ระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการไกล่เกลี่ย พ.ศ. 2559

ระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

ระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการไกล่เกลี่ย
พ.ศ. ๒๕๕๙

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ และวิธีการไกล่เกลี่ย
เพื่อให้เป็นไปตามหลักการที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๗ แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
พ.ศ. ๒๕๔๒

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๔ และมาตรา ๒๗ แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒
ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจึงออกระเบียบไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการไกล่เกลี่ย
พ.ศ. ๒๕๕๙

ข้อ
๒[๑]  ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๓  ในกรณีที่มีระเบียบ ประกาศ
ข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดที่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ปฏิบัติตามระเบียบนี้

ข้อ
๔  ในระเบียบนี้
คณะกรรมการ หมายความว่า
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประธานกรรมการ หมายความว่า
ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
กรรมการ หมายความว่า กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
คณะอนุกรรมการ หมายความว่า
คณะอนุกรรมการด้านการไกล่เกลี่ย
และหรือคณะอนุกรรมการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่คณะกรรมการแต่งตั้ง
สำนักงาน หมายความว่า
สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
การไกล่เกลี่ย หมายความว่า
กระบวนการระงับข้อพิพาทอันเกิดจากปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชน ที่คณะกรรมการหรือผู้ที่คณะกรรมการมอบหมาย
ทำหน้าที่คนกลางในการช่วยเหลือเสนอแนะหรือแก้ไขข้อพิพาทภายในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
และจัดทำข้อตกลงที่เป็นธรรม ซึ่งเป็นที่ยอมรับระหว่างคู่กรณี
ผู้ไกล่เกลี่ย หมายความว่า
บุคคลหรือคณะบุคคลที่คณะกรรมการมอบหมายให้ดำเนินการไกล่เกลี่ย เช่น คณะอนุกรรมการ
สำนักงาน หรือบุคคลที่คณะกรรมการเห็นสมควร
คำร้อง หมายความว่า
เรื่องที่มีการเสนอต่อคณะกรรมการเพื่อขอให้ตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนหรือเรื่องที่คณะกรรมการเห็นสมควรให้มีการตรวจสอบ
ผู้ร้อง หมายความว่า บุคคลหรือองค์กรที่กล่าวอ้างว่าถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน
ซึ่งยื่นคำร้องขอให้ตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน
และให้หมายความรวมถึงผู้ทำการแทนที่ได้รับมอบหมาย
ผู้ถูกร้อง หมายความว่า บุคคลหรือองค์กร
ซึ่งถูกผู้ร้องกล่าวอ้างว่ากระทำละเมิดสิทธิมนุษยชนและให้หมายความรวมถึงบุคคลหรือองค์กรที่คณะกรรมการเห็นสมควรให้มีการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน
คู่กรณี หมายความว่า ผู้ร้องและผู้ถูกร้อง
ซึ่งประสงค์จะระงับข้อพิพาทด้วยการไกล่เกลี่ยและให้รวมถึงบุคคลหรือองค์กรผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลหรือองค์กรนั้น
ๆ ตามกฎหมาย
ศูนย์ไกล่เกลี่ย หมายความว่า ศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำสำนักงาน
หัวหน้าศูนย์ไกล่เกลี่ย หมายความว่า
เจ้าหน้าที่สำนักงานที่เลขาธิการมอบหมายให้รับผิดชอบงานของศูนย์ไกล่เกลี่ย
เจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ย หมายความว่า
เจ้าหน้าที่สำนักงานที่เลขาธิการมอบหมายให้ปฏิบัติงานในศูนย์ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๕  ให้ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติรักษาการตามระเบียบนี้
ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้
ให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นผู้วินิจฉัยชี้ขาด

หมวด ๑
การดำเนินการให้มีการไกล่เกลี่ย

ข้อ
๖  ในระหว่างการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนของคณะกรรมการหรือคณะอนุกรรมการ
หากคณะกรรมการหรือคณะอนุกรรมการเห็นสมควรให้มีการไกล่เกลี่ย
หรือเมื่อคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งประสงค์ให้มีการไกล่เกลี่ยและคู่กรณีทั้งสองฝ่ายตกลงให้มีการไกล่เกลี่ย
ให้ดำเนินการให้มีการไกล่เกลี่ยตามระเบียบนี้

