ระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี พ.ศ. 2559

ระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรม

ระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรม
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไข
ในการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี
พ.ศ. ๒๕๕๙

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๘ (๒) มาตรา ๒๖ วรรคสอง มาตรา ๒๗
วรรคสอง
แห่งพระราชบัญญัติกองทุนยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ คณะกรรมการกองทุนยุติธรรม จึงออกระเบียบไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรม
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี พ.ศ.
๒๕๕๙

ข้อ ๒[๑]  ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๓  ให้ประธานกรรมการกองทุนยุติธรรมเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และมีอำนาจตีความและวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้

หมวด ๑
ข้อความทั่วไป

ข้อ
๔  ในระเบียบนี้
กองทุน หมายความว่า กองทุนยุติธรรม
คดี หมายความว่า
คดีอาญา คดีแพ่ง คดีปกครอง คดีเยาวชนและครอบครัว คดีศาลชำนัญพิเศษ และคดีอื่น
รวมถึงการบังคับคดี
คณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการกองทุนยุติธรรม
ประธาน หมายความว่า
ประธานอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือ
หรือประธานอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดที่คณะกรรมการแต่งตั้ง
คณะอนุกรรมการ
หมายความว่า คณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือ หรือคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดที่คณะกรรมการแต่งตั้ง
เลขานุการ หมายความว่า
เลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือ
หรือเลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดที่คณะกรรมการแต่งตั้ง
ผู้ขอรับความช่วยเหลือ หมายความว่า
ผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีในราชอาณาจักรทั้งการยื่นคำร้อง ฟ้องคดี
ดำเนินคดี ต่อสู้คดี บังคับคดี และการดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง
ทนายความ หมายความว่า
ทนายความตามกฎหมายว่าด้วยทนายความ และได้ขึ้นบัญชีไว้กับกองทุน
สำนักงาน หมายความว่า สำนักงานกองทุนยุติธรรม
หรือหน่วยงานในจังหวัดที่สังกัดกระทรวงยุติธรรมที่ปลัดกระทรวงยุติธรรมมอบหมาย
เจ้าหน้าที่ หมายความว่า
พนักงานของกองทุนหรือเจ้าหน้าที่ของกระทรวงยุติธรรมที่ได้รับมอบหมาย

หมวด ๒
การยื่นคำขอ

ข้อ ๕  ผู้ขอรับความช่วยเหลืออาจยื่นคำขอด้วยตนเอง
หรือผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาล ผู้พิทักษ์
สามีหรือภริยาที่จดทะเบียนสมรสเป็นผู้ยื่นคำขอแทน
หรือผู้ขอรับความช่วยเหลืออาจมอบอำนาจให้บุคคลใด เป็นผู้ยื่นคำขอแทนก็ได้
โดยวิธีการส่งคำขอทางไปรษณีย์ จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ หรือช่องทางอื่น
ตามแบบท้ายระเบียบนี้
กรณีผู้ยื่นคำขอเป็นผู้เยาว์ คนไร้ความสามารถ
หรือคนเสมือนไร้ความสามารถ ต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาล
หรือผู้พิทักษ์ แล้วแต่กรณี
หากผู้ยื่นคำขอเป็นสามีหรือภริยาที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส
บุพการี ผู้สืบสันดาน ญาติใกล้ชิด ผู้บังคับบัญชา หรือนายจ้างของบุคคลดังกล่าว
ให้เจ้าหน้าที่จัดทำเอกสารมอบอำนาจจากผู้มีสิทธิขอรับความช่วยเหลือต่อไป
กรณีที่ผู้ขอรับความช่วยเหลือยื่นคำขอผ่านส่วนราชการในสังกัดกระทรวงยุติธรรม
หรือส่วนราชการอื่น เมื่อส่วนราชการนั้นได้ดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายแล้ว
ให้นำส่งสำนักงานเพื่อดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ต่อไป

