સુજ્ઞ શ્રોતાઓને ઉત્તમ વક્તવ્ય પામવાનો અધિકાર છે. જે સભામાં પૂરતી તૈયારી કર્યા વિના પણ જઈ શકાય, તે સભામાં પ્રવચન કરવાનું ટાળવું એ પણ વાણીનું તપ છે. પ્રવચનના કાર્યક્રમમાં જો ટાઇમ બજેટ જેવું કશું ન હોય તો એક જ મૂર્ખ વક્તા બીજા ચાર સુજ્ઞ વક્તાઓનો ટાઇમ ખાઈ જતો હોય છે. માઇક પરથી વહેતા આતંકવાદ સામે બેઠેલા લાચાર શ્રોતાઓનાં બગાસાં તો શ્રોતાઓની મજબૂરી પર થતા બળાત્કારનો અહિંસક પ્રતિકાર ગણાય. બગાસાં પ્રામાણિક હોય છે. એમાં દંભ નથી હોતો. નાની વયના વિદ્યાર્થીઓ સામે ગાંધી પર પ્રવચન કરતી વખતે વક્તાની કસોટી થતી હોય છે. આયરલેન્ડમાં વાર્તાઓ કહેવાની પરંપરા ભારતની માફક પ્રચલિત છે. ગાંધીજીને પણ વાર્તાશૈલીમાં ઢાળવાનું શક્ય છે. ગાંધીજનો જો ટૂંકું બોલે, તો ગાંધીજીના સમ! યુવાનોને પણ સમજાય તેવું કોઈ ગાંધીજન બોલે તો રેંટિયાના સમ! માનવજાત આજે પોતે જ પેદા કરેલા ઘરગથ્થુ ત્રાસનો સામનો કરી રહી છે. માનવીને પજવતા સૌથી વિકરાળ આતંકવાદનું નામ કંટાળો છે. લગ્નજીવન પણ કંટાળાજનક બની શકે છે. ક્યાંક નિર્દોષ પત્ની ક્રૂર પતિનો ત્રાસ વેઠતી રહે છે, તો ક્યાંક સમજુ પતિ અક્કલવિહોણી પત્નીના અત્યાચારો વેઠતો રહે છે. બન્ને વચ્ચેનો કાયમી કુમેળ ઘરનાં બાળકોને રોજ ધરતીકંપનો અનુભવ કરાવે છે. સુમેળથી જીવતો પ્રસન્ન પરિવાર એકવીસમી સદીમાં મંદિરનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કરશે. સહજીવનની સુગંધ મંદિરના ગભારામાં પ્રસરતી ધૂપસુગંધ જેવી પવિત્ર હોય છે. પરિવારની જાળવણીની બાબતે અમેરિકન સમાજ નાદાન અસભ્યતામાં જીવનારો પછાત સમાજ ગણાય. એવો સમાજ ફેશનની નિકાસ કરી શકે, ઉમદા વિચારો આયાત કરી શકે અને બહુ બહુ તો હિરોશિમા પર અણુબોમ્બ ઝીંકી શકે. જે સમાજમાં બાળકને ઉઘાડવા માટે એક મધુર હાલરડું ન હોય, એ સમાજમાં ડોલરનાં તોરણિયાં પણ મનની શાંતિ નહિ આપી શકે. એક અમેરિકન દીકરાએ બાપ પાસે વીસ ડોલર માગ્યા. પિતાએ આપી દીધા. બીજે દિવસે પણ દીકરાએ વીસ ડોલર માગ્યા ત્યારે પિતાએ મોં બગાડ્યું, પણ ડોલર આપી દીધા. ત્રીજે દિવસે દીકરાએ ફરીથી વીસ ડોલર માગ્યા ત્યારે બાપે કહ્યુંઃ જ્હોન, તને ખબર છ? હું એક કલાક સખત મહેનત કરું ત્યારે મને વીસ ડોલર મળે છે. દીકરાએ કહ્યુંઃ ડેડ! આ વીસ ડોલર પાછા લઈ લો અને કહો કે મને તમે એક કલાક ક્યારે આપશો?