ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. 2516

ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ

ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕
และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖
ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติออกข้อบังคับไว้ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖

ข้อ ๒[๑] 
ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓  เครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา ให้มี ๔ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติ
(๒) เครื่องแบบครึ่งยศ
(๓) เครื่องแบบเต็มยศ
(๔) เครื่องแบบสโมสร

ข้อ ๔  เครื่องแบบปกติ มี ๕ แบบ คือ
ก. เครื่องแบบปกติขาว
ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง
ค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับ
ง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ
จ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว
ก. เครื่องแบบปกติขาว
ให้ประกอบด้วย
(๑) หมวก
สมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
กะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร
มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาว
ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทองสูง ๕ เซนติเมตรบนหมอนสักหลาดสีขาว
สมาชิกหญิง
ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชาย แต่เป็นทรงอ่อน
(๒) เสื้อ
สมาชิกชาย
ให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาว ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุม ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย
สมาชิกหญิง ให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอป้านแขนยาวถึงข้อมือ
มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง
๑.๕ เซนติเมตร ๕ ดุม มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย
ไม่มีใบปกกระเป๋า และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี
การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
(๓) อินทรธนู
ให้มีอินทรธนูแข็งกว้าง ๔
เซนติเมตร ยาวตามความยาวของบ่า พื้นสักหลาดสีดำ ปักดิ้นสีทองเป็นลายประจำยามเต็มแผ่น
ติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ด้านคอปลายมน ติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก
(๔) กางเกง กระโปรง
สมาชิกชาย
ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขาวยาวไม่พับปลายขา
สมาชิกหญิง
ให้ใช้กระโปรงสีขาวยาวปิดเข่าปลายบานเล็กน้อย
(๕) รองเท้า ถุงเท้า
สมาชิกชาย
ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูก ถุงเท้าสีดำ
สมาชิกหญิง
ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗ เซนติเมตร
ถุงเท้ายาวสีเนื้อ
(๖) เครื่องหมายสังกัด
ให้มีเครื่องหมายรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลม
มีรัศมีโดยรอบขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทอง สำหรับสมาชิกชาย
ให้ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้าง ส่วนสมาชิกหญิง ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง
ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่สีของหมวก ผ้าพันหมวก
หมอนสักหลาดสำหรับปักตราครุฑพ่าห์ เสื้อ และกางเกงหรือกระโปรงเป็นสีกากีหรือสีกากีนวล
ให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติขาวในโอกาสไปงานพิธีในต่างจังหวัด
หรือตามหมายกำหนดการ
ค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับ
ให้ประกอบด้วย
(๑) หมวก
สมาชิกชาย
ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวลเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง
เว้นแต่ตราครุฑพ่าห์ที่หน้าหมวกให้ใช้ตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทอง สูง ๖.๕
เซนติเมตร และสายรัดคางให้ใช้สายรัดคางหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
สมาชิกหญิง
ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชาย แต่เป็นทรงอ่อน
(๒) เสื้อ
ให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีกากีหรือสีกากีนวลแขนยาวรัดข้อมือ
มีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น มีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑
กระเป๋า ที่กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
มีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า
ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควรและติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้าง
ที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อ
ยาวตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง
๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ
ดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อ
ในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมนุมชน
ให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง
การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
(๓) อินทรธนู
ให้ใช้อินทรธนูอ่อน
มีแถบสีเหลืองหรือสีทองกว้าง ๓ เซนติเมตรทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑
เซนติเมตรติดเรียงต่อไปอีก ๑ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางวงใน ๑
เซนติเมตร การติดแถบให้ติดตามขวางที่ต้นอินทรธนู แถบแรกให้ห่างจากต้นอินทรธนู ๕
มิลลิเมตร และแถบต่อไปเว้นระยะห่างกัน ๕ มิลลิเมตร
และมีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่กลางพระมหามงกุฎ
ประกอบด้วยรวงข้าวและดอกบัวตูมวงล้อมอยู่เบื้องล่างขนาดสูง ๕ เซนติเมตร ติดทับบนแถบ
(๔) กางเกง กระโปรง
สมาชิกชาย
ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีกากีหรือสีกากีนวลขายาว ไม่พับปลายขา
สมาชิกหญิง
ให้ใช้กางเกงแบบสมาชิกชาย หรือกระโปรงสีกากีหรือสีกากีนวลยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย
(๕) เข็มขัด
ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีกว้าง
๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน กว้าง ๓.๕
เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด
ไม่มีเข็มสำหรับสอดรูปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
(๖) รองเท้า ถุงเท้า
สมาชิกชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
ถุงเท้าสีดำ
สมาชิกหญิง ถ้าใช้กางเกง
ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ถุงเท้าสั้นสีดำ
ถ้าใช้กระโปรง ให้ใช้รองเท้าส้นสูงสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๗
เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อ
ง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ
ให้ประกอบด้วย
(๑) หมวก
สมาชิกชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวล
เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ
สมาชิกหญิง
ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชาย แต่เป็นทรงอ่อน
(๒) เสื้อ
ให้ใช้เสื้อสีกากีหรือสีกากีนวลคอแบะแบบคอตื้นแขนสั้นปล่อยเอว
ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุม
มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋า กระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม
มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่ง กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองกระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป๋าข้างละ
๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋าดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง
๕ เซนติเมตร และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้าง
การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
(๓) อินทรธนู กางเกง กระโปรง
เข็มขัด รองเท้า ถุงเท้า ให้ใช้เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ
ให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติกากีคอพับได้ในโอกาสอันควร
จ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว
ให้ประกอบด้วย
(๑) หมวก
ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว
ที่หน้าหมวกเหนือแก๊ปติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทองสูง ๓ เซนติเมตร
หรือปักตราครุฑพ่าห์ด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง สูง ๓ เซนติเมตร
(๒) เสื้อ
ให้ใช้เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว
ไม่มีสาบอกที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม ขัดดุมปิดคอได้ มีลิ้นปิดอกแขนยาวแบบทรงกระบอก
ที่อกมีกระเป๋าไม่มีสาบปะข้างละ ๑ กระเป๋า มุมกระเป๋าและปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อรูปกลมแบนขนาดเล็ก ชายเสื้อตัดตรงไม่มีเว้า
ที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างปักด้วยด้านหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง เป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลมมีรัศมีโดยรอบ
ขนาดสูง ๒,๕ เซนติเมตร
(๓) กางเกง
ให้ใช้กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียว
ไม่พับปลายขา ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก
และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าปะ มีปกขัดดุมกระเป๋าละ ๑ ดุมด้วยก็ได้
ตะเข็บกางเกงทุกตะเข็บต้องเป็นตะเข็บคู่
(๔) เข็มขัด
ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีแกมเขียวกว้าง
๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดและปลายเข็มขัดให้มีลักษณะเช่นเดียวกันกับเข็มขัดของเครื่องแบบปกติกากีคอพับ
(๕) รองเท้า
ให้ใช้รองเท้าสูงครึ่งน่องสีกากีแกมเขียวหรือสีดำ
มีรูร้อยเชือก
ให้ใช้เครื่องแบบนี้เป็นเครื่องแบบสนาม
ในโอกาสตรวจการเฉพาะกิจ

