ประกาศสำนักงานกลางชั่งตวงวัด เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการตรวจสอบความสอดคล้องกันของส่วนชั่งน้ำหนักและส่วนส่งผ่านน้ำหนัก พ.ศ. 2560

ประกาศสำนักงานกลางชั่งตวงวัด

ประกาศสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
เรื่อง
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการตรวจสอบความสอดคล้องกันของส่วนชั่งน้ำหนัก
และส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
พ.ศ.
๒๕๖๐[๑]

ตามที่กระทรวงพาณิชย์ได้ออกประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้เครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่
ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ ๒๐ เมตริกตันขึ้นไป และมีส่วนชั่งน้ำหนักเป็นระบบดิจิทัล (เครื่องชั่งรถยนต์) พ.ศ. ๒๕๕๙ ลงวันที่ ๑๑
กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๙ เพื่อกำหนดข้อปฏิบัติให้ผู้ใช้เครื่องชั่งรถยนต์
รวมถึง ผู้ผลิต ผู้ซ่อมเครื่องชั่งรถยนต์ ถือปฏิบัติให้เกิดความเป็นธรรมในทางการค้าแก่ผู้เกี่ยวข้องกับการชั่งทุกฝ่าย
นั้น

เพื่อให้การตรวจสอบให้คำรับรองเครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่
ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ ๒๐ เมตริกตันขึ้นไป และมีส่วนชั่งน้ำหนักเป็นระบบดิจิทัล
(เครื่องชั่งรถยนต์) เป็นไปด้วยความถูกต้อง อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒ และข้อ ๔ (๒) ของประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้เครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ ๒๐ เมตริกตันขึ้นไป
และมีส่วนชั่งน้ำหนักเป็นระบบดิจิทัล (เครื่องชั่งรถยนต์) พ.ศ. ๒๕๕๙
ลงวันที่ ๑๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๙ อธิบดีกรมการค้าภายใน ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ 
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศเป็นต้นไป

ข้อ ๒  ในประกาศนี้
เครื่องชั่ง หมายความว่า
เครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่ ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ ๒๐
เมตริกตันขึ้นไป และมีส่วนชั่งน้ำหนักเป็นระบบดิจิทัล (เครื่องชั่งรถยนต์)
ส่วนชั่งน้ำหนัก หมายความว่า
ส่วนที่ทำหน้าที่แปลงสัญญาณจากส่วนส่งผ่านน้ำหนักเป็นค่าน้ำหนัก
ส่วนส่งผ่านน้ำหนัก หมายความว่า โหลดเซลล์
ส่วนรับน้ำหนัก หมายความว่า แท่นชั่ง

