กฎกระทรวง ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2536) ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522

กฎกระทรวง

กฎกระทรวง
ฉบับที่
๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ.
๒๕๒๒
-------------

                        อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ (๑๘) แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติรถยนตร์
(ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๓๐ และ
มาตรา ๗ (๑) แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์ พ.ศ. ๒๕๒๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
                        ข้อ
๑  ในกฎกระทรวงนี้
                        "ก๊าซธรรมชาติอัด"
หมายความว่า ก๊าซธรรมชาติที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงในสภาพ
ที่ถูกอัดจนมีความดันสูง มีส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นก๊าซมีเทน
และมีสถานะเป็นก๊าซ
                        "ถัง"
หมายความว่า ภาชนะบรรจุก๊าซธรรมชาติอัดเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับรถ
                        "ปาสกาล"
หมายความว่า หน่วยวัดความดันตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม
ว่าด้วยการกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
หลักเกณฑ์การใช้หน่วยต่าง ๆ ของระบบ
เอสไอออกตามกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
                        ข้อ
๒ 
รถที่ใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิง ต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ
เกี่ยวกับการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดอย่างน้อย ดังนี้
                        (๑)
ถังชนิดทนความดันในการใช้งานสูงสุดไม่น้อยกว่า ๒๐.๖๘ เมกาปาสกาล
                        (๒)
ลิ้นปิดเปิดก๊าซของถังที่มีลักษณะตามที่กำหนดในข้อ ๕
                        (๓)
ลิ้นปิดเปิดสำหรับท่อก๊าซที่ปิดเปิดด้วยมือและสามารถทนความดันในการ
ใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย
                        (๔)
เครื่องวัดความดันก๊าซที่สามารถแสดงค่าความดันในถังได้ทุกขณะการ
ใช้งาน
                        (๕)
ลิ้นปิดเปิดอัตโนมัติที่สามารถหยุดการจ่ายก๊าซไปยังเครื่องยนตร์ได้โดย
อัตโนมัติ
เมื่อเครื่องยนตร์หยุดทำงาน
                        (๖)
ท่อก๊าซและข้อต่อที่มีลักษณะตามที่กำหนดในข้อ ๗
                        (๗)
หัวรับเติมก๊าซและลิ้นกันกลับ
                        (๘)
เครื่องปรับความดันก๊าซที่สามารถทนความดันใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่าง
ปลอดภัย
                        (๙)
เครื่องผสมอากาศ
                        เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามวรรคหนึ่ง
ต้องเป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์
อุตสาหกรรมที่กระทรวงอุตสาหกรรมประกาศกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานผลิตภัณฑ์
อุตสาหกรรม
หรือได้มาตรฐานตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
                        ข้อ
๓  การติดตั้งถังต้องปฏิบัติดังนี้
                        (๑)
ยึดถังให้แน่นกับตัวรถในบริเวณที่มีความแข็งแรง เมื่อรถสั่นสะเทือนถัง
ต้องไม่ขยับเขยื้อน
