16. હૃદયવિરુદ્ધ : જે આહાર-દ્રવ્ય રુચિકર ન હોય, જે હૃદય-મનને પ્રસન્ન ન કરે, જેના પર સ્વાભાવિક અણગમો-અભાવ રહેતો હોય, તેવા પદાર્થનું સેવન કરવામાં આવે તો તે હૃદયવિરુદ્ધ છે.