ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค พ.ศ. 2539

ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์

ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
ของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
พ.ศ. ๒๕๓๙

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๓๓ วรรคหนึ่ง มาตรา ๔๒ และมาตรา
๕๗ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการกฤษฎีกา พ.ศ. ๒๕๒๒ ประธานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ปรึกษาหารือกับคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์โดยที่ประชุมใหญ่แล้ว
จึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ 
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
พ.ศ. ๒๕๓๙

หมวด ๑
บททั่วไป

ข้อ ๒ 
ในระเบียบนี้
ผู้ร้องทุกข์ หมายความรวมถึง
ผู้ซึ่งได้รับมอบฉันทะให้ร้องทุกข์แทนตามระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยการยื่นและการส่งคำร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หน่วยงานที่รับผิดชอบ หมายความว่า
หน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ แล้วแต่กรณี
ที่ต้องรับผิดชอบในงานที่มีการร้องทุกข์ ซึ่งได้รับหนังสือร้องขอจากสำนักงานคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคให้ทำบันทึกตอบคำร้องทุกข์ตามระเบียบนี้
ไม่ว่าจะมีการระบุหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐดังกล่าวไว้ในคำร้องทุกข์หรือไม่
คำร้องทุกข์ หมายความว่า
คำร้องทุกข์ที่ได้ยื่นหรือส่งตามระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยการยื่นและการส่งคำร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคและให้หมายความรวมถึง
คำร้องทุกข์ที่ได้ยื่นแก้ไขเพิ่มเติมคำร้องทุกข์เดิมโดยมีประเด็นหรือข้อเท็จจริงขึ้นใหม่ด้วย
บันทึกตอบ หมายความว่า
บันทึกที่หน่วยงานที่รับผิดชอบทำขึ้นเพื่อชี้แจงตอบคำร้องทุกข์
บันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม หมายความว่า
บันทึกที่ผู้ร้องทุกข์ทำขึ้นเพื่อโต้แย้ง บันทึกตอบ หรือแสดงความเห็นเพิ่มเติมเพื่อหักล้างบันทึกตอบ
บันทึกตอบเพิ่มเติม หมายความว่า
บันทึกที่หน่วยงานที่รับผิดชอบทำขึ้นเพื่อตอบบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม
เลขาธิการ หมายความว่า เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา และให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติราชการแทนด้วย
สำนักงาน หมายความว่า
สำนักงานคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หัวหน้าสำนักงาน หมายความว่า
ผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่หัวหน้าสำนักงาน
มีหน้าที่ควบคุมดูแลโดยทั่วไปซึ่งราชการของสำนักงาน และเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการในสำนักงาน
ตลอดจนมีอำนาจและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้
พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวน หมายความว่า
ผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้เป็นผู้รับผิดชอบการสอบสวนแต่ละเรื่อง
และมีหน้าที่สรุปข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย พร้อมทั้งเสนอความคิดเห็นของตนต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเพื่อประกอบการพิจารณาตามที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้
นิติกรผู้ทำสำนวน หมายความว่า
นิติกรประจำสำนักงานซึ่งได้รับมอบหมายให้เป็นผู้รับผิดชอบในการสอบสวนและการทำสำนวนเกี่ยวกับคำร้องทุกข์
ตลอดจนการดำเนินการต่าง ๆ เกี่ยวกับเรื่องร้องทุกข์ตามที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ ๓ 
ให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
ในส่วนที่เกี่ยวกับการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ที่อยู่ในเขตอำนาจให้เป็นไปโดยเรียบร้อย  ทั้งนี้
เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้

ข้อ ๔ 
ให้หัวหน้าสำนักงานมีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงานผู้รับผิดชอบสำนวน
นิติกรผู้ทำสำนวน และเจ้าหน้าที่ประจำสำนักงาน ตามระเบียบนี้

ข้อ ๕ 
ให้เลขาธิการมีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับการประสานงานกันระหว่างสำนักงานและสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
และการปฏิบัติหน้าที่ของหัวหน้าสำนักงาน พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวน
นิติกรผู้ทำสำนวน เจ้าหน้าที่ประจำสำนักงาน และเจ้าหน้าที่ประจำสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ตามระเบียบนี้

ข้อ ๖ 
การติดต่อหรือส่งหนังสือเอกสารต่าง ๆ ตามระเบียบนี้ให้แก่ผู้ร้องทุกข์ ให้ดำเนินการดังนี้
(๑) ในกรณีที่มีผู้ร้องทุกข์คนเดียว
ให้ดำเนินการโดยใช้ที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ตามที่ผู้ร้องทุกข์ได้ให้ไว้
หรือตามที่อยู่ครั้งล่าสุดตามที่ปรากฏในเรื่องร้องทุกข์ แล้วแต่กรณี
(๒)
ในกรณีที่มีผู้ร้องทุกข์หลายคนร้องทุกข์ร่วมกันมาในคำร้องทุกข์เดียวกัน
(ก) ถ้าได้มีการมอบหมายตามระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยการยื่นและการส่งคำร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคให้ผู้ร้องทุกข์คนใดเป็นตัวแทน
ก็ให้ดำเนินการโดยใช้ที่อยู่ตามที่ผู้ร้องทุกข์ได้ให้ไว้
หรือตามที่อยู่ครั้งล่าสุดของผู้ร้องทุกข์ที่ได้รับมอบหมายให้เป็นตัวแทนนั้นตามที่ปรากฏในเรื่องร้องทุกข์
แล้วแต่กรณี
(ข) ถ้ามิได้มีการมอบหมายตาม (ก)
เมื่อสำนักงานได้ดำเนินการติดต่อหรือส่งหนังสือหรือเอกสารผ่านผู้ร้องทุกข์คนใดคนหนึ่ง
โดยมีข้อความระบุให้ผู้ร้องทุกข์นั้นแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ร่วมผู้อื่นทราบด้วย แล้ว
ให้ถือว่าได้มีการติดต่อหรือส่งหนังสือหรือเอกสารตามระเบียบนี้ให้แก่ผู้ซึ่งร้องทุกข์ร่วมกันทุกคนนั้นตามระเบียบนี้แล้ว

