ભારતીય ઋષિ અને મનીષી માત્ર તપસ્વી અને ત્યાગી જ ના હતા, તેમના અમુક પ્રયોગો, વ્રતો, ઉપવાસ, અનુષ્ઠાનોના વિધિ-વિધાન અને નિર્દેશોથી તો પ્રતિત થાય છે કે તે ખૂબ ઉંચા દરજ્જાના મનસ્વિદ, મનોવૈજ્ઞાનિક અને સામાજીક વિચારક પણ હતા.