જમ્મુ કાશ્મીરમાં પીડીપી - ભાજપનું ગઠબંધન તૂટતાં પ્રિન્ટ, ઇલેકટ્રોનિક અને સોશિયલ મિડિયા પર કલમ ૩૭૦ની નાબૂદી માટેની ચર્ચાએ ધમસાણ મચાવ્યું. ૨૦૧૯માં ૩૭૦ સીટો જોઈતી હોય તો ૩૭૦ની ધારા દૂર કરો, જેવી તુક્કાબાજીઓ ચાલી. ધારા ૩૭૦ની નાબૂદી જેટલી જરી છે તેટલી જ મુશ્કેલ પણ ખરી. ધારા ૩૭૦નો અર્થ જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપવાનો કયારેય નહોતો. શેખ અબ્દુલ્લા, પંડિત નહેરુ જેવાના સ્વાર્થે બંધારણીય સત્તાનો દુરુપયોગ કરી જમ્મુ - કાશ્મીરની સ્વાયતતા અંગે ભ્રમ ઊભો કરાયો એ ઇતિહાસ જગજાહેર છે. ડૉ. શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જી જેવા પ્રખર દેશભક્તોના બલિદાન (હત્યા) છતાં ૭૧ વર્ષથી આ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી થયો એ આઘાતજનક. આ ધારા જન્મુ કાશ્મીરને કોઈ સ્પેશિયલ રાજ્ય ઘોષિત કરતી જ નથી. તેનું શીર્ષક છે, ‘ટેમ્પરરી પ્રોવિઝન ફોર ધી સ્ટેટ ઓફ જમ્મુ-કાશ્મીર’. અર્થાત આ ધારા કામચલાઉ ધોરણે લગાવાઈ છે, તેમાં ભારતીય બંધારણની અન્ય ધારાઓમાં થાય છે તેમ સુધારા થઈ શકે છે. ષડયંત્રકારીઓ દ્વારા ૩૭૦ બાદ ધારા ૩૫(એ) લગાવાઈ, આ ધારા પણ ભારતના કયા નાગરિકો જમ્મુ - કાશ્મીરના નાગરિકો હશે તેની પરિભાષા નક્કી કરવાની સત્તા જમ્મુ - કાશ્મીરની વિધાનસભાને આપે છે. આ ધારાએ જમ્મુ-કાશ્મીરના લાખો લોકોને દેશથી વિભાજિત કરી દીધા. આ બંને ધારાઓની નાબૂદી જ કાશ્મીરની શાંતિનો માર્ગ મોકળો કરી શકે.