ข้อบังคับว่าด้วยวิธีการปฏิบัติเกี่ยวกับการเงินขององค์การ พ.ศ. 2495

ข้อบังคับ

ข้อบังคับ
ว่าด้วยวิธีการปฏิบัติเกี่ยวกับการเงินขององค์การ
พ.ศ. ๒๔๙๕[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๑๓ แห่งพระราชบัญญัติเงินคงคลัง พ.ศ. ๒๔๙๑ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังกำหนดข้อบังคับไว้
ดังต่อไปนี้

ทั่วไป

ข้อ
๑  องค์การตามข้อบังคับนี้
หมายถึงองค์การค้าหรือส่วนราชการที่ดำเนินกิจการทำนองการค้า หรืออุตสาหกรรม
บรรดาที่ใช้ทุนหรือทุนหมุนเวียนของรัฐ แบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ
ประเภทที่
๑ ได้แก่องค์การที่ดำเนินกิจการโดยมีบัญชีทุน
หรือทุนหมุนเวียนไว้ที่กระทรวงการคลัง
ประเภทที่
๒ ได้แก่องค์การที่ดำเนินกิจการโดยไม่มีบัญชีทุนหรือทุนหมุนเวียนไว้ที่กระทรวงการคลัง

ข้อ
๒ 
องค์การใดสมควรจัดเข้าเป็นประเภทใดตามที่กล่าวไว้ในข้อ ๑
ให้กระทรวงเจ้าสังกัดขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง

องค์การประเภทที่ ๑

ข้อ
๓ 
บรรดาเงินรายรับขององค์การประเภทนี้ ให้นำส่งเข้าบัญชีทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลัง
หรือคลังจังหวัด หรือคลังอำเภอ แล้วแต่กรณี  ทั้งนี้ ต้องนำส่งอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง
แต่ถ้าเงินรายรับเป็นจำนวนเกินกว่า ๓,๐๐๐ บาท
ก็ให้นำส่งอย่างช้าภายในวันทำการรุ่งขึ้น โดยไม่ต้องรอจนครบสัปดาห์

ข้อ
๔  องค์การใดประสงค์จะมีเงินหมุนเวียนไว้เพื่อความสะดวกแก่การดำเนินงาน
ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง เพื่อกำหนดวงเงิน
เงินหมุนเวียนนี้
สำหรับส่วนกลาง
ถ้าประสงค์จะเก็บไว้เป็นเงินสดประจำที่ทำการสำหรับใช้จ่ายเป็นรายย่อย
เป็นจำนวนเท่าใด ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง นอกนั้นให้นำฝากเข้าบัญชีขององค์การ
ซึ่งจะได้เปิดขึ้น ณ ธนาคารแห่งประเทศไทย ถ้ามีความจำเป็นต้องฝากธนาคารอื่นใด
ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง
สำหรับส่วนภูมิภาค
ให้มีเงินสดประจำที่ทำการได้เฉพาะสำหรับใช้จ่ายเป็นรายย่อย
ตามจำนวนที่จะได้ตกลงกับกระทรวงการคลัง

ข้อ
๕  การเก็บรักษาเงินสด เช็ค และใบยืม
ให้มีกรรมการอย่างน้อย ๓ คน เป็นผู้เก็บรักษาและรับผิดชอบร่วมกัน
ส่วนเอกสารตลอดจนใบสำคัญและหลักฐานอื่นใด อันเกี่ยวกับการเงินทั้งสิ้น
ให้เก็บไว้ที่ปลอดภัย

ข้อ
๖ 
ให้หัวหน้าองค์การทำการตรวจสอบรับรองบัญชีเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลัง
บัญชีเงินฝากธนาคารและเงินคงเหลือ ณ ที่ทำการเป็นประจำทุกวัน

ข้อ
๗  การเบิกเงินจากคลัง
ให้ปฏิบัติตามระเบียบของกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินจากคลังโดยอนุโลม

ข้อ
๘  การจ่ายเงินขององค์กร
ต้องมีใบสำคัญคู่จ่ายไว้เป็นหลักฐาน และจะจ่ายได้เฉพาะเพื่อกิจการค้าหรืออุตสาหกรรมภายในขอบเขตแห่งวัตถุประสงค์ขององค์การเท่านั้น
ส่วนอำนาจและหน้าที่ในทางการเงินของเจ้าหน้าที่ขององค์การ
ให้แต่ละองค์การวางระเบียบขึ้นไว้ด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง

ข้อ
๙ 
การจ่ายเงินขององค์การสำหรับส่วนกลาง โดยปกติให้จ่ายเป็นเช็ค ถ้ามีความจำเป็น
จะเบิกเงินจากธนาคารเพื่อจ่ายเป็นเงินสดก็ได้
แต่ในกรณีนี้ให้เก็บรักษาไว้รอการจ่ายได้ไม่เกิน ๓ วันทำการ นับแต่วันเบิกเงินมา
(ไม่รวมถึงเงินสดประจำที่ทำการที่กำหนดไว้ตามความในข้อ ๔ วรรค ๒)
เมื่อพ้นกำหนดนี้แล้วให้นำส่งคืนเข้าบัญชีที่ธนาคารของตนทั้งสิ้น
และถ้าจ่ายไม่หมดหรือยังไม่ได้จ่ายภายใน ๑๕ วัน
นับแต่วันที่ได้รับเงินจากกระทรวงการคลัง
ก็ให้ถอนและนำส่งคืนเข้าบัญชีเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลังอย่างช้าในวันทำการรุ่งขึ้น
ยกเว้นองค์การที่กระทรวงการคลังอนุญาตให้มีเงินหมุนเวียนตามความในข้อ ๔ ซึ่งในกรณีนี้
เมื่อยอดเงินในบัญชีที่ธนาคารของตนรวมกับเงินสดประจำที่ทำการเป็นจำนวนเงินเกินกว่าวงเงินหมุนเวียนที่ได้รับอนุญาตเท่าใด
ก็ให้ถอนส่วนที่เกินนำส่งคืนเข้าบัญชีเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลัง
อย่างช้าในวันทำการรุ่งขึ้น
การออกเช็คสั่งจ่ายเงิน
ต้องมีผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายร่วมกัน ๒ คน
สำหรับส่วนภูมิภาค
เงินที่ได้เบิกจากคลังแล้ว ถ้าจ่ายไม่หมด หรือยังไม่ได้จ่ายภายใน ๑๕ วัน
นับแต่วันที่ได้รับเงิน ให้ผู้เบิกนำส่งคืนคลังในวันทำการรุ่งขึ้น

ข้อ
๑๐ 
การกำหนดตำแหน่งและอัตราเงินเดือนเจ้าหน้าที่หรือคนงานขององค์การ
ให้อนุโลมปฏิบัติตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน
โดยได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง
การบรรจุ
การเลื่อนเงินเดือน
และการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ซึ่งได้รับความตกลงจากระทรวงการคลัง

ข้อ
๑๑  การจัดหาพัสดุ
นอกจากวัตถุดิบหรือสินค้าขององค์การ หรือการจ้างเหมา ให้ใช้ระเบียบการพัสดุ
หรือระเบียบการจ้างเหมาของกระทรวงการคลัง
ส่วนการจัดซื้อวัตถุดิบหรือสินค้าให้แต่ละองค์การวางระเบียบขึ้นด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง

ข้อ
๑๒ 
การบัญชีให้ปฏิบัติตามแบบบัญชีคู่สากล และให้รายงานผลของกิจการที่กระทำ
พร้อมด้วยงบรายรับรายจ่ายและเงินคงเหลือประจำเดือน ส่งกระทรวงการคลังทุกเดือนภายใน
๑๕ วัน นับแต่วันสิ้นเดือน

