ข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร พ.ศ. 2555

ข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

ข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
เรื่อง
กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม
หลักสูตร
หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร
พ.ศ. ๒๕๕๕[๑]

โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงข้อกำหนดว่าด้วยกำหนดคุณสมบัติ
รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร
ให้มีความเหมาะสม สอดคล้องกับสภาพการณ์ในปัจจุบัน

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓๖ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจราจรทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒ อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๔ และมาตรา ๔๑
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติออกข้อกำหนดไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ข้อกำหนดนี้เรียกว่า
ข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม
หลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร พ.ศ. ๒๕๕๕

ข้อ ๒  ให้ยกเลิก
(๑) ข้อกำหนดกรมตำรวจ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ
รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่
เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร ลงวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๓
(๒) ข้อกำหนดกรมตำรวจ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ
รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่
เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร (ฉบับที่ ๒) ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๓
(๓) ข้อกำหนดกรมตำรวจ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ
รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร
(ฉบับที่ ๓) ลงวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๗

คุณสมบัติ

ข้อ ๓  ผู้ที่จะได้รับการอบรมหลักสูตรอาสาจราจร
ต้องมีคุณสมบัติดังนี้
(๑) มีสัญชาติไทย
(๒) มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์
(๓) มีความรู้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทียบเท่า
(๔)
ไม่เคยเป็นผู้ได้รับโทษโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกในคดีอาญา
เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ
และผ่านการตรวจสอบประวัติจากกองทะเบียนประวัติอาชญากร สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
(๕) ไม่เป็นผู้มีร่างกายทุพพลภาพจนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในการจราจรได้
(๖) ไม่เป็นผู้มีโรคติดต่อที่น่ารังเกียจ
และไม่มีโรคประจำตัวที่ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมเห็นว่าอาจเป็นอันตรายต่อการปฏิบัติหน้าที่การจราจรได้
(๗) ไม่เป็นบุคคลวิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ
(๘) ไม่เป็นผู้ติดสุรา ของเมาหรือยาเสพติดให้โทษ

รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม

ข้อ ๔  รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม
มีดังนี้
(๑) ในเขตกรุงเทพมหานคร
ให้กองบังคับการตำรวจจราจรดำเนินการรับสมัครคัดเลือกบุคคลและเปิดการอบรมเป็นครั้งคราวตามที่เห็นสมควร
(๒) ในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร ให้ตำรวจภูธรภาค
๑ - ๙ ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตำรวจภูธรจังหวัด
และกองบังคับการตำรวจทางหลวง
ดำเนินการคัดเลือกบุคคลและเปิดการอบรมเป็นครั้งคราวตามที่เห็นสมควร
(๓)
ผู้เข้ารับการอบรมจะต้องมีเวลาอบรมและฝึกอบรมตลอดเวลาการอบรมอย่างน้อยร้อยละแปดสิบของเวลาอบรมทั้งหมด
ภายหลังที่ได้อบรมแล้วให้มีการทดสอบประเมินผล
ผู้ที่ผ่านการทดสอบจะต้องได้คะแนนอย่างน้อยร้อยละหกสิบของคะแนนรวมทั้งหมด
จึงเป็นผู้มีสิทธิได้รับการเสนอชื่อเพื่อแต่งตั้งเป็นอาสาจราจร
(๔) กำหนดวัน เวลาอบรม สถานที่อบรม
และจำนวนผู้เข้ารับการอบรมให้ผู้รับผิดชอบตาม (๑) หรือ (๒)
แล้วแต่กรณี เป็นผู้กำหนด  ทั้งนี้ ต้องอบรมให้ครบตามหลักสูตรและชั่วโมงอบรมในข้อ
๕
(๕) อุปกรณ์ต่าง ๆ
ที่จำเป็นจะต้องใช้ในการอบรมอันเป็นสิ่งของเฉพาะตัว
ผู้เข้ารับการอบรมเป็นผู้จัดหาเองตามที่เจ้าหน้าที่กำหนดให้ เช่น นกหวีด ถุงมือ
แถบสะท้อนแสง และเครื่องแต่งกาย เป็นต้น
(๖) ให้กองบัญชาการตำรวจนครบาล ตำรวจภูธรภาค ๑ - ๙
ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้ และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง
ขึ้นทะเบียนผู้ทำหน้าที่เป็นวิทยากรในการฝึกอบรมอาสาจราจร
(๗) ก่อนการฝึกอบรมให้หน่วยงานที่จัดให้มีการฝึกอบรมรายงานรายละเอียดเกี่ยวกับวิทยากร
ตารางการอบรมให้กองบัญชาการตำรวจนครบาล ตำรวจภูธรภาค ๑ - ๙
ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจชายแดนภาคใต้ หรือกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง แล้วแต่กรณี ทราบและให้หน่วยงานดังกล่าวตรวจสอบติดตามแนะนำให้การฝึกอบรมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