หมวด ๒
เขตอำนาจ

ข้อ ๗ 
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีอำนาจพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ที่ผู้ร้องทุกข์มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตอำนาจ
เรื่องร้องทุกข์ที่เหตุแห่งการร้องทุกข์เกิดขึ้นในเขตอำนาจ และเรื่องร้องทุกข์ที่เกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์หรือสิทธิหรือประโยชน์อันเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในเขตอำนาจ  ทั้งนี้
ตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ ๘ 
เรื่องร้องทุกข์ที่เหตุแห่งการร้องทุกข์เกิดขึ้นในเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคใด
ให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคนั้นเป็นผู้พิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้น
ส่วนเรื่องร้องทุกข์ที่เหตุแห่งการร้องทุกข์มิได้เกิดขึ้นในเขตอำนาจ แต่เป็นเรื่องร้องทุกข์ที่ผู้ร้องทุกข์มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตอำนาจ
หรือเป็นเรื่องร้องทุกข์ที่เกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์หรือสิทธิหรือประโยชน์อันเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในเขตอำนาจ
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคนั้นอาจรับพิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้นได้เมื่อเห็นสมควรและไม่ปรากฏว่าได้มีการร้องทุกข์ในเรื่องเดียวกันนั้นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์หรือคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอื่นแล้ว

หมวด ๓
วิธีพิจารณาในชั้นสั่งรับไว้พิจารณา

ข้อ ๙ 
เมื่อสำนักงานได้รับคำร้องทุกข์ใดแล้ว ให้หัวหน้าสำนักงานมอบหมายให้นิติกรผู้ทำสำนวนคนใดคนหนึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในการสอบสวน
การทำสำนวน และการดำเนินการต่าง ๆ เกี่ยวกับคำร้องทุกข์นั้น
ตามที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ ๑๐ 
ให้หัวหน้าสำนักงานกำกับการทำสำนวนของนิติกรผู้ทำสำนวนให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ ๑๑ 
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนตรวจสอบคำร้องทุกข์ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกาและระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
ดังต่อไปนี้
(๑)
เป็นคำร้องทุกข์ที่ได้ยื่นหรือส่งไว้โดยถูกต้องตามกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกา
และระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยการยื่นและการส่งคำร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
(๒) เป็นเรื่องร้องทุกข์ที่ผู้ร้องทุกข์ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหาย
หรืออาจจะเดือดร้อนหรือเสียหายโดยมิอาจหลีกเลี่ยงได้
(๓)
เป็นเรื่องร้องทุกข์ที่อยู่ในอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่จะรับไว้พิจารณาได้ตามกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกา
(๔) เป็นเรื่องร้องทุกข์ที่อยู่ในเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามพระราชกฤษฎีกาที่ออกตามความในมาตรา
๕๒ และตามระเบียบนี้

ข้อ ๑๒ 
ในกรณีที่นิติกรผู้ทำสำนวนเห็นว่าคำร้องทุกข์ใดเป็นคำร้องทุกข์ที่ยังไม่ชัดเจนเพียงพอ
หรือเป็นคำร้องทุกข์ที่ได้ยื่นหรือส่งไว้โดยไม่ถูกต้องตามกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกา
หรือระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยการยื่นและการส่งคำร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงาน
เพื่อพิจารณาสั่งการให้แจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมคำร้องทุกข์นั้นให้ชัดเจนหรือดำเนินการให้ถูกต้องภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง
ในการนี้ นิติกรผู้ทำสำนวนจะเชิญผู้ร้องทุกข์มาพบเพื่อชี้แจงสอบถามข้อเท็จจริง
หรือขอเอกสาร หรือพยานหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาก็ได้
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์ดำเนินการตามวรรคหนึ่งภายในเวลาที่กำหนด
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนพิจารณาดำเนินการกับคำร้องทุกข์นั้นต่อไปตามระเบียบนี้
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์มิได้ดำเนินการตามวรรคหนึ่งภายในเวลาที่กำหนด
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อพิจารณา สั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์นั้น
แล้วแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ทราบ
การสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์ตามข้อนี้ไม่เป็นการตัดสิทธิผู้ร้องทุกข์ที่จะร้องทุกข์ใหม่ภายในกำหนดอายุความตามมาตรา
๒๓

ข้อ ๑๓ 
ในกรณีที่นิติกรผู้ทำสำนวนเห็นว่าคำร้องทุกข์นั้นได้ยื่นหรือส่งไว้โดยถูกต้องแล้ว
ผู้ร้องทุกข์เป็นผู้มีสิทธิร้องทุกข์
และเรื่องร้องทุกข์นั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในอำนาจและเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่จะรับไว้พิจารณาได้
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีคำสั่งรับเรื่องร้องทุกข์นั้นไว้พิจารณาและดำเนินการต่อไปตามระเบียบนี้

ข้อ ๑๔ 
ในกรณีที่นิติกรผู้ทำสำนวนเห็นว่าเรื่องร้องทุกข์นั้นไม่อยู่ในเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาวินิจฉัยต่อไป
ถ้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาควินิจฉัยว่าเรื่องร้องทุกข์นั้นไม่อยู่ในเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคนั้น
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อส่งเรื่องร้องทุกข์นั้นให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอื่นที่มีเขตอำนาจหรือคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
แล้วแต่กรณี แล้วมีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ทราบ และให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคหรือคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
แล้วแต่กรณี นั้น ดำเนินการพิจารณาวินิจฉัยต่อไป

ข้อ ๑๕ 
ในกรณีที่ไม่อาจหาข้อยุติได้ว่าเรื่องร้องทุกข์ใดอยู่หรือไม่อยู่ในเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคใด
ให้หัวหน้าสำนักงานที่รับเรื่องร้องทุกข์นั้นไว้เสนอเรื่องต่อเลขาธิการเพื่อจัดให้หัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ทุกคณะร่วมกันเป็นองค์คณะพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาด
และคำวินิจฉัยนี้ให้เป็นที่สุด

ข้อ ๑๖ 
ในกรณีที่เรื่องร้องทุกข์ใดอยู่ในเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคหลายแห่ง
และได้มีการร้องทุกข์ในเรื่องเดียวกันนั้นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคหลายแห่ง
หรือได้มีการร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคและต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
ให้ดำเนินการดังต่อไปนี้
(๑)
ถ้าปรากฏว่าเรื่องที่ร้องทุกข์นั้นเป็นการร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่เหตุแห่งการร้องทุกข์มิได้เกิดขึ้นในเขตอำนาจ
ไม่ว่าการร้องทุกข์นั้นจะได้กระทำก่อนหรือหลังวันที่มีการร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่เหตุแห่งการร้องทุกข์เกิดขึ้นในเขตอำนาจ
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนรายงานต่อหัวหน้าสำนักงานและเลขาธิการเพื่อทราบและแจ้งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่เหตุแห่งการร้องทุกข์มิได้เกิดขึ้นในเขตอำนาจนั้น
ทราบ เพื่อโอนเรื่องร้องทุกข์ดังกล่าวให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่เหตุแห่งการร้องทุกข์เกิดขึ้นในเขตอำนาจ
เป็นผู้พิจารณาวินิจฉัย เว้นแต่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่เกี่ยวข้องจะเห็นสมควรเป็นอย่างอื่นเพื่อประโยชน์แก่การพิจารณาเรื่องร้องทุกข์
(๒) ถ้าปรากฏว่าเรื่องที่ร้องทุกข์นั้นเป็นการร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามข้อ
๘ และต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ ไม่ว่าการร้องทุกข์นั้นจะได้กระทำต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามข้อ
๘ แห่งใดบ้าง และไม่ว่าจะได้กระทำก่อนหรือหลังวันที่มีการร้องทุกข์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนหรือเลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ แล้วแต่กรณี
รายงานต่อหัวหน้าสำนักงานและเลขาธิการ หรือรายงานต่อเลขาธิการ แล้วแต่กรณี
เพื่อทราบและแจ้งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามข้อ ๘ นั้น ทราบ
เพื่อโอนเรื่องร้องทุกข์ดังกล่าวให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เป็นผู้พิจารณาวินิจฉัย
เว้นแต่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคดังกล่าวและคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์จะเห็นสมควรเป็นอย่างอื่นเพื่อประโยชน์แก่การพิจารณาเรื่องร้องทุกข์

