ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મ કારાગૃહમાં થયો, બંદીગૃહમાં થયો. એ શું બતાવે છે ? ભગવાનનો જન્મ જન્માષ્ટમીને દિવસે થયો; તો એ જન્માષ્ટમી શું બતાવે છે ? તેમના જન્મનું સ્થળ અને જન્મનો દિવસ એ બન્ને આપણને કશોક સંકેત આપે છે. એ સંકેતની લિપિ આપણે વાંચવી જોઈએ. દરેક મનુષ્ય પોતે ઊભા કરેલા પોતાના કારાગારમાં જન્મે છે, કર્મબંધનમાં જન્મે છે. કર્મબંધનમાંથી મુક્તિ કેમ મળે એનો સંદેશો આપવા માટે સ્વયં ભગવાને કારાગારમાં જન્મ લીધો અને પોતાની દિવ્યતાનો અનુભવ એકે એક વસ્તુમાં કરાવ્યો. કારાગૃહમાં જન્મ એ બતાવે છે કે એમાંથી મુક્ત થઈ શકાય છે. જો ભગવાન કૃષ્ણનું સ્મરણ કરીએ, માત્ર સ્મરણ નહીં; એ જીવીએ, જીવનમાં એ જીવ્યા એનું અનુસરણ કરીએ – સત્યમાં, ઋતમાં, આનંદમાં – તો ભગવાન આપણામાં જન્મ લે છે અને આપણને મુક્તિ આપે છે. ભગવાનનો જન્મ કારાગૃહમાં થયો; પછી વસુદેવ તેમને લઈ જાય છે. યમુના નદી બે પૂરે વહી રહી છે, વરસાદ વરસી રહ્યો છે પણ ભગવાનના ચરણના અંગૂઠાનો સ્પર્શ થાય છે અને નદી શાંત બની જાય છે. આ શું બતાવે છે ? નિમ્નગામી પ્રકૃતિનો પ્રવાહ વહી જ રહ્યો છે. ઈન્દ્રિયોનો પ્રવાહ સતત ચાલુ છે, ધોધમાર ચાલુ છે. નેત્રોની અંદર રૂપ દેખાય છે, કાનમાં શ્રવણ દેખાય છે – શબ્દ, સ્પર્શ, રૂપ, રસ, ગંધ – ભયંકર પ્રચંડ પ્રવાહ આપણને તાણી જાય છે. ક્યાંક રૂપ જોયું તો લોભાઈ ગયા, ક્યાંક પ્રશંસા સાંભળી તો ફુલાઈ ગયા. નિંદા સાંભળી તો કોપિત થઈ ઊઠ્યા. આ બધા શબ્દ, સ્પર્શ, રૂપ, રસ, ગંધના – જે તન્માત્રાઓ છે એના – પ્રવાહ ચાલુ જ છે. એ પ્રવાહ પ્રચંડ છે, નિમ્નગામી છે; પરંતુ ભગવાનના ચરણનો સ્પર્શ થાય છે ત્યાં શાંત થઈ જાય છે. તમે એનું સ્મરણ કરશો તો એની અનુભૂતિ થશે.