ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์

ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย

ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์

๑. เหตุผลในการออกประกาศ
๑.๑
เพื่อเป็นการเพิ่มช่องทางการประกอบธุรกิจและเสริมสภาพคล่องทางการเงินให้กับธนาคารพาณิชย์
รวมทั้งลดต้นทุนในการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
๑.๒
เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
๑.๓
เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์สามารถระบุ
วัด ควบคุม ติดตาม
และบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจนี้ได้รวมทั้งสามารถดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องได้อย่างเหมาะสม
๑.๔
เพื่อสนับสนุนให้ธนาคารพาณิชย์มีการเปิดเผยข้อมูล
ส่งเสริมให้ตลาดมีความโปร่งใสและมีหลักธรรมาภิบาลที่ดี

๒. อำนาจตามกฎหมาย
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙ ทวิ
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม
ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจ
การแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ในประกาศนี้

๓. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคาร
ยกเว้นกิจการวิเทศธนกิจ

๔. เนื้อหา
๔.๑ หลักการ
๔.๑.๑
ธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์เป็นวิธีการหนึ่งในการโอนความเสี่ยงด้านเครดิต
ซึ่งรูปแบบและโครงสร้างของธุรกิจดังกล่าวนั้นจะมีความหลากหลายและแตกต่างกันโดยขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ขายสินทรัพย์
ผู้ลงทุนในหลักทรัพย์ ประเภทและคุณภาพของสินทรัพย์เป็นหลัก
ธนาคารพาณิชย์ที่เข้าร่วมในโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
นอกจากจะเป็นผู้ขายสินทรัพย์ (Originator) หรือเป็นผู้ลงทุนในตราสารที่ออกโดยนิติบุคคลเฉพาะกิจและบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์
(Investor) แล้ว ยังอาจทำหน้าที่อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องด้วย เช่น
การเป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First loss facility provider)
ผู้ให้บริการเป็นตัวแทนเรียกเก็บหนี้(Servicer/Back-up
servicer) เป็นต้น ซึ่งการทำหน้าที่ต่าง ๆ ดังกล่าว
ธนาคารพาณิชย์จะต้องรับความเสี่ยงที่แตกต่างกัน ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์จึงต้องดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านต่างๆ
ของแต่ละหน้าที่อย่างถูกต้องและเหมาะสม
๔.๑.๒
ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตเป็นการทั่วไปให้ธนาคารพาณิชย์
(ยกเว้นธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย) สามารถทำหน้าที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ (Originator)
เพื่อจัดการ โครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์เพื่อเสนอต่อสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
และทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ได้ เช่น
ผู้ให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้ เป็นต้น
ตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดในประกาศฉบับนี้
การอนุญาตดังกล่าวไม่ครอบคลุมถึงธุรกรรม Synthetic securitisation[๑]
ซึ่งธนาคารพาณิชย์ที่ต้องการโอนความเสี่ยงด้านเครดิตจะต้องขออนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยก่อนทำธุรกรรมและมีเกณฑ์การกำกับดูแลแยกต่างหากจากประกาศฉบับนี้
โดยธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์เพื่อจัดการโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ต้องแจ้งให้สายกำกับสถาบันการเงินธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายใน
๑๕ วันนับตั้งแต่วันทำธุรกรรมทุกโครงการ
สำหรับธนาคารพาณิชย์ที่ไม่ได้เป็นผู้ขายสินทรัพย์ซึ่งทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการนี้
ไม่ต้องแจ้งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายหลังการดำเนินการ
สำหรับธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย
ธนาคารแห่งประเทศไทยจะอนุญาตให้ประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ได้เป็นรายกรณี
โดยธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ต้องขออนุญาตไปยังสายกำกับสถาบันการเงิน
ธนาคารแห่งประเทศไทยทุกโครงการ
เนื่องจากธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยมีขอบเขตการทำธุรกรรมที่จำกัดกว่า
๔.๑.๓
ธนาคารพาณิชย์ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ต้องสามารถระบุ
วัด ควบคุม ติดตาม และบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องได้อย่างถูกต้องเหมาะสม
ทั้งนี้คณะกรรมการและผู้บริหารระดับสูงของธนาคารพาณิชย์ควรจะต้องมีการกำหนดนโยบายและวิธีการในการประกอบธุรกิจต่าง
ๆ รวมทั้งการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน
เพื่อให้การประกอบธุรกิจดังกล่าวเป็นไปอย่างถูกต้องและเหมาะสม
๔.๑.๔
ธนาคารพาณิชย์ควรพิจารณาถึงปริมาณสูงสุดของสินทรัพย์แต่ละประเภทที่จะทำการโอนไปยังนิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์
รวมทั้งควรกำหนดวงเงินรวมหรือเพดานสูงสุดของการลงทุนในหลักทรัพย์ของนิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์ที่มีสินทรัพย์อ้างอิงอยู่ในประเภทธุรกิจหรือกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกัน
เพื่อมิให้มีปริมาณมากเกินสมควร ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกำหนดหลักเกณฑ์ในการควบคุมปริมาณดังกล่าวได้
๔.๑.๕
ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์เพื่อจัดการโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
และธนาคารพาณิชย์ที่มิได้เป็นผู้ขายสินทรัพย์แต่ทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
เช่น ผู้ให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้เป็นต้น
ต้องจัดทำเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น
ในรูปแบบของรายงานผลการดำเนินงานประจำปีของธนาคารพาณิชย์(Annual report)
หรือในรูปแบบอื่นเพื่อเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับโครงสร้างและรูปแบบของธุรกิจดังกล่าวรวมทั้งความเสี่ยงที่ได้รับจากการมีส่วนเกี่ยวข้องในหน้าที่ต่างๆ
ในการประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ให้แก่ผู้ถือหุ้นของธนาคารพาณิชย์และบุคคลภายนอกทราบ
เนื่องจากธุรกิจดังกล่าวมีความซับซ้อนแตกต่างกัน และหน้าที่ต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจดังกล่าวส่งผลให้ธนาคารพาณิชย์ได้รับความเสี่ยงที่แตกต่างกัน
โดยให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในข้อ ๔.๒.๖
๔.๑.๖ ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์เป็นผู้ขายสินทรัพย์
ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นลงทุนในตราสารที่ออกโดยนิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์โดยมีสินทรัพย์ดังกล่าวเป็นสินทรัพย์อ้างอิงได้ไม่เกินกว่าร้อยละ
๑๐ ของมูลค่าตราสารดังกล่าวที่มีอยู่ในแต่ละระดับ (Tranche) และในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ทำหน้าที่รับประกันการจำหน่ายตราสารที่ออกโดยนิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์แบบรับประกันทั้งจำนวน
(Firm underwrite) และต้องลงทุนในตราสารดังกล่าวในปริมาณเกินกว่าร้อยละ
๑๐ ของมูลค่าตราสารที่อยู่ในแต่ละระดับให้ธนาคารพาณิชย์จำหน่ายตราสารออกไปภายใน ๙๐
วัน เพื่อให้ปริมาณที่ถืออยู่ไม่เกินกว่าร้อยละ ๑๐ ของมูลค่าตราสารที่อยู่ในแต่ละระดับ
อย่างไรก็ดี
หากธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบพบว่าธนาคารพาณิชย์ได้ลงทุนในตราสารที่ออกโดยนิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์อื่นโดยส่วนใหญ่หรือทั้งหมด
โดยที่ธนาคารพาณิชย์นั้นมิได้เป็นผู้ขายสินทรัพย์
แต่ธนาคารพาณิชย์นั้นได้เคยเป็นผู้ให้สินเชื่อหรือลงทุนในลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงของตราสารดังกล่าวมาก่อนหน้านี้
เนื่องจากมีเจตนาหลีกเลี่ยงเกณฑ์การกำกับดูแลที่กล่าวข้างต้น
ธนาคารแห่งประเทศไทยสามารถสั่งการให้ธนาคารพาณิชย์นั้นลดปริมาณการถือตราสารดังกล่าวหรือให้นำมูลค่าตราสารส่วนที่เกินกว่าอัตราที่กำหนดทั้งจำนวนหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์ได้
๔.๒ หลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกิจ
สาระของหลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกิจ ประกอบด้วย

