พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ พุทธศักราช 2479 (Update ณ วันที่ 21/10/2519)

พระราชบัญญัติ

พระราชบัญญัติ
ควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
พุทธศักราช ๒๔๗๙
------

ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร
ลงวันที่ ๒๐
สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๘)
เจ้าพระยายมราช
พล.อ.
เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน
ตราไว้ ณ วันที่
๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๘๐
เป็นปีที่ ๔
ในรัชกาลปัจจุบัน

              โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า เป็นการสมควรที่จะบำรุงมาตรฐานการประกอบโรคศิลปะให้ดียิ่งขึ้น
เพื่อสวัสดิภาพของประชาชน

              จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอม
ของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้

              มาตรา ๑ 
พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบ
โรคศิลปะ พุทธศักราช ๒๔๗๙

              มาตรา ๒* 
ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๘๐
เป็นต้นไป
                   *[รก.๒๔๘๐/-/๑๖๐/๒๖ เมษายน ๒๔๘๐]

              มาตรา ๓ 
ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติการแพทย์ พุทธศักราช ๒๔๖๖ พระราชบัญญัติการแพทย์เพิ่มเติม
พุทธศักราช ๒๔๗๒ พระราชบัญญัติการแพทย์แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช ๒๔๗๖
และกฎกระทรวงซึ่งออกตามความในมาตรา ๘และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติการแพทย์
พุทธศักราช ๒๔๖๖

มาตรา ๔*  ในพระราชบัญญัตินี้

              รัฐมนตรี หมายความว่า  รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้

              ปริญญาหรือประกาศนียบัตร หมายความว่า 
ปริญญาหรือประกาศนียบัตร
ที่ผู้รับได้เข้าฟังคำบรรยาย
และเข้ารับการฝึกอบรมจบหลักสูตรที่สถานศึกษานั้น ๆ

              โรคศิลปะ หมายความว่า  กิจการใด ๆ อันกระทำโดยตรงต่อร่างกายของมนุษย์ในการบำบัดโรค
ซึ่งรวมตลอดถึงการตรวจโรค และป้องกันโรคในสาขาต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

              (๑) เวชกรรม คือ การตรวจโรค การป้องกันโรค หรือการบำบัดโรคมนุษย์ด้วยกรรมวิธีของการประกอบโรคศิลปะตามแผนนั้นๆ

              (๒) ทันตกรรม คือ การตรวจหรือการบำบัดโรคฟัน หรืออวัยวะที่เกี่ยวกับฟัน
โดยตรง หรือการทำฟันในช่องปากของมนุษย์

              (๓) เภสัชกรรม คือ การปรุงยาหรือผสมยา หรือการประดิษฐ์วัตถุใด ๆ ขึ้น
เป็นยาสำหรับมนุษย์

              (๔) การพยาบาล คือ การกระทำในการช่วยเหลือผู้ป่วยเพื่อบรรเทาอาการ
ของโรค

              (๕) การผดุงครรภ์ คือ การตรวจและการปฏิบัติต่อหญิงมีครรภ์ เพื่อป้องกัน
ความผิดปกติในการคลอดบุตร การทำคลอด
ตลอดถึงการดูแลมารดาและทารกในระยะ
หลังคลอด

              (๖) กายภาพบำบัด คือ การกระทำในการช่วยเหลือผู้ป่วยเพื่อบำบัด ป้องกัน
แก้ไข และฟื้นฟูการเสื่อมสมรรถภาพ หรือความพิการของร่างกาย
หรือจิตใจ ด้วยวิธีการทาง
กายภาพบำบัด ซึ่งได้แก่ การดัด การดึง การประคบ การนวด
การบริหารร่างกายหรืออวัยวะ
ส่วนหนึ่งส่วนใดของผู้ป่วย
ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการกระทำด้วยวิธีต่างๆ ดังกล่าว ตามหลัก
วิทยาศาสตร์หรือการกระทำอื่นที่รัฐมนตรีประกาศเป็นวิธีการทางกายภาพบำบัด
หรือการใช้เครื่องมือกายภาพบำบัด ซึ่งได้แก่
เครื่องมือหรืออุปกรณ์ตามหลักวิทยาศาสตร์ที่รัฐมนตรี
ประกาศเป็นเครื่องมือกายภาพบำบัด

              (๗) เทคนิคการแพทย์ คือ การกระทำใด ๆ ด้วยกรรมวิธีทางห้องปฏิบัติการ
เพื่อช่วยในการวินิจฉัยและทำนายความรุนแรงของโรค