และสามารถทนต่อแรงกระชากของถังในขณะบรรจุก๊าซเต็มถัง เมื่อรถเกิด
ความเร่งหรือความหน่วง
                        (๒)
กรณีที่ติดตั้งถังขนานกับความยาวของตัวรถ ให้ติดตั้งอุปกรณ์ยึดหรือ
ยันด้านหัวและด้านท้ายถังเพื่อป้องกันถังเคลื่อนตัวในแนวนอน
                        (๓)
ห้ามเชื่อมถังกับสิ่งอื่นใด เว้นแต่เป็นการเชื่อมจากโรงงานผู้ผลิต
                        (๔)
ถังที่ติดตั้งต้องไม่รับน้ำหนักหรือภาระอย่างหนึ่งอย่างใดของรถ
                        (๕)
ถังที่ติดตั้งไว้ภายในห้องผู้โดยสาร ห้องผู้ขับรถ หรือที่ซึ่งอากาศถ่ายเท
ไม่สะดวกต้องมีกล่องบรรจุหรือมีวัสดุหุ้มหรือครอบส่วนประกอบอื่นที่ติดอยู่ที่ถังเพื่อป้องกันก๊าซ
ซึมออกสู่บริเวณห้องที่ติดตั้ง
กล่องบรรจุหรือวัสดุที่หุ้มหรือครอบส่วนประกอบอื่นที่ติดอยู่ที่ถัง
ต้องมีท่อขนาดพื้นที่หน้าตัดภายในไม่น้อยกว่า ๒,๐๐๐
ตารางมิลลิเมตร สำหรับระบายก๊าซ
ที่รั่วซึมออกนอกตัวรถ
                        (๖)
ถังที่ติดตั้งต้องยึดด้วยวิธีหนึ่งวิธีใด ดังนี้
                        (ก)
ใช้สายรัดทำด้วยเหล็กรัดถังอย่างน้อย ๒ สาย สายรัดแต่ละสายต้องมีขนาด
ความกว้างไม่น้อยกว่า ๒๘ มิลลิเมตร ความหนาไม่น้อยกว่า ๓
มิลลิเมตร และใช้สกรูยึดสายรัดถัง
ที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร
และในกรณีที่ถังมีความจุเกินกว่า ๑๐๐ ลิตร
สายรัดแต่ละสายต้องมีขนาดความกว้างไม่น้อยกว่า ๕๐ มิลลิเมตร
ความหนาไม่น้อยกว่า ๖
มิลลิเมตร
และใช้สกรูยึดสายรัดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๒ มิลลิเมตร
                        (ข)
ใช้สกรูยึดขาถังอย่างน้อย ๔ ตัว สกรูแต่ละตัวต้องมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง
ไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร และในกรณีที่ถังมีความจุเกินกว่า
๑๐๐ ลิตร สกรูแต่ละตัวต้องมีขนาด
เส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๒ มิลลิเมตร
                        (ค)
ในกรณีที่ใช้วัสดุอื่นใดยึดถัง วัสดุที่ใช้ต้องสามารถทนต่อแรงที่คิดเปรียบเทียบ
กับน้ำหนักของถังที่บรรจุก๊าซเต็มถังได้ไม่น้อยกว่า ๒๐
เท่าสำหรับแรงที่กระทำในแนว
ตามความยาวของรถ และไม่น้อยกว่า ๘
เท่าสำหรับแรงที่กระทำในแนวอื่น
                        (๗)
ในกรณีที่ถังติดตั้งอยู่ห่างจากท่อไปเสียหรือเครื่องยนตร์น้อยกว่า ๒๐๐
มิลลิเมตร ต้องมีเครื่องป้องกันความร้อนกั้นระหว่างถังกับท่อไอเสียและเครื่องยนตร์
                        (๘)
ห้ามบรรจุก๊าซธรรมชาติอัดลงในถังจนมีความดันสูงเกินกว่า ๒๐.๖๘
เมกาปาสกาล
                        ข้อ
๔ 
ถังที่นำมาใช้ต้องผ่านการตรวจและทดสอบทุกห้าปี และห้ามมิให้ใช้ถังนั้น
เมื่อ
                        (๑)
ทดสอบด้วยความดันของของเหลว ๑.๕ เท่าของความดันใช้งานสูงสุดเป็น
เวลาไม่น้อยกว่า ๒ นาที แล้วปรากฏว่าถังบวม บิดเบี้ยว
ซึมหรือรั่ว หรือทดสอบด้วยความดันของ
ของเหลว ๑.๕ เท่าของความดันใช้งานสูงสุด โดยใช้ถังน้ำ (water
jacket) แล้วค่าการขยายตัวอย่าง
ถาวรของถังเกินร้อยละ ๕
ของการขยายตัวอย่างสมบูรณ์โดยปริมาตร
                        (๒)
ปรากฏข้อบกพร่องอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
                        (ก)
เมื่อถังถูกไฟไหม้
                        (ข)
มีน้ำหนักน้อยกว่าร้อยละ ๙๕ ของน้ำหนักถังเดิม
                        (ค)
มีรอยรั่ว ซึม รอยร้าว รอยหักพับ หรือบวม
                        (ง)
