ระเบียบกองบัญชาการกองทัพไทยว่าด้วยการยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สินตามมาตรา 57 แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 พ.ศ. 2556

ระเบียบกองบัญชาการกองทัพไทย

ระเบียบกองบัญชาการกองทัพไทย
ว่าด้วยการยึด อายัด
และขายทอดตลาดทรัพย์สิน ตามมาตรา ๕๗
แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง
พ.ศ. ๒๕๓๙
พ.ศ. ๒๕๕๖[๑]

โดยที่พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่
พ.ศ. ๒๕๓๙ มาตรา ๑๒ กำหนดให้หน่วยงานของรัฐที่เสียหายมีอำนาจออกคำสั่งเรียกให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนภายในเวลาที่กำหนด
กรณีหน่วยงานของรัฐได้ใช้เงินให้แก่ผู้เสียหายเพื่อการละเมิดของเจ้าหน้าที่
หรือเจ้าหน้าที่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเนื่องจากได้กระทำละเมิดต่อหน่วยงานของรัฐ
และหากเจ้าหน้าที่ผู้นั้นเพิกเฉยไม่ชำระเงินค่าสินไหมทดแทนให้ถูกต้องครบถ้วน
หน่วยงานของรัฐอาจใช้มาตรการบังคับทางปกครองโดยการยึด
หรืออายัดทรัพย์สินของผู้นั้นขายทอดตลาดเพื่อชำระเงินให้ครบถ้วนได้ ตามนัยมาตรา ๕๗
แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙ ประกอบกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
และกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๔๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙ ข้อ ๑ (๒)

อาศัยอำนาจตามกฎหมายดังกล่าว
และพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๑๘
อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๓๔ และมาตรา ๔๑
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
และเพื่อให้การใช้มาตรการบังคับทางปกครองโดยการยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
เป็นไปด้วยความเรียบร้อยและมีประสิทธิภาพ จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกองบัญชาการกองทัพไทยว่าด้วยการยึด
อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สินตามมาตรา ๕๗ แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง
พ.ศ. ๒๕๓๙ พ.ศ. ๒๕๕๖

ข้อ
๒  ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศเป็นต้นไป

ข้อ
๓  ให้ผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหาร
รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจออกคำสั่งหรือประกาศเพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามระเบียบนี้
ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้หรือมิได้กำหนดไว้ในระเบียบนี้
ให้เสนอเรื่องให้ผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหาร เพื่อวินิจฉัยชี้ขาด
และคำวินิจฉัยของผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหาร เป็นที่สุด

หมวด ๑
บททั่วไป

ข้อ
๔  ในระเบียบนี้
ถ้าข้อความมิได้แสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น
๔.๑
ส่วนราชการ หมายความว่า กองบัญชาการกองทัพไทย
๔.๒
หัวหน้าส่วนราชการ หมายความรวมถึง
ผู้ที่ผู้บัญชาการทหารสูงสุดมอบหมายให้มีอำนาจสั่งการหรือกระทำการในนามของผู้บัญชาการทหารสูงสุด
เกี่ยวกับการยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สิน
๔.๓
ผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหาร หมายความรวมถึง
ผู้ซึ่งผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหารมอบหมาย
๔.๔
เจ้าพนักงาน หมายความว่า
เจ้าหน้าที่ในสังกัดส่วนราชการที่ได้รับการแต่งตั้งให้ทำการยึด อายัด เก็บรักษา
และขายทอดตลาดทรัพย์สิน
๔.๕
เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน หมายความว่า
เจ้าหน้าที่ผู้อยู่ใต้บังคับของคำสั่งทางปกครองที่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันจะต้องชำระเงินแก่ส่วนราชการ
ตามนัยมาตรา ๑๒ แห่งพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. ๒๕๓๙
๔.๖
ยึด หมายความว่า การกระทำใด ๆ
ต่อทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินเพื่อให้ทรัพย์สินนั้นได้เข้ามาอยู่ในความควบคุมดูแลหรือครอบครองของเจ้าพนักงาน
๔.๗
อายัด หมายความว่า
การสั่งให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินหรือบุคคลภายนอกมิให้จำหน่าย จ่าย โอน
หรือกระทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับทรัพย์สิน หรือสิทธิเรียกร้องที่ได้สั่งอายัดไว้ รวมตลอดถึงการสั่งให้บุคคลภายนอกมิให้นำส่งทรัพย์สิน
หรือชำระหนี้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินแต่ให้ส่งมอบหรือชำระหนี้
ต่อส่วนราชการ
๔.๘
การขายทอดตลาด หมายความว่า
การนำเอาทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินออกขายโดยวิธีให้สู้ราคากันโดยเปิดเผย
๔.๙
คณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการจัดการขายทอดตลาด
และให้รวมถึง ผู้ทอดตลาด
๔.๑๐
ผู้ทอดตลาด หมายความว่า
ผู้ทำหน้าที่แสดงความตกลงด้วยการเคาะไม้หรือด้วยกิริยาอื่นอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาด

ข้อ
๕  หัวหน้าส่วนราชการ
เป็นผู้มีอำนาจสั่งให้ยึด หรืออายัด หรือขายทอดตลาดทรัพย์สิน 
หนังสือแจ้งเตือน
คำสั่งแต่งตั้งเจ้าพนักงาน คำสั่งให้ยึดทรัพย์สิน ประกาศยึดทรัพย์สิน
คำสั่งให้อายัดทรัพย์สิน คำสั่งขายทอดตลาดทรัพย์สิน
คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการขายทอดตลาด ประกาศขายทอดตลาดทรัพย์สิน และรายการบัญชีทรัพย์สินที่ยึดให้ใช้ตามแบบที่กำหนดท้ายระเบียบนี้ตามผนวก
ก ถึงผนวก ด

ข้อ
๖  การส่งหนังสือ คำสั่ง
หรือประกาศตามระเบียบนี้
ให้ปฏิบัติตามบทบัญญัติในพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙ หมวด
๔ ว่าด้วยการแจ้ง
หากระเบียบนี้ไม่ได้กำหนดหลักเกณฑ์หรือรายละเอียดเกี่ยวกับการยึด
อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สินใดไว้
ให้นำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ
๗  เมื่อมีคำสั่งเรียกให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินชำระเงิน
ถ้าถึงกำหนดแล้วไม่มีการชำระโดยถูกต้องครบถ้วน ให้ผู้ออกคำสั่งมีหนังสือแจ้งเตือนให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินชำระเงินภายในระยะเวลา
๗ วัน โดยให้ระบุด้วยว่าถ้าไม่มีการปฏิบัติตามคำเตือน
หัวหน้าส่วนราชการมีอำนาจใช้มาตรการบังคับทางปกครองโดยการยึด อายัด
และขายทอดตลาดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินเพื่อชำระเงินให้ครบถ้วนได้
การใช้มาตรการบังคับทางปกครองตามวรรคหนึ่ง
ให้มีระยะเวลาสิบปีนับแต่วันที่ออกคำสั่งให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินชำระเงินแก่ส่วนราชการ

ข้อ
๘  ให้หน่วยงานสังกัดส่วนราชการหรือเจ้าพนักงานที่เกี่ยวข้องเสนอเรื่องที่ต้องรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการไปยังผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหาร
เพื่อพิจารณาก่อนนำเรียนหัวหน้าส่วนราชการต่อไป

หมวด ๒
การยึดทรัพย์สิน

ส่วนที่ ๑
วิธีการยึดทรัพย์สิน

ข้อ
๙  เมื่อปรากฏว่าเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินไม่ปฏิบัติตามคำเตือนภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ในหนังสือแจ้งเตือนตามข้อ
๗ ให้หน่วยขึ้นตรงส่วนราชการที่ได้รับความเสียหายรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการ
ผ่านผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหาร
เพื่อแต่งตั้งเจ้าพนักงานดำเนินการสืบหาหลักทรัพย์หรือทรัพย์สินและตรวจสอบสถานภาพของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินโดยไม่ชักช้าและประเมินราคาทรัพย์สินนั้นตามที่กำหนดไว้ในส่วนที่
๒ ของหมวดนี้
โดยพิจารณาแต่งตั้งจากนายทหารพระธรรมนูญประจำหน่วยขึ้นตรงส่วนราชการเป็นลำดับแรก
หากไม่มีหรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ให้พิจารณาแต่งตั้งจากนายทหารพระธรรมนูญ
สังกัดสำนักงานพระธรรมนูญทหาร หรือนายทหารสัญญาบัตรของหน่วยงานนั้นตามลำดับ
การสืบหาหลักทรัพย์หรือทรัพย์สิน
และตรวจสอบสถานภาพของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินให้ดำเนินการดังต่อไปนี้
๙.๑
ประสานงานกับกรมที่ดินเพื่อตรวจสอบหลักทรัพย์ประเภทอสังหาริมทรัพย์ที่ปรากฏชื่อของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
ครอบครัวของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
และผู้ที่เกี่ยวข้องกับเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์หรือมีสิทธิเรียกร้องซึ่งอาจยึดหรืออายัดและขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้ได้
โดยให้ตรวจสอบตามภูมิลำเนาเดิมที่เคยอยู่อาศัย
สถานที่ที่เคยย้ายไปดำรงตำแหน่งหรือทำงาน และภูมิลำเนาปัจจุบันด้วย
๙.๒
ตรวจสอบทรัพย์สินประเภทสังหาริมทรัพย์ของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน เช่น รถยนต์
รถจักรยานยนต์ เรือ หุ้น หรือหลักประกันการขอใช้ไฟฟ้า น้ำประปา โทรศัพท์
โดยประสานงานกับส่วนราชการหรือหน่วยงานที่จัดทำทะเบียนหรือมีบัญชีควบคุมสังหาริมทรัพย์ดังกล่าว
๙.๓
สืบหาทรัพย์สินอื่นของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินในสำนักงาน บ้าน
และที่อยู่อาศัยของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
หรือจากครอบครัวหรือผู้ที่เกี่ยวข้องซึ่งอาจมีทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินไว้ในความครอบครอง
๙.๔
ขอความร่วมมือจากธนาคารหรือสถาบันการเงินเพื่อตรวจสอบหลักทรัพย์หรือบัญชีเงินฝากในธนาคารหรือสถาบันการเงินนั้น
ๆ
๙.๕
ตรวจสอบสถานภาพบุคคลของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
โดยประสานกับหน่วยงานของรัฐที่จัดทำฐานข้อมูลการทะเบียนราษฎร
และตรวจสอบสถานภาพการถูกบังคับคดีเนื่องจากเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาจากกรมบังคับคดี
๙.๖
ดำเนินการอื่นใดเพื่อการสืบหาหลักทรัพย์หรือทรัพย์สิน
และตรวจสอบสถานภาพของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสัมฤทธิ์ผล
ให้ผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งตามวรรคหนึ่งรายงานผลการสืบหาหลักทรัพย์หรือทรัพย์สินและตรวจสอบสถานภาพของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินแล้วรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการทราบทุกระยะสามเดือน  ทั้งนี้
หากเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินถูกศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด
ให้รีบดำเนินการรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการเพื่อมีคำสั่งให้ยื่นขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีล้มละลายต่อไป

