กฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 87 (พ.ศ. 2540) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช 2478

กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๘๗
(พ.ศ. ๒๕๔๐)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ และมาตรา ๗
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ลักษณะ
ชนิด และประเภทของเครื่องแบบเจ้าพนักงานทางหลวง ตามกฎหมายว่าด้วยทางหลวงกับการแต่งเครื่องแบบ
ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้

ภาค ๑
เครื่องแบบเจ้าพนักงานทางหลวงพิเศษ
เจ้าพนักงานทางหลวงแผ่นดิน
และเจ้าพนักงานทางหลวงสัมปทาน

หมวด ๑
ชนิดของเครื่องแบบ

ข้อ ๒ 
เครื่องแบบเจ้าพนักงานทางหลวงพิเศษ เจ้าพนักงานทางหลวงแผ่นดิน และเจ้าพนักงานทางหลวงสัมปทาน
มี ๓ ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบปฏิบัติงานสีกากี ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก็ปทรงอ่อนมีกะบังสีกากี
(ข) เสื้อคอพับหรือเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) สายนกหวีดสีเลือดหมู
(จ) เข็มขัดด้ายถักสีกากี
(ฉ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
(ช) ถุงเท้าสีดำ
(๒) เครื่องแบบปฏิบัติงานสีกากีอ่อน ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก็ปทรงอ่อนมีกะบังสีกากี
(ข) เสื้อคอพับหรือเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากีอ่อน
(ค) กางเกงขายาวสีกากี
(ง) เข็มขัดด้ายถักสีกากี
(จ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
(ฉ) ถุงเท้าสีดำ
(๓) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก็ปทรงอ่อนมีกะบังสีกากี
(ข) เสื้อคลุมแจ็กเกตสีกากีอ่อน
(ค) เสื้อคอพับหรือเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากีหรือสีกากีอ่อน
(ง) กางเกงขายาวสีกากี
(จ) เข็มขัดด้ายถักสีกากี
(ฉ) รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
(ช) ถุงเท้าสีดำ

หมวด ๒
ส่วนของเครื่องแบบ

ข้อ ๓ 
หมวกแก็ปทรงอ่อนมีกะบังสีกากี ทำด้วยผ้า ตอนหน้ามีกะบังสีเดียวกับหมวก หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์
ปักด้วยดิ้นทอง สูง ๔.๕ เซนติเมตร

ข้อ ๔  เสื้อมี
๕ แบบ คือ
(๑) เสื้อคอพับสีกากี แขนยาวรัดข้อมือ มีดุมที่ข้อมือข้างละ
๑ ดุม หรือแขนสั้นเหนือข้อศอกเล็กน้อย มีกระเป๋าเย็บติดที่อกเสื้อข้างละ ๑ กระเป๋า
กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามแนวดิ่ง กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร  มีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม
หรือเป็นกระเป๋าเสื้อชนิดไม่มีแถบกลางกระเป๋าและมีใบปกกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑
ดุม สำหรับขัดใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอดมีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างเท่า ๆ กันพอสมควร
ที่ไหล่เสื้อทั้งสองข้างมีอินทรธนูอ่อนสีเดียวกับเสื้อตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ
ปลายมนด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ
ดุมทั้งหมดเป็นรูปกลมแบน ทำด้วยวัตถุสีเดียวกับสีเสื้อ
(๒) เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี แบบคอตื้น แขนสั้น
ตัวเสื้อผ่าอกตลอด ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างเท่า ๆ กันพอสมควร
มีกระเป๋าเย็บติดภายนอก เป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละ ๒ กระเป๋า กระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม
ตัวกระเป๋ามีแถบอยู่ตรงกลางตามแนวดิ่ง กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร
ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุม สำหรับขัดใบปกกระเป๋า
กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้าง ติดดุมข้างละ ๑ ดุม
สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ดุมทั้งหมดเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับสีเสื้อ
ที่เอวด้านหลัง คาดด้วยผ้าสีเดียวกับสีเสื้อขนาดกว้าง ๕ เซนติเมตร
ชายเสื้อที่ตะเข็บกลางหลังเปิดไว้ถึงผ้าคาดเอว
(๓) เสื้อคอพับสีกากีอ่อน
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากีตาม (๑)
(๔) เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากีอ่อน
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากีตาม (๒)
(๕) เสื้อคลุมแจ็กเกตสีกากีอ่อน คอตั้ง
ทำด้วยผ้ายืดปลายโค้งมน แขนยาวรัดปลายข้อมือ มีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม
ตัวเสื้อผ่าอกตลอดติดซิปรูด มีกระเป๋าเจาะเฉียงด้านข้างตัวเสื้อเย็บรูดที่ชายเสื้อเฉพาะด้านข้างลำตัวทั้งสองข้าง

ข้อ ๕  กางเกงขายาวสีกากี
ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม กว้างไม่น้อยกว่า ๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖
เซนติเมตร ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง กว้างไม่เกิน
๑ เซนติเมตร จำนวน ๗ ห่วง ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑
กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะด้วยหรือไม่ก็ได้

ข้อ ๖ 
สายนกหวีด ทำด้วยไหมหรือด้ายถักสีเลือดหมูขนาดใหญ่ ๑ เส้น คล้องแขนซ้ายใต้อินทรธนูทางด้านไหล่
ปลายสายมีนกหวีดทำด้วยโลหะสีเงินสอดไว้ในกระเป๋าเสื้อข้างซ้าย ระหว่างดุมกระเป๋าเสื้อกับไหล่ซ้าย