เรื่อง

หัวข้อ


  คำจำกัดความ

  การอนุญาต

  หลักเกณฑ์การกำกับการประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็น
หลักทรัพย์
- การขายสินทรัพย์
- การรับประกันส่วนสูญเสียของสินทรัพย์แก่ผู้ลงทุน
- การให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้อัน
เนื่องมาจากการทำธุรกรรม Securitisation
- การให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่นิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์
- การจัดจำหน่ายหลักทรัพย์
- การลงทุนในตราสาร Securitisation
- การทำหน้าที่อื่น

  การขออนุญาตเป็นรายกรณี

  การซื้อสินทรัพย์คืนจาก SPV
- Representations and warranties
- Clean-up call

  หลักเกณฑ์อื่นๆ
- การเปิดเผยข้อมูล
- การปฏิบัติตามกฎหมายหรือแนวปฏิบัติอื่นๆ
  ที่เกี่ยวข้อง
- อำนาจในการลงโทษธนาคารพาณิชย์
- การกำหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติม

๔.๒.๑
๔.๒.๒
๔.๒.๓

๔.๒.๓
  (๑)
๔.๒.๓
  (๒)

๔.๒.๓
  (๓)

๔.๒.๓
  (๔)

๔.๒.๓
  (๕)
๔.๒.๓
  (๖)
๔.๒.๓
  (๗)
๔.๒.๔
๔.๒.๕
๔.๒.๕
  (๑)
๔.๒.๕
  (๒)

