રિઝાલ એટલે એક કવિ અને એક ઇતિહાસકાર! એમના પુસ્તક નોલી મી ટેંગીરીમાં એમણે સ્પેન વિશે રમુજી ચિત્રણ કરેલું, અને એ પુસ્તક જ આડકતરી રીતે એમના વધનું કારણ પણ બન્યું હતું! પણ એમની રાજકીય માન્યતાઓને એક તરફ રાખીએ, તો એ એક પ્રખર લોકતાંત્રિક વ્યક્તિ હતા. પોતાની ટૂંકી જિંદગીમાં અનેક ક્ષેત્રે એમણે ખૂબ જ લોકપ્રિયતા મેળવી હતી. એ જમાનામાં આખા યુરોપમાં ખ્યાતનામ નેત્રચિકિત્સકોમાં એમની ગણના થતી હતી. એક શિલ્પકાર, એક નૃવંશવિજ્ઞાની તરીકે એમણે એકઠા કરેલા નમૂનાઓ ડ્રેસડન મ્યૂઝિઅમમાં જળવાયેલા છે. એક પ્રાણીશાસ્ત્રી અને એક સિદ્ધહસ્ત ભાષાશાસ્ત્રી, બારેક ભાષામાં એ લખતા હતા! વ્યક્તિચિત્રો અને ઠઠ્ઠાચિત્રો દોરનાર, અર્થસભર અને પ્રભાવશાળી નવલકથાઓના લેખક તરીકે ફિલિપાઇન્સની બહાર પણ એમણે લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. એક શિક્ષણશાસ્ત્રી અને સમર્થ બાંધકામ ઇજનેર! દેશનિકાલ કરીને એમને મિન્ડેનોમાં મોકલી આપવામાં આવ્યા, ત્યારે પણ એક નાનકડા ગામમાં એમણે એક નવા જ પ્રકારની શાળાની સ્થાપના કરી હતી. એ પછી એ જ ગામમાં પાણીપુરવઠા માટે પણ બાંધકામ કરી આપેલું. દેશનિકાલ દરમ્યાન ક્યુબામાં કમળાનો રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો ત્યારે ત્યાં પણ સ્થાનિક સ્વયંસેવક તરીકે એમણે સેવાઓ આપેલી. ત્યાંથી એમને મુક્ત કરીને પાછા ક્યુબા મોકલવામાં આવેલા. બાર્સેલોના થઈને એ ક્યુબા જતા હતા, તે દરમ્યાન જહાજમાંથી ઉતારીને એમને ફરીથી બંદી બનાવી દેવામાં આવ્યા. મનિલા પાછા લાવીને એમને ફોર્ટ સેન્ટિગોમાં એકાંતવાસમાં રાખવામાં આવ્યા. સાત અઠવાડિયાના એ જેલવાસ દરમ્યાન વકીલ પસંદ કરવાની છૂટ આપ્યા વિના જ ખટલો ચલાવીને એમને દોષિત ઠેરવી દેવામાં આવ્યા.