ข้อ ๕  เครื่องแบบครึ่งยศ
ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่กางเกงหรือกระโปรงให้ใช้ผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ
ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์แต่ไม่สวมสายสะพาย

ข้อ ๖  เครื่องแบบเต็มยศ
ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์สวมสายสะพาย

ข้อ ๗  เครื่องแบบสโมสร
เครื่องแบบสโมสรสำหรับสมาชิกชาย มี
๓ แบบ
(๑) เครื่องแบบสโมสร ก.
ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ
(๒) เครื่องแบบสโมสร ข.
ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ก. เว้นแต่
เสื้อ ให้ใช้เสื้อสโมสรสีขาว
ทำด้วยผ้าสักหลาดหรือเสิร์จ เปิดอก ปาดเอว มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้อมือข้างละ
๓ ดุม ที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓ ดุม และที่บรรจบเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ข้างละ
๑ ดุม ดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกันประกอบด้วยเสื้อกั๊กสีขาวมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์
๓ ดุม และเสื้อเชิ้ตสีขาวอกแข็ง ข้อมือแข็ง คอเชิ้ตชั้นเดียว แบบปีกผีเสื้อ
ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
เครื่องหมายสังกัด
ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้าง เหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์
(๓) เครื่องแบบสโมสร ค.
ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ข. เว้นแต่เสื้อเชิ้ตอกแข็ง
ให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาว และเสื้อกั๊กให้ใช้แพรแถบสีเดียวกับกางเกงรัดเอวแทนแพรแถบนี้ส่วนกลางด้านหน้ากว้าง
๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างเรียวกว้าง ๑๑ เซนติเมตร ที่ปลายมีขอเกี่ยวติดกันในขณะคาดทางด้านหลัง
สมาชิกหญิง ให้แต่งตามสมัยนิยม

ข้อ ๘  เครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบครึ่งยศ
เครื่องแบบเต็มยศและเครื่องแบบสโมสร ให้แต่งตามหมายกำหนดการ

ข้อ ๙  นอกจากเครื่องแบบดังได้กล่าวแล้วในข้อ ๓
ให้มีเครื่องหมายโลหะสีทองลงยาสีธงชาติไทย มีลักษณะกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒
เซนติเมตร ตอนบนเป็นรูปยอดโดมของพระที่นั่งอนันตสมาคม
ตรงกลางมีรูปรัฐธรรมนูญประดิษฐานบนพานสองชั้น และเบื้องล่างมีข้อความว่า สมาชิกรัฐสภา
เครื่องหมายนี้ให้ใช้ประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อนอกเบื้องซ้าย
ในเวลาแต่งกายสากล

ประกาศ ณ วันที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๑๖
พลตรี ศ.  สิริโยธิน
ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ

สัญชัย  ศิริเดช/ผู้จัดทำ
๒๒
ตุลาคม ๒๕๕๒

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๙๐/ตอนที่ ๘๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๔๒/๙ กรกฎาคม ๒๕๑๖