ข้อ
๑๐  ในกรณีที่มีการตรวจพบหลักทรัพย์หรือทรัพย์สิน
ให้ผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งตามข้อ ๙
รายงานการสืบหาหลักทรัพย์หรือทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินต่อหน่วยขึ้นตรงส่วนราชการตามข้อ
๙ พร้อมเสนอรายชื่อบุคคลและตำแหน่งที่สมควรได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพนักงานไปทำการยึดทรัพย์สินให้หัวหน้าส่วนราชการ
เพื่อออกคำสั่งแต่งตั้งเป็นเจ้าพนักงาน ไปทำการยึดทรัพย์สิน
คำสั่งให้ยึดทรัพย์สินประกาศยึดทรัพย์สิน หรือคำสั่งให้อายัดทรัพย์สิน แล้วแต่กรณี
กรณีที่เห็นสมควรหัวหน้าส่วนราชการจะแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ซึ่งปฏิบัติงานในเขตพื้นที่ที่ทรัพย์สินตั้งอยู่เป็นเจ้าพนักงานตามวรรคหนึ่งก็ได้

ข้อ
๑๑  เมื่อหัวหน้าส่วนราชการลงนามในคำสั่งแต่งตั้งเจ้าพนักงาน
คำสั่งให้ยึดทรัพย์สินประกาศยึดทรัพย์สิน หรือคำสั่งให้อายัดทรัพย์สินแล้ว
ให้หน่วยขึ้นตรงส่วนราชการตามข้อ ๙ แจ้งเจ้าพนักงานผู้ได้รับแต่งตั้งและเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินทราบเพื่อดำเนินการต่อไป

ข้อ
๑๒  ถ้าในคำสั่งให้ยึดทรัพย์สินได้ระบุเฉพาะเจาะจงให้ยึดทรัพย์สินสิ่งใด
ให้เจ้าพนักงานยึดแต่เฉพาะทรัพย์สินสิ่งนั้น

ข้อ
๑๓  ก่อนดำเนินการยึดทรัพย์สิน
ให้เจ้าพนักงานผู้ไปยึดทรัพย์สินพิจารณาตรวจสอบให้แน่ชัดว่าจะต้องยึดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินหรือไม่
และจำนวนราคาทรัพย์สินที่จะยึดได้ตามกฎหมายมีประมาณเท่าใด
พร้อมทั้งนำประกาศยึดทรัพย์สินไปด้วย เพื่อปิดไว้ ณ สถานที่ที่ยึดทรัพย์สิน

ข้อ
๑๔  ให้เจ้าพนักงานไปทำการยึดทรัพย์สินโดยเร็วและให้นำคำสั่งยึดทรัพย์สินกับเครื่องมือและอุปกรณ์สำหรับการยึดทรัพย์สิน
เช่น ครั่งและตราตีครั่งซึ่งมีลักษณะเป็นเครื่องหมายของส่วนราชการไปด้วย  ทั้งนี้ ให้เจ้าพนักงานดังกล่าว
มีอำนาจแต่งตั้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่อื่นร่วมไปช่วยเหลือด้วยก็ได้

ข้อ
๑๕  ให้เจ้าพนักงานที่ไปปฏิบัติหน้าที่ในการยึดทรัพย์สินดำเนินการด้วยความสุภาพและระมัดระวังไม่ให้เกิดความเสียหายเกินกว่าที่จำเป็น
ถ้ามีผู้ขัดขวางการยึดทรัพย์สิน
ให้เจ้าพนักงานชี้แจงว่ากล่าวแต่โดยดีก่อน
ถ้าผู้นั้นยังขัดขวางอยู่อีกก็ให้เจ้าพนักงานขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่
เพื่อดำเนินการยึดทรัพย์สินต่อไป

ข้อ
๑๖  เจ้าพนักงานจะต้องดำเนินการยึดทรัพย์สินในระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตกในวันทำการงานปกติ
เว้นแต่ในกรณีมีเหตุฉุกเฉินอย่างยิ่งจะทำการยึดทรัพย์สินในวันหยุดราชการก็ได้ โดยได้รับอนุญาตจากหัวหน้าส่วนราชการ

ข้อ
๑๗  ก่อนทำการยึดทรัพย์สิน
ให้เจ้าพนักงานแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการ คำสั่งแต่งตั้งเจ้าพนักงานยึดทรัพย์สิน
และคำสั่งให้ยึดทรัพย์สินต่อเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
หรือบุคคลที่ระบุไว้ในคำสั่งให้ยึดทรัพย์สิน ถ้าไม่ปรากฏตัวบุคคลดังกล่าวให้แสดงต่อบุคคลที่อยู่ในสถานที่นั้น

ข้อ
๑๘  ในการจะดำเนินการยึดทรัพย์สิน
หากกรณีเป็นเรื่องจำเป็นและเห็นสมควร
เจ้าพนักงานย่อมมีอำนาจเท่าที่มีความจำเป็นเพื่อที่จะค้นสถานที่ใด ๆ
อันเป็นของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินหรือที่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินได้ครอบครองอยู่
เช่น บ้าน ที่อยู่อาศัย คลังสินค้า โรงงานหรือร้านค้าขาย เป็นต้น ทั้งมีอำนาจที่จะยึดและตรวจสมุดบัญชี
เอกสารหรือแผ่นกระดาษและกระทำการใด ๆ ตามสมควรเพื่อเปิดสถานที่ดังกล่าว
รวมทั้งตู้นิรภัย ตู้ หรือที่เก็บของอื่น ๆ แล้วรายงานให้หัวหน้าส่วนราชการทราบ

ข้อ
๑๙  ให้เจ้าพนักงานยึดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินแต่เพียงพอกับหนี้ที่ต้องชำระตามคำสั่งยึดทรัพย์สิน
พร้อมทั้งค่าใช้จ่ายในการยึดทรัพย์สินและขายทอดตลาด
แต่ถ้าเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินมีแต่ทรัพย์สินซึ่งมีราคามากกว่าจำนวนหนี้
และไม่อาจแบ่งยึดโดยมิให้ทรัพย์สินนั้นเสื่อมราคา เช่น ทำให้เปลี่ยนสภาพ
และราคาตกต่ำ
ทั้งทรัพย์สินอื่นที่จะยึดให้เพียงพอกับจำนวนหนี้ไม่ปรากฏด้วยแล้วก็ให้ยึดทรัพย์สินที่ว่านั้น
มาขายทอดตลาดทั้งหมด
ให้เจ้าพนักงานยึดทรัพย์สินประมาณการค่าใช้จ่ายในการยึดทรัพย์สินก่อนดำเนินการยึดทรัพย์สิน  ทั้งนี้ ค่าใช้จ่ายดังกล่าว
ให้รวมถึงค่าใช้จ่ายในการดูแลและเก็บรักษาทรัพย์สินนั้นด้วย

ข้อ
๒๐  เจ้าพนักงานย่อมไม่ยึด
หรืออายัดทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานอื่นได้ยึดหรืออายัดไว้ก่อนแล้ว หรือทรัพย์สินที่มีกฎหมายบัญญัติให้ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี
 ทั้งนี้ หากทรัพย์สินดังกล่าวอยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับ
ให้เจ้าพนักงานรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการ เพื่อพิจารณาขอเฉลี่ยทรัพย์สินต่อไป

ข้อ
๒๑  เมื่อปรากฏว่าทรัพย์สินนั้นไม่อาจยึดได้ตามกฎหมาย
ให้เจ้าพนักงานรีบรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการ
เพื่อพิจารณาสั่งงดการยึดทรัพย์ไว้ก่อน
เมื่อยึดทรัพย์สินมาแล้วปรากฏในภายหลังว่า
ทรัพย์สินที่ยึดนั้นเป็นของบุคคลอื่นให้เจ้าพนักงานรายงานให้หัวหน้าส่วนราชการทราบเพื่อพิจารณาดำเนินการเพิกถอนการยึดทรัพย์นั้น

ข้อ
๒๒  กรณีจะยึดที่ดิน
ให้เจ้าพนักงานผู้ไปยึดทรัพย์สินประสานกับสำนักงานที่ดินเพื่อให้ได้มาซึ่งเอกสารสิทธิในที่ดินหรือสำเนาซึ่งเจ้าพนักงานที่ดินรับรอง
เพื่อตรวจสอบจำลองแผนที่หลังโฉนดที่ดินว่าเป็นที่ดินแปลงเดียวกันหรือไม่
หากเชื่อได้ว่าเป็นที่ดินแปลงเดียวกันแล้ว
ให้จัดการยึดโดยบรรยายให้เห็นสภาพและทำเลที่ตั้งของที่ดินในรายการยึดที่ดิน
และบันทึกภาพที่ดินที่จะยึดให้ปรากฏเห็นอย่างชัดเจน

