ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนช. 12/2561 เรื่อง การให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ

ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่ สนช. ๑๒/๒๕๖๑
เรื่อง
การให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ[๑]

๑. เหตุผลในการออกประกาศ
บัตรเดบิตเป็นบริการการชำระเงินหนึ่งที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจของไทย
โดยมีผู้ใช้บริการเป็นจำนวนมากและมีการใช้งานอย่างกว้างขวางในชีวิตประจำวันของประชาชนส่วนใหญ่
ทั้งการใช้เพื่อชำระค่าสินค้าและบริการแทนการใช้เงินสด
การโอนและถอนเงินผ่านเครื่องเอทีเอ็ม
เพื่อยกระดับความปลอดภัยในการให้บริการบัตรเดบิต
และส่งเสริมให้มีการปฏิบัติตามมาตรฐานเพื่อสนับสนุนให้เกิดการใช้งานร่วมกันของผู้ให้บริการ
รวมถึงส่งเสริมการแข่งขันในการให้บริการการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์
ให้มีการออกและใช้บัตรเดบิตอย่างแพร่หลายแทนการใช้เงินสด
ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้กำหนดหลักเกณฑ์เพื่อดูแลการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศในประเด็นสำคัญ
ได้แก่ การใช้มาตรฐานชิปการ์ดกลาง การใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศ (Local Card Brand) และการกำหนดเงื่อนไขการให้บริการบัตรเดบิต
ที่ออกและใช้ภายในประเทศ
เพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพและลดภาระต้นทุนในการให้บริการและการใช้บริการ อันจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบธุรกิจและผู้ใช้บริการ
ตลอดจนเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ

๒.  อำนาจตามกฎหมาย
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๔
แห่งพระราชบัญญัติระบบการชำระเงิน พ.ศ. ๒๕๖๐ ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดหลักเกณฑ์การให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ
ตามความในประกาศฉบับนี้

๓.  ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับผู้ประกอบธุรกิจระบบการชำระเงินภายใต้การกำกับและผู้ประกอบธุรกิจบริการการชำระเงินภายใต้การกำกับตามกฎหมายว่าด้วยระบบการชำระเงิน