ข้อ
๖  ให้สำนักงานที่เป็นภูมิลำเนา
หรือถิ่นที่อยู่อาศัยของผู้ยื่นคำขอเป็นสำนักงานที่รับผิดชอบ
หรือเจ้าหน้าที่อาจส่งคำขอไปยังสำนักงานอื่นเพื่อประโยชน์ในการดำเนินคดีก็ได้
ในกรณีข้อพิพาทเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์
หรือสิทธิหรือประโยชน์อันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ ให้สำนักงานที่ทรัพย์นั้นตั้งอยู่เป็นสำนักงานที่รับผิดชอบ
หรืออาจให้สำนักงานที่เป็นภูมิลำเนา
หรือถิ่นที่อยู่อาศัยของผู้ยื่นคำขอเป็นสำนักงานที่รับผิดชอบก็ได้

ข้อ
๗  เมื่อเจ้าหน้าที่รับคำขอแล้ว
เห็นว่าเอกสารหลักฐานที่จำเป็นต้องประกอบการพิจารณายังไม่ครบถ้วน
ให้เจ้าหน้าที่แจ้งให้ผู้ยื่นคำขอทราบเพื่อดำเนินการส่งเอกสารหลักฐานให้ครบถ้วน

ข้อ
๘  ก่อนการดำเนินการพิจารณาคำขอ
ให้เจ้าหน้าที่ประเมินเบื้องต้น หากพบปัญหาความเดือดร้อนที่จะต้องแก้ไขเร่งด่วน
ให้ดำเนินการเพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าหรือประสานส่งต่อตามความจำเป็นแก่กรณี อาทิ
การรักษาพยาบาล การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท การหาที่พักพิงชั่วคราว เป็นต้น
ทั้งนี้ ให้เจ้าหน้าที่ให้บริการแก่เด็ก สตรี ผู้สูงอายุ
คนพิการ หรือผู้ด้อยโอกาส ให้ได้รับความสะดวกรวดเร็วเป็นกรณีพิเศษ

หมวด ๓
การให้ความช่วยเหลือ

ข้อ
๙  ผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีจากกองทุน
อาจขอรับความช่วยเหลือได้ในกรณี ดังต่อไปนี้
(๑) ค่าจ้างทนายความ
(๒) ค่าที่ปรึกษาหรือผู้ช่วยเหลือทางกฎหมายในการดำเนินคดี
หรือผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน
(๓) ค่าฤชาธรรมเนียม
(๔) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินคดี เช่น ค่าตรวจพิสูจน์
ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับค่าวัสดุ อุปกรณ์
เครื่องมือที่ใช้ในการแสวงหาข้อเท็จจริงและหลักฐาน ค่าใช้จ่ายในการจัดเตรียมเอกสาร
ค่าใช้จ่ายในการสอบแนวเขตรังวัดที่ดิน ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศหรือทางดาวเทียม
การอ่าน แปล ตีความ หรือวิเคราะห์ภาพถ่าย
(๕) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินคดี
ตามที่คณะกรรมการเห็นสมควร
หลักเกณฑ์
เงื่อนไข และอัตราการให้ความช่วยเหลือข้างต้นให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนด

หมวด ๔
หลักเกณฑ์การพิจารณา การทบทวน
และการแจ้งผล

ข้อ
๑๐  การพิจารณาให้ความช่วยเหลือ
คณะอนุกรรมการต้องคำนึงถึงหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้
(๑) พฤติกรรมและข้อเท็จจริง ของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน
(๒) ฐานะของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน
(๓) โอกาสที่ผู้จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนจะได้รับความช่วยเหลือ
หรือบรรเทาความเสียหายตามกฎหมายอื่น

