મેઘાણીને સંભળાયેલો એ સાદ કોનો હતો ? સાહિત્યનો હતો? સૌરાષ્ટ્રની ધરતીનો હતો? બન્નેનો હતો? શાળા અને કૉલેજના અભ્યાસકાળ દરમિયાન મેઘાણી ગીતો ગાતા, નાટકોમાં ભાગ લેતા, બીજા ઘણા વિદ્યાર્થીઓ કરે છે તેમ. મેઘાણીનો કાવ્યસંગ્રહ ‘યુગવંદના’ જોતાં તેમાં 1925 પહેલાંનું માત્ર એક જ ગીત ‘દીવડો ઝાંખો બળે’ મળે છે જે 1918માં લખાયું છે. ટિપ્પણમાં મેઘાણી તેને ‘મારું પહેલ વહેલું ગીત ‘ કહી ઓળખાવે છે. કવિતા સિવાયનું બીજું કશું પણ 1921 પહેલાં લખાયેલું જોવા મળતું નત્ઝી. એટલે મેઘાણીને સંભળાયેલો એ સાદ એમની કલકત્તામાં કુંઠિતતા અનુભવતી સર્જકતાનો હતો એમ કહેવું મુશ્કેલ બને તેમ છે. 1929માં મેઘાણી પોતે નોંધે છે : મારા પર એક મોટી અસર મારા જન્મસ્થાનની પણ જણાય છે. મારો જન્મ પાંચાળના સુપ્રસિધ્ધ કેન્દ્ર ચોટીલામાં, ચોટીલા ડુંગરની તળેટીમાંજ થયો છે અને મને કહેવામાં આવ્યું છે કે બચપણમાં મને તેડીને એ ડુંગરની આસપાસ ફેરવવા લઇ જતા. તે પછી મેં પાંચાળ ત્રીસ વર્ષે જોયો, પણ મને લાગ્યું કે મારો સ્પિરિટ માઉન્ટન-સ્પિરિટ જ છે.” તો એ સાદ કદાચ વતનનો હોઇ શકે, કલકત્તાની શહેરી જીવનપધ્ધતિ કરતાં જુદી એવી જીવનપધ્ધતિનો હોઇ શકે. જીવનમાં હવે બીજી એક જ પચ્ચીસી બાકી છે એનો અણસારો તો એમને ન હોય, પણ કોઇક અકળ રીતે થયેલો પોતાના જીવનકાર્યનો સાદ પણ એ હોઇ શકે. ‘સૌરાષ્ટ્ર’માં જોડાયા, કલકત્તા છોડીને સૌરાષ્ટ્ર આવ્યા પછી થોડો વખત તો શું કરવું એની વિમાસણ મેઘાણીએ અનુભવી હશે. લગભગ અક્સ્માત રીતે કહી શકાય તેમ મેઘાણી એક લેખ ‘ચોરાનો પોકાર’ લખી નવા શરૂ થયેલા ‘સૌરાષ્ટ્ર’ પત્ર માટે અમૃતલાલ શેઠને મોકલી આપે છે. વર્ષો પછી અમૃતલાલ શેઠ લખે છે : “ મેં એ લેખ વાંચ્યો અને હું સ્તબ્ધ થઇ ગયો. ચોરો એ જાણે કોઇ જીવતુંજાગતું માનવી હોય અને ધ્રુસકે ધ્રુસકે રોતું પોકાર કરતું હોય, એવું ચિત્ર એ લેખે ખડું કર્યું હતું !” એ લેખ લખાયા પછી થોડા જ વખતમાં મેઘાણી ‘સૌરાષ્ટ્ર’ના તંત્રીમંડળમાં જોડાય છે અને પછી જીવનના અંત સુધી વ્યવસાયે પત્રકાર જ રહે છે. 1922માં ‘સૌરાષ્ટ્ર’માં જોડાયા પછી 1926માં તેમાંથી મેઘાણી છૂટા થાય છે. 1930ની સત્યાગ્રહની ચળવળમાં જોડાવા બદલ પોલીસની ભૂલને કારણે ‘જોધાણી’ને બદલે ‘મેઘાણી’ પકડાય છે અને બે વર્ષની જેલની સજા ભોગવે છે. ધાર્યું હોત તો સાચી હકીકત પ્રગટ કરી મેઘાણી આ સજામાંથી બચી શક્યા હોત. પણ તે એવું કરતા નથી. એટલું જ નહીં, ખુદ મનુભાઇ જોધાણીએ પાછળથી નોંધ્યું છે: “સાબરમતી જેલમાં અમે મળતા, પણ મારે બદલે એમને જેલમાં આવવું પડ્યું એવું કદી એ મારે મોઢે બોલ્યા નથી.”