๔.๒.๖
๔.๒.๗
๔.๒.๘
๔.๒.๙

๔.๒.๑ คำจำกัดความ
ในประกาศฉบับนี้
Special purpose vehicle (SPV) หมายความว่า
นิติบุคคลเฉพาะกิจตามกฎหมายว่าด้วยนิติบุคคลเฉพาะกิจเพื่อการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
หรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์ที่อยู่ภายใต้กฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
ซึ่งรับโอนสินทรัพย์จากผู้ขายสินทรัพย์และออกหลักทรัพย์ขายแก่ผู้ลงทุน
การแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ (Securitisation)
หมายความว่า การที่ผู้ขายสินทรัพย์ทำ การโอนสินทรัพย์ไปยัง SPV
และ SPV ออกหลักทรัพย์ขายแก่ผู้ลงทุนโดยกำหนดให้ผลประโยชน์ตอบแทนแก่ผู้ถือหลักทรัพย์ขึ้นอยู่กับเงินสดที่เป็นรายรับที่เกิดจากสินทรัพย์ที่รับโอนมา
ตราสาร Securitisation หมายความว่า
ตราสารที่ออกโดย SPV ซึ่งจะออกได้ทั้งในรูปตราสารหนี้หรือหน่วยลงทุน
สินทรัพย์อ้างอิง หมายความว่า
สิทธิเรียกร้องหรือสิทธิอื่นใดที่ก่อให้เกิดกระแสรายรับขึ้นในอนาคตไม่ว่ารายรับนั้นจะมีความแน่นอนหรือไม่ก็ตาม
เช่น สัญญาให้กู้ยืมเพื่อที่อยู่อาศัย หรือสิทธิตามสัมปทานสร้างถนนเก็บค่าผ่านทาง
และให้เป็นไปตามคำจำกัดความในพระราชกำหนดนิติบุคคลเฉพาะกิจเพื่อการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
พ.ศ. ๒๕๔๐ และที่แก้ไขเพิ่มเติมทั้งนี้ ไม่ให้รวมถึงสินทรัพย์อ้างอิงดังต่อไปนี้
๑. ลูกหนี้เงินให้กู้ยืมเพื่อซื้อหลักทรัพย์
(บัญชีมาร์จิ้น)[๒]
๒.
ตราสารที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ผู้ลงทุน[๓]
๓. ตราสาร Collateralized debt
obligations (CDOs)
๔.
อนุพันธ์ทางการเงินและธุรกรรมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงทุกประเภท
๕.
สินทรัพย์อื่นตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกำหนด
สำนักงาน ก.ล.ต. หมายถึง
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
๔.๒.๒ การอนุญาต
ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตเป็นการทั่วไปให้ธนาคารพาณิชย์
ยกเว้นธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยประกอบธุรกิจ Securitisation ภายใต้หลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๑)
ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดทำแผนงานรองรับการประกอบธุรกิจต่างๆที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรม Securitisation
เป็นลายลักษณ์อักษรและได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์ซึ่งต้องระบุรายละเอียดดังต่อไปนี้
๑.๑) ความพร้อมด้านระบบงาน เช่น
นโยบายการประกอบธุรกิจ วิธีการดำเนินการ ขอบเขตความรับผิดชอบ
การกำกับดูแลการปฏิบัติงาน การบริหารความเสี่ยง การควบคุมภายใน
การจัดทำและจัดเก็บเอกสารหลักฐาน เป็นต้น
๑.๒) ความพร้อมด้านบุคลากร
๒)
กรณีธนาคารพาณิชย์เป็นผู้ขายสินทรัพย์เพื่อจัดการโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์เพื่อเสนอต่อสำนักงาน
ก.ล.ต. ธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดดังต่อไปนี้
๒.๑) ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์
ต้องไม่ถือหุ้นใน SPV เกินกว่าร้อยละ ๑๐ ของมูลค่าหุ้นทั้งหมด
๒.๒)
ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดทำหนังสือแจ้งการประกอบธุรกิจดังกล่าวให้สายกำกับสถาบันการเงิน
ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายใน ๑๕ วันนับตั้งแต่วันทำธุรกรรม
ทั้งนี้หนังสือดังกล่าวต้องมีเนื้อหาสรุปลักษณะของธุรกิจ Securitisation
ซึ่งมีสาระสำคัญอย่างน้อยดังต่อไปนี้
(๑) ลักษณะโครงสร้างของธุรกิจ Securitisation
ประเภทสินทรัพย์ที่โอนไปยัง SPV และหน้าที่ต่างๆ
ที่เกี่ยวข้องกับโครงการ Securitisation
(๒) โครงสร้างการถือหุ้นใน SPV
รวมทั้งโครงสร้างของหลักทรัพย์ที่ SPV เสนอขายให้แก่ผู้ลงทุน
(๓)
เงื่อนไขในการซื้อคืนสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์ผู้ขายรวมทั้งหลักเกณฑ์หรือลำดับในการชำระคืนดอกเบี้ยหรือเงินต้นให้แก่ผู้ลงทุนและผู้ให้บริการต่างๆ
(๔) หากธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ทำ
หน้าที่อื่นนอกเหนือจากการทำหน้าที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ เช่น
ผู้ให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้เป็นต้น
ให้ธนาคารพาณิชย์แจ้งสรุปขอบเขตหน้าที่ของธนาคารพาณิชย์ในการประกอบธุรกิจดังกล่าวให้สายกำกับสถาบันการเงิน
ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบ
และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดสำหรับหน้าที่นั้นๆ ด้วย
๓)
กรณีธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจที่ส่งผลให้ธนาคารพาณิชย์ต้องรับความเสี่ยงทางการเงิน
ได้แก่
ก) เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียของสินทรัพย์แก่ผู้ลงทุน
(Provider of credit enhancement) หมายถึง
การกระทำใดๆ ที่ส่งผลให้ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบในส่วนสูญเสียให้แก่ SPV
หรือผู้ลงทุนในตราสาร Securitisation
ข)
เป็นผู้ให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้อันเนื่องมาจากการทำธุรกรรม Securitisation
(Servicer/Back-up servicer) ในกรณีที่ขอบเขตการให้บริการดังกล่าวผูกพันให้ธนาคารพาณิชย์เข้ารับผิดชอบในภาระหนี้แทนลูกหนี้ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนจากการทำหน้าที่ดังกล่าว
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำ
หน้าที่ดังกล่าวต้องมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามข้อกำหนดดังต่อไปนี้
๓.๑)
มีฐานะการเงินและฐานะการดำเนินงานอยู่ในเกณฑ์ดี
สามารถกันเงินสำรองได้ครบถ้วนตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยสินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้และสินทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้
มีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์และภาระผูกพันไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ตลอดจนสามารถดำรงอัตราส่วนทางการเงินอื่นใดที่ธนาคารแห่งประเทศไทยสั่งการเป็นกรณีพิเศษ
๓.๒)
มีระบบงานซึ่งทำให้คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์สามารถติดตามความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรม
เช่น สัญญาณเตือนภัยเกี่ยวกับผลประกอบการของภาคธุรกิจของสินทรัพย์อ้างอิง
ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น ปัญหาเกี่ยวกับระบบงานและการควบคุมภายใน
การไม่ปฏิบัติตามกฎหมายและกฎระเบียบ เป็นต้น
๔) กรณีธนาคารพาณิชย์เป็นผู้บริหารโครงการ Securitisation
(Transaction administrator) ได้แก่ การทำหน้าที่จัดสรร
และบริหารรายรับจากสิทธิเรียกร้องที่โอนให้แก่ผู้ออกตราสาร Securitisation
ให้ธนาคารพาณิชย์ดำเนินการได้ตามหลักเกณฑ์และขั้นตอนที่กำหนดไว้ในสัญญาการบริหารจัดการโครงการ
สำหรับธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจ
Securitisation ให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยนั้นขออนุญาตไปยังสายกำกับสถาบันการเงิน
ธนาคารแห่งประเทศไทยเพื่อพิจารณาอนุญาตเป็นรายกรณี
๔.๒.๓
หลักเกณฑ์การกำกับการประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจ
Securitisation ตามหน้าที่ของธนาคารพาณิชย์ในการประกอบธุรกิจ Securitisation
ดังต่อไปนี้
๑)
การขายสินทรัพย์เพื่อจัดการโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์สามารถตัดสินทรัพย์ที่ขายออกจากบัญชีได้และไม่ต้องดำรงเงินกองทุนสำหรับสินทรัพย์อ้างอิงที่ขายไป
ถ้าการขายนั้น ส่งผลให้ธนาคารพาณิชย์สามารถตัดสินทรัพย์ที่โอนออกจากบัญชีของธนาคารพาณิชย์ได้ทั้งหมดหรือบางส่วน
ตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๑.๑)