๔.  เนื้อหา
๔.๑ นิยาม
ในประกาศฉบับนี้
ผู้ประกอบธุรกิจ หมายความว่า
ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการการชำระเงินภายใต้การกำกับและผู้ประกอบธุรกิจระบบการชำระเงินภายใต้การกำกับที่มีลักษณะหรือประเภทดังต่อไปนี้
(๑) ผู้ออกบัตร (Issuer)
(๒) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer)
(๓) ผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
(๔) ผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter-institution Fund Transfer System Operator)
(๕) ผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator)
(๖) ผู้ให้บริการระบบการชำระดุล (Settlement System Operator)
ผู้ออกบัตร (Issuer) หมายความว่า
ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการบัตรเดบิตและตกลงออกบัตรเดบิตให้แก่บุคคลที่ยินยอมผูกพันตนตามสัญญาบัตรเดบิต
บัตรเดบิต หมายความว่า
บัตรอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้ประกอบธุรกิจออกให้แก่ผู้ใช้บริการเพื่อใช้ชำระค่าสินค้า
ค่าบริการ หรือค่าอื่นใด แทนการชำระด้วยเงินสด หรือเพื่อใช้เบิก ถอน โอนหรือทำธุรกรรมอื่นใดที่เกี่ยวกับเงิน
ตามมูลค่าของเงินที่ผู้ใช้บริการได้ฝากไว้กับผู้ประกอบธุรกิจ
ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) หมายความว่า
ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการรับชำระเงินด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์
โดยการรับส่งข้อมูลการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์จากบัตรอิเล็กทรอนิกส์ไปยังผู้ประกอบธุรกิจระบบเครือข่ายบัตรเพื่อส่งข้อมูลต่อไปยังผู้ออกบัตร
และจะจ่ายเงินค่าสินค้าหรือค่าบริการให้แก่ผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการ
หรือผู้ประกอบธุรกิจสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร
ซึ่งมีสัญญาระหว่างกันว่าจะรับชำระราคาสินค้าหรือบริการด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์ตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน
ผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการรับชำระเงินด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์
โดยการรับส่งข้อมูลการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์จากบัตรอิเล็กทรอนิกส์ไปยังผู้ประกอบธุรกิจบริการแก่ผู้รับบัตร
หรือผู้ประกอบธุรกิจสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตรรายอื่น แล้วแต่กรณี
และจะจ่ายเงินค่าสินค้าหรือค่าบริการให้แก่ผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการ
หรือผู้ประกอบธุรกิจสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตรรายอื่น ซึ่งมีสัญญาระหว่างกันว่าจะรับชำระราคาสินค้าหรือบริการด้วยบัตรอิเล็กทรอนิกส์ตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน
ผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter - institution Fund Transfer System Operator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการระบบการชำระเงินที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ
หรือทำหน้าที่ให้บริการการหักบัญชี เพื่อให้ผู้ใช้บริการของระบบสามารถให้บริการฝาก
ถอน โอน และการชำระเงินแก่ลูกค้า
ผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการระบบเครือข่ายบัตรเครดิต
บัตรเดบิต เงินอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัตรอิเล็กทรอนิกส์อื่นใด
โดยเป็นระบบที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ
ให้บริการการหักบัญชี และให้บริการด้านการตลาดภายใต้ชื่อทางธุรกิจของตน
เพื่อให้ผู้ใช้บริการของระบบซึ่งเป็นผู้ออกบัตรและผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตรในประเทศไทย
สามารถให้บริการการชำระเงินจากบัตรดังกล่าว
ผู้ให้บริการระบบการชำระดุล (Settlement System Operator) หมายความว่า ผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการการชำระดุลแก่ผู้ใช้บริการของระบบ
โดยทำการหักเงินจากบัญชีเงินฝากของผู้ใช้บริการของระบบซึ่งมีฐานะเป็นลูกหนี้
หรือรับชำระหนี้โดยวิธีอื่นใดตามที่ตกลงกันแล้วปรับบัญชีเงินฝากของผู้ใช้บริการของระบบซึ่งมีฐานะเป็นเจ้าหนี้
หรือชำระเงินด้วยวิธีอื่นใด เพื่อให้หนี้ดังกล่าวระงับไป
มาตรฐานชิปการ์ดกลาง หมายความว่า มาตรฐานชิปการ์ดที่ ธปท.
ประกาศกำหนดโดยได้หารือกับสมาคมธนาคารไทย สมาคมธนาคารนานาชาติ