ข้อ ๑๗ 
ในกรณีที่นิติกรผู้ทำสำนวนเห็นว่าผู้ร้องทุกข์มิได้เป็นผู้ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายหรืออาจจะเดือดร้อนหรือเสียหายโดยมิอาจหลีกเลี่ยงได้
หรือเห็นว่าเรื่องร้องทุกข์นั้นเป็นเรื่องที่ไม่อยู่ในอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่จะรับไว้พิจารณาได้
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาวินิจฉัยต่อไป
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาควินิจฉัยว่าเรื่องร้องทุกข์นั้นเป็นเรื่องที่ผู้ร้องทุกข์ไม่มีสิทธิร้องทุกข์
หรือเป็นเรื่องที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคไม่อาจรับไว้พิจารณาได้
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อพิจารณาสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์นั้น
การสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์ตามข้อนี้ไม่เป็นการตัดสิทธิผู้ร้องทุกข์ที่จะร้องทุกข์ใหม่ภายในกำหนดอายุความตามมาตรา
๒๓
ถ้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาควินิจฉัยว่าเรื่องร้องทุกข์นั้นเป็นเรื่องที่ผู้ร้องทุกข์มีสิทธิร้องทุกข์
และเป็นเรื่องที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอาจรับไว้พิจารณาได้
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนดำเนินการกับเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อไปตามระเบียบนี้

ข้อ ๑๘ 
คำร้องทุกข์ที่ส่วนราชการอื่นได้รับและส่งมายังสำนักงาน ให้นิติกรผู้ทำสำนวนดำเนินการตรวจสอบตามข้อ
๑๑ และเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีหนังสือสอบถามผู้ร้องทุกข์ว่าจะมีข้อขัดข้องประการใดหรือไม่ถ้าสำนักงานจะดำเนินการกับคำร้องทุกข์นั้นต่อไปตามกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกา
และถ้าจำเป็นต้องมีการแก้ไขเพิ่มเติมคำร้องทุกข์นั้นให้ถูกต้อง
ก็ให้แจ้งแก่ผู้ร้องทุกข์ไปในคราวเดียวกัน เพื่อให้ดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมคำร้องทุกข์ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง
ถ้าผู้ร้องทุกข์มิได้มีหนังสือตอบหรือมิได้ดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมคำร้องทุกข์ภายในกำหนดเวลาตามวรรคหนึ่ง
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อพิจารณาสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์นั้น
แล้วแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ทราบ
การสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์ตามข้อนี้ไม่เป็นการตัดสิทธิผู้ร้องทุกข์ที่จะร้องทุกข์ใหม่ภายในกำหนดอายุความตามมาตรา
๒๓

หมวด ๔
วิธีพิจารณามาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์

ข้อ ๑๙ 
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์ประสงค์จะขอให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณากำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ตามมาตรา
๔๕ ให้ผู้ร้องทุกข์ขอมาในคำร้องทุกข์
โดยให้ชี้แจงเหตุผลอันเป็นความจำเป็นและรีบด่วนมาพร้อมกันด้วย
การขอให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณากำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ภายหลังจากที่ได้ยื่นคำร้องทุกข์แล้ว
ให้กระทำได้เฉพาะในกรณีที่ความจำเป็นหรือรีบด่วนนั้นมีสาเหตุมาจากข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นภายหลังจากที่ได้ยื่นคำร้องทุกข์แล้ว
ความในข้อนี้ไม่เป็นการตัดอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่จะพิจารณากำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ตามมาตรา
๔๕ หากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นสมควร

ข้อ ๒๐ ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์ขอให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณากำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ตามข้อ
๑๙ เมื่อนิติกร ผู้ทำสำนวนได้ทำการสอบสวนเบื้องต้นเสร็จแล้ว
ให้รีบเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงาน เพื่อมีคำสั่งให้ส่งเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาวินิจฉัยต่อไป
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์มิได้ขอให้กำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์
ถ้านิติกรผู้ทำสำนวนได้ทำการสอบสวนเบื้องต้นแล้วเห็นว่ามีเหตุสมควรที่จะกำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์
ให้รีบทำความเห็นเสนอต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อพิจารณา ถ้าหัวหน้าสำนักงานเห็นสมควร
ก็ให้มีคำสั่งให้ส่งเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาวินิจฉัยต่อไป

ข้อ ๒๑
เมื่อหัวหน้าสำนักงานได้มีคำสั่งให้ส่งเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาวินิจฉัยตามข้อ
๒๐ แล้ว ให้นิติกรผู้ทำสำนวนนำเรื่องเสนอให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาโดยด่วนที่สุด
และแจ้งให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนทราบ
พร้อมทั้งกำหนดวันพิจารณาและแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบ

ข้อ ๒๒ 
ก่อนที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะพิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์
หากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค เห็นสมควรจะขอให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเสนอความเห็นด้วยวาจาภายในเวลาที่กำหนดก็ได้
ในการพิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์
ให้นำความในข้อ ๔๓ ข้อ ๔๔ ข้อ ๕๓ ข้อ ๕๘ และข้อ ๕๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

หมวด ๕
วิธีพิจารณาในชั้นสอบสวนและสรุปสำนวน

ข้อ ๒๓ 
เมื่อหัวหน้าสำนักงานได้มีคำสั่งรับเรื่องร้องทุกข์ใดไว้พิจารณาแล้ว ให้นิติกรผู้ทำสำนวนส่งสำเนาคำร้องทุกข์นั้นไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบ
เพื่อจัดทำบันทึกตอบตามประเด็นสำคัญ ๆ ที่ปรากฏในคำร้องทุกข์
หรือตามประเด็นที่เห็นว่าเป็นสาระสำคัญของการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นที่ประสงค์จะให้หน่วยงานที่รับผิดชอบชี้แจงในบันทึกตอบ

