กฎกระทรวง ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2522) ออกตามความในพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2518

กฎกระทรวง

กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๒๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการผังเมือง
พ.ศ. ๒๕๑๘[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๗๖
แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. ๒๕๑๘
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  การอุทธรณ์คำสั่งหรือหนังสือแจ้งความตามมาตรา
๗๐ ให้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อของผู้อุทธรณ์
ชี้แจงข้อเท็จจริงและความประสงค์ที่ยาขึ้นอ้างอิงในการอุทธรณ์พร้อมทั้งแบบสำเนาคำสั่งหรือหนังสือแจ้งความนั้น
และเอกสารหลักฐานประกอบอุทธรณ์ ถ้ามี
การอุทธรณ์ให้อุทธรณ์ได้สำหรับตนเอง จะอุทธรณ์แทนคนอื่นหรือมอบหมายให้คนอื่นอุทธรณ์แทนไม่ได้

ข้อ ๒ 
การยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ตามมาตรา ๗๐ (๑) (๒) (๓) (๕) (๗) และ(๘)
ในเขตจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร
ให้ผู้อุทธรณ์ยื่นต่อสำนักงานผังเมืองจังหวัดแห่งท้องที่เป็นเหตุให้มีการอุทธรณ์
และให้มีการอุทธรณ์ และให้สำนักงานผังเมืองจังหวัดส่งอุทธรณ์ต่อสำนักผังเมืองภายในเจ็ดวันนับตั้งแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์
สำหรับในเขตกรุงเทพมหานครให้ยื่นต่อสำนักผังเมือง
เมื่อสำนักผังเมืองได้รับอุทธรณ์แล้ว
ให้นำส่งอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ภายในสามวันนับตั้งแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์

ข้อ ๓ 
การยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นตามมาตรา ๗๐ (๔)
และ(๖) ในเขตจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร
ให้ผู้อุทธรณ์ยื่นต่อสำนักงานผังเมืองจังหวัดแห่งท้องที่เป็นเหตุให้มีการอุทธรณ์
สำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร ให้ยื่นต่อกองผังเมืองกรุงเทพมหานครและให้สำนักงานผังเมืองจังหวัดหรือกองผังเมืองกรุงเทพมหานครแล้วแต่กรณี
นำส่งอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นภายในเจ็ดวันนับตั้งแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์

ข้อ ๔  ภายในกำหนดเวลาของการยื่นอุทธรณ์
ผู้อุทธรณ์อาจขอแก้ไขเพิ่มเติมอุทธรณ์ได้โดยทำเป็นหนังสือชี้แจงข้อเท็จจริงและความประสงค์ที่ยกขึ้นอ้างอิงในการอุทธรณ์
พร้อมทั้งเหตุที่ขอแก้ไขเพิ่มเติมอุทธรณ์เสียใหม่  ยื่นต่อสำนักงานผังเมืองจังหวัด
กองผังเมืองกรุงเทพมหานคร หรือสำนักผังเมือง แล้วแต่กรณี
ให้สำนักงานผังเมืองจังหวัด
กองผังเมืองกรุงเทพมหานครหรือสำนักผังเมือง แล้วแต่กรณี
นำส่งอุทธรณ์ที่ขอแก้ไขเพิ่มเติมต่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นโดยเร็ว

ข้อ ๕ 
ผู้อุทธรณ์อาจขอยื่นเอกสารหลักฐานประกอบอุทธรณ์เพิ่มเติมต่อสำนักงานผังเมืองจังหวัดกองผังเมืองกรุงเทพมหานครหรือสำนักผังเมือง
แล้วแต่กรณี
ภายในกำหนดเวลาของการยื่นอุทธรณ์ได้โดยทำเป็นหนังสือชี้แจงถึงเหตุที่มิได้ยื่นเอกสารหลักฐานนั้นพร้อมกับอุทธรณ์
ให้นำความในข้อ ๔ วรรคสอง มาใช้โดยอนุโลม

