ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพัน ซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2536

ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง
ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพัน
ซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
(ฉบับที่ ๑)
พ.ศ. ๒๕๓๖

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพัน
ซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน ตามมาตรา ๒๖
ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓ (๑๑)
แห่งพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๗
คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง
ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
(ฉบับที่ ๑) พ.ศ. ๒๕๓๖

ข้อ ๒[๑]  ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ข้อ ๓  ให้ยกเลิก
(๑) ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินในท้องที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
(ฉบับที่ ๑) พ.ศ. ๒๕๒๒
(๒) ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดิน ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๓
(๓) ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
(ฉบับ ๓) พ.ศ. ๒๕๒๗
(๔) ระเบียบคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาอนุญาตให้จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘

ข้อ ๔  ในระเบียบนี้
จำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพัน หมายความว่าการจำหน่ายจ่ายโอนด้วยประการใด
ๆ ซึ่งกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในที่ดิน ตลอดจนการก่อให้เกิดภาระติดพันต่าง ๆ
ขึ้นในที่ดิน เช่น เช่า จำนอง ภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดินสิทธิเก็บกิน
เป็นต้น
บันทึกการยินยอม หมายความว่า
บันทึกลงลายมือชื่อเจ้าของที่ดินและผู้รับโอนสิทธิในที่ดิน
หรือผู้จำนองและผู้รับจำนองเพื่อยินยอมให้มีการจัดรูปที่ดินแปลงที่ขออนุญาตนั้นตามพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พ.ศ. ๒๕๑๗
ผู้ว่าราชการจังหวัด หมายความว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดท้องที่ที่มีการจัดรูปที่ดิน
ซึ่งที่ดินแปลงที่ขออนุญาตนั้นตั้งอยู่
อนุกรรมการ หมายความว่า
อนุกรรมการพิจารณาการปฏิบัติเกี่ยวกับกฎหมาย
ตามพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๗

หมวด ๑
บททั่วไป

ข้อ ๕  ผู้ใดมีความประสงค์จะจำหน่ายด้วยประการใด ๆ
หรือก่อให้เกิดภาระติดพันใด ๆ
ซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน ให้ยื่นคำขออนุญาตตามแบบท้ายระเบียบนี้ต่อหัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัด
ซึ่งที่ดินนั้นตั้งอยู่เพื่อตรวจสอบคุณสมบัติแล้วให้รายงานความเห็นต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัด
ในกรณีที่ยังมิได้มีการจัดตั้งสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดให้ยื่นคำขออนุญาตต่อนายอำเภอหรือปลัดอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอท้องที่ซึ่งที่ดินนั้นตั้งอยู่เพื่อตรวจสอบคุณสมบัติแล้วให้รายงานความเห็นต่อผู้ว่าราชการจังหวัด

ข้อ ๖  ในท้องที่จังหวัดใดยังมิได้มีการจัดตั้งสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดขึ้น
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้มีอำนาจพิจารณาอนุญาตตามมาตรา ๒๖ แทนคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง
แล้วรายงานให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางทราบ

ข้อ ๗  ในท้องที่จังหวัดใดได้มีการจัดตั้งสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดขึ้นแล้วให้
คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดเป็นผู้มีอำนาจพิจารณาอนุญาตตามมาตรา ๒๖ แทนคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางแล้วรายงานให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางทราบ

หมวด ๒
การซื้อขายและการขายฝากที่ดิน

ข้อ ๘  ในการซื้อขายหรือการขายฝากที่ดิน
ถ้าผู้ซื้อหรือผู้รับซื้อฝากเป็นบุคคลธรรมดาต้องมีคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้
(๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด
(๒) บรรลุนิติภาวะแล้ว
(๓) ที่ดินแปลงที่ขออนุญาตนั้นยังคงใช้เพื่อเกษตรกรรมต่อไป

ข้อ ๙  ถ้าผู้ซื้อหรือผู้รับซื้อฝากเป็นนิติบุคคลจะต้องเป็นกลุ่มเกษตรกร
สหกรณ์การเกษตร ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร วัด
สำนักสงฆ์
สถาบันการศึกษาหรือนิติบุคคลอื่นที่มีความประสงค์จะใช้ที่ดินดังกล่าวเพื่อประโยชน์ในด้านการศาสนาหรือการศึกษา
 ทั้งนี้ ต้องอยู่ภายในวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลนั้น
ๆ ด้วย

