આમ, ધમણની જેમ, જેવી રીતે હારમોનિયમની ધમણ હોય અથવા તો જૂના સમયમાં કલઇ કરવાવાળો અથવા તો લુહારની ભઠ્ઠી ઉપર હવા ઝીંકનારો જેમ ધમણ ચલાવતો તેમ આપણે ઝપાટાબંધ શ્વાસ લેવાનો અને છોડવાનો, તેને ભસ્ત્રિકા પ્રાણાયામ કહેવાય છે.