กฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไขและวิธีการขอรับใบอนุญาตและการออกใบอนุญาตตามพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. 2504 พ.ศ. 2546

กฎกระทรวง

กฎกระทรวง
กำหนดเงื่อนไขและวิธีการขอรับใบอนุญาตและการออกใบอนุญาต
ตามพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔
พ.ศ.
๒๕๔๖[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๔ วรรคหนึ่ง (๓) (๔) และวรรคสอง กับมาตรา ๒๔
แห่งพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔ อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ให้ยกเลิก
(๑) กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๐๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔
(๒) กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๑๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔
(๓) กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๑๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔

ข้อ ๒  ในกฎกระทรวงนี้
รังสี หมายความว่า
พลังงานในรูปของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหรืออนุภาคใดๆ ที่
มีความเร็วซึ่งสามารถก่อให้เกิดการแตกตัวเป็นไอออนได้ทั้งโดยทางตรงหรือโดยทางอ้อมในตัวกลางที่ผ่านไป
เช่น รังสีแกมมา รังสีเอกซ์ รังสีบีตา รังสีแอลฟา อนุภาคนิวตรอน อนุภาคโปรตรอน
อนุภาคอิเล็คตรอน
เครื่องกำเนิดรังสี หมายความว่า
เครื่องที่ก่อให้เกิดการปลดปล่อยรังสีออกมา
เมื่อมีการให้พลังงานไฟฟ้าหรือพลังงานรูปแบบอื่นเข้าไป
วัสดุกัมมันตรังสี หมายความว่า
ธาตุ หรือสารประกอบใดๆ ที่มีองค์ประกอบส่วนหนึ่งมีโครงสร้างภายในอะตอมไม่คงตัว
และสลายตัวโดยการปลดปล่อยรังสีออกมา
กากกัมมันตรังสี หมายความว่า
วัสดุในรูปของแข็ง ของเหลว
หรือก๊าซที่เป็นวัสดุกัมมันตรังสีหรือประกอบหรือปนเปื้อนด้วยวัสดุกัมมันตรังสี
ที่มีค่ากัมมันตภาพต่อปริมาณ
หรือกัมมันตภาพรวมสูงกว่าเกณฑ์ปลอดภัยที่กำหนดโดยคณะกรรมการ
และผู้ครอบครองวัสดุนั้นไม่ประสงค์จะใช้งานอีกต่อไปและให้หมายความรวมถึงวัสดุอื่นใดที่คณะกรรมการกำหนดให้เป็นกากกัมมันตรังสี
บริเวณรังสี หมายความว่า
บริเวณใดๆ ที่มีรังสีในปริมาณที่คณะกรรมการกำหนดไม่ว่ารังสีนั้นจะมาจากวัสดุกัมมันตรังสี
หรือเครื่องกำเนิดรังสี
พื้นที่ควบคุม หมายความว่า
บริเวณรังสีซึ่งต้องควบคุมการเข้าออกตามมาตรการป้องกันรังสีและมาตรการความปลอดภัยทางรังสี
เพื่อควบคุมการได้รับรังสีจากการแผ่รังสีตามสภาพปกติ หรือป้องกันการแพร่กระจายของการเปรอะเปื้อนทางรังสีในระหว่างการทำงานตามสภาพปกติ
และป้องกันหรือจำกัดขอบเขตการแผ่รังสีที่มีอยู่

ข้อ ๓ 
ผู้ใดประสงค์จะผลิต มีไว้ในครอบครอง หรือใช้ซึ่งวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ
พลังงานปรมาณู วัสดุพลอยได้ หรือวัสดุต้นกำลัง ซึ่งพ้นสภาพที่เป็นอยู่ตามธรรมชาติในทางเคมี
ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนังงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
การขออนุญาตมีไว้ในครอบครอง
ซึ่งเครื่องกำเนิดรังสีที่ใช้ทางการแพทย์และ เครื่องกำเนิดรังสีเอกซ์
และการขออนุญาตผลิตหรือใช้พลังงานจากรังสีจากเครื่องกำเนิดรังสีดังกล่าว ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
ณ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
การขออนุญาตมีไว้ในครอบครอง
ซึ่งเครื่องกำเนิดรังสีนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในวรรคสองและการขออนุญาตผลิต
หรือใช้พลังงานจากรังสีจากเครื่องกำเนิดรังสีดังกล่าว
ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
การขออนุญาตผลิตมีไว้ในครอบครอง ซึ่งเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณู
หรือใช้พลังงานปรมาณูจากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณู
ให้ยื่นคำขออนุญาตพร้อมด้วยรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยแนบท้ายคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
ณ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

