กฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 61 (พ.ศ. 2512) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช 2478

กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๖๑
(พ.ศ. ๒๕๑๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบ
ข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ และมาตรา ๗
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ให้ยกเลิกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๒๗) ลงวันที่ ๑๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๘๕ และกฎสำนักนายกรัฐมนตรีออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๓๒) ลงวันที่ ๒๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๘๖

ข้อ ๒  ลักษณะ
ชนิด และประเภทของเครื่องแบบข้าราชการพลเรือนสังกัดกระทรวงกลาโหม ให้เป็นไป ดังนี้

หมวด ๑
เครื่องแบบข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม

ข้อ ๓  เครื่องแบบข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
ให้มี ๙ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
(ค) กางเกงขายาวสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๒) เครื่องแบบปกติคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ค) กางเกงขายาวสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือ ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล
(๓) เครื่องแบบปกติคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกหนีบสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ข) เสื้อคอพับสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ค) กางเกงขายาวสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือ ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล
(๔) เครื่องแบบครึ่งยศ ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกให้ใช้กางเกงขายาวสักหลาดหรือเสิร์ทสีดำ
และผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้กางเกงขายาวสักหลาดหรือเสิร์ทสีเทา
(๕) เครื่องแบบเต็มยศ
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือให้ใช้กางเกงขายาวสักหลาดหรือเสิร์ทสีดำ
ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศ
ให้มีเครื่องแบบเต็มยศสีเทาเพิ่มขึ้น มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติคอแบะ
เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ
(๖) เครื่องแบบสโมสรคอปิด ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ
(๗) เครื่องแบบสโมสรอกแข็ง ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว
(ค) เสื้อกั๊กสีขาวและเชิ้ตอกแข็งสีขาว
(ง) กางเกงขายาวเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ
(๘) เครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็ง เว้นแต่ให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาว
และให้ใช้แพรแถบรัดเอวสีเดียวกับกางเกงแทนเสื้อกั๊กสีขาว
(๙) เครื่องแบบสนาม
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติคอพับ เว้นแต่ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
แทนหมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกหนีบ และให้ใช้เครื่องหมายชั้นสำหรับเครื่องแบบสนามติดที่ปกคอเสื้อแทนติดที่อินทรธนูและให้ใช้รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำแทนรองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อ

ข้อ ๔  หมวก
ให้มี ๕ แบบ คือ
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
กะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาว
ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทอง สูง ๕ เซนติเมตร บนหมอนสักหลาดสีขาว
(๒) หมวกทรงหม้อตาลสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาว เว้นแต่สีของหมวกสำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกให้ใช้สีกากีแกมเขียว
ผู้ที่สังกัดกองทัพเรือให้ใช้สีกากี ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้สีเทา
และให้ใช้สายรัดคางทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ กว้าง ๑ เซนติเมตร
แทนสายรัดคางสีทองที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกระหนกทำด้วยโลหะสีทองขนาดใหญ่แทนตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทองบนหมอนสักหลาดสีขาว
(๓) หมวกหนีบ
ให้มีสีเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด ติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกระหนกทำด้วยโลหะสีทองขนาดเล็กที่ด้านซ้ายเหนือขอบหมวกห่างจากมุมพับด้านหน้าประมาณ
๔ เซนติเมตร
(๔) หมวกแก๊ปทรงอ่อน
ให้มีลักษณะและสีเช่นเดียวกับหมวกแก๊ปทรงอ่อนของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
เว้นแต่ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกระหนกทำด้วยโลหะสีทองขนาดเล็ก
(๕) หมวกเหล็ก ให้มีลักษณะและสีเช่นเดียวกับหมวกเหล็กของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด

