ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการติดตั้ง และแบบหนังสือรับรองการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ของรถที่ใช้ในการขนส่งที่ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง
พ.ศ. 2551

ประกาศกรมการขนส่งทางบก

ประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์
วิธีการติดตั้ง และแบบหนังสือรับรองการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ
ของรถที่ใช้ในการขนส่งที่ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง
พ.ศ. ๒๕๕๑[๑]

อาศัยอำนาจตามความในข้อ
๖ และข้อ ๗ ของกฎกระทรวงกำหนดเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่งที่ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง
พ.ศ. ๒๕๕๑ อธิบดีกรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการติดตั้ง
และแบบหนังสือรับรองการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่งที่ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิงไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ 
ในประกาศนี้
ถัง หมายความว่า
ถังหรือภาชนะบรรจุก๊าซปิโตรเลียมเหลว

ข้อ ๒ 
ถังที่จะนำมาติดตั้งต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบอย่างน้อย ดังต่อไปนี้
(๑)
ลิ้นบรรจุ (filling valve)
(๒)
ลิ้นระบายความดัน (pressure relief valve)
(๓)
ลิ้นกันกลับ (check valve or non return valve)
(๔)
ลิ้นเปิดปิด (shut-off valve)
(๕)
อุปกรณ์วัดระดับก๊าซเหลว (level indicator or fixed liquid level gauge) เป็นระบบไฟฟ้าและมีหน้าปัดแสดงที่ห้องผู้ขับรถ
(๖)
อุปกรณ์ป้องกันการบรรจุเกิน (overfill protection device)
(๗)
อุปกรณ์ระบายความดัน (pressure relief device)
(๘)
อุปกรณ์ควบคุมการเปิดปิดลิ้นระยะไกลพร้อมด้วยลิ้นป้องกันการไหลเกิน (remotely controlled service valve with excess flow valve)

ข้อ ๓ 
การติดตั้งถังให้ทำได้บริเวณใต้ท้องรถ หรือภายในตัวถังรถ
และต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ดังนี้
(๑)
ห้ามติดตั้งไว้ในห้องเครื่องกำเนิดพลังงาน หรือส่วนหน้าของตัวถังรถ
หรือด้านหน้าของเพลาล้อหน้า
และต้องติดตั้งอยู่ห่างจากส่วนท้ายสุดของกันชนหลังไม่น้อยกว่า ๒๐ เซนติเมตร
(๒)
ห้ามติดตั้งบนหลังคา หรือเหนือห้องโดยสาร
(๓)
ต้องวางถังในลักษณะที่สามารถมองเห็นแผ่นป้ายแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับถังได้โดยไม่ต้องรื้อถอนส่วนประกอบใด
ๆ ออก
(๔)
ยึดถังหรือขาถังให้ติดแน่นกับตัวรถ ในกรณีที่ใช้แถบโลหะรัด
ต้องมีวัสดุที่ยืดหยุ่นได้ เช่น สักหลาด หนัง ยาง พลาสติก เป็นต้น
หุ้มหรือคั่นกลางเพื่อป้องกันโลหะเสียดสีกัน และเมื่อรถสั่นสะเทือน
ถังต้องไม่ขยับเขยื้อน และต้องติดตั้งถังตามคู่มือที่ผู้ผลิตกำหนด
(๕)
อุปกรณ์ยึดถังต้องทนต่อแรงกระชากที่เกิดจากความเร่งหรือความหน่วงของรถ
และเมื่อเกิดแรงดังกล่าวถังยังต้องยึดติดกับตัวรถอย่างมั่นคงไม่ขยับเขยื้อน
(๖)
ห้ามเชื่อมหรือต่อเติมถังกับสิ่งอื่นใด เว้นแต่เป็นการเชื่อมมาจากโรงงานผู้ผลิต
กรณีมีเหตุจำเป็นต้องติดตั้งถังบริเวณอื่นนอกจากที่กำหนด
จะกระทำได้เมื่อกรมการขนส่งทางบกเห็นว่ามีความปลอดภัย มั่นคงแข็งแรง
และเหมาะสมในการใช้งาน

