กฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความนพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พุทธศักราช 2465 ตามที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2479

กฎกระทรวงมหาดไทย

กฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ
พุทธศักราช ๒๔๖๕
ตามที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ
(ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช
๒๔๗๙[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖
แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พุทธศักราช ๒๔๖๕ ตามที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา
๔ แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๗๙ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้
ดังต่อไปนี้

ให้ยกเลิกกฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พุทธศักราช ๒๔๖๕ ลงวันที่ ๑ มกราคม
พุทธศักราช ๒๔๖๕ และให้ใช้กฎต่อไปนี้แทน

หมวด
๑

การนำยาเข้าและการยกเว้น

ข้อ ๑.
ผู้ถือใบอนุญาตผู้ใดปรารถนาจะซื้อยาเสพติดให้โทษชนิดใด
ซึ่งยังมิได้ประกาศว่าเป็นยาอันจะนำเข้ามาในพระราชอาณาจักรระหว่างปีถัดไป
จะต้องแจ้งปริมาณยานั้น และเหตุที่ขอร้องในคำร้องเป็นหนังสือดั่งที่บังคับไว้ ในมาตรา
๙ แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พุทธศักราช ๒๔๖๕
และถ้ายาเสพติดให้โทษนั้นมีอยู่ในของผสมชนิดใดก็ให้แจ้งปริมาณต่าง ๆ
ของโอสถสารอื่น ๆ ซึ่งมีอยู่ในของผสมนั้น
กับทั้งปริมาณยาเสพติดให้โทษชนิดเดียวหรือหลายชนิดนั้นด้วย

ข้อ ๒  (๑) ผู้ใดปรารถนาจะขอให้ยาหรือยาปรุงชนิดใดได้ยกเว้นตามข้อความในมาตรา
๕ แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พุทธศักราช ๒๔๖๕
ให้ยื่นคำขอเป็นหนังสือต่ออธิบดี แจ้งชื่อยา หรือยาปรุง
แจ้งส่วนอันแน่นอนของยาเสพติดให้โทษซึ่งมีอยู่และโอสถสารอย่างอื่นพร้อมทั้งเหตุที่ปรารถนาจะให้ยาหรือยาปรุงนั้นได้ยกเว้นจากพระราชบัญญัติ
และเหตุที่เชื่อว่ายาหรือยาปรุงนั้นไม่ให้โทษด้วย
(๒) ถ้ายาปรุงนั้นปรากฏอยู่ในฟาร์มาโกเบีย
ซึ่งรับรองว่าเป็นยาตำรับหลวง ก็ต้องแจ้งตำรับยาปรุงนั้น
และระบุชื่อฟาร์มาโกเบียซึ่งรับรองตำรับนั่นด้วย
(๓) ถ้ายาปรุงนั้นไม่ใช่ยาตำรับหลวง แต่เป็นผลิตภัณฑ์ของผู้ประดิษฐ์เฉพาะบางคนแล้ว
ต้องแจ้งชื่อผู้ประดิษฐ์พร้อมด้วยส่วนผสมของยาปรุงนั้น
(๔) ต้องส่งตัวอย่างยาปรุงนั้นพร้อมกับคำขอและในเวลาอื่น ๆ
ตามแต่จะต้องการให้ส่ง
(๕) ผู้ที่จะขอให้ยาปรุงขนานใดเป็นยายกเว้น
ต้องเป็นผู้ทำหรือเป็นเจ้าของตำรับยาปรุงขนานนั้น

ข้อ ๓.
ผู้ใดปรารถนาจะนำยาซึ่งได้ยกเว้นแล้วตามมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ
พุทธศักราช ๒๔๖๕ เข้ามาในราชอาณาจักรให้ยื่นคำขอต่ออธิบดี โดยใช้แบบ ย.ส. ๔
ท้ายกฎนี้ ถ้าอธิบดีเห็นสมควรก็ให้ออกใบอนุญาตให้ตามแบบ ย.ส. ๙ ท้ายกฎนี้
โดยเรียกค่าธรรมเนียมหนึ่งบาท
การนำยายกเว้นเข้ามาในราชอาณาจักรนั้น
ให้นำเข้ามาได้ทางกรุงเทพ ฯ ภูเก็ต และปาดังเบซาร์ เท่านั้น

