เทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพ เรื่อง  ควาบคุมการก่อสร้างอาคาร (ฉะบับที่ 3) พุทธศักราช 2491

เทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพ

เทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพ
เรื่อง
ควบคุมการก่อสร้างอาคาร
(ฉบับที่
๓) พุทธศักราช ๒๔๙๑

โดยอนุมัติของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ซึ่งอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๕ แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร
พุทธศักราช ๒๔๗๙ เทศบาลนครกรุงเทพตราเทศบัญญัติไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภานครกรุงเทพ
และโดยอนุมัติของข้าหลวงประจำจังหวัด ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ เทศบัญญัตินี้ให้เรียกว่า เทศบัญญัติเรื่องควบคุมการก่อสร้างอาคาร
(ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช ๒๔๙๑

ข้อ ๒[๑]
ให้ใช้เทศบัญญัตินี้ ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓ ให้ยกเลิกข้อ ๓ อนุ (๔) (๕) และ (๖)
แห่งเทศบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช ๒๔๘๓ โดยใช้ข้อความต่อไปนี้แทน

(๔) อาคารพาณิชย์
หมายความว่า
อาคารที่ใช้เพื่อประโยชน์แห่งการค้าหรือโรงงานที่ใช้เครื่องจักรซึ่งเทียบได้ไม่เกิน
๕ แรงม้า หรืออาคารที่ก่อสร้างห่างแนวทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะไม่เกิน
๑๔ เมตร ซึ่งอาจใช้เป็นอาคารเพื่อประโยชน์แห่งการค้าได้
(๕) โรงงานอุตสาหกรรม
หมายความว่า
โรงงานสำหรับประกอบการอุตสาหกรรมโดยอาศัยเครื่องจักรซึ่งเทียบได้ไม่เกิน ๕ แรงม้า
เป็นปัจจัย
(๖) อาคารสาธารณะ
หมายความว่า โรงมหรศพหอประชุม หรือสถานที่ซึ่งกำหนดให้เป็นที่ชุมนุมชนได้ทั่วไป
เช่น โรงแรม โรงเรียน ภัตตาคาร หรือโรงพยาบาลเป็นต้น

ข้อ ๔ ในเทศบัญญัตินี้
(๑) หลังคา
หมายความว่า สิ่งปกคลุมส่วนบนของอาคารสำหรับบังแดดและฝน
รวมทั้งสิ่งใดซึ่งประกอบขึ้นเพื่อยึดเหนี่ยวสิ่งปกคลุมนี้ให้มั่นคงแข็งแรง
(๒) ทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะ
หมายความว่า ที่ดินที่ไม่อยู่ในความดูแลของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น
ซึ่งประชาชนใช้เป็นทางคมนาคมผ่านที่ดินต่างเจ้าของเกินกว่า ๑๐ ปี
หรือที่ดินที่มอบให้เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นรักษาแนวเขตต์ เพื่อให้ประชาชนใช้เป็นทางคมนาคม
(๓) ทางน้ำสาธารณะ
หมายความว่า ทางน้ำที่ประชาชนมีสิทธิใช้เป็นทางคมนาคมได้
(๔) แนวทางสาธารณะ
หมายความว่า แนวเขตที่กำหนดให้เป็นทางสาธารณะทั้งทางบกและทางน้ำ
(๕) แนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะ
หมายความว่า แนวเขตต์ที่ประชาชนได้ใช้เป็นทางคมนาคมผ่านที่ดินต่างเจ้าของเกินกว่า
๑๐ ปี
หรือแนวเขตต์ที่กำหนดไว้ให้ประชาชนคมนาคมโดยเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเป็นผู้รักษาแนวเขตต์นั้นทั้งทางบกและทางน้ำ
(๖) อาคารแผงลอย
หมายความว่า โต๊ะ แท่น แคร่ มีหลังคา ตั้งอยู่บนพื้นดินสามารถเคลื่อนทีได้
ขนาดไม่เกิน ๔ ตารางเมตร ไม่มีฝาหรือผนัง
ซึ่งใช้ประโยชน์แห่งการค้าย่อยโดยมีกำหนดเวลาเข้าใช้สอยและเลิกเป็นประจำวัน
และไม่ได้ใช้เป็นที่พักอาศัย

ข้อ ๕
อาคารที่ก่อสร้างในที่ดินแปลงเดียวกันเป็นหลัง ๆ
ต้องมีระยะห่างจากกันแต่ละหลังไม่น้อยกว่า ๔ เมตร ยกเว้นห้องครัว ห้องส้วม
ที่ใช้กับอาคารนั้น ๆ ซึ่งสูงจากพื้นดินถึงยอดหลังคาไม่เกิน ๔ เมตร
สำหรับอาคารแผงลอยต้องมีระยะห่างจากกันไม่น้อยกว่า
๒ เมตร