ข้อ
๒๓  กรณีที่ดินที่ยึดนั้นมีสิ่งปลูกสร้างหรือไม้ล้มลุก
หรือธัญชาติอันจะเก็บเกี่ยวรวงผลได้คราวหนึ่งหรือหลายคราวต่อปีเป็นของผู้อื่นปลูกอยู่
ให้เจ้าพนักงานบันทึกถ้อยคำของเจ้าของสิ่งนั้น ๆ ให้ปรากฏว่ามีสิทธิในที่ดินอย่างไร
เช่น สิทธิเก็บกิน สิทธิเหนือพื้นดิน หรือสิทธิตามสัญญาเช่า เป็นต้น
ภายใต้บังคับแห่งกฎหมายว่าด้วยการยึดทรัพย์สินของกสิกร
การยึดที่ไร่ นาซึ่งมีไม้ล้มลุกหรือธัญชาติอันจะเก็บเกี่ยวได้ตามฤดูกาล
จะยึดแต่ที่ดิน ไม่ยึดไม้ล้มลุกและธัญชาติ หรือจะยึดทั้งที่ดินและไม้ล้มลุก
หรือธัญชาติด้วยก็ได้
โดยให้บันทึกรายละเอียดดังกล่าวไว้ในรายงานการยึดทรัพย์สินด้วย

ข้อ
๒๔  การยึดที่ดินซึ่งมีไม้ยืนต้น
ให้เจ้าพนักงานจดชนิดและประมาณจำนวนต้นไม้ไว้ด้วย

ข้อ
๒๕  กรณีทรัพย์สินที่ยึดมีดอกผลธรรมดาที่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
จะต้องเป็นผู้เก็บเกี่ยวหรือบุคคลอื่นเป็นผู้เก็บเกี่ยวในนามของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
เมื่อมีผู้ร้องขอให้เจ้าพนักงานเก็บเกี่ยวและเจ้าพนักงานเห็นสมควรจัดการให้
เจ้าพนักงานต้องแจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินทราบในขณะทำการยึด
แล้วจึงให้ทำการเก็บดอกผลนั้นเมื่อถึงกำหนด

ข้อ
๒๖  การยึดเรือน โรง
หรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น
ให้เจ้าพนักงานจัดการยึดโดยบรรยายให้เห็นสภาพของสิ่งนั้น ๆ เช่น พื้น ฝาผนัง ประตู
หน้าต่าง เสา เครื่องบนและหลังคาใช้วัสดุชนิดใด มีกี่ชั้น กี่ห้อง
ขนาดกว้างยาวสูงเท่าใด เก่าหรือใหม่เพียงใด เลขทะเบียนเท่าไร
ถ้าเป็นสถานที่ให้เช่า ค่าเช่าเท่าใด เป็นต้น

ข้อ
๒๗  การยึดสังหาริมทรัพย์มีรูปร่างและอสังหาริมทรัพย์
ย่อมครอบคลุมไปถึงดอกผลแห่งทรัพย์สินนั้นด้วย
เว้นแต่จะได้มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น

ข้อ
๒๘  ให้เจ้าพนักงานแสดงให้เห็นโดยชัดแจ้งตามวิธีที่เห็นสมควรว่าได้มีการยึดทรัพย์สินแล้ว
เช่น
๒๘.๑
การยึดสิ่งของ
ให้เจ้าพนักงานปิดหรือผูกแผ่นเลขหมายบนสิ่งของที่ยึดให้ตรงตามบัญชีทรัพย์สิน
ถ้าสามารถจะเก็บรวมเข้าหีบหรือตู้ได้ก็ให้รวมไว้
แล้วปิดหีบหรือตู้ประทับตราครั่งอีกชั้นหนึ่ง
๒๘.๒
การยึดที่ดิน ห้องชุด เรือน โรง หรือสิ่งปลูกสร้างอื่น ๆ
ให้ปิดประกาศหรือทำเครื่องหมายไว้
๒๘.๓
การยึดสัตว์ สัตว์พาหนะ หรือปศุสัตว์ จะใช้สีทาที่เขาหรือที่ตัว
หรือจะใช้แผ่นเลขหมายผูกคอหรือจะต้อนเข้าคอกแล้วผูกเชือกประทับตราครั่งที่ประตูคอกก็ได้
แล้วแต่จะเห็นสมควร แต่อย่าให้เป็นการขัดข้องต่อการเลี้ยงรักษาสัตว์

ข้อ
๒๙  เมื่อได้ยึดเรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป
แพหรือสัตว์พาหนะ ให้แจ้งการยึดไปยังกรมเจ้าท่า หรือนายทะเบียนแห่งท้องที่
แล้วแต่กรณี
กรณียึดทรัพย์สินอื่นที่มีทะเบียน
เช่น รถยนต์ เครื่องจักร อาวุธปืน ให้เจ้าพนักงานแจ้งการยึดไปยังนายทะเบียนแห่งทรัพย์สินนั้น

ข้อ
๓๐  ในการยึดทรัพย์สิน
ให้เจ้าพนักงานจัดทำบันทึกรายงานการดำเนินการโดยสังเขป หากมีพฤติการณ์
หรือเหตุการณ์ที่สมควรบันทึกไว้เป็นหลักฐานก็ให้บันทึกไว้
แล้วอ่านบันทึกนั้นให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง เช่น เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
ผู้มีส่วนได้เสีย บุคคลที่อยู่ ณ ที่ยึดฟัง แล้วให้ลงลายมือชื่อไว้เป็นหลักฐานด้วย
ถ้าผู้ใดไม่ยอมลงลายมือชื่อให้บันทึกว่า
อ่านให้ฟังแล้วไม่ยอมลงลายมือชื่อพร้อมกับลงลายมือชื่อเจ้าพนักงานและพยานรับรองไว้

ข้อ
๓๑  ห้ามยึดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินดังต่อไปนี้
๓๑.๑
เครื่องนุ่งห่มหลับนอน หรือเครื่องใช้ในครัวเรือน
โดยประมาณราคารวมกันตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๒๘๕
แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
ในกรณีหัวหน้าส่วนราชการ
เห็นสมควรจะกำหนดทรัพย์สินดังกล่าวที่มีราคาเกินกว่าที่กำหนดไว้ตามมาตรา ๒๘๕
แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
ให้เป็นทรัพย์สินที่ไม่ต้องอยู่ในบังคับแห่งระเบียบนี้ก็ได้  ทั้งนี้
โดยคำนึงถึงความจำเป็นตามฐานะของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
๓๑.๒
เครื่องมือ หรือเครื่องใช้ที่จำเป็นในการเลี้ยงชีพ
หรือประกอบวิชาชีพโดยประมาณรวมกันราคาไม่เกินกว่าที่กำหนดไว้ในมาตรา ๒๘๕
แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
ในกรณีที่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินมีความจำเป็นต้องใช้เครื่องมือ
หรือเครื่องใช้อันจำเป็นเพื่อการเลี้ยงชีพหรือประกอบวิชาชีพ
ซึ่งมีราคาเกินกว่าจำนวนราคาที่กำหนดดังกล่าว
ให้มีสิทธิยื่นคำร้องต่อหัวหน้าส่วนราชการขออนุญาตใช้เครื่องมือหรือเครื่องใช้อันจำเป็นเพื่อการเลี้ยงชีพหรือประกอบวิชาชีพอันมีราคาเกินกว่าจำนวนราคาดังกล่าว
เพื่อพิจารณาอนุญาตหรือไม่อนุญาตภายในบังคับแห่งเงื่อนไขตามที่เห็นสมควร
๓๑.๓
วัตถุ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องใช้ทำหน้าที่แทนหรือช่วยอวัยวะของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
๓๑.๔
ทรัพย์สินอย่างใดที่โอนกันไม่ได้ตามกฎหมาย
หรือตามกฎหมายย่อมไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี
ทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินอันมีลักษณะเป็นของส่วนตัวโดยแท้
เช่น หนังสือสำหรับวงศ์ตระกูลโดยเฉพาะ จดหมายหรือสมุดบัญชีต่าง ๆ นั้น
อาจยึดมาตรวจดูเพื่อประโยชน์แห่งการยึดทรัพย์สินได้ถ้าจำเป็น
แต่ห้ามมิให้เอาออกขายทอดตลาด
๓๑.๕
ทรัพย์สินของกสิกรตามกฎหมายว่าด้วยการยึดทรัพย์สินของกสิกร ได้แก่
พืชพันธุ์ที่ใช้ในปีต่อไปตามสมควร
พืชผลที่เก็บไว้สำหรับเลี้ยงตัวและครอบครัวตามฐานานุรูปสำหรับหนึ่งปี สัตว์
และเครื่องมือประกอบอาชีพที่มีไว้พอแก่การดำเนินอาชีพต่อไป

ข้อ
๓๒  ให้เจ้าพนักงานจัดทำบัญชีทรัพย์สินที่ยึดโดยแสดงรายละเอียด
เช่น ชื่อ ประเภท จำนวน ขนาดน้ำหนัก สภาพและราคาประเมินแห่งทรัพย์สิน เป็นต้น
ตามลำดับหมายเลขไว้ และบันทึกภาพทรัพย์สินที่ยึดให้ปรากฏเห็นอย่างชัดเจน ตามผนวก ด

ข้อ
๓๓  การจดบัญชีทรัพย์สิน
ถ้าเป็นทรัพย์สินหลายสิ่งราคาเล็กน้อย
จะมัดรวมหรือกองรวมกันแล้วจดเป็นเลขหมายเดียวกันก็ได้