ข้อ ๔. ผู้รับอนุญาตตามข้อ ๓.
ต้องนำใบอนุญาตนำยาเข้าแสดงต่อเจ้าหน้าที่ศุลกากร
และเมื่อได้รับยาแล้วต้องสลักหลังสำเนาใบอนุญาตนั้นว่า ไว้รับยาถูกต้องแล้วและนำส่งคืนต่ออธิบดี

ข้อ ๕.
การใช้ยาเสพติดให้โทษในการประดิษฐ์
หรือปรุงเป็นยาผสมซึ่งเป็นยายกเว้นแล้วเพื่อสำรองไว้นั้น
จะทำได้แต่เฉพาะผู้ที่ได้รับใบอนุญาตประเภท ก. ตามข้อ ๖ เท่านั้น
และต้องแจ้งต่ออธิบดีเป็นหนังสือ โดยแจ้งชื่อและปริมาณยาผสม
และปริมาณยาเสพติดให้โทษที่จะใช้และวันปรุงให้ทราบ
เมื่ออธิบดีอนุญาตแล้วจึงจะปรุงได้
อธิบดีอาจตั้งผู้แทนไปควบคุมหรือตรวจการปรุงยานั้นด้วยก็ได้
ยาปรุงนั้นผู้ปรุงจะต้องระบุชื่อและปริมาณยาเสพติดให้โทษเป็นส่วนร้อยไว้ที่ฉลากปิดขวดด้วย

หมวด
๒

ใบอนุญาตและค่าธรรมเนียม

ข้อ ๖. ใบอนุญาตจะได้ออกให้ตามประเภทต่าง
ๆ ต่อไปนี้
(๑) ประเภท ก.
สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันและสาขาเภสัชกรรมชั้นหนึ่ง
(๒) ประเภท ข.
สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเภสัชกรรมชั้นสอง
(๓) ประเภท ค.
สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเวชกรรมหรือทันตกรรมชั้นหนึ่ง
หรือสัตวแพทย์มีปริญญาหรือประกาศนียบัตร
(๔) ประเภท ง.
สำหรับผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเวชกรรม หรือทันตกรรมชั้นสอง หรือสัตวแพทย์
ซึ่งไม่มีปริญญาหรือประกาศนียบัตร
(๕) ประเภท จ.
สำหรับเจ้าหน้าที่ผู้รักษาพัสดุรัฐบาลกุศลสังคหสภา โรงพยาบาลและศาลาหรือสภาวิทยาศาสตร์

ข้อ ๗  ผู้ขอใบอนุญาตประเภท ก. ต้องใช้แบบ ย.ส. ๑
ท้ายกฎนี้ ยื่นต่ออธิบดี
เมื่ออธิบดีเห็นเป็นการสมควรแล้วก็ให้ออกใบอนุญาตให้ตามแบบ ย.ส. ๗ ท้ายกฎนี้

ข้อ ๘  ผู้ขอใบอนุญาตประเภท ข. ต้องใช้แบบ ย.ส. ๒
ท้ายกฎนี้ ยื่นต่ออธิบดี แต่ต้องมีผู้ถือใบอนุญาตประเภท ก. ลงนามรับรองในคำขอว่า
ผู้นั้นมีความรู้และความชำนาญพอที่จะจ่ายยานั้น
โดยมิให้เป็นอันตรายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นเป็นการสมควรแล้ว
ก็ให้ออกใบอนุญาตให้ตามแบบ ย.ส. ๗ ท้ายกฎนี้
อนึ่ง ผู้ยื่นคำขอใบอนุญาตประเภท ข.
ต้องวางเงินหนึ่งพันบาทไว้ต่อกรมสาธารณสุขเพื่อเป็นประกันพร้อมกับคำขอ
เมื่อผู้ถือใบอนุญาตทำผิดต่อพระราชบัญญัติและกฎกระทรวงนี้ข้อหนึ่งข้อใดแล้ว
อธิบดีอาจริบเงินประกันทั้งหมดหรือแต่บางส่วน แต่เมื่อครบกำหนดอายุใบอนุญาตแล้ว
ถ้าผู้ถือใบอนุญาตมิได้กระทำผิดต่อกฎกระทรวงนี้อย่างใด และไม่ต่ออายุใบอนุญาต
กรมสาธารณสุขต้องคืนเงินให้ผู้นั้น