              โรคศิลปะตามวรรคหนึ่ง ให้หมายความรวมถึงการผ่าตัด ฉีดยา ฉีดสสาร
หรือสอดใส่วัตถุใด ๆ
เข้าในร่างกายและการใช้เครื่องมือกายภาพบำบัดเพื่อการเสริมสวย 
การคุมกำเนิด การทำหมัน หรือการบำรุงร่างกายด้วย

              การประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบัน หมายความว่า 
การประกอบโรค
ศิลปะ โดยอาศัยความรู้อันได้ศึกษาตามหลักวิทยาศาสตร์

              การประกอบโรคศิลปะแผนโบราณ หมายความว่า 
การประกอบโรค
ศิลปะ โดยอาศัยความรู้จากตำราหรือการเรียนสืบต่อกันมา
อันมิใช่การศึกษาตามหลัก
วิทยาศาสตร์
                   *[มาตรา ๔ 
แก้ไขโดยคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินฉบับที่ ๓๘]

มาตรา ๕* 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการสาธารณสุขรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
และให้มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่และออกกฎกระทรวงเพื่อ

              (๑) วางระเบียบข้อบังคับการประชุมของคณะกรรมการควบคุมการประกอบ
โรคศิลปะ

              (๒) วางระเบียบเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตสำหรับผู้ประกอบ
โรคศิลปะ

              (๓) กำหนดข้อจำกัดและเงื่อนไขในการประกอบโรคศิลปะตามมาตรา ๑๗

              (๔) กำหนดมรรยาท แห่งวิชาชีพของผู้ประกอบโรคศิลปะตามมาตรา ๑๘

              (๕) กำหนดให้แจ้งความต่อคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
เมื่อผู้ประกอบโรคศิลปะย้ายที่อยู่หรือตาย

              (๖) กำหนดอัตราค่าธรรมเนียม ซึ่งต้องไม่เกินอัตราดังต่อไปนี้

                ๑.
ค่าขึ้นทะเบียนรับใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะ       ๔๐ บาท

                ๒.
ค่าแก้ไขหรือเพิ่มเติมอภิไธยครั้งละ                    ๑๐ บาท

                ๓.
ค่าหนังสือรับรองการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบ

                 โรคศิลปะฉบับละ                                        ๒๐ บาท

                ๔.
ค่าสอบความรู้ครั้งละ                                    ๔๐ บาท

                ๕.
ค่าหนังสืออนุมัติให้แสดงว่าเป็นผู้มีความรู้

                 ความชำนาญโดยเฉพาะในการประกอบ

                 โรคศิลปะอย่างหนึ่งอย่างใดฉบับละ 
                 ๔๐ บาท

                ๖.
ค่าใบแทนใบอนุญาตฉบับละ                           ๑๐ บาท

              (๗) กำหนดระเบียบการอย่างอื่นเพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้

              กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้
                   *[มาตรา ๕ 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ 
(ฉบับที่ ๕)พ.ศ. ๒๔๙๐]

              มาตรา ๕ ทวิ* 
ให้เจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งโดยเฉพาะมีอำนาจ
ให้ผู้ประกอบโรคศิลปะ
หรือผู้ที่มีเหตุผลควรเชื่อว่าเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะแสดงใบอนุญาต
เพื่อให้ตรวจและเพื่อการนี้ให้มีอำนาจเข้าไปในสถานที่ของผู้นั้นได้ในระหว่างอาทิตย์ขึ้น
และอาทิตย์ตก

              ถ้าปรากฏว่าผู้ใดประกอบโรคศิลปะโดยไม่ได้รับใบอนุญาตหรือใบอนุญาต
ที่แสดงไม่ใช่ของแท้ หรือมีเหตุน่าสงสัยว่าเป็นของผู้อื่น
ให้เจ้าพนักงานมีอำนาจที่จะหาหลักฐาน
ในการกระทำผิดฐานประกอบโรคศิลปะโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายและในกรณีเช่นนั้น

ให้เจ้าพนักงานมีอำนาจที่จะยึดเอกสารหรือสิ่งของที่อาจใช้เป็นหลักฐานในการดำเนินคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

              ให้นำความในวรรคสองมาใช้บังคับโดยอนุโลมในกรณีที่ปรากฏจากการ
ตรวจใบอนุญาตว่า
ผู้ประกอบโรคศิลปะนั้นปฏิบัติเกินข้อจำกัดหรือผิดเงื่อนไขในการ
ประกอบโรคศิลปะตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง
                   *[มาตรา ๕ ทวิ 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๔๙๐]

