ประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด คำสั่งกองทัพสนามที่ 38/85 28 กุมภาพันธ์ 2485 เรื่อง การยึดทรัพย์ตามกฎอัยการศึก พุทธศักราช 2457

ประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด

ประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด
คำสั่งกองทัพสนามที่
๓๘/๘๕
๒๘
กุมภาพันธ์ ๒๔๘๕
เรื่อง
การยึดทรัพย์ตามกฎอัยการศึก พุทธศักราช ๒๔๕๗[๑]

เนื่องจากกฎอัยการศึก พุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒
ให้อำนาจฝ่ายทหารที่จะทำการยึดบรรดาสิ่งของ เพื่อมิให้เป็นประโยชน์แก่ราชศัตรู
หรือเพื่อเป็นประโยชน์แก่ราชการทหาร ผู้บัญชาการทหารสูงสุด
จึงออกคำสั่งวางระเบียบปฏิบัติในเรื่องยึดทรัพย์ไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  การยึดเพื่อประโยชน์แก่ราชการทหารนั้น
ให้กระทำต่อเมื่อไม่สามารถจะใช้วิธีเกณฑ์ได้เท่านั้น

ข้อ ๒  ในการยึดไม่ว่าจะเป็นในกรณีที่จะมิให้เป็นประโยชน์แก่ราชศัตรู
หรือเพื่อเป็นประโยชน์แก่ราชการทหารก็ตาม ให้ผู้มีตำแหน่งดังต่อไปนี้
มีอำนาจสั่งยึดได้
(ก) ผู้บังคับการมณฑลและจังหวัดทหาร
มีอำนาจสั่งยึดได้ในเขตมณฑลและจังหวัดของตน
แต่ต้องได้รับอนุญาตจากผู้บัญชาการทหารสูงสุดเสียก่อน เว้นแต่ในกรณีที่เห็นว่าถ้าจะรอรับอนุญาตจะทำให้เสียผลหรือบังเกิดผลร้ายได้แล้ว
จึงให้สั่งยึดได้ทันที แล้วรายงานให้ผู้บัญชาการทหารสูงสุดทราบโดยเร็ว
(ข)
ผู้บังคับบัญชาทหารที่มีอำนาจสูงสุดในเขตซึ่งหน่วยทหารได้รับมอบให้ปฏิบัติการในสนามหรือทะเล
มีอำนาจสั่งยึดได้ตามความจำเป็นแห่งเหตุการณ์นั้น แต่เมื่อยึดแล้ว
ให้รายงานผู้บัญชาการทหารสูงสุดทราบโดยเร็ว

ข้อ ๓  เมื่อจะทำการยึดทรัพย์ของผู้ใด
ให้ผู้มีอำนาจสั่งยึดมีคำสั่งเป็นหนังสือถึงเจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์นั้น
ในคำสั่งนั้นให้ระบุข้อความดังต่อไปนี้
(ก) เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารยึดโดยอาศัยอำนาจตามกฎอัยการศึก
พุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒
(ข) ทรัพย์ที่จะยึด
(ค)
ยศและนามของผู้เป็นหัวหน้าไปทำการยึดในเมื่อผู้มีอำนาจสั่งยึดไม่สามารถจะไปทำการยึดด้วยตนเองได้
(ง) วันและเวลาที่ยึด
(จ) ลายมือชื่อและตำแหน่งของผู้สั่งยึด
และเมื่อจะทำการยึดให้เจ้าหน้าที่ผู้ยึดอ่านคำสั่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์ฟัง
แล้วมอบคำสั่งนั้นให้แก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์นั้นโดยให้ลงนามรับไว้เป็นสำคัญ
ถ้ามีความจำเป็นซึ่งจะแจ้งคำสั่งเป็นหนังสือไม่ทัน จะแจ้งคำสั่งด้วยวาจาก็ได้
แต่ต้องส่งคำสั่งเป็นหนังสือดังกล่าวไปให้โดยด่วน
ในกรณีที่ไม่สามารถจะมอบคำสั่งให้แก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์
ให้เจ้าหน้าที่ปิดคำสั่งไว้ในที่เปิดเผยแล้วให้ทำการยึดได้

