กฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2547

กฎกระทรวง

กฎกระทรวง
กำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒
ชนิด ลักษณะ
รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียน
เครื่องหมายเฉพาะตัว
(ฉบับที่ ๒)
พ.ศ. ๒๕๔๗[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ มาตรา ๘ วรรคสอง มาตรา ๑๖ มาตรา ๒๖ มาตรา ๓๒ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๓๓
แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒
อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑  ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็น (๑/๑)
ของข้อ ๗ แห่งกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว พ.ศ. ๒๕๔๖
(๑/๑) เครื่องวัดความชื้นข้าว คือ เครื่องมือที่ใช้วัดหาค่าปริมาณความชื้นของข้าวขณะอยู่นิ่งแต่ไม่รวมถึงเครื่องวัดความชื้นข้าวที่ประกอบด้วยเครื่องชั่งและใช้ความร้อนจากหลอดไฟฟ้าในการไล่น้ำออกจากเมล็ดข้าว
ได้แก่
(ก)
เครื่องวัดที่แสดงค่าโดยตรง คือ เครื่องวัดที่แสดงผลของค่าปริมาณความชื้นได้โดยตรง
(ข)
เครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรง คือ
เครื่องวัดที่แสดงผลของการวัดเป็นค่าขั้นหมายมาตราสามัญก่อนที่จะพิจารณาหาค่าปริมาณความชื้นจากตารางแปลงค่า

ข้อ
๒  ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นส่วนที่
๒/๑ เครื่องวัดความชื้นข้าว ของหมวด ๔ เครื่องวัด ข้อ ๕๕/๑ ข้อ ๕๕/๒ ข้อ ๕๕/๓ ข้อ
๕๕/๔ ข้อ ๕๕/๕ และข้อ ๕๕/๖
แห่งกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว พ.ศ. ๒๕๔๖

