ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม  ว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกร  ผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน     (ฉบับที่ 3) พ.ศ.2533

ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกร
ผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ.๒๕๓๓

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๙ (๘)
แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.๒๕๑๘
คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ออกระเบียบไว้ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ 
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ.๒๕๓๓

ข้อ ๒[๑]  ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๒๘
พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๓๓ เป็นต้นไป

ข้อ ๓ 
ให้ยกเลิกระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน (ฉบับที่ ๑) พ.ศ.๒๕๒๒

ข้อ ๔ 
ในระเบียบนี้
เกษตรกร หมายความว่า 
เกษตรกรตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
และเป็นผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
สถาบันเกษตรกร หมายความว่า สถาบันเกษตรกรตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม
และเป็นผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
หนังสืออนุญาต หมายความว่า หนังสือที่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมออกให้เพื่ออนุญาตให้เกษตรกร
หรือสถาบันเกษตรกรเข้าทำประโยชน์ในที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน
การอนุรักษ์ดินและน้ำ หมายความว่า การจัดการและวิธีการใช้ที่ดินและน้ำ
ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดและนานที่สุด
โดยวิธีการป้องกันไม่ให้เกิดการสูญเสียหรือเสื่อมสภาพของดินและน้ำ
อันเกิดขึ้นตามธรรมชาติหรือจากการกระทำของมนุษย์
คณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ส.ป.ก. หมายความว่า สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
เลขาธิการ หมายความว่า เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พนักงานเจ้าหน้าที่ หมายความว่า พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

หมวด ๑
การรับมอบที่ดิน

ข้อ ๕ 
ภายในสิบห้าวันนับแต่วันประกาศผลการคัดเลือกเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามระเบียบคณะกรรมการเกี่ยวกับการคัดเลือกเกษตรกรและสถาบันเกษตรให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดส่งหนังสือรับมอบที่ดินให้ผู้ได้รับการคัดเลือกลงลายมือชื่อตอบรับในหนังสือรับมอบที่ดินนั้นภายในระยะเวลาที่กำหนด
หากเกษตรกรผู้ได้รับการคัดเลือกให้เข้าทำประโยชน์ไม่ลงลายมือชื่อตอบรับตามวรรคหนึ่งด้วยเหตุใดก็ดี
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีหนังสือเตือนเพื่อให้มีการลงลายมือชื่อตอบรับภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือเตือน
หากไม่ตอบรับภายในระยะเวลาดังกล่าว
ให้ผู้นั้นหมดสิทธิในการได้รับคัดเลือกเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้น

ข้อ ๖ 
ในกรณีที่ผู้ได้รับการคัดเลือกมิได้เป็นผู้ถือครองที่ดินแปลงที่ได้รับการจัดให้อยู่เดิม
ให้มีการนำชี้แนวเขตแปลงที่ดิน
และให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีหนังสือแจ้งให้ผู้ได้รับการคัดเลือกทราบกำหนดเวลาชี้นำแนวเขตล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
เมื่อผู้ได้รับการคัดเลือกมาแสดงตนตามวันเวลาที่กำหนด
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจสอบหลักฐานว่า เป็นผู้ที่ได้รับการคัดเลือกจริงหรือไม่
เมื่อเห็นว่าถูกต้องแล้วให้นำชี้แนวแปลงที่ดินที่จัดให้
และให้ผู้ได้รับการคัดเลือกลงลายมือชื่อรับมอบที่ดินไว้เป็นหลักฐาน
ถ้าผู้ได้รับการคัดเลือกไม่มาแสดงตนตามวันเวลาที่กำหนดโดยไม่มีเหตุอันสมควรและไม่แจ้งเหตุขัดข้องให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดทราบ
หรือมาแสดงตนแต่ไม่ยอมลงลายมือชื่อรับมอบที่ดินไว้เป็นหลักฐาน
ให้ผู้นั้นหมดสิทธิในการได้รับคัดเลือกเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้นและให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดจัดที่ดินนั้นให้แก่ผู้ได้รับการคัดเลือกผู้อื่นต่อไป