ข้อ ๖ 
ถ้าระยะเวลาของการยื่นอุทธรณ์สิ้นสุดลงแล้ว
แต่ผู้อุทธรณ์มีเหตุอันสมควรแสดงว่าตนไม่อาจยื่นเอกสารหลักฐานนั้นภายในกำหนดเวลาของการยื่นอุทธรณ์ได้
ผู้อุทธรณ์จะขอยื่นเอกสารหลักฐานเพิ่มเติมสำนักงานผังเมืองจังหวัด  กองผังเมืองกรุงเทพมหานคร
สำนักผังเมืองหรือต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ 
หรือคณะกรรมการบริหารผังเมืองส่วนท้องถิ่นเวลาใดๆ ก่อนมีการวินิจฉัยก็ได้
ให้นำความในข้อ ๔ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ถ้าคณะกรรมการเห็นว่าผู้อุทธรณ์มีเหตุผลอันสมควรและเอกสารนั้นจำเป็นให้การวินิจฉัยเป็นไปโดยเที่ยงธรรม
ให้คณะกรรมการอนุญาตตามคำขอ
ข้อ ๗ 
ให้เป็นหน้าที่ของคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น
หรือผู้ที่กรรมการมอบหมายที่จะปฏิบัติดังนี้
(๑)
ลงทะเบียนอุทธรณ์ในสารบบอุทธรณ์ของคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นตามลำดับที่รับไว้
คือ ตามวันและเวลาที่ยื่นอุทธรณ์
(๒)
ลงทะเบียนคำวินิจฉัยทั้งหมดของคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นในสารบบคำวินิจฉัย
(๓)
รวบรวมรายงานและเอกสารที่ส่งต่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น
หรือรายงานเอกสารที่คณะกรรมการทำขึ้น
กับคำวินิจฉัยของคณะกรรมการไว้ในสำนวนอุทธรณ์เรื่องนั้น
(๔) แจ้งคำวินิจฉัยอุทธรณ์ไปยังผู้อุทธรณ์

ข้อ ๘ 
อุทธรณ์ที่ได้ยื่นไว้ต่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นนั้น
ให้คณะกรรมการดำเนินการไปตามลำดับเลขหมายในสารบบอุทธรณ์
เว้นแต่คณะกรรมการจะกำหนดเป็นอย่างอื่นเมื่อมีเหตุผลพิเศษ โดยแสดงถึงเหตุผลดังกล่าวไว้ในสำนวนอุทธรณ์เรื่องนั้นด้วย

ข้อ ๙  ในการพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์เรื่องใด
ห้ามมิให้กรรมการผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในอุทธรณ์เรื่องนั้นเข้าประชุม
เว้นแต่เป็นการเข้าชี้แจงต่อคณะกรรมการตามความในข้อ ๑๐

ข้อ ๑๐ 
คณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นจะเรียกผู้อุทธรณ์หรือบุคคลอื่นใดที่เกี่ยวข้องมาชี้แจงนำเอกสารหลักฐานหรือสิ่งอื่นที่จำเป็นมาเพิ่มเติมเพื่อประโยชน์ในการวินิจฉัยก็ได้

ข้อ ๑๑ 
ถ้าผู้อุทธรณ์ไม่มาชี้แจงหรือไม่ส่งเอกสารหลักฐานหรือสิ่งอื่นที่จำเป็นเพิ่มเติมตามความในข้อ
๑๐ โดยมิได้แจ้งต่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นถึงเหตุแห่งการนั้นภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ต้องมาชี้แจงหรือส่งเอกสารหลักฐานหรือสิ่งอื่นที่จำเป็นเพิ่มเติม
หรือแจ้งเหตุแห่งการนั้นแล้วแต่คณะกรรมการพิจารณาแล้วเห็นว่าไม่มีเหตุอันสมควรให้ถือว่าผู้อุทธรณ์ทิ้งอุทธรณ์