ข้อ ๒๔ 
ให้หน่วยงานที่รับผิดชอบจัดทำบันทึกตอบตามประเด็นต่าง ๆ ที่ปรากฏในคำร้องทุกข์หรือตามที่กำหนดให้ครบถ้วนและชัดเจน
และส่งมายังสำนักงานภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือตามข้อ ๒๓
ถ้าหน่วยงานที่รับผิดชอบมีความจำเป็นต้องใช้เวลาในการจัดทำบันทึกตอบเกินกำหนดเวลาตามวรรคหนึ่ง
ให้มีหนังสือแจ้งให้สำนักงานทราบก่อนวันสิ้นกำหนดเวลาดังกล่าวพร้อมด้วยเหตุผลและหากยังมีความจำเป็นต้องใช้เวลาในการจัดทำบันทึกตอบต่อไปอีก
ก็ให้มีหนังสือแจ้งให้สำนักงานทราบก่อนวันสิ้นกำหนดเวลาดังกล่าว
แต่รวมระยะเวลาทั้งหมดต้องไม่เกินเก้าสิบวัน

ข้อ ๒๕ 
ในกรณีที่หน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ส่งบันทึกตอบภายในกำหนดเวลาตามข้อ ๒๔
วรรคหนึ่ง หรือมิได้ดำเนินการตามข้อ ๒๔ วรรคสอง ให้นิติกรผู้ทำสำนวนรายงานให้หัวหน้าสำนักงานทราบเพื่อมีคำสั่งให้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาเรียกให้หน่วยงานที่รับผิดชอบส่งผู้แทนมาชี้แจงต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามวันเวลาที่กำหนด
ถ้าหน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ดำเนินการตามวรรคหนึ่งโดยมิได้แจ้งเหตุขัดข้องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคทราบก่อนถึงเวลาที่กำหนด
และไม่ปรากฏว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบอื่นได้ส่งบันทึกตอบหรือได้มาชี้แจงต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคในประเด็นเดียวกันนั้นแล้วให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่ออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวนและเสนอเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณามีคำสั่งแสดงว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบนั้นขาดนัดยื่นบันทึกตอบ
และในกรณีนี้ให้ถือว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบไม่ติดใจโต้แย้งข้อเท็จจริงตามที่ผู้ร้องทุกข์กล่าวอ้าง
เว้นแต่ในกรณีที่มีเหตุผลอันสมควรและได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค

ข้อ ๒๖ 
เมื่อได้รับบันทึกตอบจากหน่วยงานที่รับผิดชอบภายในกำหนดเวลาแล้ว ให้นิติกรผู้ทำสำนวนดำเนินการต่อไป
ดังนี้
(๑) ถ้าบันทึกตอบนั้นได้ตอบคำร้องทุกข์ตามประเด็นต่าง ๆ
ยังไม่ครบถ้วนหรือไม่ชัดเจนเพียงพอ
ให้เสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีหนังสือแจ้งไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบ
ให้จัดทำบันทึกตอบมาใหม่ภายในเวลาที่กำหนด
(๒) ถ้าบันทึกตอบนั้นได้ตอบคำร้องทุกข์ตามประเด็นต่าง ๆ
ครบถ้วนและชัดเจนเพียงพอแล้ว ให้ดำเนินการต่อไปตามข้อ ๒๗ ข้อ ๒๘ หรือข้อ ๒๙
แล้วแต่กรณี

ข้อ ๒๗ 
ในกรณีที่ปรากฏจากบันทึกตอบว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบได้ดำเนินการให้เป็นไปตามความประสงค์ของผู้ร้องทุกข์แล้ว
หรือได้ตอบชี้แจงข้อร้องทุกข์ของผู้ร้องทุกข์ได้ครบถ้วนและชัดเจนเพียงพอแล้ว
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีคำสั่งให้ส่งสำเนาบันทึกตอบหรือข้อสรุปบันทึกตอบที่นิติกรผู้ทำสำนวนได้จัดทำขึ้นไปยังผู้ร้องทุกข์
เพื่อให้ผู้ร้องทุกข์มีหนังสือแจ้งว่าผู้ร้องทุกข์พอใจในบันทึกตอบของหน่วยงานที่รับผิดชอบแล้วหรือไม่
หรือผู้ร้องทุกข์ยังมีความประสงค์ที่จะให้มีการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อไป
หรือผู้ร้องทุกข์ประสงค์จะจัดทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมเพื่อตอบชี้แจงบันทึกตอบของหน่วยงานที่รับผิดชอบ

ข้อ ๒๘ 
ในกรณีที่ปรากฏจากบันทึกตอบว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้โต้แย้งผู้ร้องทุกข์ในปัญหาข้อเท็จจริง
และข้อเท็จจริงที่ได้มานั้นเพียงพอที่จะจัดทำบันทึกสรุปสำนวนได้แล้ว
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อขออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวนและเสนอเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร

ข้อ ๒๙ 
ในกรณีที่ปรากฏจากบันทึกตอบว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบยังโต้แย้งผู้ร้องทุกข์ในปัญหาข้อเท็จจริง
หรือข้อเท็จจริงที่ได้มายังไม่เพียงพอที่จะจัดทำบันทึกสรุปสำนวน ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีคำสั่งให้ส่งสำเนาบันทึกตอบหรือข้อสรุปบันทึกตอบที่นิติกรผู้ทำสำนวนได้จัดทำขึ้น
ไปยังผู้ร้องทุกข์ เพื่อให้ผู้ร้องทุกข์จัดทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมตอบประเด็นต่าง
ๆ ที่ปรากฏในบันทึกตอบหรือข้อสรุปบันทึกตอบ และประเด็นที่นิติกรผู้ทำสำนวนเห็นว่าเป็นประเด็นสำคัญต่อการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกนั้น

ข้อ ๓๐ 
หนังสือหรือบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมตามข้อ ๒๗ และข้อ ๒๙ ให้ผู้ร้องทุกข์จัดทำและส่งมายังสำนักงานภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับสำเนาบันทึกตอบหรือข้อสรุปบันทึกตอบ
แต่ถ้าผู้ร้องทุกข์มีความจำเป็นต้องใช้เวลาในการจัดทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมนานกว่านั้น
ก็ให้มีหนังสือแจ้งมายังสำนักงานก่อนสิ้นกำหนดพร้อมด้วยเหตุผล