ข้อ ๔  ผู้ใดประสงค์จะกระทำด้วยประการใดๆ
แก่วัสดุต้นกำลังให้พ้นจากสภาพที่เป็นอยู่ตามธรรมชาติในทางเคมี
ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

ข้อ ๕ 
ผู้ใดประสงค์จะนำหรือส่งออกนอกราชอาณาจักร
นำหรือสั่งเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุพลอยได้
หรือวัสดุต้นกำลัง ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
ผู้ใดประสงค์จะนำหรือส่งออกนอกราชอาณาจักร
นำหรือสั่งเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งเครื่องกำเนิดรังสีที่ใช้ทางการแพทย์และเครื่องกำเนิดรังสีเอกซ์
ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
ผู้ใดประสงค์จะนำหรือส่งออกนอกราชอาณาจักร
นำหรือสั่งเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งเครื่องกำเนิดรังสีที่นอกเหนือจากที่ระบุไว้ในวรรคสอง
ให้ยื่นคำขออนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
ข้อ ๖  คำขออนุญาตตามข้อ
๓ ข้อ ๔ และข้อ ๕ ให้เป็นไปตามแบบที่คณะกรรมการกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ข้อ ๗ 
ผู้ยื่นคำขออนุญาตตามข้อ ๓ ข้อ ๔ หรือข้อ ๕
ต้องระบุผู้รับผิดชอบดำเนินการทางเทคนิคเกี่ยวกับรังสี
สถานที่จัดเก็บและสถานปฏิบัติการเกี่ยวกับรังสี เครื่องมือตรวจวัดรังสีและเครื่องใช้อันจำเป็นเพื่อระงับหรือป้องกันอันตรายจากรังสีซึ่งอาจมีแก่บุคคลหรือทรัพย์สิน
หรือเพื่อคุ้มครองอนามัยของบุคคล
และต้องจัดให้มีหลักประกันที่มีผลคุ้มครองผู้ปฏิบัติงานและบุคคลอื่นที่อาจได้รับผลกระทบทางรังสีตามระยะเวลาที่กำหนดในใบอนุญาต
พร้อมทั้งต้องเสนอมาตรการและวิธีการดังต่อไปนี้มาพร้อมคำขออนุญาตด้วย
(๑) มาตรการจัดเก็บวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ
วัสดุพลอยได้ วัสดุต้นกำลัง หรือเครื่องกำเนิดรังสีที่ขออนุญาตผลิต
มีไว้ในครอบครอง หรือใช้และแผนปฏิบัติการกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินจากการรั่วไหลหรือแพร่กระจายรังสีในภาวะไม่ปกติหรือกรณีฉุกเฉินอื่น
(๒) มาตรการในการติดตั้งเครื่องกำเนิดรังสี
(๓) มาตรการป้องกันอันตรายจากรังสี
ระบบประกันคุณภาพการใช้รังสีและเครื่องกำเนิดรังสีและแผนปฏิบัติการกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินจากการรั่วไหลหรือแพร่กระจายรังสีในภาวะไม่ปกติหรือกรณีฉุกเฉินอื่น
(๔) มาตรการจัดการและวิธีการในการส่งคืนกากกัมมันตรังสี
(๕) มาตรการขนส่งวัสดุกัมมันตรังสีและกากกัมมันตรังสี
คุณสมบัติและจำนวนของผู้รับผิดชอบดำเนินการทางเทคนิคเกี่ยวกับรังสี
สถานที่จัดเก็บหรือสถานปฏิบัติการเกี่ยวกับรังสี ลักษณะ ชนิด
หรือประเภทของเครื่องมือตรวจวัดรังสี และเครื่องใช้อันจำเป็นเพื่อระงับหรือป้องกันอันตรายจากรังสี
หลักประกัน
มาตรการและวิธีการตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ข้อ ๘ 
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับคำขอตามข้อ ๓ ข้อ ๔ หรือข้อ ๕ แล้ว
ให้ตรวจสอบคำขอดังกล่าวให้แล้วเสร็จภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับคำขอดังกล่าว
ถ้าเห็นว่าหลักฐานและรายละเอียดไม่ครบถ้วน ให้แจ้งผู้ขออนุญาตดำเนินการส่งหลักฐานและรายละเอียดเพิ่มเติมให้ครบถ้วนภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง
ในกรณีที่ผู้ขออนุญาตไม่ดำเนินการยื่นหลักฐานและรายละเอียดเพิ่มเติมภายในระยะเวลาที่กำหนดหรือได้ยื่นหลักฐานและรายละเอียดภายในระยะเวลาที่กำหนดแต่พนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจสอบแล้วเห็นว่าหลักฐานและรายละเอียดยังไม่ครบถ้วน
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งไม่รับคำขออนุญาต
แล้วแจ้งคำสั่งดังกล่าวพร้อมส่งหลักฐานและรายละเอียดที่เกี่ยวข้องคืนให้แก่ผู้ขออนุญาตภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหลักฐานและรายละเอียดเพิ่มเติม
ในกรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจสอบแล้วเห็นว่าหลักฐานและรายละเอียดที่ยื่นพร้อมคำขอตามวรรคหนึ่ง
หรือหลักฐานและรายละเอียดที่ยื่นเพิ่มเติมภายในระยะเวลาที่กำหนดตามวรรคสองครบถ้วนแล้ว
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งรับคำขออนุญาตและเสนอคำขอดังกล่าวให้คณะกรรมการพิจารณาโดยเร็ว