ข้อ
๑๑  การพิจารณาพฤติกรรมและข้อเท็จจริงของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนตามข้อ
๑๐ (๑) ควรคำนึงถึงหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้
กรณีผู้ยื่นคำขอประสงค์ยื่นคำร้อง
ฟ้องคดี บังคับคดี หรือการดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง
(๑) เป็นการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ หรือมีกฎหมายบัญญัติรับรองสิทธิ
และต้องมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ตามกฎหมาย
หรือจะต้องใช้สิทธิทางศาล
(๒) เป็นการปกป้องรักษาประโยชน์ส่วนรวมของประชาชน
(๓) เป็นการกระทำละเมิดที่กระทบต่อความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการยุติธรรม
(๔) เป็นเรื่องที่กระทบต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน
หรือความมั่นคงของประเทศหรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
(๕) พฤติกรรมข้อเท็จจริงและเงื่อนไขอื่น ๆ ตามสถานการณ์
สภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้น เช่น การช่วยเหลือให้พ้นจากการกระทำของผู้มีอิทธิพลหรือการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบของเจ้าหน้าที่ของรัฐ
เป็นต้น
กรณีผู้ยื่นคำขอประสงค์ต่อสู้คดี
หรือการดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง
(๑) ต้องไม่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศหรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
เว้นแต่มีหลักฐานอันน่าเชื่อถือว่าน่าจะไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด
(๒)
ต้องไม่มีผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เว้นแต่มีหลักฐานอันน่าเชื่อถือว่าน่าจะไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด
(๓)
ต้องไม่มีผลกระทบต่อความเสียหายของประชาชนส่วนรวม เว้นแต่มีหลักฐานอันน่าเชื่อถือว่าน่าจะไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด
(๔) ต้องมีหลักฐานพอสมควรว่ามิได้เป็นผู้ผิดสัญญาหรือละเมิดสิทธิผู้อื่น
และต้องใช้สิทธิโดยสุจริต

ข้อ
๑๒  การพิจารณาฐานะของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน
ตามข้อ ๑๐ (๒) อาจคำนึงถึง
(๑) รายได้ หรือความสามารถทางเศรษฐกิจของผู้ขอรับความช่วยเหลือ
(๒) ภาระค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพตามปกติอันควรแก่ฐานานุรูป
(๓) ภาระหนี้สินของผู้ขอรับความช่วยเหลือ
ที่ไม่สามารถเข้าถึงความยุติธรรมเป็นสำคัญ
เจ้าหน้าที่อาจสอบถามหรือให้แสดงหลักฐานต่าง
ๆ หรือจะแสดงภาระหนี้สิน หรือมีการจัดส่งเจ้าหน้าที่ไปแสวงหาข้อเท็จจริงเพื่อประกอบการพิจารณาให้ความช่วยเหลือหากมีพฤติการณ์น่าสงสัยเกี่ยวกับฐานะทางเศรษฐกิจของผู้ขอรับความช่วยเหลือ

ข้อ
๑๓  ในการให้ความช่วยเหลือ
คณะอนุกรรมการต้องพิจารณาฐานะทางการเงินของกองทุนประกอบ

ข้อ
๑๔  ให้เจ้าหน้าที่สอบปากคำ ลงพื้นที่
ตรวจสอบความประพฤติ ตามความเหมาะสมและจำเป็น
เพื่อประโยชน์ในการพิจารณาให้ความช่วยเหลือตามวัตถุประสงค์ของกองทุน  ทั้งนี้ อาจมีหนังสือสอบถาม
หรือเชิญบุคคลใด มาให้ถ้อยคำ ส่งเอกสารหลักฐาน
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องหรือสิ่งอื่นใดที่จำเป็นต่อการพิจารณาคำขอก็ได้
ให้เจ้าหน้าที่แสวงหาข้อเท็จจริงและทำรายงานความเห็นของเจ้าหน้าที่เพื่อเสนอต่อคณะอนุกรรมการหรือประธานโดยเร็ว

ข้อ
๑๕  ในการพิจารณาคำขอ
ให้คณะอนุกรรมการเป็นผู้พิจารณาคำขอ
ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นเร่งด่วนไม่สามารถเสนอคำขอต่อคณะอนุกรรมการตามวรรคหนึ่งได้ ให้ประธานเป็นผู้มีอำนาจพิจารณาคำขอ
และรายงานให้คณะอนุกรรมการทราบโดยเร็ว