และสภาสถาบันการเงินของรัฐ เพื่อใช้เป็นมาตรฐานกลางในการออกบัตรเดบิตของผู้ออกบัตร
การหักบัญชี (Clearing) หมายความว่า
การรับส่ง ตรวจสอบ
และยืนยันข้อมูลตามคำสั่งการชำระเงินสำหรับนำไปคำนวณหายอดเงินแสดงความเป็นเจ้าหนี้
หรือลูกหนี้ เพื่อใช้ข้อมูลดังกล่าวไปทำการชำระดุลระหว่างเจ้าหนี้และลูกหนี้
การชำระดุล (Settlement) หมายความว่า
การชำระเงินที่มีการตกลงกันไว้ล่วงหน้าเพื่อปรับฐานะความเป็นเจ้าหนี้หรือลูกหนี้
ด้วยการปรับบัญชีเงินฝากโดยใช้ข้อมูลที่ได้จากการหักบัญชีเพื่อให้หนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนระงับไป
๔.๒ ผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ
ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีปฏิบัติในการให้บริการ ดังต่อไปนี้
๔.๒.๑ ผู้ออกบัตร (Issuer)
(๑) ต้องใช้มาตรฐานชิปการ์ดกลาง
(๒) ต้องออกบัตรให้ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศ
เว้นแต่ผู้ออกบัตร (Issuer) ใช้ระบบการรับส่งข้อมูลภายในของตนเอง
(๓) ในกรณีที่ออกบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตตั้งแต่
๒ รายขึ้นไปในบัตรเดบิตเดียวกัน (Multi - Brand) ต้องปฏิบัติในเรื่องตราสัญลักษณ์ที่ปรากฏบนบัตรเดบิตให้เป็นไปตามข้อตกลงและคำนึงถึงหลักความเท่าเทียมกัน
(๔) ต้องให้ข้อมูลและรายละเอียดเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายของบัตรเดบิตแต่ละประเภทแก่ผู้ใช้บริการอย่างเพียงพอ
ชัดเจน และถูกต้อง
เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถเลือกใช้บริการได้อย่างเหมาะสมตรงกับวัตถุประสงค์การใช้จ่ายของตนเอง
ในกรณีที่ผู้ออกบัตรจะออกบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตตั้งแต่
๒ รายขึ้นไปในบัตรเดบิตเดียวกัน (Multi - Brand) การออกบัตรดังกล่าวจะต้องใช้ระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศอย่างน้อย
๑ ราย
๔.๒.๒ ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) และผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
(๑) ต้องจัดให้มีอุปกรณ์และระบบที่สามารถรองรับบัตรเดบิตที่ใช้มาตรฐานชิปการ์ดกลาง
(๒)
ต้องจัดให้มีอุปกรณ์และระบบที่สามารถรองรับบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศได้ทุกเครือข่าย
เว้นแต่
(๒.๑) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) ที่ให้บริการ และได้แจ้งต่อ ธปท. ก่อนวันที่ประกาศนี้มีผลใช้บังคับว่าเป็นการให้บริการรับบัตรเดบิตที่ใช้ระบบเครือข่ายบัตรเดบิตในประเทศรายใดรายหนึ่งเพียงรายเดียวเท่านั้น
ให้สามารถดำเนินการตามขอบเขตที่ได้แจ้งไว้ต่อไปได้ หรือ
(๒.๒) ผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator)
(๓) ต้องไม่จำกัดสิทธิผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการในการเลือกใช้ระบบเครือข่ายบัตรเดบิต
(๔) ต้องให้ข้อมูลค่าธรรมเนียมและค่าบริการต่าง ๆ
แก่ผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการในการใช้บริการอย่างเพียงพอ ชัดเจน และถูกต้อง
๔.๒.๓ ผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter - institution Fund Transfer System Operator) ผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) และผู้ให้บริการระบบการชำระดุล
(Settlement System Operator) ต้องไม่ดำเนินการใด ๆ
อันเป็นการจำกัดสิทธิในการเลือกระบบเครือข่ายบัตรเดบิตอื่นของผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศ
และผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการ
๔.๓ ในกรณีที่ออกบัตรเดบิตที่ใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตตั้งแต่
๒ รายขึ้นไปในบัตรเดบิตเดียวกัน (Multi - Brand) เมื่อผู้ขายสินค้าหรือผู้ให้บริการเลือกใช้บริการระบบเครือข่ายบัตรเดบิตรายใดรายหนึ่งในการทำธุรกรรมแล้ว
ผู้ประกอบธุรกิจจะคิดค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายอื่นเพิ่มเติมได้เฉพาะระบบเครือข่ายบัตรเดบิตที่ใช้เท่านั้น
๔.๔ ในการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศผู้ประกอบธุรกิจต้องดำเนินการเหล่านี้ภายในประเทศเท่านั้น
๔.๔.๑ การรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ออกบัตร (Issuer) กับผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ (Inter - institution Fund Transfer System Operator) หรือผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ
