ข้อบังคับคณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย ฉบับที่ 4 ว่าด้วยระเบียบปฏิบัติงานของการรถไฟแห่งประเทศไทย (ฉบับ Update ณ วันที่ 06/09/2516) (ฉบับที่ 3)

ข้อบังคับคณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย

ข้อบังคับคณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย
ฉบับที่ ๔
ว่าด้วยระเบียบปฏิบัติงานของการรถไฟแห่งประเทศไทย[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๕ (๔)
ของพระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๔๙๔ คณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย
ออกข้องบังคับว่าด้วยระเบียบปฏิบัติงานของการรถไฟแห่งประเทศไทยขึ้นไว้ ดังต่อไปนี้

หมวด
๑

การแบ่งส่วนงานและหน้าที่บริหาร

ข้อ ๑  การบริหารกิจการของการรถไฟ
ผู้ว่าการรถไฟเป็นผู้บังคับบัญชาดำเนินการตามพระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย
พ.ศ. ๒๔๙๔

ข้อ ๒  ในการดำเนินงาน
ให้ถือระเบียบปฏิบัติการสั่งงานในระบบบริหารจากส่วนกลางโดยจัดแบ่งส่วนบริหารไว้ดังนี้
(๑) ฝ่ายธุรการ
(๒) ฝ่ายการเดินรถ
(๓) ฝ่ายการบัญชี
(๔) ฝ่ายการช่างกล
(๕) ฝ่ายการช่างโยธา
(๖) ฝ่ายการก่อสร้าง
(๗) สำนักงานอาณาบาล
(๘) สำนักงานแพทย์
(๙) สำนักงานคลังพัสดุ
(๑๐) สำนักงานตำรวจรถไฟ

ข้อ ๓  การบริหารงานของแต่ละฝ่ายและแต่ละสำนักงานมีผู้อำนวยการฝ่าย
และหัวหน้าสำนักงาน แล้วแต่กรณี เป็นผู้บังคับบัญชา
และควบคุมรับผิดชอบตรงต่อผู้ว่าการรถไฟ
แต่สำหรับฝ่ายการช่างกล และฝ่ายการช่างโยธา
ให้เรียกชื่อตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่าย ว่า วิศวกรใหญ่

ข้อ ๔  การบริหารงานตามที่แบ่งไว้ในข้อ ๒
มีหน้าที่ปฏิบัติดำเนินการ กล่าวโดยเฉพาะที่เป็นสาระสำคัญดังนี้
ฝ่ายธุรการ
ควบคุมดูแลการงานในทางธุรการทั่วไปทำการในหน้าที่สาราณียกรติดต่อในกิจการรถไฟทั้งภายในและภายนอกประเทศ
อันเป็นงานในนามของการรถไฟ รักษาข้อบังคับระเบียบวินัย รวบรวมและประมวลรายงานต่าง
ๆ ส่งเสริมสวัสดิการสงเคราะห์ การพิมพ์และการโฆษณา
ฝ่ายการเดินรถ
ควบคุมดูแลในด้านการขนส่งและพาณิชย์จัดการเดินรถรับส่งคนโดยสารและสินค้าตามทางรถไฟที่เปิดการเดินรถแล้ว
ควบคุมการจ่ายล้อเลื่อนหมุนเวียนในการเดินรถและขนส่งสินค้า, จัดการโรงแรมและรถเสบียง
อำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชนผู้โดยสารรถไฟ จัดการให้เช่าที่ดินอาคารสถานที่อันเป็นกรรมสิทธิ์ของการรถไฟ
ทำการจำหน่ายศิลา
ฝ่ายการบัญชี
รวบรวมและจัดทำบัญชีงบดุลย์แสดงรายได้รายจ่ายทั้งสิ้นของการรถไฟ ควบคุมงบประมาณประจำปี
และจัดวางระเบียบวิธีการบัญชีรับจ่าย รักษาเงินรายได้และเบิกจ่ายเงินงบวิสามัญลงทุนและงบทำการ
ตามความในพระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๔๙๔ เป็นหลักฐานให้ทำการตรวจสอบได้
ประมวลบัญชีสถิติต่าง ๆ ควบคุมการจัดทำ, พิมพ์และรักษาการเบิกจ่ายตั๋วโดยสารรถไฟ
ฝ่ายการช่างกล
ควบคุมดูแลการจัดหาซื้อรถจักรล้อเลื่อนรวมทั้งอุปกรณ์และเครื่องจักรเครื่องมือกลต่าง
ๆ สำหรับใช้ในโรงงาน 
ออกแบบส่วนประกอบรถจักร, รถโดยสารและรถบรรทุก กำกับงานในด้านการลากเลื่อน
ควบคุมโรงงานทำการซ่อมรถจักรและล้อเลื่อนทั่วไปให้อยู่ในเสถียรภาพใช้งานได้, ตรวจตราหน่วยลากจูงขบวนรถให้เป็นไปตามกำหนดและสอดคล้องประสานกันกับความต้องการของฝ่ายการเดินรถ,
ดูแลโรงรถจักรในท้องถิ่นให้ทำการบูรณะรถจักรรถพ่วงที่ใช้อยู่ตามทางรถไฟ ควบคุมการไฟฟ้าบนขบวนรถและตามสถานที่ต่าง
ๆ ทั้งในส่วนกลางและภูมิภาคและบรรดางานเทคนิคเกี่ยวกับวิชาการทางวิศวกรรมช่างกลโดยทั่วไป
ฝ่ายการช่างโยธา
ออกแบบแผนผังการสร้างซ่อมทาง สะพาน ช่องระบายน้ำ อุโมงค์ อาคารสถานที่
ควบคุมดูแลการซ่อมและบูรณะ บำรุงรักษาทาง สะพาน
และสถานที่ตามทางรถไฟที่เปิดการเดินรถแล้ว และทำการก่อสร้างตามที่ได้รับมอบหมาย
จัดหาเชื้อเพลิง ไม้และศิลา ควบคุมการสื่อสารทางโทรเลขโทรศัพท์ และวิทยุที่ใช้ในการรถไฟตลอดจนสัญญาณประแจกล
รักษากรรมสิทธิที่ดิน และบรรดางานเทคนิคเกี่ยวกับวิชาการทางวิศวกรรมโยธาโดยทั่วไป
ฝ่ายการก่อสร้าง
ก่อสร้างและควบคุมดูแลการสร้างทางสะพานรถไฟ และอาคารสถานที่ บรรดาที่เป็นงานเกี่ยวกับการสร้างเพิ่มเติมหรือปรับปรุงให้ดีขึ้น
ทำการสำรวจและสร้างทางรถไฟสายใหม่ตามโครงการณ์รถไฟ และประกอบการอุตสาหกรรมโยธา
ผลิตเครื่องใช้สำเร็จรูปบางอย่างที่ใช้ในการรถไฟ
สำนักงานอาณาบาล จัดการสืบสวนสอบสวน
ในกรณีที่มีผู้กระทำผิดหรือกระทำให้เกิดการเสียหายต่อกิจการของการรถไฟ
ตลอดทั้งในกรณีที่เจ้าหน้าที่รถไฟกระทำผิดวินัยในทางปกครองกับเป็นผู้กล่าวโทษแทนการรถไฟในเมื่อจำเป็นจะต้องดำเนินคดีในทางอาญา
และเป็นผู้ว่าต่างแก้ต่างการรถไฟในคดีแพ่งทั้งที่เป็นโจทย์และจำเลย
สำนักงานแพทย์ จัดการแพทย์สงเคราะห์,
อำนวยการรักษาพยาบาล, ส่งเสริมสุขภาพและอนามัยให้แก่พนักงานและตามสถานที่ของการรถไฟ
สำนักงานคลังพัสดุ
จัดหา, ซื้อ, และทำการเบิกจ่ายสรรพพัสดุเครื่องอุปกรณ์และเครื่องใช้ต่าง ๆ โดยทั่วไปในการรถไฟ
สำนักงานตำรวจรถไฟ
ระงับเหตุอันธพาลบนขบวนรถและตามสถานที่รถไฟ, ปราบปรามโจรกรรม และจับกุมรวมทั้งการสืบสวนและสอบสวนผู้ทุจริตเกี่ยวกับการรถไฟ