ข้อ ๑๐  ราคาที่ดินที่ผู้ขายและผู้ซื้อหรือราคาขายฝากหรือสินไถ่ที่ผู้ขายฝากและผู้รับซื้อฝากตกลงกันนั้น
ต้องไม่ทำให้ราคาประเมินในที่ดินนั้นสูงขึ้นกว่าราคาประเมินที่ดินก่อนทำการซื้อขายหรือขายฝากเว้นแต่จะได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดหรือผู้ว่าราชการจังหวัด
ในกรณีที่ยังมิได้จัดตั้งสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดในท้องที่จังหวัดนั้น

ข้อ ๑๑  ผู้ขายและผู้ซื้อหรือผู้ขายฝากและผู้รับซื้อฝากต้องทำบันทึกการยินยอมให้ทางราชการดำเนินการจัดรูปที่ดินในที่ดินที่ซื้อขายหรือขายฝากนั้น
ตามพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๗ ตามแบบท้ายระเบียบนี้ไว้เป็นหลักฐาน

ข้อ ๑๒  ในสัญญาขายฝากต้องกำหนดไว้ด้วยว่าถ้ากระทรวงเกษตรและสหกรณ์หรือผู้ได้รับมอบหมายจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประสงค์จะไถ่จากการขายฝากนั้น
ผู้ขายฝากและผู้รับซื้อฝากยินยอมให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์หรือผู้ได้รับมอบหมายจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ทำการไถ่จากการขายฝากนั้นได้
และให้ถือว่าผู้ไถ่ทรัพย์สินนั้นเป็นผู้รับช่วงสิทธิของผู้รับซื้อฝากหรือเป็นผู้รับซื้อฝากที่ดินแปลงใหม่ที่ผู้ขายฝากได้รับตามโครงการจัดรูปที่ดิน

หมวด ๓
การให้ที่ดิน

ข้อ ๑๓  ผู้ใดจะเป็นผู้รับการให้ที่ดินโดยเสน่หาจากเจ้าของที่ดินรายใดผู้รับการให้ต้องเป็น
(๑) ทายาทโดยธรรมของผู้ให้
(๒) นิติบุคคลที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางอนุญาตเป็นหนังสือเฉพาะรายที่ร้องหรือ
(๓) เป็นผู้มีคุณสมบัติทำนองเดียวกับผู้ซื้อหรือผู้ซื้อหรือผู้รับซื้อฝากตามข้อ
๘ หรือข้อ ๙ แล้วแต่กรณี โดยอนุโลม

ข้อ ๑๔  ผู้ให้และผู้รับให้ต้องทำบันทึกการยินยอมให้ทางราชการดำเนินการจัดรูปที่ดินในที่ดินที่รับให้นั้น
ตามพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๗ ตามแบบท้ายระเบียบนี้ไว้เป็นหลักฐาน

หมวด ๔
การจำนองที่ดิน

ข้อ ๑๕  บุคคลธรรมดาซึ่งจะเป็นผู้รับจำนองที่ดินได้ต้อง
(๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด
(๒) บรรลุนิติภาวะแล้ว

ข้อ ๑๖  นิติบุคคลซึ่งจะเป็นผู้รับจำนองที่ดินได้ต้องเป็น
(๑) กลุ่มเกษตรกร
(๒) สหกรณ์การเกษตร
(๓) ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร
(๔) ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
(๕) ธนาคารพาณิชย์
(๖) ทบวงการเมือง จังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัดเทศบาล
และสุขาภิบาล
(๗) รัฐวิสาหกิจ
(๘) นิติบุคคลอื่น
ซึ่งคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางหรือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางประกาศกำหนดเป็นคราว
ๆ หรืออนุญาตเป็นหนังสือเฉพาะกรณีที่ร้องขอแต่ละราย

ข้อ ๑๗  การจำนองที่ดินนั้น
จะจำนองได้ไม่เกินราคาประเมินที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน
เว้นแต่ในกรณีที่จำนองเพื่อนำเงินไปใช้ประกอบการเกษตรกรรมในที่ดินของตนเอง
การจำนองที่ดินกับนิติบุคคลตาม (๑) (๒) (๓) (๔) (๖) หรือ (๗)
ของข้อ ๑๖ ให้เป็นไปตามระเบียบหรือข้อบังคับของนิติบุคคลนั้น