ข้อ ๕  เสื้อให้มี ๔ แบบ คือ
(๑) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บที่แนวสาบอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุม มีกระเป๋าบน ๒ กระเป๋า กระเป๋าล่าง ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีใบปกรูปชายแหลม ๓ ชาย ไม่ขัดดุมกระเป๋าล่างไม่มีใบปก
เสื้อนี้มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูแข็งและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย
(๒) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
ให้มีลักษณะและสีเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
เว้นแต่ให้ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูแข็งและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย
เสื้อนี้ใช้ประกอบกับเสื้อคอพับแขนยาวและผ้าผูกคอ
มีลักษณะและสีเช่นเดียวกับเสื้อคอพับและผ้าผูกคอที่ใช้ประกอบกับเสื้อชั้นนอกคอแบะของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(๓) เสื้อคอพับสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
ให้มีลักษณะและสีเช่นเดียวกับเสื้อคอพับของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
เสื้อนี้มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูอ่อนและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย
เมื่อใช้เสื้อนี้เป็นเครื่องแบบสนามให้ติดเครื่องหมายชั้นสำหรับเครื่องแบบสนามที่ปกคอเสื้อแทนติดที่อินทรธนูอ่อน
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
ในโอกาสไปในงานพิธีหรือเข้าที่ชุมนุมชน
ให้ใช้ผ้าผูกคอเงื่อนกะลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง สีเช่นเดียวกับผ้าผูกคอของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัดแต่ในโอกาสไว้ทุกข์ให้ใช้ผ้าผูกคอสีดำ
เว้นแต่ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้ผ้าผูกคอสีน้ำเงินดำ
(๔) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกเปิดอกของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
เว้นแต่ให้ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ เสื้อนี้มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูแข็งและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย

ข้อ ๖  กางเกง
ให้มี ๓ แบบ คือ
(๑) กางเกงขายาวสีขาว ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่มและกว้างไม่น้อยกว่า
๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๘ เซนติเมตร ที่ขอบเอวมีห่วงกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๗
ห่วง ทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกงสำหรับสอดเข็มขัด ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ
๑ กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะก็ได้
(๒)
กางเกงขายาวสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกให้ใช้กางเกงสีกากีแกมเขียว
ผู้ที่สังกัดกองทัพเรือให้ใช้กางเกงสีกากี ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้กางเกงสีเทา
(๓) กางเกงสักหลาดหรือเสิร์ท
ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกหรือกองทัพเรือให้ใช้กางเกงสักหลาดหรือเสิร์ทสีดำ
ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้กางเกงสักหลาดหรือเสิร์ทสีเทา

ข้อ ๗  เข็มขัดด้ายถัก
ให้ทำด้วยด้ายถักสีเดียวกับเข็มขัดด้ายถักของทหารชายตามหน่วยกองทัพที่สังกัด สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือให้ใช้เข็มขัดด้ายถักสีกากี
เข็มขัดนี้กว้าง ๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน
กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร
มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัดไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทองกว้าง
๑ เซนติเมตร

ข้อ ๘  รองเท้า
ให้มี ๓ แบบ คือ
(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือสีน้ำตาลชนิดผูกเชือก
(๒) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำชนิดผูกเชือกหรือยืดข้าง
(๓) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ
รองเท้าทุกแบบต้องมีส้นและไม่มีลวดลาย

ข้อ ๙  ถุงเท้า
เมื่อใช้รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อ ให้ใช้ถุงเท้าสีเดียวกับรองเท้า