ข้อ ๕  การดำเนินงานของฝ่ายและสำนักงานต่าง ๆ
ให้แบ่งส่วนงานทั้งในส่วนกลางและภูมิภาคของแต่ละฝ่ายและแต่ละสำนักงาน ไว้ดังนี้

ฝ่ายธุรการ

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้อำนวยการฝ่าย
แบ่งออกเป็น ๓ กอง คือ
(๑) กองกลาง มี ๕ แผนก
๑. แผนกโต้ตอบ
๒. แผนกเก็บ
๓. แผนกประชุม
๔. แผนกรายงานประจำปี
๕. แผนกประมวลเหตุอันตรายและบัญชี
(๒) กองสวัสดิการสงเคราะห์ มี ๓ แผนก
๑. แผนกควบคุมภาวะพนักงาน
๒. แผนกส่งเสริมสวัสดิการ
๓. แผนกจัดการศึกษาและอบรม
(๓) กองการพิมพ์ มี ๓ แผนก
๑. แผนกโรงพิมพ์
๒. แผนกศิลปการ
๓. แผนกโฆษณา
แต่ละกอง มีหัวหน้ากองควบคุมและแต่ละแผนกมีหัวหน้าแผนกกำกับ

ฝ่ายการเดินรถ

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้อำนวยการฝ่าย
มีผู้ช่วยผู้อำนวยการ แบ่งส่วนงานออก คือ
(๑) แผนกสารบรรณและประวัติ
(๒) แผนกควบคุมพัสดุและการเงิน
(๓) แผนกโรงเรียนอบรมการเดินรถ
ส่วนกลาง แบ่งออกเป็น ๕ กอง คือ
(๑) กองเดินรถ มี ๔ แผนก
๑. แผนกวิชาการเดินรถ
๒. แผนกเหตุอันตรายและสถิติ
๓. แผนกกำหนดเวลาเดินรถ
๔. แผนกควบคุมการเดินรถ
(๒) กองควบคุมหมุนเวียนล้อเลื่อน มี ๒ แผนก
๑. แผนกควบคุมหมุนเวียนรถโดยสาร
๒. แผนกควบคุมจ่ายรถสินค้า
(๓) กองสินค้าและที่ดิน มี ๔ แผนก
๑. แผนกเสาะแสวงและสถิติ
๒. แผนกสินค้าเสียหายสูญหาย
๓. แผนกวิชาการสินค้า
๔. แผนกที่ดิน
(๔) กองโดยสาร มี ๓ แผนก
๑. แผนกไปรษณีย์รถไฟ
๒. แผนกวิชาการโดยสาร
๓. แผนกประชาสัมพันธ์
(๕) กองโรงแรม มี ๕ แผนก
๑. แผนกบัญชี
๒. แผนกโรงแรมราชธานี
๓. แผนกบ้านพักและรถเสบียง
๔. แผนกโรงแรมหัวหิน
๕. แผนกสนามบินดอนเมือง
ส่วนภูมิภาค แบ่งออกเป็น ๕ กอง คือ
(๑) กองจัดการเดินรถเขต ๑ มี ๕ แขวง
๑. สารวัดพาณิชย์เขต ๑
๒. สารวัดรับส่งสินค้ากรุงเทพฯ
๓. สารวัดเดินรถกรุงเทพฯ
๔. สารวัดเดินรถสายปากน้ำ
๕. สารวัดเดินรถปราจีนบุรี
(๒) กองจัดการเดินรถเขต ๒ มี ๔ แขวง
๑. สารวัดพาณิชย์เขต ๒
๒. สารวัดเดินรถแก่งคอย
๓. สารวัดเดินรถนครราชสีมา
๔. สารวัดเดินรถอุบลราชธานี
(๓) กองจัดการเดินรถเขต ๓ มี ๔ แขวง
๑. สารวัดพาณิชย์เขต ๓
๒. สารวัดเดินรถปากน้ำโพ
๓. สารวัดเดินรถอุตรดิตถ์
๔. สารวัดเดินรถลำปาง
(๔) กองจัดการเดินรถเขต ๔ มี ๕ แขวง
๑. สารวัดพาณิชย์เขต ๔
๒. สารวัดรับส่งสินค้าธนบุรี
๓. สารวัดเดินรถเพชรบุรี
๔. สารวัดเดินรถชุมพร
๕. สารวัดเดินรถสุราษฎร์ธานี
(๕)  กองจัดการเดินรถเขต
๕ มี ๓ แขวง
๑. สารวัดพาณิชย์เขต ๕
๒. สารวัดเดินรถทุ่งสง
๓. สารวัดเดินรถหาดใหญ่
แต่ละกองมีหัวหน้ากองควบคุม
แต่ละแผนกและแขวงมีหัวหน้าแผนกหรือสารวัด เป็นผู้กำกับ
ฝ่ายการบัญชี

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้อำนวยการฝ่าย
มีผู้ช่วยผู้อำนวยการ แบ่งออกเป็น ๕ กอง คือ
(๑) กองบัญชีส่วนกลาง มี ๔ แผนก
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ
๒. แผนกประมวล
๓. แผนกบัญชีโรงพิมพ์และโรงแรม
๔. แผนกทะเบียนทรัพย์สินและงบประมาณ
(๒) กองคลังเงิน มี ๓ แผนก
๑. แผนกรับเงิน
๒. แผนกจ่ายประจำที่
๓. แผนกจ่ายท้องที่
(๓) กองตรวจรายได้ มี ๕ แผนก
๑. แผนกตรวจบัญชีโดยสาร
๒. แผนกตรวจบัญชีสินค้า
๓. แผนกตรวจเงินค้าง
๔. แผนกตรวจรายได้
๕. แผนกตรวจบัญชีท้องที่
(๔)  กองตรวจรายจ่ายมี
๕ แผนก
๑. แผนกเงินเดือนและค่าจ้าง
๒. แผนกค่าใช้สอย
๓. แผนกบัญชีพัสดุ
๔. แผนกบัญชีไม้ฟืนและหิน
๕. แผนกบัญชีทุนสงเคราะห์และเงินฝากส่ง
(๕)  กองตรวจสารบัญชี
มี ๕ แผนก
๑. แผนกบัญชีลงทุน
๒. แผนกบัญชีเดินรถร่วม
๓. แผนกสถิติ
๔. แผนกเครื่องจักรทำบัญชี
๕. แผนกพิมพ์ตัว
แต่ละกอง มีหัวหน้ากองควบคุม และแต่ละแผนก
มีหัวหน้าแผนกกำกับ

