ભગવાન વિષ્ણુનો એક અવતાર નર-નારાયણ છે. મહાભારતના સંદર્ભમાં અર્જુનને નર કહ્યો છે અને શ્રીકૃષ્ણને નારાયણ. સંસ્કૃત ‘નૃ’ પરથી નર શબ્દ ઊતરી આવ્યો છે. નર શબ્દમાં સમગ્ર માનવ જાતિનો (સ્ત્રી-પુરુષ બધા) સમાવેશ થઈ જાય છે, તેમ સમજવું. અર્જુન અને શ્રીકૃષ્ણના માધ્યમથી મળેલ તત્ત્વજ્ઞાનને આજના સંદર્ભમાં સમજવા સારુ આધુનિક પ્રતીકો સાથે તેનું અનુસંધાન કરવાનો પ્રયાસ કરીશું.