มีรอยบุบเว้าลึกเกิน ๒ มิลลิเมตร หรือเกินร้อยละ ๓.๓๓ ของความกว้าง
เฉลี่ยของรอยบุบเว้า
                        (จ)
มีรอยบาด รอยขูดขีด รอยทิ่มแทง ยาวเกินร้อยละ ๒ ของความยาวถังหรือ
ลึกเกินร้อยละ ๕ ของความหนาถัง
                        (ฉ)
มีรอยบุบเว้าลึกเกิน ๑.๕ มิลลิเมตร รวมอยู่กับรอยบาด รอยขูดขีดหรือ
รอยทิ่มแทงที่มีความยาวเท่ากับหรือมากกว่าความกว้างของรอยบุบเว้านั้น
                        (ช)
เนื้อโลหะผิวถังร่อนหลุดหรือแยกตัวออก
                        (ซ)
มีรอยผุกร่อนทั่วไปลึกเกินร้อยละ ๒๐ ของความหนาถังเดิม
                        (ฌ)
มีรอยผุกร่อนเฉพาะพื้นที่ลึกเกินร้อยละ ๒๕ ของความหนาถังเดิม
                        (ญ)
มีรอยผุกร่อนเป็นแนวยาวเกินกว่าความยาวของเส้นรอบวงถัง หรือ
มีความลึกเกินร้อยละ ๒๕ ของความหนาถังเดิม
                        (ฎ)
มีหลุมกว้างเกินกว่า ๕ มิลลิเมตร และลึกเกินกว่าร้อยละ ๔๐ ของความหนา
ถังเดิม ในแต่ละหลุม
                        (ฏ)
ถังปิดเบี้ยวไม่ได้รูปทรง
                        (ฐ)
ลิ้นเอียงจนเห็นได้ชัด
                        (ฑ)
มีการดัดแปลงหรือต่อเติมถัง
                        (ฒ)
จำนวนเกลียวของถังกับลิ้นกินกันลดลงต่ำกว่ามาตรฐาน หรือเมื่อขันเกลียว
แน่นแล้วก๊าซยังรั่วอยู่
                        (ณ)
เครื่องหมายประจำถังลบเลือนจนอ่อนไม่ออก มีการแก้ไขโดยไม่ถูกต้องหรือ
มีข้อความไม่ถูกต้องตามมาตรฐานของถังนั้น
                        ข้อ
๕ 
ลิ้นปิดเปิดก๊าซของถังต้องติดตั้งที่ถังทุกถัง สามารถปิดเปิดก๊าซระหว่าง
ถังกับส่วนประกอบอื่นได้ทั้งหมด และมีลักษณะดังนี้
                        (๑)
เป็นชนิดปิดเปิดด้วยมือ
                        (๒)
ทนความดันใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย
                        (๓)
มีกลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบายชนิดที่มีฝาครอบประทุ (burst disc) และวัสดุ
หลอมละลายง่าย (fusible material)
หรือเป็นชนิดที่มีลิ้นระบายความดัน (pressure relief
valve) และวัสดุหลอมละลายง่าย (fusible material)
                        ข้อ
๖ 
การติดตั้งลิ้นปิดเปิดสำหรับท่อก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้
                        (๑)
ติดตั้งที่ท่อร่วมของท่อก๊าซที่ต่อจากถังกับเครื่องปรับความดัน ซึ่งสามารถปิด
เปิดก๊าซจากถังทุกถังได้ทั้งหมดในคราวเดียวกัน
                        (๒)
ติดตั้งในตำแหน่งที่สามารถทำการปิดเปิดก๊าซได้โดยสะดวกรวดเร็ว
                        (๓)
มีอักษรคำว่า "ลิ้นปิดเปิด"
พร้อมทั้งมีเครื่องหมายหรือคำอธิบายวิธีปิดเปิด
ที่ลิ้นปิดเปิดหรือบริเวณใกล้เคียงในตำแหน่งที่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน
                        ข้อ
๗  ท่อก๊าซและข้อต่อต่าง ๆ
ต้องเป็นชนิดที่ใช้กับก๊าซธรรมชาติอัดได้โดย
ไม่ทำปฏิกิริยาเคมีหรือเกิดการกัดกร่อนใด ๆ
ทุกสภาพการใช้งาน และต้องมีลักษณะดังนี้
                        (๑)
กรณีที่ใช้กับความดันก๊าซเกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล ท่อก๊าซและข้อต่อ ต้อง
ทำด้วยโลหะ และสามารถทนความดันก๊าซได้ไม่น้อยกว่า ๔
เท่าของความดันใช้งานสูงสุด
                        (๒)
กรณีที่ใช้กับความดันก๊าซไม่เกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล
                        (ก)