หมวด ๑
คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
------

มาตรา ๖* 
ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งเรียกว่า คณะกรรมการควบคุม
การประกอบโรคศิลปะ ประกอบด้วยปลัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นประธานเจ้าหน้าที่แห่งกระทรวงสาธารณสุขสามคน
กระทรวงกลาโหมสามคน มหาวิทยาลัยมหิดลสองคน และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยสองคน
กับผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาทันตกรรม เภสัชกรรม การพยาบาล การผดุงครรภ์ กายภาพบำบัด
เทคนิคการแพทย์สาขาละสองคน และผู้ประกอบโรคศิลปะแผนโบราณสองคน ซึ่งปลัดกระทรวงเป็นผู้เสนอให้รัฐมนตรีแต่งตั้งขึ้นเป็นกรรมการ

              ให้คณะกรรมการเลือกกรรมการคนใดคนหนึ่งเป็นรองประธาน

              กรรมการตามวรรคหนึ่งนอกจากประธาน ต้องเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะตาม
พระราชบัญญัตินี้
หรือเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม และ
ให้อยู่ในตำแหน่งคราวละสองปี กรรมการซึ่งพ้นจากตำแหน่งอาจได้รับแต่งตั้งอีกได้

              ถ้าตำแหน่งกรรมการใดว่างลง นอกจากถึงคราวออกตามวาระ ให้รัฐมนตรี
แต่งตั้งกรรมการขึ้นแทนในตำแหน่งของกรรมการนั้น
กรรมการที่แต่งตั้งขึ้นแทนให้อยู่
ในตำแหน่งได้เท่ากำหนดเวลาของผู้ซึ่งตนแทน

              ให้คณะกรรมการที่พ้นจากตำแหน่งตามวาระปฏิบัติหน้าที่ไปพลางก่อน จนกว่า
จะมีการแต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นใหม่
                   *[มาตรา ๖ 
แก้ไขโดยคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๓๘]

              มาตรา ๗ 
ให้มีเลขาธิการนายทะเบียนนายหนึ่งเป็นเลขานุการของคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
และให้เป็นผู้รับผิดชอบในการรักษาทะเบียนผู้ประกอบโรคศิลปะ
และในกิจการอื่นทั่วไปในสำนักงานเลขาธิการนายทะเบียน

              การแต่งตั้งเลขาธิการนายทะเบียน ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการพลเรือน

              มาตรา ๘ 
คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะมีอำนาจและหน้าที่
ดังต่อไปนี้

              (ก) รับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตแก่บุคคลซึ่งสมควรเป็นผู้ประกอบ
โรคศิลปะตามความในพระราชบัญญัตินี้

              (ข) สั่งพักหรือเพิกถอนใบอนุญาตผู้ประกอบโรคศิลปะตามความใน
พระราชบัญญัตินี้

              (ค) ให้คำปรึกษาและคำแนะนำแก่มหาวิทยาลัยหรือสถานศึกษาอื่น ๆ
ในเรื่องหลักสูตรการศึกษาวิชาในสาขาต่าง ๆ แห่งโรคศิลปะ

              (ง) โฆษณาด้วยวิธีใด ๆ 
ตามที่เห็นสมควรเพื่อมิให้ประชาชนหลง
เข้าใจผิดอันอาจเป็นอันตรายเนื่องจากการประกอบโรคศิลปะ

              มาตรา ๙ 
ในการพิจารณาขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตหรือการไต่สวน
เพื่อวินิจฉัยสั่งพักหรือเพิกถอนใบอนุญาตผู้ประกอบโรคศิลปะตามความในมาตรา
๘
(ก) และ (ข) นั้น
คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะมีอำนาจตั้งอนุกรรมการ
ทำการสอบสวนพิจารณาเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
อนุกรรมการนี้จะตั้งจากบุคคลที่เป็นกรรมการในคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ 
หรือจากผู้อื่นที่เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะโดยชอบด้วยพระราชบัญญัติก็ได้

              มาตรา ๑๐ 
การประชุมของคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
ให้ประธานหรือรองประธานเป็นผู้เรียกประชุม
และต้องมีกรรมการรวมทั้งประธานหรือ
รองประธานมาประชุมไม่น้อยกว่ากึ่งจำนวนจึงจะเป็นองค์ประชุม

              การลงมติให้ถือคะแนนเสียงข้างมาก เว้นแต่ในกรณีที่กำหนดไว้ใน
กฎกระทรวงว่า ให้ถือคะแนนเสียงสองในสาม  อนึ่งที่ประชุมอาจมีมติให้ลงคะแนนลับ
ก็ได้