ข้อ ๓๑ 
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์มิได้มีหนังสือแจ้งว่าพอใจในบันทึกตอบของหน่วยงานที่รับผิดชอบ
มิได้มีหนังสือแจ้งความประสงค์ที่จะให้มีการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อไป
มิได้ส่งบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม
หรือมิได้มีหนังสือขอขยายเวลาในการจัดทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมภายในกำหนดเวลาตามข้อ
๓๐ ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อพิจารณาสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์นั้น
แล้วมีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบ
การจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์ในกรณีนี้ไม่เป็นการตัดสิทธิผู้ร้องทุกข์ที่จะร้องทุกข์ใหม่ภายในกำหนดอายุความตามมาตรา
๒๓

ข้อ ๓๒ 
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์มีหนังสือแจ้งมาภายในกำหนดเวลาตามข้อ ๓๐ ว่าไม่ประสงค์จะทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม
แต่ยังประสงค์จะให้มีการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อไป
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงาน เพื่อขออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวนและเสนอเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร

ข้อ ๓๓ 
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์ได้ส่งบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมมาภายในกำหนดเวลาตามข้อ
๓๐ หรือได้ส่งบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมมาภายหลังกำหนดเวลาตามข้อ ๓๐ หรือมีหนังสือแจ้งมาภายหลังกำหนดเวลาดังกล่าว
โดยแสดงให้เป็นที่พอใจแก่หัวหน้าสำนักงานว่าการที่ตนมิได้ส่งบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมหรือหนังสือแจ้งมาภายในกำหนดเวลานั้น
เป็นเพราะเหตุสุดวิสัยหรือมีเหตุอันสมควร
ก็ให้หัวหน้าสำนักงานสั่งให้ยกเรื่องร้องทุกข์นั้นขึ้นดำเนินการต่อไป
และให้นิติกรผู้ทำสำนวนดำเนินการต่อไปตามข้อ ๓๒ หรือข้อ ๓๔ แล้วแต่กรณี แต่ถ้าหัวหน้าสำนักงานเห็นว่าการที่ผู้ร้องทุกข์มิได้มีบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมหรือหนังสือแจ้งภายในกำหนดเวลานั้น
ไม่ใช่เพราะเหตุสุดวิสัยหรือไม่มีเหตุอันสมควร ก็ให้เสนอเรื่องต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเพื่อวินิจฉัยให้รับหรือไม่รับไว้พิจารณาต่อไป

ข้อ ๓๔ 
เมื่อได้รับบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมแล้ว ให้นิติกรผู้ทำสำนวนดำเนินการต่อไป
ดังนี้
(๑)
ถ้าบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมนั้นได้ตอบประเด็นต่าง ๆ ครบถ้วนแล้ว และมิได้มีประเด็นหรือข้อเท็จจริงในสาระสำคัญที่แตกต่างไปจากคำร้องทุกข์เดิมหรือ
บันทึกตอบของหน่วยงานที่รับผิดชอบ ให้เสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อขออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวนและเสนอเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร
แต่ถ้าบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมนั้นยังโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง
ให้เสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีคำสั่งให้ส่งสำเนาบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบ
เพื่อให้จัดทำบันทึกตอบ
(๒)
ถ้าบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมนั้นยังตอบประเด็นต่าง ๆ ไม่ครบถ้วนหรือไม่ชัดเจนเพียงพอ
ให้เสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อมีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์จัดทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมมาใหม่ภายในเวลาที่กำหนด
(๓)
ถ้าบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมนั้นได้ยกประเด็นข้อร้องทุกข์ที่ไม่ปรากฏอยู่ในคำร้องทุกข์เดิม
ให้เสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อพิจารณากำหนดประเด็นข้อร้องทุกข์นั้นเป็นคำร้องทุกข์ใหม่ที่จะต้องแยกพิจารณาดำเนินการใหม่ตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ ๓๕ 
ให้หน่วยงานที่รับผิดชอบจัดทำบันทึกตอบเพิ่มเติมและส่งมาภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับสำเนาบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม
ในกรณีที่หน่วยงานที่รับผิดชอบส่งบันทึกตอบเพิ่มเติมมาภายในเวลาที่กำหนด
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อขออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวนและเสนอเรื่องต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร
ถ้าหน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ส่งบันทึกตอบเพิ่มเติมภายในเวลาที่กำหนด
ให้ถือว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบไม่ติดใจที่จะชี้แจงตอบบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมแล้ว
และให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงาน
เพื่อขออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวน และเสนอเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร

ข้อ ๓๖ 
ในกรณีที่นิติกรผู้ทำสำนวนเห็นว่าคำร้องทุกข์ใดเป็นคำร้องทุกข์ที่อาจส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคได้ตามกฎหมาย
และเป็นเรื่องที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจำต้องพิจารณาวินิจฉัยโดยเร่งด่วน
ซึ่งหากจะดำเนินกระบวนวิธีพิจารณาในชั้นสอบสวนและสรุปสำนวนตามขั้นตอนปกติ
อาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ร้องทุกข์หรือประโยชน์ส่วนรวมของทางราชการ
หรือหากมีการพิจารณากำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ตามมาตรา ๔๕
แล้ว อาจมีผลกระทบต่อประโยชน์ส่วนรวมของทางราชการ หรือระบบบริหารราชการอันเป็นบริการสาธารณะในกรณีเช่นนี้
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนรีบเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงาน
เพื่อสั่งรับเรื่องไว้พิจารณาและส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาวินิจฉัยโดยด่วน
หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร
เมื่อหัวหน้าสำนักงานมีคำสั่งตามวรรคหนึ่งแล้ว
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนส่งสำเนาคำร้องทุกข์ไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบ
และเสนอเรื่องต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคในโอกาสแรกที่สามารถกระทำได้เพื่อให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาต่อไป
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีมติให้ใช้อำนาจตามมาตรา
๓๗ ให้นิติกรผู้ทำสำนวนกำหนดวันพิจารณาและแจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทราบโดยด่วนที่สุด
หากการพิจารณาดังกล่าวไม่สามารถเสร็จสิ้นได้ภายในวันเดียว
ให้นัดพิจารณาในวันอื่นต่อไป
ให้ถือว่าหนังสือชี้แจงข้อเท็จจริง เอกสาร หรือพยานหลักฐาน
ตลอดจน การให้ถ้อยคำด้วยวาจาของผู้ร้องทุกข์ และหน่วยงานที่รับผิดชอบ
ซึ่งได้ยื่นหรือกระทำต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามความในข้อนี้
เป็นบันทึกตอบ บันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม หรือบันทึกตอบเพิ่มเติมแล้วแต่กรณี
ตามระเบียบนี้ โดยนิติกรผู้ทำสำนวนไม่จำต้องดำเนินการตามข้อ ๒๓ ข้อ ๒๖ ข้อ ๒๗ ข้อ
๒๙ ข้อ ๓๔ และข้อ ๓๕ 
ในการพิจารณาของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตามข้อนี้
หากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีมติว่าข้อเท็จจริงที่ได้จากการพิจารณามีเพียงพอที่จะทำคำวินิจฉัยได้แล้ว
หัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะมอบหมายให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคคนใดคนหนึ่งในคณะเป็นกรรมการเจ้าของสำนวนก็ได้โดยไม่จำต้องกำหนดวันนัดพิจารณาตามข้อ
๔๐ และให้ถือว่าวันพิจารณาตามวรรคสามเป็นวันนัดพิจารณาตามระเบียนนี้