ธนาคารพาณิชย์ต้องขายสินทรัพย์โดยใช้ราคายุติธรรม (Fair value)
ตามที่กำหนดในมาตรฐานการบัญชี
๑.๒) สำหรับเงื่อนไขในการขายนั้น
ธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
(๑)
ธนาคารพาณิชย์ต้องโอนความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์และผลตอบแทนที่ได้รับจากการถือครองสินทรัพย์ทั้งหมดไปยังบุคคลอื่น
ทั้งนี้
ยกเว้นในกรณีที่ผู้ขายสินทรัพย์ยังมีความเสี่ยงที่เกิดจากการทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ
Securitisation เช่น การเป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก
การเป็นผู้ลงทุนในหลักทรัพย์ เป็นต้น
(๒)
ผู้โอนสินทรัพย์ต้องไม่มีอำนาจควบคุมในสินทรัพย์ที่ได้โอนออกไป
รวมทั้งในกรณีที่ผู้โอนสินทรัพย์ล้มละลาย
เจ้าหนี้ของผู้โอนสินทรัพย์ก็ไม่มีสิทธิเรียกร้องในสินทรัพย์ที่ได้โอนไปแล้ว
(๓)
ผู้โอนสินทรัพย์ต้องไม่มีภาระที่จะต้องรับผิดชอบต่อผู้ลงทุนสำหรับคุณภาพของสินทรัพย์นั้น
(๔) SPV และผู้ลงทุนมีสิทธิในการนำเอาสินทรัพย์ไปจำนำหรือจำนองต่อได้
(๕)
ผู้ขายสินทรัพย์ต้องไม่มีข้อตกลงในการซื้อคืนสินทรัพย์
ยกเว้นเงื่อนไขการซื้อคืนสินทรัพย์สำหรับกรณี Representations and
warranties และ Clean-up call ซึ่งมีลักษณะเดียวกันกับที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้กำหนดไว้
ในข้อ ๔.๒.๕
(๖)
ในสัญญาการขายสินทรัพย์ต้องไม่มีข้อความที่แสดงว่าธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์สามารถเปลี่ยนแปลงสินทรัพย์อ้างอิงเพื่อปรับเปลี่ยนให้อันดับความน่าเชื่อถือของกลุ่มสินทรัพย์อ้างอิงดีขึ้น
ยกเว้นในกรณี SPV ขายสินทรัพย์ให้แก่นิติบุคคลอื่นที่มิได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ด้วยราคายุติธรรม
นอกจากนี้ ในสัญญาต้องไม่มีข้อความที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์เพิ่มความรับผิดชอบในส่วนสูญเสียในลำดับแรก
(First loss) หรือข้อความที่กำหนดให้มีการเพิ่มผลตอบแทนที่จ่ายให้แก่ผู้ลงทุนหรือผู้ให้บริการรายอื่นที่มิใช่ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์
เพื่อชดเชยการเสื่อมคุณภาพของสินทรัพย์อ้างอิง
นอกจากนี้ หากแนวปฏิบัติทางการบัญชีของธุรกรรมการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ของสภาวิชาชีพบัญชีมีผลบังคับใช้
ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในการตัดสินทรัพย์ทั้งหมดหรือบางส่วน (Derecognition)
ออกจากบัญชีของธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ตามแนวปฏิบัติทางการบัญชีของสภาวิชาชีพบัญชีแทน
๒) การรับประกันส่วนสูญเสียของสินทรัพย์แก่ผู้ลงทุน
(Provider of credit enhancement)
การรับประกันส่วนสูญเสียของสินทรัพย์แก่ผู้ลงทุน
มี ๒ รูปแบบ คือ
(ก)
การเป็นผู้ค้ำประกันลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิง (Guarantor)
หมายถึงธนาคารพาณิชย์ที่ทำหน้าที่ค้ำประกันการกู้ยืมเงินให้แก่ลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงรายใดรายหนึ่งในพอร์ตของสินทรัพย์ให้แก่
SPV ในกรณีที่ลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงผิดนัดชำระหนี้
ซึ่งจะส่งผลให้อันดับความน่าเชื่อถือของตราสาร Securitisation
มีคุณภาพที่ดีขึ้น
(ข) การเป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First
loss facility) หมายถึง
การที่ธนาคารพาณิชย์ทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรกให้แก่ผู้ลงทุนในตราสาร
Securitisation รายอื่นๆ
ในกรณีที่ลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงไม่สามารถชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นได้ตามกำหนด
ได้แก่ ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ถือหุ้นกู้ด้อยสิทธิ์
ธนาคารพาณิชย์ผู้ให้สินเชื่อด้อยสิทธิ์แก่ SPV หรือหน้าที่อื่นที่ส่งผลให้ธนาคารพาณิชย์ต้องเป็นผู้รับผิดชอบในส่วนสูญเสียของกลุ่มของสินทรัพย์อ้างอิงเป็นลำดับแรก
เช่น
การที่ธนาคารพาณิชย์เข้าไปรับภาระหนี้แทนลูกหนี้ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนจากการทำหน้าที่เป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้
เป็นต้น
ธนาคารพาณิชย์จะต้องประเมินคุณภาพของสินทรัพย์
ประวัติการผิดนัดชำระหนี้และอัตราหนี้สูญของสินทรัพย์อ้างอิงกลุ่มนี้
เพื่อประเมินความเพียงพอของปริมาณส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First loss
facility) โดยธนาคารพาณิชย์ต้องจัดให้มีบุคคลภายนอกหรือหน่วยงานอิสระรับรองความเพียงพอของปริมาณส่วนสูญเสียในลำดับแรก
ดังนี้
- โครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ที่ต้องได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือของตราสารตามหลักเกณฑ์ที่สำนักงาน
ก.ล.ต. ประกาศกำหนด ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ต้องจัดให้มีการประเมินมูลค่านี้โดยสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงาน
ก.ล.ต. หรือสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติ เช่น Fitch
Ratings Standard&Poors และ Moodys เป็นต้น
- โครงการที่มิได้ต้องการให้มีการจัดอันดับความน่าเชื่อถือของตราสารธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ต้องดำเนินการให้มีหน่วยงานอิสระ
(Independence unit)หรือผู้ตรวจสอบภายใน (Internal
control unit) หรือคณะกรรมการตรวจสอบของธนาคารพาณิชย์นั้นทำหน้าที่เป็นผู้ประเมินความเพียงพอของมูลค่าของส่วนสูญเสียนี้
วงเงินรวมสูงสุดที่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก
(First loss facility) ให้แก่ SPV ทุกรายรวมกัน
ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์
การทำหน้าที่ทั้ง ๒ รูปแบบดังกล่าวข้างต้น
ธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๒.๑)
ต้องระบุภาระหรือมูลค่าของความสูญเสียที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบไว้ให้ชัดเจนในสัญญา
และธนาคารพาณิชย์ต้องไม่เข้ารับผิดชอบในส่วนสูญเสียที่มากกว่าจำนวนที่ได้ตกลงไว้
๒.๒) ต้องระบุช่วงเวลาในการรับประกันไว้ให้ชัดเจน
โดยไม่จำเป็นต้องระบุเป็นวันที่ที่สัญญาจะสิ้นสุดก็ได้ เช่น
กำหนดให้เป็นวันที่มีการจ่ายชำระคืนเงินต้นและดอกเบี้ยแก่ผู้ลงทุนเต็มจำนวนแล้ว
เป็นต้น
๒.๓)
ธนาคารพาณิชย์ต้องมีการประเมินความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิงที่ต้องรับผิดชอบเช่นเดียวกับแนวปฏิบัติในการให้สินเชื่อของธนาคารพาณิชย์
โดยต้องได้รับค่าตอบแทนที่เป็นธรรมและสอดคล้องกับราคาตลาด (Arms length
basis)
๒.๔)
หากธนาคารพาณิชย์ต้องการยกเลิกสัญญาการเป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียของสินทรัพย์
จะต้องแจ้งให้ SPV ทราบล่วงหน้าอย่างน้อย ๙๐ วัน เพื่อให้ SPV
สามารถหาบุคคลอื่นมาทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียแทน
การดำรงเงินกองทุน
(๑) ธนาคารพาณิชย์ที่ทำ หน้าที่เป็นผู้ค้ำ
ประกันลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิง (Guarantor) ต้องดำรงเงินกองทุนโดยใช้น้ำหนักความเสี่ยงเท่ากับน้ำหนักความเสี่ยงของลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงนั้น
และใช้ค่าแปลงสภาพ (Credit conversion factor) เท่ากับ
๑
(๒)
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First
loss facility) ให้ปฏิบัติดังนี้
- กรณีที่ธนาคารพาณิชย์มิได้เป็นผู้ขายสินทรัพย์
ให้ธนาคารพาณิชย์นำมูลค่าที่ต้องรับผิดชอบต่อ SPV แต่ละรายหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์ตั้งแต่วันที่ทำธุรกรรม
- กรณีที่ธนาคารพาณิชย์เป็นผู้ขายสินทรัพย์
ธนาคารพาณิชย์ต้องนำมูลค่าที่ต้องรับผิดชอบต่อ SPV แต่ละรายหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์ตั้งแต่วันที่ทำธุรกรรม
ทั้งนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ปริมาณเงินกองทุนที่จะถูกหักต่อ SPV
