‘ધર્મના નામે બહુ સારા કામોય થયા છે અને ખોટા કામોય થયા છે. કેટલાક લોકોને ધર્મના નામે મારવામાં આવ્યા, સળગાવવામાં આવ્યાં. અહીં પણ અને વિદેશમાં પણ. તેથી લોકો કહે છે કે ધર્મને જ દફનાવી દો ! પણ વાત એમ નથી. શ્રી અરવિંદે એમ નથી કહ્યું કે ધર્મની જરૂરત નથી, એમણે એમ કહ્યું કે ધર્મની એક મર્યાદા ચોક્કસ હોય છે. એમણે intuition ની વાત કરી છે. ભારતીય હિન્દુ ધર્મની એ જ સાચી વાત છે કે જ્ઞાનના સાધનો તો અનેક છે પ્રત્યક્ષ, અનુમાન, પ્રમાણ વગેરે…. પણ એક જ્ઞાન છે : ‘ઈન્ટ્યુશન.’ વિજ્ઞાનમાં પણ ઑબ્ઝર્વેશન પછી હાઈપોથિસિસ આવે છે અને એ જ ઈન્ટ્યુશન છે. એટલે આ ઈન્ટ્યુશન વિજ્ઞાનનું વિરોધી નથી, ધર્મનું વિરોધી નથી પરંતુ કદાચ ધર્મની ઉપરનું તત્વ છે. એટલે આ ઈન્ટ્યુશન પણ હિન્દુ ધર્મનો એક આધાર છે. અરવિંદ જેને સુપરમાઈન્ટ કહે છે… માઈન્ડથી યે ઉપર એ શું છે ? એ આ જ ઈન્ટ્યુશન છે. બીજી એક વાત કરું તો મનુએ ધર્મની શું પરિભાષા કરી ? નૈતિકતા, ધૃતિ, ક્ષમા, દમ, અસ્તેય, શૌચ, ઈન્દ્રિય નિગ્રહ, ધીર, વિદ્યા, સત્ય અને અક્રોધ. આ બધા લક્ષણોમાં કોઈ ધર્મનાને કોઈ વાંધો ન હોઈ શકે. આખરે બધા ધર્મો આ જ ઈચ્છે છે. એને ગાંધીજીએ નીતિ ધર્મ કહ્યો. ગાંધીજીના એકાદશ વ્રત એ જ છે. બાઈબલના ‘ટેન કમાન્ડમેન્ટ્સ’ એ જ છે. મુસ્લિમોના શાસ્ત્રોમાં પણ એ જ વાત છે. આધ્યાત્મિકતા અને નૈતિકતામાં કોઈ ધર્મનો વિરોધ છે જ નહિ અને ધર્મનો એ જ પાયો છે. જેને જે રૂચિ હોય તે ભક્તિ, જ્ઞાન, કર્મ પ્રમાણે માર્ગ પસંદ કરી શકે. ગમે તે રસ્તે ત્યાં પહોંચી શકાય.’