અન્‍નમય કોષની અંદરનો ભાગ એટલે પ્રાણમય કોષ. જેને વિજ્ઞાનની ભાષામાં ચયાપચય અથવા રેસ્‍પિરેટરી તંત્ર કહે છે. પ્રાણમય કોષ અન્‍નમય કોષને જીવંત બનાવે છે. આધુનિક વિજ્ઞાને પણ આ વાતની ખાતરી કરી લીધી છે. શરીરને ચલાવવા માટે આપણે ઑક્સિજન લઈએ છીએ અને ચયાપચયની ક્રિયાને અંતે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ છોડીએ છીએ. પ્રાણીઓના શરીરમાંથી નીકળતા અંગારવાયુને શોષી લઇને તેમના માટે જરૂરી પ્રાણવાયુ પૂરો પાડવાની સ્‍વયંચાલિત વ્‍યવસ્‍થા એટલે પ્રકૃતિનો પ્રાણમય કોષ.