માણસમાં શારીરિક શક્તિ વધારે હોય કે ઓછી હોય, મન જ કોઈ પણ વાતને અમલમાં મૂકવાનું ચાલકબળ પૂરું પાડે છે. એમ કહેવાય છે કે મહાન નેપોલિયન ઘોડા પર જ સૂઈ જતો અને તે ઊંઘમાં પણ ક્યારેય ઘોડા પરથી ગબડી પડ્યો નથી. સાચું કહીએ તો માણસનું મન જ પાણી છે અને માણસનું મન જ પોલાદ છે. પોતાના મનને સંકલ્પવિકલ્પના પ્રવાહમાં ભરવા દેવું કે તેને અભેદ્ય દીવાલ જેવું બનાવવું એ એના પોતાના હાથની વાત જ હોય છે. આપણે બધા નાના મોટા સંકલ્પો તો કરીએ છીએ પણ એ સંકલ્પને વળગી રહીને કામ પાર પાડવા માટે જરૃરી મનોબળ હોતું નથી. એક ક્ષણે એક નિર્ણય કરીએ છીએ, બીજી ક્ષણે બીજો નિર્ણય કરીએ છીએ. પછી કોઈ ત્રીજો નિર્ણય કરીએ છીએ, પણ આમાંથી કોઈ પણ નિર્ણયને અમલમાં મૂકવાની ત્રેવડ હોતી નથી. એટલે જ તો કોઈ જૂના સુભાષિતમાં કહ્યું છે કે મન જ બંધન અને મોક્ષનું કારણ છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે એવું કહ્યું છે કે ‘પાપ શું કે પુણ્ય શું, એ મનનો નિર્ણય હોય છે.’