ข้อ
๓๔  เมื่อกระทำการยึดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินแล้ว
ให้เจ้าพนักงานดำเนินการประเมินราคาทรัพย์สินและรายงานต่อหน่วยขึ้นตรงส่วนราชการที่ได้รับความเสียหายเพื่อพิจารณารายงานหัวหน้าส่วนราชการพิจารณาสั่งการให้แจ้งรายการยึดและราคาประเมินให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินทราบ
และถ้าทรัพย์สินที่ยึด มีผู้ถือกรรมสิทธิ์ร่วมให้แจ้งการยึดให้ผู้ถือกรรมสิทธิ์ร่วมทราบ
หรือพิจารณาสั่งการตามข้อ ๓๘ หรือข้อ ๓๙ แล้วแต่กรณี
หากไม่สามารถกระทำการแจ้งตามความในวรรคหนึ่งได้
ให้ปิดประกาศแจ้งการยึดไว้ ณ สถานที่ที่ยึด
หรือประกาศแจ้งการยึดทางหนังสือพิมพ์รายวันไม่เกินเจ็ดวัน
กรณีทรัพย์สินที่ยึดเป็นที่ดินและหรือห้องชุด
ให้แจ้งการยึดนั้นให้เจ้าพนักงานแห่งที่ดินท้องที่ที่มีที่ดินและหรือห้องชุดตั้งอยู่ทราบเพื่อบันทึกการยึดไว้ในทะเบียน
เมื่อดำเนินการดังกล่าวแล้วเสร็จ
ให้รายงานการยึดทรัพย์สินพร้อมบัญชีทรัพย์สินที่ยึดต่อหัวหน้าส่วนราชการ

ส่วนที่ ๒
วิธีการประเมินราคาทรัพย์สิน

ข้อ
๓๕  การประเมินราคาที่ดินพึงพิจารณาตามหลักเกณฑ์เหล่านี้ประกอบกัน
คือ
๓๕.๑
ราคาซื้อขายกันในท้องตลาดโดยคำนึงถึงสภาพแห่งที่ดินนั้นว่าเป็นที่ดินประเภทใด เช่น
ที่อยู่อาศัย ที่โรงงาน ที่ให้บริการหรือค้าขาย ที่สวน ที่นา ที่ไร่ เป็นต้น
และที่นั้นอยู่ในทำเลอย่างใด เช่น อยู่ในทำเลค้าขาย
ที่ชุมนุมชนอยู่ติดถนนหรือแม่น้ำลำคลองหรือไม่ รถยนต์เข้าถึงหรือไม่
หากเป็นที่ให้เช่ามีผลประโยชน์หรือรายได้มากน้อยเพียงใด
๓๕.๒
ราคาที่ดินบริเวณใกล้เคียง ซึ่งเจ้าพนักงานเคยขายทอดตลาดไปแล้ว
๓๕.๓
ราคาซื้อขาย หรือจำนอง หรือขายฝากครั้งสุดท้ายของที่ดินที่ยึด และที่ดินข้างเคียง
๓๕.๔
ราคาประเมินทุนทรัพย์เพื่อเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตามประมวลกฎหมายที่ดิน

ข้อ
๓๖  การประเมินราคาทรัพย์สินนอกจากที่ดิน
ให้ประเมินตามราคาซื้อขายในท้องตลาดตามสภาพของทรัพย์สินนั้น ๆ

ข้อ
๓๗  การประเมินราคาทรัพย์สินที่มีการจำนองหรือจำนำ
ให้ปฏิบัติเช่นเดียวกับข้อ ๓๔ และข้อ ๓๕
แต่ให้หมายเหตุไว้ด้วยว่าจำนองหรือจำนำเมื่อใด ต้นเงินเท่าใด
เพื่อประกอบดุลพินิจในการขายทอดตลาด

ข้อ
๓๘  หากหัวหน้าส่วนราชการ
เห็นว่าราคาทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานประเมินไม่เหมาะสมหรือผู้มีส่วนได้เสียในการยึดทรัพย์สินร้องขอโดยมีเหตุอันสมควร
หัวหน้าส่วนราชการมีอำนาจแก้ไขราคาประเมินได้เองหรือมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานทำการประเมินราคาใหม่
หรืออาจขอให้หน่วยงานที่มีหน้าที่ในการประเมินราคาทรัพย์สินหรือผู้เชี่ยวชาญในการประเมินราคาทรัพย์สินช่วยประเมินราคา
กรณีประเมินราคาตามคำร้องขอของผู้มีส่วนได้เสียในการยึดทรัพย์สิน
ให้ผู้ร้องขอเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย เมื่อได้มีการแก้ไขราคาประเมินแล้ว
ให้เจ้าพนักงานแจ้งราคาประเมินที่ได้แก้ไขใหม่ให้ผู้มีส่วนได้เสียทราบ

ข้อ
๓๙  การประเมินราคาทรัพย์สินบางประเภท
หากมีความจำเป็นต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ชำนาญพิเศษ หรือผู้มีความรู้เชี่ยวชาญตรวจสอบและประเมินราคา
ให้หัวหน้าส่วนราชการสั่งให้ดำเนินการได้

ส่วนที่ ๓
การคัดค้านการยึดทรัพย์สิน

ข้อ
๔๐  ถ้าบุคคลใดจะยื่นคำร้องคัดค้านการยึดทรัพย์สิน
โดยกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินไม่ใช่เจ้าของทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานได้ยึดไว้ก่อนที่เอาทรัพย์สินดังกล่าวออกขายทอดตลาด
บุคคลนั้นอาจยื่นคำร้องขอต่อหัวหน้าส่วนราชการเพื่อให้มีคำสั่งปล่อยทรัพย์สินเช่นว่านั้น
เมื่อเจ้าพนักงานได้รับคำร้องขอเช่นว่านี้ให้งดการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นไว้ในระหว่างรอคำวินิจฉัยชี้ขาดของหัวหน้าส่วนราชการต่อไป
เว้นแต่
๔๐.๑
หากมีพยานหลักฐานเบื้องต้นแสดงว่าคำร้องขอนั้นไม่มีมูลและยื่นเข้ามาเพื่อประวิงเวลาให้ล่าช้า
หัวหน้าส่วนราชการมีอำนาจสั่งให้ผู้ร้องวางเงินตามจำนวนที่เห็นสมควรต่อหัวหน้าส่วนราชการ
ณ สถานที่ วันและเวลาที่หัวหน้าส่วนราชการกำหนด เพื่อประกันความเสียหายใด ๆ
ที่อาจได้รับเนื่องจากเหตุที่เนิ่นช้าในการขายทอดตลาดอันเกิดแต่การยื่นคำร้องขอนั้น
ถ้าผู้ร้องไม่ปฏิบัติตามคำสั่งดังกล่าวให้หัวหน้าส่วนราชการยกคำร้องขอนั้นเสียและมีคำสั่งให้ดำเนินการต่อไป
๔๐.๒
ถ้าทรัพย์สินที่พิพาทนั้นเป็นสังหาริมทรัพย์และมีพยานหลักฐานเบื้องต้นแสดงว่าคำร้องขอนั้นไม่มีเหตุผลอันควรฟัง
หรือถ้าปรากฏว่าทรัพย์สินที่ยึดเป็นสังหาริมทรัพย์ที่เก็บไว้นานไม่ได้ หัวหน้าส่วนราชการมีอำนาจสั่งให้คณะกรรมการจัดการขายทอดตลาดทรัพย์สินหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นโดยไม่ชักช้า

ส่วนที่ ๔
การเก็บรักษาทรัพย์สินที่ยึด

ข้อ
๔๑  ทรัพย์สินที่ยึดไว้แล้วให้นำมาเก็บรักษาไว้ที่
ณ สถานที่ที่หัวหน้าส่วนราชการกำหนด แต่ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์
หรือสิ่งของอื่นซึ่งลำบากต่อการขนย้ายให้มอบแก่บุคคลที่สมควรเป็นผู้ดูแลรักษาไว้
การมอบทรัพย์สินที่ยึดให้บุคคลอื่นดูแลรักษาให้ถือหลักเกณฑ์
ดังต่อไปนี้
๔๑.๑
ถ้าเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินยอมรับรักษาทรัพย์สินที่ยึด
และเจ้าพนักงานเห็นสมควรจะมอบทรัพย์สินนั้นให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินเป็นผู้ดูแลรักษาก็ได้
๔๑.๒
ถ้าเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินไม่รับรักษาทรัพย์สินที่ยึด
เมื่อเจ้าพนักงานเห็นสมควรจะมอบทรัพย์สินไว้ในความดูแลของบุคคลอื่นซึ่งครอบครองทรัพย์สินนั้นอยู่ก็ได้
๔๑.๓
ถ้าไม่สามารถปฏิบัติตามข้อ ๔๑.๑ และข้อ ๔๑.๒ ได้
หัวหน้าส่วนราชการจะเช่าสถานที่เก็บทรัพย์สินและจ้างคนดูแลรักษาทรัพย์สินนั้นไว้ก็ได้

ข้อ
๔๒  ให้เจ้าพนักงานจดไว้ในรายการยึดทรัพย์สินโดยชัดแจ้งว่าได้จัดการเก็บรักษาทรัพย์สินนั้นอย่างไร
และต้องเสียค่าใช้จ่ายในการยึดทรัพย์สิน ค่าเช่าสถานที่เก็บทรัพย์สิน
ค่าจ้างดูแลรักษาทรัพย์สินเท่าใด แล้วดำเนินการตามกฎและระเบียบแบบแผนที่ราชการกำหนด

ข้อ
๔๓  ให้ผู้รับรักษาทรัพย์สินโดยมีค่าตอบแทนก็ดี
หรือไม่มีค่าตอบแทนก็ดี หรือผู้ให้เช่าสถานที่รักษาทรัพย์สินก็ดี
หรือผู้รับจ้างดูแลทรัพย์สินก็ดี ทำหนังสือสัญญากับหัวหน้าส่วนราชการ