ข้อ ๙. ผู้ขอใบอนุญาตประเภท ค.
ต้องใช้แบบ ย.ส. ๑ ท้ายกฎนี้ ยื่นต่ออธิบดี
เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นเป็นการสมควรแล้ว ก็ให้ออกใบอนุญาตให้ตามแบบ ย.ส. ๗
ท้ายกฎนี้

ข้อ ๑๐. ผู้ขอใบอนุญาตประเภท ง.
ต้องใช้แบบ ย.ส. ๑ ท้ายกฎนี้ ยื่นต่ออธิบดี
เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นเป็นการสมควรแล้ว ก็ให้ออกใบอนุญาตให้ตามแบบ ย.ส. ๗
ท้ายกฎนี้ แต่อธิบดีจะให้ผู้ยื่นคำขอแสดงหลักฐานความรู้ความชำนาญก่อนก็ได้

ข้อ ๑๑. ผู้ขอใบอนุญาตประเภท จ.
ต้องใช้แบบ ย.ส. ๑ ท้ายกฎนี้ ยื่นต่ออธิบดี เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นเป็นการสมควรแล้ว
ก็ให้ออกใบอนุญาตให้ตามแบบ ย.ส. ๗ ท้ายกฎนี้

ข้อ ๑๒. ค่าธรรมเนียมใบอนุญาต
ให้เรียกเก็บฉบับละสิบบาท ค่าต่ออายุใบอนุญาตครั้งละสามบาท
และค่าใบแทนใบอนุญาตฉบับละหนึ่งบาท

ข้อ ๑๓.
ถ้าใบอนุญาตสูญหายหรือเป็นอันตรายด้วยประการใด ให้ผู้รับใบอนุญาตแจ้งต่ออธิบดีเป็นหนังสือเพื่อขอรับใบแทนใบอนุญาต

ข้อ ๑๔.
ใบอนุญาตทุกประเภทดั่งกล่าวไว้ในข้อ ๖ ให้ใช้ได้เฉพาะตัวผู้รับใบอนุญาต
และให้ใช้ได้แต่เฉพาะสำหรับสถานที่ที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตเท่านั้น

ข้อ ๑๕.
ผู้รับใบอนุญาตต้องแสดงใบอนุญาตไว้ในที่เปิดเผยในสถานที่ที่กำหนดไว้ในใบอนุญาต

ข้อ ๑๖.
ใบอนุญาตทุกฉบับให้ใช้ได้จนถึงวันที่ ๓๑ มีนาคมของทุกปีที่ออกให้
แต่อาจต่ออายุให้ได้ครั้งหนึ่งไม่เกินวันที่ ๓๑ มีนาคมของปีที่ต่ออายุให้นั้น

ข้อ ๑๗.
ผู้ถือใบอนุญาตผู้ใดปรารถนาจะต่ออายุใบอนุญาต ให้ยื่นคำขอโดยใช้แบบ ย.ส. ๑ หรือแบบ
ย.ส. ๒ ท้ายกฎนี้แล้วแต่กรณี ไม่ช้ากว่าวันที่ ๑
กุมภาพันธ์ของปีที่ใบอนุญาตยังมีอายุอยู่

หมวด
๓

การซื้อและมียา

ข้อ ๑๘.
ผู้ถือใบอนุญาตผู้ใดปรารถนาจะซื้อยาเสพติดให้โทษจากอธิบดี ต้องยื่นคำขอโดยใช้แบบ
ย.ส. ๓ ท้ายกฎนี้ต่อคลังยา ซึ่งกล่าวไว้ในใบอนุญาตของผู้นั้นว่าเป็นคลังยาซึ่งผู้นั้นจะซื้อยานั้นได้
ถ้าจะไม่รับยาโดยตนเองและปรารถนาจะมอบให้ผู้อื่นรับแทน
ก็ให้ลงนามรับรองว่าผู้นั้นเป็นตัวแทน
และตนเองเป็นผู้รับผิดชอบในการเก็บและการมอบยาให้ตนเป็นผู้รักษาไว้
เมื่อพนักงานคลังยาผู้ได้รับมอบหมายจากอธิบดีได้พิจารณาคำขอซื้อยานั้น
เห็นถูกต้องตามระเบียบแล้วก็ให้รับคำขอซื้อยานั้นไว้
แล้วขายและมอบยานั้นให้แก่ผู้ยื่นคำขอซื้อยาหรือตัวแทนไปในนามของอธิบดี

