ભારતીય સંસ્કૃતિમાં અધ્યાત્મને સ્વતંત્ર સ્થાન છે, સ્વતંત્ર વિચારધારા છે, સ્વતંત્ર ઉપાસના પદ્ધતિ છે જે આત્મ દર્શન સુધી પહોંચાડી આત્મ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરાવે છે. અધ્યાત્મ વિચાર સરણીમાં આત્માનું લક્ષણ, આત્માનું સ્વરૂપ, આત્માનો સંબંધ વગેરે બાબતો પર સુક્ષમથી અતિસુક્ષમ રીતે વિચાર કરવામાં આવેલ છે. આત્મા ચૈતન્ય સ્વરૂપ છે. આત્મા મરણ ધર્મ નથી, શાશ્વત છે. તેને જાણવું તેમાં સ્થિર થવું એનું નામ જ અધ્યાત્મ છે. આપણો આત્મા જ્ઞાન સ્વરૂપ છે. સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ છે.