ข้อ
๗  กรณีต่อไปนี้ ห้ามมิให้นำเอามาไกล่เกลี่ย
(๑)
กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับการล่วงละเมิดและการคุกคามทางเพศ
(๒)
กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับความผิดอาญาแผ่นดิน
(๓)
กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับการกระทำรุนแรงต่อเด็ก
(๔)
กรณีอื่นตามประกาศที่คณะกรรมการกำหนด

ข้อ
๘  ในการจัดให้มีการไกล่เกลี่ย ศูนย์ไกล่เกลี่ยอาจให้คำแนะนำแก่คู่กรณี
หรือผู้ที่เกี่ยวข้องถึงกระบวนการและวิธีการไกล่เกลี่ย
ตลอดจนข้อมูลอื่นใดอันจะเป็นประโยชน์แก่บุคคลหรือองค์กรดังกล่าว

ข้อ
๙  ในกรณีที่คู่กรณีทั้งสองฝ่ายประสงค์จะให้มีการไกล่เกลี่ย
ให้แจ้งความประสงค์เป็นหนังสือหรือแจ้งด้วยวาจาต่อคณะกรรมการ คณะอนุกรรมการ
หรือศูนย์ไกล่เกลี่ย แล้วแต่กรณี

ข้อ
๑๐  ในกรณีที่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแจ้งความประสงค์ให้มีการไกล่เกลี่ยต่อคณะกรรมการคณะอนุกรรมการ
หรือศูนย์ไกล่เกลี่ย ในระหว่างกระบวนการตรวจสอบ ให้สอบถามคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่ง
หากคู่กรณีทุกฝ่ายยินยอมจะให้มีการไกล่เกลี่ยและคณะกรรมการหรือคณะอนุกรรมการเห็นสมควรให้ดำเนินการไกล่เกลี่ยต่อไป

หมวด ๒
การไกล่เกลี่ย

ส่วนที่ ๑
การมอบหมายผู้ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๑๑  ในกรณีที่คณะกรรมการเห็นสมควรให้มีการไกล่เกลี่ย
คณะกรรมการอาจดำเนินการเองหรือมอบหมายให้ผู้ไกล่เกลี่ยตามระเบียบนี้
ดำเนินการแทนได้
ในการมอบหมายผู้ไกล่เกลี่ย
ให้คำนึงถึงความเป็นกลางและความเหมาะสมของบุคคลนั้นและความสมัครใจของคู่กรณีเท่าที่จะพึงกระทำได้
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยที่ได้รับมอบหมายดำเนินการไกล่เกลี่ยตามระเบียบนี้

ข้อ
๑๒  ให้ผู้ไกล่เกลี่ยที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิตามระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการขึ้นทะเบียนผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิได้รับค่าตอบแทนและค่าใช้จ่ายในการเดินทาง
ตามระเบียบดังกล่าว

ส่วนที่ ๒
การเปิดเผยข้อเท็จจริงและการคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๑๓  เมื่อได้รับการมอบหมายให้เป็นผู้ไกล่เกลี่ยแล้ว
ผู้ไกล่เกลี่ยต้องเปิดเผยข้อเท็จจริง ซึ่งอาจเป็นเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางของตนให้คู่กรณีทราบโดยทันที
นับแต่เวลาที่ได้รับการมอบหมายและตลอดระยะเวลาที่กระบวนการไกล่เกลี่ยยังไม่สิ้นสุดหากปรากฏข้อเท็จจริงตามวรรคหนึ่งก่อนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลง
ผู้ไกล่เกลี่ยต้องเปิดเผยข้อเท็จจริงนั้นให้คู่กรณีทราบโดยทันที