หมวด ๒
การเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน

ข้อ ๗ 
เมื่อผู้ได้รับการคัดเลือกลงลายมือชื่อรับมอบที่ดินไว้เป็นหลักฐานแล้วผู้นั้นต้องเข้าทำประโยชน์ในที่ดินที่ได้รับอนุญาตด้วยตนเองภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกำหนด
และให้เลขาธิการหรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมายออกหนังสืออนุญาตตามแบบที่กำหนดท้ายระเบียบคณะกรรมการว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๒๘ เว้นแต่เป็นที่ดินที่ได้มาจากการจัดซื้อหรือเวนคืนเพื่อการปฏิรูปที่ดิน
ให้เลขาธิการหรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมายจัดทำสัญญาเช่าหรือสัญญาเช่าซื้อหรือสัญญาจัดให้โดยมีค่าชดเชยให้
แก่เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการหรือผู้ซึ่งคณะกรรมการมอบหมายกำหนด
ถ้าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรไม่เริ่มเข้าทำประโยชน์ภายในระยะเวลาที่กำหนดตามวรรคหนึ่งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริงโดยมิชักช้า
หากปรากฏว่าการไม่เข้าทำประโยชน์มีเหตุอันสมควร
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดอนุญาตให้ขยายระยะเวลาเข้าทำประโยชน์ได้ตามควรแก่กรณี
แต่ต้องไม่เกิน ๒ เดือน
นับแต่วันที่อนุญาตแล้วรายงานให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดเพื่อทราบ
แต่ถ้าปรากฏว่าการไม่เข้าทำประโยชน์ไม่มีเหตุผลอันสมควรหรือพ้นกำหนดระยะเวลาที่ปฏิรูปที่ดินจังหวัดขยายระยะเวลาเข้าทำประโยชน์
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดออกหนังสือเตือนให้ผู้นั้นเข้าทำประโยชน์ในที่ดินภายในเวลาที่กำหนดซึ่งต้องไม่เกิน
๑ เดือน นับแต่วันที่ได้รับคำเตือน เมื่อพ้นกำหนดเวลาดังกล่าวถ้าไม่ปฏิบัติตามคำเตือน
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีคำสั่งให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรหมดสิทธิการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้น
และให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีหนังสือแจ้งคำสั่งดังกล่าวให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรทราบ
และให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดจัดที่ดินนั้นให้แก่ผู้ได้รับการคัดเลือกผู้อื่นต่อไป

ข้อ ๘ 
ในปีแรกเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรต้องทำประโยชน์ในที่ดินให้เสร็จตามจำนวนเนื้อที่ที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกำหนดและต้องทำให้แล้วเสร็จเต็มตามพื้นที่ที่ได้รับมอบหมายใน
๓ ปี

ข้อ ๙ 
ให้เกษตรกรผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินมาจัดทำสัญญากับ
ส.ป.ก. ภายในระยะเวลาตามข้อ ๗
และจะต้องเป็นสมาชิกของสหกรณ์การเกษตรเพื่อการปฏิรูปที่ดิน ตามที่ ส.ป.ก.
จัดให้มีขึ้น

