પ્રાચીન ગ્રીસ અને રોમના ફિલસૂફી, સાહિત્ય અને ઇતિહાસલેખનમાં વધતા રસનો હ્યુમનિઝમ ઘણો મોટો વિકાસ હતો, જે તમામ મધ્ય યુગ દરમિયાન ખ્રિસ્તી ચર્ચની દિશામાં ઉત્પન્ન કરવામાં આવ્યા હતા તે તદ્દન વિપરીત ઓફર કરે છે.