“ના,” મિલાએ કહ્યું, “એ લોકો પોતાનો આટલો સમય ન જ વેડફે! એવું જ કરવું હોત તો એમણે ઓસ્વિટ્ઝમાં જ કરી નાખ્યું હોત.” મિલાનો આશાવાદ પણ છેવટે તો લ્યુસિયા જેવો જ હતો! એ પોતે પણ જાણતી ન હતી કે એ આટલી આશાવાદી કઈ રીતે બની શકતી હતી! તેઓ દરવાજાની નજીક પહોંચ્યાં એ સાથે જ તેમને ખ્યાલ આવ્યો, કે એસએસના સૈનિકોની સાથે ધુમ્મસની વચ્ચે હેર શિન્ડલર પણ ઊભા હતા! બધાને બરાબર યાદ રહી જાય તેવી ઊંચાઈ, અને ભારેખમ શરીર પરથી જ સ્ત્રીઓ એને ઓળખી ગઈ! પહાડોની વચ્ચે, તેમની વતનવાપસીની ઉજવણી કરી રહેલા ટાયરોલિનની હેટ પહેરીને ઊભેલા ઓસ્કરના ચહેરાને બધી સ્ત્રીઓ નીહાળી રહી! ઓસ્કરની બાજુમાં જ એક બટકો અને શ્યામવર્ણી એસએસ અધિકારી ઊભો હતો. એ બ્રિનલિટ્ઝનો કમાન્ડન્ટ અન્ટર્સ્ટર્મફ્યૂહરર લિઓપોલ્ડ હતો. બ્રિનલિટ્ઝની ફરજ પર મૂકાયેલી મધ્યવયી ટૂકડીની માન્યતાની વિરુદ્ધ, “ધ ફાઇનલ સોલુશન”ના નામે ઓળખાતી દરખાસ્ત પરથી લિઓપોલ્ડ પોતે હજુ વિશ્વાસ ગુમાવી બેઠો ન હતો. ઓસ્કરને તો એ વાતની ખાતરી ક્યારનીયે થઈ ચૂકી હતી, અને આ સ્ત્રીઓને પણ બહુ જલદી એ વાતની ખાતરી થઈ હવાની હતી! લિઓપોલ્દ, સ્ટર્મ્બાહ્નફ્યૂહરર હેસીબ્રોએકનો એક કહ્યાગરો મદદનીશ હતો. આ જગ્યાનો કહેવાતો સર્વેસર્વા અધિકારી હતો, પરંતુ સ્ત્રીઓની કતાર સામે આવીને એ ઊભો રહે તે પહેલાં જ ઓસ્કર પોતે જ સ્ત્રીઓની સામે ઊભો રહી ગયો. સ્ત્રીઓ ઓસ્કર સામે તાકી રહી. ધુમ્મસમાં ઘેરાયેલી આ એક ઐતિહાસિક પળ હતી. એમાંની કેટલીક સ્ત્રીઓ જ એ ક્ષણે સ્મિત કરી શકી હતી! એ સવારે કતારમાં ઊભેલી અન્ય કિશોરીઓની માફક મિલા ફેફરબર્ગ એ પળોને તાજી કરતાં કહે છે, કે એ ક્ષણ તદ્દન સાચી અને ખરા દિલની કૃતજ્ઞતાથી સભર અને અકથનીય હતી! એ કતારમાં ચાલેલી એક સ્ત્રી એ સવારને યાદ કરીને વર્ષો પછી જર્મન ટેલીવિઝનને મુલાકાત આપતી વેળાએ એ પળનું વર્ણન કરવાનો પ્રયત્ન કરતાં કહેલું કે, “અમારા પિતા કહો કે માતા, એ એક જ તો હતા! અમારી તો આસ્થા હતા એ! એમણે અમને ક્યારેય નિરાશ ન થવા દીધા!”