หมวด ๒
การขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาต
------

                   มาตรา ๑๑*  ห้ามมิให้ผู้ใดประกอบโรคศิลปะหรือแสดงด้วยวิธีใด
ๆ ว่าพร้อม
ที่จะประกอบโรคศิลปะโดยมิได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะจากคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะตามพระราชบัญญัตินี้
เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้

              (ก) การช่วยเหลือเยียวยาผู้ป่วยตามศีลธรรม โดยไม่รับสินจ้างรางวัล
แต่ทั้งนี้จะฉีดยาหรือสสารใด ๆ เข้าไปในร่างกายผู้ป่วย
หรือให้ยาอันตรายตามกฎหมาย
ว่าด้วยการขายยาแก่ผู้ป่วยมิได้

              (ข) นักเรียนแห่งสถานศึกษาของรัฐบาลหรือสถานศึกษาที่รัฐบาลรับรอง
กระทำการฝึกหัดในความควบคุมของเจ้าหน้าที่ผู้ฝึกหัดซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต
เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะแล้ว

              (ค) บุคคลซึ่งทางราชการ เทศบาล สุขาภิบาล หรือสภากาชาดไทยมอบหมาย
ให้ประกอบโรคศิลปะในความควบคุมของเจ้าหน้าที่ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็น
ผู้ประกอบโรคศิลปะแล้ว ตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

              (ง) บุคคลซึ่งมีใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะของต่างประเทศที่มาประกอบโรคศิลปะในฐานะเป็นผู้รับปรึกษาชั่วคราวของทางราชการ
โดยอนุมัติของรัฐมนตรี
                   *[มาตรา ๑๑ 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๖) พ.ศ. ๒๕๐๔]

         มาตรา
๑๑ ทวิ* 
รัฐมนตรีมีอำนาจประกาศในราชกิจจานุเบกษาให้ผู้ที่ได้
ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะเฉพาะแผน
สาขา และชั้นใดเป็นผู้ใช้
เครื่องมือกายภาพบำบัด กระทำการผ่าตัด ฉีดยา ฉีดสสาร
หรือสอดใส่วัตถุใด ๆ เข้าในร่างกาย
เพื่อการเสริมสวย การคุมกำเนิด การทำหมัน หรือการบำรุงร่างกายอย่างหนึ่งอย่างใดหรือหลายอย่างได้
                   *[มาตรา ๑๑ ทวิ 
แก้ไขโดยคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินฉบับที่ ๓๘]

                    มาตรา
๑๒* 
การขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตให้แบ่งเป็น ๒ ประเภทคือ 
ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันประเภทหนึ่ง ยกเว้นสาขาเวชกรรม
และผู้ประกอบโรคศิลปะ
แผนโบราณประเภทหนึ่ง

ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันในสาขาทันตกรรม และการผดุงครรภ์ให้แบ่งออกเป็นสองชั้น
คือชั้นหนึ่งและชั้นสอง และในสาขาเภสัชกรรมให้คงมีเฉพาะชั้นหนึ่ง
                   *[มาตรา ๑๒  แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๑๑]

              มาตรา ๑๓ 
ผู้มีสิทธิขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะ
ต้องมีคุณสมบัติตามมาตรา ๑๔
และต้องมีความรู้ในวิชาชีพตามมาตรา ๑๕

              มาตรา ๑๔ 
คุณสมบัติของผู้มีสิทธิขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบ
โรคศิลปะ คือ

              (๑) มีอายุครบ ๒๐ ปีบริบูรณ์แล้ว

              (๒) ไม่เป็นผู้มีความประพฤติเสียหายซึ่งคณะกรรมการควบคุมการประกอบ
โรคศิลปะเห็นว่าจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์แห่งวิชาชีพ

              (๓) ไม่เคยต้องโทษจำคุกโดยคำพิพากษาให้จำคุกในคดีซึ่งคณะกรรมการควบคุม
การประกอบโรคศิลปะเห็นว่าอาจจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์แห่งวิชาชีพ

              (๔) ไม่เป็นผู้มีจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ หรือไม่เป็นผู้มีร่างกายทุพพลภาพหรือเป็นโรคซึ่งคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะเห็นว่าไม่สมควรให้ประกอบโรคศิลปะ

มาตรา ๑๕* 
ความรู้ในวิชาชีพของผู้มีสิทธิขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต
เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะได้นั้น คือ

