કારણ-૫ – વૈચારિક દ્વંદ્વઃ ‘રંગ રસિયા’ વર્તમાન સમયમાં રાજા રવિ વર્માનાં ચિત્રોની હરાજી વખતે ચાલી રહેલા હિંસક વિરોધથી શરૂ થાય છે અને બીજી જ સેકન્ડે તે ઓગણીસમી સદીમાં એવા તબક્કે પહોંચી જાય છે, જ્યાં આ જ (ચિત્રોમાં નગ્નતાનાં) કારણોસર એમના પર કાયદેસરની કાર્યવાહી ચાલેલી. આ જક્સ્ટાપોઝિશન છાપરે ચડીને કહી આપે છે કે ભલે સમય બદલાયો હોય, પરંતુ એક પ્રજા તરીકે આપણી માનસિકતા સહેજ પણ બદલાઈ નથી. વળી, તે સમયની સંકુચિત ધાર્મિક માન્યતાઓના સંવાદો સાંભળીને આપણી અત્યારની ઓડિયન્સ હસે છે, પરંતુ કરુણતા એ છે કે એવા જ ધર્માંધ ખ્યાલો આજે પણ જીવે છે, બલકે ઓર મજબૂત થઈ રહ્યા છે. ઉપરાંત ફિલ્મ આપણને એ વિચારતા કરી મૂકે છે કે શું વિશ્વમાં ધર્મ જ સૌથી વધુ વેચાય છે? શું આપણે આપણી કલ્પનાઓને પણ ભયના પાંજરામાં પૂરી દીધી છે? શું આપણી કામસૂત્ર અને ખજૂરાહોની મહાન સંસ્કૃતિ નારીદેહનાં પ્રદર્શન માત્રથી તૂટી જાય એટલી તકલાદી છે? આ ઉપરાંત એક કળાકાર-સર્જકનું તરંગીપણું, એના નખરા, એનું ફ્રસ્ટ્રેશન, એને થતી પ્રેરણાની પળો, દુનિયાદારીથી એની અલિપ્તતા વગેરે બધું જ કેતન મહેતાએ આબેહૂબ ઝિલ્યું છે.