ข้อ ๔ 
ภายใต้บังคับความในข้อ ๒ การติดตั้งถังหลายใบในรถคันเดียวกัน ถ้าใช้ท่อนำก๊าซร่วมสำหรับบรรจุก๊าซ
ถังแต่ละใบต้องมีลิ้นเปิดปิดให้บรรจุก๊าซได้คราวละถัง
และถ้าใช้ท่อนำก๊าซร่วมที่ต่อจากถัง ไปยังเครื่องกำเนิดพลังงาน
ถังแต่ละใบต้องมีลิ้นเปิดปิดให้จ่ายก๊าซได้คราวละถังด้วย

ข้อ ๕ 
ภายใต้บังคับความในข้อ ๓ การติดตั้งถังใต้ท้องรถ ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การติดตั้งเพิ่มเติมดังนี้
(๑)
จะมีเรือนกักก๊าซที่ติดตั้งบนถังหรือไม่ก็ได้
(๒)
ส่วนล่างสุดของถังและเครื่องอุปกรณ์ที่ติดกับถัง
ต้องอยู่สูงกว่าระยะต่ำสุดของรถไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
และกรณีที่ติดตั้งถังด้านหลังเพลาล้อท้ายสุดของรถ ส่วนล่างสุดของถัง
รวมทั้งเครื่องอุปกรณ์ที่ติดกับถัง ต้องอยู่สูงกว่าระยะต่ำสุดของรถไม่น้อยกว่า ๕
เซนติเมตร และอยู่สูงจากพื้นถนน ไม่น้อยกว่า ๑ ใน ๖
ของระยะห่างระหว่างแกนของถังกับแกนของเพลาล้อท้ายสุด
(๓)
เครื่องอุปกรณ์ที่ติดตั้งกับถังต้องอยู่ห่างจากตัวถังรถเพื่อป้องกันมิให้เกิดการเสียดสีกัน
(๔)
ติดแผ่นโลหะหนาพอสมควรสำหรับป้องกันเศษหินที่กระเด็นจากการหมุนของล้อรถ

ข้อ ๖ 
การติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบสำหรับการใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง
ต้องปฏิบัติดังนี้
(๑)
ติดตั้งให้ห่างจากอุปกรณ์ที่เป็นแหล่งความร้อน แหล่งที่เกิดประกายไฟ
หรือแหล่งสารเคมี เช่น ท่อไอเสีย เป็นต้น ไม่น้อยกว่า ๑๐ เซนติเมตร
เว้นแต่มีการป้องกันเป็นอย่างดี
(๒)
ไม่ติดตั้งในตำแหน่งที่อาจจะได้รับความเสียหายเนื่องจากการชำรุดของชิ้นส่วนของรถที่ทำงานในลักษณะเหวี่ยงหรือหมุน
เช่น สายพาน หรือเพลาขับ เป็นต้น
(๓)
ไม่ให้ส่วนหนึ่งส่วนใดพ้นออกนอกตัวถังรถ

ข้อ ๗ 
การติดตั้งเรือนกักก๊าซที่มีลักษณะเป็นฝาครอบเครื่องอุปกรณ์ที่ติดตั้งบนถังเรือนกักก๊าซนั้น
ต้องมีท่อที่มีลักษณะและขนาดเหมาะสมสำหรับระบายก๊าซที่รั่วซึมจากเครื่องอุปกรณ์ดังกล่าวออกนอกตัวรถได้ดี
โดยปลายท่อต้องอยู่ห่างจากท่อไอเสียไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตร
กรณีไม่สามารถติดตั้งเรือนกักก๊าซที่มีลักษณะเป็นฝาครอบได้
ต้องติดตั้งเรือนกักก๊าซแบบเป็นกล่องบรรจุถังที่มีลักษณะและหลักเกณฑ์ ดังนี้
(๑)
ต้องทำด้วยวัสดุไม่ติดไฟง่าย และมีฝาปิดแน่น
(๒)
มีช่องทำด้วยวัสดุใสให้สามารถมองเห็นเครื่องอุปกรณ์ที่ติดตั้งบนถังได้
(๓)
วางกล่องบรรจุถังบนที่รองรับที่เหมาะสม
ซึ่งสามารถบรรจุก๊าซได้สะดวกและยึดกล่องบรรจุถังให้ติดแน่นกับพื้นรถ
(๔)
จุดต่ำสุดของกล่องบรรจุถัง
ต้องมีท่อที่มีลักษณะและขนาดเหมาะสมสำหรับระบายก๊าซที่รั่วซึมตามวรรคหนึ่ง