ข้อ
๔๔  ในกรณีที่ผู้ใดทำให้เสียหาย ทำลาย
ซ่อนเร้น เอาไปเสีย ทำให้สูญหาย ทำให้เสื่อมค่า ทำให้ไร้ประโยชน์
ซึ่งทรัพย์สินที่ยึด ให้เจ้าพนักงานรายงานหัวหน้าส่วนราชการทราบ
เพื่อร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนดำเนินคดีแก่ผู้กระทำผิดทุกเรื่อง

หมวด ๓
การอายัดทรัพย์สิน

ส่วนที่ ๑
วิธีการอายัดทรัพย์สิน

ข้อ
๔๕  เมื่อเห็นสมควรใช้สิทธิอายัดทรัพย์สินตามมาตรา
๕๗ แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙
ให้หน่วยขึ้นตรงส่วนราชการที่ได้รับความเสียหายรายงานต่อหัวหน้าส่วนราชการ
เพื่อแต่งตั้งเจ้าพนักงานดำเนินการและรายงานการสืบหาหลักทรัพย์หรือทรัพย์สิน
รวมทั้งตรวจสอบสถานภาพของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน โดยนำหลักเกณฑ์ตามข้อ ๙
แห่งระเบียบนี้มาใช้บังคับโดยอนุโลม และขออนุญาตอายัดทรัพย์สิน
เพื่อให้หัวหน้าส่วนราชการมีคำสั่งให้อายัดทรัพย์สิน

ข้อ
๔๖  เมื่อหัวหน้าส่วนราชการอนุญาตและมีคำสั่งให้อายัดทรัพย์สินแล้ว
ให้ส่งคำสั่งดังกล่าวให้แก่เจ้าพนักงานเพื่อดำเนินการต่อไป
ให้เจ้าพนักงานแจ้งคำสั่งให้อายัดทรัพย์สินให้เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินและบุคคลภายนอกซึ่งต้องส่งมอบเงินหรือสิ่งของนั้นทราบ

ข้อ
๔๗  เจ้าพนักงานอาจอายัดสังหาริมทรัพย์อันมีรูปร่างและอสังหาริมทรัพย์
รวมทั้งสิทธิทั้งปวงอันมีอยู่ในทรัพย์เหล่านั้น
หรือเงินที่บุคคลภายนอกจะต้องส่งมอบ หรือโอน
หรือชำระให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
ในการอายัดดังกล่าวเจ้าพนักงานมีอำนาจที่จะยึดบรรดาเอกสารทั้งปวงที่ให้สิทธิแก่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
ในอันที่จะได้รับส่งมอบ
หรือรับโอนทรัพย์สินหรือสิทธิหรือได้รับชำระเงินเช่นว่านั้น
ให้นำความในหมวด
๒ การยึดทรัพย์สิน ส่วนที่ ๑ วิธีการยึดทรัพย์สิน
มาปฏิบัติกับวิธีการอายัดทรัพย์สินโดยอนุโลม

ข้อ
๔๘  ห้ามอายัดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
ดังต่อไปนี้
๔๘.๑
เบี้ยเลี้ยงชีพซึ่งกฎหมายกำหนดไว้ และเงินรายได้เป็นคราว ๆ
อันบุคคลภายนอกได้ยกให้เพื่อเลี้ยงชีพเป็นจำนวนรวมกันไม่เกินเดือนละหนึ่งหมื่นบาท
หรือตามจำนวนที่หัวหน้าส่วนราชการเห็นสมควร
๔๘.๒
เงินเดือน ค่าจ้าง บำนาญ บำเหน็จ และเบี้ยหวัดหรือรายได้อื่นในลักษณะเดียวกันของข้าราชการ
เจ้าหน้าที่ หรือลูกจ้างในหน่วยราชการ และเงินสงเคราะห์ บำนาญ
หรือบำเหน็จที่หน่วยราชการได้จ่ายให้แก่คู่สมรสหรือญาติที่ยังมีชีวิตของบุคคลเหล่านั้น
๔๘.๓
เงินเดือน ค่าจ้าง บำนาญ ค่าชดใช้
เงินสงเคราะห์หรือรายได้อื่นในลักษณะเดียวกันของพนักงาน ลูกจ้าง
หรือคนงานนอกจากที่กล่าวไว้ในข้อ ๔๘.๒
ที่นายจ้างจ่ายให้แก่บุคคลเหล่านั้นหรือคู่สมรส
หรือญาติที่ยังมีชีวิตของบุคคลเหล่านั้นเป็นจำนวนรวมกันไม่เกินเดือนละหนึ่งหมื่นบาท
หรือตามจำนวนที่หัวหน้าส่วนราชการ เห็นสมควร
๔๘.๔
เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ที่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินได้รับอันเนื่องมาแต่ความตายของบุคคลอื่น
เป็นจำนวนตามที่จำเป็นในการดำเนินการฌาปนกิจศพตามฐานะของผู้ตายที่หัวหน้าส่วนราชการเห็นสมควร
ในการกำหนดจำนวนเงินตามข้อ
๔๘.๑ และข้อ ๔๘.๓
ให้หัวหน้าส่วนราชการกำหนดให้ไม่น้อยกว่าอัตราเงินเดือนขั้นต่ำสุดของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินในขณะนั้นและไม่เกินอัตราเงินเดือนขั้นสูงสุดของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินในขณะนั้น
 ทั้งนี้
โดยคำนึงถึงฐานะในทางครอบครัวของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินและจำนวนบุพการีและผู้สืบสันดาน
ซึ่งอยู่ในความอุปการะของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินด้วย

ส่วนที่ ๒
การคัดค้านการอายัดทรัพย์สิน

ข้อ
๔๙  ถ้าบุคคลภายนอกได้รับคำสั่งอายัดปฏิเสธหรือโต้แย้งหนี้ที่เรียกร้องเอาแก่ตนให้เจ้าพนักงานทำการตรวจสอบ
หากปรากฏว่าหนี้ที่เรียกร้องมีอยู่จริงให้ออกคำสั่งเตือนให้บุคคลนั้นปฏิบัติตามคำสั่งให้อายัดทรัพย์สินภายในเวลาที่กำหนดตามสมควรอีกครั้ง
ถ้าบุคคลดังกล่าวไม่ปฏิบัติตามคำเตือน
ให้เจ้าพนักงานรายงานให้หัวหน้าส่วนราชการทราบ
เพื่อพิจารณาดำเนินการฟ้องคดีกับบุคคลดังกล่าวให้รับผิดเสมือนหนึ่งบุคคลนั้นเป็นเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
รวมทั้งค่าแห่งความเสียหายใด ๆ ที่เกิดขึ้น
เพราะการไม่ปฏิบัติตามคำสั่งให้อายัดทรัพย์สินพร้อมกันไปด้วย
ถ้าไม่มีการคัดค้านการอายัดทรัพย์สิน
แต่บุคคลผู้ได้รับคำสั่งให้อายัดทรัพย์สิน มิได้ปฏิบัติตามคำสั่ง
ให้เจ้าพนักงานดำเนินการเช่นเดียวกับที่กล่าวข้างต้น

ส่วนที่ ๓
การจัดการทรัพย์สินที่อายัด

ข้อ
๕๐  ทรัพย์สินที่อายัดให้จัดการ
ดังต่อไปนี้
๕๐.๑
กรณีเป็นพันธบัตรและหลักทรัพย์ที่เป็นประกัน
ซึ่งเป็นของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินออกให้แก่ผู้ถือ
หรือออกในนามของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
เจ้าพนักงานอาจร้องขอต่อหัวหน้าส่วนราชการมิให้มีคำสั่งอนุญาตให้จำหน่ายสิ่งเหล่านั้นตามรายการขานราคาในวันที่ขายก็ได้
หากสิ่งเหล่านั้นมีรายการขานราคากำหนดไว้ ณ
สถานแลกเปลี่ยนหรือถูกยกคำขอเสียก็ให้ขายสิ่งเหล่านั้น โดยวิธีขายทอดตลาด
๕๐.๒
กรณีเป็นตราสารเปลี่ยนมือ เช่น ตั๋วเงิน เจ้าพนักงานอาจร้องขอให้หัวหน้าส่วนราชการ
มีคำสั่งอนุญาตจำหน่ายตามราคาที่ปรากฏในตราสาร หรือราคาต่ำกว่านั้น
ตามที่หัวหน้าส่วนราชการเห็นสมควร
ถ้าหัวหน้าส่วนราชการยกคำขอเสียก็ให้นำตราสารนั้นออกขายทอดตลาด
๕๐.๓
กรณีสิ่งของที่จะต้องส่งมอบตามสิทธิเรียกร้องที่ถูกอายัดนั้น
ได้ส่งมอบให้แก่เจ้าพนักงานแล้ว ก็ให้นำออกขายโดยการขายทอดตลาด
๕๐.๔
กรณีการจำหน่ายสิทธิเรียกร้องที่ถูกอายัดนั้น
กระทำได้โดยยุ่งยากเนื่องจากการชำระหนี้นั้นต้องอาศัยการชำระหนี้ตอบแทน
หรืออาจต้องด้วยเหตุผลอื่นอันจะทำให้การชำระหนี้นั้นล่าช้าออกไปอีก
และอาจเกิดความเสียหายขึ้นได้ เมื่อบุคคลผู้มีส่วนได้เสียหรือเจ้าพนักงานร้องขอโดยมีเหตุผลอันสมควร
หัวหน้าส่วนราชการอาจมีคำสั่งให้จำหน่ายโดยวิธีอื่นก็ได้

