ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน

ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย

ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุน
และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓ และมาตรา
๑๓ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และที่แก้ไขเพิ่ม ธนาคารแห่งประเทศไทยออกข้อกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุน
และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งกับเงินกองทุน ลงวันที่ ๘ มกราคม ๒๕๔๕

ข้อ ๒ ในประกาศนี้
เงินกองทุนชั้นที่ ๑ หมายความว่า เงินกองทุนตาม (๑) (๒) (๓) และ (๔) ของบทนิยามคำว่า เงินกองทุน
ในมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ทั้งนี้
ให้หักผลขาดทุนที่เกิดขึ้นในทุกงวดการบัญชีออกก่อน และให้หักค่าแห่งกู๊ดวิลล์ตามหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ในกรณีของธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศ และหมายความว่า
สินทรัพย์ที่ต้องดำรงตามมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ในกรณีของสาขาของธนาคารต่างประเทศที่ได้รับใบอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์
ก่อภาระผูกพัน หมายความว่า
รับรอง รับอาวัล
หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงินสลักหลังตั๋วเงินที่ผู้รับสลักหลังมีสิทธิไล่เบี้ย
ค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขาย ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน
การรับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน (Firn
Underwrite) การทำธุรกรรมที่มีผลให้ต้องเข้ารับความเสี่ยงด้านเครดิต
(credit risk) และการทำสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย
สัญญาอัตราแลกเปลี่ยน ได้แก่ สัญญาดังต่อไปนี้
(๑) สัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Foreign Exchange Forward Contracts)
(๒) สัญญา Foreign
Exchange Futures
(๓) สัญญา Currency
Options รวมทั้งสัญญา Cross Currency Interest Rate Swaps
(๔) สัญญาอื่นๆ
ในลักษณะเดียวกัน
สัญญาอัตราดอกเบี้ย ได้แก่ สัญญาดังต่อไปนี้
(๑) สัญญา
Interest Rate Options สัญญา Interest Rate Futures และ Interest Rate Swaps
(๒) สัญญา Forward
Rate Agreements
(๓) สัญญาอื่นๆ
ในลักษณะเดียวกัน

