กฎกระทรวง ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2490) ว่าด้วยการจ่ายค่าแห่งธนบัตรชำรุด ออกตามความในพระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2471

กฎกระทรวง
ฉะบับที่ ๔
(พ.ศ. ๒๔๙๐)
ว่าด้วยการจ่ายค่าแห่งธนบัตรชำรุด
ออกตามความในพระราชบัญญัติเงินตรา
พุทธศักราช
๒๔๗๑[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๖ และมาตรา ๓๐ แห่งพระราชบัญญัติเงินตรา
พุทธศักราช ๒๔๗๑ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ให้ยกเลิกกฎกระทรวงการคลังว่าด้วยการจ่ายค่าแห่งธนบัตรชำรุด
พุทธศักราช ๒๔๘๐ ลงวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๔๘๐ และกฎกระทรวงการคลังออกตามความในพระราชบัญญัติเงินตรา
พุทธศักราช ๒๔๗๑ (ฉะบับที่ ๒)

ข้อ ๒ 
ผู้ใดประสงค์จะขอให้จ่ายค่าแห่งธนบัตรชำรุด ให้ทำคำร้องเป็นหนังสือยื่นต่อผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตร
ผู้ร้องจะต้องแนบธนบัตรไปกับคำร้องด้วย

ธนบัตรครึ่งฉบับ

ข้อ ๓ 
ในกรณีที่มีผู้ยื่นคำร้องขอให้จ่ายค่าแห่งธนบัตรครึ่งฉบับ ถ้าผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรพิจารณาเป็นที่พอใจว่า
(ก) ผู้ร้องเป็นเจ้าของคนที่สุดแห่งธนบัตรนั้นทั้งฉบับ
(ข) ผู้ร้องไม่อาจนำครึ่งที่หายมาแสดงเพราะเหตุนอกอำนาจตน
และ
(ค)
ธนบัตรครึ่งฉบับนั้นมีอักษรและเลขหมายหมวดและเลขหายประจำธนบัตร
ก็ให้ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรจ่ายค่าแห่งธนบัตรนั้นให้แก่ผู้ร้องภายในกำหนดเวลาไม่ช้ากว่าหนึ่งปี
นับแต่วันที่ได้ส่งมอบธนบัตรนั้นไว้ เว้นแต่ในระหว่างเวลาเช่นว่านี้มีผู้ยื่นคำร้องขึ้นมาภายหลังอีกในเรื่องธนบัตรฉบับเดียวกัน
ในการจ่ายค่าแห่งธนบัตรตามความในวรรคก่อน
ผู้ร้องต้องทำหนังสือสัญญาฉบับหนึ่งตามแบบของผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรรับรองว่า
ถ้าต่อไปในขณะใดผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรมีพยานหลักฐานพิสูจน์ได้ว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิที่จะรับค่าแห่งธนบัตรนั้นแล้ว
ผู้ร้องจะคืนค่าแห่งธนบัตรที่รับไปนั้นให้แก่ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรและผู้ร้องจะต้องหาบุคคลซึ่งเป็นที่เชื่อถือได้ไม่น้อยกว่าสองคนมาเป็นผู้ค้ำประกันด้วย
ความในข้อนี้มิให้นำมาใช้บังคับแก่กรณีที่เกี่ยวกับธนบัตรชนิดราคาต่ำกว่าห้าบาท

ข้อ ๔ 
ในกรณีที่ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรไม่พอใจในข้อเท็จจริงตามที่กล่าวในข้อ
๓ วรรคแรก 
ผู้ร้องอาจขอให้ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรยึดธนบัตรที่นำมายื่นไว้ก่อนได้
ในกรณีเช่นนี้เมื่อเวลาได้ล่วงพ้นไปแล้วห้าปีนับแต่วันที่ยึดธนบัตรไว้
ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรยังมิได้จ่ายค่าแห่งธนบัตรนั้นให้แก่ผู้ใดไป
และเมื่อผู้ร้องหาบุคคลซึ่งเป็นที่เชื่อถือได้มาเป็นผู้ค้ำประกันดังกล่าวในข้อ ๓
วรรคสอง ก็ให้ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรจ่ายค่าแห่งธนบัตรนั้นให้แก่ผู้ร้องไปได้
ในกรณีที่ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรพอใจในข้อเท็จจริงตามที่กล่าวในข้อ
๓ วรรคแรก
แต่ผู้ร้องไม่สามารถหาบุคคลซึ่งเป็นที่เชื่อถือได้มาเป็นผู้ค้ำประกันตามความในข้อ
๓ วรรคสอง ผู้ร้องอาจขอให้ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรยึดธนบัตรที่นำมายื่นไว้ก่อนได้
ในกรณีเช่นนี้เมื่อผู้ร้องหาบุคคลซึ่งเป็นที่เชื่อถือได้มาเป็นผู้ค้ำประกันตามความในข้อ
๓ วรรคสองได้เมื่อใด ก็ให้ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรจ่ายค่าแห่งธนบัตรนั้นให้แก่ผู้ร้องไปได้
การขอให้จ่ายค่าแห่งธนบัตรตามความในข้อนี้เป็นอันระงับเมื่อพ้นกำหนดเวลา
สิบปีนับแต่วันที่ผู้มีหน้าที่ออกและจัดการธนบัตรได้ยึดธนบัตรที่นำมายื่นไว้

ธนบัตรต่อท่อนผิด

ข้อ ๕ 
ธนบัตรต่อท่อนผิดเพียงสองท่อนเฉพาะตามยืน (แนวยืน) หรือตามนอน (แนวนอน)
ให้ผ่อนผันจ่ายค่าแห่งธนบัตรให้ได้ และให้ปฏิบัติเช่นเดียวกับธนบัตรครึ่งฉบับ โดยไม่ต้องนำความในข้อ
๓ (ก) มาใช้บังคับเว้นแต่ธนบัตรชนิดราคาต่ำกว่าห้าบาท ให้ผ่อนผันจ่ายค่าแห่งธนบัตรนั้นให้ทันที

ธนบัตรขาดวิ่น

ข้อ ๖ 
ธนบัตรขาดวิ่น ถ้าส่วนที่ขาดวิ่นนั้นไม่ถึงครึ่งฉบับ หรือในกรณีที่ธนบัตรเลอะเลือน
ถ้าการเลอะเลือนนั้นไม่ถึงแก่จะทำให้รู้ไม่ได้ว่าเป็นธนบัตรที่แท้จริงแล้วก็ให้ผ่อนผันจ่ายค่าแห่งธนบัตรนั้นทันที

ให้ไว้ ณ วันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๐
วิจิตร 
ลุลิตานนท์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

ปิยะธิดา/ปรับปรุง
๓ พฤษภาคม ๒๕๖๑

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๔/ตอนที่ ๒๗/หน้า ๔๒๕/๑๗ มิถุนายน
๒๔๙๐