ข้อ ๘ 
การติดตั้งท่อนำก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้
(๑)
ส่วนล่างสุดของท่อนำก๊าซต้องอยู่สูงกว่าระยะต่ำสุดของรถไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
และในกรณีที่ติดตั้งถังด้านหลังเพลาล้อท้ายสุดของรถ
ส่วนล่างสุดของท่อนำก๊าซที่ต่อจากถัง ต้องอยู่สูงกว่าระยะต่ำสุดของรถไม่น้อยกว่า ๕
เซนติเมตร และต้องอยู่สูงจากพื้นถนนไม่น้อยกว่า ๑ ใน ๖
ของระยะห่างระหว่างแกนของถังกับแกนเพลาล้อท้ายสุด
(๒)
ท่อนำก๊าซต้องมีความหนาและมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายในที่เหมาะสมกับการทำงานของลิ้นควบคุมการไหลและอัตราการใช้เชื้อเพลิงของเครื่องกำเนิดพลังงานและสามารถทนความดันได้โดยปลอดภัย
(๓)
ท่อนำก๊าซต้องไม่ถูกกระทบกระเทือน หรือเสียดสีกับสิ่งอื่นใด
(๔)
ท่อนำก๊าซส่วนที่อยู่ภายในตัวถังรถต้องเป็นชิ้นส่วนเดียวกันโดยไม่มีการเชื่อมหรือต่อ
(๕)
ท่อนำก๊าซที่ติดตั้งในตำแหน่งซุ้มล้อ
หรือในตำแหน่งที่อาจจะทำให้เกิดความเสียหายจากการกระแทกของหินที่กระเด็นจากล้อหรือใต้ท้องรถ
ต้องมีอุปกรณ์ป้องกันความเสียหาย
(๖)
ท่อนำก๊าซส่วนที่อยู่ใต้ท้องรถต้องต่อเข้าในโครงคัสซี หรือส่วนของตัวถังรถ
ที่สามารถป้องกันการกระทบกระแทกจากภายนอกได้
และต้องไม่ติดตั้งในตำแหน่งที่ออกแบบไว้สำหรับยกรถ
(๗)
ท่อนำก๊าซต้องยึดแน่นกับโครงคัสซีหรือส่วนของตัวถังรถด้วยตัวยึด
โดยตัวยึดต้องมีระยะห่างกันไม่เกินช่วงละ ๕๐ เซนติเมตร
(๘)
ท่อนำก๊าซส่วนที่ผ่านเข้าไปในห้องผู้โดยสารหรือห้องผู้ขับรถ
ต้องเดินในท่อโลหะอีกชั้นหนึ่งสำหรับให้ก๊าซระบายออกนอกตัวถังรถได้เมื่อมีก๊าซรั่ว
และต้องมีการป้องกันการเสียดสีระหว่างท่อโลหะกับท่อนำก๊าซเป็นอย่างดี
(๙)
ข้อต่อต่าง ๆ ต้องเป็นข้อต่อแบบเกลียว และวัสดุที่ใช้ต้องเหมาะสมกับท่อนำก๊าซ

ข้อ ๙ 
การติดตั้งท่อนำก๊าซสำหรับบรรจุก๊าซกรณีที่ติดตั้งถังภายในตัวถังรถ
ต้องปฏิบัติดังนี้
(๑)
ท่อนำก๊าซต้องเป็นท่อแบบยืดหยุ่นหรือแบบคงตัวชนิดที่สามารถทนต่อแรงสั่นสะเทือนเนื่องจากการใช้งานได้
มีขนาดเหมาะสม ทนความดันได้โดยปลอดภัย
(๒)
ต่อท่อนำก๊าซกับลิ้นบรรจุที่ถังออกไปยังตัวรถด้านใดด้านหนึ่ง
แต่ต้องไม่ยื่นพ้นออกนอกตัวรถ
(๓)
ปลายท่อนำก๊าซต้องติดตั้งอุปกรณ์รับเติมก๊าซที่ยึดติดกับตัวรถอย่างมั่นคง
ในตำแหน่งที่อากาศถ่ายเทได้สะดวก และอยู่ห่างจากประตูทางขึ้นลงพอสมควร

