'૧૯૪૫ પહેલાના ગુજરાતી સાહિત્યવિવેચનના કેટલાક પાયાના સંપ્રત્યયો' લેખમાં કવિતા માટે જરૂરી તત્ત્વની ચર્ચા નર્મદથી શરૂ કરી છે. અહીં કવિતા સંદર્ભે વિશેષ ચર્ચા જોવા મળે છે, એની સામે ગદ્ય વિષે જૂજ ચર્ચા છે.આપણાં વિવેચનને સાહસિક ગણાવી જરા તિર્યક રીતે કહે છે, "...ચર્ચાશોખ તો ખરો પણ ચર્ચાખોરી આપણાં વિવેચનમાં તો ઘણી જગાએ સુપરિણામી નીવડી છે."(પા. ૨૦) આ બે વખત આવતો 'તો' ઘણું બધું કહી જાય છે. યંત્રસંસ્કૃતિ અને એને કારણે છિન્નભિન્ન થયેલ મૂલ્યોની તપાસ 'સર્જાતા સાહિત્યમાં જીવનમૂલ્યની માવજત' લેખમાં કરી છે. 'એરીસ્ટોટલનું કાવ્યશાસ્ત્ર: એક ભૂમિકા' માં પ્લેટો અને એરીસ્ટોટલની માન્યતા, ભિન્નતાની ચર્ચા કરી આ ગ્રંથની મહત્તા સ્થાપી છે અને કેથાર્સિસ, અનુકરણ વિષે વિગતે ચર્ચા કરી છે.પત્રકાર, કવિ, લોકસાહિત્યકાર તરીકે મેઘાણીના કાર્યોનું વિગતે આકલન 'મેઘાણી: શબ્દના સોદાગર'લેખમાં કર્યું છે.અહીં મેઘાણીને મળેલી લોકપ્રિયતા સંદર્ભે જે તારણ આપે છે, "મેઘાણીએ લોકસમૂહને નજરમાં તો રાખ્યો હતો, પણ પહેલો માનદંડ પોતાની આંતરિક સૂઝમાંથી પ્રગટાવ્યો હતો. એક બાજુ લોકજીવન અને બીજી બાજુ 'અતરીયા'નો એકલ પંથ - એ બંનેની વચ્ચે મેઘાણીએ સમતુલા જાળવી, એ મેઘાણીને વરી છે તેવી લોકપ્રિયતાનો કીમિયો છે."(પા.૪૧)- આ વાત અગત્યની બની રહે છે.