ข้อ ๓๗ 
บันทึกสรุปสำนวนนั้น ให้นิติกรผู้ทำสำนวนจัดทำโดยมีสาระสำคัญ ดังนี้
(๑) สรุปข้อเท็จจริงอันเป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์และประเด็นข้อร้องทุกข์ตามที่ปรากฏในคำร้องทุกข์
(๒)
สรุปคำชี้แจงของหน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับประเด็นข้อร้องทุกข์ในแต่ละประเด็น
(๓) สรุปข้ออ้าง ข้อโต้แย้ง เอกสารและหลักฐานของแต่ละฝ่าย
โดยให้ระบุด้วยว่าข้อเท็จจริงใดที่ผู้ร้องทุกข์ และหน่วยงานที่รับผิดชอบยอมรับกันแล้ว
และข้อเท็จจริงใดที่ถือว่าผู้ร้องทุกข์หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบได้ยอมรับแล้ว
หรือไม่ติดใจที่จะชี้แจงแล้ว
(๔)
กำหนดประเด็นข้อเท็จจริงและประเด็นข้อกฎหมายที่จะเสนอให้มีการพิจารณาวินิจฉัย
(๕) เสนอความเห็นของตนเกี่ยวกับแนวทางการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้น
ในการเสนอความคิดเห็นตาม (๕)
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนวางตนเป็นกลางระหว่างผู้ร้องทุกข์กับหน่วยงานที่รับผิดชอบ
และให้คำนึงถึงหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๕๘ ด้วย

หมวด ๖
วิธีพิจารณาในชั้นตรวจสำนวน

ข้อ ๓๘ 
เมื่อหัวหน้าสำนักงานได้รับสำนวนจากนิติกรผู้ทำสำนวนแล้ว ให้ส่งเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคและนัดประชุมองค์คณะดำเนินการพิจารณาวินิจฉัยโดยเร็ว
เว้นแต่ในกรณีที่หัวหน้าสำนักงานเห็นว่าบันทึกสรุปสำนวนของนิติกรผู้ทำสำนวนดังกล่าวมีข้อบกพร่องในประเด็นสำคัญอันสมควรดำเนินการให้ได้ข้อเท็จจริงหรือมีการเสนอความเห็นในข้อกฎหมายเพิ่มเติมก่อนที่จะส่งเรื่องไปยังคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หัวหน้าสำนักงานจะสั่งให้นิติกรผู้ทำสำนวนดำเนินการให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้นก็ได้
ในการเสนอสำนวนต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หัวหน้าสำนักงานจะเสนอข้อสังเกตเพื่อประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคก็ได้
ก่อนที่นิติกรผู้ทำสำนวนจะทำบันทึกสรุปสำนวนเสร็จสิ้น
หัวหน้าสำนักงานอาจส่งเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาไปพลางก่อนเพื่อความรวดเร็วในการปฏิบัติราชการก็ได้

ข้อ ๓๙ 
เมื่อได้รับเรื่องจากหัวหน้าสำนักงานแล้ว ให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตรวจพิจารณาว่าข้อเท็จจริง
เอกสารและพยานหลักฐานมีเพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นแล้วหรือไม่
และได้มีการกำหนดประเด็นข้อร้องทุกข์ครบถ้วนแล้วหรือไม่ ในการนี้
หัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะมอบหมายให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคคนใดคนหนึ่งในคณะเป็นกรรมการเจ้าของสำนวนก็ได้
และกำหนดวันประชุมวันใดวันหนึ่งเป็นวันสำหรับการพิจารณา
และแจ้งให้หัวหน้าสำนักงานทราบ
ในกรณีที่มีเหตุผลอันสมควร
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะให้งดการนัดพิจารณาครั้งแรกก็ได้

ข้อ ๔๐ 
การกำหนดวันนัดพิจารณา จะต้องมีเวลาแจ้งเพื่อให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบล่วงหน้าอย่างน้อยเจ็ดวัน
เว้นแต่เป็นกรณีที่มีความจำเป็นเร่งด่วน จะแจ้งกำหนดวันนัดพิจารณาให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบล่วงหน้าน้อยกว่าเจ็ดวันแต่ไม่น้อยกว่าสองวันก็ได้

ข้อ ๔๑ 
ในการชี้แจงด้วยวาจา ผู้ร้องทุกข์อาจมอบหมายให้บุคคลใดบุคคลหนึ่งเข้าร่วมชี้แจงหรือเข้าชี้แจงแทนได้
ผู้ชี้แจงแทนตามวรรคหนึ่งจะต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามดังต่อไปนี้
(๑) เป็นข้าราชการประจำหรือดำรงตำแหน่งทางการเมือง
(๒)
เคยต้องโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำคุก
เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
(๓) มีชื่อเสียงเสียหายหรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี

ข้อ ๔๒ 
นับแต่วันที่ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบได้รับทราบกำหนดวันนัดพิจารณาครั้งแรกแล้ว
ห้ามมิให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบเสนอคำร้องทุกข์เพิ่มเติมหรือบันทึกตอบเพิ่มเติม
เว้นแต่จะได้รับการร้องขอจากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
หรือเป็นการเสนอข้อเท็จจริงที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าไม่สามารถเสนอได้ก่อนนั้น
ในวันนัดพิจารณาครั้งแรก
ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบอาจทำบันทึกสรุปความเห็นของตนยื่นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคได้
และจะมาชี้แจงด้วยวาจาด้วยก็ได้
บันทึกสรุปความเห็นตามวรรคสอง
จะต้องยื่นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคก่อนสิ้นสุดเวลาทำงานของวันก่อนวันพิจารณาครั้งแรก

