વર્તમાન સંજોગોમાં દલિતો માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે 16 ટકા, આદિવાસીઓ માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે 7 ટકા અને અન્ય પછાત વર્ગો માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે 27 ટકા અનામત બેઠકોનું સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક પ્રવેશ માટે પ્રમાણ ઠરાવાયેલું છે. રાજ્યોમાં સંબંધિત વસતિના પ્રમાણ મુજબ વધઘટ રહે છે. દા. ત. ગુજરાતમાં આદિવાસી વસતિ વધુ છે એટલે આદિવાસી અનામત પ્રમાણ 15 ટકા અને દલિત અનામતનું પ્રમાણ 7 ટકા તેમ જ ઓબીસીનું પ્રમાણ 27 ટકા છે. રાજકીય અનુકૂળતાઓ જોઈને તમામ પક્ષો અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ તેમ જ અન્ય પછાત વર્ગોની જાતિઓ-વર્ગોનું પ્રમાણ વધઘટ કરવાનું પસંદ કરતા હોવા છતાં સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવેલી 50 ટકા અનામત મર્યાદાને વટાવી જવા માટે બંધારણીય સુધારો અનિવાર્ય બને છે. અનામત અનામતના રાજકારણમાં બઢતીઓમાં પણ અનામતના રોસ્ટર થકી બિન-અનામત અથવા તથાકથિત સર્વણ કે ઉજળિયાત કોમોમાં ‘હાર્ટ-બર્ન’નો માહોલ જોવા મળે છે. ગુજરાતમાં હાર્દિક પટેલના નેતૃત્વમાં પાટીદાર આંદોલનની શરૂઆત ‘કાં અનામત કાઢી નાખો અથવા પાટીદારોને અનામત આપો’ એ ભૂમિકા પર થઈ હતી. એમને શરૂઆતમાં ઓબીસી અનામતનો ખપ હતો, પણ અલ્પેશ ઠાકોરના નેતૃત્વમાં ઠાકોર-ઓબીસી મંચ થકી પાટીદારોને ઓબીસીમાં સામેલ કરવા સામે વિરોધ કરાયો. મુખ્યમંત્રી આનંદીબહેન પટેલની ખુરશી આ આંદોલનના ઘટનાક્રમમાં ગઈ હતી. ઊનામાં દલિતો પર અત્યાચારના મામલે જિજ્ઞેશ મેવાણીના નેતૃત્વમાં દલિત આંદોલન પ્રગટ્યું. ભારતની આઝાદીના સાત-સાત દાયકા પછી પણ દલિતો અને આદિવાસીઓને મુખ્ય ધારામાં લાવવાનું શક્ય બન્યું નથી. ઊલટાનું ઉજળિયાત ગણાતી જ્ઞાતિઓ પણ આંદોલન અને રેલીઓ કાઢીને પોતાના વોટબેન્ક તરીકેના પ્રભાવનો રાજકીય પક્ષોને પરિચય કરાવીને અનામત શ્રેણીમાં દાખલ થવાનો આગ્રહ કરે છે.