ข้อ
๑๖  คณะอนุกรรมการ หรือประธาน
มีอำนาจพิจารณาอนุมัติ ไม่อนุมัติ หรือยุติคำขอ
เหตุแห่งการยุติคำขอ
มีดังนี้
(๑) ผู้ขอรับความช่วยเหลือมีหนังสือขอยุติคำขอรับความช่วยเหลือ
(๒) ผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่ส่งเอกสาร หลักฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมต่อสำนักงานภายในระยะเวลาตามที่กฎหมายกำหนด
(๓)
ไม่สามารถติดต่อผู้ขอรับความช่วยเหลือตามที่อยู่ที่แจ้งไว้ได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด
(๔) ผู้ขอรับความช่วยเหลือให้ข้อเท็จจริง หรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จ

ข้อ
๑๗  การพิจารณาให้ความช่วยเหลือ
คณะอนุกรรมการ หรือประธานอาจให้ความช่วยเหลือเต็มจำนวน หรือบางส่วนก็ได้

ข้อ
๑๘  ให้เลขานุการ แล้วแต่กรณี
แจ้งผลการพิจารณาเป็นหนังสือให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทราบภายในระยะเวลาเจ็ดวันนับแต่วันที่คณะอนุกรรมการหรือประธานพิจารณาแล้วเสร็จ
หากการพิจารณายังไม่แล้วเสร็จ
ให้เลขานุการแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทราบถึงเหตุแห่งความล่าช้าจนกว่าจะพิจารณาแล้วเสร็จ

ข้อ
๑๙  หากกรณีผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่เห็นด้วยกับผลการพิจารณาของคณะอนุกรรมการหรือประธาน
ให้ยื่นหนังสือขอให้ทบทวนผลการพิจารณาต่อคณะอนุกรรมการ หรือประธาน แล้วแต่กรณี
พร้อมทั้งแสดงเหตุผลและข้อเท็จจริงภายในกำหนดสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งผลการพิจารณา

ข้อ ๒๐  ให้เลขานุการ
แล้วแต่กรณี แจ้งผลการพิจารณาทบทวนเป็นหนังสือให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทราบ
ภายในระยะเวลาเจ็ดวันนับแต่วันที่คณะอนุกรรมการหรือประธานพิจารณาแล้วเสร็จ

หมวด ๕
การดำเนินการช่วยเหลือของกองทุน

ข้อ
๒๑  เมื่อผู้มีอำนาจพิจารณาอนุมัติค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีแก่ผู้ขอรับความช่วยเหลือแล้ว
ให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทำสัญญาการได้รับความช่วยเหลือ ณ สำนักงานภายในสามสิบวัน
นับแต่วันที่ได้รับแจ้งผล  ทั้งนี้
ตามแบบที่คณะกรรมการประกาศ

ข้อ
๒๒  ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมายมีอำนาจลงนามในสัญญาการได้รับความช่วยเหลือ
ถ้าผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่มาทำสัญญาภายในเวลาที่กำหนดโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง
ให้ถือว่าไม่ประสงค์จะขอรับความช่วยเหลือ ให้คณะอนุกรรมการ หรือประธาน
ยุติการให้ความช่วยเหลือ เว้นแต่เป็นกรณีมีเหตุอันสมควร
หลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขในการจ่ายเงินให้เป็นไปตามระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรม
ว่าด้วยการรับเงิน การจ่ายเงิน และการเก็บรักษาเงินของกองทุนยุติธรรม

ข้อ
๒๓  ให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการจัดหาทนายความตามลำดับบัญชีทนายความกองทุนตามความในหมวด
๖ ส่วนที่ ๒
ในคดีที่มีความยุ่งยากซับซ้อนหรือมีผลกระทบต่อประชาชน
หรือกลุ่มบุคคลตั้งแต่สิบรายขึ้นไปหรือที่อาจมีผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม
เจ้าหน้าที่อาจจัดหาทนายความนอกเหนือเขตพื้นที่
หรือทนายความที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนไว้กับกองทุน โดยความเห็นชอบของเลขานุการ
เพื่อประโยชน์ของผู้ขอรับความช่วยเหลือ
หากกองทุนพิจารณาให้ความช่วยเหลือในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกา
กองทุนอาจกำหนดให้ทนายความรายเดิมมีหน้าที่ร่างอุทธรณ์ หรือฎีกา แล้วแต่กรณี