ข้อ ๑๒ 
ผู้อุทธรณ์อาจถอนอุทธรณ์ได้โดยทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้อุทธรณ์ชี้แจงเหตุแห่งการถอนอุทธรณ์
ยื่นต่อสำนักงานผังเมืองจังหวัด กองผังเมืองกรุงเทพมหานคร หรือสำนักผังเมือง แล้วแต่กรณี
ถ้าผู้อุทธรณ์ได้ยื่นหนังสือถอนอุทธรณ์ก่อนที่สำนักงานผังเมืองจังหวัด
กองผังเมืองกรุงเทพมหานครหรือสำนักผังเมืองแล้วแต่กรณี
จะนำอุทธรณ์ส่งต่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น
หรือก่อนที่คณะกรรมการจะได้เริ่มมีการพิจารณาอุทธรณ์เรื่องนั้น
ให้สำนักงานผังเมืองจังหวัด กองผังเมืองกรุงเทพมหานคร สำนักผังเมือง
คณะกรรมการอุทธรณ์ หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นแล้วแต่กรณี
อนุญาตไปตามนั้น
ถ้าผู้อุทธรณ์ถอนอุทธรณ์ระหว่างที่อยู่ในการพิจารณาของคณะกรรมการ
และได้ยื่นคำขอถอนอุทธรณ์ต่อสำนักงานผังเมืองจังหวัด กองผังเมืองกรุงเทพมหานคร
หรือสำนักผังเมืองแล้วแต่กรณี ให้นำความในข้อ ๔ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม
และให้อยู่ในดุลยพินิจของคณะกรรมการจะอนุญาตหรือไม่ก็ได้

ข้อ ๑๓  ถ้าผู้อุทธรณ์ทิ้งอุทธรณ์ตามข้อ ๑๑
หรือถอนอุทธรณ์ตามข้อ ๑๒
ให้คณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นจำหน่ายอุทธรณ์เสียจากสารบบอุทธรณ์โดยไม่ต้องวินิจฉัยอุทธรณ์นั้น

ข้อ ๑๔  การทิ้งอุทธรณ์ตามข้อ ๑๑
หรือการถอนอุทธรณ์ตามข้อ ๑๒ ย่อมลบล้างผลแห่งการยื่นอุทธรณ์นั้น
รวมทั้งกระบวนการอื่นๆ อันมีต่อมาภายหลังการยื่นอุทธรณ์
และทำให้ผู้อุทธรณ์กลับคืนฐานะเดิมเสมือนหนึ่งมิได้มีการยื่นอุทธรณ์เลย
แต่อุทธรณ์ใดที่ได้ทิ้งแล้วตามข้อ ๑๑
ผู้อุทธรณ์อาจยื่นใหม่ได้ภายในกำหนดเวลาของการยื่นอุทธรณ์ตามมาตรา ๗๐
โดยชี้แจงเหตุผลแห่งการทิ้งอุทธรณ์ประกอบอุทธรณ์ที่ได้ยื่นใหม่
ถ้าคณะกรรมการอุทธรณ์ตามข้อ ๒ หรือข้อ ๓
แล้วแต่กรณีพิจารณาเห็นว่าผู้อุทธรณ์มิได้จงใจทิ้งอุทธรณ์
และการที่ไม่ได้มาชี้แจงหรือไม่ส่งเอกสารหลักฐานหรือสิ่งอื่นที่จำเป็นเพิ่มเติมนั้นมีเหตุอันสมควรให้รับไว้และดำเนินการพิจารณาต่อไปได้

