કાસની આ ચેતવણી આજે હકીકત બની ગઈ હોય એવું નથી લાગતું. આ જ બાબત આપણી ભાષામાં કહીએ તો લોકો સંકુચિત વાડાના ગુલામ બની રહ્યા છે. કોઈ એક પક્ષનો ભક્ત છે તો કોઈ વ્યક્તિનો ભક્ત છે, તો વળી દરેક બાબતનો વિરોધ કરનારો પણ વર્ગ છે. સોશિયલ મીડિયામાં આવા જક્કી વિચારધારા ધરાવતા વાડાઓ તરત જ દેખાઈ આવશે. રાજકીય પક્ષો અને તેના કાર્યકરો, માનનારાઓ પોતાને બીજાથી જુદા માનીને સતત વિરોધીઓ પર વાર કરવા તૈયાર હોય. તમે જો સામેની વ્યક્તિ સાથે સહમત ન થાઓ કે તેમની વિચારધારાને સ્વીકારો નહીં તો તમે એમના દુશ્મન ન થાઓ તો પણ તેમના મિત્ર નથી રહેતા. સંબંધો વિચારધારા એટલે કે તમે કયા રાજકીય પક્ષને સપોર્ટ કરો છો તેના પર નિર્ભર હોય છે. તમે સામી વ્યક્તિની વિચારધારાનો પડઘો પાડો તો જ એમનો અહમ સંતોષાય.એને જ સામાજિક મનોવિજ્ઞાન એકો ચેમ્બર્સ કહે છે. આ થિયરી આમ તો પશ્ચિમી દેશોની રાજનીતિના અભ્યાસ પરથી ઘડવામાં આવી છે, પરંતુ એ જ બાબત આપણા દેશમાં પણ લાગુ પડી શકે એમ છે. સોશિયલ સાયન્ટિસ્ટસ કહે છે કે આપણે ખૂબ સંકુચિત માનસના બની રહ્યા છીએ. કટ્ટર સંપ્રદાયોના ભાગ બની રહ્યા છીએ. નાત,જાત,જ્ઞાતિ, ધર્મ,પ્રદેશ, દેશ, રાજકીય પક્ષના મુદ્દે કટ્ટર વિચારધારાને અપનાવી રહ્યા છીએ. બીજાના મતને સાંભળવાની કે સ્વીકારવાની સહિષ્ણુતા ખતમ થઈ રહી છે. ચર્ચા કરવાનો માહોલ જ નથી રહ્યો કારણ કે કોઈ બીજાનો મત કે ભિન્ન મત સાંભળવા તૈયાર નથી. સોશિયલ મીડિયા પર આ બદલાવ માટે આરોપ મૂકવામાં આવે છે. આપણે જેની સાથે સહમત નથી થતા એવા લોકોને આપણે અનફ્રેન્ડ કરીએ છીએ કે ટ્રોલ એટલે કે ટપલાં મારીએ છીએ. ટૂંકમાં આપણી સાથે સહમત ન થતી વ્યક્તિ ઉપર ખાર રાખીએ છીએ, વખત આવે તેને જુદી વિચારધારા અપનાવવા બદલ દુશ્મન માનીને દરેક રીતે તેને હેરાન કરવાના રસ્તા અપનાવીએ છીએ. પટેલ, દલિત જાતિના આંદોલન થયા ત્યારબાદ અન્ય જ્ઞાતિ-જાતિના લોકો પણ એકજૂટ થવા માટે હાકલા પડકારા નાંખી રહ્યા છે. સાંપ્રદાયિક અને ધર્મના વાડાઓ પણ આપણે ત્યાં કટ્ટરતા વધારી રહ્યા છે. એનો ફાયદો ઉઠાવી અંગ્રેજો વેપાર કરવા આવ્યા હતા અને રાજ કરી ગયા એટલું જ નહીં આપણા દેશના ભાગલા થઈ ગયા. ભાગલાનું રાજકારણ હજી પણ આપણને સમસ્યાગ્રસ્ત રાખી રહ્યું છે. મેચ હોય કે કાશ્મીર હોય કે પછી કલાક્ષેત્ર હોય સતત આપણે પાકિસ્તાનના હોવાથી તકલીફ થાય છે. જેટલી સહજતાથી ચીન કે શ્રીલંકા ફરવા જવાય છે એટલી સહજતાથી પાકિસ્તાન ફરવા જવાનું વિચારી શકતા નથી. આપણા જ દેશમાં નદીના પાણી મુદ્દે હુલ્લડો થઈ શકે છે. ભાષાના મુદ્દે પણ ઝઘડા અને રાજકારણ થઈ શકે છે. શું આ સંકુચિત માનસિકતામાંથી આપણે બહાર ન નીકળી શકીએ? શું કામ આપણે સંકુચિતતામાં જીવીએ છીએ.