ท่อก๊าซต้องเป็นวัสดุชนิดที่ยืดหยุ่นได้ และมีความยาวเพียงพอที่จะรับการ
สั่นสะเทือนของเครื่องยนตร์
                        (ข)
ท่อก๊าซและข้อต่อต้องสามารถทนอุณหภูมิในสภาพการใช้งานปกติได้
ไม่น้อยกว่า ๑๐๐ องศาเซลเซียส
และทนความดันก๊าซได้ไม่น้อยกว่า ๔๐๐ กิโลปาสกาล
                        ข้อ
๘  การติดตั้งท่อก๊าซ
ต้องปฏิบัติดังนี้
                        (๑)
ไม่ติดตั้งท่อก๊าซในห้องผู้โดยสาร ห้องผู้ขับรถ หรือในที่ที่อากาศไม่สามารถ
ถ่ายเทได้
เว้นแต่จะมีวัสดุหุ้มหรือครอบท่อก๊าซเพื่อป้องกันการรั่วซึมออกสู่บริเวณที่ติดตั้ง
และการ
ใช้วัสดุหุ้มหรือครอบท่อก๊าซต้องมีลักษณะที่สามารถระบายก๊าซที่รั่วซึมออกนอกตัวรถได้
                        (๒)
ท่อก๊าซและข้อต่อต่าง ๆ ที่ติดตั้งห่างจากท่อไอเสียน้อยกว่า ๑๐๐ มิลลิเมตร
ต้องติดตั้งเครื่องป้องกันความร้อนจากท่อไอเสียด้วย
                        (๓)
ในกรณีที่ใช้กับความดันก๊าซเกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล ต้องยึดท่อก๊าซให้แน่น
กับตัวรถ ตัวยึดแต่ละตัวต้องห่างกันไม่เกิน ๖๐๐ มิลลิเมตร
และต้องติดตั้งในลักษณะที่ท่อก๊าซ
สามารถยืดหรือหดตัวได้ตามสมควร
การติดตั้งในตำแหน่งที่ท่อก๊าซอาจเสียดสีกับโลหะต้องมีวัสดุ
หุ้มป้องกันการเสียดสีนั้น
                        ข้อ
๙ 
การติดตั้งหัวรับเติมก๊าซและลิ้นกันกลับ ต้องปฏิบัติดังนี้
                        (๑)
ติดตั้งหัวรับเติมก๊าซไว้ในห้องเครื่องยนตร์หรือในที่ที่อากาศถ่ายเทได้สะดวก
                        (๒)
ติดตั้งลิ้นกันกลับที่หัวรับเติมก๊าซ
                        (๓)
ติดตั้งเครื่องป้องกันการติดเครื่องยนตร์แบบอัตโนมัติเพื่อป้องกันการ
ติดเครื่องยนตร์ในขณะเติมก๊าซ
                        (๔)
ที่บริเวณใกล้เคียงกับหัวรับเติมก๊าซ ต้องมีข้อความดังต่อไปนี้ ซึ่งมีสภาพดี
และมองเห็นได้ชัดเจน
                        (ก)
ก๊าซธรรมชาติอัด
                        (ข)
ความดันไม่เกิน ๒๐.๖๘ เมกาปาสกาล
                        (ค)
เดือน และปีที่ถังหมดอายุการทดสอบ กรณีมีหลายถังให้ระบุเดือนและ
ปีของถังที่หมดอายุก่อน
                        ข้อ
๑๐  การติดตั้งเครื่องปรับความดันก๊าซ
ต้องปฏิบัติดังนี้
                        (๑)
ติดตั้งไว้ในห้องเครื่องยนตร์ โดยยึดแน่นกับตัวรถ
                        (๒)
ห้ามติดตั้งกับส่วนใดส่วนหนึ่งของเครื่องยนตร์
                        ข้อ
๑๑ 
ระบบไฟฟ้าที่ต่อไปยังเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒ ต้องมีฟิวส์
ป้องกันการลัดวงจร
                        ข้อ
๑๒  การติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ
๒ โดยทั่วไปต้องปฏิบัติ
ดังต่อไปนี้
เว้นแต่จะได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกให้ติดตั้งในลักษณะอื่น
                        (๑)
ติดตั้งไว้ในที่ที่สามารถเข้าทำการตรวจและบำรุงรักษาได้โดยง่าย
                        (๒)
ห้ามติดตั้งไว้ในที่ดังต่อไปนี้
                        (ก)
นอกตัวถังรถด้านหน้า ด้านข้าง หรือด้านท้าย
                        (ข)
บนหลังคารถ
                        (ค)
ต่ำกว่าระยะต่ำสุดของรถ
                        (ง)
ที่ที่อาจกระทบกับความร้อนโดยตรง ถูกกระทบกระแทกหรือถูกเสียดสี
เว้นแต่จะมีการป้องกันไว้แล้วเป็นอย่างดี
                        ข้อ
๑๓ 
