જીવનમાં રાગ દ્વેષ ,અહંકાર,વાસના,કામના,ઈચ્છા,અપેક્ષા,તૃષ્ણા,આશા વગેરે હોવું તે અંધકારની નિશાની છે આ અંધારું ઉલેચવા માટે પ્રચંડ પુરુષાર્થની જરૂર પડે છે બુદ્ધે આ માટે પ્રચંડ પુરુષાર્થ કરી બતાવ્યો છે ને સિદ્ધી પ્રાપ્ત કરેલ છે. ને અજ્ઞાનમાંથી નિવૃત થઇ જ્ઞાનમાં સ્થીર થયા છે, તે હકીકત છે. તેમણે સુચવેલા માર્ગ પર ચાલવા માંડીયે ત્યાજ સુખ,શાંતિ ને આનંદ છુપાયેલ છે બુદ્ધે કહ્યું છે કે આ માટે સંસાર છોડવાની કોઈ જ જરૂર નથી, માત્રને માત્ર જાગૃતિ અને સંયમ પૂર્વક ચાલવા માંડો જરૂર સફળતા મળશે ને પરમ આનંદ પ્રાપ્ત થશે જ .એજ જીવનની સિદ્ધી છે,ચાલો આપણે તેમણે સુચવેલા માર્ગ પર ચાલવાનુ નક્કી કરીએ.જેથી સુખને મળી શકીએ,