ข้อ ๗  เข็มขัด ทำด้วยด้ายถักสีกากี กว้าง ๓
เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอน
ปลายมน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด
ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายสายเข็มขัดตัดตรงและหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร

ข้อ ๘ 
รองเท้ามี ๒ แบบ คือ
(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ ไม่มีลวดลาย
(๒) รองเท้าหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ ไม่มีลวดลาย

ข้อ ๙  ถุงเท้าสีดำ

ภาค ๒
เครื่องหมาย

ข้อ ๑๐  ป้ายชื่อและตำแหน่ง
ให้มีป้ายชื่อพื้นสีดำ ขนาดกว้างไม่เกิน ๒.๕ เซนติเมตร ยาวไม่เกิน ๗.๕ เซนติเมตร
แสดงชื่อตัว ชื่อสกุล และชื่อตำแหน่งในการบริหารงานหรือชื่อตำแหน่งในสายงาน
ประดับที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนขวา

ข้อ ๑๑ 
ให้ติดเครื่องหมายรูปอาร์มตามแบบท้ายกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้ที่แขนเสื้อข้างขวาและข้างซ้ายห่างจากตะเข็บไหล่
๒ เซนติเมตร
ลักษณะเครื่องหมายรูปอาร์มตามวรรคหนึ่งทำด้วยผ้าสีเลือดหมู
สูง ๙.๕ เซนติเมตร กว้างที่สุด ๗.๕ เซนติเมตร มีขอบปักด้วยไหมหรือด้ายสีทอง
ตรงกลางเป็นรูปเครื่องหมายกรมทางหลวง ปักด้วยไหมหรือด้ายสีแสด ด้านบนมีกรอบสูง ๑.๘
เซนติเมตร ปักด้วยไหมหรือด้ายสีทอง ภายในมีอักษรคำว่า เจ้าพนักงานทางหลวง สูง
๐.๘ เซนติเมตร ปักด้วยไหมหรือด้ายสีทอง ด้านล่างมีอักษรคำว่า กรมทางหลวง สูง ๐.๘
เซนติเมตร ปักด้วยไหมหรือด้ายสีทอง

ข้อ ๑๒  เครื่องแบบแสดงสังกัด
ให้มีเครื่องหมายแสดงสังกัดทำด้วยโลหะโปร่งสีทองไม่มีขอบ เป็นรูปตราพระรามทรงรถ
สูง ๒ เซนติเมตร ติดที่ปกเสื้อตอนด้านหน้าทั้งสองข้าง

ภาค ๓
เบ็ดเตล็ด

ข้อ ๑๓ 
เจ้าพนักงานทางหลวงตามกฎหมายว่าด้วยทางหลวงซึ่งมีเครื่องแบบเฉพาะอยู่แล้วจะแต่งเครื่องแบบเฉพาะนั้น
ๆ ก็ได้

ข้อ ๑๔ 
เครื่องแบบเจ้าพนักงานทางหลวงพิเศษ เจ้าพนักงานทางหลวงแผ่นดินและเจ้าพนักงานทางหลวงสัมปทาน
แบบใดจะต้องแต่งในโอกาสใด ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมทางหลวงกำหนด

ข้อ ๑๕ 
เจ้าพนักงานทางหลวงพิเศษ เจ้าพนักงานทางหลวงแผ่นดิน และเจ้าพนักงานทางหลวงสัมปทาน
ซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้าย
เว้นแต่เครื่องราชอิสริยาภรณ์ซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้ประดับที่อกเสื้อข้างขวา
ให้ติดแพรแถบที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนขวา ในกรณีที่มีแถบแพรหลายแถบ ให้ติดเรียงกันเป็นแถวยาว
แถวละไม่เกิน ๕ แถบ

ข้อ ๑๖ 
ให้กรมทางหลวงจัดทำหรือเขียนรูปตัวอย่างเครื่องแบบเจ้าพนักงานทางหลวงพิเศษ เจ้าพนักงานทางหลวงแผ่นดิน
และเจ้าพนักงานทางหลวงสัมปทาน ขึ้นไว้เป็นมาตรฐาน และสอดส่องควบคุมการแต่งเครื่องแบบให้เป็นไปตามกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้

ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๐
พลเอก ชวลิต  ยงใจยุทธ
นายกรัฐมนตรี

[เอกสารแนบท้าย]

๑. แบบเครื่องหมายรูปอาร์มท้ายกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่
๘๗ (พ.ศ. ๒๕๔๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้
คือ เนื่องจากงานของผู้ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าพนักงานทางหลวงตามกฎหมายว่าด้วยทางหลวง
สำหรับเจ้าพนักงานทางหลวงพิเศษ เจ้าพนักงานทางหลวงแผ่นดิน และเจ้าพนักงานทางหลวงสัมปทาน
มีลักษณะพิเศษแตกต่างไปจากงานของข้าราชการทั่วไป
เพราะมีอำนาจหน้าที่ในการตรวจตราดูแลมิให้มีการฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยทางหลวง
และต้องปฏิบัติงานบนทางหลวงด้วย สมควรกำหนดให้มีเครื่องแบบสำหรับเจ้าพนักงานทางหลวงดังกล่าวไว้เป็นการเฉพาะ
เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพงานและภาระหน้าที่ที่จะต้องแสดงตนและปฏิบัติต่อบุคคลที่เกี่ยวข้องโดยทั่วไป  จึงจำเป็นต้องออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้

โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๘ มีนาคม
๒๕๖๓

อรญา/ตรวจ
๔ พฤษภาคม
๒๕๖๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๔/ตอนที่ ๑๘ ก/หน้า ๔/๓ มิถุนายน ๒๕๔๐