ધ્યાન સ્વૈચ્છિક અથવા અનૈચ્છિક હોઈ શકે છે, અનુક્રમે, ધ્યાનની એકાગ્રતા ઇચ્છાના પ્રયાસ દ્વારા અને પોતાના દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે, તે સ્વૈચ્છિક રીતે, ઑબ્જેક્ટમાં વ્યક્તિગત રૂચિ પર આધારિત કહી શકાય.