ข้อ ๓
จำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อหรือลงทุนในกิจการหรือก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใด
อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกันเมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕
ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์หักด้วยจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม Credit
Default Swaps ที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิงจากบุคคลนั้น
การให้สินเชื่อโดยรับซื้อ ซื้อลด
หรือรับช่วงซื้อลดตั๋วเงิน ให้ถือเป็นการให้สินเชื่อแก่ทั้งผู้ทรงซึ่งขายตั๋วเงิน
และบุคคลซึ่งต้องรับผิดตามกฎหมายตั๋วเงินนั้นด้วย
การทำธุรกรรมที่มีผลให้ธนาคารพาณิชย์เข้ารับความเสี่ยงด้านเครดิต
(credit risk) โดยธนาคารพาณิชย์มีภาระต้องชำระเงินหรือรับความเสียหายเมื่อเกิดเหตุการณ์ที่กำหนดขึ้นเกี่ยวกับความสามารถในการชำระหนี้
(Credit Event) ของบุคคลใดให้ถือว่าเป็นการก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลนั้นด้วย
การคำนวณภาระผูกพันสำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยให้ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่งกับคู่สัญญารายหนึ่งๆ
ดังนี้
(๑) กรณีคู่ค้าเป็น
ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน
ธนาคารที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นและธนาคารที่ตั้งอยู่นอกประเทศไทย
ซึ่งได้มีการลงนามในสัญญาที่ยินยอมให้หักกลบลบหนี้ระหว่างกัน (Netting) โดยสัญญาดังกล่าวต้องมีเงื่อนไขครบถ้วน ดังนี้ 
(๑.๑) เป็นสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษร มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย และเป็นสัญญา Master
Agreement ที่ครอบคลุมถึงสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายนั้นๆ
(๑.๒) ในกรณีที่มีคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดนัดชำระหนี้ (Default) ล้มละลาย เลิกกิจการ หรือเหตุอื่นในทำนองเดียวกัน
สัญญาหักกลบลบหนี้จะต้องกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ต้องชำระหนี้ให้กับคู่ค้า
หรือรับชำระหนี้จากคู่ค้าเป็นยอดรวมสุทธิเพียงยอดเดียว (Single Legal
Obligation) โดยยอดรวมสุทธิดังกล่าวเป็นผลรวมสุทธิของยอดกำไรและขาดทุนที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรม
(Mark to market) ของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้าทุกสัญญา
(๑.๓) ที่ปรึกษากฎหมายอิสระได้ให้ความเห็นชอบอย่างเป็นลายลักษณ์อักษรว่าการหักกลบลบหนี้ตาม
(๑.๒) สามารถกระทำได้โดยไม่ขัดกับ
(๑.๓.๑) กฎหมายของประเทศที่สำนักงานใหญ่ของนิติบุคคลซึ่งเป็นคู่สัญญานั้นตั้งอยู่
นอกจากนี้ หากคู่สัญญาเป็นสาขาของนิติบุคคลต่างประเทศ
การหักกลบลบหนี้จะต้องไม่ขัดกับกฎหมายที่สาขาของนิติบุคคลนั้นตั้งอยู่ด้วย
(๑.๓.๒) กฎหมายที่ใช้บังคับกับการทำธุรกรรมนั้นๆ
และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการหักกลบลบหนี้
(๑.๔) ไม่มีเงื่อนไขที่มีผลบังคับให้คู่สัญญาฝ่ายที่มิได้ผิดสัญญาจะต้องชำระหนี้ในวงเงินจำกัด
หรือไม่ต้องชำระหนี้ให้กับคู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาหากคู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญามีฐานะเป็นเจ้าหนี้สุทธิหลังการหักกลบลบหนี้
(Walkaway Clause) 
ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นการ
ก่อภาระผูกพัน จากสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย
โดยนำเอาผลรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบัน (Net Current Credit
Exposure) ที่เป็นบวกไปรวมกับผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต
(Potential Future Credit Exposure)
โดยที่
(ก) ผลรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบัน
(Net Current Credit Exposure) คือ
ยอดรวมสุทธิของกำไรและขาดทุนที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรมของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายเดียวกัน
ในกรณีที่ยอดรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมมีค่าเป็นบวกให้ใช้ยอดรวมสุทธิดังกล่าวเป็นมูลค่าของ
Net Current Credit Exposure แต่กรณีที่ยอดรวมสุทธิดังกล่าวออกมามีค่าเป็นลบหรือศูนย์
Net Current Credit Exposure จะมีมูลค่าเป็นศูนย์
(ข)ผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต
(Potential Future Credit Exposure) คือ
ผลรวมของการนำจำนวนเงินตามสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย (Notional
Amount) ไปคูณด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ตามที่กำหนดไว้ในตารางที่ ๑ โดยอนุญาตให้ทำการหักกลบกันเฉพาะกรณีที่คู่ค้ารายเดียวกันทำสัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Foreign Exchange Forward Contracts) ซึ่งมีวันครบกำหนดวันเดียวกัน
(Same Maturity Date) และสกุลเงินเดียวกัน (Same
Currency Pair) เท่านั้นโดยให้คูณจำนวนเงินตามสัญญา
(Notional Amount) ทั้งด้านซื้อและด้านขายที่ครบกำหนดวันเดียวกันด้วยค่าแปลงสภาพ
(Credit Conversion Factor) ก่อนแล้วนำผลคูณที่ได้มาหักกลบกัน
ตารางที่ ๑ Credit Conversion Factor สำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยน
และสัญญาอัตราดอกเบี้ยกรณีที่คู่ค้าได้มีการลงนามในสัญญา
ที่เป็นไปตามเงื่อนไขครบถ้วน