ข้อ ๙ 
เมื่อคณะกรรมการได้รับคำขอตามข้อ ๘ แล้ว
ถ้าเห็นว่าไม่ควรอนุญาตให้แจ้งผลการพิจารณาให้ผู้ขออนุญาตทราบโดยเร็ว
ถ้าเห็นว่าควรอนุญาต ให้ออกใบอนุญาตให้ผู้ขออนุญาตตามแบบที่คณะกรรมการกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ข้อ ๑๐ 
ใบอนุญาตที่ออกให้ตามคำขอตามข้อ ๓ ข้อ ๔ และข้อ ๕
ให้มีอายุตามที่คณะกรรมการกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ข้อ ๑๑ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องอบรมบุคคลที่ทำงานในบริเวณรังสี
ให้เข้าใจและทราบถึงอันตรายจากรังสี และวิธีป้องกันอันตรายจากรังสี
หลักเกณฑ์และวิธีการอบรมตามวรรคหนึ่ง
ให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ข้อ ๑๒ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องระมัดระวังมิให้บุคคลที่ทำงานในบริเวณรังสีได้รับรังสีเกินปริมาณที่กำหนด
ดังต่อไปนี้
(๑) ๒๐
มิลลิซีเวิร์ตต่อปี โดยเฉลี่ยในช่วง ๕ ปีติดต่อกัน สำหรับตลอดทั่วร่างกาย
 ทั้งนี้ ในแต่ละปีจะรับรังสีได้ไม่เกิน
๕๐ มิลลิซีเวิร์ต และตลอดในช่วง ๕ ปีติดต่อกันนั้นจะต้องได้รับรังสีไม่เกิน ๑๐๐
มิลลิซีเวิร์ต
(๒) ๑๕๐
มิลลิซีเวิร์ตต่อปี สำหรับเลนซ์ของดวงตา
(๓) ๕๐๐
มิลลิซีเวิร์ตต่อปี สำหรับส่วนที่เป็นผิวหนัง มือ และเท้า

ข้อ ๑๓ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องระมัดระวังมิให้หญิงมีครรภ์ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับรังสี
ได้รับรังสีตลอดระยะเวลาที่ตั้งครรภ์เกิน ๒ มิลลิซีเวิร์ต และทั้งนี้
ต้องได้รับรังสีเฉลี่ยไม่เกิน ๐.๒
มิลลิซีเวิร์ตต่อเดือน

ข้อ ๑๔  ผู้รับใบอนุญาตต้องระมัดระวังมิให้ประชาชนทั่วไปที่ไม่ใช่ผู้ที่มารับบริการทางการแพทย์ได้รับรังสีเกินปริมาณที่กำหนด
ดังต่อไปนี้
(๑) ๑
มิลลิซีเวิร์ตต่อปี สำหรับตลอดทั่วร่างกาย
(๒) ๑๕
มิลลิวีเวิร์ตต่อปี สำหรับเลนซ์ของดวงตา
(๓) ๕๐
มิลลิซีเวิร์ตต่อปี สำหรับส่วนที่เป็นผิวหนัง

ข้อ ๑๕ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องไม่จัดให้บุคคลที่มีอายุต่ำกว่าสิบหกปีเข้าไปในบริเวณรังสีหรือปฏิบัติงานใดๆ
ที่เกี่ยวกับรังสี
ข้อ ๑๖ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องไม่จัดให้บุคคลที่มีอายุตั้งแต่สิบหกปีแต่ไม่เกินสิบแปดปีปฏิบัติงานในพื้นที่ควบคุม
เว้นแต่เป็นการฝึกอบรมซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของผู้รับผิดชอบดำเนินการทางเทคนิคเกี่ยวกับรังสี

