એક માણસ બીજા માણસને જુએ છે ત્યારે કાં તેને ‘ભાવ‘ ઊપજે છે અને કાં તો એકદમ ‘અભાવ‘ ઉત્પન્ન થાય છે. બે વ્યક્તિઓ પહેલી જ વારના સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે એક વ્યક્તિને એકદમ અણગમો પેદા થાય છે, જ્યારે બીજી વ્યક્તિને આશ્ચર્ય પેદા થાય છે. આનું કારણ એ હશે? આ માણસને મેં કદી જોયો પણ નથી, આજે પહેલી જ વાર એનો ચહેરો હું જોઉં છું ને એ ચહેરા પર વિરોધના વાવટા કેમ ફરકવા માંડે છે ? તેનું કંઈ જ બગાડ્યું નથી છતાં આમ કેમ? અમુક કિસ્સામાં એવું બને છે કે એક વ્યક્તિ બીજી વ્યક્તિને કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિનું સ્મરણ કરાવે છે. એક માણસ બીજા માણસને જુએ ત્યારે તેને કોઈ એવી વ્યક્તિનું સ્મરણ થાય છે કે જેને એ ધિક્કારતો હોય! એક માણસનો ચહેરો કોઈક ત્રીજા માણસના ચહેરાને મળતો આવતો હોય તો તેમાં તે માણસનો દોષ શો? એનો કોઈ દોષ નથી. પણ તે જો ઉપરોક્ત હકીકતની કદર કરી શકે તો કોઈક વ્યક્તિના પ્રથમ દૃષ્ટિ તિરસ્કારનો પ્રત્યાઘાત તિરસ્કારના રૂપમાં જ આપવાના જોખમમાંથી પોતાની જાતને ઉગારી શકે છે. આવો માણસ તરત સમજી શકશે કે જે વ્યક્તિએ કશી ઓળખાણ કે પરિચય ના હોવા છતાં, પોતાને જોતાંવેત જ અણગમો વ્યક્ત કર્યો છે. તે વ્યક્તિ કોઈક ત્રીજી વ્યક્તિને પોતાનામાં છે. ત્રીજી વ્યક્તિએ તેની સાથે કંઈક અઘટિત યા અન્યાયયુક્ત વહેવાર કર્યો હશે ને તેનું જ આ પ્રતિબિંબ છે. એક માણસ પ્રત્યે બીજા માણસનો અભાવ આ રીતે અજાણ્યા પણ સામ્ય ધરાવતાં ચહેરામાં પ્રતિબિંબ શોધી બેસે છે. આવી કોઈક વ્યક્તિનું સામ્ય આપણા પોતાના ચહેરામાં કોઈને મળી આવે તે કમનસીબી છે. પણ તેથી કરીને માણસે લાચાર થવાની જરૂર હોતી નથી. પેલા માણસે એક ભૂલ કરી તે ભૂલનો આપણે ગુણાકાર કરવાની લગીરે જરૂર નથી.