માનવ જીવનમાં અને સામાજીક તાણાવાણાંમાં વાસ્તવિકતા અને અવાસ્તવિકતાની દ્વિધા સારી પેઠે મુંઝવણરૂપ બને છે. મનુષ્યને સારૂં અને સાચું લાગતું બધું જ વહેવારૂ અને વાસ્તવિક, અર્થાત અવ્યવહારૂ અને અવાસ્તિવિક નથી ન્હોતું.