ข้อ ๑๙.
ผู้ถือใบอนุญาตผู้ใดปรารถนาจะซื้อ มี
และจ่ายยาเสพติดให้โทษเกินกว่าจำนวนซึ่งรัฐมนตรีได้กำหนดไว้สำหรับใบอนุญาตของตน
อาจยื่นคำขอต่ออธิบดีโดยใช้แบบ ย.ส. ๕ ท้ายกฎนี้ เพื่อขอรับใบอนุญาตพิเศษ
เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นเป็นการสมควร
ก็ให้ออกใบอนุญาตพิเศษโดยอนุมัติของรัฐมนตรีโดยใช้แบบ ย.ส. ๘ ท้ายกฎนี้
และเรียกค่าธรรมเนียมเป็นเงินหนึ่งบาท

ข้อ ๒๐.
อธิบดีจะขายยาเสพติดให้โทษได้เฉพาะแต่ที่บรรจุไว้เป็นหน่วย ๆ
อันผนึกตามราคาซึ่งจะได้กำหนดล่วงหน้าไว้อย่างชัดเจนเป็นคราว ๆ

ข้อ ๒๑.
ก่อนที่จะนำยาเสพติดให้โทษทั้งสิ้นออกจากคลังยา จะต้องเขียนชื่อยา จำนวนยา
เลขที่ใบอนุญาตของผู้ที่ซื้อยา ชื่อสถานที่คลังยาซึ่งได้ขายยานั้น
และวันขายยาเป็นฉลากติดไว้กับที่บรรจุยา
แต่ความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่ยาที่ส่งจากคลังยาแห่งหนึ่งไปยังคลังยาอีกแห่งหนึ่ง

ข้อ ๒๒. ผู้ถือใบอนุญาตทุกประเภทต้องปฏิบัติการดังต่อไปนี้
(๑) ลงบัญชีแบบ ย.ส. ๑๑ ท้ายกฎนี้
(๒) ลงบัญชีแบบ ย.ส. ๑๒ ท้ายนี้
(๓) เมื่อสิ้นเดือนให้คัดสำเนาบัญชีดั่งกล่าวไว้ใน (๑) และ
(๒)
อันถูกต้องและลงนามรับรองแล้วส่งต่ออธิบดีภายในสิบวันนับแต่วันสิ้นเดือนทุกเดือน
ผู้ถือใบอนุญาตประเภท จ. สำหรับศาลาและสภาวิทยาศาสตร์
และพัสดุรัฐบาลไม่ต้องปฏิบัติการทำบัญชีตาม (๒)

ข้อ ๒๓. การเก็บยาเสพติดให้โทษทั้งสิ้นต้องรวมรักษาไว้ต่างหากในที่ใส่กุญแจ
และต้องเปิดให้เจ้าหน้าที่ตรวจได้ตามเวลาอันสมควร และยาชนิดหนึ่ง ๆ
ต้องอยู่ในที่บรรจุเดิม ซึ่งมีฉลากและเครื่องหมายติดอยู่คงที่ทั้งสิ้น
ที่บรรจุยาซึ่งไม่มียาให้คงรักษาไว้ในที่ใส่กุญแจแห่งนั้นและห้ามมิให้ทำลายเสียก่อนที่เจ้าหน้าที่จะได้เห็นและอนุญาตให้ทำลายได้

หมวด
๔

การจ่ายยาของผู้ถือใบอนุญาต

ข้อ ๒๔.
การจ่ายยาเสพติดให้โทษเพื่อการบำบัดโรคนั้นให้ทำได้แต่เฉพาะบุคคลดังต่อไปนี้ คือ
(ก)
ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเภสัชกรรมซึ่งมีใบอนุญาตให้ซื้อ มี และจ่ายยาเสพติดให้โทษ
เมื่อได้รับใบสั่งยาของผู้ซึ่งมีสิทธิจะใช้แบบใบสั่งยาตามข้อ ๒๘
แต่ให้จ่ายยาตามใบสั่งยานั้นได้เพียงครั้งเดียวเว้นแต่แพทย์ผู้สั่งจะระบุไว้ในใบสั่งยานั้นเป็นอย่างอื่น
(ข) ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเวชกรรม ทันตกรรม
หรือสัตวแพทย์มีปริญญาหรือประกาศนียบัตรซึ่งมีใบอนุญาตให้ซื้อ มี
และจ่ายยาเสพติดให้โทษ
แต่ให้พึงเข้าใจว่าสัตวแพทย์นั้นจะจ่ายได้เฉพาะเพื่อบำบัดโรคของสัตว์เท่านั้น