ข้อ ๑๘  ผู้จำนองและผู้รับจำนองต้องทำบันทึกการยินยอมให้ทางราชการดำเนินการจัดรูปที่ดินในที่ดินที่จำนองนั้น
ตามพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. ๒๕๑๗ ตามแบบท้ายระเบียบนี้

ข้อ ๑๙  ในสัญญาจำนองต้องกำหนดไว้ด้วยว่า
(๑) ผู้จำนองและผู้รับจำนองตกลงยินยอมให้มีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงให้ที่ดินแปลงใหม่ที่เจ้าของที่ดินผู้จำนองได้รับตามโครงการจัดรูปที่ดินเข้าแทนที่ดินที่ได้จำนองไว้
(๒) ผู้รับจำนองตกลงจะไม่ดำเนินการบังคับจำนอง
เว้นแต่ผู้รับจำนองได้แจ้งเป็นหนังสือให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยยี่สิบวัน
และภายในระยะเวลาดังกล่าว ถ้ากระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือผู้ได้รับมอบหมายจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประสงค์จะไถ่ถอนจำนองที่ดินนั้น
ผู้จำนองและผู้รับจำนองยินยอมให้ไถ่ถอนจำนองได้โดยให้ถือว่าผู้ไถ่ถอนจำนองเป็นผู้รับช่วงสิทธิจำนอง
หรือเป็นผู้รับจำนองในที่ดินแปลงใหม่ที่ผู้จำนองได้รับตามโครงการจัดรูปที่ดิน

หมวด ๕
การจำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินประเภทอื่น

ข้อ ๒๐  การจำหน่ายหรือก่อให้เกิดภาระติดพันซึ่งที่ดินในท้องที่ที่ประกาศจะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดินเฉพาะที่ดินที่มิได้ใช้เพื่อการก่อสร้างจัดรูปที่ดินเช่น
ที่ดินที่ใช้เพื่อการอุตสาหกรรม พาณิชยกรรม การศาสนา การศึกษา ที่อยู่อาศัยและเพื่อการอื่น
ๆ ให้หัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดหรือนายอำเภอ หรือปลัดอำเภอ
ผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอท้องที่ซึ่งที่ดินนั้นตั้งอยู่ในกรณีที่ยังไม่มีสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดในท้องที่จังหวัดนั้น
เป็นผู้ตรวจสอบและรายงานความเห็นต่อผู้ว่าราชการจังหวัด
เพื่อพิจารณาอนุญาตแทนคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางได้ตามที่เห็นสมควร
โดยไม่ต้องพิจารณาตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ ๒๑ ในกรณีที่มีข้อเท็จจริงปรากฏว่าผู้หนึ่งผู้ใดจำเป็นต้องจำหน่ายด้วยประการใด
ๆ หรือก่อให้เกิดภาระติดพันใด ๆ ซึ่งที่ดินในท้องที่ที่จะสำรวจเป็นเขตโครงการจัดรูปที่ดิน
และการที่จะกระทำดังกล่าวไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้
ถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดหรือคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัด แล้วแต่กรณี และสำนักงานจัดรูปที่ดินกลางตรวจสอบแล้วเห็นว่า
มีความจำเป็นเกิดขึ้นจริงและเห็นสมควรอนุญาต
ให้สำนักงานจัดรูปที่ดินกลางดำเนินการเสนอต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางเพื่อพิจารณาอนุญาตเป็นราย
ๆ ไป

ข้อ ๒๒  ในกรณีที่ไม่อาจปฏิบัติตามระเบียบนี้
หรือมีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้ให้เสนออนุกรรมการพิจารณาและเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางเพื่อพิจารณาต่อไป

ประกาศ ณ วันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๓๖
นิพนธ์ 
พร้อมพันธุ์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ประธานกรรมการจัดรูปที่ดินกลาง

ศิรวัชร์/ปรับปรุง
๓๑ กรกฎาคม ๒๕๖๐

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๐/ตอนที่ ๑๗๕/ฉบับพิเศษ หน้า ๖/๒๙ ตุลาคม ๒๕๓๖