૂર્વક પ્રયત્ન કરતાં કરતાં પણ ચિતમાં સમતા રાખ્વી અનિવાર્ય આવશ્યકતા છે. વિકટ પરિસ્થિતિઓ આવે ને જાય પણ મન વિચલિત ના થાય.