સાપ્તાહિક ‘સાધના’નો સંઘર્ષ તો બે મોરચાનો હતો. સરકારના કાનૂનો ‘સાધના’ને સાણસામાં ફસાવવા મથતા હતા. બીજી તરફ ‘સાધના’ સાથે ડંડાશાહીનું વલણ પણ અખત્યાર કરવામાં આવ્યું. કાનૂનના ખરા સ્વરૂપનું તો નામનિશાન પણ નહીં. ‘સાધના’એ તો કટોકટીના પ્રારંભકાળથી જ સેન્સરશીપનો વિરોધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. આથી સરકાર ‘સાધના’ને છંછેડે એ પહેલાં તો ‘સાધના’ એ જ સરકારને છંછેડવાનો પ્રારંભ કર્યો ! ઑગસ્ટ ૭૫માં એક લેખ લખાયો કટોકટીની કાળી કથનીના ઇતિહાસ અને તીવ્ર વિરોધવાળો આ લેખ સેન્સરે પ્રસિદ્ધ કરવા માટે ‘ના’ કહી. ‘સાધના’ કોર્ટના દ્વારે પહોંચ્યું. તેમાં તેનો વિજય પણ થયો ને લેખ છપાયો. નવચેતનાનો સંચાર થયો. એ પળથી જ ‘સાધના’નું ભવિષ્ય અસ્થિર બન્યું. બીજી બાજુ, પહેલા વિરોધથી જ ‘સાધના’નો આત્મવિશ્ર્વાસ વધ્યો. ‘સાધના’એ આક્રમક વલણ અખત્યાર કર્યું. જોખમોની તૈયારી સાથે દીપોત્સવની અંક ‘લોકશાહી વિશેષાંક’ તરીકે બહાર પાડ્યો. સરકારની નજરે આ અંકની બધી જ સામગ્રી રાજદ્રોહી લખાણોથી ભરપૂર હતી. સેન્સરની સૂચનાને અવગણીને ‘લોકશાહી વિશેષાંક’ છપાયો અને વાચકો સુધી પહોંચી પણ ગયો.