กฎกระทรวง (พ.ศ.2524) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช 2477 ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ 20

กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๒๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ
ฉบับที่ ๒๐[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๑๔ และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ให้ยกเลิกความในข้อ
๔ ข้อ ๕ ข้อ ๖ และข้อ ๗ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๖ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๒๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๔  เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่า
มี ๑๐ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อคอพับสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๓) เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกหนีบสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ จะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้
(๖) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย
(๗) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า สังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์
โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำ
(ค) กางเกงแถบไหมสีเหลือง
(ง) คันชีพและเข็มขัด
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า สังกัดกองบังคับการ
กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์
กรมทหารราบที่ ๓ กรมนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีแดง
(ค) กางเกงแถบไหมสีเหลือง
(ง) คันชีพและเข็มขัด
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๘) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ
สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า สังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์
โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์
สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า สังกัดกองบังคับการ
กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์
กรมทหารราบที่ ๓ กรมนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ เว้นแต่ให้ใช้หมวกยอดมีพู่สีดำแทน
(๙) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๑๐) เครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ
สำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ

ข้อ ๕  เครื่องแบบนักเรียนนายเรือ
มี ๑๐ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) กระบี่นักเรียน
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อคอพับสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๓) เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๔) เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกหนีบสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อน หรือหมวกเหล็กสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ จะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้
(๖) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
เว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย
(๗) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
และให้มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่งด้วย
เครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำ
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) คันชีพและเข็มขัด
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๘) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ
และให้มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์
(๙) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว
ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) กระบี่นักเรียน
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๑๐) เครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ สำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว
ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ
(ง) กระบี่นักเรียน
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ

ข้อ ๖  เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร มี ๑๖ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๒) เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากี และให้ใช้เสื้อคอพับสีกากี ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๓) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อคอพับสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๔) เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๕) เครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกหนีบสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๖) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีกากี
(ข) เสื้อคอพับสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดสีดำ
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ จะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้
(๗) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย
(๘) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
สังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำ
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) คันชีพและเข็มขัด
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรซึ่งดำรงตำแหน่งหรือรักษาราชการในตำแหน่งผู้บัญชาการโรงเรียนนายเรือ
รองผู้บัญชาการโรงเรียนนายเรือ และนายทหารพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์
โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
สังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตร สังกัดกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓
รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ ๓
กรมนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกยอด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีแดง
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) คันชีพและเข็มขัด
(จ) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรซึ่งดำรงตำแหน่งหรือรักษาราชการในตำแหน่งผู้บัญชาการกรมนาวิกโยธิน
รองผู้บัญชาการกรมนาวิกโยธิน เสนาธิการกรมนาวิกโยธิน และนายทหารพิเศษประจำกองบังคับการ
กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
สังกัดกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน
และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ ๓ กรมนาวิกโยธิน
(๙) เครื่องแบบเต็มยศ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตร สังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์
โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรซึ่งดำรงตำแหน่งหรือรักษาราชการในตำแหน่งผู้บัญชาการโรงเรียนนายเรือ
รองผู้บัญชาการโรงเรียนนายเรือ และนายทหารพิเศษประจำกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์
โรงเรียนนายเรือ มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์สำหรับนายทหารสัญญาบัตรสังกัดกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์
โรงเรียนนายเรือ
สำหรับนายทหารสัญญาบัตร สังกัดกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓
รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ ๓
กรมนาวิกโยธิน มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์ เว้นแต่ให้ใช้หมวกยอดมีพู่สีดำแทน
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรซึ่งดำรงตำแหน่งหรือรักษาราชการในตำแหน่งผู้บัญชาการกรมนาวิกโยธิน
รองผู้บัญชาการกรมนาวิกโยธิน เสนาธิการกรมนาวิกโยธิน
และนายทหารพิเศษประจำกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน
มีเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง เช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
สังกัดกองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน
และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ ๓ กรมนาวิกโยธิน
(๑๐) เครื่องแบบสโมสรเต็มยศ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อสโมสรสีขาว และให้ใช้เสื้อกั๊กสีขาว
เสื้อเชิ้ตอกแข็งหรืออกจีบสีขาว และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(๑๑) เครื่องแบบสโมสรปกติ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อสโมสรสีขาว และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
และแพรแถบรัดเอวสีดำประกอบด้วย
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(๑๒) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว
(๑๓) เครื่องแบบปกติน้ำเงินดำสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ
และให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาวคอเชิ้ตอ่อนหรือแข็ง ข้อมืออ่อนหรือแข็ง
และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีหรือเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย
(ค) กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๑๔) เครื่องแบบเต็มยศสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติน้ำเงินดำ
เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบไหมทอง
(๑๕) เครื่องแบบสโมสรเต็มยศสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว
ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว
(ข) เสื้อสโมสรสีดำ และให้ใช้เสื้อกั๊กสีขาว
เสื้อเชิ้ตอกแข็งหรืออกจีบสีขาว และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย
(ค) กางเกงแถบไหมทอง
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(๑๖) เครื่องแบบสโมสรปกติสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว
เช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรเต็มยศตาม (๑๕) เว้นแต่ให้ใช้กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ
และเสื้อกั๊กสีน้ำเงินดำ

