સંસ્કારને આપણે ત્રીજી નજરે જોઈએ તો આ શબ્દ સમાજ સિવાય, પરિશ્રમ (હાર્ડ કામ), પુરુષાર્થ (કદી યે ન થાકતાં સતત મગ્ન રહેવું), પ્રવૃતિ (કાર્ય કરવા માટે ઉત્સુક રહેવું, પ્રવૃત રહેવું), પ્રકૃતિ (જે રીતે સ્વભાવ હોય, જે કાર્ય પ્રિય હોય તે કાર્ય કરવું) વગેરે વિવિધ અર્થોને પ્રસ્તુત કરે છે. ઋગ્વેદમાં સંસ્કારોનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી, પણ સંસ્કારોના અલગ ફાંટારૂપ રિવાજો જેવા કે વિવાહ, ગર્ભાધાન, અંત્યેષ્ટિ વગેરેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.