‘આતમ’ વર્ણન કરી શકાય તેવું નથી. તેને કઈ રીતે ઓળખવું. બાહ્ય પ્રયોગ કરી શકાય. Talk to yourself આતમનું સ્વપ શું છે ? એની છબી નથી. દુનિયામાં ક્યાંય ન થઈ હોય એવી ચર્ચા એની ઉપર થઈ છે અને આપણને પરા-અપરા વિદ્યા પ્રાપ્ત થઈ છે, પણ આપણી તકલીફ શું છે ? તમે વિચારો, આપણા દાદા આરામથી ધ્યાન કરી શકતા હતા, આપણે ધ્યાનના વર્ગમાં જવું પડે છે. અમેરિકામાં તો લોકો ઊંઘના વર્ગોમાં જાય છે. આપણે ત્યાં ઊંઘની સમસ્યા નથી. આપણે તો બસમાં ય ઊંઘી જઈએ. તમારી બાજુવાળો તમને કહેશે, ‘ભાઈસાહેબ, મારું સ્ટેન્ડ આવે ત્યારે મને ઉઠાડજો.’ ત્યારે આપણને લાગે કે દુનિયામાં દુ:ખ જેવું કશું છે જ નહીં.