ข้อ
๒๔  การทำสัญญาจ้างทนายความเพื่อดำเนินการช่วยเหลือผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดี
ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมายจัดทำสัญญาจ้างทนายความและลงนามในสัญญาจ้างทนายความ
 ทั้งนี้
เป็นไปตามแบบที่คณะกรรมการประกาศ
ในกรณีจำเป็นเร่งด่วนที่ไม่อาจทำสัญญาจ้างทนายความได้ทัน
ให้เลขานุการ พิจารณาคัดเลือกทนายความจากบัญชีทนายความของกองทุนเพื่อดำเนินคดี
หรือบังคับคดีให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือไปพลางก่อนแล้วทำสัญญาจ้างทนายความกับกองทุนภายหลัง
ทนายความจะต้องปฏิบัติตามสัญญาจ้างทนายความ
และข้อบังคับสภาทนายความ

ข้อ
๒๕  ผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่อาจเปลี่ยนตัวทนายความที่ได้รับการแต่งตั้งได้
เว้นแต่ความปรากฏแก่เจ้าหน้าที่
หรือผู้ขอรับความช่วยเหลือพบพฤติการณ์ที่อาจทำให้เกิดความเสียหายแก่คดีหรือทนายความผิดสัญญาจ้างทนายความ
เจ้าหน้าที่หรือผู้ขอรับความช่วยเหลือ อาจร้องขอให้เปลี่ยนทนายความได้
โดยให้ชี้แจงและแสดงเหตุผลเป็นหนังสือ
ทนายความไม่อาจขอถอนตัวจากการที่ได้รับแต่งตั้งได้
เว้นแต่มีเหตุสำคัญที่ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ตามสัญญาจ้างทนายความ
ทั้งนี้
การพิจารณาเปลี่ยนทนายความให้อยู่ในดุลพินิจของคณะอนุกรรมการ
หรือประธานหรือเลขานุการ แล้วแต่กรณี
กรณีมีการแต่งตั้งทนายความเข้าไปในคดีแล้วต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เปลี่ยนทนายความ

ข้อ
๒๖  ให้เจ้าหน้าที่กำกับดูแลการปฏิบัติหน้าที่ของทนายความให้เป็นไปตามสัญญาอย่างต่อเนื่องเพื่อมิให้เกิดความเสียหายเกี่ยวแก่คดี
หากพบว่าทนายความละเลยเพิกเฉยไม่ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ให้เจ้าหน้าที่แจ้งเตือนทนายความโดยเร็ว

ข้อ
๒๗  ในกรณีที่มีเหตุจำเป็น
ผู้ขอรับความช่วยเหลือจะเสนอทนายความที่มีความรู้ความสามารถ
ประสบการณ์ให้คณะอนุกรรมการพิจารณาอนุมัติแต่งตั้งก็ได้ แม้ทนายความผู้นั้นจะไม่ได้ขึ้นบัญชีไว้กับกองทุนก็ตาม
ให้ทนายความดังกล่าวได้รับค่าจ้างเช่นเดียวกับทนายความที่ขึ้นบัญชีกับกองทุนและต้องมีความผูกพันเป็นไปตามระเบียบนี้ด้วย

ข้อ
๒๘  ในกรณีที่ทนายความที่ขึ้นบัญชีกับกองทุนตามประกาศของคณะกรรมการ
พ้นสภาพการเป็นทนายความ แต่ยังทำงานตามสัญญาจ้างไม่แล้วเสร็จ
ให้เลขานุการมีอำนาจแต่งตั้งและอนุมัติวงเงินในการจ้างทนายความคนใหม่เพื่อดำเนินคดีให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือ
 ทั้งนี้
ให้อยู่ภายใต้วงเงินที่คณะกรรมการกำหนด