หมวด ๔
การขายทอดตลาดทรัพย์สิน

ส่วนที่ ๑
คณะกรรมการจัดการขายทอดตลาด

ข้อ
๕๑  เมื่อได้รับรายงานการยึดหรืออายัดทรัพย์สินแล้ว
ให้หัวหน้าส่วนราชการพิจารณาแต่งตั้งคณะกรรมการ เพื่อจัดการขายทอดตลาดทรัพย์สิน
ไม่น้อยกว่าสามคน จากข้าราชการทหารชั้นสัญญาบัตร โดยให้มีข้าราชการทหารชั้นยศไม่ต่ำกว่า
พันเอก นาวาเอก หรือนาวาอากาศเอก เป็นประธานกรรมการหากจำเป็น
จะแต่งตั้งบุคคลอื่นที่เห็นสมควรเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการด้วยก็ได้

ส่วนที่ ๒
วิธีการขายทอดตลาดทรัพย์สิน

ข้อ
๕๒  ให้เจ้าพนักงานจัดทำรายงานขออนุญาตขายทอดตลาดทรัพย์สินพร้อมทั้งแนบเอกสารที่เกี่ยวข้อง
เช่น สำเนาคำสั่งแต่งตั้งเจ้าพนักงานให้ยึดทรัพย์สิน ประกาศเรื่องยึดทรัพย์สิน
บัญชียึดทรัพย์สินและเอกสารอื่นใดอันเกี่ยวข้องกับการขายทอดตลาดทรัพย์สิน เป็นต้น
รวมทั้งเสนอความเห็นว่า ควรขายทอดตลาดทรัพย์สินไว้ในรายงาน
โดยยึดราคาประเมินทรัพย์สินเป็นราคากลางในการขายทอดตลาด พร้อมทั้งเสนอให้หัวหน้าส่วนราชการลงนามในคำสั่งให้ขายทอดตลาดทรัพย์สิน
ภายในสามวันนับแต่วันที่ได้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินเสร็จสิ้น

ข้อ
๕๓  เมื่อหัวหน้าส่วนราชการมีคำสั่งให้ขายทอดตลาดทรัพย์สินแล้ว
ให้เจ้าพนักงานจัดทำประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สิน
โดยแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับทรัพย์สินที่จะขาย เช่น ชื่อเจ้าของทรัพย์สิน วัน เวลา
สถานที่ที่จะขาย ชื่อ ประเภท ลักษณะ จำนวน ขนาด น้ำหนัก ภาพถ่าย
ภาระติดพันเกี่ยวกับทรัพย์สินนั้น ๆ ราคาประเมินทรัพย์สิน เงินวางมัดจำ
และแคชเชียเช็คสั่งจ่ายตามที่หัวหน้าส่วนราชการกำหนด ก่อนเข้าสู้ราคา
ถ้าเป็นที่ดินให้แจ้งเนื้อที่อาณาเขตกว้างยาว ชื่อเจ้าของที่ดินข้างเคียง
สถานที่ตั้ง พร้อมทั้งแผนที่สังเขปเสนอประธานกรรมการเพื่อลงนาม

ข้อ
๕๔  เมื่อประธานกรรมการได้ลงนามในประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สินแล้ว
ให้เจ้าพนักงานจัดส่งประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สินนั้นแก่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินและผู้มีส่วนได้เสีย
ทั้งปิดประกาศไว้โดยเปิดเผย ณ สถานที่ที่จะขาย สถานที่ที่ทรัพย์สินนั้นตั้งอยู่
ที่ชุมนุมชน และสถานที่ราชการอันเห็นสมควรก่อนกำหนดวันขายไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน
ถ้าประธานกรรมการเห็นสมควรจะลงประกาศโฆษณาการขายทอดตลาดทรัพย์สินนั้นในหนังสือพิมพ์รายวัน
หรือทางวิทยุกระจายเสียง หรือทางโทรทัศน์ หรือทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ก่อนกำหนดวันขายไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก็ได้

ข้อ
๕๕  การกำหนดวันขายทอดตลาดในประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สินให้ถือเกณฑ์ดังนี้
๕๕.๑
ที่ดิน หรือที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้าง
กำหนดวันขายไม่น้อยกว่าสามสิบวันแต่ไม่เกินเก้าสิบวันนับแต่วันที่ที่ลงประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สิน
๕๕.๒
โรงเรือน สิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ และทรัพย์สินอื่น กำหนดวันขายไม่น้อยกว่ายี่สิบวัน
แต่ไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันที่ที่ลงประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สิน
๕๕.๓
ในกรณีจำเป็นเร่งด่วนคณะกรรมการอาจขายทอดตลาดทรัพย์สินได้เมื่อพ้นระยะเวลาอย่างน้อยห้าวันนับแต่วันที่ยึดทรัพย์สินเสร็จสิ้น
ในกรณีของสด
ของเสียง่าย หรือเสื่อมสภาพ ให้นำออกขายได้ทันที
หรือดำเนินการโดยวิธีอื่นตามที่เห็นสมควร
๕๕.๔
เมื่อประกาศขายทอดตลาดทรัพย์สินไปแล้ว
หากมีความจำเป็นคณะกรรมการอาจเลื่อนหรืองดการขายทอดตลาดทรัพย์สินก็ได้

ข้อ
๕๖  การขายทอดตลาดทรัพย์สิน
ให้คณะกรรมการถือปฏิบัติ ดังนี้
๕๖.๑
การขายทอดตลาดทรัพย์สินที่ติดจำนอง ให้มีหนังสือแจ้งให้ผู้รับจำนองทราบถึงวัน เวลา
และสถานที่ที่จะทำการขายทอดตลาด
พร้อมทั้งให้สอบถามผู้รับจำนองถึงรายละเอียดของภาระจำนอง เช่น ต้นเงิน
ดอกเบี้ยที่ค้างชำระ ตลอดจนวิธีการขายทอดตลาดว่าจะให้ขายโดยติดจำนองหรือปลอดจำนอง
ถ้าผู้รับจำนองไม่แจ้งให้ทราบภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแล้วก็ให้ขายทรัพย์สินโดยติดจำนอง
ในกรณีที่ได้รับแจ้งจากผู้รับจำนองให้ขายทรัพย์สินโดยปลอดจำนอง
คณะกรรมการอาจพิจารณาให้ขายทรัพย์สินโดยติดจำนองก็ได้เมื่อได้รับอนุญาตจากหัวหน้าส่วนราชการ
การขายทรัพย์สินอย่างติดจำนองให้แสดงรายชื่อผู้รับจำนองพร้อมทั้งต้นเงินและดอกเบี้ยที่ยังค้างชำระจนถึงวันขาย
และข้อความว่าผู้ใดซื้อทรัพย์สินนั้นต้องรับภาระจำนองติดไปด้วยไว้ในประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สินโดยชัดเจน
การขายทอดตลาดโดยปลอดจำนอง
การกำหนดราคาขายให้พิจารณาถึงต้นเงินดอกเบี้ยจำนอง
ซึ่งยังค้างชำระแก่ผู้รับจำนองจนถึงวันขาย
พร้อมทั้งค่าใช้จ่ายในการยึดและขายทอดตลาด และเงินที่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินต้องชำระ
ถ้าคาดหมายว่าเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดไม่อาจปลดเปลื้องหนี้ได้
หรือหากขายทอดตลาดแล้ว เจ้าหนี้จำนองจะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดไปทั้งหมด
ก็ให้งดการขายทอดตลาด และรายงานหัวหน้าส่วนราชการพิจารณาสั่งการเป็นราย ๆ ไป
การขอรับชำระหนี้ของผู้รับจำนอง
ให้ถือหนังสือตอบรับของผู้รับจำนองตามวรรคหนึ่งเป็นคำขอรับชำระหนี้จำนอง ก่อนจ่ายเงินชำระหนี้จำนองพร้อมดอกเบี้ยต้องตรวจสอบให้แน่ชัดเสียก่อนว่าหนี้จำนองและดอกเบี้ยเป็นหนี้บุริมสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้สามัญหรือไม่
และผู้รับจำนองได้ปลดหนี้จำนองให้แล้ว
พร้อมทั้งให้ขอใบรับยึดถือไว้เป็นหลักฐานในการชำระหนี้จำนองพร้อมดอกเบี้ยด้วย จึงจะจ่ายเงินให้แก่ผู้รับจำนองได้
๕๖.๒
ถ้าทรัพย์สินที่จะขายทอดตลาดเป็นตู้นิรภัย กำปั่นเหล็ก หีบ
หรือที่เก็บของอื่นให้คณะกรรมการจัดการเปิดเสียก่อน จึงจะขายทอดตลาดได้
๕๖.๓
การขายทอดตลาดทรัพย์สินประเภทซึ่งผู้ยึดถือครอบครองจะต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานตามกฎหมายเสียก่อน
เช่น อาวุธปืน เป็นต้น
ให้ผู้ซื้อวางมัดจำไว้ไม่น้อยกว่าร้อยละยี่สิบห้าของราคาซื้อและให้ผู้ซื้อจัดการนำใบอนุญาตมาแสดงภายในสามสิบวัน
พร้อมทั้งชำระเงินที่ค้างให้ครบถ้วน
ถ้าพ้นกำหนดนี้แล้วผู้ซื้อไม่สามารถนำใบอนุญาตมาแสดงได้ ก็ให้ริบเงินมัดจำนั้นและให้จัดการขายทอดตลาดใหม่ได้
๕๖.๔
การขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จะต้องมีใบอนุญาตกำกับ เช่น สุราตั้งแต่สิบลิตรขึ้นไป
ให้คณะกรรมการขอความร่วมมือไปยังเจ้าพนักงานสรรพสามิตจัดการออกใบอนุญาตขนสุราให้แก่ผู้ซื้อด้วย
๕๖.๕
การขายทอดตลาดทรัพย์สินหลายสิ่งให้ปฏิบัติ ดังนี้
๕๖.๕.๑
ให้แยกขายทีละสิ่งต่อเนื่องกัน แต่คณะกรรมการมีอำนาจดังนี้
๕๖.๕.๑.๑
จัดสังหาริมทรัพย์ซึ่งมีราคาเล็กน้อยรวมขายเป็นกอง ๆ ได้
๕๖.๕.๑.๒
จัดสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์สองสิ่งหรือกว่านั้นขึ้นไปรวมขายไปด้วยกันได้
ในเมื่อเป็นที่คาดหมายว่าเงินรายได้จากการขายจะเพิ่มขึ้นเพราะเหตุนั้น
๕๖.๕.๒
ในการขายอสังหาริมทรัพย์รายใหญ่ และทรัพย์สินนั้นอาจแบ่งแยกออกเป็นส่วน ๆ ได้
คณะกรรมการมีอำนาจขายทรัพย์สินนั้นเป็นส่วน ๆ ได้
ในเมื่อเป็นที่คาดหมายว่าเงินรายได้ทั้งหมดจะเพิ่มขึ้นเพราะเหตุนั้น
๕๖.๕.๓
การขายทรัพย์สินหลายสิ่งด้วยกัน
คณะกรรมการมีอำนาจกำหนดลำดับที่จะขายทรัพย์สินนั้นได้
๕๖.๕.๔
บุคคลผู้มีส่วนได้เสียในทรัพย์สินที่จะขายทอดตลาด อาจร้องขอให้คณะกรรมการ
รวมหรือแยก หรือให้ขายทรัพย์สินนั้นตามลำดับที่กำหนดไว้
หรือจะร้องคัดค้านการขายของคณะกรรมการในข้อ ๕๖.๕.๑ ถึงข้อ ๕๖.๕.๓ ก็ได้
ในกรณีที่คณะกรรมการไม่ยอมปฏิบัติตามคำร้องขอหรือคัดค้านเช่นว่านั้น
ผู้มีส่วนได้เสียจะยื่นคำขอต่อหัวหน้าส่วนราชการโดยทำเป็นคำร้องภายในเจ็ดวันนับแต่วันปฏิเสธ
เพื่อขอให้มีคำสั่งชี้ขาดในเรื่องนั้นก็ได้