อายุที่เหลือของสัญญา

สัญญาอัตราแลกเปลี่ยน

สัญญาอัตราดอกเบี้ย

ไม่เกิน
  ๑๔ วัน

๐

๐

ไม่เกิน ๑
  ปี

๐.๐๑

๐

ตั้งแต่ ๑
  ปีขึ้นไป

๐.๐๕

๐.๐๐๕

(๒) สำหรับคู่ค้าอื่นๆ
นอกจากที่กล่าวตาม (๑) ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นภาระผูกพัน
โดยนำจำนวนเงินตามสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย (Notional
Amount) คูณด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ตามที่กำหนดไว้ใน ตารางที่ ๒
ยกเว้น
ในกรณีที่คู่ค้ารายเดียวกันทำสัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Foreign
Exchange Forward Contracts) ทั้งด้านซื้อและด้านขาย
ให้นำสัญญาที่เป็นรายการตรงกันข้ามกัน มีวันครบกำหนดวันเดียวกัน (Same
Maturity Date) และมีสกุลเงินเดียวกัน (Same Currency Pair) มาหักกลบกันได้หากคู่ค้าได้ทำสัญญาที่ระบุว่าให้สามารถหักกลบลบหนี้ได้ตามกฎหมายโดยให้คูณจำนวนเงินตามสัญญา
(Notional Amount) ทั้งด้านซื้อและด้านขายด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit
Conversion Factor) ก่อน แล้วนำผลคูณที่ได้มาหักกลบกัน
ผลลัพธ์ที่เหลือสุทธิให้นับเป็นการ ก่อภาระผูกพัน
ตารางที่ ๒ Credit Conversion Factor สำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยน
และสัญญาอัตราดอกเบี้ย

