દેખીતી રીતે ભારતમાં ભલે ૧૮૫૭ અને બહાદુરશાહ ઝફર સુધી મુઘલાઈ ચાલી હોય, પણ ઓરંગઝેબને જ છેલ્લો મુઘલ બાદશાહ ગણી શકાય. લોહિયાળ સંઘર્ષ, પિતા અને ભાઈઓને દુભવી અને અનેક હત્યાઓ કરી ઔરંગઝેબ દિલ્હીના પાયતખ્ત પર પહોંચ્યો હતો. આવા ચુસ્ત, કટ્ટર ઇસ્લામી શાસકના નિજી જીવનનો પરિચય પણ કરવો જરૂરી છે. તેના અંગત જીવન વિશે દેશી-વિદેશી ઈતિહાસકારોએ અઢળક લખ્યું છે. તેના આધારે ઔરંગઝેબનું ચરિત્ર જોઈએ તો અંગત જીવનમાં મિત્તભાષી, ચાલાક, કપટકલામાં નિપુણ, મહેનતુ તો એટલો કે ૨૪ કલાકમાંથી માત્ર ત્રણ જ કલાક સૂતો હતો. ૧૬૯૫ના વર્ષે ૭૭ વર્ષે પણ તે જાતે અરજીઓ તપાસતો હતો. નિયમિત જીવન અને શિસ્તનો અત્યંત આગ્રહી હતો. અખૂટ ધીરજ અને દૃઢ સંકલ્પશક્તિ તેના સદગુણો હતા. શંકાશીલ સ્વભાવને કારણે તેને કોઈ જ ચાહતું ન હતું. છતાં વ્યક્તિગત ગુણોમાં તે મુઘલ બાદશાહોમાં મોખરે હતો. ચુસ્ત સુન્ની મુસ્લિમ હોવાના નાતે તે સાંસારિક બાબતોને તુચ્છ સમજતો હતો. તેણે કુરાનના નિયમો મુજબ પોતાના જીવનનું ઘડતર કર્યું અને તે પ્રમાણે જીવ્યો હતો. ઇસ્લામનાં પાંચ અરકનો-નમાઝ, રોજા, જકાત, હજ અને તવહીદ અવશ્ય અદા કરતો. આમાં તે માત્ર હજ કરી શક્યો ન હતો. છતાં અસંખ્ય મુસ્લિમોને હજયાત્રા માટે સહાય કરી હજ કર્યાનો સંતોષ માનતો હતો. તેના સાથી મુસલમાનો ઔરંગઝેબને "ઝીંદાપીર" (જીવંત સંત) કહેતા. સિક્કાઓ પરકલમાં કોતરવાની પ્રથા પણ રદ કરી હતી. ધર્મ પરિવર્તનને ગજા બહારનું પ્રોત્સાહન આપ્યું. હિંદુ અને બીજા ધર્મના તહેવારોની રાજ્યના આશ્રયે ઉજવણી બંધ કરાવી અને હિંદુઓ પર નાંખેલા જજિયા વેરાનો ઈતિહાસ તો સુવિદિત છે જ!