એ ઘરમાં જવા માટે અમારે વિઝા લેવો પડતો હતો. મારું પહેલું ઘર મારા દાદાનું હતું, પછી મારા પિતાજીના ઘરમાં રહ્યો, અમારાં પોતાનાં ઘરમાં રહ્યાં – અને પછી ઈંગ્લૅન્ડ ગયાં ત્યારે દીકરાઓના નામે ભાડે લેવાયેલા ઘરમાં ગયાં હતાં. એ ઘરમાં પણ અમારી સાથે ઘણું બન્યું હતું. પહેલા પૌત્રનો પહેલો જન્મદિવસ ત્યાં ઊજવ્યો હતો. બીજો દીકરો પરણ્યો પછી એની પત્ની એ ઘરમાં અમારા જીવનમાં આવી હતી. પૌત્રી ત્રણ મહિના વહેલી જન્મી ત્યાર પછીની ચિંતા અને દોડાદોડીનો સમય તે ઘરમાં વીત્યો હતો. તે ઘરના કોર્ટયાર્ડમાં ઊગેલાં વિશાળ વૃક્ષો પરથી પાનખરમાં ખરેલાં પાંદડાંની સફાઈ કરી હતી. દર ગુરુવારે કચરો લેવા આવતી ટ્રકમાં ઠાલવવા માટે ગાર્બેજની ટ્રોલી ખેંચી હતી. બારણામાંથી દરરોજ ટપાલ અંદર ફેંકાતી ત્યારે ઈન્ડિયાથી કોઈની ટપાલ હશે તેવું ધારીને હોંશભેર દોડતાં. ગ્રીષ્મની રાતે નવ વાગે પણ સૂરજ આથમ્યો ન હોય ત્યારે વિચાર આવી જતો- ઈન્ડિયામાં રહેતાં અમારાં પરિચિતો અત્યારે મધરાતની શાંતિમાં ઘસઘસાટ ઊંઘતાં હશે. એ ઘરમાં ભારત અચાનક ‘ઈન્ડિયા’ બની ગયું હતું.