ข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูต การกงสุล และการต่างประเทศ พ.ศ. 2552

ข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศ

ข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศ
ว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่
ผู้ปฏิบัติงานการทูต
การกงสุล และการต่างประเทศ
พ.ศ. ๒๕๕๒

กระทรวงการต่างประเทศเป็นองค์กรหลักในการดำเนินงานด้านการต่างประเทศเพื่อรักษาอธิปไตยและส่งเสริมความมั่นคง
เสถียรภาพ และเกียรติภูมิของประเทศ
รวมทั้งนำการพัฒนาตามกระแสโลกาภิวัตน์ในเชิงสร้างสรรค์มาสู่ประเทศไทย
ตลอดจนส่งเสริมความสัมพันธ์และความร่วมมืออันดีกับนานาอารยประเทศและองค์กรระหว่างประเทศในทุกมิติ
เพื่อนำมาซึ่งความเจริญก้าวหน้า ความอยู่ดีกินดีของคนไทยทั้งประเทศและความสงบสุขของสังคมโลก

เพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่ในด้านการต่างประเทศของข้าราชการและเจ้าหน้าที่ตามภารกิจข้างต้นเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลและสอดคล้องกับหลักสากล
จึงสมควรให้มีข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูต
การกงสุล และการต่างประเทศขึ้น

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๒๑ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ ๗) พ.ศ.
๒๕๕๐ ประกอบกับมาตรา ๗๘ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๕๑ กระทรวงการต่างประเทศจึงได้กำหนดข้อบังคับจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูต
การกงสุล และการต่างประเทศ
เพื่อเป็นหลักแห่งความประพฤติและการปฏิบัติหน้าที่ราชการเป็นการเพิ่มเติมจากแนวปฏิบัติมาตรฐานกลางตามประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือน
และโดยเฉพาะเมื่อปฏิบัติหน้าที่ราชการอยู่ในต่างประเทศ  ทั้งนี้
เพื่อผดุงเกียรติและศักดิ์ศรีของนักการทูตหรือผู้ที่ปฏิบัติงานการต่างประเทศของไทยให้ควรแก่ความไว้วางใจ
และเชื่อมั่นของปวงชน และให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลอันเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศ
ว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูต การกงสุล
และการต่างประเทศ พ.ศ. ๒๕๕๒

ข้อ ๒[๑]  ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓  ในข้อบังคับนี้
จรรยา หมายความว่า ข้อกำหนดความประพฤติ
กิริยาที่ควรประพฤติในหมู่คณะ
ข้าราชการ หมายความว่า
ข้าราชการกระทรวงการต่างประเทศและข้าราชการหน่วยงานอื่น ๆ ที่ปฏิบัติหน้าที่ราชการในต่างประเทศ
เจ้าหน้าที่ หมายความว่า
บุคคลอื่นนอกเหนือจากข้าราชการที่ปฏิบัติงานทางการทูต การกงสุล และการต่างประเทศ
ซึ่งรวมถึงลูกจ้างทุกประเภทและพนักงานราชการที่ปฏิบัติงานอยู่ในประเทศและต่างประเทศ
การทูต หมายความว่า
ภารกิจที่เกี่ยวกับการเป็นผู้แทนรัฐ การเจรจา การสนทนา ติดต่อ สื่อสาร
การกงสุล หมายความว่า
ภารกิจที่เกี่ยวกับการออกหนังสือเดินทาง การออกเอกสารเดินทาง
การคุ้มครองดูแลผลประโยชน์ของชาวไทยในต่างประเทศ
และการดำเนินการในเรื่องสัญชาติและนิติกรณ์
การต่างประเทศ หมายความว่า
ภารกิจในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับประเทศต่าง ๆ และองค์กรระหว่างประเทศ

ข้อ ๔  ให้ปลัดกระทรวงการต่างประเทศรักษาการตามข้อบังคับนี้
และมีอำนาจปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป
รวมทั้งให้มีอำนาจตีความและวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาอันเกี่ยวเนื่องกับข้อบังคับ

หมวด ๑

ค่านิยมหลัก

ข้อ ๕  ค่านิยมหลักในการปฏิบัติหน้าที่ราชการ
ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูต
การกงสุล และการต่างประเทศ พึงยึดค่านิยมหลัก ดังต่อไปนี้
๕.๑
ยึดมั่นและกล้ายืนหยัดกระทำในสิ่งที่ถูกต้องและเป็นธรรม
ปฏิบัติหน้าที่ราชการด้วยความซื่อสัตย์
สุจริต เที่ยงธรรม โปร่งใส ตรวจสอบได้ ไม่โอนอ่อนตามอิทธิพลใด ๆ มั่นคงในเหตุผล
ในหลักวิชา ยึดมั่นในจริยธรรมและจรรยาข้าราชการ อีกทั้งรักษาชื่อเสียงและเกียรติศักดิ์
แห่งสถาบันอย่างเคร่งครัด
๕.๒
มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน
ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความรับผิดชอบ
เสียสละ อดทน เพื่อให้งานแล้วเสร็จตามวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
โดยยึดมั่นในผลประโยชน์ของชาติและประชาชนเป็นสำคัญ และไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน
๕.๓
เคารพต่อคุณค่าและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์
ให้ความสำคัญต่อคุณค่าและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์
โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อบุคคลที่เกี่ยวข้องในงานวิชาชีพที่จะต้องปฏิบัติต่อกันอย่างเสมอภาคและมีเมตตาธรรม

