ประกาศคณะกรรมการวิชาชีพสาขากายอุปกรณ์ เรื่อง มาตรฐานวิชาชีพสำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์ พ.ศ. 2556

ประกาศคณะกรรมการวิชาชีพสาขากายอุปกรณ์

ประกาศคณะกรรมการวิชาชีพสาขากายอุปกรณ์
เรื่อง
มาตรฐานวิชาชีพสำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
พ.ศ. ๒๕๕๖

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๓ (๗) แห่งพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ
พ.ศ. ๒๕๔๒ อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบมาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ มาตรา ๔๓ และมาตรา ๔๕
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย คณะกรรมการวิชาชีพสาขากายอุปกรณ์จึงออกประกาศไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ในประกาศนี้
ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์ หมายความว่า ผู้ที่ได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ผู้ป่วย หมายถึง ผู้รับบริการ
และให้มีความหมายรวมถึง ผู้พิการที่มารับบริการด้านกายอุปกรณ์
ผู้พิการ หมายถึง
บุคคลที่มีสภาพร่างกายบางส่วนสูญหาย หรือบกพร่องเกี่ยวกับระบบประสาท กล้ามเนื้อ
และกระดูก

ข้อ ๒  มาตรฐานวิชาชีพสำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ประกอบด้วยมาตรฐานหลัก ๓ มาตรฐาน คือ
๑) ความเป็นวิชาชีพและความรับผิดชอบ
๒) ความรู้ ความเข้าใจ
๓) ทักษะที่จำเป็นในการให้บริการ

มาตรฐาน ๑
ความเป็นวิชาชีพและความรับผิดชอบ

ข้อ ๓  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความเป็นวิชาชีพ ดังนี้
๑) ปฏิบัติงานภายใต้กฎ ระเบียบ และจรรยาบรรณวิชาชีพ
ก) เข้าใจกฎหมาย ระเบียบ ประกาศต่าง ๆ ที่กำหนด
และให้ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์ถือปฏิบัติ
ข) เข้าใจถึงข้อบังคับ ระเบียบปฏิบัติ และข้อแนะนำที่เป็นสากล
ค) เข้าใจและเคารพเรื่องสิทธิของผู้ป่วย และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
รวมถึงบทบาทของตนในการให้บริการทางกายอุปกรณ์
ง) ปฏิบัติงานโดยเสมอภาค
จ) รักษาความลับของผู้ป่วย
๒) ร่วมจัดทำคำยินยอมของผู้ป่วยก่อนการให้บริการกายอุปกรณ์
๓) รู้ถึงข้อจำกัดในการให้บริการ
ก) สามารถประเมินสถานการณ์ ลักษณะและระดับความรุนแรงของปัญหา
และปรึกษาผู้รู้และมีประสบการณ์มากกว่าเพื่อแก้ปัญหานั้น
ข) สามารถประเมินวิธีแก้ปัญหาต่าง ๆ ได้
๔) สามารถบริหารจัดการภาระงานของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ
๕) ฝึกฝนตนเองให้มีความรู้และทักษะในวิชาชีพอย่างสม่ำเสมอ
๖) เข้าใจถึงความจำเป็นในการพัฒนาความก้าวหน้าทางวิชาชีพ
๗) แสดงตนว่าเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์ในสถานที่ปฏิบัติงาน

ข้อ ๔  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์ต้องมีความสัมพันธ์และความรับผิดชอบต่อผู้ร่วมงานและผู้ป่วย
ดังนี้
๑) รู้ถึงขอบเขตวิชาชีพและขอบเขตการให้บริการของตนเอง
ก) ปฏิบัติงานร่วมกับผู้ร่วมวิชาชีพ
ผู้ประกอบวิชาชีพอื่นที่เกี่ยวข้อง
ข) ปฏิบัติงานร่วมกับสหสาขาวิชาชีพอย่างมีประสิทธิภาพ
ค) แนะนำความเห็นทางวิชาชีพแก่ผู้ร่วมงาน
ง) เข้าใจถึงความจำเป็นในการนัดหมาย การเตรียมผู้ป่วย
การให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยและญาติ
จ) แปลผลข้อมูลที่ได้จากผู้ประกอบวิชาชีพอื่น
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการ
๒) แสดงทักษะการสื่อสารได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
ในการให้ข้อมูล คำแนะนำ และข้อคิดเห็นด้านวิชาชีพแก่ผู้ร่วมงาน ผู้ป่วยและญาติ
ก) เข้าใจถึงทักษะการสื่อสารที่มีผลต่อการประเมินผู้ป่วย และสามารถใช้ทักษะการสื่อสารได้อย่างเหมาะสมตามอายุ
การศึกษา และสภาพร่างกายและจิตใจของผู้ป่วย
ข) เข้าใจถึงการแสดงกริยาท่าทาง และอื่น ๆ
ที่เป็นการสื่อสารที่มิใช่การพูดซึ่งอาจมีผลกระทบทางศาสนา วัฒนธรรม
ความเชื่อส่วนบุคคล และเศรษฐสถานะ
ค) เข้าใจถึงความสำคัญที่ต้องให้ข้อมูลที่จำเป็นแก่ผู้ป่วย
เพื่อการตัดสินใจในการรับบริการ
๓)
เข้าใจถึงความต้องการการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพตลอดระยะเวลาที่ให้บริการดูแลผู้ป่วย
๔) เข้าใจถึงความจำเป็นที่ต้องให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ

มาตรฐาน ๒
ความรู้
ความเข้าใจ

ข้อ ๕  ภายใต้ปรัชญาว่าด้วยการเรียนรู้ตลอดชีวิต
ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์ต้องเรียนรู้และประยุกต์ใช้ความรู้ที่เกี่ยวข้อง
เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการปฏิบัติอย่างมีคุณภาพ ดังนี้
๑) มีความรู้พื้นฐานทางวิชาสังคมศาสตร์ วิทยาศาสตร์การแพทย์
และสาขาอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพ ได้แก่
ก) หลักจริยธรรมสำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะ
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการประกอบโรคศิลปะ สิทธิผู้ป่วย สิทธิคนพิการ
ข) ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกายวิภาคศาสตร์ของร่างกายมนุษย์
ในด้านโครงสร้าง หน้าที่ การทำงานและความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างต่าง ๆ
ของร่างกายมนุษย์ ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานในวิชาชีพ
ค) หน้าที่และกลไกการทำงานของระบบต่าง ๆ ในภาวะปกติของร่างกายมนุษย์ โดยเฉพาะระบบกล้ามเนื้อและโครงกระดูก
ง) สาเหตุ
กลไกของการเกิดโรคและพยาธิสภาพที่เกี่ยวเนื่องกับการปฏิบัติงานในวิชาชีพ
จ) หลักกลศาสตร์เบื้องต้น หลักชีวกลศาสตร์
การวิเคราะห์การเคลื่อนที่และกลศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับกายอุปกรณ์
ฉ) ความหมายและวัตถุประสงค์ของการฟื้นฟูสมรรถภาพ
ทีมงานฟื้นฟูสมรรถภาพ หลักการเบื้องต้นเกี่ยวกับการประเมินและการฟื้นฟูสมรรถภาพ
แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพ บทบาทของกายอุปกรณ์และวิชาชีพอื่นที่เกี่ยวข้อง
ช) พื้นฐานกระบวนการวิจัยด้านกายอุปกรณ์
ซ) พื้นฐานด้านจิตวิทยา ปฏิกิริยาทางจิตใจต่อการสูญเสีย
วิธีการเข้าหาและติดต่อสื่อสารกับผู้ป่วย
๒) มีความรู้ด้านกายอุปกรณ์ ได้แก่
ก) นิยามต่าง ๆ ด้านกายอุปกรณ์ บทบาทและประวัติของกายอุปกรณ์
การเขียนภาพหรือวาดแบบที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพ
ข) วิธีการใช้และการเลือกใช้เครื่องมือ เครื่องจักร
และวัสดุในงานกายอุปกรณ์
ค) การประเมินความบกพร่องทางร่างกาย ทางจิตใจ คำสั่งการรักษา
ชีวกลศาสตร์ องค์ประกอบและวัสดุที่ใช้ หลักการประดิษฐ์ การจัดทำ การจัดแนว
การลองสวมและปรับปรุงกายอุปกรณ์ชนิดต่าง ๆ
ที่ใช้ในโรคหรือภาวะผิดปกติที่เกี่ยวข้อง

มาตรฐาน ๓
ทักษะที่จำเป็นในการให้บริการ

ข้อ ๖  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถในการตรวจประเมินผู้ป่วย ดังนี้
๑) สังเกตสัญญาณชีพ อาการ และการบาดเจ็บของผู้ป่วย
๒) ประเมินสภาพร่างกายและจิตใจโดยทั่วไป
๓) ตรวจประเมินร่างกาย ตรวจประเมินกำลังกล้ามเนื้อ วัดพิสัยของข้อ
ตรวจความมั่นคงของข้อต่อต่าง ๆ และประเมินความผิดปกติอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง
๔) ประเมินความชำรุดของกายอุปกรณ์
เพื่อพิจารณาการซ่อมแซมหรือทำใหม่ตามความเหมาะสม
๕) ร่วมประเมินความเหมาะสมในการใช้เครื่องช่วยผู้พิการ เช่น ไม้เท้า
ไม้ค้ำยัน คอกช่วยเดิน หรือรถนั่งผู้พิการ