ฝ่ายการช่างกล

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของวิศวกรใหญ่ฝ่ายช่างกลเนื่องด้วยฝ่ายนี้
มีงานที่ต้องบริหารเกี่ยวกับเทคนิคต้องใช้วิชาการทางวิศวกรรมช่างกลเป็นส่วนมาก
แต่ละหน่วยงานที่แบ่งส่วนออก จะเป็นในอันดับเสมอด้วยกองหรือแผนกก็ตาม
ปริมาณและความสำคัญของงานต่างกัน จึงเพื่อความเหมาะสมกับหน้าที่ซึ่งต้องรับผิดชอบ
สำหรับหน่วยงานที่สำคัญ ให้แต่งตั้งหัวหน้าบังคับบัญชามีวิทยะฐานะเป็นวิศวกร หน่วยใดฐานะของหัวหน้าดำรงในตำแหน่งถึงชั้นใดทั้งในส่วนกลางและภูมิภาคกำหนดไว้
ดังแจ้งอยู่ในการแบ่งส่วนต่อไปนี้
ส่วนกลาง แบ่งออกเป็น ๔ กอง ฐานะของแต่ละกอง
มีหัวหน้ากองเป็นวิศวกรควบคุม ดำรงในตำแหน่งไม่เกินชั้นวิศวกรอำนวยการ
และแต่ละกองมีวิศวกรประจำกอง
(๑) กองช่างกล แบ่งออกเป็น ๔ แผนก แต่ละแผนก มีหัวหน้ากำกับ
ดำรงในตำแหน่งกำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ         ชั้นหัวหน้าแผนก
๒. แผนกสถิติ                            ชั้นหัวหน้าแผนก
๓. แผนกบัญชีและการเงิน              ชั้นหัวหน้าแผนก
๔. แผนกแบบแผน                      ชั้นวิศวกรกำกับการ
(๒) กองลากเลื่อน งานส่วนกลางแบ่งออกเป็น ๔ แผนก แต่ละแผนก
มีหัวหน้ากำกับดำรงในตำแหน่งกำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกรถจักรไอน้ำ                   ชั้นวิศวกรกำกับการ
๒. แผนกรถจักรดีเซล                   ชั้นวิศวกรกำกับการ
๓. แผนกรถพ่วง                         ชั้นวิศวกรกำกับการ
๔. แผนกตรวจหม้อน้ำ                  ชั้นสารวัด
ส่วนภูมิภาค เพื่อควบคุมหน่วยลากเลื่อนทั้งในด้านการปกครองและการปฏิบัติงานโดยใกล้ชิด
และตรวจตราดูแลกำลังลากจูงขบวนรถให้อยู่ในมาตรฐาน การใช้เชื้อเพลิงเครื่องสูบน้ำ,
การซ่อมรถจักรรถโดยสาร, และรถบรรทุกตามโรงรถจักรแขวงต่าง ๆ
ในท้องถิ่นชนิดที่เรียกว่าซ่อมน้อยให้มีสภาพใช้การได้สมบูรณ์
ก่อนเข้ารับการซ่อมใหญ่ในโรงงานตามวาระตลอดจนการใช้อุปกรณ์ทำการซ่อม แบ่งส่วนงานออกเป็น
๔ เขต ฐานะของแต่ละเขต มีหัวหน้าดำรงในตำแหน่งวิศวกรกำกับการช่างกลเขต ขึ้นตรงต่อวิศวกรหัวหน้ากองลากเลื่อนเขตใดกำกับแขวงรถจักรแห่งใด
แบ่งไว้ดังนี้ คือ
(๑) เขต ๑ กรุงเทพฯ มี ๔ แขวง
๑. แขวงรักจักรดีเซลกรุงเทพ ฯ
๒. แขวงรถจักรธนบุรี
๓. แขวงรถจักรบางซื่อ
๔. แขวงรถพ่วงกรุงเทพฯ
(๒) เขต ๒ นครราชสีมา มี ๓ แขวง
๑. แขวงรถจักรแก่งคอย
๒. แขวงรถจักรนครราชสีมา
๓. แขวงโรงงานนครราชสีมา
(๓) เขต ๓ อุตรดิตถ์ มี ๔ แขวง