ข้อ ๖ 
อาคารที่ก่อสร้างเพื่อกระทำการ หรือใช้ประโยชน์เพื่อกิจการดังกล่าวในข้อนี้
ต้องอยู่ห่างเขตต์ที่ดินต่างเจ้าของและมีที่ว่างอันปราศจากหลังคา หรือสิ่งใดปกคลุมโดยรอบอาคารนั้นไม่น้อยกว่า
๒๐ เมตรทุกด้าน
และในกรณีที่ก่อสร้างอยู่ริมทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหรือทางน้ำสาธารณะ
อนุญาตให้อยู่ห่างแนวทางสาธารณะหรือแนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะ
หรือทางน้ำสาธารณะอนุญาตให้อยู่ห่างแนวทางสาธารณะ หรือแนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะ
ฟากตรงกันข้ามได้ไม่น้อยกว่า ๒๐ เมตร คือ
(๑) การทำสบู่
(๒) การเคี่ยวหนังสัตว์ เอ็นสัตว์ ไขสัตว์
(๓) การเคี่ยวและการอัดเอาน้ำมันทุกชนิด
(๔) การเลื่อยไม้ที่ใช้เครื่องจักร์
(๕) การสีข้าวที่ใช้เครื่องจักร์
(๖) การทำน้ำแข็ง
(๗) การปั่นฝ้ายหรือนุ่นโดยใช้เครื่องจักร์
(๘) การทำดินเผา
(๙) การเก็บเขาสัตว์ กระดูกสัตว์ ขนสัตว์
หนังสัตว์
(๑๐) การเผาเปลือกหอย

ข้อ ๗
อาคารที่ก่อสร้างเพื่อกระทำการหรือใช้ประโยชน์เพื่อกิจการดังกล่าวในข้อนี้
ต้องอยู่ห่างเขตต์ที่ดินต่างเจ้าของและมีที่ว่างอันปราศจากหลังคาหรือสิ่งใดปกคลุมโดยรอบอาคารนั้นไม่น้อยกว่า
๑๐ เมตรทุกด้าน
และในกรณีที่ก่อสร้างอยู่ริมทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหรือทางน้ำสาธารณะ
อนุญาตให้อยู่ห่างแนวทางสาธารณะหรือแนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะฟากตรงกันข้ามได้ไม่น้อยกว่า
๑๐ เมตร คือ
(๑) การทำเนย เนยเทียม
(๒) การทำกะปิ น้ำปลา น้ำเคย ไตปลา เต้าเจี้ยว
ซีอิ๊ว หอยดอง
(๓) การทำและตากปลาเค็ม เนื้อเค็ม เป็ดเค็ม
หนังหมู กุ้งแห้ง เลือดแห้ง
(๔) การนึ่งปลา การต้มปลา ซึ่งใช้แทนการนึ่ง
เว้นการนึ่งหรือต้มในภัตตาคาร โรงแรม หรือร้านข้าวแกง เพื่อปรุงอาหารในนั้น
และการนึ่งหรือต้มเพื่อปรุงอาหารเร่ขายด้วยตนเอง
(๕) การทำกุนเชียง หมูตั้ง
(๖) การทำเส้นหมี่ ขนมจีน ก๋วยเตี๋ยว เกี้ยมอี๋
(๗) การทำแป๊ะแซ
(๘) การล้าง การรม การเก็บยาง
(๙) การตีกลึงโลหะทุกชนิด นอกจากเงิน ทอง นาค
หรือทองคำขาว
(๑๐) การทำธูป โดยใช้เครื่องจักร์
(๑๑) การโม่แป้ง
(๑๒) การซอยไม้โดยใช้เครื่องจักร์
(๑๓) การซ่อมเครื่องจักรทุกชนิด
(๑๔) การอุตสาหกรรมและการพาณิชย์
ซึ่งต้องใช้เตาไฟเพื่อกิจการนั้น เว้นแต่มีไว้เพื่อประกอบอาหารภายในภัตตาคาร
โรงแรม และร้านข้าวแกง
(๑๕) การทอผ้าโดยใช้กี่ตั้งแต่ ๕ กี่ขึ้นไป
(๑๖) การค้าอื่นใดซึ่งเป็นที่รังเกียจหรืออาจเป็นอันตรายแก่สุขภาพ
ซึ่งคณะเทศมนตรีจะได้ประกาศระบุเพิ่มเติมต่อไป

ข้อ ๘ ห้องแถว ตึกแถว อาคารพาณิชย์
โรงงานอุตสาหกรรม และอาคารสาธารณะต้องมีที่ว่างเป็นทางเดินด้านหลังอาคาร
เพื่อใช้เป็นทางคมนาคมได้ถึงกัน กว้างไม่น้อยกว่า ๒ เมตร ทั้งนี้
ให้กันเขตต์บริเวณทางเดินดังกล่าวนี้ให้ปรากฏ