ข้อ
๑๓ 
ให้องค์การมีการตรวจสอบบัญชีการเงิน ตัวเงิน และเช็ค
ตลอดจนเอกสารและหลักฐานเกี่ยวกับการเงินทั้งสิ้นเป็นการภายในเป็นการประจำ

ข้อ
๑๔  การปิดบัญชีให้กระทำปีละครั้ง
และโดยปกติให้ถือรอบปีบัญชีตั้งแต่มกราคม ถึง ธันวาคม
องค์การใดมีความจำเป็นต้องใช้รอบปีบัญชีเป็นอย่างอื่น
ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง
เมื่อปิดบัญชีเสร็จแล้ว
ให้ส่งร่างบัญชีงบดุลย์ บัญชีทำการ บัญชีการค้า บัญชีกำไรและขาดทุน พร้อมด้วยรายละเอียดอื่น
ๆ ให้กระทรวงการคลังภายในกำหนด ๓ เดือน นับแต่วันสิ้นปีบัญชี
ร่างบัญชีงบดุลย์นั้น
เมื่อกระทรวงการคลังเห็นชอบแล้ว จึงให้ส่งคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
เพื่อตรวจสอบและรับรอง แล้วส่งให้กระทรวงการคลัง

ข้อ
๑๕  การจัดสรรกำไรให้กระทำปีละ ๑
ครั้ง และเมื่อกระทรวงการคลังอนุญาตแล้ว
ให้นำเงินส่วนที่เป็นรายได้ของรัฐส่งคลังโดยเร็ว
ในการจัดสรรกำไรนั้น
องค์การใดประสงค์จะกันเงินไว้เพื่อขยายงานหรือเพื่อกิจการใด
ให้ส่งรายละเอียดไปขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง

ข้อ
๑๖  ในกรณีลดทุนหรือเลิกกิจการ
ให้นำทุนส่งคืนคลังให้เสร็จสิ้นภายใน ๗ วัน นับแต่วันลดทุน
หรือวันที่ได้ชำระบัญชีเลิกกิจการเสร็จแล้ว

องค์การประเภทที่ ๒

ข้อ
๑๗ 
ให้กระทรวงทบวงกรมเจ้าสังกัดตั้งกรรมการขึ้นคณะหนึ่งเพื่อควบคุมดำเนินงาน
มีจำนวนไม่เกิน ๑๑ คน โดยให้มีผู้แทนกระทรวงการคลังเป็นกรรมการร่วมด้วย

ข้อ
๑๘ 
ให้ทุกองค์การมีข้อบังคับเกี่ยวกับกิจการของตนขึ้นไว้
ข้อบังคับนั้นเมื่อได้รับความตกลงจากกระทรวงการคลังแล้ว จึงเป็นอันใช้ได้

ข้อ
๑๙  เพื่อความสะดวกแก่การดำเนินงาน
ให้แต่ละองค์การพิจารณากำหนดวงเงินหมุนเวียนขึ้นไว้ตามแต่จะเห็นสมควร
เงินหมุนเวียนนี้จะควรมีไว้เป็นเงินสดประจำที่ทำการสำหรับใช้จ่ายเป็นรายย่อยเท่าใด
ก็ให้กำหนดขึ้นไว้ นอกนั้นสำหรับส่วนกลางให้นำฝากธนาคารแห่งประเทศไทยทั้งสิ้น
ถ้ามีความจำเป็นต้องฝากธนาคารอื่นใด ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง
สำหรับส่วนภูมิภาค
ถ้ามีธนาคาร ก็ให้นำฝากธนาคารได้ด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง
ถ้าไม่มีธนาคารก็ให้นำฝากคลังจังหวัด หรือคลังอำเภอแล้วแต่กรณี
เงินนอกจากเงินหมุนเวียนนี้
ให้นำฝากคลังตามระเบียบเงินฝากเพื่อถอนคืนของกระทรวงการคลังทั้งสิ้น