๑. แขวงรถจักรปากน้ำโพ
๒. แขวงรถจักรลำปาง
๓. แขวงรถจักรอุตรดิตถ์
๔. แขวงโรงงานอุตรดิตถ์
(๔) เขต ๔ ทุ่งสง มี ๔ แขวง
๑. แขวงรถจักรชุมพร
๒. แขวงรถจักรทุ่งสง
๓. แขวงรถจักรหาดใหญ่
๔. แขวงโรงงานทุ่งสง
ฐานะของแต่ละแขวงทั้ง ๔ เขต มีหัวหน้ากำกับ
ดำรงในตำแหน่งชั้นสารวัด
(๓) กองโรงงาน แบ่งออกเป็น ๖ แผนก แต่ละแผนกมีหัวหน้ากำกับ
ดำรงในตำแหน่ง กำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ                   ชั้นหัวหน้าแผนก
๒. แผนกย่านและพัสดุโรงงาน                    ชั้นหัวหน้าแผนก
๓. แผนกกำกับการซ่อมรถจักรไอน้ำ             ชั้นวิศวกรกำกับการ
๔. แผนกกำกับการซ่อมรถโดยสาร               ชั้นวิศวกรกำกับการ
๕. แผนกกำกับการซ่อมรถบรรทุก                ชั้นวิศวกรกำกับการ
๖. แผนกกำกับการผลิต                           ชั้นวิศวกรกำกับการ
เฉพาะแผนก ๓, ๔, ๕ และ ๖ มีโรงจักรขึ้นอยู่ในความปกครอง
จำแนกแต่ละแผนก คือ
แผนก (๓) กำกับการซ่อมรถจักรไอน้ำ มี ๓ โรง
๑. โรงซ่อมรถจักรไอน้ำ
๒. โรงซ่อมหม้อน้ำ
๓. โรงเครื่องมือกลไอน้ำ
แผนก (๔) กำกับการซ่อมรถโดยสาร มี ๓ โรง
๑. โรงซ่อมรถโดยสาร
๒. โรงช่างไม้
๓. โรงเครื่องมือกลรถโดยสาร
แผนก (๕) กำกับการซ่อมรถบรรทุก มี ๓ โรง
๑. โรงซ่อมรถบรรทุก
๒. โรงเลื่อย
๓. โรงเครื่องมือกลรถบรรทุก
แผนก (๖) 
กำกับการผลิตมี ๗ โรง
๑. โรงหล่อและกะสวน
๒. โรงเหล็ก
๓. โรงเครื่องมือกล
๔. โรงล้อ
๕. โรงเบ็ดเตล็ด
๖. โรงเชื่อม
๗.โรงทองเหลือง
แต่ละโรงในความปกครองของทั้ง ๔ แผนก มีหัวหน้ากำกับ
ดำรงในตำแหน่งชั้นสารวัด
(๔) กองไฟฟ้า แบ่งงานทั้งในส่วนกลางและภูมิภาคออกเป็น ๔
แผนก แต่ละแผนกมีหัวหน้ากำกับ ดำรงในตำแหน่ง กำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ                   ชั้นหัวหน้าแผนก
๒. แผนกกำกับการซ่อมรถจักรดีเซล              ชั้นวิศวกรกำกับการ
๓. แผนกกำกับการไฟฟ้า                          ชั้นวิศวกรกำกับการ
๔. แผนกโรงไฟฟ้าสัมปทานหัวหิน                ชั้นหัวหน้าแผนก
เฉพาะแผนก ๒ และ ๓ มีโรงจักรและหน่วย ขึ้นอยู่ในความปกครอง
จำแนกแต่ละแผนก คือ
แผนก (๒) กำกับการซ่อมรถจักรดีเซล คือ
๑. หน่วยเทคนิครถจักรดีเซล
๒. โรงซ่อมรถจักรดีเซล
๓. โรงซ่อมเครื่องไฟฟ้ารถจักรดีเซล
แผนก (๓) กำกับการไฟฟ้า มี
๑. โรงซ่อมกลจักรไฟฟ้า
๒. หน่วยไฟฟ้าขบวนรถ
๓.หน่วยไฟฟ้าสถานที่
แต่ละโรงและแต่ละหน่วยในความปกครองของทั้ง ๒
แผนกมีหัวหน้ากำกับ ดำรงในตำแหน่งชั้นสารวัด