ส่วนที่ ๒/๑
เครื่องวัดความชื้นข้าว

ข้อ
๕๕/๑  ในส่วนนี้
ข้าว หมายความว่า ข้าวเปลือก ข้าวสาร หรือข้าวกล้อง
ตัวอย่าง หมายความว่า
ตัวอย่างข้าวที่ใช้วัดหาปริมาณความชื้น
ปริมาณความชื้น หมายความว่า
ร้อยละของน้ำหนักน้ำในตัวอย่างต่อน้ำหนักตัวอย่าง
ตารางแปลงค่า หมายความว่า ตาราง กราฟ แอบะคัส
หรือสไลด์รูล์
ที่ใช้สำหรับแปลงค่าขั้นหมายมาตราสามัญที่แสดงโดยเครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรงเป็นค่าปริมาณความชื้น
ตารางแก้ไขค่า หมายความว่า ตาราง กราฟ แอบะคัส
หรือสไลด์รูล์ ที่ใช้สำหรับแก้ไขค่าปริมาณความชื้นหรือค่าขั้นหมายมาตราสามัญที่แสดงโดยเครื่องวัดความชื้นข้าว
เนื่องจากผลกระทบจากอุณหภูมิของตัวอย่าง หรือจากสภาวะแวดล้อม
ค่าขั้นหมายมาตรา หมายความว่า
ค่าของขั้นหมายมาตราที่แสดงเป็นหน่วยของปริมาณความชื้นของข้าว
กรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบแอนะล็อก คือ ค่าที่แตกต่างกันของขั้นหมายมาตราสองขั้นที่ติดต่อกัน
กรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบดิจิทัลหรือในตารางแปลงค่า
คือค่าที่แตกต่างกันของสองค่าที่ต่อเนื่องกัน
ขั้นหมายมาตราสามัญ หมายความว่า
ค่าที่แสดงผลของการวัดของเครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรงก่อนพิจารณาค่าปริมาณความชื้นจากตารางแปลงค่า
ซึ่งค่านี้จะไม่แสดงหน่วย
ข้อ
๕๕/๒  เครื่องวัดความชื้นข้าวต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑)
เครื่องวัดต้องประกอบด้วยส่วนแสดงค่าหลักและอาจประกอบด้วยส่วนพิมพ์ค่าหลักด้วยก็ได้
ในกรณีที่เครื่องวัดเป็นแบบเครื่องวัดที่แสดงค่าโดยตรงต้องแสดงผลของการวัดเป็นค่าปริมาณความชื้นและถ้าเครื่องวัดนี้ประกอบด้วยส่วนพิมพ์ค่า
ต้องพิมพ์ค่าเป็นค่าปริมาณความชื้นเช่นกัน
ในกรณีที่เครื่องวัดเป็นแบบเครื่องวัดที่ไม่แสดงค่าโดยตรง
ผลลัพธ์ที่ได้หลังจากพิจารณาด้วยตารางแปลงค่าแล้วจะต้องแสดงผลของการวัดเป็นค่าปริมาณความชื้น
(๒)
ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ก)
ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
(ข)
ตัวชี้ค่าต้องมีขนาดความกว้างโดยประมาณเท่ากับความกว้างของขั้นหมายมาตรา
(ค)
ระยะห่างระหว่างตัวชี้ค่ากับระนาบของขั้นหมายมาตราต้องไม่เกิน ๕ มิลลิเมตร
(ง)
ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน
ปลายของตัวชี้ค่าต้องยื่นไปทับแนวขั้นหมายมาตรา
(จ)
ถ้าตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา
ระยะห่างระหว่างปลายของตัวชี้ค่ากับปลายสุดของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่เกิน ๑
มิลลิเมตร
(๓)
ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล
(ก)
ขนาดของตัวเลขที่แสดงค่าปริมาณความชื้นต้องมีความสูงไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร
(ข)
แสดงค่าปริมาณความชื้นหรือขั้นหมายมาตราสามัญต่อเมื่อสิ้นสุดขั้นตอนการวัด
(๔)
เครื่องวัดที่มีส่วนพิมพ์ค่าต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้ด้วย
(ก)
ต้องพิมพ์ค่าปริมาณความชื้นที่เป็นค่าปริมาณความชื้นที่วัดได้โดยตรงเท่านั้น
(ข)
ต้องไม่พิมพ์ค่าปริมาณความชื้นจนกว่าขั้นตอนการวัดได้ดำเนินการสิ้นสุดลง
(ค)
ต้องไม่พิมพ์ค่าปริมาณความชื้นเมื่อค่าปริมาณความชื้นของตัวอย่างมีค่าเกินพิสัยการวัดของเครื่องวัด
(๕)
เครื่องวัดต้องแสดงค่าได้ถูกต้องในพิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่องวัดที่กำหนดโดยผู้ผลิต
 ทั้งนี้
พิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่องวัดจะต้องไม่ต่ำกว่า ๒๐ องซาเซลเซียส
(๖)
เครื่องวัดที่มีส่วนตั้งศูนย์หรือกลไกปรับจุดทดสอบ
กลไกนั้นจะสามารถปรับได้ต่อเมื่อใช้อุปกรณ์ที่แยกส่วนออกจากกลไกเท่านั้น
เว้นแต่เครื่องวัดที่จำเป็นต้องให้ผู้วัดดำเนินการปรับหาค่าที่เครื่องวัดวัดได้เอง
ข้อ
๕๕/๓  เครื่องวัดต้องแสดงรายละเอียดบนตัวเครื่องหรือแผ่นข้อมูลที่ติดกับตัวเครื่องเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑)
ขนาดตัวอย่างที่ใช้วัดปริมาณความชื้นในแต่ละครั้ง
(๒)
พิสัยการวัดของเครื่อง
(๓)
พิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่อง
ข้อ
๕๕/๔  เครื่องวัดที่มีการใช้ร่วมกับอุปกรณ์เสริมที่แยกออกจากเครื่องวัดต่างหากหรือที่ประกอบเข้ากับเครื่องวัด
อุปกรณ์เสริมนี้ต้องมีความเหมาะสมและอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์
และต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑)
เครื่องชั่งที่ใช้ชั่งเพื่อกำหนดปริมาณตัวอย่างทดสอบ ต้องมีค่าขั้นหมายมาตราไม่เกิน
๑๐ กรัม โดยมีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากหรือฝ่ายน้อยไม่เกิน ๐.๕
เท่าของค่าขั้นหมายมาตรา
(๒)
เครื่องวัดอุณหภูมิต้องเหมาะสมกับเครื่องวัดและมีค่าอ่านละเอียดได้ถึง ๐.๕
องศาเซลเซียส
(๓)
ตารางแปลงค่าและตารางแก้ไขค่าสำหรับเครื่องวัดต้องมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
(ก)
ชื่อและที่อยู่ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต
(ข)
ชนิด รุ่นที่ผลิต หรือรูปแบบของเครื่องวัด
(ค)
ปีที่พิมพ์ตาราง
(ง)
ชนิดของข้าวที่ใช้ตารางหาค่าปริมาณความชื้น
(จ)
ขอบเขตการใช้งาน
(๔)
เครื่องวัดต้องมีคู่มือการใช้งานแสดงรายละเอียดที่สำคัญของเครื่อง
วิธีการใช้เครื่องวัดและอุปกรณ์เสริมต่างๆ
ข้อ
๕๕/๕  เครื่องวัดที่แสดงค่าโดยตรงต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑)
เครื่องวัดที่สามารถวัดปริมาณความชื้นของข้าวได้หลายชนิดต้องแสดงสัญลักษณ์หรือวิธีการวัดความชื้นของข้าวแต่ละชนิดไว้อย่างชัดเจนและเข้าใจง่าย
(๒)
ค่าขั้นหมายมาตราต่ำสุดของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าที่แสดงค่าหรือพิมพ์ค่าปริมาณความชื้นต้องไม่มากกว่า
๐.๒
ข้อ
๕๕/๖  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของเครื่องวัดความชื้นข้าวให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้