ข้อ
๒๐  การเก็บรักษาเงินสด เช็คและใบยืม
ตลอดจนเอกสารใบสำคัญและหลักฐานอื่นใด ให้ปฏิบัติตามข้อ ๕

ข้อ
๒๑ 
ให้ผู้อำนวยการหรือผู้จัดการขององค์การทำการตรวจสอบรับรองบัญชีเงินฝากคลัง
บัญชีเงินฝากธนาคารและเงินคงเหลือ ณ ที่ทำการ เป็นการประจำทุกวัน

ข้อ
๒๒ 
การจ่ายเงินขององค์การต้องมีใบสำคัญคู่จ่ายไว้เป็นหลักฐานและจะจ่ายได้เฉพาะเพื่อกิจการค้าหรืออุตสาหกรรมภายในขอบเขตแห่งวัตถุประสงค์ขององค์การเท่านั้น

ข้อ
๒๓ 
การจ่ายเงินขององค์การที่มีเงินฝากไว้กับธนาคารโดยปกติให้จ่ายเป็นเช็ค
ถ้ามีความจำเป็น จะเบิกเงินจากธนาคาร เพื่อจ่ายเป็นเงินสดก็ได้
แต่ในกรณีนี้ให้เก็บรักษาไว้รอการจ่ายได้ไม่เกิน ๓ วันทำการ นับแต่วันเบิกเงินมา
เมื่อพ้นกำหนดนี้แล้ว ให้นำส่งคืนเข้าบัญชีที่ธนาคารทั้งสิ้น  ทั้งนี้ ไม่รวมถึงเงินสดประจำที่ทำการ
ที่กำหนดขึ้นไว้ตามความในข้อ ๑๙
การออกเช็คสั่งจ่ายเงินต้องมีผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายร่วมกัน
๒ คน
สำหรับส่วนภูมิภาคที่ไม่มีธนาคาร
ให้เบิกเงินจากคลังเก็บรักษาไว้รอการจ่ายได้ไม่เกิน ๑๕ วัน นับแต่วันเบิกเงิน
เมื่อพ้นกำหนดนี้แล้ว ถ้าจ่ายไม่หมดหรือยังไม่ได้จ่าย ให้นำส่งฝากคลังทั้งสิ้น

ข้อ
๒๔ 
การกำหนดตำแหน่งและอัตราเงินเดือนเจ้าหน้าที่หรือคนงาน
ให้เป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ ด้วยความเห็นชอบของกระทรวงเจ้าสังกัด
ส่วนการบรรจุ การเลื่อนเงินเดือน และการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ขององค์การ
ให้เป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ

ข้อ
๒๕  การจ้างเหมา การจัดหาพัสดุ
วัตถุดิบหรือสินค้าขององค์การ
ให้แต่ละองค์การวางระเบียบขึ้นด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง

ข้อ
๒๖  การบัญชี การตรวจสอบบัญชี
การรายงานผลของกิจการ การจัดสรรกำไร หรือการนำทุนส่งคลัง ให้ปฏิบัติตามข้อ ๑๒ ข้อ
๑๓ ข้อ ๑๔ ข้อ ๑๕ และข้อ ๑๖

ประกาศ ณ วันที่ ๒
เมษายน ๒๔๙๕
ภ.  บริภัณฑ์ยุทธกิจ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

พรพิมล/พิมพ์
๒๔ ก.ค ๒๕๔๔

นันทพล/ปรับปรุง
๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๔๙

ก้องเกียรติ/ผู้จัดทำ
๑๖ กันยายน ๒๕๕๑

ชุติมา/ปรับปรุง
๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๑

[๑] ราชกิจจานุเบกษา.เล่ม ๖๙/ตอนที่ ๒๕/หน้า ๕๗๗/๑๕ เมษายน ๒๔๙๕