ข้อ
๑๔  คู่กรณีอาจคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยได้
หากปรากฏข้อเท็จจริงซึ่งเป็นเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางของผู้ไกล่เกลี่ย
แต่คู่กรณีจะคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยซึ่งตนได้ให้ความยินยอมแล้วมิได้
เว้นแต่คู่กรณีฝ่ายนั้นไม่รู้หรือไม่มีเหตุอันควรรู้ถึงเหตุแห่งการคัดค้านในขณะที่ให้ความยินยอม

ข้อ
๑๕  คู่กรณีที่ประสงค์จะคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยต้องแจ้งเหตุแห่งการคัดค้านให้คณะกรรมการทราบก่อนเริ่มกระบวนการไกล่เกลี่ย
หรือภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รู้ถึงข้อเท็จจริงตามข้อ ๑๓ วรรคหนึ่ง แล้วแต่กรณี
 ทั้งนี้
ต้องกระทำก่อนกระบวนการไกล่เกลี่ยจะสิ้นสุดลงตามข้อ ๓๑
การที่ผู้ไกล่เกลี่ยขอถอนตัวไม่ถือว่าเป็นการยอมรับข้อเท็จจริงตามที่คู่กรณียกขึ้นคัดค้าน
ในกรณีที่มีการคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ย
ให้คณะกรรมการเป็นผู้พิจารณาและมีคำสั่งตามที่เห็นสมควร

ส่วนที่ ๓
การพ้นจากหน้าที่ของผู้ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๑๖  ให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่ในเรื่องที่ได้รับมอบหมายในกรณีดังต่อไปนี้
(๑)
ผู้ไกล่เกลี่ยขอถอนตัว
(๒)
คณะกรรมการมีคำสั่งให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่า
(ก)
มีเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางในการทำหน้าที่ผู้ไกล่เกลี่ย
(ข)
ผู้ไกล่เกลี่ยบกพร่องต่อหน้าที่หรือละเลยไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ผู้ไกล่เกลี่ย
(ค)
ผู้ไกล่เกลี่ยประพฤติตนไม่เหมาะสมแก่การเป็นผู้ไกล่เกลี่ย
(ง)
ผู้ไกล่เกลี่ยกระทำการหรือละเว้นกระทำการตามหน้าที่ของผู้ไกล่เกลี่ยโดยจงใจ หรือประมาทเลินเล่อจนเป็นเหตุให้คู่กรณีเสียหาย
(จ)
ผู้ไกล่เกลี่ยกระทำผิดหรือฝ่าฝืนต่อจริยธรรมของผู้ไกล่เกลี่ยตามข้อ ๓๗

ข้อ
๑๗  ในกรณีที่ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่ตามข้อ
๑๖ คณะกรรมการอาจมีคำสั่งให้กระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงหรือมอบหมายผู้ไกล่เกลี่ยคนใหม่ให้ทำหน้าที่ก็ได้

ส่วนที่ ๔
กระบวนการไกล่เกลี่ย

ข้อ
๑๘  เมื่อได้รับมอบหมายให้ไกล่เกลี่ยในเรื่องใดแล้ว
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยศึกษาเอกสารหรือข้อเท็จจริงในคำร้องและคำชี้แจงของคู่กรณีเพื่อประโยชน์ในการไกล่เกลี่ย
 ทั้งนี้ การรับส่งเอกสารคำร้อง
คำชี้แจงของคู่กรณี หรือการประสานงานใด ๆ ให้เป็นไปตามที่สำนักงานกำหนด

