กฎกระทรวง ฉบับที่ 42 (พ.ศ. 2536) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522

กฎกระทรวง

กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๔๒ (พ.ศ. ๒๕๓๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ และมาตรา ๒๓ วรรคสอง
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ 
ให้ยกเลิกแบบ ขส.บ. ๑๒ ฉ. และแบบ ขส.บ. ๑๒ ช. ท้ายกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ.
๒๕๒๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ และให้ใช้แบบ ขส.บ. ๑๒ ฉ.
และแบบ ขส.บ. ๑๒ ช. ท้ายกฎกระทรวงนี้แทน

ข้อ ๒ 
ใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคลด้วยรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคลด้วยรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของที่นายทะเบียนได้ออกให้แก่ผู้ได้รับใบอนุญาตก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
ให้ใช้ได้ต่อไปจนกว่าจะสิ้นอายุ

ข้อ ๓[๑] 
กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ให้ไว้ ณ วันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๖
จรัส  พั้วช่วย
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
ปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม

ขส.บ. ๑๒ ฉ.

(ครุฑ)

ใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคล
ด้วยรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร

ใบอนุญาตที่ ...........................  / ....................... 
นายทะเบียนออกใบอนุญาตให้
............................................................................................ 
สำนักงานชื่อ ................................................................................................................  อยู่เลขที่ ........................ 
ตรอก/ซอย ..............................................................  ถนน .......................................................  หมู่ที่ ............... 
ตำบล/แขวง ................................................  อำเภอ/เขต .........................  จังหวัด ......................................... 
มีสิทธิประกอบการขนส่งส่วนบุคคล
ใบอนุญาตฉบับนี้ให้มีอายุ ๕ ปี นับตั้งแต่วันที่ ................................. 
เดือน ...............................  พ.ศ. .......................  ถึงวันที่ .............  เดือน ...........................  พ.ศ. .................. 
โดยให้ปฏิบัติตามกฎหมาย
และเงื่อนไขที่นายทะเบียนกำหนดตามมาตรา ๓๔ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ.
๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๕
ในใบอนุญาตนี้

ให้ไว้ ณ วันที่ ...........  เดือน .............................  พ.ศ. ................... 

.............................................................. 
นายทะเบียน

เงื่อนไข

(๑) จำนวนรถ
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องใช้รถที่มีลักษณะตามที่กำหนดไว้ใน
(๒) จำนวนไม่เกิน          คัน
(๒) ลักษณะ ชนิด ขนาดของรถ และเครื่องหมาย
(ก)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่ง ต้องใช้รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
มาตรฐาน .............................................................................................................  จำนวน ............................  คัน
(ข)
ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งใช้เครื่องหมายตามแบบที่แนบท้ายใบอนุญาต ถ้ามี
เป็นเครื่องหมายที่ต้องให้ปรากฏประจำรถทุกคัน
โดยแสดงไว้ที่ด้านนอกตัวรถทั้งสองข้าง
(๓) สถานที่เก็บ ซ่อม และบำรุงรักษารถ
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องมีสถานที่เก็บ
ซ่อม และบำรุงรักษารถ ดังนี้
(ก)
สถานที่เก็บรถตั้งอยู่ที่ ............................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
(ข)
สถานที่ซ่อมและบำรุงรักษารถตั้งอยู่ที่ .................................................................. 
...................................................................................................................................................................................... 
(๔) จำนวนผู้ประจำรถ
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องมีผู้ขับรถอย่างน้อยดังนี้
........................... 
...................................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
(๕) เงื่อนไขอื่น .......................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 

ลำดับที่

รายการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขและหรือรายละเอียดในใบอนุญาต

