બીજા ખંડમાં ડાયસ્પોરિક એવા મૂળ ગુજરાતીભાષીઓના ભાષાસંસ્કૃતિને મૂળ સાથે બાંધી રાખવા થઇ ગયેલી અને થતી રહેલી વિશ્વવ્યાપી ભાષા શિક્ષણ અને સાહિત્યિક પ્રવૃત્તિઓનો સર્વાંગી વિશ્લેષ્ણાત્મક ઇતિહાસ રજૂ કરાયો છે.