ฝ่ายการช่างโยธา

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของวิศวกรใหญ่ฝ่ายการช่างโยธา
มีแผนกประจำฝ่ายเพื่อดำเนินงานธุรการ ๒ แผนก แต่ละแผนก
มีหัวหน้ากำกับชั้นหัวหน้าแผนก คือ
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ
๒. แผนกบัญชีและการเงิน
เนื่องด้วยการบริหารงานของฝ่ายนี้เกี่ยวกับเทคนิค
ต้องใช้วิชาการทางวิศวกรรมโยธาเป็นส่วนมาก จึงเพื่อความเหมาะสมกับหน้าที่และความรับผิดชอบ
หน่วยงานที่แบ่งส่วนออกและเป็นหน่วยที่สำคัญ จะเป็นในอันดับเสมอด้วยกองหรือแผนกก็ตาม
ให้แต่งตั้งหัวหน้าบังคับบัญชา มีวิทยฐานะเป็นวิศวกรหน่วยใดฐานะของหัวหน้าดำรงในตำแหน่งถึงชั้นใด
ทั้งในส่วนกลางและภูมิภาค กำหนดไว้ดังแจ้งอยู่ในการแบ่งส่วนต่อไปนี้
ส่วนกลาง แบ่งออกเป็น ๓ กอง ฐานะของแต่ละกอง มี
หัวหน้ากองเป็นวิศวกรควบคุม ดำรงในตำแหน่งไม่เกินชั้นวิศวกรอำนวยการ
และแต่ละกองมีวิศวกรประจำกอง
(๑)  กองแบบแผน
แบ่งออกเป็น ๔ แผนก แต่ละแผนกมีหัวหน้ากำกับ ดำรงในตำแหน่ง กำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกสารบรรณ                              ชั้นหัวหน้าแผนก
๒. แผนกกรรมสิทธิ์ที่ดิน                         ชั้นหัวหน้าแผนก
๓. แผนกวิศวกรรมโยธา                          ชั้นวิศวกรกำกับการ
๔. แผนกสถาปัตยกรรม                          ชั้นสถาปนิก
(๒)  กองไม้และศิลา
แบ่งออกเป็น ๕ แผนก แต่ละแผนก มีหัวหน้ากำกับ ดำรงในตำแหน่ง กำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกสารบรรณและสถิติ                     ชั้นหัวหน้าแผนก
๒. แผนกไม้และฟืน                               ชั้นหัวหน้าแผนก
๓. แผนกโรงงานอาบน้ำยา                      ชั้นสารวัด
๔. แผนกจัดหาศิลา                              ชั้นหัวหน้าแผนก
๕. แผนกบำรุงป่า                                ชั้นหัวหน้าแผนก
(๓) กองสื่อสาร แบ่งออกเป็น ๕ แผนก
แต่ละแผนกมีหัวหน้ากำกับการในตำแหน่งกำหนดไว้ดังนี้
๑. แผนกสารบรรณ                              ชั้นหัวหน้าแผนก
๒. แผนกโทรเลขโทรศัพท์                        ชั้นสารวัด
๓. แผนกอาญัติสัญญาณ                         ชั้นสารวัด
๔. แผนกวิทยุ                                     ชั้นสารวัด
๕. แผนกก่อสร้าง                                 ชั้นสารวัด
ส่วนภูมิภาคแบ่งการบำรุงรักษาทางสะพานและสถานที่ตามเส้นทางรถไฟที่เปิดการเดินรถแล้ว
ออกเป็น ๒ ส่วน ส่วนหนึ่งได้แก่เส้นทางรถไฟสายทางฝั่งตะวันออก
อีกส่วนหนึ่งได้แก่เส้นทางรถไฟสายทางฝั่งตะวันตกแห่งแม่น้ำเจ้าพระยา
แต่ละสายคนละฝั่งแม่น้ำมีผู้บังคับบัญชา ดำรงในตำแหน่งวิศวกรอำนวยการ
ขึ้นตรงต่อวิศวกรใหญ่ฝ่ายช่างโยธา แยกกันคนละสายกำกับควบคุมกองบำรุงทางเขตต่าง ๆ
ที่แบ่งออกตามเส้นทางของฝั่งนั้น ๆ ดังนี้ ฐานะของหัวหน้ากองเขตหนึ่ง ๆ
ดำรงตำแหน่งวิศวกรกำกับการ
สายทางฝั่งตะวันออกแม่น้ำเจ้าพระยาแบ่งออกเป็น ๘ เขต คือ
(๑) กองบำรุงทางเขตกรุงเทพฯ มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงกรุงเทพฯ
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงอยุธยา
๓. สารวัดสถานที่แขวงกรุงเทพฯ
(๒) กองบำรุงทางเขตปราจีนบุรี มี ๓แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงฉะเชิงเทรา
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงปราจีนบุรี
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงวัฒนานคร
(๓) กองบำรุงทางเขตแก่งคอย มี ๒ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงแก่งคอย
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงนครราชสีมา
(๔) กองบำรุงทางเขตลำชี มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงลำปลายมาศ
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงลำชี
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงศรีสะเกษ
(๕) กองบำรุงทางเขตขอนแก่น มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงเมืองคง
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงบ้านไผ่
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงหนองกุ่ง
(๖) กองบำรุงทางเขตปากน้ำโพ มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงลพบุรี
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงปากน้ำโพ
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงหัวดง
(๗) กองบำรุงทางเขตอุตรดิตถ์ มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงพิษณุโลก
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงบ้านดารา
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงเด่นไชย
(๘) กองบำรุงทางเขตลำปาง มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงแม่จาง
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงลำปาง
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงลำพูน
สายทางฝั่งตะวันตกแม่น้ำเจ้าพระยา แบ่งออกเป็น ๕ เขต คือ
(๑) กองบำรุงทางเขตหัวหิน มี ๔ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงนครปฐม
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงกาญจนบุรี
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงเพชรบุรี
๔. สารวัดบำรุงทางแขวงวังก์พง
(๒) กองบำรุงทางเขตชุมพร มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงบ้านกรูด
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงชุมพร
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงหนองหวาย
(๓) กองบำรุงทางเขตทุ่งสง มี ๓ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงบ้านส้อง
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงเขาชุมทอง
๓. สารวัดบำรุงทางแขวงห้วยยอด
(๔) กองบำรุงทางเขตหาดใหญ่ มี ๒ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงบางแก้ว
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงหาดใหญ่
(๕) กองบำรุงทางเขตยะลา มี ๒ แขวง
๑. สารวัดบำรุงทางแขวงเทพา
๒. สารวัดบำรุงทางแขวงตันหยงมัส
แขวงบำรุงทางแต่ละแขวงทั้ง ๒ ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
มีหัวหน้ากำกับดำรงในตำแหน่งชั้นสารวัด