ข้อ
๒๙  การจ่ายค่าจ้างและค่าอื่นใดให้แก่ทนายความ
ให้เป็นไปตามสัญญาจ้างทนายความ 
ทั้งนี้ ทนายความต้องปฏิบัติตามระเบียบนี้หรือระเบียบอื่นที่กำหนดให้ทนายความต้องปฏิบัติ
มิฉะนั้นกองทุนมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและเรียกคืนค่าจ้างและค่าอื่นใดได้ตามสัญญา
กรณีทนายความไม่ปฏิบัติหน้าที่ตามสัญญา
จนทำให้เกิดความเสียหายแก่กองทุน
ให้กองทุนดำเนินการเรียกร้องค่าเสียหายหรือดำเนินคดีกับทนายความต่อไป แล้วแต่กรณี

ข้อ
๓๐  ให้เจ้าหน้าที่จัดทำคำร้องให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีลงนามในคำร้องยื่นไว้ต่อศาลโดยให้ปรากฏข้อความว่า
เมื่อศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง ให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือเป็นฝ่ายได้รับคืน
ค่าฤชาธรรมเนียม และหรือค่าทนายความคืน ขอศาลได้โปรดมีคำสั่งให้จ่ายเงินจำนวน (ตามที่กองทุนยุติธรรมจะได้แถลงศาลทราบ
เมื่อคดีนี้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งแล้ว) ให้แก่กองทุนยุติธรรม ในขณะที่อนุมัติความช่วยเหลือให้แก่ผู้ขอรับความช่วยเหลือ
และยื่นไว้ต่อศาลในคดีที่ขอรับความช่วยเหลือ 
ทั้งนี้ ผู้ขอรับความช่วยเหลือยินยอมให้มีการดำเนินการดังกล่าวข้างต้น

หมวด ๖
ทนายความกองทุน

ส่วนที่ ๑
ทนายความกองทุนยุติธรรม

ข้อ
๓๑  ให้สำนักงานกองทุนยุติธรรม
ประกาศรับสมัครทนายความเพื่อขึ้นบัญชีกับกองทุนอย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง
หรือขอบัญชีทนายความจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ให้สำนักงานทำหน้าที่ตรวจสอบคุณสมบัติ
ลักษณะต้องห้าม
และหลักฐานเบื้องต้นของทนายความส่งให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมรวบรวมบัญชีรายชื่อทนายความและตรวจสอบเพื่อขึ้นบัญชีทนายความตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำหนด
แล้วประกาศให้ทราบเป็นการทั่วไป

ข้อ
๓๒  ผู้สมัครเป็นทนายความกองทุนยุติธรรมต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม
ดังต่อไปนี้
(๑) มีสัญชาติไทย
(๒) มีอายุไม่ต่ำกว่า ๒๕ ปีบริบูรณ์
(๓) เป็นผู้ที่ได้รับอนุญาตให้เป็นทนายความตามกฎหมายว่าด้วยทนายความ
และเป็นทนายความมาแล้วไม่น้อยกว่า ๓ ปี
(๔) มีประสบการณ์การว่าความรวมทุกประเภทคดีมาแล้วไม่น้อยกว่า ๒๐ คดี
(๕)
เป็นผู้เลื่อมใสในการปกครองระบอบประชาธิปไตยตามรัฐธรรมนูญด้วยความบริสุทธิ์ใจ
(๖) ไม่เป็นผู้มีความประพฤติเสื่อมเสีย หรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี
(๗) ไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว
(๘) ไม่เป็นผู้เคยถูกลงโทษไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการหรือรัฐวิสาหกิจหน่วยงานอื่นของรัฐหรือหน่วยงานของเอกชน
(๙) ไม่เป็นผู้เคยรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก
เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
(๑๐) ไม่เป็นคนไร้ความสามารถ
หรือคนเสมือนไร้ความสามารถหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบหรือมีกายหรือจิตใจไม่เหมาะสมที่จะเป็นทนายความกองทุนยุติธรรม
(๑๑)
ไม่เป็นผู้เคยถูกสอบสวนคดีมรรยาททนายความและถูกลงโทษฐานประพฤติผิดมรรยาททนายความ