แต่ละรายมีจำนวนไม่เกินกว่าปริมาณเงินกองทุนที่ต้องดำรงหากสินทรัพย์อ้างอิงที่โอนไปดังกล่าวยังอยู่ในบัญชีของธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์
นอกจากนี้ หากพบว่าความสูญเสียที่เกิดขึ้นจริงมีปริมาณมากกว่าปริมาณเงินกองทุนที่ดำรงไว้
ให้ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์กันเงินสำรองเพิ่มเติมตามปริมาณของความสูญเสียที่เกิดขึ้นจริงอันเนื่องมาจากการเสื่อมคุณภาพของสินทรัพย์อ้างอิงจนเต็มมูลค่าที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบ
และหากผู้ตรวจสอบของธนาคารแห่งประเทศไทยพบว่าธนาคารพาณิชย์มีภาระหรือความเสี่ยงที่ต้องรับผิดชอบสูงกว่าจำนวนดังกล่าว
(Implicit support) ผู้ตรวจสอบสามารถสั่งการให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงเงินกองทุนในปริมาณที่สูงขึ้นได้
การนับลูกหนี้รายใหญ่
(๑) ธนาคารพาณิชย์ที่ทำ หน้าที่เป็นผู้ค้ำ
ประกันลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิง (Guarantor) ให้ถือว่าการค้ำประกันนั้นเป็นการก่อภาระผูกพัน
ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์ต้องนำจำนวนเงินตามสัญญาค้ำประกันดังกล่าว
รวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อลงทุนในกิจการ
หรือก่อภาระผูกพันเพื่อลูกหนี้รายนั้น เมื่อสิ้นวันหนึ่ง ๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่
๑ ของธนาคารพาณิชย์ ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ลงวันที่ ๑๙ มกราคม
๒๕๔๙ และที่แก้ไขเพิ่มเติม
(๒) ธนาคารพาณิชย์ที่ทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก
(First loss facility) มีหลายรูปแบบ ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติดังนี้
- กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ทำหน้าที่เป็นผู้ให้สินเชื่อด้อยสิทธิ์แก่
SPV หรือเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้ที่มีการเข้าไปรับผิดชอบในภาระหนี้แทนลูกหนี้ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนให้แก่
SPV หรือเป็นผู้ให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV
โดยที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ ๔)
ให้ธนาคารพาณิชย์นับบุคคลดังต่อไปนี้
ในการคำนวณลูกหนี้รายใหญ่ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ลงวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๔๙
และที่แก้ไขเพิ่มเติม
(ก) SPV
มูลค่าจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อประเภทด้อยสิทธิ์หรือจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เข้าไปรับภาระหนี้แทนลูกหนี้
หรือจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV นั้น
เมื่อรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนในกิจการหรือก่อภาระผูกพันเพื่อ SPV รายนั้น
เมื่อสิ้นวันหนึ่ง ๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ของธนาคารพาณิชย์
(ข) ลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงเฉพาะกรณีที่เป็นลูกหนี้รายใหญ่
(Corporate loan)
ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณเงินให้สินเชื่อประเภทด้อยสิทธิ์แก่
SPV หรือจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เข้าไปรับภาระหนี้แทนลูกหนี้
หรือจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV ที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ
๔) สำหรับลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงแต่ละราย โดยวิธีการ Proportionate
เงินให้สินเชื่อดังกล่าว ตามอัตราส่วนของลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงในกลุ่ม
โดยสัดส่วนของเงินให้สินเชื่อในลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงแต่ละราย เมื่อรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนในกิจการ หรือก่อภาระผูกพันเพื่อสินทรัพย์อ้างอิงหรือลูกหนี้รายนั้นแล้ว
เมื่อสิ้นวันหนึ่ง ๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้
ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดทำระบบรายงานภายในเพื่อควบคุมดูแลไม่ให้ธนาคารพาณิชย์มีความเสี่ยงอันเกิดจากสินทรัพย์อ้างอิงรายใดรายหนึ่งเมื่อ
สิ้นวันหนึ่ง ๆ เกินกว่าอัตราส่วนที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
และต้องมีหลักฐานไว้ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบหรือจัดส่งสำเนาให้ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอ
- กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ทำหน้าที่เป็นผู้ลงทุนในตราสารSecuritisation
ซึ่งธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First loss tranche)
ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การนับลูกหนี้รายใหญ่ที่กำหนดไว้สำหรับผู้ลงทุนในตราสารSecuritisation
(Investor) ในข้อ ๖)
- สำหรับกรณีอื่น ๆ ให้ธนาคารพาณิชย์หารือไปยังสายกำกับสถาบันการเงิน
ธนาคารแห่งประเทศไทย เพื่อพิจารณาเป็นรายกรณี
๓)
การให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้อันเนื่องมาจากการทำธุรกรรม Securitisation
(Servicer/Back-up servicer) การให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้อันเนื่องมาจากการทำธุรกรรม
Securitisation หมายถึง
การให้บริการเป็นตัวแทนเรียกเก็บหนี้ให้แก่ SPV หรือการเป็นตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้ในกรณีที่ตัวแทนเรียกเก็บหนี้ล้มละลายหรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้
ซึ่งครอบคลุมถึงการทำหน้าที่บริหารสินทรัพย์ให้แก่ SPV การลงทุนหรือจัดหาผลประโยชน์เพิ่มเติมจากสิทธิเรียกร้องที่ได้โอนไปยัง
SPV การเป็นตัวแทนให้แก่ SPV ในการทวงถามหรือฟ้องร้องเพื่อบังคับคดีกับลูกหนี้
รวมทั้ง การจัดทำบัญชี รายงาน เก็บรักษาเอกสาร
ชำระภาษีหรือเบี้ยประกันภัยตลอดจนหน้าที่อื่น ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับการเรียกเก็บหนี้เงินกู้นั้น
การให้บริการดังกล่าวธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๓.๑)
ค่าตอบแทนที่ธนาคารพาณิชย์ได้รับต้องเป็นธรรมและสอดคล้องกับราคาตลาด
รวมทั้งธนาคารพาณิชย์ต้องได้รับค่าตอบแทนจากการทำหน้าที่ดังกล่าวในลำดับแรก
๓.๒) ธนาคารพาณิชย์ต้องไม่เข้ารับความเสี่ยงจากการเป็นผู้ให้บริการเป็นตัวแทน/ตัวแทนสำรองเรียกเก็บหนี้
เช่น เข้าไปมีส่วนรับผิดชอบในภาระหนี้แทนลูกหนี้ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน เป็นต้น
หากธนาคารพาณิชย์เข้าไปรับผิดชอบในภาระหนี้แทนลูกหนี้ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนจากการทำหน้าที่เป็นตัวแทนเรียกเก็บหนี้
ให้ถือว่าธนาคารพาณิชย์นั้นทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First
loss facility) ซึ่งธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับในเรื่องเงินกองทุนและการกำกับลูกหนี้รายใหญ่สำหรับกรณีการรับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรกด้วย
๓.๓)
ธนาคารพาณิชย์ต้องมีระบบงานรองรับและดูแลความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างน้อยในเรื่องดังต่อไปนี้
(๑) นโยบายด้านปฏิบัติการ ด้านบัญชี
และการควบคุมภายในต้องกำหนดให้สอดคล้องกับหน้าที่ความรับผิดชอบในการให้บริการเรียกเก็บหนี้ที่ได้ทำไว้กับคู่สัญญา
(๒) ต้องมีระบบงานและระบบสารสนเทศที่มีประสิทธิภาพ
(๓)
จัดให้มีระบบการบัญชีและการจัดเก็บเอกสารหลักฐานของสัญญาการกู้ยืมเงินในกิจการตัวแทนเรียกเก็บหนี้
แยกต่างหากจากกิจการอื่นของธนาคารพาณิชย์
(๔)
จัดทำรายงานในกิจการตัวแทนเรียกเก็บหนี้แต่ละรายออกจากกันตามสัญญาระหว่างธนาคารพาณิชย์กับผู้ว่าจ้างต่างๆ
ซึ่งรวมถึง SPV แต่ละราย
เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์และผู้ว่าจ้างต่างๆ