วัน/เดือน/ปี

ลงชื่อนายทะเบียน

คำเตือน

(๑)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตนี้
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๕๐,๐๐๐ บาท และอาจถูกเพิกถอนใบอนุญาตตามมาตรา ๔๖
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
(๒)
ผู้ได้รับอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ใช้หรือยอมให้บุคคลอื่นใช้รถที่ได้รับอนุญาตทำการขนส่งนอกท้องที่ที่ได้รับอนุญาต
โดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากนายทะเบียน หรือผู้ซึ่งนายทะเบียนมอบหมายตามมาตรา
๓๙ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
มีความผิดต้องระวางโทษปรับคันละไม่เกิน ๕,๐๐๐ บาท ต่อ ๑ วัน
จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
(๓)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ใช้รถผิดประเภทตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาตโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากนายทะเบียนเป็นครั้งคราวตามมาตรา
๒๗ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน ๑ ปี หรือปรับไม่เกิน ๒๐,๐๐๐ บาท
หรือทั้งจำทั้งปรับ
(๔)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ไม่แสดงใบอนุญาตประกอบการขนส่ง หรือใบแทนใบอนุญาตไว้ในที่เปิดเผย
ณ ที่ตั้งสำนักงานของผู้ได้รับใบอนุญาตตามมาตรา ๔๒ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๑,๐๐๐ บาท
(๕)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ไม่ยื่นคำขอรับใบแทนใบอนุญาตต่อนายทะเบียนภายใน
๑๕ วัน นับแต่วันที่ได้ทราบถึงการสูญหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญของใบอนุญาตตามมาตรา
๔๓ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท
(๖)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ไม่ส่งคืนใบอนุญาตที่ถูกสั่งเพิกถอนต่อนายทะเบียนภายใน
๑๕ วัน นับแต่วันที่ถูกสั่งเพิกถอนใบอนุญาตตามมาตรา ๔๗
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๑,๐๐๐
บาท
(๗)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด มีความประสงค์จะขอต่ออายุใบอนุญาตต้องยื่นคำขอก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุตามมาตรา
๒๘ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
(๘)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด เลิกใช้รถที่จดทะเบียนแล้วโดยไม่แจ้งเป็นหนังสือให้นายทะเบียนทราบ
และไม่นำแผ่นป้ายเลขทะเบียนรถคืนแก่นายทะเบียนภายใน ๑๕ วัน นับแต่วันที่เลิกใช้รถนั้นตามมาตรา
๗๙ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน
๑๐,๐๐๐ บาท

ขส.บ. ๑๒ ช.

(ครุฑ)

ใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคล
ด้วยรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ

ใบอนุญาตที่ ...........................  / ....................... 
นายทะเบียนออกใบอนุญาตให้
............................................................................................ 
สำนักงานชื่อ ................................................................................................................  อยู่เลขที่ ........................ 
ตรอก/ซอย ..............................................................  ถนน .......................................................  หมู่ที่ ............... 
ตำบล/แขวง ................................................  อำเภอ/เขต .........................  จังหวัด ......................................... 
มีสิทธิประกอบการขนส่งส่วนบุคคล
ใบอนุญาตฉบับนี้ให้มีอายุ ๕ ปี นับตั้งแต่วันที่ ................................. 
เดือน ...............................  พ.ศ. .......................  ถึงวันที่ .............  เดือน ...........................  พ.ศ. .................. 
โดยให้ปฏิบัติตามกฎหมาย
และเงื่อนไขที่นายทะเบียนกำหนดตามมาตรา ๓๔ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ.
๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๕
ในใบอนุญาตนี้

ให้ไว้ ณ วันที่ ...........  เดือน .............................  พ.ศ. ................... 

................................................................. 
นายทะเบียน

เงื่อนไข

(๑) จำนวนรถ
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องใช้รถที่มีลักษณะตามที่กำหนดไว้ใน
(๒) จำนวนไม่เกิน          คัน
(๒) ลักษณะ ชนิด ขนาดของรถ และเครื่องหมาย
(ก)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่ง ต้องใช้รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
ลักษณะ ..........................................................................................................  จำนวน ..................................  คัน
(ข)
ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งใช้เครื่องหมายตามแบบที่แนบท้ายใบอนุญาต ถ้ามี
เป็นเครื่องหมายที่ต้องให้ปรากฏประจำรถทุกคัน โดยแสดงไว้ที่ด้านนอกตัวรถทั้งสองข้าง
(๓) สถานที่เก็บ ซ่อม และบำรุงรักษารถ
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องมีสถานที่เก็บ ซ่อม และบำรุงรักษารถดังนี้
(ก)
สถานที่เก็บรถตั้งอยู่ที่ ............................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
(ข)
สถานที่ซ่อมและบำรุงรักษารถตั้งอยู่ที่ .................................................................. 
...................................................................................................................................................................................... 
(๔) จำนวนผู้ประจำรถ
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องมีผู้ขับรถอย่างน้อยดังนี้
........................... 
...................................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 

