(૩૫) પરંતુ, મૂઢના પ્રાણોની જડ તો, અજ્ઞાન તથા ભ્રાંતિમાં દ્રઢ રહેલી હોય છે. તેથી, તેનો પ્રાણ આત્મામાં લીન નથી થતો, પણ પુનઃ પુનઃ અંકુરિત થઈને નીકળી આવે છે, પોતાનાં કર્મો અનુસાર ભોગ ભોગવવા નવું શરીર બનાવે છે, ને તેની સાથે કર્મજન્ય સંબંધ બાંધે છે. એ “નવો જન્મ” કહેવાય છે. પણ જ્ઞાનીના પ્રાણની જડ, અવિદ્યા તથા લોભની ભોંયમાંથી ઉખડી જાય છે, ને અહીં ભોગોનો સામાન ખલાસ થવાથી, જેનાં મૂળ કપાઈ ગયાં છે, એવો પ્રાણ, પાછો અંકુરિત થતો, કે ક્યાંયે જવા માટે નીકળવા પામતો નથી. આત્મામાં લીન થઈ જાય છે, ને એ જીવની મુક્તિ થાય છે. તેથી, જ્ઞાનીની પણ જ્ઞાનેન્દ્રિયો તથા મનોવૃત્તિઓ, નિદ્રામાંથી તો પાછી જાગી ઉઠે છે, પરંતુ મૃત્યુમાંથી (પ્રાણનું વિસર્જન થવાથી) નથી નીકળતી.