ฝ่ายการก่อสร้าง

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้อำนวยการฝ่าย
แบ่งส่วนออกดังนี้
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ
๒. แผนกบัญชี
๓. แผนกเค้าโครงงาน
๔.แผนกค้นคว้า
ส่วนกลาง แบ่งออกเป็น ๔ กอง
(๑) กองเครื่องมือกลและล้อเลื่อน มี ๔ แผนก
๑. แผนกธุรการและบัญชี
๒. แผนกเค้าโครงงาน
๓. แผนกเครื่องมือกล
๔. แผนกโรงซ่อม
(๒) กองสร้างทางและวางราง มี ๔ แผนก
๑. แผนกธุรการและบัญชี
๒. แผนกพัสดุและเครื่องมือ
๓. แผนกเค้าโครงงาน
๔. แผนกแผนที่และสำรวจ
(๓) กองสร้างสะพานและอาคาร มี ๖ แผนก
๑. ธุรการและบัญชี
๒. แผนกเค้าโครงงาน
๓. แผนกพัสดุและเครื่องมือ
๔. แผนกสร้างสะพานส่วนล่าง
๕. แผนกประกอบสะพานส่วนบน
๖. แผนกสร้างอาคาร
(๔) กองอุตสาหกรรมโยธา มี ๖ แผนก
๑. แผนกธุรการและบัญชี
๒. แผนกเค้าโครงงาน
๓. แผนกช่างโรงงาน
๔. แผนกตบแต่งสถานที่
๕. แผนกผลิตสะพาน
๖. แผนกผลิตประแจ
ส่วนภูมิภาค แบ่งการก่อสร้างออกเป็นเขต
แต่ละเขตขึ้นอยู่ใต้กองสร้างทองและวางราง ส่วนที่จะมีเขตใดบ้าง
อาจตัดทอนหรือเพิ่มเติมสุดแต่จะเหมาะสมและสัมพันธ์กับปริมาณของงานและกำลังเงินหรือเมื่อการก่อสร้างเขตใดเสร็จสิ้น
เท่าที่ดำเนินงานอยู่ขณะนี้ มี ๑๑ เขต คือ
๑. เขตก่อสร้างที่ ๑ มักกะสัน
๒. เขตก่อสร้างที่ ๒ บางซื่อ - คลองตัน
๓. เขตก่อสร้างที่ ๓ ทางคู่
๔. เขตก่อสร้างที่ ๔ แก่งคอย - ไชยบาดาล
๕. เขตก่อสร้างที่ ๕ ไชยบาดาล - จตุรัส
๖. เขตก่อสร้างที่ ๖ จตุรัส - บัวใหญ่
๗. เขตก่อสร้างที่ ๗ หัวหวาย - ท่าตะโก
๘. เขตก่อสร้างที่ ๘ ย่านธนบุรี
๙. เขตก่อสร้างที่ ๙ กาญจนบุรี - ท่าเสา
๑๐. เขตก่อสร้างที่ ๑๐ สุราษฎร์ - บางแดน
๑๑. เขตก่อสร้างที่ ๑๑ บางแดน - ท่านุ่น
เนื่องด้วยการบริหารงานของฝ่ายนี้เกี่ยวกับเทคนิคต้องใช้ความรู้ทางวิชาการวิศวกรรม
ให้แต่งตั้งหัวหน้ากองและเขตที่แบ่งส่วนออกมีวิทยฐานะเป็นวิศวกร
ดำรงในตำแหน่งวิศวกรกำกับการ เป็นผู้ควบคุม ส่วนหน่วยงานที่แบ่งออกเป็นอันอับแผนก
ให้แต่งตั้งผู้กำกับดำรงในตำแหน่งหัวหน้าแผนก, หรือสารวัดหรือวิศวกรผู้ช่วย
สุดแต่ความสำคัญของงานแต่ละแผนก