ข้อ
๑๙  คู่กรณีที่เป็นบุคคลธรรมดาพึงเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยด้วยตนเอง
เว้นแต่มีเหตุจำเป็นคู่กรณีนั้นอาจแต่งตั้งตัวแทนที่มีอำนาจตัดสินใจและทำข้อตกลงเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยก็ได้
ให้คู่กรณีที่เป็นนิติบุคคลหรือองค์กรอื่นแต่งตั้งตัวแทนที่มีอำนาจตัดสินใจและทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีเข้าร่วมการไกล่เกลี่ย
โดยทำเป็นหนังสือมอบอำนาจส่งต่อเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย
เว้นแต่จะได้แต่งตั้งผู้มีอำนาจตัดสินใจและทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีไว้ในคำร้องแล้ว
เมื่อเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายได้รับหนังสือแต่งตั้งตัวแทนแล้วให้ตรวจสอบความถูกต้องของผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจและขอบเขตอำนาจที่ได้รับมอบ
ในกรณีที่หนังสือมอบอำนาจมีข้อบกพร่องหรือมีข้อจำกัดเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจที่ได้รับมอบ
ให้แจ้งให้ผู้ไกล่เกลี่ยทราบ

ข้อ
๒๐  ในกรณีที่คู่กรณีมิได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น
ผู้ไกล่เกลี่ยอาจกำหนดขั้นตอนหรือแนวทางในการดำเนินการไกล่เกลี่ยตามที่เห็นสมควร
โดยคำนึงถึงกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน พฤติการณ์แห่งข้อพิพาท
ความประสงค์ของคู่กรณี
การปฏิบัติต่อคู่กรณีอย่างเป็นธรรมและความต้องการที่จะระงับข้อพิพาทด้วยความรวดเร็ว
ก่อนไกล่เกลี่ย
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยแจ้งขั้นตอนการไกล่เกลี่ยให้คู่กรณีทราบว่า
ข้อเสนอและคำชี้แจงเกี่ยวกับข้อเท็จจริงในการไกล่เกลี่ยจะเก็บรักษาไว้เป็นความลับ
คู่กรณีไม่มีสิทธิใช้อ้างอิงไม่ว่ากรณีใด ๆ และไม่ผูกมัดคู่กรณีหรือคณะกรรมการให้ต้องปฏิบัติตาม
และหากไม่สามารถตกลงกันได้ก็ไม่มีผลต่อการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนของคณะกรรมการ

ข้อ
๒๑  ผู้ไกล่เกลี่ยอาจให้คู่กรณีเสนอข้อเท็จจริงหรือข้อมูลเบื้องต้นแห่งข้อพิพาท
ตลอดจนข้อเสนอในการระงับข้อพิพาทต่อผู้ไกล่เกลี่ย
หรืออาจเสนอให้มีการแลกเปลี่ยนข้อเท็จจริงหรือข้อมูลดังกล่าวระหว่างคู่กรณีก็ได้
คู่กรณีอาจขอให้ผู้ไกล่เกลี่ยดำเนินการตามวรรคหนึ่งก็ได้
ในกรณีเช่นว่านี้ ผู้ไกล่เกลี่ยจะจัดให้มีการดำเนินการตามที่คู่กรณีขอหรือไม่ก็ได้

ข้อ
๒๒  การไกล่เกลี่ยจะทำด้วยวิธีใด ณ
วันเวลาและสถานที่ใด ต้องแจ้งให้คู่กรณีทุกฝ่ายทราบล่วงหน้าภายในเวลาอันสมควร

ข้อ
๒๓  ผู้ไกล่เกลี่ยอาจอนุญาตให้เฉพาะแต่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทุกฝ่ายอยู่ในกระบวนการไกล่เกลี่ยก็ได้
 ทั้งนี้
ผู้ไกล่เกลี่ยต้องแจ้งถึงการดำเนินการไกล่เกลี่ยนั้นให้คู่กรณีฝ่ายที่มิได้เข้าร่วมกระบวนการไกล่เกลี่ยทราบด้วย
ความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับแก่ตัวแทน
ทนายความ
ที่ปรึกษาของคู่กรณีหรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่ผู้ไกล่เกลี่ยอนุญาตให้เข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยด้วย

ข้อ
๒๔  เมื่อผู้ไกล่เกลี่ยได้รับข้อมูลอันเกี่ยวกับข้อพิพาทจากคู่กรณีฝ่ายหนึ่ง
ผู้ไกล่เกลี่ยอาจเปิดเผยสาระสำคัญของข้อมูลนั้นให้แก่คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งทราบก็ได้
เว้นแต่เป็นข้อมูลที่คู่กรณีได้ให้ผู้ไกล่เกลี่ยไว้โดยห้ามมิให้เปิดเผย

