ચૌસાની લડાઈમાં ૮ હજારથી વધુ સૈનિકો માર્યા ગયા. હુમાયુની બે બેગમો અને એક દીકરી પણ ખપી ગયાં કે ડૂબીને મારી ગયાં હતાં. તેની પ્રિય બેગમ બેગા બેગમ અને બીજી ઘણી મુઘલ મહિલાઓ બંદી બનાવાઈ હતી. તે બધા અવરોધો વચ્ચે આખરે જીવ બચાવી રખડતો-રઝળતો હુમાયુ ગંગા નદી પાર કરી ૧૫૩૯ના જુલાઈ મહિનામાં આગ્રા પહોંચ્યો, પણ ત્યાં પણ ભાઈઓની કોઈ જ મદદ ન મળતાં એકલવીર બની ફરીથી શેરશાહ સામે લડવા ગયો. તેઓ વચ્ચે નિર્ણાયક યુદ્ધ ૧૭ મે ૧૫૪૦ના રોજ બીલગ્રામ ખાતે થયું અને તેમાં હુમાયુને કારમી શિકસ્ત મળી. પછી તો હુમાયુ ભાગતો રહ્યો અને સામ્રાજ્ય અને જાન બચાવવાના પ્રયાસોમાં ઠેઠ ઈરાન સુધી પહોંચી ગયો. તેનો આ રાજકીય સંન્યાસનો સમયગાળો લગભગ ૧૫ વર્ષનો રહ્યો. દેખીતી રીતે આ સમય હુમાયુ માટે ભલે સંઘર્ષનો રહ્યો હોય, પણ ભાવિ ભારત માટે તેમાં ઘણા સૂચિતાર્થો રહેલા હતા. તે શું હતા? તેની વાતો હવે પછી.