હજ કેવળ, ધાર્મિક ક્રિયા જ છે, એવું નથી  પરંતુ એ સાથે હજ ઇસ્લામનો ઇતિહાસ, આત્મસંયમ, સામાજીક એકતા, બૌઘ્ધિક વિનય અને માનસિક અનુશાસનનો અવસર પૂરો પાડે છે એવો સંદેશ એ આપે છે !