- ๒ -

(๕) เงื่อนไขอื่น .......................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 

ลำดับที่

รายการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขและหรือรายละเอียดในใบอนุญาต

วัน/เดือน/ปี

ลงชื่อนายทะเบียน

คำเตือน

(๑)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตนี้
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๕๐,๐๐๐ บาท และอาจถูกเพิกถอนใบอนุญาตตามมาตรา ๔๖
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
(๒)
ผู้ได้รับอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ใช้หรือยอมให้บุคคลอื่นใช้รถที่ได้รับอนุญาตทำการขนส่งนอกท้องที่ที่ได้รับอนุญาต
โดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากนายทะเบียน หรือผู้ซึ่งนายทะเบียนมอบหมายตามมาตรา
๓๙ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
มีความผิดต้องระวางโทษปรับคันละไม่เกิน ๕,๐๐๐ บาท ต่อ ๑ วัน
จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
(๓)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด
ใช้รถผิดประเภทตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาตโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากนายทะเบียนเป็นครั้งคราวตามมาตรา
๒๗ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน ๑ ปี หรือปรับไม่เกิน ๒๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
(๔)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด ไม่แสดงใบอนุญาตประกอบการขนส่ง หรือใบแทนใบอนุญาตไว้ในที่เปิดเผย
ณ ที่ตั้งสำนักงานของผู้ได้รับใบอนุญาตตามมาตรา ๔๒ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๑,๐๐๐ บาท 
(๕)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด
ไม่ยื่นคำขอรับใบแทนใบอนุญาตต่อนายทะเบียนภายใน ๑๕ วัน
นับแต่วันที่ได้ทราบถึงการสูญหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญของใบอนุญาตตามมาตรา
๔๓ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท
(๖)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด
ไม่ส่งคืนใบอนุญาตที่ถูกสั่งเพิกถอนต่อนายทะเบียนภายใน ๑๕ วัน นับแต่วันที่ถูกสั่งเพิกถอนใบอนุญาตตามมาตรา
๔๗ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท
(๗)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด
มีความประสงค์จะขอต่ออายุใบอนุญาตต้องยื่นคำขอก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุตามมาตรา ๒๘
วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
(๘)
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งผู้ใด เลิกใช้รถที่จดทะเบียนแล้วโดยไม่แจ้งเป็นหนังสือให้นายทะเบียนทราบ
และไม่นำแผ่นป้ายเลขทะเบียนรถคืนแก่นายทะเบียนภายใน ๑๕ วัน นับแต่วันที่เลิกใช้รถนั้นตามมาตรา
๗๙ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน
๑๐,๐๐๐ บาท

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากมาตรา ๓๔ (๔)
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๕ บัญญัติว่า
ในการออกใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคลให้นายทะเบียนกำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับจำนวนผู้ประจำรถตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการควบคุมการขนส่งทางบกกลางกำหนดไว้ในใบอนุญาตประกอบการขนส่ง
แต่โดยที่ปัจจุบันแบบใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคลที่กำหนดไว้ท้ายกฎกระทรวง ฉบับที่
๔ (พ.ศ. ๒๕๒๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
ไม่มีช่องรายการบันทึกเงื่อนไขเกี่ยวกับจำนวนผู้ประจำรถไว้ในแบบใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคล
สมควรปรับปรุงแบบใบอนุญาตประกอบการขนส่งส่วนบุคคลดังกล่าวเพื่อให้เหมาะสมและสอดคล้องกับบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒ ที่แก้ไขเพิ่มเติมใหม่ดังกล่าว 
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

โชติกานต์/ปรับปรุง
๒๓ กันยายน ๒๕๕๗

อังศุมาลี/เพิ่มเติม
๒๐ มกราคม ๒๕๕๘

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๐/ตอนที่ ๑๙๖/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๖/๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๓๖