สามารถตรวจสอบและติดตามดูแลผลการดำเนินงานได้
๔) การให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV
(Provider of liquidity facility)
การให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV
หมายถึง การให้สินเชื่อแก่ SPV เพื่อนำไปจ่ายค่าดอกเบี้ยหรือเงินต้นแก่ผู้ลงทุนตามระยะเวลาที่ได้กำหนดไว้
ในกรณีที่ช่วงเวลาที่ได้รับดอกเบี้ยหรือเงินต้นจากสินทรัพย์อ้างอิงกับช่วงเวลาที่จะต้องจ่ายดอกเบี้ยให้แก่ผู้ลงทุนไม่ตรงกันโดยการให้สินเชื่อดังกล่าวมิได้มีวัตถุประสงค์เป็นการรับส่วนสูญเสีย
ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๔.๑)
ธนาคารพาณิชย์ผู้ให้สินเชื่อในกรณีนี้ต้องไม่มีฐานะเป็นเจ้าหนี้ด้อยสิทธิ์กล่าวคือ
SPV ต้องชำระเงินคืนให้แก่ธนาคารพาณิชย์ทันทีที่ได้รับชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นคืนจากสินทรัพย์อ้างอิง
๔.๒) ธนาคารพาณิชย์ผู้ให้สินเชื่อต้องได้รับชำระเงินคืนภายในระยะเวลา
๓ เดือนนับจากวันที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
หรืออาจได้รับชำระเงินคืนหลังจากระยะเวลาที่กำหนดไว้ได้ หากธนาคารพาณิชย์สามารถพิสูจน์ได้ว่าการได้รับชำระเงินคืนหลังจากระยะเวลาดังกล่าวนั้น
ไม่ได้มีสาเหตุมาจากการด้อยคุณภาพของสินทรัพย์อ้างอิง
ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำ
หน้าที่ให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในเรื่องการดำรงเงินกองทุนและการนับลูกหนี้รายใหญ่ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
ได้กำหนดไว้สำหรับธนาคารพาณิชย์ที่ทำหน้าที่เป็นผู้ให้สินเชื่อด้วย
หากไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ ๔.๑)
หรือ ๔.๒)
หรือธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถแสดงให้เห็นว่าการให้สินเชื่อดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการให้สภาพคล่องชั่วคราว
ให้ถือว่าธนาคารพาณิชย์ผู้ให้สินเชื่อทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก
(First loss facility) และให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้สำหรับการทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันส่วนสูญเสียในลำดับแรก
(First loss facility) อย่างเคร่งครัดด้วย
๕) การจัดจำหน่ายตราสาร Securitisation
(Underwriter)
ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๕.๑)
ให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกิจการจัดจำหน่ายตราสารแห่งหนี้
ตามที่ระบุในหนังสือที่ ธปท.สนส.(๑๑)ว. ๒๑๒๒/๒๕๔๕ ลงวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๔๕ เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกิจหลักทรัพย์
และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งได้แก่ คุณสมบัติและข้อกำหนดในการจัดทำแผนงานรองรับ
การประกอบธุรกิจดังกล่าว เช่น ระเบียบวิธีการบริหารความเสี่ยง ระบบควบคุมภายใน
ระบบ การจัดการและระบบบัญชี เป็นต้น
๕.๒)
ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์เป็นผู้จัดจำหน่ายตราสารSecuritisation
และต้องลงทุนในตราสารเนื่องจากการทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันการจำหน่ายตราสาร
Securitisation แบบรับประกันทั้งจำนวน (Firm Underwrite)
ซึ่งอาจส่งผลให้ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ต้องถือตราสารในปริมาณเกินกว่าร้อยละ
๑๐ ของมูลค่าตราสารที่อยู่ในแต่ละระดับให้ธนาคารพาณิชย์จำหน่ายตราสารดังกล่าวออกไปภายใน
๙๐ วัน เพื่อให้ปริมาณที่ถืออยู่ไม่เกินกว่าร้อยละ ๑๐
ของมูลค่าตราสารที่อยู่ในแต่ละระดับ
การดำรงเงินกองทุน
(๑) การรับประกันการจำ หน่ายตราสาร Securitisation
แบบรับประกันทั้งจำนวน (Firm Underwrite) ถือว่าเป็นการก่อภาระผูกพัน
ให้ธนาคารพาณิชย์ผู้จัดจำหน่ายตราสาร Securitisation ดำรงเงินกองทุนสำหรับภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสาร
Securitisation ตั้งแต่วันที่ธนาคารพาณิชย์ทำสัญญารับประกันการจำหน่ายถึงวันปิดการเสนอขาย
โดยภาระผูกพันดังกล่าวมีค่าแปลงสภาพเทียบเท่ากับภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารหรือหลักทรัพย์ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดซึ่งเท่ากับ
๐.๕ และใช้น้ำหนักความเสี่ยงเท่ากับน้ำหนักความเสี่ยงของ SPV ซึ่งเป็นผู้ออกตราสาร
(๒)
หากธนาคารพาณิชย์ที่ทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันการจำหน่ายตราสารSecuritisation
แบบรับประกันทั้งจำนวน (Firm Underwrite) ต้องลงทุนในตราสาร Securitisation
ที่เหลือจากการจำหน่ายนับตั้งแต่วันปิดการเสนอขายตราสารนั้น
ให้ธนาคารพาณิชย์บันทึกตราสารดังกล่าวไว้ในบัญชี Trading book
ของธนาคารพาณิชย์ และให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ในหนังสือเวียนที่
ธปท.สนส.(๒๑)ว. ๒๗๓๘/๒๕๔๖ ลงวันที่ ๓๐ ธันวาคม ๒๕๔๖ เรื่อง
แนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินและแบบรายงานเกี่ยวข้องและที่แก้ไขเพิ่มเติม
การนับลูกหนี้รายใหญ่
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำหน้าที่เป็นผู้รับประกันการจำหน่ายตราสาร
Securitisation แบบรับประกันทั้งจำนวน (Firm underwrite)
ถือเป็นการก่อภาระผูกพัน ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์จึงต้องนำจำนวนเงินตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารดังกล่าวรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนในกิจการ หรือก่อภาระผูกพันเพื่อ SPV รายนั้น
เมื่อสิ้นวันหนึ่ง ๆต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์
ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน
ลงวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๔๙ และที่แก้ไขเพิ่มเติม
๖) การลงทุนในตราสาร Securitisation
(Investor)
ธนาคารพาณิชย์สามารถลงทุนในตราสาร Securitisation
ได้ ซึ่งตราสารSecuritisation อาจแบ่งเป็นหลายระดับ
โดยแต่ละระดับมีความเสี่ยงแตกต่างกัน การลงทุนในตราสาร ดังกล่าวธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๖.๑)
หากธนาคารพาณิชย์ลงทุนในตราสารที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับแรก
(First loss tranche) ให้บันทึกตราสารดังกล่าวไว้ในบัญชี Banking
Book ของธนาคารพาณิชย์
๖.๒)
หากธนาคารพาณิชย์ลงทุนในตราสารที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับสูงกว่า
First loss tranche ให้บันทึกตราสารดังกล่าวไว้ในบัญชี Trading
Book หรือบัญชี Banking Book ของธนาคารพาณิชย์
ตามคุณสมบัติของตราสาร
๖.๓) ในกรณีที่ผู้ลงทุนในตราสาร
เป็นธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ให้แก่ SPV ด้วย
ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์นั้นลงทุนในตราสาร
Securitisation ไม่เกินร้อยละ ๑๐
ของมูลค่าตราสารที่มีอยู่ในแต่ละระดับ ทั้งนี้
ไม่นับรวมการลงทุนในตราสารที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับแรก (First
loss tranche)
การดำรงเงินกองทุน
การดำรงเงินกองทุนสำหรับการลงทุนในตราสาร Securitisation
แต่ละระดับมีความแตกต่างกัน เนื่องจากตราสารแต่ละระดับมีความเสี่ยงแตกต่างกัน
ซึ่งธนาคารพาณิชย์ต้องมีการประเมินความเสี่ยงของตราสารที่ลงทุนและปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดดังต่อไปนี้
(๑) ตราสารในบัญชี Trading
Book ของธนาคารพาณิชย์ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในการดำรงเงินกองทุน
ตามหนังสือที่ ธปท. สนส.(๒๑)ว.๒๗๓๘/๒๕๔๖
ลงวันที่ ๓๐ ธันวาคม ๒๕๔๖ เรื่อง
แนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินและแบบรายงานเกี่ยวข้อง
และที่แก้ไขเพิ่มเติม
(๒) ตราสารในบัญชี Banking Book
ของธนาคารพาณิชย์ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้