สำนักงานอาณาบาล

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้ว่าการรถไฟ
มีหัวหน้าสำนักงานอาณาบาลควบคุม แบ่งหน่วยงานทั้งในส่วนกลางและภูมิภาค ออกเป็น ๖
หน่วยเสมอด้วยอันดับแผนก คือ
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ
๒. อาณาบาลเขต ๑ กรุงเทพ ฯ
๓. อาณาบาลเขต ๒ นครราชสีมา
๔. อาณาบาลเขต ๓ พิษณุโลก
๕. อาณาบาลเขต ๔ ธนบุรี
๖. อาณาบาลเขต ๕ หาดใหญ่

สำนักงานแพทย์

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้ว่าการรถไฟ
มีหัวหน้าสำนักงานแพทย์ควบคุมแบ่งหน่วยงานทั้งในส่วนกลางและภูมิภาคเป็น ๑๐ แผนก
และ ๑ หน่วยโรงพยาบาล คือ
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ
๒. แผนกคลังเวชภัณฑ์
๓. แพทย์เขต ๑ กรุงเทพ ฯ
๔. แพทย์เขต ๒ นครราชสีมา
๕. แพทย์เขต ๓ ปากน้ำโพ
๖. แพทย์เขต ๔ ลำปาง
๗. แพทย์เขต ๕ทุ่งสง
๘. แพทย์เขต ๖ หาดใหญ่
๙. แพทย์เขตกาญจนบุรี
๑๐. แพทย์เขตก่อสร้าง
หน่วยโรงพยาบาลรถไฟ มี ๖ แผนก คือ
๑. แผนกเภสัชกรรม
๒. แผนกทันตกรรม
๓. แผนกศัลยกรรม
๔. แผนกอายุรกรรม
๕. แผนกเอกซเรย์ - ไฟฟ้า
๖. แผนกสูตินารี

สำนักงานคลังพัสดุ

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้ว่าการรถไฟ
มีหัวหน้าสำนักงานคลังพัสดุควบคุมแบ่งหน่วยงานออกเป็น ๗ แผนก
๑. แผนกสารบรรณและประวัติ
๒. แผนกบัญชีพัสดุ
๓. แผนกจัดหาพัสดุนอกและในประเทศ
๔. แผนกคลังพัสดุกลาง
๕. แผนกคลังพัสดุของคืน
๖. แผนกคลังพัสดุโรงงาน
๗. แผนกคลังพัสดุครุภัณฑ์
ใน ๓ สำนักงานนี้ แต่ละหน่วยแผนก
มีหัวหน้าแผนกหรืออาณาบาลหรือนายแพทย์เป็นผู้กำกับ

สำนักงานตำรวจรถไฟ

ขึ้นอยู่ใต้บังคับบัญชาโดยตรงของผู้ว่าราชการรถไฟ
แต่โดยที่ตำรวจรถไฟมีหน้าที่รักษาการ และระงับเหตุอันธพาลบนขบวนรถและตามสถานที่ของการรถไฟ
ปราบปรามโจรกรรมและจับกุมผู้ทุจริตเกี่ยวกับการรถไฟ ตลอดจนทำการสืบสวนและสอบสวน
การแบ่งส่วนบริหารของสำนักงานนี้ ในด้านการปกครอง ซึ่งจะมีผู้บังคับบัญชาเป็นนายตำรวจชั้นใดและอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ตำรวจตลอดจนเสมียนพนักงาน
จะควรมีเพียงใดให้เป็นไปตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งกองตำรวจรถไฟ

ข้อ ๖  การบริหารงานตามที่แบ่งส่วนไว้นี้
ทุกฝ่ายและสำนักงานอาจมีการเปลี่ยนแปลงสุดแต่ความจำเป็นและปริมาณงาน
ผู้ว่าการรถไฟมีอำนาจที่จะเปลี่ยนแปลงได้เมื่อได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการรถไฟ
และถ้ามีความจำเป็นจะต้องซอยงาน จากแผนก หน่วย หรือแขวงใด ออกเป็นหมวดปลีกย่อยผู้ว่าการรถไฟย่อมจัดไปได้ตามที่เห็นสมควร

