સારાંશ કે, જેમ ‘મટિરિયાલિસ્ટિક ઈન્ટરપ્રીટેશન ઑફ હિસ્ટરી’ (ઈતિહાસનું ભૌતિકવાદી અર્થઘટન) હોય, તેમ ‘હ્યુમેનિસ્ટિક ઈન્ટરપ્રીટેશન ઑફ હિસ્ટરી’ (ઈતિહાસનું માનવતાવાદી અર્થઘટન) પણ હોય.