ข้อ ๓ 
ให้ผู้ผลิตกำหนดรายละเอียดทางเทคนิคหรือคุณลักษณะเฉพาะของเครื่องชั่ง ส่วนชั่งน้ำหนัก
และส่วนส่งผ่านน้ำหนัก ดังนี้
(๑) เครื่องชั่ง (WI) ต้องแสดงรายละเอียด ดังต่อไปนี้
(ก) ชั้นความเที่ยง (Accuracy class)
(ข) พิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง (Maximum capacity)             Max
(ค)
ค่าขั้นหมายมาตรารับรองของเครื่องชั่ง                             e
(Verification scale interval)
(ง)
จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)            N
(จ) อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio)                          R
(ฉ)
น้ำหนักคงที่เริ่มต้นบนส่วนรับน้ำหนัก                              DL
(Deal load of load receptor)
(ช) ช่วงการตั้งค่าศูนย์ (Initial zero - setting range)                IZSR
(ซ) ค่าแก้สำหรับน้ำหนักที่ไม่สม่ำเสมอ                                 NUD
(Correction for non - uniform distributed load)
(ฌ) ค่าทดน้ำหนัก (Additive tare)                                    T+
(ญ) ขอบเขตอุณหภูมิการใช้งาน (Temperature range)             Tmin / Tmax
(ฎ) ความยาวสายสัญญาณ (Cable length of connecting cable) L
(ฏ) พื้นที่หน้าตัดสายสัญญาณ (Cross section of wire)             A
โดยกำหนดให้อัตราส่วนทดน้ำหนัก และน้ำหนักคงที่เริ่มต้น
มีคุณสมบัติดังนี้
อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio) (R) คืออัตราส่วนของแรงที่กดลงบนส่วนส่งผ่านน้ำหนักต่อแรงที่กดลงบนส่วนรับน้ำหนัก
น้ำหนักคงที่เริ่มต้นบนส่วนรับน้ำหนัก (Deal load of load receptor) (DL) คือ น้ำหนักของส่วนรับน้ำหนักและโครงสร้างที่กดลงบนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
ค่าแก้สำหรับน้ำหนักที่ไม่สม่ำเสมอ (Correction for non - uniform distributed load) (NUD) แบ่งออกได้เป็น ๓ ประเภท
๑)
เครื่องชั่งที่มีการใช้อัตราส่วนทดน้ำหนัก (R≠๑)
และมีส่วนส่งผ่านน้ำหนักตัวเดียว NUD = ๐% ของพิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง
๒) เครื่องชั่งแบบทั่วไป NUD = ๒๐% ของพิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง
๓) เครื่องชั่งแบบรถยก (Fork lift) NUD = ๕๐% ของพิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง
(๒) ส่วนชั่งน้ำหนัก (IND) ต้องแสดงรายละเอียด ดังต่อไปนี้
(ก) ชั้นความเที่ยง (Accuracy class)
(ข) จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสูงสุด
                         nind
(Max. number of verification Scale intervals)
(ค) ค่าแรงดันไฟฟ้ากระตุ้นที่ส่งไปยังส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
              Uexc
(Load cell excitation voltage)
(ง)
ค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดที่รับเข้ามาจากส่วนส่งผ่านน้ำหนัก Umin
(Minimum input voltage)
(จ)
ค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดที่รับเข้ามาจากส่วนส่งผ่านน้ำหนัก ∆umin
ต่อค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
(Min. input voltage per verification scale interval)
(ฉ) ค่าความต้านทานต่ำสุด/สูงสุด
ของโหลดเชลล์                RLmin / RLmax
(Min./max. load cell impedance)
(ช) ขอบเขตอุณหภูมิการใช้งาน (Temperature range)         Tmin / Tmax
(ซ) จำนวนสายสัญญาณ (Cable connection)
(ฌ) อัตราส่วนสูงสุดระหว่างความยาวต่อพื้นที่หน้าตัด               (L/A)max
(Max. value of cable length per wire cross section)
(๓) ส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (LC) ต้องแสดงรายละเอียด ดังต่อไปนี้
(ก) ชั้นความเที่ยง (Accuracy class)
(ข) พิกัดกำลังสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
(Maximum capacity) Emax
(ค)
ค่าน้ำหนักเริ่มต้นต่ำสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก                    Emin
(Minimum dead load)
(ง)
ค่าสัญญาณส่งออกของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Rated output)      C
(จ)
จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก nLC
(Max. number of verification Scale intervals)
(ฉ)
ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต่ำสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก     vmin
(Minimum load cell verification interval)
(ช) อัตราส่วน Emax / vmin                                              Y
(ซ) อัตราส่วน Emax / (๒ x DR)                                        Z
(ฌ)
ความต้านทานของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก                            RLC
(Input resistance of one load cell)
(ญ) ขอบเขตอุณหภูมิการใช้งาน (Temperature range)            Tmin / Tmax

ข้อ ๔  หลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขการตรวจสอบความสอดคล้องกันของเครื่องชั่ง ส่วนชั่งน้ำหนักและส่วนส่งผ่านน้ำหนักดังนี้
(๑)
ชั้นความเที่ยงของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (LC) และส่วนชั่งน้ำหนัก (IND) ต้องเทียบเท่าหรือดีกว่าชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่ง
(WI) (Accuracy class of LC & IND equal or better accuracy class of WI)