หมวด
๒

อำนาจและความรับผิดชอบของผู้บริหารงาน

ข้อ ๗ 
ผู้ว่าการรถไฟมีอำนาจในการบริหารและรับผิดชอบตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย
พ.ศ. ๒๔๙๔ แต่ในกรณีดังต่อไปนี้ให้ปฏิบัติดังนี้
(๑) การเบิกจ่ายเงินให้เป็นไปตามงบประมาณที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการรถไฟ
ถ้าหากมีความจำเป็นจะต้องเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมรายการหรือวงเงินจากงบประมาณให้นำเสนอคณะกรรมการรถไฟก่อน
(๒) การเบิกจ่ายเงินสำหรับงานจ้างเหมาหรือการซื้อสิ่งของเครื่องใช้
ให้ผู้ว่าการรถไฟสั่งจ่ายได้ตามระเบียบการจ้างเหมา และการจัดหาพัสดุที่ปฏิบัติอยู่
ภายในวงเงินรายละไม่เกิน ๕๐๐,๐๐๐ บาท ถ้ารายใดเกินกว่าจำนวนนี้ขึ้นไป
ให้นำเสนอคณะกรรมการรถไฟก่อน
(๓) ทรัพย์สินที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการรถไฟ
ให้ตัดบัญชีออกได้ แล้วให้ผู้ว่าการรถไฟจัดการจำหน่ายได้ตามระเบียบที่ปฏิบัติอยู่
ส่วนสิ่งของที่การรถไฟจัดทำเพื่อใช้เองหรือจำหน่ายหรือที่เป็นเศษสูญเสีย
ให้ผู้ว่าการรถไฟพิจารณาขายได้
(๔) ให้ผู้ว่าการรถไฟถืออัตราค่าภาระการใช้รถไฟ บริการและความสะดวกต่าง
ๆ รวมทั้งการให้เช่าหรือเช่าทรัพย์สินตามที่กำหนดไว้
หากจะมีการเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขให้นำเสนอคณะกรรมการรถไฟก่อน
(๕) การบรรจุ แต่งตั้ง ถอดถอน
เลื่อนชั้นหรือลดขั้นเงินเดือน และการลงโทษ
พนักงาน ให้ผู้ว่าการรถไฟปฏิบัติตามข้อบังคับที่คณะกรรมการรถไฟได้จัดวางขึ้นไว้
(๖)[๒] การซื้อสิ่งของเครื่องใช้หรือการจ้างเหมาะก่อสร้างรายใดซึ่งมีจำนวนเงินเกินกว่า
๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท (สองล้านบาท) ก่อนที่จะดำเนินการโดยจะจัดซื้อหรือจ้างเหมาด้วยวิธีใด
ๆ ก็ตามต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมก่อน

ข้อ ๘  อำนาจการบริหารและความรับผิดชอบที่กำหนดไว้ในข้อ
๗ ผู้ว่าการรถไฟมีอำนาจที่จะมอบหมายให้พนักงานรถไฟปฏิบัติได้ตามที่เห็นสมควร

หมวด
๓

ปกิณกะ

ข้อ ๙ 
ให้ผู้ว่าการรถไฟพิจารณาบรรจุและแต่งตั้งพนักงานบรรดาที่รับโอนมาจากกรมรถไฟ
เข้าประจำตำแหน่งหรือรักษาการในตำแหน่ง ตามที่ได้แบ่งส่วนบริหารไว้แต่ละฝ่ายและสำนักงานดังแจ้งตามข้อ
๕

ข้อ ๑๐  เพื่อเป็นระเบียบอันดีในการปฏิบัติงาน
ให้พนักงานของการรถไฟมีเครื่องแบบแต่งกายขณะปฏิบัติงานตามหน้าที่ ส่วนเครื่องแบบจะเป็นลักษณะอย่างใด
ตำแหน่งใดจะให้แต่งเครื่องแบบ และการเบิกจ่าย ให้ผู้ว่าการรถไฟเป็นผู้กำหนดและวางระเบียบขึ้น

ข้อ ๑๑ 
การจัดระเบียบเกี่ยวกับความปลอดภัยตามความในมาตรา ๙ (๔) ของพระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย
พ.ศ. ๒๔๙๔ ให้ผู้ว่าการรถไฟปฏิบัติตามกฎและข้อบังคับที่ใช้อยู่

ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๙๔
เล้ง  ศรีสมวงศ์
ประธานกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย

ข้อบังคับคณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย ฉบับที่ ๑๔
ว่าด้วยระเบียบปฏิบัติงานของการรถไฟแห่งประเทศไทย เพิ่มเติม[๓]

ข้อบังคับคณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย ฉบับที่ ๓๓
ว่าด้วยระเบียบปฏิบัติงานของการรถไฟแห่งประเทศไทย แก้ไขเพิ่มเติม[๔]

ข้อ ๒  ให้ใช้ข้อบังคับนี้ ตั้งแต่วันที่ ๑๕
พฤศจิกายน ๒๕๐๐ เป็นต้นไป

อารยา/แก้ไข
๑๖ กรกฎาคม ๒๕๕๑

จุฑามาศ/ปรับปรุง
๑๖ กันยายน ๒๕๕๗

[๑] ราชกิจจานุเบกษา/เล่ม ๙๐/ตอนที่ ๑๑๓/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๖ กันยายน
๒๕๑๖

[๒] ข้อ ๗ (๖) แก้ไขเพิ่มเติมโดยข้อบังคับคณะกรรมการรถไฟแห่งประเทศไทย
ฉบับที่ ๓๓ ว่าด้วยระเบียบปฏิบัติงานของการรถไฟแห่งประเทศไทย แก้ไขเพิ่มเติม

[๓] ราชกิจจานุเบกษา/เล่ม
๙๐/ตอนที่ ๑๑๓/ฉบับพิเศษ หน้า ๓๓/๖ กันยายน ๒๕๑๖

[๔] ราชกิจจานุเบกษา/เล่ม
๙๐/ตอนที่ ๑๑๓/ฉบับพิเศษ หน้า ๓๕/๖ กันยายน ๒๕๑๖