ข้อ ๑๐ 
เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินต้องใช้ดินตามโครงการปฏิรูปที่ดิน
และตามแผนการผลิตและการจำหน่ายที่คณะกรรมการกำหนด
แต่ถ้าแผนการผลิตและการจำหน่ายยังมิได้กำหนด
ก็ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของปฏิรูปที่ดินจังหวัดรวมทั้งให้มีหน้าที่ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้
(๑) จัดให้มีแนวแสดงแนวเขตที่ดินซึ่งสามารถชี้แนวเขตได้แน่นอน
และคงทนทั้งไม่เป็นการก่อให้เกิดหรือน่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้ครอบครองที่ดินข้างเคียง
(๒)
จัดให้มีการอนุรักษ์ดินและน้ำตามความเหมาะสมของสภาพพื้นที่
(๓)
จัดให้มีการปรับปรุงบำรุงดินตามคำแนะนำของพนักงานเจ้าหน้าที่
(๔) ไม่กระทำการใด ๆ อันเป็นการทำให้ที่ดินเสื่อมสภาพความเหมาะสมแก่การประกอบเกษตรกรรม
(๕) แจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบโดยไม่ชักช้าเมื่อมีภัยใด
ๆ เกิดขึ้นอันก่อนให้เกิดความเสียหายแก่ที่ดิน
จนถึงขนาดทำให้ที่ดินเสื่อมสภาพความเหมาะสมที่จะใช้ในการประกอบเกษตรกรรม
(๖) ทำการบำรุงรักษาสิ่งสาธารณูปโภคต่าง ๆ
ในเขตปฏิรูปที่ดิน ตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด
(๗) ไม่ดำเนินการใด ๆ ในทางที่ก่อให้เกิดปัญหาหรืออุปสรรค
หรือความเสียหายต่อการดำเนินงานตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
(๘) ต้องทำประโยชน์ในที่ดินด้วยตนเองเต็มตามพื้นที่และไม่นำที่ดินนั้นไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนไปให้บุคคลอื่น
ๆ เข้าทำประโยชน์
(๙) ปฏิบัติการอื่น ๆ
ตามที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกำหนด

ข้อ ๑๑ 
ให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรที่ได้รับประโยชน์จากที่ดินหรือสิ่งสาธารณูปโภคต่าง
ๆ ตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมชำระค่าเช่า หรือค่าเช่าซื้อหรือค่าชดเชยหรือค่าตอบแทน
หรือค่าบริการอื่นใดตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด

ข้อ ๑๒ 
เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของพนักงานเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับการประกอบเกษตรกรรม
หรือกิจการอื่นตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือแผนการผลิตและการจำหน่ายผลิตผลเกษตรกรรม
ถ้าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรผู้ใด
ไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามวรรคหนึ่งจนเป็นเหตุให้เกิดความเสียหาย
ต่อบุคคลอื่นหรือกระทบกระเทือนแผนการผลิตและการจำหน่ายผลิตผลเกษตรกรรมอย่างร้ายแรง
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการ ต่อไปตามความในข้อ ๑๔

ข้อ ๑๓ 
กรณีเกษตรหรือสถาบันเกษตรกรใดประสงค์จะสละสิทธิการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินที่ได้รับอนุญาต
ให้ยื่นคำขอสละสิทธิพร้อมกับคำบอกเลิกสัญญาเช่า
หรือสัญญาเช่าซื้อหรือสัญญาจัดให้โดยมีค่าชดเชย ณ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดแห่งท้องที่ตามแบบที่กำหนดท้ายระเบียบนี้

