ભારતીય લેખનની પ્રાચીન કલામાં આપણે આગળ જોયું કે પર્ણો અને પત્રોનો ઉપયોગ લિપીઓ લખવા માટે થતો હતો. આ પત્રોનો ઉપયોગ સતયુગથી કલિયુગના આરંભ સુધી થયો તેવી માન્યતા રહેલી છે. પરંતુ જેમ ભારતમાં જેમ શબ્દો અંકિત કરવા માટે પર્ણોનો ઉપયોગ થતો હતો તેમ વિશ્વના અન્ય સ્થળોએ પથ્થરનો, કોડીનો, શંખનો, વગેરેનો ઉપયોગ થતો હતો. ઇતિહાસ કહે છે કે માનવજાતિ અક્ષરો અંકિત કરવા પૂર્વે પથ્થર કોડી વગેરે દ્વારા પોતાના મનોભાવોને, વિચારોને અને સંસ્કૃતિને રજૂ કરતા ચિત્રો અંકિત કરતાં હતાં. આજ કારણસર અમેરિકાના નેટિવ ઇન્ડિયનો અને માયા સંસ્કૃતિને રજૂ કરતા અનેક ચિત્રો ગુફાઓમાં સચવાયેલા છે. આપણે ત્યાં અજંતા-ઇલોરાની ગુફાઓ એક આવી જ સંસ્કૃતિને રજૂ કરે છે, પણ જ્યારથી અક્ષરોયુક્ત લિપીઓ અસ્તિત્વમાં આવી ત્યારથી તેઓ આ લિપીઓ તરફ વળી ગયાં અને તે સાથે પથ્થર, કોડી અને શંખનો ચિત્ર યુગ પૂરો થયો અને તેઓ આજ વસ્તુઓ પર અક્ષરો, સંજ્ઞાઓ અને લિપીઓ અંકિત કરવા લાગ્યાં. ઇતિહાસ કહે છે કે પર્ણ, પથ્થરયુગ પછી જેમ જેમ માનવજાતિ વિકાસ કરતી ગઈ તેમ તેમ તેઓ હાથીદાંત, પ્રાણીઓના ચામડા, કાષ્ઠ, તામ્ર, હેમ, ચાંદી, કાપડ, કાગળ વગેરે ઉપર લિપિયુક્ત ભાવોને રજૂ કરવા લાગ્યાં.