પેલા યહૂદીઓનો મહાસંહાર ભલે મુખ્યત્વે ૧૯૪૨-૪૩ના ફ્ક્ત અગિયાર જ મહિનામાં થયો, પરંતુ નાઝીઓ આક્રોશના માર્ગ પર સરકતા-સરકતા પ્રચંડ નરસંહાર સુધી પહોંચ્યા એ યાત્રા લાંબી હતી અને અધવચ્ચે રોકી શકાય તેમ હતી.