પાંચ ઈંદ્રિયોના પાંચ વિષય છે. આ વિષયો જ્યારે જીવની સમક્ષ આવે ત્યારે પાંચેય ઈંદ્રિયો જે તે વિષયોનો સંદેશો મનમાં પહોંચાડે છે. મન આ સંદેશા પર પ્રક્રીયા કરે છે અને તે સંદેશાની સાથે જોડાયેલ જુના અનેક સંગ્રહીત સંદેશા સાથે તેને સરખાવે છે. આમ આવેલ સંદેશો અને તે સંદેશાને મળતા આવતા પોતાના ચિત્તમાં સંગ્રહાયેલા તેવા સંદેશા તે બુદ્ધિને પહોંચાડે છે. બુદ્ધિ આત્માના પ્રકાશમાં અત્યારે મળેલો સંદેશો અને પૂર્વે અનુભવેલા સંસ્કારો બંનેને સરખાવીને તેમાંથી તેને જે રીતે યોગ્ય લાગે તે પ્રમાણે કાર્ય કરવા મનને સુચના મોકલે છે. મન તે સુચના પ્રમાણે કર્મેન્દ્રિયોને તે પ્રમાણે કાર્ય કરવાનું કહે છે અને ત્યાર બાદ જે તે કર્મેન્દ્રિય દ્વારા તે સંદેશા પર પ્રતિક્રિયા થાય છે.