แบบมาตรา

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ร้อยละ)

สำหรับการตรวจสอบ

(ร้อยละ)

ข้าวมาตรฐาน
  ที่มีปริมาณความชื้น ไม่เกินร้อยละ ๑๖

๐.๘

๑.๐

ข้าวมาตรฐาน
  ที่มีปริมาณความชื้น เกินร้อยละ ๑๖

๐.๐๕
  ของปริมาณความชื้น
ของแบบมาตราข้าวมาตรฐาน

๐.๐๖ ของปริมาณความชื้น
ของแบบมาตราข้าวมาตรฐาน

เครื่องวัดความชื้นข้าว

๐.๘

๑.๐

ข้อ
๓  ให้ยกเลิกความในข้อ ๘๙
แห่งกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว พ.ศ. ๒๕๔๖
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๘๙ อายุคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัดให้เป็นไปตามตาราง ดังต่อไปนี้

เครื่องชั่งตวงวัด

อายุคำรับรอง
(นับตั้งแต่วันที่ให้คำรับรอง)

๑. เครื่องวัดความชื้นข้าว

๒ ปี

๒.
  มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานีบริการ

๒ ปี

๓.
  มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้ในการขายส่ง

๒ ปี

๔.
  เครื่องชั่งไม่อัตโนมัติที่ติดตรึงกับที่ ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่
    ๒๐ เมตริกตันขึ้นไป

๒ ปี

๕.
  เครื่องชั่งตวงวัดทุกชนิดที่ให้คำรับรองโดยผู้ซ่อม

๖๐ วัน

ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๘
เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๗
วัฒนา  เมืองสุข
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
เนื่องจากปัจจุบันได้มีการนำเครื่องวัดความชื้นข้าวมาใช้เป็นเครื่องวัดหาค่าปริมาณความชื้นของข้าว
เพื่อประโยชน์ในการคำนวณค่าตอบแทน ค่าภาษี
และค่าธรรมเนียม
สมควรกำหนดให้เครื่องวัดความชื้นข้าวเป็นชนิดของเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ตลอดจนกำหนดลักษณะ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และอายุคำรับรองของเครื่องวัดความชื้นข้าว และโดยที่มาตรา ๘ วรรคสอง มาตรา ๑๖
มาตรา ๒๖ มาตรา ๓๒ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๓๓ บัญญัติให้กำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒
ลักษณะ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด และอายุคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัดในกฎกระทรวง
 จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

พรพิมล/พิมพ์
๒๙ กรกฎาคม ๒๕๔๗

พัชรินทร์/อรดา/ตรวจ
๑๐ สิงหาคม ๒๕๔๗
A+B

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๑/ตอนที่ ๓๘ ก/หน้า ๓๗/๑๗ มิถุนายน ๒๕๔๗