ข้อ
๒๕  กระบวนการไกล่เกลี่ยให้ดำเนินการเป็นการลับ
และไม่ให้มีการบันทึกรายละเอียดของการไกล่เกลี่ยไว้
เว้นแต่คู่กรณีจะตกลงกันให้บันทึกรายละเอียดของการไกล่เกลี่ยทั้งหมดหรือแต่บางส่วนก็ได้

ข้อ
๒๖  ผู้ไกล่เกลี่ยจะต้องดำเนินการไกล่เกลี่ยให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาเก้าสิบวันนับแต่วันที่เริ่มกระบวนการไกล่เกลี่ย
หากคณะกรรมการเห็นสมควรหรือผู้ไกล่เกลี่ยร้องขอ
คณะกรรมการอาจขยายระยะเวลาในการดำเนินการไกล่เกลี่ยออกไปอีกก็ได้
ถ้าการขยายระยะเวลาดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ต่อคู่กรณีทุกฝ่ายและมิได้ทำให้การพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนล่าช้าเกินสมควร
 ทั้งนี้
ให้ขยายเวลาได้ครั้งละไม่เกินสิบห้าวันและขยายได้ไม่เกินสองครั้ง
โดยให้ขอขยายระยะเวลาก่อนครบกำหนดตามวรรคหนึ่งอย่างน้อยห้าวันทำการ
ในกรณีที่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยโดยมีลักษณะเป็นการประวิงเวลาให้ชักช้าให้ผู้ไกล่เกลี่ยรายงานให้คณะกรรมการทราบโดยเร็ว
หากการดำเนินกระบวนการไกล่เกลี่ยจะเป็นเหตุให้การพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนล่าช้าเกินสมควร
คณะกรรมการอาจสั่งให้ดำเนินการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนไปพร้อมกับการไกล่เกลี่ยก็ได้
 ทั้งนี้
ให้คำนึงถึงประโยชน์ของคู่กรณีทุกฝ่ายเป็นสำคัญ

ข้อ
๒๗  ถ้าปรากฏว่าคู่กรณียินยอมตกลงแก้ไขปัญหาและผู้ไกล่เกลี่ยเห็นว่าข้อตกลงนั้นอยู่ในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยจัดทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีเป็นหนังสือไว้หรืออาจให้เจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายเป็นผู้จัดทำให้ก็ได้

ข้อ
๒๘  ข้อตกลงระหว่างคู่กรณีตามข้อ ๒๗
อย่างน้อยต้องประกอบด้วย
(๑)
สถานที่ดำเนินการไกล่เกลี่ย
(๒)
วัน เดือน ปี ที่ดำเนินการไกล่เกลี่ย
(๓)
ชื่อและที่อยู่ของคู่กรณี
(๔)
รายละเอียดข้อตกลง
(๕)
ลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือของคู่กรณี และพยานอย่างน้อยสองคน
(๖)
ลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือของผู้ดำเนินการไกล่เกลี่ย
(๗)
การรักษาความลับในการไกล่เกลี่ย
ก่อนการลงลายมือชื่อตามวรรคหนึ่ง
ผู้ไกล่เกลี่ยต้องอ่านข้อตกลงให้คู่กรณีฟัง
และให้คู่กรณีมีเวลาตามสมควรในการพิจารณารายละเอียดในบันทึกข้อตกลงด้วย
ข้อตกลงระหว่างคู่กรณีตามวรรคหนึ่งให้จัดทำเป็นสามฉบับ
เพื่อมอบให้กับคู่กรณีฝ่ายละหนึ่งฉบับและเก็บไว้ในสำนวนไกล่เกลี่ยหนึ่งฉบับ

ข้อ
๒๙  หากคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ลงลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือในข้อตกลง
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยยุติการไกล่เกลี่ยและรายงานผลการไกล่เกลี่ยต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนตามอำนาจหน้าที่ต่อไป