หลักสูตรอาสาจราจร

ข้อ ๕  การอบรมหลักสูตรอาสาจราจร
ให้มีภาควิชาการและภาคปฏิบัติ ดังต่อไปนี้
(๑) ภาควิชาการซึ่งอบรมภายในสถานที่ ให้มีดังนี้
(ก) ความรู้ทั่วไปเรื่องการจราจรและหน้าที่อาสาจราจร
เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง
(ข) กฎหมายเกี่ยวกับการจราจร เวลาอบรม ๓ ชั่วโมง
(ค) การตรวจ ควบคุมและการจัดจราจร เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง
(ง) การประชาสัมพันธ์ในหน้าที่จราจร
การแจ้งข่าวอาชญากรรม และการแจ้งข่าวอุบัติเหตุ เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง
(จ) สาเหตุและการป้องกันอุบัติเหตุจราจร เวลาอบรม ๒
ชั่วโมง
(ฉ) การใช้อุปกรณ์ช่วยในการจราจร เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง
(ช) การปฐมพยาบาลและช่วยเหลือเจ้าพนักงานในที่เกิดเหตุ
เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง
(๒) ภาคปฏิบัติการซึ่งต้องฝึกนอกสถานที่ ให้มีดังนี้
(ก) ทำสัญญาณและเสียงสัญญาณในการควบคุมการจราจร
เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง
(ข) การควบคุมการจัดการจราจร เวลาอบรม ๖ ชั่วโมง

หน้าที่ของอาสาจราจร

ข้อ ๖  ผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมและทดสอบหลักสูตรอาสาจราจรครบถ้วนแล้ว
เมื่อได้รับการพิจารณาแต่งตั้งเป็นอาสาจราจร
ให้หน่วยงานที่รับผิดชอบดำเนินการจัดทำทะเบียนประวัติ กำหนดหมายเลขประจำตัว
และจัดให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒ ดังต่อไปนี้
(๑) ตรวจ ควบคุม
และจัดการจราจรบริเวณที่มีการจราจรติดขัด
คับคั่งหรือในกรณีที่มีเหตุฉุกเฉินเกิดขึ้นเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ร้องขอ
(๒) ดูแลการหยุดรถ จอดรถ การข้ามทาง
เพื่อให้การจราจรมีความสะดวกและปลอดภัย
(๓) ชี้แจง แนะนำ
ตลอดจนโฆษณาประชาสัมพันธ์ให้ผู้ใช้ทางทราบระเบียบวิธีการที่ถูกต้องและปฏิบัติตาม
(๔) รายงานการกระทำความผิดของผู้ขับรถ การชำรุดเสียหาย
ข้อขัดข้องของเครื่องหมายและสัญญาณจราจรให้เจ้าหน้าที่ตำรวจทราบเพื่อดำเนินการต่อไป
(๕) แจ้งอุบัติเหตุจราจรให้พนักงานเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหน้าที่ร่วมกันทราบโดยมิชักช้า
และอยู่เป็นผู้ช่วยเหลือทำหน้าที่จราจรในการรักษาสถานที่เกิดเหตุและช่วยเหลือผู้ประสบอุบัติเหตุ