              (๑) สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันชั้นหนึ่ง ต้อง

                (ก)
มีปริญญาหรือประกาศนียบัตรสำหรับสาขานั้น ๆ จากสถานศึกษาในประเทศไทย
ที่คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะรับรอง แต่คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะอาจสอบความรู้ก่อนก็ได้
                         (ข)
มีปริญญาหรือประกาศนียบัตรสำหรับสาขานั้นๆ จากสถานศึกษาในต่างประเทศ
และได้รับอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะในประเทศที่ตนได้รับปริญญา
หรือประกาศนียบัตร และคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะได้สอบความรู้เป็นที่พอใจแล้ว
แต่ถ้าเป็นคนไทยไม่จำต้องเป็นผู้ได้รับอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะในประเทศที่ผู้นั้นได้รับปริญญา
หรือประกาศนียบัตร

              (๒) สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันชั้นสอง ต้องเป็นผู้ซึ่งได้รับการ
อบรมศึกษาในสาขาทันตกรรมหรือสาขาการผดุงครรภ์
จากโรงพยาบาลหรือสถานศึกษาของทางราชการในประเทศไทย
และเป็นที่พอใจของคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ

              (๓) สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันในสาขาการพยาบาล กายภาพ
บำบัด และเทคนิคการแพทย์ ต้อง

                (ก)
มีปริญญาหรือประกาศนียบัตรจากสถานศึกษาในประเทศไทยที่คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะรับรอง
แต่คณะกรรมการควบคุมการ
ประกอบโรคศิลปะอาจสอบความรู้ก่อนก็ได้

                (ข)
มีปริญญาหรือประกาศนียบัตรจากสถานศึกษาในต่างประเทศ
และได้รับอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะในประเทศที่ตนได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตร
และคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะได้สอบความรู้เป็นที่พอใจแล้ว
แต่ถ้าเป็นคนไทยไม่จำต้องเป็นผู้ได้รับอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะในประเทศที่ผู้นั้นได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตร

              (๔) สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนโบราณต้องเป็นผู้ซึ่งได้รับการอบรมศึกษาจากผู้ประกอบโรคศิลปะแผนโบราณซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและรับอนุญาตแล้วตามกำหนดเวลาและเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง
และคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะได้สอบความรู้เป็นที่พอใจแล้ว
                   *[มาตรา ๑๕ 
แก้ไขโดยคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินฉบับที่ ๓๘]

หมวด ๓
ข้อจำกัดและเงื่อนไขในการประกอบโรคศิลปะและมรรยาทในวิชาชีพ
------

มาตรา ๑๖* 
ภายใต้บังคับกฎหมายว่าด้วยยา ห้ามมิให้ผู้ประกอบโรคศิลปะในสาขาหนึ่งสาขาใดประกอบศิลปะในสาขาอื่นซึ่งตนมิได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต
                   *[มาตรา ๑๖ 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๑๑]

              มาตรา ๑๗  ผู้ประกอบโรคศิลปะ
จะประกอบโรคศิลปะได้ภายในข้อจำกัด
และเงื่อนไขซึ่งกำหนดไว้ในกฎกระทรวง

              มาตรา ๑๘ 
ผู้ประกอบโรคศิลปะจะต้องรักษามรรยาทแห่งวิชาชีพตามที่
กำหนดไว้ในกฎกระทรวง

หมวด ๔
การพักและเพิกถอนใบอนุญาต
------

              มาตรา ๑๙ 
ให้คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะมีอำนาจที่จะ
สั่งให้พักหรือเพิกถอนใบอนุญาตซึ่งได้ออกให้แก่ผู้ประกอบโรคศิลปะไปแล้วได้โดยอนุมัติ
ของรัฐมนตรีในกรณีดังต่อไปนี้

              (ก) เมื่อปรากฏว่าผู้ประกอบโรคศิลปะขาดคุณสมบัติตามความใน มาตรา ๑๔ 
ในกรณีเช่นนี้ ให้คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะเพิกถอนใบอนุญาตนั้นเสีย
(ข)*
เมื่อปรากฏว่าผู้ประกอบโรคศิลปะกระทำผิดต่อพระราชบัญญัตินี้
และศาลได้พิพากษาให้ลงโทษ คดีถึงที่สุดแล้ว
หรือกระทำผิดต่อกฎกระทรวงที่ออกตามความในพระราชบัญญัตินี้ในส่วนที่ว่าด้วยมรรยาทหรือข้อจำกัดและเงื่อนไขในการประกอบโรคศิลปะ

หรือในการแจ้งความเรื่องย้ายที่อยู่ คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะจะสั่งพัก

