પ્રતિસાદ ઘણીવાર જટિલ અને બહુપક્ષી હોય છે, જેમાં બી અને ટી લિમ્ફોસાયટ્સ તરીકે ઓળખાય પ્રતિકારક કોશિકાઓ, તેમજ એન્ટિજેન પ્રસ્તુત કોશિકાઓ અથવા એપીસી, જે વિદેશી એન્ટિજેનની હાજરી તરીકે લિમ્ફોસાયટ્સને ચેતવતી વિશેષતા છે.