જો કોઈ તમારાં એકાંતમાં ખલેલ પહોંચાડશે તો હુ તેનો વધ કરતાં અચકાઇ નહીં.કક્ષનો દરવાજો બંધ થતાં વેંત દુર્વાસા ઋષિ આવે છે અને રામને, હમણાંને હમણાં, મળવાની માગણી કરે છે, લક્ષ્મણ તેમને સમજાવે છે કે રામ હમણાં જ કોઈ મહતવનાં કામ માટે એકાંતવાસમાં ગયા છે એટલે તે તેમને હમણાં તો મળવા દઈ શકે તેમ નથી. દુર્વાસા ૠશિ તો અતિક્રોધી હતા. તે લક્ષ્મણને કહે છે કે જો તે રામને મળવા નહીં દે તો તે આખી અયોધ્યાને ભસ્મ કરી નાખશે.લક્ષ્મણ હવે ધર્મસંકટમાં ફસાઇ ગયા છે - એક તરફ જ્યેષ્ઠ બંધુને આપેલ વચન છે અને બીજી બાજૂ અયોધ્યાનાં અસ્તિત્વનો સવાલ છે. તે નિર્ણય લઈ લે છે અને રામને જઈને કહે છે કે ઋષિ દુર્વાસા તેમને મળવા માગે છે. રામ નારજ થઈ જાય છે અને કહે છે કે મેં તને કહ્યું તો હતું કે મારાં એકાંતને કોઈ ખલેલ ન પહોંચાડવું જોઈએ. લક્ષ્મણ પરિસ્થિતિ સમજાવે છે અને કહે છે અત્યારે મારા માટે અયોધ્યા વધારે મહત્ત્વની હતી. રામ હસી પડે છે બન્ને જણ પાછા ફરીને જૂએ છે તો ત્યાં ઋષિ દુર્વાસા હતા જ નહીં. લક્ષ્મણને સમજાય છે કે આ એક ભ્રમણા હતી. રામ હસતાં હસતાં સમજાવે છે કે તને હવે સમજાયું કે જીવનમાં શું ખરેખર વધારે મહત્ત્વનું હોવું જોઈએ. ખરૂં મહત્ત્વ અયોધ્યાનું છે, મારા કરતાં વધારે મહત્વ્વની આપણી તેની તરફની પ્રાથમિક ફરજ છે. ખેર, તને સમજઈ ગયું છે અને તેં અયોધ્યાને બચાવવા તારાં વચનનો ભંગ કર્યો છે તો તેનાં પ્રયાશ્ચિત રૂપે, પ્રાણના ભોગે પણ વચનપાલનની કરવાની રઘુ કૂળ રીત પર્માણે, તારે પોતાની જાતને મૃત્ય દંડ આપવો જોઈએ.લક્ષ્મણે તે પછી જંગલમાં જઈને દેહત્યાગ કર્યો હતો.