ข้อ ๑๕ 
การพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น  ให้เริ่มเมื่อมันกำหนดเวลาของการยื่นอุทธรณ์
และนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ต่างๆ ที่เป็นไปเพื่อประโยชน์ส่วนรวมแล้ว
ให้ยึดถือหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้
(๑) อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๑)
ให้พิจารณาวินิจฉัยโดยคำนึงถึงนโยบายของผังเมืองรวมในสาระสำคัญที่เกี่ยวกับสุขลักษณะ
ความปลอดภัยของประชาชน สวัสดิภาพของสังคมรวมทั้งกิจการที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดิน
สภาพของที่ดิน ทรัพย์สินอื่นที่เกี่ยวกับที่ดิน การลงทุนประโยชน์
และความเดือดร้อนรำคาญที่ประชาชนจะพึงได้รับจากกิจการนั้น
(๒) อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๒)
ให้พิจารณาวินิจฉัยโดยคำนึงถึงความประสงค์และโครงการของผู้อุทธรณ์ให้เป็นไปตามโครงการของผังเมืองเฉพาะในสาระสำคัญ
พร้อมทั้งพิจารณาถึงเหตุผลของเจ้าพนักงานท้องถิ่นหรือสำนักผังเมืองที่ปฏิเสธหรือสั่งให้มีการแก้ไขโครงการดังกล่าว
และให้คำนึงถึงประโยชน์และความเดือดร้อนที่ประชาชนในบริเวณผังเมืองเฉพาะจะพึงได้รับ
(๓) อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๓)
ให้พิจารณาวินิจฉัยโดยคำนึงถึงเหตุผลและรายละเอียดแห่งการรื้อย้าย
หรือดัดแปลงอาคารให้เป็นไปตามผังเมืองเฉพาะ รวมทั้งค่าใช้จ่ายต่างๆ
ในการรื้อย้ายหรือดัดแปลงอาคาร ประโยชน์และความเดือดร้อนของประชาชนในบริเวณนั้น
(๔) อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๕)
ให้พิจารณาวินิจฉัยถึงสภาพอาคารทรัพย์สินอื่นที่อยู่ในอาคาร
ประโยชน์และความเดือดร้อนที่ผู้อุทธรณ์จะได้รับ
โดยคำนวณตามราคาที่เป็นธรรมและให้คำนึงถึงการจัดหาที่อยู่ชั่วคราวด้วย
(๕) อุธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๕) ให้พิจารณาวินิฉัยถึงสภาพอาคารทรัพย์สินอื่นที่อยู่ในอาคาร
ประโยชน์และความเดือดร้อน ที่ผู้อุธรณ์จะได้รับ
โดยคำนวณตามราคาที่เป็นธรรมและให้คำนึงถึงการจัดหาที่อยู่ชั่วคราว
(๖) อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๖)
ให้พิจารณาวินิจฉัยถึงความเหมาะสมของที่ดินหรืออาคาร 
และราคาค่าเช่าที่เป็นธรรมทั้งนี้โดยพิจารณากันเงินเฉพาะส่วนที่เป็นค่าเช่าเท่านั้น
และต้องไม่เกินกว่าเงินค่าตอบแทนที่ผู้อุทธรณ์จะพึงได้รับ
(๗) 
อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๗)
ให้พิจารณาวินิจฉัยถึงความมากน้อยแห่งสิทธิที่ผู้อุทธรณ์ต้องเสียหรือถูกจำกัดหรือภาระที่ต้องปฏิบัติหรืองดเว้นไม่ปฏิบัติ
รวมทั้งประโยชน์และความเดือดร้อนที่ผู้อุทธรณ์จะพึงได้รับ
แต่ราคาที่จะกำหนดให้ต้องไม่เกินกว่าราคาที่ดินตามความเป็นธรรม
(๘) อุทธรณ์ที่ยื่นตามความในมาตรา ๗๐ (๘)
ให้พิจารณาวินิจฉัยถึงความจำเป็นที่จะต้องเข้าใช้ที่ดินบริเวณนั้น 
โดยคำนึงถึงเมืองเฉพาะในสาระสำคัญที่เกี่ยวกับสุขลักษณะ
ความปลอดภัยของประชาชนสวัสดิภาพของสังคม
และคำนึงถึงประโยชน์ที่จะพึงได้จากการใช้ที่ดินบริเวณนั้น สภาพของที่ดิน
ทรัพย์สินอื่นที่เกี่ยวกับที่ดิน ประโยชน์และความเดือดร้อนที่ประชาชนรวมทั้งกิจการต่าง
ๆ ที่อยู่ทั้งในและนอกเขตผังเมืองเฉพาะจะพึงได้รับและให้พิจารณาถึงค่าตอบแทนตามราคาที่เป็นธรรม
แต่ต้องไม่น้อยกว่าค่าตอบแทนที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินใกล้เคียงรายอื่นในเขตผังเมืองเฉพาะส่วนใหญ่ได้รับ