หรือเพิกถอนใบอนุญาตเสียก็ได้

              การสั่งพักใบอนุญาตนั้น ให้สั่งพักได้เป็นเวลาไม่เกินหนึ่งปี

              ก่อนที่จะสั่งพักหรือเพิกถอนใบอนุญาตดังกล่าวแล้ว ให้คณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะทำการไต่สวนโดยให้โอกาสแก่ผู้รับใบอนุญาตนั้นทราบข้อหาและยื่นคำให้การและนำพยานหรือหลักฐานอื่นสืบแก้ตัว
และให้มีอำนาจออกหมายเรียกผู้รับใบอนุญาตหรือประกาศเรียกแทนการออกหมาย
ออกหมายเรียกพยานหลักฐานและบังคับพยานให้สาบานหรือปฏิญาณตนได้ตามกระบวนพิจารณาในศาลทุกประการ
                   *[มาตรา ๑๙ (ข) 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช  ๒๔๘๓]

              มาตรา ๒๐ 
ในกรณีที่ผู้ประกอบโรคศิลปะได้ถูกเพิกถอนใบอนุญาตแล้ว
เมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปี
ถ้าผู้นั้นได้ยื่นคำร้องขออนุญาตประกอบโรคศิลปะอีกคณะกรรมการ
ควบคุมการประกอบโรคศิลปะอาจรับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตให้แก่ผู้นั้นใหม่ได้

เมื่อพิจารณาเห็นสมควร

หมวด ๕
บทกำหนดโทษ
-----

มาตรา ๒๑* 
ผู้ใดไม่ได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะหรือได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะแล้ว
แต่อยู่ในระหว่างถูกพักหรือเพิกถอนใบอนุญาต กระทำการประกอบโรคศิลปะอันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา
๑๑ หรือผู้ประกอบโรคศิลปะผู้ใดกระทำการประกอบโรคศิลปะอันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๑๑ ทวิ
วรรคสอง หรือมาตรา ๑๖ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกพันบาท
หรือทั้งจำทั้งปรับ
                   *[มาตรา ๒๑ 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๐๙]

มาตรา ๒๒* 
ผู้ใดไม่ได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะหรือได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะแล้ว
แต่อยู่ในระหว่างถูกพักหรือเพิกถอนใบอนุญาต โฆษณาด้วยวิธีใด ๆ แสดงว่าพร้อมที่จะกระทำการประกอบโรคศิลปะเพื่อแสวงหาผลประโยชน์หรือสินจ้างหรือเพื่อบำเหน็จรางวัลหรือไม่ก็ตาม
ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่พันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ
                   *[มาตรา ๒๒ 
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
(ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๐๙]

หมวด ๖
บทบัญญัติเฉพาะกาล
------

              มาตรา ๒๓ 
ผู้ใดได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะ
ตามพระราชบัญญัติการแพทย์ พุทธศักราช ๒๔๖๖
และใบอนุญาตนั้นยังคงใช้ได้ในวันใช้
พระราชบัญญัตินี้
ให้ถือว่าผู้นั้นได้ขึ้นทะเบียนและรับอนุญาตโดยชอบด้วยพระราชบัญญัตินี้

              มาตรา ๒๔  ผู้ใดเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะอยู่ก่อนวันประกาศพระราชบัญญัตินี้
ในท้องถิ่นซึ่งยังมิได้ใช้พระราชบัญญัติการแพทย์ พุทธศักราช
๒๔๖๖ ให้ยื่นคำร้องขอขึ้นทะเบียน
เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะภายในกำหนดสามเดือนนับแต่วันใช้พระราชบัญญัตินี้
ภายในกำหนด
เวลาที่ว่านี้ ให้ผู้นั้นประกอบโรคศิลปะไปพลางก่อนได้จนกว่าจะได้รับคำสั่งจากคณะกรรมการ
ควบคุมการประกอบโรคศิลปะไม่ยอมรับขึ้นทะเบียน

              การขอขึ้นทะเบียนตามความในวรรคก่อน นอกจากการขอขึ้นทะเบียนเป็น
ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันชั้นหนึ่ง และสาขา (จ) และ (ฉ)
แห่งมาตรา ๔ แม้ผู้ขอจะไม่มี
ความรู้ในวิชาชีพตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๑๕
ถ้าเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติตามมาตรา ๑๔ ก็ให้มีสิทธิ
ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะตามพระราชบัญญัตินี้ในสาขาหนึ่งสาขาใด
ที่ตนประกอบอยู่ได้ภายในบังคับเงื่อนไขดังต่อไปนี้

