મૌન એટલે અશબ્દ રહેવું, આ વહેવારિક અર્થ મૂંગી વરત પૂરતું બરાબર છે, પણ મૌન એટલે કોણે, કયાં, કેટલું અને કેવું બોલવું અથવા ન બોલવું એની સમજણ એ પણ એક પ્રકારનું મૌન જ છે. હસ્તિનાપુરની દ્યુત સભામાં જ્યારે જેટલું બોલવાની જરૂર હતી ત્યારે પિતામહ ભીષ્મ, ગુરુ દ્રોણાચાર્ય, કૃપાચાર્ય, પિતા ધૃતરાષ્ટ્ર – આ બધાએ જે બોલવું જોઈએ એ બોલ્યા નહિ. આ નિષેધાત્મક મૌન હતું. આ નિષેધાત્મક મૌન એ વ્રત નથી. એનાથી મહાસંહારને નોતરું મળ્યું. બરાબર આ જ વખતે સભાગૃહમાં બેઠેલી કુરુકુળની વરિષ્ઠ મહિલાઓ ગાંધારી અને કુંતી સુધ્ધાં કશું બોલતાં નથી. રાજપરંપરા પ્રમાણે આ મહિલાઓનું આ મૌન એ સંસ્કાર છે, પણ સંસ્કાર સુધ્ધાં વિધાયક હોવા જોઈએ એ વાત ભુલાઈ ગઈ.