‘૧૯ર૧નું કોંગ્રેસનું આંદોલન લોકોનાં જીવનનો એક વળાંક બની ગયું. એ સમયનો વિદ્યાર્થી વધારે સ્વાભિમાની અને ચિંતનશીલ હતો. આંદોલનમાં તેવા છાત્રો કૂદી પડ્યા. આંદોલન તો કોંગ્રેસે પાછું ખેંચી લીધું. ચોરી ચૌરાના નિમિત્તે, પણ લાહોરના યુવકો પાછા વળ્યા નહીં. સંખ્યામાં તો તેઓ માંડ રપ-૩૦ વિદ્યાર્થી હતા, પણ ‘આઝાદી યા મોત’ના સંકલ્પમાં અટલ રહ્યા. ક્રમશઃ ક્રાંતિ માટે સક્રિય લોકોની સંખ્યા પણ વધી. આ પૂર્વે પંજાબમાં ક્રાંતિકારી દળની શાખાઓ ભાગ્યે જ હતી. એકાદ ક્રાંતિકાર પ્રવૃત્તિ કરે. આ સમયે એવું ન બન્યું. સંયુક્ત પ્રાંત સુધી વિચારને વેગ મળ્યો. પંજાબમાં સંગઠન મજબૂત બની ગયું. ભાવાત્મક કવિતાઓ, લેખો, ભાષણો, નાટકોનો દોર ચાલ્યો. લાહોરનાં ત્રણ સ્થાનો- પંજાબ નેશનલ કૉલેજ, પરી મહેલ અને ખાદી ભંડાર ક્રાંતિ પ્રવૃત્તિનાં સ્થાનકો બની ગયાં. બધા એકઠા થાય, ચર્ચા કરે. કોઈ ઠીક સમય પર ભોજન પણ ન લે. મેલાં-ફાટેલાં કપડાં! પહેલીવાર ભગતને મળી તો તેના જૂતાં પણ રિપેર કરેલા હતાં!