કવિ - વિવેચક નિરંજન ભગતે ગુજરાતી લિટરરી એકેડેમી ઓફ નોર્થ અમેરિકાના ચોથા સાહિત્ય સંમેલનમાં અતિથિવિશેષ તરીકે ‘નિર્વાસનનું સાહિત્ય’ નામે આપેલા વ્યાખ્યાનમાં કહ્યું હતું,‘ત્રણ પ્રકારના નિર્વાસન છે : માનસીક અને આધ્યાત્મિક કારણે સ્વદેશમાં જ નિર્વાસન,રાજકીય, સામાજિક અને ધાર્મિક કારણે અનૈચ્છિક નિર્વાસન તથા આર્થિક અને બૌધિક કારણે સ્વૈચ્છીક નિર્વાસન. . . નિર્વાસન સાહિત્યમાં ક્યારેક Nostalgia હોય છે,Home – sickness હોય છે, ઘરઝુરાપો હોય છે, સ્મૃતિબદ્ધતા હોય છે; ક્યારેક escape પલાયનવૃતિ હોય છે, તો ક્યારેક guilt અપરાધભાવ હોય છે.