ข้อ
๓๓  ผู้ใดประสงค์สมัครเป็นทนายความ
จะต้องส่งใบสมัครที่สำนักงาน
ใบสมัครทนายความให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนด

ส่วนที่ ๒
การอนุมัติและจัดจ้างทนายความ

ข้อ
๓๔  ในการแต่งตั้งทนายความเพื่อให้ความช่วยเหลือผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีให้ประธานหรือเลขานุการ
พิจารณาคัดเลือกจากบัญชีทนายความของกองทุน
การแต่งตั้งทนายความให้พิจารณาจากทนายความที่ขึ้นบัญชีไว้ในแต่ละเขตจังหวัด
ตามลำดับในบัญชีทนายความของกองทุนก่อน
หากปรากฏข้อเท็จจริงที่เป็นข้อสำคัญไม่อาจใช้ทนายความที่ขึ้นบัญชีในจังหวัด
หรือกรณีไม่มีทนายความที่จะดำเนินคดี หรือการบังคับคดี
เพื่อให้ความช่วยเหลือประชาชนในเขตจังหวัดนั้นให้คัดเลือกจากบัญชีทนายความในจังหวัดใกล้เคียง
ให้เลขานุการ
จัดให้มีทนายความขึ้นบัญชีไว้ให้ความช่วยเหลือในการดำเนินคดีแก่ประชาชนให้เพียงพอ
เพื่อให้ได้รับความสะดวก รวดเร็ว และให้ควบคุมดูแล
การให้บริการดังกล่าวดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย ถูกต้อง และเป็นธรรม
ให้เลขานุการ
พิจารณาแต่งตั้งทนายความและอนุมัติวงเงินในการจ้างทนายความ
ทนายความที่ได้รับการแต่งตั้งจะต้องไม่เป็นหรือเคยเป็นทนายความของคู่ความฝ่ายตรงข้ามและไม่เป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในคดี
หากทราบภายหลัง ต้องแจ้งเหตุอันไม่อาจดำเนินคดีได้ให้แจ้งฝ่ายเลขานุการทราบ
เพื่อพิจารณาจัดจ้างทนายความผู้อื่นต่อไป

ส่วนที่ ๓
วินัยและความประพฤติ

ข้อ
๓๕  ทนายความต้องปฏิบัติตนตามข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความและข้อกำหนดตามสัญญาจ้างทนายความโดยเคร่งครัด

ข้อ
๓๖  ทนายความต้องดำเนินคดีให้กับผู้ขอรับความช่วยเหลือโดยไม่ชักช้าเพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายต่อคดี
พึงระมัดระวังมิให้คดีของผู้ขอรับความช่วยเหลือเกิดความเสื่อมเสียซึ่งสิทธิประโยชน์หรือเกิดความเสียหาย

ข้อ
๓๗  ห้ามทนายความเรียกค่าบริการหรือค่าจ้าง
หรือผลประโยชน์ใด ๆ หรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใด
ที่ไม่เหมาะสมอันเป็นการขัดต่อการปฏิบัติหน้าที่ในการให้ความช่วยเหลือ
จากผู้ขอรับความช่วยเหลือ

ข้อ
๓๘  ให้เลขานุการและเจ้าหน้าที่
ควบคุม กำกับ ดูแล ป้องกันมิให้ทนายความประพฤติผิดวินัย

ข้อ ๓๙  ทนายความผู้ใดฝ่าฝืนข้อกำหนดในข้อ ๓๕
ถึงข้อ ๓๗ หรือประพฤติตนไม่สมควรโดยประการอื่นให้พ้นสภาพการเป็นทนายความตามระเบียบนี้
และให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมรายงานสภาทนายความทราบ และกองทุนมีสิทธิบอกเลิกสัญญา
และฟ้องเรียกค่าจ้างคืน

ส่วนที่ ๔
การพ้นสภาพการเป็นทนายความ

ข้อ
๔๐  ทนายความพ้นสภาพการเป็นทนายความ
เมื่อ
(๑) ตาย
(๒) ลาออก
(๓) ขาดจากความเป็นทนายความตามกฎหมายว่าด้วยทนายความ
(๔) พ้นสภาพการเป็นทนายความ ตามข้อ ๓๙

