માનવીનું જ્ઞાન જાણે સહદેવના ‘અતિજ્ઞાન’ની પેઠે એને પજવવાને જ મળ્યું હોય, એનું ચિત્ત, મૅથ્યુ આર્નોલ્ડ કહે છે તેમ, જાણે દેવોએ એની મશ્કરી કરવા જ આપ્યું હોય, તેમ પ્રાચીન ને આર્વાચીન કે પૂર્વ ને પશ્ચિમના સમન્વયમાં એ વારંવાર ઊંડા વમળમાં પડી જાય છે અને એની બુદ્ધિ લથડિયાં લે છે.