ઢાંચો:Infobox Chinese/HeaderHangul 태권도Hanja 跆拳道Revised Romanization TaegwondoMcCune–Reischauer T'aekwŏndoઢાંચો:Infobox Chinese/Footer તાઈકવૉન્દો (태권도; 跆拳道; ઢાંચો:IPA-ko)[a] એક દક્ષિણ કોરિયાની રાષ્ટ્રીય રમત અને એક કોરિયન માર્શલ આર્ટ છે. કોરિયન ભાષામાં, તાઈ (태, 跆)નો અર્થ થાય છે "પંજા વડે મારવું અથવા તોડવું"; કવૉન (권, 拳)નો અર્થ થાય છે "મુઠ્ઠીથી મારવું અથવા ભાંગવું"; અને દો (도, 道)નો અર્થ થાય છે "રીત/પદ્ધતિ," અથવા "કલા." આમ, તાઈકવૉન્દો નું ભાષાંતર "પંજા અને મુઠ્ઠીની રીત" અથવા "લાત અને મુક્કો મારવાની રીત" એવું કંઈક થઈ શકે. તેના વ્યવસાયીઓની સંખ્યાના સંદર્ભમાં તાઈકવૉન્દો વિશ્વનું સૌથી લોકપ્રિય માર્શલ આર્ટ છે.[૧] તેની લોકપ્રિયતાના પરિણામે અમુક ક્ષેત્રોમાં આ માર્શલ આર્ટનો વિકાસ થયો છેઃ બીજી અનેક કલાઓની જેમ, તે લડાયક યુકિતઓ, સ્વ-બચાવ, રમત, કસરત, ધ્યાન અને ફિલસૂફી સાથે જોડાયેલું છે. દક્ષિણ કોરિયાના લશ્કરમાં, તાલીમના ભાગ રૂપે પણ તાઈકવૉન્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.[૨] 2000થી, ગેઓરુગી (ઢાંચો:IPA-ko)નો, એક પ્રકારનું દ્વંદ્વયુદ્ધ, ઓલિમ્પિક રમતોમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ઔપચારિક રીતે, તાઈકવૉન્દોની મુખ્ય બે શૈલીઓ છે. એક કુક્કીવોનમાંથી આવે છે, જે દ્વંદ્વયુદ્ધ પદ્ધતિનો સ્રોત છે, તે સિહાપ ગેઓરુગી હવે ઉનાળુ ઓલિમ્પિક રમતોમાંની એક રમત છે અને તેનું સંચાલન વર્લ્ડ તાઈકવૉન્દો ફેડરેશન (WTF) દ્વારા કરવામાં આવે છે. બીજી શૈલી આંતરરાષ્ટ્રીય તાઈકવૉન-દો ફેડરેશન (ITF) તરફથી આવે છે.[૩] વિવિધ તાઈકવૉન્દો સંગઠનોથી અલગ, તાઈકવૉન્દો વિકાસની બે સામાન્ય શાખાઓ હતીઃ પરંપરાગત અને ખેલકૂદ. "પરંપરાગત તાઈકવૉન્દો" શબ્દ લાક્ષણિક ઢબે 1950 અને 1960ના દાયકા દરમ્યાન દક્ષિણ કોરિયાના લશ્કરી બળોમાં સ્થાપાયેલા માર્શલ આર્ટ માટે વપરાય છે; વિશેષ રૂપે, તેનાં નામો અને રૂઢિગત ભાતોનું પ્રતીકીકરણ ઘણે ભાગે કોરિયન ઇતિહાસનાં ઘટકોનો સંદર્ભ રજૂ કરે છે. ખેલકૂદ તાઈકવૉન્દો તે પછીના દશકોમાં વિકસ્યું હતું અને તે કંઈકઅંશે જુદું કેન્દ્ર ધરાવે છે, તેમાં ખાસ કરીને, ઝડપ અને સ્પર્ધા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે (ઓલિમ્પિક દ્વંદ્વયુદ્ધની જેમ), જયારે પરંપરાગત તાઈકવૉન્દોનું વલણ સત્તા અને સ્વ-બચાવ પર ભાર મૂકવાનું હોય છે. બંને પ્રકાર એકબીજાથી તદ્દન ભિન્ન નથી, અને તેમની વચ્ચેના તફાવતો ઘણી વાર ધૂંધળા થઈ જાય છે. આ બંને મુખ્ય શૈલીઓ અને વિવિધ સંગઠનો વચ્ચે, સૈદ્ધાન્તિક અને તકનિકી તફાવતો હોવા છતાં, આ કલા એકંદરે ગતિમય સ્થિતિમાં ફેંકાતી લાત પર વધુ ભાર મૂકે છે, જે પગની પહોંચ અને શકિતનો (હાથની સરખામણીમાં) વધુ ઉપયોગ કરે છે. વિવિધ શૈલીઓ વચ્ચેનો મોટામાં મોટો તફાવત, અથવા કમ સે કમ સૌથી વધુ સ્પષ્ટ તફાવત, રમત અને સ્પર્ધામાં સામાન્ય રીતે સ્વીકારાયેલાં જુદાં જુદાં પ્રકારો અને નિયમોનો છે. તાઈકવૉન્દો તાલીમમાં સામાન્ય રીતે લાકડી વાપરવાની, લાતો, મુક્કાઓ અને ખુલ્લા હાથની લડાઈઓની પદ્ધતિ સામેલ હોય છે અને વિવિધ માળખું અલગ કરવાની અથવા ઝડપ બનાવી રાખવાની, ગબડાવાની અને સાંધાને ગાંઠ મારવાનો પણ સમાવેશ થઈ શકે છે. કેટલાક તાઈકવૉન્દો પ્રશિક્ષકો જીઅપસુલ તરીકે જાણીતાં, દાબબિંદુઓનો તેમ જ હાપકિડો અને જૂડો જેવા અન્ય માર્શલ આટર્સ પાસેથી ઉધાર લીધેલી સ્વ-બચાવની પકડવાની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ પણ સામેલ કરે છે.