ข้อ ๑๐  อินทรธนูและเครื่องหมายชั้น ให้มี ๒ แบบ
คือ
(๑) อินทรธนูแข็งและเครื่องหมายชั้น อินทรธนูแข็งกว้าง ๔
เซนติเมตร ยาวตามความยาวของบ่า
พื้นสักหลาดสีดำติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ด้านคอปลายมนติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก
บนอินทรธนูมีเครื่องหมายชั้นดังนี้
(ก) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนนายทหารสัญญาบัตรในอัตราชั้นยศพันเอก
นาวาเอก หรือนาวาอากาศเอก อันดับ ๑ ชั้น ๒๘
ขึ้นไป มีแถบสีทองกว้าง ๕ มิลลิเมตร เป็นขอบและปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ยาวตลอดส่วนกลางของอินทรธนู
(ข)
ผู้ที่ได้รับเงินเดือนนายทหารสัญญาบัตรในอัตราชั้นยศพันโท นาวาโท หรือนาวาอากาศโท
อันดับ ๑ ชั้น ๒๐ ขึ้นไปถึงยศพันเอก นาวาเอก หรือนาวาอากาศเอก อันดับ ๑ ชั้น ๒๗
มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร เป็นขอบและปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์มีดอก ๓
ดอกเรียงตามส่วนยาวของอินทรธนู ไม่เกิน ๓ ใน ๔ ส่วนของอินทรธนู
(ค) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนนายทหารสัญญาบัตรในอัตราชั้นยศร้อยโท
เรือโท หรือเรืออากาศโท อันดับ ๑ ชั้น ๘ ขึ้นไปถึงยศพันตรี นาวาตรี
หรือนาวาอากาศตรี อันดับ ๑ ชั้น ๑๙ มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร
เป็นขอบและปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๒ ดอกเรียงตามส่วนยาวของอินทรธนู ไม่เกินครึ่งหนึ่งของอินทรธนู
(ง) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนนายทหารสัญญาบัตรในอัตราชั้นยศร้อยตรี
เรือตรี หรือเรืออากาศตรี ขึ้นไปถึงยศร้อยโท เรือโท หรือเรืออากาศโทอันดับ ๑ ชั้น
๗ มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร เป็นขอบและปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์มีดอก ๑ ดอก
ไม่เกิน ๑ ใน ๔ ส่วนของอินทรธนู
(จ) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนทหารในอัตราต่ำกว่าชั้นสัญญาบัตร
ตั้งแต่ ๗๕๐ บาท ขึ้นไป มีแถบสีทองกว้าง ๕ มิลลิเมตร
เป็นขอบ
(ฉ) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนทหารในอัตราต่ำกว่าชั้นสัญญาบัตร
ต่ำกว่า ๗๕๐ บาท มีแถบสีทองกว้าง ๕ มิลลิเมตร ขวางกลาง
(๒) อินทรธนูอ่อนและเครื่องหมายชั้น อินทรธนูอ่อนทำด้วยผ้าชนิดและสีเดียวกับเสื้อ
เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียวจากทางด้านไหล่ไปคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๕ เซนติเมตร
เย็บติดกับเสื้อ ด้านคอกว้าง ๔ เซนติเมตร
ตอนปลายขัดดุมบนอินทรธนูมีเครื่องหมายชั้นดังนี้
(ก) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนตาม (๑) (ก) มีแถบไหมสีเหลือง กว้าง
๓ เซนติเมตรติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบและแถบกว้าง ๑ เซนติเมตร ติดเรียงต่อไปอีก ๑
แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร
(ข) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนตาม (๑) (ข) มีแถบไหมสีเหลือง
กว้าง ๑ เซนติเมตร ๓ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร
(ค) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนตาม (๑) (ค) มีแถบไหมสีเหลือง
กว้าง ๑ เซนติเมตร ๒ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร
(ง) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนตาม (๑) (ง) มีแถบไหมสีเหลือง
กว้าง ๑ เซนติเมตร ๑ แถบ ขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร
(จ) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนตาม (๑) (จ) มีแถบสีเหลือง กว้าง
๕ มิลลิเมตร ๒ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๕ มิลลิเมตร
(ฉ) ผู้ที่ได้รับเงินเดือนตาม (๑) (ฉ) มีแถบสีเหลือง กว้าง
๕ มิลลิเมตร ๑ แถบ ขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๕ มิลลิเมตร
สำหรับข้าราชการวิสามัญ แถบที่ขมวดเป็นวงกลมนั้น
ให้ขมวดเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส

ข้อ ๑๑  เครื่องหมายชั้นสำหรับเครื่องแบบสนาม
ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูอ่อน
เว้นแต่แถบทำด้วยโลหะสีทองหรือผ้าสีเหลืองหรือปักด้วยไหมสีเหลือง และมีขนาดยาว
๑.๗ เซนติเมตร แถบบนไม่มีขมวด เครื่องหมายชั้นชนิดนี้ให้ประดับตามทางดิ่งที่ปกคอพับของเสื้อทั้งสองข้าง
ให้แถบบนอยู่ทางคอด้านหน้า

ข้อ ๑๒  เครื่องหมายสังกัด ทำด้วยโลหะสีทอง
โปร่งและมีลักษณะดังนี้
(๑) รูปจักรมีสมอสอดขัดในวงจักรด้านซ้ายขวาเป็นรูปปีกนกกาง
สำหรับผู้ที่สังกัดหน่วยที่มิได้ขึ้นกับกองทัพใด
(๒) รูปจักร สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบก
(๓) รูปสมออยู่กลางวงกลมขดเชือก สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือ
(๔) รูปปีกนก ๒ ปีก
กึ่งกลางส่วนบนของปีกนกเป็นรูปอุณาโลมมีรัศมีทับหัวปีกสำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศ

ข้อ ๑๓  เครื่องหมายสังกัด
ให้ติดที่คอเสื้อทั้งสองข้าง ดังนี้
(๑) เสื้อชั้นนอกคอปิด ติดที่คอตอนหน้า
ให้ริมห่างจากบรรจบที่คอเสื้อข้างละ ๒.๕ เซนติเมตร
(๒) เสื้อชั้นนอกคอแบะ ติดที่มุมคอแบะตอนบน
(๓) เสื้อคอพับ ติดที่มุมปกคอพับ
(๔) เสื้อชั้นนอกเปิดอก ติดที่คอแบะตอนบน
สำหรับเครื่องแบบสนาม
ให้ติดเครื่องหมายสังกัดของหน่วยทหารที่ตนสังกัดตรงแนวกึ่งกลางของกระเป๋าและเหนือขอบใบปกกระเป๋าบนขวา
๒ เซนติเมตร แทนติดเครื่องหมายสังกัดที่มุมปกคอพับ

หมวด ๒
เครื่องแบบข้าราชการพลเรือนหญิงสังกัดกระทรวงกลาโหม

ข้อ ๑๔  เครื่องแบบข้าราชการพลเรือนหญิงสังกัดกระทรวงกลาโหม
ให้มี ๘ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
(ค) กระโปรงสีขาว
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำและถุงเท้ายาวสีเนื้อ
(จ) กระเป๋าถือสีขาว (ในโอกาสที่ใช้กระเป๋าถือ)
(๒) เครื่องแบบปกติคอแบะ ประกอบด้วย
(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ข) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ค) กระโปรงสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำและถุงเท้ายาวสีเนื้อ
(จ) กระเป๋าถือสีดำ (ในโอกาสที่ใช้กระเป๋าถือ)
(๓) เครื่องแบบปกติคอพับ ประกอบด้วย
(ก) หมวกหนีบสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ข) เสื้อคอพับสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ค) กระโปรงสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ
(ฉ) กระเป๋าถือสีดำ (ในโอกาสที่ใช้กระเป๋าถือ)
(๔) เครื่องแบบปกติคอเปิด
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติคอพับ
เว้นแต่ให้ใช้เสื้อคอเปิดแทนเสื้อคอพับ สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกหรือกองทัพอากาศ
ให้ใช้หมวกหนีบและกระโปรงสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือให้ใช้หมวกหนีบและกระโปรงสีน้ำเงิน
(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกให้ใช้กระโปรงสักหลาดหรือเสิร์ทสีดำ
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้กระโปรงสักหลาดหรือเสิร์ทสีเทา
(๖) เครื่องแบบเต็มยศ ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกหรือกองทัพเรือให้ใช้กระโปรงสักหลาดหรือเสิร์ทสีดำ
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้กระโปรงสักหลาดหรือเสิร์ทสีเทา
(๗) เครื่องแบบสโมสร ให้แต่งตามสมัยนิยม
(๘) เครื่องแบบสนาม ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติคอพับ เว้นแต่ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กและรองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำเช่นเดียวกับเครื่องแบบสนามของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหมเพิ่มขึ้น
และให้ใช้เครื่องหมายชั้นสำหรับเครื่องแบบสนามติดที่ปกคอเสื้อแทนติดที่อินทรธนูเหนือบ่าเช่นเดียวกับข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
และใช้กางเกงขายาวสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดแทนกระโปรง

ข้อ ๑๕  หมวก
ให้มี ๔ แบบ คือ
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกสำหรับเครื่องแบบปกติขาวของข้าราชการพลเรือนชายประจำการทั่วไป
ตามที่กำหนดไว้ในกฎสำนักนายกรัฐมนตรีในส่วนที่เกี่ยวกับเครื่องแบบทั่วไป
แต่เป็นทรงอ่อน
(๒) หมวกทรงหม้อตาลสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาว
เว้นแต่มีสีเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
(๓) หมวกหนีบ
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกหนีบของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
(๔) หมวกเหล็ก
ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกเหล็กของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม

ข้อ ๑๖  เสื้อ
ให้มี ๔ แบบ คือ
(๑) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว แบบคอป้านแขนยาวถึงข้อมือ
มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
๑.๕ เซนติเมตร ๓ ดุม มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีใบปกกระเป๋า
เสื้อนี้มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูแข็งและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย
และให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี
(๒) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
เว้นแต่สีของเสื้อให้ใช้สีเช่นเดียวกับเสื้อคอแบะสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูแข็งและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย เสื้อนี้ใช้ประกอบกับเสื้อเชิ้ตแขนยาวและผ้าผูกคอมีสีเช่นเดียวกับเสื้อคอพับและผ้าผูกคอที่ใช้ประกอบกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
(๓) เสื้อคอพับสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกระโปรง
(๔) เสื้อคอเปิด เป็นเสื้อคอเปิดสีขาวแขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมข้างละ
๑ ดุม หรือแขนสั้นเพียงข้อศอก ไม่มีกระเป๋า ไม่มีสาบที่อก ที่แนวสาบอกมีดุม ๓ ดุม
มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นเป็นดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก
มีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนูอ่อนและเครื่องหมายสังกัดประกอบด้วย
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกระโปรง

ข้อ ๑๗  กระโปรง ให้มี ๓ แบบ คือ
(๑) กระโปรงสีขาว ไม่มีกระเป๋า ยาวปิดเข่า
ตรงกลางด้านหลังมีจีบพับทบ ชายกระโปรงไม่บาน
(๒) กระโปรงสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว
สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกให้ใช้สีกากีแกมเขียว
ผู้ที่สังกัดกองทัพเรือให้ใช้สีกากี แต่เมื่อใช้กับเสื้อคอเปิดให้ใช้สีน้ำเงิน
ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้สีเทา
(๓) กระโปรงสักหลาดหรือเสิร์ท
ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว เว้นแต่ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์ท สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพบกหรือกองทัพเรือให้ใช้สีดำ
ผู้ที่สังกัดกองทัพอากาศให้ใช้สีเทา

ข้อ ๑๘  กางเกงขายาวสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัด
ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่มและกว้างไม่น้อยกว่า ๑๘ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๔
เซนติเมตร ผ่าเอวทางด้านซ้าย ที่ขอบเอวมีห่วงกว้าง ๑ เซนติเมตร ๗ ห่วง
ทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกงสำหรับสอดเข็มขัด ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ
๑ กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะก็ได้
สีของกางเกงให้ใช้สีเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีตามหน่วยกองทัพที่สังกัดของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม

ข้อ ๑๙  เข็มขัดด้ายถัก
ให้มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม สำหรับผู้ที่สังกัดกองทัพเรือเมื่อแต่งเครื่องแบบปกติคอเปิดให้ใช้เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ

ข้อ ๒๐  รองเท้า ให้มี ๒ แบบ คือ
(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน
๗ เซนติเมตร
(๒) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ

ข้อ ๒๑  อินทรธนูและเครื่องหมายชั้น
ให้มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับอินทรธนูและเครื่องหมายชั้นของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม

ข้อ ๒๒  เครื่องหมายสังกัด
ให้มีลักษณะและวิธีติดเช่นเดียวกับเครื่องหมายสังกัดของข้าราชการพลเรือนชายสังกัดกระทรวงกลาโหม

หมวด ๓
เบ็ดเตล็ด

ข้อ ๒๓  ข้าราชการพลเรือนสังกัดกระทรวงกลาโหมซึ่งมีตำแหน่งเป็นอนุศาสนาจารย์
เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติหรือเครื่องแบบสนาม ให้มีปลอกแขนสีเหลืองกว้าง ๗ เซนติเมตร
รอบแขนเสื้อเบื้องขวาตรงกึ่งกลางระหว่างไหล่กับข้อศอกด้วย

ข้อ ๒๔ เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติ
ให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเหนือขอบใบปกกระเป๋าบนซ้าย
๑.๕ เซนติเมตร เครื่องแบบที่ไม่มีกระเป๋าที่อกเสื้อ ก็ให้ประดับในแนวเดียวกันนี้โดยอนุโลม

ข้อ ๒๕  ข้าราชการพลเรือนสังกัดกระทรวงกลาโหมซึ่งเข้ารับราชการครั้งแรกสังกัดหน่วยที่มิได้ขึ้นกับกองทัพใด
ให้แต่งเช่นเดียวกับผู้ที่สังกัดกองทัพบก เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ใช้ตามข้อ ๑๒
(๑)
ถ้าสังกัดกองทัพใด เมื่อย้ายเข้าสังกัดหน่วยที่มิได้ขึ้นกับกองทัพใด
ให้แต่งเช่นเดียวกับเครื่องแบบของกองทัพเดิมที่ตนสังกัดอยู่ครั้งสุดท้าย
เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ใช้ตามข้อ ๑๒ (๑)

ข้อ ๒๖  ข้าราชการพลเรือนนอกประจำการสังกัดกระทรวงกลาโหม
เมื่อแต่งเครื่องแบบให้แต่งเช่นเดียวกับที่ได้แต่งครั้งสุดท้ายก่อนออกจากประจำการ เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ติดอันเดียวตรงแนวกึ่งกลางของกระเป๋าและเหนือขอบใบปกกระเป๋าบนขวา
๒ เซนติเมตร

ข้อ ๒๗  เมื่อใช้เสื้อกันฝน
ให้ใช้เสื้อกันฝนเช่นเดียวกับเสื้อกันฝนของทหารตามหน่วยกองทัพที่สังกัด

ให้ไว้ ณ วันที่ ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๑๒
จอมพล ถ.  กิตติขจร
นายกรัฐมนตรี

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้
คือ เนื่องจากได้มีการปรับปรุงเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
และกำหนดเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนหญิงขึ้นแล้ว จึงสมควรปรับปรุงเครื่องแบบข้าราชการพลเรือนสังกัดกระทรวงกลาโหมให้สอดคล้องกับเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน

โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๗
กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓

อรญา/ตรวจ
๔ พฤษภาคม
๒๕๖๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๘๖/ตอนที่ ๑๖/หน้า ๒๒๙/๒๕ กุมภาพันธ์
๒๕๑๒