เมื่อติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒ ครบถ้วนถูกต้องแล้ว
ต้องทำการตรวจและทดสอบส่วนประกอบทั้งหมด
                        การตรวจและทดสอบตามวรรคหนึ่ง
ต้องกระทำทุกหนึ่งปี และทุกครั้งหลังจาก
ทำการซ่อมแซมหรือแก้ไข
                        ข้อ
๑๔ 
เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบที่ต้องมี รวมทั้งการติดตั้งตามกฎกระทรวงนี้
ต้องได้รับการตรวจและทดสอบจากส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือนิติบุคคลที่มีคุณสมบัติตามที่
กรมการขนส่งทางบกเห็นชอบ
และเมื่อผู้ตรวจและทดสอบเห็นว่าเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ
รวมถึงการติดตั้งถูกต้องตามกฎกระทรวงนี้
ให้ผู้ตรวจและทดสอบออกหนังสือรับรองการตรวจ
และทดสอบตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด
                        ข้อ
๑๕  รถที่มีการตรวจและทดสอบโดยมีหนังสือรับรองถูกต้องตามข้อ
๑๔
ให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองรถปิดเครื่องหมายแสดงการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิงตามแบบ
ท้ายกฎกระทรวงนี้
ไว้ที่ด้านหน้าและด้านท้ายของตัวรถในลักษณะเห็นได้ชัดเจนขณะใช้รถ
                        ข้อ
๑๖ 
รถที่ได้ติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบเกี่ยวกับการใช้ก๊าซธรรมชาติ
อัดเป็นเชื้อเพลิงไว้แล้วก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
และมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบที่มิได้
เป็นไปตามมาตรฐานหรือมิได้มีการติดตั้งให้ถูกต้องตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้
เจ้าของหรือ
ผู้ครอบครองรถต้องแจ้งต่อกรมการขนส่งทางบกเพื่อทำการตรวจและทดสอบภายในสามสิบวัน
นับแต่วันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
และจะใช้รถต่อไปภายหลังกำหนดระยะเวลาดังกล่าวได้
ต่อเมื่อได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
                        ข้อ
๑๗ 
กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศ
ในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

                                                ให้ไว้
ณ วันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๖
                                                                   จรัส  พั้วช่วย
                                    รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
ปฏิบัติราชการแทน

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ :- 
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากในปัจจุบันได้มีการ
ริเริ่มนำก๊าซธรรมชาติอัดมาใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับรถยนตร์แทนเชื้อเพลิงชนิดอื่น
จึงสมควร
กำหนดให้รถที่ใช้เชื้อเพลิงดังกล่าว
ต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ตลอดจนมีการติดตั้งตาม
หลักเกณฑ์ที่กำหนด
เพื่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้ใช้รถและเพื่อป้องกันอุบัติภัยอันอาจเกิดแก่
ประชาชน และโดยที่มาตรา ๗ (๑) แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ. ๒๕๒๒ บัญญัติให้รถที่ขอ
จดทะเบียนต้องเป็นรถที่มีส่วนควบและมีเครื่องอุปกรณ์สำหรับรถครบถ้วนถูกต้องตามที่กำหนด
ในกฎกระทรวง 
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

[รก.๒๕๓๖/๑๐๑/๑๐พ./๒๘ กรกฎาคม ๒๕๓๖]