ระดับของตราสาร

การดำรงเงินกองทุน

ธพ.
   ที่ลงทุนในตราสาร
เป็น
   Originator

ธพ.
   ที่ลงทุนในตราสารไม่ได้เป็น Originator

ตราสารที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับแรก
  (First Loss Tranche)

 นำมูลค่าหรือฐานะดังกล่าวหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์
  แต่ไม่เกินกว่าปริมาณเงินกองทุนที่ต้องดำรงหากสินทรัพย์ยังอยู่ในบัญชี

 นำมูลค่าหรือฐานะดังกล่าวหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์

ตราสารที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับทีสอง
  (Second Loss tranche or Mezzanine tranche)

๑) ในกรณีที่ตราสารSecuritisation
  มีจำนวนทั้งหมด ๒ ระดับ
  น้ำหนักความเสี่ยงของตราสารในระดับนี้มีค่าเท่ากับค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของน้ำหนักความเสี่ยงของสินทรัพย์อ้างอิง
๒) ในกรณีที่ตราสารSecuritisationมีจำนวนทั้งหมด
  ๓ ระดับ ให้ดำเนินการดังนี้
๒.๑) ให้ ธพ.
  ใช้น้ำหนักความเสี่ยงเท่ากับ ๑ หากมี First loss facility รองรับความเสี่ยงเพียงพอแล้ว
  ซึ่งความเพียงพอของ First loss facility ต้องได้รับการประเมินจากบริษัทจัดอันดับความน่าเชื่อถือภายนอกหรือหน่วยงานอิสระของ
  ธพ. ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์
๒.๒) ให้ ธพ.
  นำมูลค่าหรือฐานะดังกล่าวหักออกจากเงินกองทุนทั้งสิ้นของธนาคารพาณิชย์หากพบว่า First
  Lossfacility มีปริมาณไม่เพียงพอ