ข้อ
๔๑  ให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมตรวจสอบสถานะทนายความที่ขึ้นบัญชีกองทุนเพื่อให้เป็นปัจจุบันทุกระยะสองปีและให้คณะกรรมการประกาศยกเลิกบัญชีรายชื่อทนายความที่พ้นสภาพตามข้อ
๔๐
ห้ามทนายความที่ถูกยกเลิกบัญชีตามวรรคหนึ่งสมัครขึ้นบัญชีทนายความอีก

หมวด ๗
การรายงานผล

ข้อ
๔๒  ให้เลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดรายงานผลการพิจารณาให้ความช่วยเหลือต่อคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือ
เพื่อรายงานต่อคณะกรรมการภายในวันที่ห้าของทุกเดือน
ให้เลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือรายงานผลการพิจารณาตามวรรคหนึ่งและผลการดำเนินงานของคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือ
และผลการดำเนินงานของคณะอนุกรรมการหรือคณะทำงาน ที่คณะกรรมการมอบหมาย
เพื่อเสนอต่อคณะกรรมการทุกรอบสามเดือน

ข้อ
๔๓  ในกรณีที่คณะกรรมการมีข้อคิดเห็น
หรือมติเกี่ยวข้องกับผลการพิจารณาของคณะอนุกรรมการคณะใด
ให้สำนักงานแจ้งให้ประธานอนุกรรมการคณะนั้นทราบโดยเร็ว

หมวด ๘
เบ็ดเตล็ด

ข้อ
๔๔  กรณีผู้ขอรับความช่วยเหลือให้ข้อเท็จจริง
หรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จถึงขนาดว่าหากไม่แสดงข้อความอันเป็นเท็จจะไม่ได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน
ต่อเจ้าหน้าที่เพื่อเป็นประโยชน์แก่ตนในการขอรับความช่วยเหลือเงินกองทุน
เจ้าหน้าที่อาจเสนอความเห็นต่อคณะอนุกรรมการหรือประธานเพื่อยุติคำขอดังกล่าวก็ได้
กรณีผู้ขอรับความช่วยเหลือให้ข้อเท็จจริง
หรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จ เพื่อเป็นประโยชน์แก่ตนถึงขนาดว่า
หากไม่แสดงข้อความอันเป็นเท็จจะไม่ได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนต่อคณะอนุกรรมการหรือประธาน
จนเป็นผลให้คณะอนุกรรมการหรือประธานอนุมัติหรือได้จ่ายเงินช่วยเหลือแล้วคณะอนุกรรมการหรือประธานอาจยกเลิกการอนุมัติ
หรือการจ่ายเงินดังกล่าวก็ได้
หากผู้ขอรับความช่วยเหลือมิได้ชำระเงินคืน
ให้กองทุนดำเนินคดีกับผู้ขอรับความช่วยเหลือต่อไป

ข้อ
๔๕  การพิจารณาให้ความช่วยเหลือของคณะอนุกรรมการหรือประธานในเรื่องใดหากไม่มีหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขที่คณะกรรมการกำหนด
ให้ใช้ระเบียบของทางราชการที่กำหนดไว้ในเรื่องนั้นได้โดยอนุโลม

ประกาศ ณ วันที่ ๒๗
กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๙
พลเอก ไพบูลย์  คุ้มฉายา
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
ประธานกรรมการกองทุนยุติธรรม

[เอกสารแนบท้าย]

๑. แบบคำขอรับความช่วยเหลือเงินกองทุนยุติธรรม
กรณีการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี (แบบ กทย. ๑)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

วริญา/ปริยานุช/จัดทำ
๒๔ สิงหาคม
๒๕๕๙

นุสรา/ตรวจ
๒๓ พฤศจิกายน
๒๕๕๙

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๓/ตอนพิเศษ ๑๘๕ ง/หน้า ๘/๒๓ สิงหาคม ๒๕๕๙