หมวด ๒

จรรยา

ข้อ ๖  การเป็นผู้แทน
พึงตระหนักในหน้าที่
ความรับผิดชอบ และสถานภาพ การเป็นผู้แทน
ในการปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมายทั้งขณะที่อยู่ในประเทศและต่างประเทศ
ให้ได้ผลสำเร็จสมบูรณ์ตรงตามวัตถุประสงค์
และดำรงตนอย่างเหมาะสมกับตำแหน่งหน้าที่และการเป็นผู้แทนของประเทศด้วยเกียรติและศักดิ์ศรี
สำหรับบุคคลที่ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตนั้น
พึงสำนึกในสถานภาพที่สำคัญที่สุดคือการเป็นผู้แทนของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในการส่งเสริมและเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศที่ไปประจำการนอกเหนือจากการเป็นผู้แทนของรัฐบาล

ข้อ ๗  การปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย
ระเบียบและมารยาทที่เกี่ยวข้อง
พึงเคารพและปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญ
ตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับข้าราชการกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวกับทางการทูตและการกงสุล
กฎหมายและระเบียบของรัฐผู้รับแบบธรรมเนียมมารยาททางการทูต ทางการกงสุล โดยคำนึงถึงประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นของรัฐผู้รับ
และหลักสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน

ข้อ ๘  การดำรงตน
๘.๑
การวางตน
พึงดำรงตนให้เหมาะสมกับฐานะและตำแหน่งหน้าที่
และพึงละเว้นการใดที่กระทบกระเทือนหรือทำให้เสื่อมเสียต่อการปฏิบัติราชการ
๘.๒
การรักษาชื่อเสียง
พึงรักษามารยาทและประพฤติตนให้ถูกต้องตามศีลธรรมอย่างเคร่งครัดและ
พึงหลีกเลี่ยงการกระทำที่อาจนำไปสู่ความเสื่อมเสียต่อตนเอง ครอบครัว
และชื่อเสียงขององค์กร รวมทั้งละเว้นกระทำการอันไม่เหมาะสมทางเพศ
๘.๓
การให้ข้อมูลและแสดงความคิดเห็น
พึงดำเนินการให้ข้อมูลหรือเสนอความคิดเห็นอย่างเป็นทางการเมื่อได้รับมอบหมายอย่างเป็นทางการแล้วเท่านั้น
การแสดงความคิดเห็นส่วนบุคคลต่อสาธารณะ
ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ใด ข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ผู้นั้น
พึงสำนึกถึงสถานะของการเป็นผู้แทนประเทศอยู่เสมอ
๘.๔
การทำงานอื่นนอกเหนืองานราชการ
พึงเว้นปฏิบัติกิจกรรมทางวิชาชีพหรือการพาณิชย์เพื่อผลประโยชน์ส่วนตนเมื่อไปปฏิบัติหน้าที่ในต่างประเทศ
๘.๕
การใช้เอกสิทธิ์และความคุ้มกันทางการทูต
พึงเว้นจากการใช้เอกสิทธิ์และความคุ้มกันทางการทูตเพื่อประโยชน์แก่ตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบ

ข้อ ๙  ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปฏิบัติงานในองค์กร
๙.๑
ความสัมพันธ์ต่อผู้บังคับบัญชา
การรายงานและการให้ข้อแนะนำ
ข้าราชการและเจ้าหน้าที่พึงรายงานและให้ข้อแนะนำที่มีเนื้อหาสาระครบถ้วน
ตรงไปตรงมา ไม่ลำเอียงหรือมีอคติ
พร้อมทั้งพึงแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาทราบถึงผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการดำเนินนโยบายใด
ๆ ไม่ว่ารายงานและข้อแนะนำนั้นจะสอดคล้องกับความคิดเห็นของผู้บังคับบัญชาหรือไม่
๙.๒
ความสัมพันธ์ต่อผู้ใต้บังคับบัญชา
๙.๒.๑
การเป็นต้นแบบที่ดี
ผู้บังคับบัญชาพึงปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาทั้งในการปฏิบัติหน้าที่ราชการและความประพฤติส่วนตัว
ใช้ความรอบรู้ กล้าหาญ
และเที่ยงธรรมในการปฏิบัติต่อผู้ใต้บังคับบัญชาให้เป็นไปตามหลักคุณธรรม ยกย่อง
เชิดชู และสนับสนุนผู้ที่มีความรู้ ความสามารถคู่คุณธรรม
หมั่นส่งเสริมให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม
และสร้างจิตสำนึกในการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดี เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงาน
๙.๒.๒
การแสดงภาวะผู้นำ
ผู้บังคับบัญชาพึงแสดงวิสัยทัศน์และกำหนดทิศทางการพัฒนาขององค์กรอย่างมีระบบและชัดเจน
และเปิดโอกาสให้ผู้ร่วมงานเข้ามามีส่วนร่วมในทุกระดับ
และพึงแสดงความรับผิดชอบต่อการกระทำไม่ว่าจะเป็นของตนเองหรือผู้ใต้บังคับบัญชา
๙.๒.๓
การเลือกใช้คนให้ถูกกับงาน
ผู้บังคับบัญชาพึงสร้างโอกาสและการมีส่วนร่วมของผู้ร่วมงานในองค์กรโดยนำความถนัดหรือชำนาญที่แตกต่างของผู้ร่วมงานในหน่วยงานของตนมาใช้ประโยชน์อย่างมีประสิทธิภาพในองค์กร
๙.๓
ความสัมพันธ์ต่อผู้ร่วมงาน
๙.๓.๑
ความสามัคคี
พึงยกย่องนับถือให้เกียรติกัน
สมัครสมานสามัคคีและเกื้อกูลกัน มีความเสียสละอดทน รู้จักเกรงใจ และให้อภัย
๙.๓.๒
การเคารพสิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาค
พึงหลีกเลี่ยงพฤติกรรมอันอาจก่อให้เกิดผลเสียหายต่อผู้ร่วมงานในสำนักงานหรือต่างสำนักงานกัน
ระมัดระวังมิให้ความสัมพันธ์ส่วนตัวกับผู้ร่วมงานส่งผลร้ายต่อการปฏิบัติงาน
และไม่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อผู้ร่วมงานทุกระดับ
รวมทั้งเจ้าหน้าที่และลูกจ้างท้องถิ่นเพราะเหตุแห่งความแตกต่างในเรื่องถิ่นกำเนิด
เชื้อชาติ ภาษา เพศ สถานะของบุคคล ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรม
ความเห็นทางการเมือง หรือสถานะอื่นใด

ข้อ ๑๐  ความสัมพันธ์ต่อประชาชน สังคม และองค์กร
พึงตระหนักและให้ความสำคัญกับงาน
การทูตเพื่อประชาชน
ที่มุ่งหวังให้การต่างประเทศเป็นเรื่องใกล้ตัวประชาชน
รวมทั้งเป็นเครื่องมือในการช่วยเหลือ คุ้มครองและดูแลผลประโยชน์ของคนไทยในต่างประเทศ
อีกทั้งพึงให้บริการประชาชนด้วยความสุภาพ มีน้ำใจโดยเสมอภาค
เป็นธรรมและคำนึงถึงความถูกต้อง สะดวก รวดเร็ว และประหยัด
พึงมี
จิตสำนึกสาธารณะ
และยืนหยัดในการประพฤติตนและปฏิบัติหน้าที่อย่างถูกต้องและเป็นธรรม
เพื่อส่งเสริมและเป็นภูมิคุ้มกันสำหรับการพัฒนาจริยธรรมที่เข้มแข็งและยั่งยืนในองค์กรและสังคม

ข้อ ๑๑  แนวปฏิบัติทั่วไป
ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ทุกคนพึงมีหน้าที่รายงานโดยสุจริตถึงการปฏิบัติที่ขัดหรือสงสัยว่าจะขัดต่อหลักการต่าง
ๆ ในข้อบังคับฉบับนี้ ต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรง หรือในกรณีที่ไม่อาจรายงานต่อผู้บังคับบัญชาได้
อาจขอคำปรึกษาจากผู้บังคับบัญชาระดับเหนือขึ้นไป
ผู้บังคับบัญชาพึงมีหน้าที่สอดส่องดูแลและให้คำแนะนำผู้ใต้บังคับบัญชาให้ปฏิบัติสอดคล้องกับแนวทางในข้อบังคับฉบับนี้

หมวด ๓

การบังคับใช้

ข้อ ๑๒  ข้อบังคับฉบับนี้ เป็นข้อบังคับที่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ทุกระดับพึงทำความเข้าใจและยึดมั่นในการปฏิบัติงานควบคู่ไปกับแนวทางในประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือน
การไม่ปฏิบัติตามจรรยาข้าราชการตามที่ระบุไว้ในข้อบังคับนี้อันมิใช่ความผิดวินัยให้ผู้บังคับบัญชาตักเตือน
รวมทั้งนำไปประกอบการพิจารณาแต่งตั้งเลื่อนเงินเดือนหรือสั่งให้ได้รับการพัฒนา
และหากมีปัญหาในการปฏิบัติงานเกิดขึ้น
ให้ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ปรึกษาผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้น

ให้ไว้ ณ วันที่ ๓๑
มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๒
วีระศักดิ์  ฟูตระกูล
ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๖/ตอนพิเศษ ๘๙ ง/หน้า ๕๑/๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๒