ข้อ
๕๗  วิธีการขายทอดตลาดทรัพย์สิน
ให้คณะกรรมการดำเนินการ ดังต่อไปนี้
๕๗.๑
ก่อนเริ่มขายทอดตลาดทรัพย์สิน
ให้ปักธงเครื่องหมายการขายทอดตลาดและอ่านประกาศเรื่องขายทอดตลาดทรัพย์สิน ณ
สถานที่ขายโดยเปิดเผย
๕๗.๒
คณะกรรมการจะใช้ผู้หนึ่งผู้ใดเข้าสู้ราคาในการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่ตนเป็นผู้จัดการขายไม่ได้
๕๗.๓
ให้คณะกรรมการจัดให้มีการวางหลักประกันที่เชื่อถือได้ เป็นจำนวนร้อยละ ๕
ของราคาทรัพย์สินที่นำมาขายทอดตลาด
๕๗.๔
การขายทอดตลาดทรัพย์สิน
ให้ผู้ทอดตลาดแสดงความตกลงขายด้วยวิธีเคาะไม้หรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาด
ถ้ายังไม่ได้แสดงเช่นนั้นผู้สู้ราคาจะถอน คำสู้ราคาก็ได้
๕๗.๕
ให้ผู้ทอดตลาดร้องขานจำนวนเงินที่มีผู้สู้ราคาครั้งที่หนึ่ง และกล่าวคำว่า หนึ่ง จำนวนสามถึงสี่หน ถ้าไม่มีผู้สู้ราคาสูงขึ้น
ให้เปลี่ยนร้องขานจำนวนเงินนั้นเป็นครั้งที่สองและกล่าวคำว่า สอง อีกจำนวนสามถึงสี่หน เมื่อไม่มีผู้สู้ราคาสูงกว่านั้น
และผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับทางปกครองไม่คัดค้านราคา
และคณะกรรมการเห็นว่าได้ราคาพอสมควร ก็ให้ผู้ทอดตลาดกล่าวคำว่า สาม พร้อมกับเคาะไม้
หรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาด แต่ถ้าก่อนเคาะไม้หรือแสดงกิริยาดังกล่าวมีผู้สู้ราคาสูงขึ้นไปอีก
ก็ให้ร้องขานราคานั้นตั้งต้นใหม่ตามลำดับ
ในกรณีผู้มีส่วนได้เสียคนใดคนหนึ่งคัดค้านราคา
ให้คณะกรรมการเลื่อนการขายออกไปนัดหนึ่งและในนัดต่อไป
หากราคาที่มีผู้เสนอไม่ต่ำกว่าราคาที่เสนอไว้ในครั้งก่อน
และคณะกรรมการเห็นว่าเป็นราคาสมควรขายก็ให้ดำเนินการขายทอดตลาด
และเคาะไม้ขายให้แก่ผู้เสนอราคาสูงสุดดังกล่าว
๕๗.๖
ถ้าผู้สู้ราคาถอนคำสู้ราคาของตนเสียก่อนที่ผู้ทอดตลาดเคาะไม้
หรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาด
ให้ผู้ทอดตลาดตั้งต้นร้องขานราคาใหม่
๕๗.๗
ในการขายทอดตลาดทรัพย์สิน ให้คณะกรรมการบันทึกเหตุการณ์ขายทอดตลาดไว้ทุกครั้ง
โดยมีข้อความอย่างน้อย ดังนี้
๕๗.๗.๑
จำนวนบุคคลซึ่งมาฟังการขายและสู้ราคา
๕๗.๗.๒
ในการสู้ราคาทรัพย์สินประเภทอสังหาริมทรัพย์ ให้บันทึกชนิดของทรัพย์สิน ชื่อ
และราคาของผู้ให้ราคาสูงสุด รวมทั้งชื่อและราคาของผู้ให้ราคาตามลำดับรองลงมาด้วย
กรณีการสู้ราคาทรัพย์สินประเภทสังหาริมทรัพย์
ให้บันทึกชนิดของทรัพย์สิน ชื่อ และราคาของผู้ให้ราคาสูงสุดเท่านั้น
๕๗.๗.๓
คณะกรรมการขายได้หรือไม่ เพราะเหตุใด
๕๗.๗.๔
คณะกรรมการและผู้ทอดตลาดต้องลงนาม วัน เดือน ปี กำกับไว้ด้วย

ข้อ
๕๘  การปฏิบัติเกี่ยวกับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์สิน
มีดังนี้
๕๘.๑
การขายทอดตลาดทรัพย์สิน เมื่อผู้ทอดตลาดตกลงขายโดยวิธีเคาะไม้
หรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาดแล้ว
ผู้ซื้อจะต้องชำระเงินทันที เว้นแต่ทรัพย์สินซึ่งมีราคาตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทขึ้นไป
คณะกรรมการอาจผ่อนผันให้ผู้ซื้อวางมัดจำไม่น้อยกว่าร้อยละยี่สิบห้าของราคาซื้อ
โดยให้ถือว่าเงินวางประกันก่อนเข้าสู้ราคาตามข้อ ๕๗.๓
เป็นส่วนหนึ่งของเงินมัดจำนี้
และทำสัญญาใช้เงินที่ค้างชำระภายในเวลาไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันที่ซื้อนั้นก็ได้  ทั้งนี้
หากมีความจำเป็นไม่สามารถดำเนินการภายในกำหนดเวลาได้
ให้ผู้ซื้อยื่นคำขอขยายระยะเวลาออกไปอีกสามสิบวันนับแต่วันที่ครบกำหนดเวลาดังกล่าว
ต่อหัวหน้าส่วนราชการ
๕๘.๒
ถ้าผู้ซื้อวางมัดจำไว้แล้วไม่ชำระเงินส่วนที่เหลือภายในกำหนดตามสัญญา ให้ริบเงินมัดจำที่ผู้ซื้อวางไว้
และถือว่าเงินมัดจำนั้นเป็นเงินส่วนหนึ่งจากการขายทอดตลาดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินย่อมนำไปชำระค่าใช้จ่ายในการยึด
อายัด ขายทอดตลาดทรัพย์สิน
และเงินที่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินต้องชำระโดยให้คณะกรรมการเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดใหม่ได้
๕๘.๓
กรณีผู้ซื้อทรัพย์สินจากการขายทอดตลาดเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์รวม
หรือเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ขายทอดตลาด
การชำระราคานั้นจะขอหักส่วนได้ของตนออกจากราคาซื้อก็ได้

ข้อ
๕๙  เมื่อการขายทอดตลาดบริบูรณ์โดยผู้ทอดตลาดตกลงขายโดยวิธีเคาะไม้หรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาดแล้ว
ถ้าผู้ซื้อไม่ชำระเงินหรือไม่วางเงินมัดจำตามสัญญา
ให้คณะกรรมการเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดซ้ำอีก
และแจ้งให้ผู้ซื้อเดิมทราบกำหนดวัน เวลาขายด้วย เมื่อขายได้เงินเท่าใด โดยหักค่าใช้จ่ายแล้วยังไม่คุ้มราคาค่าขายทอดตลาดครั้งก่อนให้จัดการเรียกร้องให้ผู้ซื้อเดิม
ชำระเงินส่วนที่ยังขาดนั้น

ข้อ
๖๐  ในกรณีที่คณะกรรมการเห็นว่าราคาซื้อที่มีผู้สู้ราคาสูงสุดนั้นยังไม่เพียงพอต่อการชำระหนี้
อาจถอนทรัพย์สินนั้นจากการขายทอดตลาดได้ แล้วดำเนินการประกาศขายใหม่โดยไม่ต้องขออนุญาตต่อหัวหน้าส่วนราชการ
ในการขายทอดตลาดอีก  ทั้งนี้
ให้นำความในข้อ ๕๓ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ
๖๑  เมื่อคณะกรรมการดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินแล้ว
ให้คณะกรรมการรายงานผลการขายทอดตลาดนั้นทุกครั้งต่อหัวหน้าส่วนราชการ
ภายในเจ็ดวันทำการนับแต่วันที่มีการขายทอดตลาด
ในกรณีที่ไม่อาจขายทอดตลาดทรัพย์สินที่ยึด
หรืออายัดได้ ก็ให้รายงานหัวหน้าส่วนราชการทราบเพื่อพิจารณาสั่งการต่อไป