อายุที่เหลือของสัญญา

สัญญาอัตราแลกเปลี่ยน

สัญญาอัตราดอกเบี้ย

ไม่เกิน
  ๑๔ วัน

๐

๐

ไม่เกิน ๑
  ปี

๐.๐๒

๐.๐๐๕

ตั้งแต่ ๑
  ปีขึ้นไป

๐.๐๕

๐.๐๑

ข้อ ๔ การนับคำนวณสินเชื่อ การลงทุน
หรือภาระผูกพันตามความในข้อ ๓ ไม่ให้นับรวมถึงรายการดังต่อไปนี้
(๑) ภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน
(Firm Underwrite) ตามตราสารต่อไปนี้
(ก) หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกเพื่อระดมทุนจากประชาชนหรือบุคคลใดๆ
ที่ได้รับการจัดอันดับ AA หรือเทียบเท่าขึ้นไป
โดยสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
(ข) หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทเงินทุน
ทั้งนี้
ภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้ตาม (๑) เมื่อนับรวมกับการให้สินเชื่อ
หรือลงทุนหรือก่อภาระผูกพันตามข้อ ๓ ต้องมีมูลค่าไม่เกินร้อยละ ๕๐
ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑
นับแต่วันที่ธนาคารพาณิชย์ทำสัญญารับประกันการจำหน่ายจนถึงวันปิดการเสนอขาย
(๒) การลงทุนหรือให้กู้ยืมโดยซื้อตราสารตาม
(๑) เป็นระยะเวลาไม่เกิน ๓
เดือนนับแต่วันปิดการเสนอขายตราสารนั้น
(๓) การลงทุนหรือให้กู้ยืมโดยซื้อตราสารต่อไปนี้
(ก) หลักทรัพย์รัฐบาลไทยหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยกระทรวงการคลัง
(ข) หุ้นกู้
พันธบัตร หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย
(ค) หุ้น หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
หรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยหรือบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
(ง) หุ้นกู้
พันธบัตร
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยองค์การของรัฐหรือรัฐวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น
(๔) การให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขาย
ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน
หรือก่อภาระผูกพันอื่นใดโดยมีหลักทรัพย์หรือสิทธิต่อไปนี้เป็นประกัน
(ก) หลักทรัพย์รัฐบาลไทย
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยกระทรวงการคลัง
(ข) หุ้นกู้
พันธบัตร หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย
(ค) หุ้น หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและ สหกรณ์การเกษตร
หรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยหรือบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
(ง) หุ้นกู้
พันธบัตร
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยองค์การของรัฐหรือวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น
(จ) เงินฝากในธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้
เฉพาะส่วนที่ไม่เกินมูลค่าที่ตราไว้ของหลักทรัพย์หรือสิทธินั้น
(๕) การให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน หรือก่อภาระผูกพันอื่นใด เพื่อกระทรวง ทบวง กรม
หรือทบวงการเมืองที่มีฐานะเทียบเท่า
หรือการให้สินเชื่อโดยมีการะทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย
(๖) การให้สินเชื่อ
หรือลงทุนในส่วนของสินทรัพย์อ้างอิง
ซึ่งมีการทำสัญญาที่มีผลเป็นการโอนความเสี่ยงด้านเครดิตในธุรกรรม Credit
Default Swaps ของสินทรัพย์อ้างอิงดังกล่าว
(๗) การให้สินเชื่อ
หรือลงทุนโดยซื้อตราสารแสดงสิทธิในหนี้โดยมีบุคคลอื่นทำสัญญากับธนาคารพาณิชย์นั้นว่า
บุคคลอื่นนั้นจะรับความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ไม่ได้รับชำระเงินคืน
ทั้งนี้ เฉพาะส่วนที่ไม่เกินจำนวนเงินสดที่ผู้รับความเสี่ยงนำมาวางไว้เป็นประกัน หรือไม่เกินจำนวนที่มีสิทธิหักกลบลบหนี้กับผู้รับความเสี่ยงนั้น
(๘) การให้กู้ยืมเงินประเภทชำระคืนเมื่อทวงถาม
(Call loan) หรือให้กู้ยืมเงินประเภทมีกำหนดชำระคืนไม่เกินหนึ่งวัน
(Overnight loan) แก่ธนาคารพาณิชย์อื่น
(๙) การให้กู้ยืมเงินประเภทที่มีระยะเวลา
(Term loan) ไม่เกิน ๑๒ เดือน
เฉพาะสกุลเงินบาทแก่ธนาคารพาณิชย์อื่น
(๑๐) การให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลด
หรือขายช่วงลดตั๋วเงินอันเป็นส่วนหนึ่งของการประกอบกิจการวิเทศธนกิจตามประกาศกระทรวงการคลัง
เรื่อง การประกอบกิจการวิเทศธนกิจของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๑๖ กันยายน ๒๕๓๕
หรือที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมต่อไป
และการประกอบกิจการวิเทศธนกิจสาขาต่างจังหวัดของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๔ พฤษภาคม
๒๕๓๗ หรือที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมต่อไป ทั้งนี้ เฉพาะการให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงินของสาขาธนาคารต่างประเทศเท่านั้น
(๑๑) การให้สินเชื่อหรือการก่อภาระผูกพันที่เป็นเงินตราต่างประเทศแก่บุคคลที่มีภูมิลำเนาในประเทศไทยโดยสำนักงานใหญ่หรือสาขาอื่นที่อยู่ในต่างประเทศของธนาคารที่ตั้งอยู่ในต่างประเทศและมีสาขาอยู่ในประเทศไทย

ข้อ ๕[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๒๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๖
หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร  เทวกุล
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย

สุภาพร/พิมพ์
๔ สิงหาคม ๒๕๔๖

ศุภสรณ์/อภิสิทธิ์
ผู้จัดทำ
๘ สิงหาคม ๒๕๔๖

[๑]รก.๒๕๔๖/พ๕๑ง/๗๘/๑ พฤษภาคม ๒๕๔๖