เครื่องแบบและเครื่องหมาย

ข้อ ๗  เครื่องแบบของอาสาจราจร
ประกอบด้วย
(๑) หมวก ให้มีลักษณะเป็นหมวกแก๊ปทรงอ่อนสีแสด มีเครื่องหมาย
อส.จร. สีขาวในวงสีดำ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง
๕ เซนติเมตร ติดอยู่กึ่งกลางด้านหน้าหมวก
สำหรับด้านหลังของหมวกให้มีหมายเลขประจำตัวและรุ่นการอบรมเป็นสีดำติดอยู่ให้เห็นได้ชัดเจน
หรือเป็นหมวกนิรภัยสีแสด ขอบหมวกสีดำ มีลักษณะเดียวกับหมวกนิรภัยของตำรวจจราจร
มีตัวอักษร อส.จร. ด้านหน้าหมวก และมีหมายเลขประจำตัวทั้งด้านซ้ายและด้านขวาของขอบหมวก
(๒) ปลอกแขน ให้ใช้ปลอกแขนสีแสด กว้าง ๑๐ เซนติเมตร
มีอักษร กท. สำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร
อักษร ทล. สำหรับในเขตกองบังคับการตำรวจทางหลวง
สำหรับในเขตจังหวัดอื่นนอกจากเขตกรุงเทพมหานครให้ใช้อักษรย่อของจังหวัด
(๓) สายนกหวีด ให้มีสายนกหวีดด้ายถักสีขาว ๑ เส้น
คล้องคอ ปลายมีนกหวีด
(๔)
เสื้อสะท้อนแสงรูปแบบเดียวกับตำรวจจราจรมีข้อความอาสาจราจรด้านหลัง
(๕) ถุงมือ ให้ใช้ถุงมือสีขาว
(๖) รองเท้าให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นสีดำ

บัตรอาสาจราจร

ข้อ ๘  ให้หัวหน้าหน่วยงานที่คัดเลือกอาสาจราจร
ตามข้อ ๔ (๑) หรือ (๒) แล้วแต่กรณี ออกบัตรประจำตัวให้แก่ผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นอาสาจราจร

ข้อ ๙  บัตรประจำตัวของอาสาจราจรมีอายุสองปีนับแต่วันที่ออกบัตร
และมีรูปแบบตามท้ายข้อกำหนดนี้

ข้อ ๑๐  การขอต่ออายุบัตรประจำตัว
ให้อาสาจราจรยื่นคำขอต่อผู้มีอำนาจออกบัตรตามข้อ ๘  ทั้งนี้
ต้องยื่นก่อนวันที่บัตรประจำตัวสิ้นอายุไม่น้อยกว่าหกสิบวัน

การพ้นสภาพของอาสาจราจร

ข้อ ๑๑  ให้อาสาจราจรพ้นสภาพจากการเป็นอาสาจราจร
ในกรณีดังต่อไปนี้
(๑) ขาดคุณสมบัติตามข้อ ๓
(๒) ลาออก
(๓) ตาย
(๔)
ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติเห็นสมควรให้พ้นสภาพการเป็นอาสาจราจร

บทเฉพาะกาล

ข้อ ๑๒  ให้นำคุณสมบัติของอาสาจราจรและหลักสูตรอาสาจราจรตามข้อกำหนดกรมตำรวจ
เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่
เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร ลงวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๓
และที่แก้ไขเพิ่มเติม
มาใช้บังคับกับการอบรมอาสาจราจรที่ดำเนินการอยู่ก่อนวันที่ข้อกำหนดนี้มีผลใช้บังคับ

ข้อ ๑๓  ในกรณีมีปัญหาในการปฏิบัติตามข้อกำหนดนี้
ให้ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติเป็นผู้มีอำนาจพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาด

ทั้งนี้ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป

ประกาศ
ณ วันที่ ๑๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕
พลตำรวจเอก
เพรียวพันธ์  ดามาพงศ์
ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ

[เอกสารแนบท้าย]

๑. แบบบัตรประจำตัวของอาสาจราจรออกตามความในข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรมหลักสูตร หน้าที่
เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร พ.ศ. ๒๕๕๕

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๑ กุมภาพันธ์
๒๕๕๕

ปณตภร/ผู้ตรวจ
๑๐ กุมภาพันธ์
๒๕๕๕

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๙/ตอนพิเศษ ๒๖ ง/หน้า ๑๐๐/๓๑ มกราคม ๒๕๕๕