બહુઆયામી સ્તરે થતી આ વિકાસપ્રક્રિયામાં વ્યક્તિ ઘણી વખત સ્વભાવ, આસપાસનું વાતાવરણ, બાહ્ય પરિબળો, આક્સમિક ઘટનાઓ વિગેરેના દબાણને વશ થઈને નકારાત્મક અને સકારાત્મક સ્થિતિમાં અટવાતો રહે છે.