ข้อ ๗  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถในการออกแบบกายอุปกรณ์ ดังนี้
๑) พิจารณาคำสั่งการรักษา ชีวกลศาสตร์
ส่วนประกอบของกายอุปกรณ์สำหรับโรคหรือภาวะผิดปกติที่เกี่ยวข้อง
๒)
บูรณาการความรู้ด้านกายอุปกรณ์กับความรู้ในศาสตร์อื่นที่เกี่ยวข้องในการออกแบบคิดค้นกายอุปกรณ์
เพื่อให้เหมาะสมกับพยาธิสภาพของผู้ป่วยตามหลักกายอุปกรณศาสตร์
๓) ติดตามความก้าวหน้าทางวิชาการและพัฒนาด้านกายอุปกรณศาสตร์
เพื่อการออกแบบคิดค้นกายอุปกรณ์ให้เหมาะสมกับพยาธิสภาพของผู้ป่วย

ข้อ ๘  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถประดิษฐ์กายอุปกรณ์ ดังนี้
๑) เลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และเทคโนโลยีที่เหมาะสม
เพื่อประดิษฐ์กายอุปกรณ์ให้เหมาะสมกับพยาธิสภาพของผู้ป่วย
๒) ประเมินการลองสวมใส่กายอุปกรณ์เพื่อให้ได้อุปกรณ์ที่ถูกต้องและเหมาะสมกับผู้ป่วย
๓) ซ่อมแซม ดัดแปลง แก้ไขกายอุปกรณ์

ข้อ ๙  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถในการติดตามผลการใช้กายอุปกรณ์ ดังนี้
๑) วิเคราะห์การลองสวมใส่ ความพอดี ความเหมาะสม ตามวัตถุประสงค์ของกายอุปกรณ์ตามหลักกายอุปกรณศาสตร์
๒) ให้คำแนะนำในการดูแลรักษาและการใช้กายอุปกรณ์แก่ผู้ป่วยและญาติ
๓) ติดตามผลการใช้กายอุปกรณ์ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์การใช้อุปกรณ์
และเพื่อประเมินการชำรุดของอุปกรณ์ และหาสาเหตุเพื่อการแก้ไข
๔) สามารถประยุกต์ความรู้และทักษะในการแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสม
ตลอดจนสังเคราะห์แนวทางป้องกันแก้ไขรักษาความพิการ
การฟื้นฟูสมรรถภาพและการส่งเสริมสุขภาพ

ข้อ ๑๐  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถในการจัดการข้อมูลการให้บริการ ดังนี้
๑) ใช้วิธีการที่เหมาะสมในการเก็บข้อมูล
รวมถึงประวัติและการวินิจฉัยโรคของผู้ป่วย
๒) สรุปผลจากการวินิจฉัย หรือปัญหาได้เหมาะสม
๓) วิเคราะห์และประเมินข้อมูลที่เก็บได้

ข้อ ๑๑  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถในการจัดการการให้บริการ ดังนี้
๑) ใช้ทักษะการวิจัย การใช้เหตุผลและการแก้ปัญหาในการปฏิบัติอย่างเหมาะสม
๒) นำความรู้และทักษะมาใช้ในการตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม
๓)
ปรับเปลี่ยนวิธีการทางเทคนิคตามความเหมาะสมกับการพัฒนาทางเทคโนโลยีที่เกิดขึ้น
๔) แสดงทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศกับการให้บริการได้เหมาะสม
๕) จัดการความเสี่ยงได้อย่างมีทักษะและปลอดภัย

ข้อ ๑๒  ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขากายอุปกรณ์
ต้องมีความสามารถในการตรวจสอบ ประเมิน และทบทวนกระบวนการปฏิบัติ ดังนี้
๑) เข้าใจหลักการประกันคุณภาพ
และร่วมในกิจกรรมการประกันคุณภาพอย่างต่อเนื่อง
๒) เข้าใจบทบาทการตรวจสอบและทบทวนการบริหารคุณภาพ การประกันคุณภาพและการวัดผลลัพธ์การดำเนินงานที่เหมาะสม
๓) ประเมินคุณภาพอย่างสม่ำเสมอเพื่อมุ่งสู่การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
๔)
เข้าใจถึงคุณค่าของการปรึกษาเฉพาะเรื่องร่วมกันหรือวิธีการอื่นในทำนองเดียวกัน

ข้อ ๑๓[๑]  ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ
ณ วันที่ ๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖
เทอดชัย
 ชีวะเกตุ
ประธานกรรมการวิชาชีพสาขากายอุปกรณ์

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒ กันยายน ๒๕๕๖

อุษมล/ผู้ตรวจ
๙ กันยายน ๒๕๕๖

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๐/ตอนพิเศษ ๑๐๙ ง/หน้า ๑๓/๓๐ สิงหาคม ๒๕๕๖