ส่วนที่ ๓
การคัดค้านการขายทอดตลาดทรัพย์สิน

ข้อ
๖๒  ถ้าคณะกรรมการได้ดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์สินโดยไม่ถูกต้องตามระเบียบ
เช่น มิได้ส่งประกาศขายทอดตลาดทรัพย์สินให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
และหรือผู้มีส่วนได้เสีย เป็นต้น เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
และหรือผู้มีส่วนได้เสียเกี่ยวกับการขายทอดตลาดทรัพย์สินซึ่งต้องเสียหาย อาจยื่นคำร้องต่อหัวหน้าส่วนราชการ
แต่ต้องไม่เกินกว่าสิบห้าวันนับแต่ทราบการขายทอดตลาดทรัพย์สินโดยไม่ชอบนั้น
เพื่อให้สั่งเพิกถอนการขายทอดตลาดทรัพย์สินนั้นได้

ส่วนที่ ๔
การโอนและการส่งมอบ

ข้อ
๖๓  การขายทอดตลาดทรัพย์สินแต่ละครั้ง
เมื่อผู้ซื้อชำระเงินครบถ้วนตามสัญญาแล้ว
๖๓.๑
ทรัพย์สินประเภทสังหาริมทรัพย์ ให้คณะกรรมการส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้ผู้ซื้อไปได้
๖๓.๒
ทรัพย์สินประเภทอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียนตามกฎหมาย เช่น
เรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป แพ สัตว์พาหนะ
หรือสังหาริมทรัพย์ประเภทที่จะต้องแก้ทะเบียนชื่อผู้เป็นเจ้าของ เช่น รถยนต์ เครื่องจักร
อาวุธปืน เป็นต้น ให้คณะกรรมการแจ้งแก่พนักงานเจ้าหน้าที่นั้น ๆ
จัดการโอนหรือแก้ทะเบียนให้ต่อไป

หมวด ๕
การขอเฉลี่ยทรัพย์

ข้อ
๖๔  เมื่อเจ้าพนักงานได้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินอย่างใดของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินแล้ว
หากเจ้าพนักงานอื่น หรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่นประสงค์จะยึดหรืออายัดทรัพย์สินนั้นซ้ำอีก
ให้เจ้าพนักงานประสานให้เจ้าพนักงานอื่น
หรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่นเช่นว่านี้ใช้สิทธิยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องต่อหัวหน้าส่วนราชการ
เพื่อให้หัวหน้าส่วนราชการ มีคำสั่งให้ตนเข้าเฉลี่ยในทรัพย์สินหรือเงินที่ขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นได้ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ไม่ว่าในกรณีใด
ๆ ห้ามมิให้หัวหน้าส่วนราชการ อนุญาตตามคำขอเช่นว่ามานี้
เว้นแต่หัวหน้าส่วนราชการเห็นว่าผู้ยื่นคำขอไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่น ๆ
ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา
ในกรณีที่ยึดทรัพย์สินเพื่อขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น
คำขอเช่นว่านี้ให้ยื่นก่อนสิ้นระยะเวลาสิบสี่วันนับแต่วันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์สินที่ขายทอดตลาด
หรือจำหน่ายได้ในครั้งนั้น ๆ ในกรณีที่อายัดทรัพย์สิน
ให้ยื่นคำขอเสียก่อนสิ้นระยะเวลาสิบสี่วันนับแต่วันชำระเงินหรือส่งทรัพย์สินตามที่อายัดไว้
ในกรณียึดเงิน
ให้ยื่นคำขอเสียก่อนสิ้นระยะเวลาสิบสี่วันนับแต่วันยึด
เมื่อได้ส่งสำเนาคำขอให้เจ้าพนักงานแล้ว
ให้เจ้าพนักงานงดการจ่ายเงินหรือทรัพย์สินไว้จนกว่าหัวหน้าส่วนราชการจะได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาด
เมื่อหัวหน้าส่วนราชการได้มีคำสั่งประการใดและส่งให้เจ้าพนักงานทราบแล้ว
ก็ให้เจ้าพนักงานปฏิบัติไปตามคำสั่งเช่นว่านั้น
ในกรณีที่เจ้าพนักงานอื่นหรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาสละสิทธิในการขอเฉลี่ยทรัพย์สิน
หรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการเกี่ยวกับการขอเฉลี่ยทรัพย์สินภายในเวลาที่เจ้าพนักงานกำหนด
เจ้าพนักงานมีสิทธิขอให้ดำเนินการบังคับทางปกครองต่อไป

หมวด ๖
การอุทธรณ์คำสั่งทางปกครอง

ข้อ
๖๕  ในกรณีที่มีการอุทธรณ์คำสั่งหรือประกาศให้ยึดทรัพย์สิน
คำสั่งให้อายัดทรัพย์สินคำสั่งหรือประกาศให้ขายทอดตลาดทรัพย์สิน
หรือคำสั่งทางปกครองอื่น ให้ปฏิบัติตามส่วนที่ ๕
ว่าด้วยการทบทวนคำสั่งทางปกครองแห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ.
๒๕๓๙

หมวด ๗
การถอนการบังคับทางปกครอง

ข้อ
๖๖  ให้เจ้าพนักงานถอนการบังคับทางปกครอง
ในกรณีต่อไปนี้
๖๖.๑
เมื่อเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินได้วางเงินต่อเจ้าพนักงานเป็นจำนวนพอชำระหนี้ ค่าสินไหมทดแทน
และค่าใช้จ่ายในการยึด อายัดและขายทอดตลาดทรัพย์สิน รวมทั้งค่าใช้จ่ายอื่น ๆ
๖๖.๒
หัวหน้าส่วนราชการมีคำสั่งให้ถอนการบังคับทางปกครอง

ข้อ
๖๗  ภายใต้บังคับข้อ ๖๖
เมื่อได้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงินแล้ว ถ้าได้ถอนการบังคับทางปกครองทั้งหมดหรือบางส่วน
ให้เจ้าพนักงานถอนการยึด หรืออายัดทรัพย์สินนั้นทั้งหมดหรือบางส่วน แล้วแต่กรณี
และคืนทรัพย์สินนั้นแก่ผู้ถูกยึดหรือผู้ถูกอายัดไป
เว้นแต่หัวหน้าส่วนราชการจะสั่งเป็นอย่างอื่น
และให้แจ้งการถอนการยึดหรืออายัดแก่เจ้าหน้าที่ผู้ต้องชดใช้เงิน
รวมทั้งผู้ถูกอายัดทรัพย์สินนั้นด้วย แล้วรายงานให้หัวหน้าส่วนราชการทราบ

หมวด ๘
การรับและจ่ายเงิน

ข้อ
๖๘  การรับเงิน การนำส่งเงิน
การเก็บรักษาเงินและการเบิกจ่ายเงินจากการขายทอดตลาดทรัพย์สินหรือจากการปฏิบัติตามระเบียบนี้
ให้ดำเนินการตามกฎและระเบียบแบบแผนที่ราชการกำหนด

หมวด ๙
การรายงาน

ข้อ
๖๙  ให้หน่วยขึ้นตรงที่ได้รับความเสียหายรายงานผลการดำเนินการในการยึด
อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สิน ให้สำนักงานพระธรรมนูญทหาร
เพื่อสรุปรายงานหัวหน้าส่วนราชการเพื่อทราบทุกระยะเวลา ๒ เดือน

หมวด ๑๐
บทเฉพาะกาล

ข้อ
๗๐  ให้ดำเนินการจัดตั้งแผนกบังคับทางปกครอง
ในกองคดี สำนักงานพระธรรมนูญทหารให้แล้วเสร็จโดยไม่ชักช้า
ในระหว่างที่ยังมิได้มีการจัดตั้งหน่วยงานบังคับทางปกครองตามวรรคหนึ่ง
ให้แผนกคดีแพ่งกองคดี สำนักงานพระธรรมนูญทหาร ทำหน้าที่แทนจนกว่าจะมีการจัดตั้งแผนกบังคับทางปกครองดังกล่าว

ประกาศ ณ วันที่ ๓๑
สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๖
พลเอก ธนะศักดิ์  ปฏิมาประกร
ผู้บัญชาการทหารสูงสุด

[เอกสารแนบท้าย]

๑.
ผนวก ก (หนังสือแจ้งเตือน)
๒.
ผนวก ข คำสั่งกองบัญชาการกองทัพไทย เรื่อง
แต่งตั้งเจ้าพนักงานยึดหรืออายัดทรัพย์สิน
๓.
ผนวก ค คำสั่งกองบัญชาการกองทัพไทย เรื่อง ให้ยึดทรัพย์สิน
๔.
ผนวก ง ประกาศกองบัญชาการกองทัพไทย เรื่อง ให้ยึดทรัพย์สิน
๕.
ผนวก จ คำสั่งกองบัญชาการกองทัพไทย เรื่อง ให้อายัดทรัพย์สิน
๖.
ผนวก ฉ คำสั่งกองบัญชาการกองทัพไทย เรื่อง ขายทอดตลาดทรัพย์สิน
๗.
ผนวก ช คำสั่งกองบัญชาการกองทัพไทย เรื่อง แต่งตั้งคณะกรรมการจัดการขายทอดตลาด
๘.
ผนวก ซ ประกาศ เรื่อง ขายทอดตลาดทรัพย์สิน
๙.
ผนวก ด รายการบัญชีทรัพย์สินที่ยึด

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๑๘ พฤศจิกายน ๒๕๕๖

โชติกานต์/ผู้ตรวจ
๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๖

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๐/ตอนพิเศษ ๑๕๗ ง/หน้า ๘/๑๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๖