ข้อ
๓๐  ผู้ไกล่เกลี่ยต้องปฏิบัติตามระเบียบ
ข้อบังคับ ประกาศหรือหลักเกณฑ์ใด ๆ เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ย
รวมทั้งควบคุมให้การไกล่เกลี่ยอยู่ในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเป็นไปด้วยความเรียบร้อยโดยคำนึงถึงความสุจริต
เป็นธรรม และประโยชน์สูงสุดของคู่กรณีเป็นสำคัญ

ส่วนที่ ๕
การสิ้นสุดแห่งกระบวนการไกล่เกลี่ย

ข้อ
๓๑  ในกรณีดังต่อไปนี้ให้ถือว่ากระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลง
(๑)
คู่กรณีตกลงระงับการไกล่เกลี่ยด้วยการถอนคำร้อง หรือคณะกรรมการได้จัดทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีเป็นหนังสือ
(๒)
คู่กรณีตกลงระงับข้อพิพาทเป็นผลสำเร็จบางประเด็นและไม่ติดใจให้ไกล่เกลี่ยในประเด็นที่เหลืออยู่
(๓)
คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ประสงค์ให้ทำการไกล่เกลี่ยอีกต่อไป
(๔)
คู่กรณีไม่สามารถตกลงกันได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด หรือมีเหตุอื่นที่ทำให้กระบวนการไกล่เกลี่ยไม่สามารถดำเนินการต่อไปได้
เช่น คู่กรณีไม่สมัครใจมาร่วมประชุมไกล่เกลี่ย
(๕)
คณะกรรมการเห็นว่าการดำเนินการไกล่เกลี่ยต่อไปจะไม่เป็นประโยชน์แก่การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน

ข้อ
๓๒  เมื่อกระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงตามข้อ
๓๑ (๑) ให้ผู้ไกล่เกลี่ยรายงานผลการไกล่เกลี่ยให้คณะกรรมการพิจารณา
หากคณะกรรมการเห็นว่าการตกลงนั้นอยู่ในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนก็ให้ยุติเรื่อง
ในกรณีที่คู่กรณีตกลงระงับข้อพิพาทเพียงบางประเด็น
หรือตกลงรับข้อเท็จจริงบางประการและยินยอมให้นำข้อตกลงเช่นว่านั้นไปใช้อ้างอิงในการพิจารณาตรวจสอบของคณะกรรมการได้
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยจัดทำข้อตกลงเป็นหนังสือและรายงานให้คณะกรรมการทราบเพื่อดำเนินการต่อไป

ข้อ
๓๓  ในกรณีที่คู่กรณีไม่สามารถตกลงกันได้
หรือกระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงตามข้อ ๓๑ (๒) (๓) (๔) และ (๕)
หรือปรากฏในภายหลังว่าไม่มีการปฏิบัติตามข้อตกลงตามข้อ ๒๗
ให้คณะกรรมการดำเนินการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนตามอำนาจหน้าที่ต่อไป

ส่วนที่ ๖
การรักษาความลับในการไกล่เกลี่ย

ข้อ
๓๔  ในกรณีที่คู่กรณีไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น
ให้รักษาข้อมูลทั้งหมดที่เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยเป็นความลับ
เว้นแต่เป็นการใช้เท่าที่จำเป็นเพื่อปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อตกลงระหว่างคู่กรณี