(Transaction Switching) หรือทำหน้าที่ให้บริการการหักบัญชี
(Clearing)
๔.๔.๒ การรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร
(Acquirer) กับผู้ให้บริการระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ
(Inter - institution Fund Transfer System Operator) หรือผู้ให้บริการระบบเครือข่ายบัตร (Payment Card Network Operator) ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ
(Transaction Switching) หรือทำหน้าที่ให้บริการการหักบัญชี
(Clearing)
๔.๔.๓
การรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator) กับผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) และการรับส่งข้อมูลการใช้บัตรเดบิตระหว่างผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร
(Payment Facilitator)
๔.๔.๔
การทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อรับส่งข้อมูลรายการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างผู้ใช้บริการของระบบ
(Transaction Switching)
๔.๔.๕ การหักบัญชี (Clearing)
๔.๔.๖ การชำระดุล (Settlement)
๔.๕
ในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจประสงค์จะใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศ
(IT Outsourcing) ตามข้อ ๔.๔.๑ - ๔.๔.๖
ให้ผู้ประกอบธุรกิจยื่นขออนุญาตต่อ ธปท.
เป็นหนังสือหรือโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กำหนด
พร้อมชี้แจงเหตุผลและความจำเป็น
ทั้งนี้ ธปท. จะพิจารณาภายใน ๔๕
วันทำการนับแต่วันที่ได้รับคำขอและเอกสารถูกต้องครบถ้วน
การยื่นขออนุญาตตามวรรคหนึ่งให้กระทำได้เฉพาะการใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศ
(IT Outsourcing) ในประเทศ
เว้นแต่ในกรณีดังต่อไปนี้ผู้ประกอบธุรกิจอาจขออนุญาตใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศในต่างประเทศได้
(๑) การรับส่งข้อมูลตามข้อ ๔.๔.๓ หรือ
(๒)
การรับส่งข้อมูลเพื่อประโยชน์ในการบริหารจัดการข้อมูลภายในของผู้ออกบัตร (Issuer) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร (Acquirer) และผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร
(Payment Facilitator)
ในกรณีที่ผู้ออกบัตร (Issuer) ผู้ให้บริการแก่ผู้รับบัตร
(Acquirer) หรือผู้ให้บริการสนับสนุนบริการแก่ผู้รับบัตร (Payment Facilitator) เป็นสถาบันการเงินและสถาบันการเงินเฉพาะกิจตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินและได้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่นหรือบุคคลอื่นด้านงานเทคโนโลยีสารสนเทศ
(IT Outsourcing) ที่ออกตามกฎหมายดังกล่าวแล้วให้ถือว่าเป็นผู้ได้รับอนุญาตตามวรรคหนึ่ง
๔.๖
ในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจไม่สามารถปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดตามประกาศฉบับนี้โดยมีเหตุจำเป็นหรือพฤติการณ์พิเศษ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบในการให้บริการอย่างต่อเนื่อง
หรือต่อความน่าเชื่อถือของการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับบัตรเดบิตที่ออกและมีการใช้จ่ายภายในประเทศผู้ประกอบธุรกิจสามารถยื่นขอผ่อนผันการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังกล่าว
พร้อมชี้แจงเหตุผลและความจำเป็น ต่อ ธปท.
เป็นหนังสือหรือโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กำหนด โดย ธปท. อาจจะพิจารณาอนุญาตหรือไม่ก็ได้
หรือกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ให้ถือปฏิบัติเพิ่มเติมด้วยก็ได้

๕.  บทเฉพาะกาล
บัตรเดบิตที่ได้ออกและใช้อยู่ก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ
ให้สามารถใช้ต่อไปได้โดยผู้ออกบัตรจะต้องดำเนินการเปลี่ยนบัตรเดบิตให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๔.๒ เมื่อบัตรดังกล่าวสิ้นอายุบัตรหรือเมื่อผู้ใช้บริการขอออกบัตรใหม่

๖.  วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๖๑ เป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๑๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๑
ฤชุกร  สิริโยธิน
รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพสถาบันการเงิน
ผู้ว่าการแทน
ธนาคารแห่งประเทศไทย

พรวิภา/จัดทำ
๒๐ เมษายน ๒๕๖๑

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๕/ตอนพิเศษ ๘๖ ง/หน้า ๘๓/๑๗ เมษายน ๒๕๖๑