ข้อ ๑๖ 
ให้คณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นพิจารณาวินิจฉัยสั่งการภายในสามสิบวัน
นับแต่วันที่ลงทะเบียนในสารบบอุทธรณ์ตามข้อ ๗ (๑)
ในกรณีที่คณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นไม่อาจพิจารณาวินิจฉัยสั่งการได้ภายในระยะเวลาตามวรรคหนึ่งเพราะมีเหตุจำเป็นอย่างอื่น  ให้ขยายระยะเวลาพิจารณาวินิจฉัยสั่งการได้ครั้งหนึ่งไม่เกินสิบห้าวัน
และให้บันทึกเหตุผลที่จำต้องมีการขยายระยะเวลาพิจารณาไว้อีกด้วย
และเมื่อรวมกันทั้งหมดแล้วต้องไม่เกินเก้าสิบวัน

ข้อ ๑๗ 
คำวินิจฉัยของคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นให้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อกรรมการทุกคนที่ร่วมพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์เรื่องนั้น
พร้อมทั้งให้เหตุผลแห่งการที่วินิจฉัย

ข้อ ๑๘ 
เมื่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่นแล้วแต่กรณีมีคำวินิจฉัยแล้ว
ให้แจ้งคำวินิจฉัยเป็นหนังสือไปยังผู้อุทธรณ์ภายในสามวันนับแต่วันที่ได้วินิจฉัย

ข้อ ๑๙ 
ภายหลังการพิจารณาวินิจฉัยของคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น 
ผู้อุทธรณ์หรือบุคคลอื่นใดที่ถูกเรียกตัวมาชี้แจงตามความในข้อ  ๑๐
อาจร้องขอต่อคณะกรรมการอุทธรณ์หรือคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น
เพื่อขอตรวจเอกสารทั้งหมดหรือแต่บางฉบับในอุทธรณ์เรื่องนั้นก็ได้หรือจะขอคัดสำเนาหรือขอให้สำนักผังเมืองคัดสำเนาและรับรอง
โดยผู้ร้องขอเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายทั้งสิ้นก็ได้
แต่ทั้งนี้ห้ามมิให้ตรวจเอกสารหรือคัดสำเนาหรือขอให้คัดสำเนาและรับรองเอกสารที่สำนักผังเมืองสงวนไว้เพื่อปวงเมื่อประโยชน์ของรัฐ
หรือเป็นเอกสารที่เกี่ยวกับความลับของทางราชการ

ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๒
พลเอก เล็ก แนวมาลี
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่มาตรา ๗๖ แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง
พ.ศ. ๒๕๑๘ ได้บัญญัติให้กำหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการในการยื่นอุทธรณ์
และวิธีพิจารณาในการวินิจฉัยคำอุทธรณ์โดยกฎกระทรวง ฉะนั้น
เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามบทบัญญัติดังกล่าว  จึงจำเป็น

วิภา/ปรับปรุง
๒๔ สิงหาคม ๒๕๕๘

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๙๖/ตอนที่ ๑๘๗/ฉบับพิเศษหน้า ๑/๕ พฤศจิกายน ๒๕๒๒