ถ้าที่ดินที่ก่อสร้างนั้นตั้งอยู่ติดทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะให้ทำทางเดินหลังอาคารนั้นออกติดต่อกับทางนั้นด้วย
แต่ในกรณีที่มีการตกลงกันระหว่างเจ้าของที่ดินจะใช้ทางเดินติดต่อทางนี้ร่วมกันก็ได้

ข้อ ๙ ให้ยกเลิกข้อ ๖๓
แห่งเทศบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช ๒๔๘๓ และให้ใช้ข้อความต่อไปนี้
อาคารประเภทต่าง ๆ
จะต้องมีที่วางอันปราศจากหลังคาหรือสิ่งใดปกคลุมไม่น้อยกว่าส่วนที่กำหนดไว้ต่อไปนี้
ก. อาคารที่พักอาศัยแต่ละหลัง ให้มีที่วางอยู่ ๔๐
ใน ๑๐๐ ส่วนของพื้นที่

ข. ห้องแถว หรือตึกแถว
แต่ละห้องให้มีที่ว่างในอาคารอยู่ไม่น้อยกว่า ๓๐ ใน ๑๐๐
ส่วนของพื้นที่ภายในขอบเขตต์ที่ก่อสร้าง
ฉะเพาะห้องแถว ตึกแถว
ที่ได้กันที่ดินไว้เป็นทางเดินด้านหลังอาคารตามข้อ ๘ แห่งเทศบัญญัตินี้
อนุญาตให้คิดรวมเนื้อที่หลังอาคารนี้เป็นที่ว่างได้อีกครึ่งหนึ่งของทางเดินหลังอาคารแต่ละห้องนั้น

ค. ห้องแถว ตึกแถว อาคารพาณิชย์
และอาคารสาธารณะซึ่งก่อสร้างอยู่มุมทางสาธารณะ
หรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะกว้างไม่น้อยกว่าสายละ ๑๐ เมตร
และลึกไปตามทางทั้งสองด้านไม่เกินด้านละ ๑๕ เมตร หรือก่อสร้างอยู่ริมทางสาธารณะ
หรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะสองสายขนานอยู่กว้างไม่น้อยกว่าสายละ ๑๐ เมตร
และทางขนานทั้งสองนั้นห่างจากกันไม่เกินกว่า ๑๕ เมตร จะไม่มีที่ว่างเลยก็ได้

ง. อาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม
และอาคารสาธารณะนอกจากที่กล่าวไว้แล้วในข้อ ค. ซึ่งไม่ได้ใช้เป็นที่พักอาศัยด้วย
ให้มีที่ว่างอยู่ ๑๐ ใน ๑๐๐
ส่วนของพื้นที่เว้นแต่ในกรณีพิเศษที่การระบายลมและให้แสงสว่างเหมาะสมเพียงพอแล้ว
คณะเทศมนตรีจะอนุมัติให้ก่อสร้างโดยมีที่ว่างน้อยกว่าที่กำหนดก็ได้
แต่ถ้าใช้เป็นที่พักอาศัยด้วยให้มีที่ว่างอยู่ ๓๐ ใน ๑๐๐ ส่วนของพื้นที่

ฉะเพาะอาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม
และอาคารสาธารณะที่ได้กันที่ดินไว้เป็นทางเดินด้านหลังอาคารตามข้อ ๘
แห่งเทศบัญญัตินี้
อนุญาตให้คิดรวมเนื้อที่หลังอาคารนี้เป็นที่ว่างได้อีกครึ่งของทางเดินหลังอาคารนั้น

ข้อ ๑๐
ห้ามทำการก่อสร้างสิ่งใดปกคลุมหรือก่อสร้างอาคารลงบนที่ดินซึ่งได้เว้นระยะห่างเขตต์และเป็นที่ว่างดังกล่าวแล้วในข้อ
๕, ๖, ๗, ๘ และ ๙
แห่งเทศบัญญัตินี้ให้เป็นการกีดขวางหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดให้ที่ว่างนี้ต้องหมดไปหรือน้อยลงกว่าเดิมในเมื่ออาคารนั้นยังคงสภาพอยู่

ข้อ ๑๑ อาคารซึ่งก่อสร้างมาก่อนและขัดกับข้อ ๕,
๖, ๗, ๘, และ ๙ แห่งเทศบัญญัตินี้ห้ามทำการต่อเติมขยายหรือดัดแปลง
เว้นแต่การดัดแปลงหน้าร้านซึ่งทำเพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยและสวยงาม

ข้อ ๑๒ ให้นายกเทศมนตรีนครกรุงเทพ
มีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามเทศบัญญัตินี้

ประกาศไว้
ณ วันที่ ๑๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๙๑
ป.
วรรธนะสาร
นายกเทศมนตรีนครกรุงเทพ

อนุมัติ
ปกรณ์
อังศุสิงห์
ข้าหลวงประจำจังหวัดพระนคร

อัมภิญา/พิมพ์

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๕/ตอนที่ ๖๔/หน้า ๖๕๖/๒ พฤศจิกายน ๒๔๙๑