(૧૦૫) ઉપરના ઉદાહરણમાં, કાન ખરૂં જોતાં સાંભળે તો છે, આંખ ખરૂં જોતાં ભાળતી તો હોય છે, પણ મનુષ્યને એ દેખ્યા સાંભળ્યાનું ભાન નથી થતું, એવી રીતે, આત્મા પોતાની જાતને, ને બધા જ મનોરથોને પણ, જાણે છે, ને દેખે પણ છે, પણ એ સર્વ વિશે એ સુતેલાને નિર્ધાર નથી થો. (આત્માનું કામ, વિચાર કે ભાન, કશુંયે કરવાનું નહિ, પરંતુ માત્ર એ સર્વને ચેતના આપવાનું છે. જે કંઈ થતું હોય, તેનો વિચાર કે નિર્ણય, કે ભાન કરવાનું કામ અહંકારરૂપી મનનું છે. દેખવાનું કશું ન હોય, તો તેથી આંખો કંઈ દેખતી અટકતી નથી. તેમ ભાન કરવાનો કોઈ વિષય ન હોય, તે તેથી કંઈ આત્માના ચેતન ઓલવાઈ જતાં નથી. ભાનનો વિષય, ને ભાનનો કરનાર, એ જો હાજર હોય, તો જ, દ્રષ્ટા-દ્રષ્ય-દર્શનની ત્રિપુટી બંધાય, ને ભાન ઉપજે.