પણ દક્ષિણ આફ્રિકાના તેમના આખા સમયગાળાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે અને તેમાં તેમની ગતિ જોઈએ, તો સ્વીકારવું પડે કે આ મુદ્દે ગાંધીજીની સંવેદનશીલતા વધી હતી- તેમનો અભિપ્રાય બદલાયો હતો.