ข้อ ๗  หมวก มี
๘ แบบ คือ
(๑) หมวกกะลาสีสีขาว ทำด้วยผ้า ทรงตึง เชิงด้านหน้ากว้าง ๔.๘
เซนติเมตร เชิงด้านข้างและด้านหลังกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร เพดานหมวกกว้างระหว่าง ๒๒.๓
เซนติเมตร ถึง ๒๓ เซนติเมตร ยาวระหว่าง ๒๒.๗ เซนติเมตร ถึง ๒๓.๘ เซนติเมตร
และมีเครื่องประกอบ คือ
(ก) สายรัดคาง ทำด้วยผ้าสีขาว กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร
(ข) แถบหน้าหมวก ทำด้วยผ้าสีดำ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร มีชื่อเรือหรือหน่วยสีทอง
และมีรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมีเป็นสีทองกำกับข้างหน้าและข้างหลังชื่อเรือหรือหน่วย
ปลายแถบทั้งสองข้างตัดชายเป็นรูปหางนกแซงแซว มีรูปสมอสีทองนอนตามยาว
(๒) หมวกกะลาสีสีกากี ทำด้วยผ้า
ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับหมวกกะลาสีสีขาว
(๓) หมวกกะลาสีสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ
ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับหมวกกะลาสีสีขาว
(๔) หมวกทรงหม้อตาล ขอบหมวกทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ และมีเครื่องประกอบ
คือ
(ก) กะบัง ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
เว้นแต่สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนาวาโทและนาวาเอก ทำด้วยหนังหรือสักหลาดสีดำ
ที่ของโค้งปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปใบชัยพฤกษ์ ๑ แถว สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลเรือและจอมพลเรือ
ทำด้วยหนังหรือสักหลาดสีดำ ที่ขอบโค้งปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปใบชัยพฤกษ์
๒ แถว พื้นกะบังด้านล่างสีเขียวหรือสีดำ
(ข) ปลอกหมวก ทำด้วยผ้าหรือวัตถุเทียมผ้าสีขาวหรือสีกากี
(ค) สายรัดคาง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ เว้นแต่สำหรับนายทหารสัญญาบัตรเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศ
เครื่องแบบเต็มยศ เครื่องแบบสโมสร หรือเครื่องแบบสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว
และนักเรียนนายเรือเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศ
หรือเครื่องแบบสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาว
ทำด้วยแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง
(ง) ดุมโลหะสีทองขนาดเล็กตรึงปลายสายรัดคางติดที่ข้างหมวก ข้างละ
๑ ดุม
(จ) ตราหน้าหมวก เป็นรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎและมีใบชัยพฤกษ์อยู่ภายใต้สมอ
ปลายโค้งโอบขึ้นบนทั้งสองข้าง ลักษณะต่างกัน คือ
นายทหารประทวนชั้นพันจ่า ทำด้วยโลหะสีทองและมีใบชัยพฤกษ์ ๒
ข้าง ข้างละ ๔ ใบ กว้าง ๖.๗ เซนติเมตร สูง ๗.๓ เซนติเมตร
นักเรียนนายเรือ พระมหามงกุฎปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทอง
สมอปักด้วยดิ้นเงินหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นเงิน ใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทอง
๒ ข้าง ข้างละ ๒ ใบ บนพื้นเบาะสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๕ เซนติเมตร สูง ๕.๕
เซนติเมตร
นายทหารสัญญาบัตร
พระมหามงกุฎปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทอง สมอปักด้วยดิ้นเงินหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นเงิน
ใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทองหรือทำด้วยวัตถุเทียมดิ้นทอง ๒ ข้าง ข้างละ ๔ ใบ บนพื้นเบาะสักหลาดสีน้ำเงินดำ
กว้าง ๖.๗ เซนติเมตร สูง ๗.๓ เซนติเมตร
(ฉ) ผ้าพันหมวก เป็นแถบลายถักสีดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร
(๕) หมวกหนีบสีกากี ทำด้วยผ้าหรือเสิร์จสีกากี
ตอนหน้าและตอนหลังลาดมน ยอดสันหมวกมีกลีบ ด้านขวามีรอยพับ
ด้านซ้ายมีตราหน้าหมวกเป็นรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎ และมีใบชัยพฤกษ์อยู่ภายใต้สมอ
ปลายโค้งโอบขึ้นบนทั้งสองข้าง ลักษณะของตราหน้าหมวกต่างกัน คือ
นายทหารประทวนชั้นพันจ่า ทำด้วยโลหะสีทอง มีใบชัยพฤกษ์ ๒
ข้าง ข้างละ ๔ ใบ กว้าง ๒.๘เ ซนติเมตร สูง ๓ เซนติเมตร
นักเรียนนายเรือ พระมหามงกุฎทำด้วยโลหะสีทอง
สมอทำด้วยโลหะสีเงิน ใบชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีทอง ๒ ข้าง ข้างละ ๒ ใบ บนพื้นสีดำ
กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร สูง ๒.๗๕ เซนติเมตร
นายทหารสัญญาบัตร พระมหามงกุฎทำด้วยโลหะสีทอง
สมอทำด้วยโลหะสีเงิน ใบชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีทอง ๒ ข้าง ข้างละ ๔ ใบ บนพื้นสีดำ
กว้าง ๒.๘ เซนติเมตร สูง ๓ เซนติเมตร
(๖) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากี
ด้านหน้าหมวกมีตราปักด้วยด้ายสีน้ำเงินดำรูปสมอ ภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี สูง ๓
เซนติเมตร ติดอยู่ตรงกึ่งกลาง มีสายร่นที่ขอบหมวกด้านหลัง
(๗) หมวกเหล็กสีกากี
มีสายรัดคางหนังสีน้ำตาลหรือแถบผ้าสีกากี กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร
(๘) หมวกยอด ตัวหมวกทำด้วยรากลำพูหรือวัตถุเทียมรากลำพู
และมีเครื่องประกอบ คือ
(ก) ปลอกหมวก ทำด้วยผ้าหรือวัตถุเทียมผ้าสีขาว
(ข) สายรัดคาง ทำด้วยโลหะสีทองเป็นแบบโซ่ถัก
(ค) ขอเกี่ยวสายรัดคาง มี ๓ ชนิด คือ
ขอเกี่ยวรูปดอกมะเขือใหญ่ขอสั้นทำด้วยโลหะสีทอง ขอเกี่ยวรูปดอกมะเขือใหญ่ขอยาวทำด้วยโลหะสีทอง
และขอเกี่ยวรูปดอกมะเขือเล็กขอยาวทำด้วยโลหะสีทอง
(ง) จานรองยอดหมวกดวงดารา
ทำด้วยโลหะหรือวัตถุเทียมโลหะสีทอง
(จ) ยอดหมวกบัวบาน ทำด้วยโลหะหรือวัตถุเทียมโลหะสีทอง
(ฉ) ยอดหมวกโมฬีแหลม ทำด้วยโลหะหรือวัตถุเทียมโลหะสีทอง
(ช) ตราหน้าหมวกเป็นรูปตราพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
มีรูปจักรีเหนือ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะหรือวัตถุเทียมโลหะสีทอง
(ซ) พู่หมวก ทำด้วยจามจุรีหรือวัตถุเทียมจามจุรีสีดำ ใช้เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์

