(નોંધ-ન્યાય-શાસ્ત્ર (નૈયાયિકો) અનુસાર-દ્રવ્ય,ગુણ,કર્મ,સામાન્ય,વિશેષ,સમવાય અને અભાવ-આ સાત પદાર્થોને સત્ય (સાચા) માનવામાં આવેલ છે.જયારે બુદ્ધ-મત (બૌદ્ધો) કહે છે કે-જે કંઈ દેખાય છે તે જ્ઞાન છે અને જ્ઞાન સિવાય આ જગતમાં બીજું કશું છે નહિ.જ્ઞાન એટલે બુદ્ધિ (વિજ્ઞાન) કે તે પોતાની અનાદિ વાસના અનુસાર અનેક-રૂપે દેખાય છે-તેથી બહારના જે સર્વ પદાર્થો સાચા નથી પણ બુદ્ધિના આભાસ-માત્ર છે.