              (ก) สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนโบราณ เป็นผู้ที่ประกอบโรคศิลปะ
อยู่ก่อนวันประกาศพระราชบัญญัตินี้เป็นเวลาไม่น้อยกว่าหนึ่งปี
                   (ข) สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบัน มีหลักฐานแสดงได้ว่าได้
รับการอบรมศึกษาในสาขาที่ตนขอขึ้นทะเบียนจากโรงพยาบาลหรือสถานศึกษาอื่น
ใดในประเทศสยาม 
หรือจากผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันชั้นหนึ่งมาแล้ว
เป็นเวลาไม่น้อยกว่ากำหนดดังต่อไปนี้

        สาขาเวชกรรมห้าปี

        สาขาทันตกรรมหรือเภสัชกรรมสองปี

        สาขาการผดุงครรภ์หนึ่งปี

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
   (ตามมติคณะรัฐมนตรี)

พิบูลสงคราม
           รัฐมนตรี

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๒)
พุทธศักราช ๒๔๘๐

                   มาตรา ๓ 
ให้ผู้มีสิทธิขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้ทำการประกอบโรคศิลปะตามความในมาตรา ๒๔
แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะพุทธศักราช ๒๔๗๙ ที่ยังไม่ได้ขอขึ้นทะเบียน
มีสิทธิขอขึ้นทะเบียนได้ภายในกำหนดสามเดือน นับตั้งแต่วันใช้พระราชบัญญัตินี้

                   มาตรา ๔ 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้
                   [รก.๒๔๘๐/-/๑๙๙๗/๓๐ มีนาคม ๒๔๘๐]                 

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช
๒๔๘๓

                   มาตรา ๗ 
ให้ถือว่าผู้ที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันในสาขาเวชกรรมชั้นหนึ่งอยู่แล้วก่อนวันใช้พระราชบัญญัตินี้
อยู่ในประเภท ก. ตามมาตรา ๑๒ แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ พุทธศักราช
๒๔๗๙ ตามที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัตินี้

                   มาตรา ๑๐ 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้
                   [รก.๒๔๘๔/-/๘๔/๒๑ มกราคม ๒๔๘๔]

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ.
๒๔๙๐

                   มาตรา ๓ 
ให้ผู้มีสิทธิขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะ
แผนโบราณตามความในมาตรา ๒๔
แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
พุทธศักราช ๒๔๗๙
ยื่นคำร้องขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะได้ภายในกำหนดหกเดือน
นับตั้งแต่วันใช้พระราชบัญญัตินี้ภายในบังคับเงื่อนไขดังต่อไปนี้

              (ก) สาขาเวชกรรม ได้ศึกษาหรือได้รับการอบรมศึกษาเป็นเวลาสืบเนื่องกัน
ไม่น้อยกว่าสามปี

              (ข) สาขาเภสัชกรรม ได้ศึกษาหรือได้รับการอบรมศึกษาเป็นเวลาสืบเนื่องกัน
ไม่น้อยกว่าหนึ่งปี

              (ค) สาขาการผดุงครรภ์ ได้ศึกษาหรือได้รับการอบรมศึกษาเป็นเวลาสืบเนื่องกันไม่น้อยกว่าหนึ่งปี

              ทุก ๆ สาขาต้องมีหลักฐานจากผู้ให้การอบรมหรือหลักฐานอื่นใด ซึ่งคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะจะเห็นควรเชื่อถือได้

                   มาตรา ๔ 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการสาธารณสุขรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
                   [รก.๒๔๙๐/๓/๑๒๒/๑๔ มกราคม ๒๔๙๐]

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๕) พ.ศ.
๒๔๙๐

                   มาตรา ๘ 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
                   [รก.๒๔๙๐/๔๕/๖๒๑/๒๓ กันยายน ๒๔๙๐]

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๖) พ.ศ.
๒๕๐๔

หมายเหตุ :- 
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจาก
วิทยาศาสตร์การแพทย์ทุก ๆ
ด้านได้วิวัฒนาการก้าวหน้าไปกว่าเดิมมาก และเพื่อ
ผดุงมาตรฐานการแพทย์ของประเทศให้อยู่ในระดับมาตรฐานสากล
จึงควรให้ผู้ที่
ได้รับปริญญาแพทยศาสตร์แล้ว
มีการฝึกอบรมต่ออีกหนึ่งปีเป็นอย่างน้อย ก่อนที่จะ
ให้ทำการประกอบโรคศิลปะได้ และโดยที่บทบัญญัติในมาตรา ๑๑
ยังไม่รัดกุมพอ
โดยเปิดโอกาสให้ผู้ที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนทำการประกอบโรคศิลปะโดยมิชอบได้
เพราะฉะนั้น เพื่อสวัสดิภาพของประชาชน  จึงจำเป็นต้องแก้ไขเพิ่มเติมความ
ในมาตรา ๑๑ และ ๑๕ เสียใหม่
                   [รก.๒๕๐๔/๒๒/๑๕พ/๑๐ มีนาคม ๒๕๐๔]

