આ અહેવાલ, તેની ચર્ચા અને મંત્રીઓનાં સૂચનો વાંચીને ઘડીભર થાય કે ગાય એ વાઘ કરતાં પણ વધુ ખતરનાક પ્રાણી છે. એક સમય હતો કે ગામેગામ ગૌચરો એટલે કે ચરિયાણ આવેલાં હતાં, જેમાં ગામનાં ઢોર ચરતાં રહેતાં. આ ગૌચરો કાળક્રમે અદૃશ્ય બનતાં ગયાં અને તેનું રૂપાંતર ઉદ્યોગભૂમિમાં થવા લાગ્યું. હવે ગાયો માટે અભયારણ્ય બનાવવાની વાત થઈ રહી છે. લાગે છે કે કોઈ પણ પાઠને સામાન્ય બુદ્ધિથી ગ્રહણ કરવાની આપણી વૃત્તિ જ નથી. જેને વિકાસ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે એ ખરેખર વિકાસ છે કે કેવળ મત એકઠા કરવા માટેનો તાયફો છે? જીવન વધુ સુખમય અને સરળ બને એ કોઈ પણ વિકાસનો મૂળભૂત ઉદ્દેશ્ય હોય છે, અને આ ઉદ્દેશ્યને પાર પાડવા માટે વિકાસનું શિસ્તબદ્ધ આયોજન થાય એ જરૂરી છે. કેવળ સિમેન્‍ટના રસ્તા, બહુમાળી ઈમારતો અને લાંબા લાંબા પુલો વિકાસ નથી. કોઈ રસ્તો કે પુલ બનાવવા માટે જે ડિઝાઈન બનાવવામાં આવે તેને યોજના કહે છે, જ્યારે એ રસ્તો બનાવ્યા પછી તેના થકી થનારી અસરોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તેને આયોજન કહે છે. આયોજન વિનાની યોજનાઓ અગવડરૂપ જ નહીં, ઉપાધિરૂપ પણ બની રહે છે. પહેલાં એક વસ્તુને અવિચારીપણે ખતમ કરવી અને પછી તેના જતન માટેના કાર્યક્રમો બનાવવા એ આપણી મૂળભૂત તાસીર રહી છે. ગાય જેવા ઘરેલુ પશુના મુદ્દે એક તરફ રાજકારણીઓના રોટલા શેકાતા હોય, અને બીજી તરફ તેનો ત્રાસ નિવારવા માટે અભયારણ્ય ઉભાં કરવામાં આવે એ વક્રતાનો ઉપાય કયા સ્તરેથી કરવો એ સમજવું કે સમજાવવું મુશ્કેલ છે. પેલી વાર્તામાં આવે છે એમ ગાય માટે કાચો હુકમ તૈયાર કરાવવામાં આવે, ગાયને તે વાંચી સંભળાવવામાં આવે, અને સમજીને ગાય પોતાનો ત્રાસ ઓછો કરે એ ઉપાય વ્યવહારુ જણાય છે. એ ગાય છે, માણસ નથી, તેથી તે હુકમનું પાલન કરશે એટલી અપેક્ષા રાખવી અસ્થાને નથી.