આ પૃથ્વીના પટ પર કદીયે થયો ન હતો, એટલો વિજ્ઞાનનો વિકાસ આજે થયો છે અને હજુ આ વિકાસ તીવ્ર ગતિથી થઈ રહ્યો છે. આશ્ચર્યથી છક થઈ જવાય તેવી અને તેટલી તીવ્ર ગતિથી વિજ્ઞાન છલાંગો મારતું મારતું આગળ ને આગળ વધી રહ્યું છે. વિજ્ઞાનના વિકાસે પૃથ્વીના આ પટને અને આપણી જીવનશૈલીને આમૂલાગ્ર બદલી નાખી છે. વિજ્ઞાનની અપરંપાર શાખાઓ છે અને પ્રત્યેક શાખાનું શાસ્ત્રીય સ્વરૂપ છે, એટલું જ નહિ, પરંતુ વિજ્ઞાનની નવી નવી શાખાઓ ઉદ્દભવી રહી છે અને વિકસી રહી છે. આપણા અસ્તિત્વનો એક ભાગ છે – પ્રકૃતિ. તેના અભ્યાસનો અર્થાત વિજ્ઞાનનો તો કૂદકે ને ભૂસકે વિકાસ થઈ રહ્યો છે અને તે બરાબર છે. બરાબર તો છે, પરંતુ પર્યાપ્ત નથી, કારણ કે પ્રકૃતિ આપણા જીવનનો અને સમગ્ર અસ્તિત્વનો એક ભાગ છે. આપણા જીવન અને અસ્તિત્વનો દ્વિતિય ભાગ છે – પુરુષ, આત્મા, ચૈતન્ય ! તદવિષયક વિદ્યાને આપણે ‘અધ્યાત્મવિદ્યા’ કહીએ છીએ. જેમ વિજ્ઞાનમાં સંશોધન થાય છે અને વિજ્ઞાન વિકસી રહ્યું છે તેમ આ ચૈતન્યની વિદ્યા ‘અધ્યાત્મવિદ્યા’માં પણ સંશોધન થાય, તેનો પણ વિજ્ઞાનની સાથે સાથે વિકાસ થાય, તે ઈષ્ટ જ નથી પરંતુ આવશ્યક અને અનિવાર્ય છે. આટલું થવું જોઈએ.