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๗) พ.ศ.
๒๕๐๙

หมายเหตุ :- 
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่
ปรากฏว่ามีการกระทำบางอย่างที่ผู้กระทำได้นำเอากรรมวิธีของการประกอบ
โรคศิลปะไปใช้ แก่การเสริมสวย การคุมกำเนิด เป็นต้น
ด้วยวิธีผ่าตัด ฉีดยา
หรือสสารใด ๆ
โดยการกระทำดังกล่าวไม่เป็นการประกอบโรคศิลปะตามบท
นิยามของกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการประกอบโรคศิลปะที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
ทั้ง ๆ
ที่การกระทำดังกล่าวอาจจะเกิดอันตรายได้เช่นเดียวกับการประกอบ
โรคศิลปะ และขณะนี้ได้มีโรงเรียนพยาบาลและผดุงครรภ์เกิดขึ้นหลายแห่ง
สมควรที่จะกวดขันความรู้ของผู้ที่สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนต่าง
ๆ ให้มี
มาตรฐานเท่าเทียมกันโดยให้มีการสอบความรู้ผู้ขอขึ้นทะเบียนการประกอบ
โรคศิลปะก่อนที่จะอนุญาตให้ขึ้นทะเบียน
และรับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรค
ศิลปะ สาขาการพยาบาลและการผดุงครรภ์ นอกจากนี้ยังมีบุคคลซึ่งไม่มีความรู้
ในวิชาชีพนี้เพียงพอทำการประกอบโรคศิลปะหรือใช้กรรมวิธีของการประกอบ
โรคศิลปะแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบอันอาจเป็นภัยต่อสวัสดิภาพของประชาชน
จึงสมควรแก้ไขกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการประกอบโรคศิลปะให้ควบคุมไปถึง
กรณีดังกล่าว และเพิ่มโทษสำหรับผู้กระทำความผิดให้สูงยิ่งขึ้น
                   [รก.๒๕๐๙/๑๑๙/๕พ/๓๑ ธันวาคม ๒๕๐๙]

พระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ ๘) พ.ศ.
๒๕๑๑

                   มาตรา ๗ 
ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันในสาขาเวชกรรมชั้นสอง
หรือสาขาเภสัชกรรมชั้นสองซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตอยู่ในวันที่ประกาศ
พระราชบัญญัตินี้ในราชกิจจานุเบกษา
ให้คงประกอบโรคศิลปะต่อไปได้ภายใน
ข้อจำกัดและเงื่อนไขตามที่ได้รับอนุญาตไว้

                   มาตรา ๘ 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขรักษาการตาม
พระราชบัญญัตินี้

หมายเหตุ :- 
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ได้มี
พระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรมกำหนดให้การควบคุมการประกอบวิชาชีพเวชกรรม
แยกออกจากการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ
และให้มีแพทยสภาทำหน้าที่ควบคุม
การประกอบวิชาชีพเวชกรรมแทนคณะกรรมการควบคุมการประกอบโรคศิลปะ  
จึงสมควรแก้ไขกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการประกอบโรคศิลปะเสียใหม่
                   [รก.๒๕๑๑/๙๑/๗๑๑/๘ ตุลาคม ๒๕๑๑]

คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๓๘

              โดยที่คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินพิจารณาเห็นว่า การควบคุมการ
ประกอบโรคศิลปะในปัจจุบันมีสาขาในการประกอบโรคศิลปะเพิ่มขึ้น
คือ สาขา
กายภาพบำบัด และสาขาเทคนิคการแพทย์  ดังนั้นเพื่อให้การควบคุมการ
ประกอบโรคศิลปะได้เป็นไปอย่างรัดกุมและเหมาะสม
สมควรแก้ไขนิยามคำว่า
โรคศิลปะ
และบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องในกฎหมายเสียใหม่ให้สอดคล้องกัน
                   ข้อ ๕ 
คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินฉบับนี้ ให้ใช้
บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
                   [รก.๒๕๑๙/๑๓๔/๓๕พ/๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙]

ไพรินทร์/แก้ไข
๑/๐๒/๔๕