ข้อ ๑๗ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องติดตั้งเครื่องหมายสัญลักษณ์เตือนภัยทางรังสีพร้อมข้อความหรือคำเตือนภัยที่เหมาะสม
ที่จุดทางเข้าในบริเวณรังสีและพื้นที่ควบคุม และต้องมีระบบเตือนภัย
รวมทั้งวิธีปฏิบัติกรณีฉุกเฉิน ณ จุดที่เป็นทางเข้า  และตำแหน่งอื่นๆ
ที่เหมาะสมภายในพื้นที่ควบคุม
เครื่องหมายสัญลักษณ์เตือนภัยทางรังสีตามวรรคหนึ่ง
ให้เป็นไปตามแบบที่คณะกรรมการกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ข้อ ๑๘ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องรายงานแสดงปริมาณของวัสดุกัมมันตรังสีที่มีไว้ในครอบครองต่อคณะกรรมการว่าได้เพิ่มขึ้น
คงที่ หรือลดลงเท่าใด
รวมทั้งเหตุแห่งการเพิ่มขึ้นและการลดลงนั้นด้วยโดยยื่นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติภายในสิบห้าวันเมื่อครบหกสิบวันนับแต่วันที่ได้รับใบอนุญาต
และต้องจัดทำรายงานดังกล่าวเสนอต่อคณะกรรมการต่อไปอีกตามแบบและระยะเวลาที่คณะกรรมการกำหนด

ข้อ ๑๙ 
ในกรณีที่ผู้รับใบอนุญาตพบว่าวัสดุกัมมันตรังสีที่อยู่ในความครอบครองสูญหายหรือเกิดการรั่วไหลออกจากภาชนะที่กักเก็บหรืออุปกณ์ที่บรรจุอยู่
ให้รายงานต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติโดยพลัน

ข้อ ๒๐ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องเก็บรักษาวัสดุกัมมันตรังสีไว้ ณ
สถานที่ตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาต
การย้ายวัสดุกัมมันตรังสีไปเก็บรักษาไว้ ณ
สถานที่อื่นที่มิได้ระบุไว้ในใบอนุญาตต้องได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากคณะกรรมการ
โดยให้นำความในข้อ ๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๒๑ 
ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดการเกี่ยวกับกากกัมมันตรังสีที่เกิดขึ้นจากการใช้งานของตนตามมาตรการจัดการกากกัมมันตรังสีที่เสนอไว้ตามข้อ
๗ (๔) และตามที่กำหนดในกฎกระทรวงว่าด้วยการนั้น

ข้อ ๒๒ 
บรรดาผู้รับใบอนุญาตไว้แล้วก่อนวันที่กฎกระทรวงฉบับนี้มีผลใช้บังคับให้คงมีสิทธิตามใบอนุญาตนั้นต่อไปตามเงื่อนไขและภายในกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในใบอนุญาต

ข้อ ๒๓ 
ให้ถือว่าการดำเนินการเพื่อขอรับใบอนุญาตก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้มีผลใช้บังคับเป็นการดำเนินการเพื่อขอรับใบอนุญาตตามกฎกระทรวงนี้

ข้อ ๒๔ 
กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๖
พินิจ  จารุสมบัติ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้
คือ โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงเงื่อนไขและวิธีการขอรับใบอนุญาต
และการออกใบอนุญาตทำการผลิต มีไว้ในครอบครอง ใช้ นำเข้าหรือส่งออกนอกราชอาณาจักร
ซึ่งวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ พลังงานปรมาณู วัสดุพลอยได้
หรือวัสดุต้นกำลังซึ่งพ้นจากสภาพที่เป็นอยู่ตามธรรมชาติในทางเคมีและการกระทำด้วยประการใดๆ
แก่วัสดุต้นกำลังให้พ้นจากสภาพที่เป็นอยู่ตามธรรมชาติในทางเคมี
เพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงาน สุขภาพของประชาชน และไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม
และเนื่องจากมาตรา ๔ วรรคหนึ่ง (๓)
(๔) และวรรคสอง
แห่งพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔ บัญญัติให้การกำหนดเงื่อนไขและวิธีการขอรับใบอนุญาตตามพระราชบัญญัตินี้
และการกำหนดเงื่อนไขให้ผู้รับใบอนุญาตตามมาตรา ๑๒ ปฏิบัติกำหนดโดยกฎกระทรวง
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

เกษร/พิมพ์
๑๓ มิถุนายน ๒๕๔๖

เนติมา/พัชรินทร์ ผู้จัดทำ
๑๓ มิถุนายน ๒๕๔๖

[๑] รก.๒๕๔๖/๒๗ก/๑๘/๑ เมษายน ๒๕๔๖