ગાંધીજીને સરાહનારા ‘ને સરકારને વખોડનારા સિવાય પણ ઘણા લોકોમાં હેન્રી ડેવિડ થોરો નામ જાણીતું છે. ત્યાં વોલ્ડન તળાવના કિનારે સામાન્ય કુટિર બાંધીને બે વર્ષ, બે મહિના ‘ને બે દિવસ રહેનારા થોરો પ્રકૃતિને ખૂબ ચાહતા હતા. તેમણે ૧૮૬૨માં લખેલું કે જો હું એક દિવસમાં કમ સે કમ ચાર કલાક જંગલ, ડુંગરા, ખેતરો ના ખૂંદુ તો હું મારું સ્વાસ્થ્ય ‘ને મનોબળ જાળવી ના શકું, સામાન્ય રીતે હું એથી વધારે સમય આપું છું. વાત પોતપોતાના વનપર્વ ‘ને અરણ્યકાંડ ઊજવવાની છે. મનુષ્યને કારણે પેદા થયેલું વાયુ પ્રદૂષણ પૃથ્વી પર વર્ષે ૭ મિલ્યન મનુષ્ય મારી નાંખે છે. શરીરના કુલ વજનના ૨% વજન ધરાવતું મગજ ૨૦% ઓક્સિજન વાપરે છે. સોચને વાલી બાત યે હૈ કી આપણુ મગજ પ્રદૂષિત હવાની વચ્ચે જીવીને કેવું ‘ને કેટલું કામ કરતું હશે? રામકૃષ્ણ પરમહંસ કહેતા કે કલિયુગમાં પ્રાણનો આધાર અન્ન પર. આપણે જે પ્રાણાયામ સામાન્યતઃ જાણીએ છીએ તેમાં શ્વાચ્છોશ્વાસની ક્રિયા-પ્રક્રિયા હોય છે. પ્રદૂષિત હવાની વચ્ચે આપણા પ્રાણાયામ કેટલી હદે સાચા ‘ને સારા પરિણામ આપતાં હશે?