ข้อ ๑๐ 
การติดตั้งระบบควบคุมการเปิดปิดก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้
(๑)
ติดตั้งลิ้นควบคุมการเปิดปิดก๊าซในตำแหน่งที่ก๊าซจะไม่พุ่งเข้ารถเมื่อเกิดก๊าซรั่วจากลิ้นควบคุมการเปิดปิดก๊าซไม่ว่าจะรั่วจากท่อทางเข้าหรือท่อทางออก
(๒)
ลิ้นเปิดปิดก๊าซต้องปิดโดยอัตโนมัติเมื่อเปิดใช้น้ำมันเบนซิน
(๓)
เมื่อเครื่องกำเนิดพลังงานดับ ลิ้นเปิดปิดก๊าซต้องปิดโดยอัตโนมัติ
(๔)
ระบบไฟฟ้าที่ควบคุมการเปิดปิดก๊าซไปยังเครื่องกำเนิดพลังงาน
ต้องมีฟิวส์ป้องกันการลัดวงจร และต้องต่อแยกออกจากระบบไฟฟ้าอื่น ๆ ในรถ

ข้อ ๑๑ 
การติดตั้งอุปกรณ์ทำไอก๊าซและปรับความดันก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้
(๑)
ท่อนำก๊าซที่ต่อจากอุปกรณ์ทำไอก๊าซและปรับความดันก๊าซ ไปยังเครื่องผสมอากาศกับก๊าซ
ต้องเป็นท่อนำก๊าซแบบยืดหยุ่นที่ทนความดันได้ไม่น้อยกว่า ๑๐๐ กิโลปาสกาล
และทนความดันแตกได้ ไม่น้อยกว่า ๘๗๕ กิโลปาสกาล
(๒)
ห้ามต่อท่อหรืออุปกรณ์อื่นใดเพื่อนำความร้อนจากท่อไอเสียไปยังอุปกรณ์ทำไอก๊าซและปรับความดันก๊าซ
(๓)
ไม่ติดอุปกรณ์ทำไอก๊าซและปรับความดันก๊าซเข้ากับส่วนใดส่วนหนึ่งของเครื่องกำเนิดพลังงาน
ระบบส่งกำลัง หรือในห้องโดยสาร

ข้อ ๑๒ 
กรณีที่รถใช้น้ำมันเบนซินสลับกับก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ลิ้นเปิดปิดน้ำมันต้องปิดโดยอัตโนมัติเมื่อเปิดใช้ก๊าซ

ข้อ ๑๓ 
เมื่อผู้ติดตั้งทำการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบครบถ้วนถูกต้องแล้ว ให้ดำเนินการดังนี้
(๑)
ออกหนังสือรับรองการติดตั้งให้แก่เจ้าของรถหรือผู้ประกอบการขนส่ง
(๒)
มอบเอกสารคำแนะนำการใช้งานเกี่ยวกับเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบสำหรับการใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง
โดยต้องมีรายละเอียดเกี่ยวกับวันสิ้นอายุการรับรองถังหรือภาชนะบรรจุก๊าซปิโตรเลียมเหลว
และการนำรถเข้าตรวจและทดสอบก่อนใช้รถ
ให้เจ้าของรถหรือผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งทราบ
(๓)
ต้องจัดเก็บสำเนาหนังสือรับรองการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบพร้อมรายละเอียดการติดตั้งของรถที่ได้เข้ารับบริการไว้ที่สถานติดตั้งให้พร้อมสำหรับการตรวจสอบของกรมการขนส่งทางบก
เป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า ๕ ปี

ข้อ ๑๔ 
หนังสือรับรองการติดตั้งให้เป็นไปตามแบบที่กำหนดไว้ท้ายประกาศนี้

ทั้งนี้
ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๒๑
ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๑
ชัยรัตน์  สงวนชื่อ
รองอธิบดี
รักษาราชการแทน
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก

[เอกสารแนบท้าย]

๑.
หนังสือรับรองการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่งที่ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒๓ ธันวาคม ๒๕๕๑

โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๘

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๕/ตอนพิเศษ ๑๙๐ ง/หน้า ๔๗/๑๗ ธันวาคม ๒๕๕๑