લોકવાણીમાં કહેવાય છે કે બાવાથી મઢી શોભે, હળદરથી કઢી શોભે (મીઠી લાગે) એમ ડુઘા અર્થાત્‌ હોકાથી ડાયરો શોભતો. અફીણ અને હોકા વગરના ડાયરાની કલ્પના જ ન કરી શકાય. આમ ડાયરાનું આગવું ઉપસ્કરણ બની રહેલ હોકો મૂળ ભારતીય નથી પણ અરબસ્તાનથી આયાત થયો છે. આ હોકાના પણ કેટકેટલા પ્રકાર કાઠી સંસ્કૃતિમાં શ્રી જીલુભાઈ ખાચર નોંધે છે કે હોકાના અનેક પ્રકાર છે. નાળિયેરની કાછલીનો હોકો, ઊંટના ચામડાનો ચમડપોશ હોકો. જંજરી, દડલી, કેરીધાર અને ઠીંકરા (માટી)નો હોકો. બિલોરી કાચના હોકા છેક વિલાયતથી આવતા. ભાવનગરના સ્વ. શ્રી મોટાભાઈ વૈધ પાસે ભાવનગરના મહારાજાનો હોકો મેં જોયેલો. હોકો કાટિયાવરણમાં ખૂબ માનીતો બનેલો. કાઠી દરબારો, ગિરાસદારો, રાજપૂતો, આહિરો, ચારણો, મેર, મૈયા, વાઘેરો, સોની, રબારી, ભરવાડ, હરિજન, વણકર, વાળંદ અને મેમણોમાં હોકો જોવા મળે છે. એના માટે એક દુહો લોકજીભે રમતો સાંભળ્યો છે.