ข้อ ๔๓ 
การพิจารณาในวันนัดพิจารณาให้กระทำต่อหน้าผู้ร้องทุกข์ ผู้แทนหน่วยงานที่รับผิดชอบ
และพนักงานผู้รับผิดชอบสำนวน และจะอนุญาตให้ประชาชนเข้าฟังการพิจารณาด้วยก็ได้
เว้นแต่ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าเพื่อคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคลของผู้ร้องทุกข์
หรือเพื่อความเหมาะสมประการอื่น คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะไม่อนุญาตให้ประชาชนเข้าฟังการพิจารณาทั้งหมดหรือบางส่วนก็ได้

ข้อ ๔๔ 
ในวันนัดพิจารณา ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเป็นผู้สรุปข้อเท็จจริงอันเป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์และประเด็นข้อร้องทุกข์
จากนั้นให้ผู้ร้องทุกข์และผู้แทนหน่วยงานที่รับผิดชอบเป็นผู้ชี้แจงในลำดับถัดไป
โดยคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวน
และนิติกรผู้ทำสำนวน จะซักถามผู้ชี้แจงในระหว่างการชี้แจงหรือภายหลังการชี้แจงก็ได้

ข้อ ๔๕ 
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานที่ได้มายังไม่เพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้น
นอกจากจะดำเนินการตามมาตรา ๓๗ แล้ว
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอาจมีมติให้มีการดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่าง
ดังต่อไปนี้
(๑)
มีหนังสือเชิญพยานบุคคลหรือพยานผู้เชี่ยวชาญมาให้ข้อเท็จจริงหรือความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณา
(๒)
ดำเนินการสืบพยานบุคคลหรือพยานผู้เชี่ยวชาญภายนอกสถานที่พิจารณาร้องทุกข์
(๓) ดำเนินการสืบพยานหลักฐาน ตรวจสอบบันทึกหรือเอกสาร
วัตถุหรือสถานที่  ทั้งนี้
ไม่ว่าจะกระทำในขณะใด ภายในหรือภายนอกสถานที่พิจารณาร้องทุกข์
การสืบพยานบุคคลหรือพยานผู้เชี่ยวชาญตาม (๑) และ (๒)
ให้กระทำเท่าที่จำเป็น
การเลื่อนการพิจารณาเพื่อรอการสืบพยานบุคคลหรือพยานผู้เชี่ยวชาญให้กระทำได้ตามสมควร
แต่ต้องไม่เป็นการประวิงให้การพิจารณาล่าช้า ในกรณีเช่นนี้ คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะไม่ฟังพยานหลักฐานนั้นก็ได้
ให้หน่วยงานที่รับผิดชอบดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคตาม
(๓) และคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะกำหนดให้ผู้ร้องทุกข์มีส่วนร่วมในการดำเนินการดังกล่าวด้วยก็ได้
ในกรณีที่หน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
ให้นำความในข้อ ๒๕ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๔๖ 
ในการดำเนินการตามข้อ ๔๕ คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะมอบหมายให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคคนหนึ่งหรือหลายคนกระทำการแทนแล้วรายงานให้ทราบก็ได้
และถ้าเป็นการดำเนินการนอกสถานที่พิจารณาร้องทุกข์ คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะมอบหมายให้นิติกรผู้ทำสำนวนหรือเจ้าหน้าที่ของสำนักงานคนหนึ่งหรือหลายคน
กระทำการแทน แล้วรายงานให้ทราบก็ได้
ในกรณีที่การดำเนินการตามวรรคหนึ่งจำต้องกระทำนอกเขตอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคใด
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคนั้นจะมอบหมายให้บุคคลตามวรรคหนึ่งกระทำการแทน
หรือจะร้องขอให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคที่มีเขตอำนาจกระทำการแทน
แล้วรายงานให้ทราบก็ได้

ข้อ ๔๗ 
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นอาจมีผลกระทบต่อสิทธิประโยชน์ของบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบ
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอาจมีมติให้มีหนังสือเรียกบุคคลภายนอกนั้นมาชี้แจงข้อเท็จจริง
ให้ถ้อยคำ หรือแสดงพยานหลักฐานตามที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมได้

ข้อ ๔๘ 
ก่อนการวินิจฉัยชี้ขาดเรื่องร้องทุกข์ ถ้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นสมควรจะกำหนดวันเสร็จสิ้นการพิจารณา
เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบยื่นบันทึกสรุปความเห็นของตนเป็นคำแถลงการณ์ในชั้นสุดท้ายอีกครั้งหนึ่งก่อนสิ้นสุดเวลาทำงานของวันก่อนวันเสร็จสิ้นการพิจารณาก็ได้
การกำหนดวันเสร็จสิ้นการพิจารณา ให้นำความในข้อ ๔๐
มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ในวันเสร็จสิ้นการพิจารณา
ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบอาจทำบันทึกสรุปความเห็นของตนเป็นคำแถลงการณ์ในชั้นสุดท้าย
ยื่นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค และจะมาชี้แจงด้วยวาจาด้วยก็ได้
และให้นำความในข้อ ๔๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๔๙ 
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่ได้มาเพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นแล้ว
หรือเป็นกรณีที่หน่วยงานที่รับผิดชอบขาดนัดยื่นบันทึกตอบตามข้อ ๒๕
ให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีมติให้ส่งสำนวนเรื่องร้องทุกข์นั้นให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนพิจารณาจัดทำคำแถลงการณ์ต่อไป

ข้อ ๕๐ 
ในกรณีที่พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเห็นว่าข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานที่ได้มายังไม่เพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้น
ให้แจ้งให้หัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคหรือหัวหน้าสำนักงานแล้วแต่กรณีทราบ
เพื่อพิจารณาดำเนินการแสวงหาข้อเท็จจริง หรือพยานหลักฐานเพิ่มเติมตามที่เห็นสมควร

ข้อ ๕๑ 
ถ้าพนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเห็นว่าข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานที่ได้มาเพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นแล้ว
ให้แจ้งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคและหัวหน้าสำนักงานทราบเพื่อกำหนดวันยื่นคำแถลงการณ์สำหรับเรื่องร้องทุกข์นั้น

ข้อ ๕๒ 
เมื่อการพิจารณาเสร็จสิ้นแล้ว ให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเสนอคำแถลงการณ์เป็นลายลักษณ์อักษรต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคในวันนัดยื่นคำแถลงการณ์
ในการนี้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนชี้แจงสรุปความเห็นของตนด้วยวาจาประกอบการเสนอคำแถลงการณ์
และจะซักถามพนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเพื่อให้ชี้แจงรายละเอียดด้วยก็ได้
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นสมควร
จะขอให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเสนอคำแถลงการณ์ด้วยวาจาก็ได้
ในการจัดทำคำแถลงการณ์
ให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนสรุปข้อเท็จจริง ข้อกฎหมาย ประเด็นข้อร้องทุกข์
และประเด็นที่จะต้องมีการวินิจฉัย แล้วเสนอความคิดเห็นของตนเกี่ยวกับแนวทางการวินิจฉัยชี้ขาดเรื่องร้องทุกข์นั้นพร้อมด้วยเหตุผล