หมวดที่ ๓
การสั่งให้ออกจากที่ดิน

ข้อ ๑๔ 
เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรอาจถูกสั่งให้ออกจากที่ดินได้ในกรณี ดังต่อไปนี้
(๑) กรณีไม่ปฏิบัติตามความในข้อ ๘ หรือข้อ ๙
(๒) ไม่ชำระค่าเช่าหรือค่าเช่าซื้อ หรือค่าชดเชย
หรือค่าตอบแทน หรือค่าบริการใด ๆ ตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด
(๓)
ไม่ทำประโยชน์ในที่ดินที่จังหวัดให้จนเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อแผนการผลิตและการจำหน่ายผลิตผลเกษตรกรรม
(๔) กระทำการฝ่าฝืนข้อ ๑๐ หรือข้อ ๑๒
หรือฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของคณะกรรมการ คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัด ส.ป.ก.
หรือผิดสัญญาที่ทำกับ ส.ป.ก.
หรือไม่ปฏิบัติตามพันธะกรณีที่มีอยู่กับสถาบันการเงินที่ให้กู้ยืมเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของ
ส.ป.ก. โดยไม่มีเหตุอันควร หรือประพฤติปฏิบัติอย่างหนึ่งอย่างใด
โดยประการที่แสดงให้เห็นว่าไม่สุจริตหรือแสดงตนเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
เมื่อปฏิรูปที่ดินจังหวัดเห็นว่า
มีเหตุดังกล่าวข้างต้นเกิดขึ้นให้มีหนังสือเตือนให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรปฏิบัติให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที่กำหนด
ถ้าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรไม่ปฏิบัติตามให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัด มีคำสั่งให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรพร้อมด้วยบริวารที่ดินภายในระยะเวลาที่กำหนดในคำสั่ง
เว้นแต่ข้อเท็จจริงปรากฏว่าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรได้โอนการทำประโยชน์ในที่ดินไปยังบุคคลอื่นหรือละทิ้งที่ดินไปโดยไม่สามารถหาตัวได้พบ
หรือปฏิบัติฝ่าฝืนระเบียบในเรื่องที่ได้มีหนังสือเตือนแล้วซ้ำอีก
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีคำสั่งให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรพร้อมด้วยบริวารออกจากที่ดินได้โดยไม่ต้องมีหนังสือเตือนและให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดแจ้งคำสั่งนั้นให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรทราบ
ในกรณีที่ไม่สามารถแจ้งคำสั่งตามวรรคสองให้เกษตรกรทราบได้ให้ปิดคำสั่งนั้นไว้
ณ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัด ที่ว่าการอำเภอ หรือกิ่งอำเภอ
ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน
และที่เปิดเผยเห็นได้ง่ายในหมู่บ้านแห่งท้องที่ที่ที่ดินนั้นตั้งอยู่
แห่งละหนึ่งฉบับ
หากเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรเห็นว่าคำสั่งให้ออกจากที่ดินนั้นไม่เป็นธรรมให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรนั้นยื่นอุทธรณ์ต่อสำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดแห่งท้องที่ภายในกำหนดสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งคำสั่ง
หรือวันที่ได้ปิดคำสั่งพร้อมทั้งแสดงหลักฐานอ้างอิงประกอบ
ในระหว่างการพิจารณาคำอุทธรณ์ให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดออกคำสั่งให้ออกจากที่ดินยังคงอยู่ทำประโยชน์ในที่ดินนั้นได้ต่อไปจนกว่าคณะกรรมการจะมีคำวินิจฉัย

หมวด ๔
การสิ้นสิทธิและผลของการสิ้นสิทธิการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน

ข้อ ๑๕ 
เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรย่อมสิ้นสิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินเขตปฏิรูปที่ดิน
ในกรณี ดังต่อไปนี้
(๑) ตาย เลิกสถาบันเกษตรกร หรือสละสิทธิ
เว้นแต่จะมีการโอนไปยังบุคคลอื่นโดยชอบตามมาตรา ๓๐ วรรคหก หรือมาตรา ๓๙
แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ.๒๕๑๘
(๒) ขาดคุณสมบัติตามระเบียบคณะกรรมการเกี่ยวกับการคัดเลือกเกษตรกรและสถาบันเกษตรกรซึ่งจะมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในสาระสำคัญดังต่อไปนี้
(ก) สัญชาติไทย
(ข) มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองเพียงพอแก่การเลี้ยงชีพอยู่แล้วก่อนดำเนินการคัดเลือกเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
(๓) สิ้นสิทธิไปตามระเบียบ ข้อบังคับ ข้อตกลง
หรือข้อสัญญาในการกู้ยืมเงินจาก
ส.ป.ก. หรือธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
หรือสถาบันการเงินอื่นตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรรม
(๔) สิ้นสิทธิไปตามสัญญาเช่า
หรือสัญญาเช่าซื้อที่ดินหรือสัญญาจัดให้โดยมีค่าชดเชยที่ทำกับ ส.ป.ก.
(๕)
ถูกสั่งให้ออกจากที่ดินที่ได้รับจากการปฏิรูปที่ดินตามความในข้อ ๑๔
และไม่มีการอุทธรณ์ภายในระยะเวลาที่กำหนดหรือมีการอุทธรณ์
แต่คณะกรรมการมีคำวินิจฉัยตามคำสั่งเดิม

