પુરુષાર્થઃ- જીવનના લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવા માટે સંકલ્પોની સાથે પૂરી રીતે ડૂબીને પરિશ્રમને અપનાવવો તે જ પુરુષાર્થનો ભાવ છે. તેને ધર્મ અને અધ્યાત્મ ક્ષેત્રમાં સાધના કે તપના રૂપમાં પણ ઓળખવામાં આવે છે. ભગવાન શિવ પણ મહાયોગી, તપસ્વી માનવામાં આવે છે. •