ข้อ ๔ 
ถ้าผู้มีอำนาจสั่งยึดไม่สามารถจะไปทำการยึดด้วยตนเองได้
จะมอบให้ผู้อื่นไปทำการยึดแทนก็ได้ แต่ต้องเป็นนายทหารสัญญาบัตร

ข้อ ๕  ในการทำการยึด ให้ผู้ทำการยึดเชิญเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองในท้องที่นั้น
๑ นาย ไปรับรู้ด้วย ถ้ามีความจำเป็นซึ่งไม่สามารถจะเชิญเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองได้
ให้ผู้ทำการยึดทำการยึดไปได้
แต่ต้องแจ้งให้เจ้าพนักงานฝ่ายปกครองดังกล่าวทราบโดยเร็ว

ข้อ ๖  ในการยึดทรัพย์ ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารทำบันทึกการยึดไว้โดยระบุข้อความดังต่อไปนี้
(ก) สถานที่และวันเวลาที่ยึด
(ข) ทรัพย์ที่ยึดได้
(ค) กิจการที่ผู้ยึดได้ปฏิบัติในการทำการยึด
(ง) เหตุการณ์ในการทำการยึด
(จ)
ลายมือชื่อและตำแหน่งของเจ้าหน้าที่ผู้ทำการยึด ๒ นาย
เสร็จแล้วให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์และเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง
ถ้ามี
ลงลายมือชื่อไว้เป็นหลักฐานและให้ผู้ทำการยึดมอบสำเนาบันทึกนั้นแก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์โดยให้ลงลายมือชื่อรับไว้เป็นสำคัญ

ข้อ ๗  แม้ในเรื่องทรัพย์ที่ยึดนั้น ตามมาตรา ๑๖
แห่งกฎอัยการศึก พุทธศักราช ๒๔๕๗ 
ผู้ใดจะเรียกร้องค่าเสียหายจากเจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารไม่ได้ก็ดี
แต่ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารถือว่าตามปกติจะต้องชดใช้ราคาหรือค่าเสียหายเสมือนหนึ่งว่าได้จัดการเกณฑ์ใช้ราชการตามพระราชบัญญัติเกณฑ์พลเมืองอุดหนุนราชการทหาร
พุทธศักราช ๒๔๖๔ รายใดซึ่งจะไม่ใช้ราคาหรือค่าเสียหาย จะต้องได้รับความเห็นชอบจากผู้บัญชาการทหารสูงสุด

ข้อ ๘ 
เมื่อหมดความจำเป็นที่จะยึดทรัพย์รายใดไว้ต่อไปแล้ว
ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารผู้มีอำนาจสั่งยึด มีคำสั่งถอนการยึด
และแจ้งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์นั้นทราบ
คำสั่งถอนการยึดให้เป็นไปตามความในข้อ ๓
โดยอนุโลม

ข้อ ๙  การปฏิบัติการส่งมอบทรัพย์ที่ยึด
ให้ดำเนินการเช่นเดียวกับเวลาทำการยึด ตามความในข้อ ๖ โดยอนุโลม
แต่ให้เรียกบันทึกซึ่งได้มอบไว้แก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์ในเวลาทำการยึดคืนด้วย

จอมพล
ป. พิบูลสงคราม
ผู้บัญชาการทหารสูงสุด

สรัลพร/พิมพ์
๑๑
เมษายน ๒๕๕๑
ฐิติพงษ์/ตรวจ
๑๗
เมษายน ๒๕๕๑

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๕๙/ตอนที่ ๑๕/หน้า ๖๕๒/๑๐ มีนาคม ๒๔๘๕