ข้อ
๓๕  ห้ามมิให้คู่กรณีที่เข้าร่วมในการไกล่เกลี่ย
ผู้ไกล่เกลี่ยหรือบุคคลภายนอก รวมทั้งผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการไกล่เกลี่ย
นำความลับไปอ้างอิง หรือนำไปใช้ดำเนินการอื่นใดไม่ว่าในรูปแบบใดเกี่ยวกับเรื่อง ดังต่อไปนี้
(๑)
ความประสงค์หรือความเต็มใจของคู่กรณีในการขอเข้าร่วมในการไกล่เกลี่ย
(๒)
ความเห็นหรือข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางหรือวิธีการในการระงับข้อพิพาทของคู่กรณีในการไกล่เกลี่ย
(๓)
การยอมรับข้อเท็จจริงหรือข้อความที่กระทำโดยคู่กรณีในการไกล่เกลี่ย
(๔)
ข้อเสนอใด ๆ ที่เสนอโดยผู้ไกล่เกลี่ย
(๕)
ข้อเท็จจริงที่ได้แสดงให้เห็นถึงความเต็มใจที่จะยอมรับข้อเสนอในการไกล่เกลี่ย
(๖)
เอกสารที่จัดทำโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจะใช้หรือใช้ในการไกล่เกลี่ยโดยเฉพาะ
หากพยานหลักฐานใดที่ใช้ในการไกล่เกลี่ย
เป็นพยานหลักฐานที่อ้างอิงได้อยู่แล้วในกระบวนการตรวจสอบของคณะกรรมการ
ย่อมไม่ต้องห้ามตามความในวรรคหนึ่ง

ข้อ
๓๖  การขอให้คณะกรรมการมีคำสั่งให้ส่งเอกสารหรือเรียกให้บุคคลใดมาเปิดเผยความลับหรือพยานหลักฐานที่กำหนดไว้ในข้อ
๓๕ วรรคหนึ่ง จะกระทำมิได้ เว้นแต่เป็นการกระทำเท่าที่จำเป็นเพื่อให้เป็นไปตามข้อตกลงระหว่างคู่กรณี

หมวด ๓
จริยธรรมสำหรับผู้ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๓๗  ผู้ไกล่เกลี่ยต้องถือปฏิบัติตามจริยธรรม
ดังต่อไปนี้
(๑)
ต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเป็นกลาง อิสระ ไม่เลือกปฏิบัติ
และไม่ยินยอมให้บุคคลภายนอกใช้อิทธิพลใด ๆ อันอาจทำให้เสียความเป็นกลาง
(๒)
พึงช่วยเหลือ
สนับสนุนให้คู่กรณีตัดสินใจด้วยตนเองบนพื้นฐานข้อมูลที่เพียงพอในการตกลงแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนด้วยความสมัครใจ
โดยผู้ไกล่เกลี่ยต้องละเว้นไม่ออกคำสั่ง ตัดสินใจหรือชี้ขาดใด ๆ
และไม่พยายามเกลี้ยกล่อมหรือบังคับคู่กรณีเพื่อให้ยอมรับตามความเห็นของตน
(๓)
ต้องเปิดเผยความขัดแย้งในผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นของผู้ไกล่เกลี่ย
ไม่ว่ากระบวนการไกล่เกลี่ยจะดำเนินไปแล้วเพียงใด เช่น
ความสัมพันธ์กับคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ว่าทางครอบครัว สังคม ธุรกิจ การงาน การเงิน
อันอาจทำให้เกิดอคติ หรือผลประโยชน์ทางตรงหรือทางอ้อมเกี่ยวกับคำร้องที่ดำเนินการไกล่เกลี่ย
หากผู้ไกล่เกลี่ยมีความขัดแย้งในผลประโยชน์ในเรื่องที่ทำการไกล่เกลี่ย
ให้ถอนตัวจากการไกลเกลี่ยยกเว้นคู่กรณีที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายตกลงร่วมกันเป็นลายลักษณ์อักษรให้ทำหน้าที่ต่อไป
(๔)
ต้องรักษาความลับที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ย
เว้นแต่เป็นกรณีที่ต้องเปิดเผยตามที่กฎหมายกำหนด
หรือคู่กรณีจะตกลงกันเป็นอย่างอื่น
(๕)
ต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์ สุจริต ไม่เรียก รับ
หรือยอมจะรับค่าตอบแทนหรือประโยชน์อื่นใดในการปฏิบัติหน้าที่จากคู่กรณีหรือบุคคลอื่น
เว้นเสียแต่ค่าตอบแทนนั้นเป็นกรณีที่มีกฎหมาย ระเบียบ หรือข้อกำหนดให้กระทำได้
(๖)
จักต้องไม่ให้
หรือตกลงว่าจะให้ค่าตอบแทนหรือประโยชน์อื่นใดแก่ผู้แนะนำหรือผู้มอบหมายคำร้องให้ตนดำเนินการไกล่เกลี่ย
(๗)
ต้องปฏิบัติหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมายทุกครั้ง ยกเว้นมีเหตุผลความจำเป็นโดยต้องแจ้งเหตุจำเป็นนั้นให้คณะกรรมการทราบล่วงหน้า
และต้องปฏิบัติหน้าที่ภายในเวลาอันสมควร ไม่ล่าช้าโดยใช้ทักษะ
ความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่เพื่อประโยชน์ของคู่กรณี