ชั้นความเที่ยง

อ้างอิง

WI

I

II

III

IIII

OIML R ๗๖

IND

I

II

III

III , IIII

OIML R ๗๖

LC

A

B

C

C , D

OIML R ๖๐

(๒) ขอบเขตอุณหภูมิการใช้งานของเครื่องชั่ง
(WI) ต้องอยู่ภายใต้ขอบเขตอุณหภูมิการใช้งานของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (LC) และส่วนชั่งน้ำหนัก (IND) ตามสมการ
Tmin (LC & IND) ≤ Tmin (WI)
Tmax (LC & IND) ≥ Tmax (WI)
(๓)
จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสูงสุดของส่วนชั่งน้ำหนัก (nind) จะต้องมากกว่าหรือเท่ากับจำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองของเครื่องชั่ง (n) ตามสมการ
nind ≥ n = Max / e
(๔)
ค่าพิกัดกำลังสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Emax) จะต้องสอดคล้องกับค่าพิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง (Max) ตามสมการ
Q x Max x
R / N ≤ Emax
โดยที่ Q = (Max + DL +IZSR + NUD + T+) / Max
Max = พิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง
(Maximum capacity)
DL = น้ำหนักคงที่เริ่มต้นบนส่วนรับน้ำหนัก (Deal load of load receptor)
IZSR = ช่วงการตั้งค่าศูนย์
(Initial zero-setting range)
NUD = ค่าแก้สำหรับน้ำหนักที่ไม่สม่ำเสมอ (Correction for non - uniform distributed load)
T+ = ค่าทดน้ำหนัก (Additive tare)
R = อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio)
N = จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)
(๕)
จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (nLC) จะต้องมากกว่า หรือเท่ากับจำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองของเครื่องชั่ง (n) ตามสมการ
nLC ≥ n = Max / e
(๖)
น้ำหนักคงที่เริ่มต้นบนส่วนรับน้ำหนัก (DL) จะต้องสอดคล้องกับค่าน้ำหนักเริ่มต้นต่ำสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
(Emin) ตามสมการ
DL x R / N ≥ Emin
โดยที่ DL = น้ำหนักคงที่เริ่มต้นบนส่วนรับน้ำหนัก (Deal load of load receptor)
R = อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio)
N = จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)
Emin = ค่าน้ำหนักเริ่มต้นต่ำสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
(Minimum dead load)
(๗) ขั้นหมายมาตรารับรองของเครื่องชั่ง
(e) จะต้องสอดคล้องกับค่าขั้นหมายมาตราต่ำสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (vmin) ตามสมการ
e x R / √N ≥ vmin = Emax / Y
โดยที่ e =
ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองของเครื่องชั่ง (Verification scale interval)
R = อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio)
N = จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)
Emax = พิกัดกำลังสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Maximum capacity)
Y = อัตราส่วน Emax / vmin
(๘)
ค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดของเครื่องชั่ง (U) จะต้องมากกว่าหรือเท่ากับค่าแรงดันสัญญาณต่ำสุดของ
(Minimum input voltage) (Umin) ตามสมการ
U = C x Uexc x R x DL / (Emax x N) ≥ Umin
โดยที่ C = ค่าสัญญาณส่งออกของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Rated output)
Uexc = ค่าแรงดันไฟฟ้ากระตุ้นที่ส่งไปยังส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
R = อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio)
DL = น้ำหนักคงที่เริ่มต้นบนส่วนรับน้ำหนัก (Deal load of load receptor)
Emax = พิกัดกำลังสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Maximum capacity)
N = จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)
Umin = ค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดที่รับเข้ามาจากส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
(๙)
ค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดต่อค่าขั้นหมายมาตรารับรองของเครื่องชั่ง (∆u) จะต้องมากกว่าหรือเท่ากับค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดต่อค่าขั้นหมายมาตรารับรอง
(∆umin) ตามสมการ
∆u = C x Uexc x R x e / (Emax x N) ≥ ∆umin
โดยที่ C = ค่าสัญญาณส่งออกของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Rated output)
Uexc = ค่าแรงดันไฟฟ้ากระตุ้นที่ส่งไปยังส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
R = อัตราส่วนทดน้ำหนัก (Reduction ratio)
e = ค่าขั้นหมายมาตรารับรองของเครื่องชั่ง (Verification scale interval)
Emax = พิกัดกำลังสูงสุดของส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Maximum capacity)
N = จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)
∆umin = ค่าแรงดันสัญญาณไฟฟ้าต่ำสุดที่รับเข้ามาจากส่วนส่งผ่านน้ำหนักต่อค่าขั้นหมายมาตรารับรอง
(๑๐) ค่าความต้านทานของโหลดเชลล์ (RLC) จะต้องสอดคล้องกับขอบเขตค่าความต้านทานต่ำสุดหารด้วยค่าความต้านทานสูงสุดของโหลดเชลล์
(RLmin / RLmax) ตามสมการ
RLmin ≤ RLC / N ≤ RLmax
โดยที่ N = จำนวนส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Number of load cells)
(๑๑)
อัตราส่วนสูงสุดระหว่างความยาวต่อพื้นที่หน้าตัดของส่วนชั่งน้ำหนัก (L/A)max จะต้องมากกว่าหรือเท่ากับอัตราส่วนสูงสุดระหว่างความยาวต่อพื้นที่หน้าตัดของเครื่องชั่ง
(L/A) ตามสมการ
(L/A) ≤ (L/A)max