ข้อ ๑๖ 
ในกรณีเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรใดสิ้นสิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามข้อ ๑๕
ให้เลขาธิการหรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมายมีหนังสือเรียกสัญญาเช่าหรือสัญญาเช่าซื้อหรือสัญญาจัดให้โดยมีค่าชดเชยหรือหนังสืออนุญาตคืนให้แก่
ส.ป.ก. ภายในกำหนดสามสิบวันนับแต่วันได้รับหนังสือ
หากไม่สามารถเรียกเอกสารดังกล่าวคืนภายในระยะเวลาที่กำหนดไม่ว่าจะเป็นด้วยเหตุใดก็ตาม
ให้จัดทำเป็นประกาศของทางราชการเพื่อแสดงให้ทราบว่าเอกสารดังกล่าวเป็นอันเลิกใช้ตั้งแต่วันที่เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรสิ้นสิทธิการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้น
โดยปิดประกาศดังกล่าวไว้ ณ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัด
ที่ว่าการอำเภอหรือกิ่งอำเภอ ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน
และที่เปิดเผยเห็นได้ง่ายในหมู่บ้านแห่งท้องที่ที่ที่ดินนั้นตั้งอยู่
แห่งละหนึ่งฉบับ
มีกำหนดสามสิบวันเพื่อประโยชน์แห่งการนี้ให้เลขาธิการหรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมายดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการทรัพย์สินหรือหนี้สินของเกษตรหรือสถาบันเกษตรกรอันเกี่ยวเนื่องกับกิจการที่ทางราชการได้ลงทุนไปหรือให้กู้ยืมตามสัญญา
ทั้งนี้ตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด

หมวดที่ ๕

ข้อ ๑๗ 
การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในท้องที่ใดมีเหตุจำเป็นยังไม่อาจปฏิบัติตามระเบียบนี้
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดโดยความเห็นชอบของเลขาธิการมีอำนาจพิจารณาประกาศยกเว้นการใช้ระเบียบนี้ทั้งหมด
หรือบางส่วนได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดแล้วรายงานให้คณะกรรมการทราบโดยไม่ชักช้า
เมื่อมีเหตุจำเป็นดังกล่าวในวรรคหนึ่งได้สิ้นสุดลง
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดโดยความเห็นชอบของเลขาธิการนำความในระเบียบนี้มาใช้บังคับต่อไป

ข้อ ๑๘ 
ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการดำเนินการตามระเบียบนี้
หรือกรณีที่ผู้ถูกสั่งให้ออกจากที่ดินอุทธรณ์ตามข้อ ๑๔ วรรคสี่
หรือกรณีที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีปัญหาเกี่ยวกับการสิ้นสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามความในข้อ
๑๕ ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดิน
จังหวัดดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง
โดยละเอียดแล้วรวบรวมเรื่องพร้อมเสนอความเห็นไปยัง ส.ป.ก. เพื่อพิจารณา
และทำความเห็นเสนอคณะกรรมการพิจารณาวินิจฉัยต่อไป
ทั้งนี้ไม่ตัดสิทธิแก่ผู้อุทธรณ์ในการมาชี้แจงแสดงหลักฐานเพิ่มเติมแก่คณะกรรมการเพื่อใช้ประกอบการพิจารณาวินิจฉัยได้ภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการจะกำหนด

ข้อ ๑๙ 
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินในรายละเอียดได้
ทั้งนี้เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้

ข้อ ๒๐ 
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดรายงานผลการดำเนินการและความก้าวหน้าของงานตลอดทั้งปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบัติงานตามหน้าที่ไปยังคณะกรรมเพื่อทราบทุก
ๆ ๔ เดือน

ประกาศ ณ วันที่ ๒๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๓๓
พลตรี สนั่น  ขจรประศาสน์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๐๗/ตอนที่ ๑๑๕/หน้า ๑พ/๑ กรกฎาคม ๒๕๓๓