ข้อ ๒๕.
เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลหรือกุศลสังคหสภาซึ่งมีใบอนุญาตให้ซื้อ มี
และจ่ายยาเสพติดให้โทษ จะจ่ายยาเสพติดให้โทษได้แต่เฉพาะสำหรับคนไข้ของโรงพยาบาลหรือสภานั้น
ตามคำสั่งเป็นหนังสือของแพทย์ซึ่งเป็นผู้บำบัดโรคของคนไข้นั้น
หรือคำสั่งของแพทย์คนใดคนหนึ่งซึ่งได้รับมอบหน้าที่โดยชอบ

ข้อ ๒๖.
เจ้าหน้าที่ศาลาหรือสภาวิทยาศาสตร์ซึ่งมีใบอนุญาตให้ซื้อ มี และจ่ายยาเสพติดให้โทษ
จะจ่ายยาเสพติดให้โทษได้เฉพาะเพื่อการทดลองหรือการวิทยาศาสตร์แห่งศาลาหรือสภานั้น

ข้อ ๒๗.
เจ้าหน้าที่ผู้รักษาพัสดุรัฐบาลซึ่งมีใบอนุญาตให้ซื้อ มี และจ่ายยาเสพติดให้โทษ
จะจ่ายยาเสพติดให้โทษได้เฉพาะสำหรับการรักษาพยาบาลในราชการทหารบกทหารเรือ
และทหารอากาศ หรือในพฤติการณ์พิเศษ

ข้อ ๒๘.
ผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเวชกรรม หรือทันตกรรมชั้นหนึ่ง
ซึ่งไม่มีใบอนุญาตให้ซื้อ มี และจ่ายยาเสพติดให้โทษ จะสั่งจ่ายยาเสพติดให้โทษ
แก่คนไข้ของตนได้
และสัตวแพทย์ซึ่งมีปริญญาหรือประกาศนียบัตรแต่ไม่มีใบอนุญาตให้ซื้อ มี
และจ่ายยาเสพติดให้โทษ จะสั่งจ่ายยาเสพติดให้โทษเพื่อบำบัดโรคของสัตว์ก็ได้
แต่จะต้องใช้แบบใบสั่งยาของกรมสาธารณสุขตามแบบ ย.ส. ๑๐ ท้ายกฎนี้
ซึ่งจะต้องยื่นคำขออนุญาตซื้อต่ออธิบดีโดยใช้แบบ ย.ส. ๖ ท้ายกฎนี้
เมื่อได้รับอนุญาตแล้ว จึ่งจะซื้อใบสั่งยานั้นได้จากเจ้าหน้าที่ยาเสพติดให้โทษ

ข้อ ๒๙ 
ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ใช้ใบสั่งยาเสพติดให้โทษดั่งกำหนดไว้ในข้อ ๒๘.
ต้องทำสำเนาใบสั่งยานั้นและเก็บรักษาไว้มีกำหนดสามปี เพื่ออธิบดี
ผู้มีตำแหน่งรองหรือผู้แทนซึ่งได้รับมอบหมายหน้าที่โดยชอบต้องการตรวจเมื่อใดจะได้นำออกแสดงได้

ข้อ ๓๐. ใบสั่งยาทั้งสิ้นซึ่งผู้ประกอบโรคศิลปะแผนปัจจุบันสาขาเภสัชกรรมได้รับไว้นั้น
ต้องเก็บรักษาไว้มีกำหนดสามปีโดยประการที่จะพึงตรวจดูได้โดยสะดวก
ดั่งได้กำหนดไว้ในข้อ ๒๙.

กฎให้ไว้ ณ วันที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๔๘๒
เชวงศักดิ์สงคราม
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
ลงนามแทน

สุกัญญา/ผู้จัดทำ
๒๒ เมษายน ๒๕๕๒

ก้องเกียรติ/ผู้จัดทำ
๓๐ เมษายน ๒๕๕๒

ธนวัชร/ปรับปรุง
๑๗ กรกฎาคม ๒๕๖๐

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๕๖/ตอนที่ -/หน้า ๒๓๔๖/๑๑
มีนาคม ๒๔๘๒