રાસાયણિક ખાતરો, જંતુનાશક દવાઓના બેફામ ઉપયોગને કારણે ખોરાક, પાણી ઝેરયુક્ત બન્યા ભૌતિક સાધનોની ર્પુિત માટેના ઉત્પાદક કારખાનાઓ (હકિકતે કાળખાના)એ તો કુદરત દત્ત પાણી અને હવાને દુષિત કરવામાં કાંઇ બાકી છોડયું નથી.