ข้อ ๒  ให้ยกเลิกความใน (๗) ของข้อ ๑๐
แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๖ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ
ฉบับที่ ๑๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๗) เสื้อคอพับสีกากี เช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาว
เว้นแต่ให้ใช้ดุมสีกากี และไม่ใช้ผ้าผูกคอ
เมื่อใช้กับเครื่องแบบปกติลำลองคอพับ ให้มีอินทรธนูอ่อน

ข้อ ๓  ให้ยกเลิกความในวรรคหนึ่งของข้อ ๑๒
แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๖ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ
ฉบับที่ ๑๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๑๒  เข็มขัดสีดำ ตัวเข็มขัดทำด้วยหนังหรือด้ายถักสีดำ
กว้าง ๓.๒ เซนติเมตร เป็นเข็มขัดรูด ถ้าทำด้วยหนังปลายสายมนแหลม ถ้าทำด้วยด้ายถักปลายสายตัดตรงหุ้มด้วยวัตถุสีดำ
กว้าง ๑ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน กว้าง ๓.๖
เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีลายดุนรูปพวงใบชัยพฤกษ์ ตรงกลางมีรูปสมอภายใต้พระมหามงกุฎมีรัศมี

ข้อ ๔  ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็น (๘) ของข้อ ๒๐
แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๖ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ
ฉบับที่ ๑๙
(๘) อินทรธนูอ่อน สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า นักเรียนนายเรือ
และนายทหารสัญญาบัตร เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติลำลองคอพับทำด้วยผ้าชนิดและสีเดียวกับเสื้อเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอ
ปลายรวบเช่นเดียวกับอินทรธนูตาม (๑) ทางด้านไหล่ กว้าง ๕ เซนติเมตร เย็บติดกับเสื้อเป็นรูปสี่เหลี่ยมมีเส้นทะแยงมุม
ระยะห่างจากทางด้านไหล่ไปทางด้านคอ ๕ เซนติเมตร ด้านคอ กว้าง ๔ เซนติเมตร
ตอนปลายขัดดุม

ข้อ ๕  ให้ยกเลิกความใน (๕) ของข้อ ๒๑
แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๖ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๕) เครื่องหมายยศสำหรับประดับชายคอเสื้อคอพับทั้งสองข้าง มีดังนี้
(ก) นายทหารประทวนชั้นพันจ่า
เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซวทำด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๐.๒ เซนติเมตร หักมุม ๑๓๐ องศา
ปลายบั้งทั้งสองข้างห่างกัน ๑.๕ เซนติเมตร มุมบั้งอยู่เบื้องบน มีจำนวนบั้งตาม (๒)
เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๒ เซนติเมตร
(ข) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรือและนายนาวา เป็นรูปขีด
ทำด้วยโลหะสีเงิน กว้าง ๐.๖๕ เซนติเมตร ยาว ๑.๗ เซนติเมตร เรียกว่าขีดใหญ่
และกว้าง ๐.๓๕ เซนติเมตร ยาว ๑.๗ เซนติเมตร เรียกว่าขีดเล็ก มีจำนวนขีดตามชั้นยศ
คือ
เรือตรี ขีดใหญ่ ๑ ขีด
เรือโท ขีดใหญ่ ๑ ขีด กับขีดเล็ก ๑ ขีด ให้ขีดเล็กอยู่ทางด้านหลัง
เรือเอก ขีดใหญ่ ๒ ขีด
นาวาตรี ขีดใหญ่ ๒ ขีด กับขีดเล็ก ๑ ขีด แทรกอยู่ระหว่างกลาง
นาวาโท ขีดใหญ่ ๓ ขีด
นาวาเอก ขีดใหญ่ ๔ ขีด
ในกรณีที่มีขีดมากกว่า ๑ ขีด
ให้ติดขนานกันตามส่วนยาวเว้นระยะระหว่างขีด ๐.๓ เซนติเมตร ปลายขีดทั้งสองข้าง
มีโลหะสีเงิน กว้าง ๐.๑ เซนติเมตร เชื่อมติดกัน
(ค) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลเรือและจอมพลเรือ เป็นรูปจักรเส้นผ่าศูนย์กลาง
๑ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะสีเงิน มีจำนวนจักรตาม (๔)

ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๔
พลเอก ป.  ติณสูลานนท์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรกำหนดเครื่องแบบปกติลำลองคอพับสำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า นักเรียนนายเรือ
และนายทหารสัญญาบัตร เพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง และแก้ไขส่วนประกอบบางชนิดของเครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่า
เครื่องแบบนักเรียนนายเรือ และเครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตรให้เหมาะสมยิ่งขึ้น  จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

พรรณพร/ปรับปรุง
๑๐ เมษายน
๒๕๖๒

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๙๘/ตอนที่ ๑๘๑/ฉบับพิเศษ หน้า ๓/๑ พฤศจิกายน ๒๕๒๔