ข้อ ๕  ให้ผู้ผลิตหรือผู้ซ่อมเครื่องชั่ง
ตรวจสอบความสอดคล้องกันของเครื่องชั่ง ส่วนชั่งน้ำหนัก
และส่วนส่งผ่านน้ำหนัก ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการตรวจสอบความสอดคล้องกันของเครื่องชั่งส่วนชั่งน้ำหนักและส่วนส่งผ่านน้ำหนักในข้อ
๔ ตามแบบรายงานการตรวจสอบความสอดคล้องกันของเครื่องชั่ง ส่วนชั่งน้ำหนัก
และส่วนส่งผ่านน้ำหนักที่กำหนดท้ายประกาศนี้

ข้อ ๖ 
ให้ผู้ผลิตหรือผู้ซ่อมเครื่องชั่งยื่นแบบรายงานการตรวจสอบความสอดคล้องกันของเครื่องชั่ง ส่วนชั่งน้ำหนัก
และส่วนส่งผ่านน้ำหนัก พร้อมใบคำขอตรวจสอบให้คำรับรองเครื่องชั่ง ณ สำนักงานกลางชั่งตวงวัดหรือสำนักงานสาขาชั่งตวงวัดที่มีเขตอำนาจในท้องที่ที่เครื่องชั่งติดตั้ง

ประกาศ ณ วันที่ ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๐
นันทวัลย์  ศกุนตนาค
อธิบดีกรมการค้าภายใน

[เอกสารแนบท้าย]

๑. รายงานการตรวจสอบความสอดคล้องกันของเครื่องชั่ง
ส่วนชั่งน้ำหนัก และส่วนส่งผ่านน้ำหนักตามประกาศสำนักงานกลางชั่งตวงวัดเรื่อง
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการตรวจสอบความสอดคล้องกันของส่วนชั่งน้ำหนักและส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
พ.ศ. ๒๕๖๐

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

พิมพ์มาดา/อัญชลี/จัดทำ
๒๑
กันยายน ๒๕๖๐

นุสรา/ตรวจ
๒๓
กันยายน ๒๕๖๐

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๔/ตอนพิเศษ ๒๒๙ ง/หน้า ๓๕/๑๙ กันยายน ๒๕๖๐