ข้อ ๕๓ 
หากการชี้แจงด้วยวาจาหรือการเสนอคำแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่สามารถกระทำให้เสร็จสิ้นได้ภายในวันเดียว
หรือเมื่อมีเหตุอันควรอย่างอื่น คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอาจเลื่อนการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้นไปในวันอื่นต่อไป

ข้อ ๕๔ 
เมื่อพนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนได้เสนอคำแถลงการณ์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเสร็จแล้ว
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะประชุมเพื่อลงมติวินิจฉัยชี้ขาดเรื่องร้องทุกข์นั้นในวันดังกล่าวหรือจะเลื่อนการลงมติวินิจฉัยชี้ขาดไปในวันอื่นก็ได้
ในการพิจารณาเพื่อลงมติวินิจฉัยชี้ขาดเรื่องร้องทุกข์
พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนจะอยู่ในที่ประชุมมิได้
เว้นแต่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะเห็นสมควร

หมวด ๗
การถอนคำร้องทุกข์

ข้อ ๕๕ 
คำร้องทุกข์ที่ได้ยื่นหรือส่งไว้แล้ว ผู้ร้องทุกข์อาจถอนเสียในเวลาใดก่อนที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะมีคำวินิจฉัยก็ได้
การถอนคำร้องทุกข์ต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ร้องทุกข์
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์ขอถอนคำร้องทุกข์ด้วยวาจาในระหว่างการพิจารณาต่อหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาค
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนบันทึกความประสงค์ดังกล่าวและให้ผู้ร้องทุกข์ลงลายมือชื่อไว้เป็นหลักฐาน
เมื่อมีการถอนคำร้องทุกข์แล้ว
ให้หัวหน้าสำนักงานสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์นั้นและแจ้งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคทราบ

หมวด ๘
การเข้าดำเนินเรื่องร้องทุกข์แทน

ข้อ ๕๖ 
ในกรณีที่ความปรากฏว่าผู้ร้องทุกข์คนใดถึงแก่ความตายก่อนวันที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคจะวินิจฉัยชี้ขาดเรื่องร้องทุกข์ของผู้ร้องทุกข์คนนั้น
ให้นิติกรผู้ทำสำนวนเสนอเรื่องต่อหัวหน้าสำนักงานเพื่อส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาควินิจฉัยให้ยุติเรื่อง
และให้หัวหน้าสำนักงานสั่งจำหน่ายเรื่องร้องทุกข์นั้น แล้วมีหนังสือส่งไปยัง ผู้ร้องทุกข์หรือทายาท
โดยไม่จำต้องระบุชื่อทายาท ตามที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ที่ผู้ร้องทุกข์ได้ให้ไว้
หรือตามที่อยู่ครั้งล่าสุดตามที่ปรากฏในเรื่องร้องทุกข์ แล้วแต่กรณี และแจ้งให้หน่วยงานที่รับผิดชอบทราบ

ข้อ ๕๗ 
เรื่องร้องทุกข์ตามข้อ ๕๖ คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคอาจพิจารณาวินิจฉัยต่อไปได้
ถ้าปรากฏว่า
(๑)
ภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคได้มีคำวินิจฉัยให้ยุติเรื่องร้องทุกข์ดังกล่าว
ทายาทของผู้ร้องทุกข์ หรือผู้ซึ่งสามารถพิสูจน์ได้ว่าตนมีส่วนได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหาย
หรืออาจจะเดือดร้อนหรือเสียหายโดยมิอาจหลีกเลี่ยงได้ในเรื่องร้องทุกข์นั้นด้วย
ยื่นหนังสือต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคนั้นเพื่อขอเข้าดำเนินการเกี่ยวกับเรื่องร้องทุกข์นั้นแทนต่อไป
ถ้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคพิจารณาแล้วเห็นว่ามีเหตุผลรับฟังได้ตามที่กล่าวอ้าง
และการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อไปจะเป็นประโยชน์แก่บุคคลดังกล่าว
หรือ
(๒)
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคเห็นว่าการพิจารณาวินิจฉัยต่อไปจะเป็นประโยชน์แก่ส่วนรวม
หรือประโยชน์สาธารณะ หรือเป็นปัญหาสำคัญอันควรแก่การแก้ไข

หมวด ๙
วิธีพิจารณาในชั้นวินิจฉัยชี้ขาด

ข้อ ๕๘ 
ในการวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ ให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคคำนึงถึง
(๑) สิทธิและหน้าที่ของผู้ร้องทุกข์
(๒) ประโยชน์ส่วนรวมของราชการอันเป็นบริการสาธารณะแก่ประชาชน
(๓)
แนวทางหรือบรรทัดฐานในการเพิ่มประสิทธิภาพให้แก่ระบบบริหาร ราชการอันเป็นบริการสาธารณะ

ข้อ ๕๙ 
เมื่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคได้วินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ใดเสร็จสิ้นแล้ว
ให้ดำเนินการดังต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีคำวินิจฉัยที่ไม่มีข้อเสนอแนะต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อสั่งการ
ให้หัวหน้าสำนักงานแจ้งผลการวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ให้ผู้ร้องทุกข์
หน่วยงานที่รับผิดชอบ และเลขาธิการทราบ
(๒)
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภูมิภาคมีคำวินิจฉัยที่ข้อเสนอแนะต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อสั่งการ
ให้หัวหน้าสำนักงานส่งคำวินิจฉัยดังกล่าวไปยังเลขาธิการเพื่อดำเนินการต่อไป
และให้หัวหน้าสำนักงานแจ้งผลการวินิจฉัยให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบไปพร้อมกันด้วย

หมวด ๑๐
การสั่งการของนายกรัฐมนตรี

ข้อ ๖๐  เมื่อนายกรัฐมนตรีได้พิจารณาสั่งการแล้ว
ให้สำนักงานแจ้งผลการสั่งการให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบ

ข้อ ๖๑[๑] 
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๓๙
พลอากาศเอก สมบุญ  ระหงษ์
รองนายกรัฐมนตรี
ปฏิบัติหน้าที่ประธานคณะกรรมการกฤษฎีกา

พรพิมล/พิมพ์
๙
กรกฎาคม ๒๕๔๔
เอกฤทธิ์/ปรับปรุง
๑๓ ตุลาคม ๒๕๕๑

โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๙

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๓/ตอนที่ ๘๕ ง/หน้า ๓๙/๒๒ ตุลาคม ๒๕๓๙