આજેય વિશ્વશાંતિની વાત કરવામાં આવે ત્યારે બે-પાંચ ભૂતાવળો પ્રસ્તુત કરી દેવાય છેઃ કન્સન્ટ્રેશન કેમ્પ, શ્રમ છાવણી. ગેસ-ચેમ્બર. . . જર્મનીમાં આઝાદ હિન્દ સંઘે આ પરિસ્થિતિનો ફાયદો ઉઠાવીને ભારતીય સ્વતંત્રતા સંઘર્ષને વધુ ધારદાર બનાવી દીધો.