ข้อ
๓๘  เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงแก่คณะกรรมการว่าผู้ไกล่เกลี่ยผู้ใดประพฤติผิดจริยธรรมตามข้อ
๓๗ ให้คณะกรรมการมีคำสั่งให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่ และให้นำข้อ ๑๗
มาใช้บังคับโดยอนุโลม

หมวด ๔
ศูนย์ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๓๙  ให้มีศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำสำนักงาน
เพื่อดำเนินงานไกล่เกลี่ยให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อยมีประสิทธิภาพ
ส่งเสริมและสนับสนุนการนำวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกมาใช้ โดยเฉพาะการไกล่เกลี่ย
ให้สำนักงานมอบหมายให้ข้าราชการของสำนักงานคนหนึ่งทำหน้าที่เป็นหัวหน้าศูนย์ไกล่เกลี่ยเพื่อรับผิดชอบดูแลงานต่าง
ๆ ของศูนย์ไกล่เกลี่ยให้เป็นไปโดยเรียบร้อย และอาจมอบหมายให้ข้าราชการ พนักงานราชการ
หรือลูกจ้างของสำนักงานเป็นเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยในจำนวนที่เหมาะสม
เพื่อช่วยเหลือและดำเนินงานต่าง ๆ ของศูนย์ไกล่เกลี่ย

ข้อ
๔๐  ให้ศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำสำนักงานมีอำนาจหน้าที่
ดังต่อไปนี้
(๑)
จัดให้มีการไกล่เกลี่ยตามที่คณะกรรมการมอบหมาย
(๒)
ส่งเสริมและเผยแพร่วิธีการระงับข้อพิพาททางเลือก โดยเฉพาะการไกล่เกลี่ย
(๓)
จัดทำสารบบและสำนวนไกล่เกลี่ย
(๔)
ติดต่อประสานงานกับผู้ไกล่เกลี่ยและคู่กรณี
(๕)
รวบรวมผลการปฏิบัติงานไกล่เกลี่ยของคณะกรรมการและผู้ไกล่เกลี่ย
(๖)
ประสานงานกับหน่วยงานหรือองค์กรอื่นหรือองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนอื่นเกี่ยวกับการดำเนินวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือก
โดยเฉพาะการไกล่เกลี่ย
(๗)
จัดทำและรายงานข้อมูลและสถิติเกี่ยวกับการดำเนินการไกล่เกลี่ย
ตลอดจนรวบรวมข้อมูลเพื่อการประเมินผลการดำเนินงานไกล่เกลี่ย
(๘)
ติดตามผลการปฏิบัติตามข้อตกลงระหว่างคู่กรณีและรายงานให้คณะกรรมการทราบ
(๙)
ดำเนินการอื่นใดตามที่คณะกรรมการมอบหมาย

ประกาศ ณ วันที่ ๑๕
สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๙
วัส  ติงสมิตร
ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

วิศนี/ปริยานุช/จัดทำ
๑๓ กันยายน
๒๕๕๙

ศิรวัชร์/ปรับปรุง
๑๐ เมษายน ๒๕๖๐

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๓/ตอนพิเศษ ๑๙๙ ง/หน้า ๔/๖ กันยายน ๒๕๕๙