 เหมือน Originator

ตราสารที่ธนาคารพาณิชย์ต้องรับผิดชอบส่วนสูญเสียในลำดับที่สาม
  หรือลำดับที่สูงขึ้นไป (Senior or above Tranche)

 น้ำหนักความเสี่ยงของ
  ตราสารในระดับนี้มีค่าเท่ากับค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของน้ำหนักความเสี่ยงของสินทรัพย์อ้างอิง

 เหมือน Originator

การนับลูกหนี้รายใหญ่
ให้ธนาคารพาณิชย์ผู้ลงทุนในตราสาร Securitisation
นับบุคคลดังต่อไปนี้ในการคำนวณอัตราส่วนลูกหนี้รายใหญ่ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่องการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ลงวันที่ ๑๙ มกราคม
๒๕๔๙ และที่แก้ไขเพิ่มเติม
(๑) SPV ผู้ออกตราสาร Securitisation
มูลค่าของตราสาร Securitisation
ที่ออกโดย SPV แต่ละรายที่ธนาคารพาณิชย์ลงทุน
เมื่อรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุนในกิจการ
หรือก่อภาระผูกพันเพื่อ SPV รายนั้น เมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ
ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์
(๒)
ลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงเฉพาะกรณีที่เป็นลูกหนี้รายใหญ่ (Corporate
loan)
ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณเงินลงทุนในลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงแต่ละราย
โดยใช้วิธีการ Proportionate เงินลงทุนในตราสาร Securitisation
ตามอัตราส่วนของลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงในกลุ่ม
โดยสัดส่วนของเงินลงทุนในลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิงแต่ละราย
เมื่อรวมกับจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุนในกิจการ
หรือก่อภาระผูกพันเพื่อสินทรัพย์อ้างอิงหรือลูกหนี้รายนั้นแล้ว เมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ
ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ลงทุนในตราสาร Securitisation
ต้องจัดทำระบบรายงานภายในเพื่อควบคุมดูแลไม่ให้ธนาคารพาณิชย์มีความเสี่ยงอันเกิดจากสินทรัพย์อ้างอิงรายใดรายหนึ่งเมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ
เกินกว่าอัตราส่วนที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
และต้องมีหลักฐานไว้ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบ
หรือจัดส่งสำเนาให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอ
การกำหนดวงเงินรวมหรือเพดานสูงสุดในการลงทุน
ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกำหนดวงเงินรวมหรือเพดานสูงสุดในการลงทุนของธนาคารพาณิชย์ในตราสาร
Securitisation ที่มีปริมาณของสินทรัพย์อ้างอิงอยู่ในประเภทธุรกิจหรือกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกันมากเกินปริมาณที่สมควรได้
เพื่อป้องกันมิให้ธนาคารพาณิชย์มีความเสี่ยงในประเภทธุรกิจหรือกลุ่มอุตสาหกรรมหนึ่งๆ
มากเกินสมควร (Concentration risk)
๗. การประกอบธุรกิจอื่นที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรม Securitisation
การประกอบธุรกิจอื่นที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรม Securitisation ได้แก่
๑) นายทะเบียนหุ้นกู้ (Registrar)[๔]๒)
ผู้จัดการในการออกตราสาร Securitisation (Arranger)[๕]๓)
ผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้/ผู้ดูแลผลประโยชน์ของผู้ถือหน่วยลงทุน (Debentureholders
representative/Trustee)[๖]
๔) ที่ปรึกษาทางการเงิน (Financial advisor)[๗]
๕) ผู้ให้บริการในการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ (Swap
counterparty)[๘]
ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยได้อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำได้ไปก่อนหน้านี้แล้ว
ให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้กำหนดไว้ในการอนุญาตอย่างเคร่งครัดด้วย
๔.๒.๔ การขออนุญาตเป็นรายกรณี
หลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจที่กำหนดไว้ในประกาศฉบับนี้เป็นแนวทางการกำกับขั้นต่ำสำหรับธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์
เนื่องจากไม่สามารถกำหนดเกณฑ์การกำกับให้รองรับธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ทุกรูปแบบและโครงสร้างได้
ดังนั้นหากโครงสร้างในการประกอบธุรกิจดังกล่าวของธนาคารพาณิชย์มิได้เป็นไปตามแนวทางและหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้กำหนดไว้ในประกาศฉบับนี้
หรือหากธนาคารพาณิชย์ต้องการทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์นอกเหนือจากที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้อนุญาตไว้
ให้ธนาคารพาณิชย์หารือไปยังสายกำกับสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทยก่อน
ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาอนุญาตเป็นรายกรณี
๔.๒.๕ การซื้อสินทรัพย์คืนจาก SPV
ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ต้องไม่ซื้อสินทรัพย์คืนจาก
SPV ยกเว้นในกรณีดังต่อไปนี้
๑) Representations and Warranties
หมายถึง
เงื่อนไขที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าว่าหากสินทรัพย์อ้างอิงที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ได้โอนไปยัง
SPV นั้น
มีคุณสมบัติไม่ตรงกับเงื่อนไขที่ผู้ซื้อและผู้ขายสินทรัพย์ได้กำหนดไว้เป็นลายลักษณ์อักษรก่อนวันที่โอนสินทรัพย์
เช่นประวัติการชำระหนี้ สัดส่วนของสินเชื่อต่อหลักประกัน เป็นต้น
โดยธนาคารพาณิชย์สามารถโอนสินทรัพย์ใหม่ไปยัง SPV ที่มีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขที่ได้ตกลงไว้ได้
ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๑.๑)
เงื่อนไขในการซื้อคืนที่กำหนดไว้ต้องสอดคล้องกับหลักปฏิบัติของตลาดทั่วไป
และธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ต้องได้ตรวจดูเงื่อนไขต่าง ๆ
ที่ได้กำหนดไว้เกี่ยวกับการซื้อคืนว่าเป็นไปตามความเป็นจริงและสามารถปฏิบัติได้
ในช่วงเวลาที่ทำการโอนขายสินทรัพย์นั้น
๑.๒)
ธนาคารพาณิชย์ได้ทำการตรวจสอบคุณภาพของสินทรัพย์อ้างอิงที่ทำการโอนขายแล้ว
ก่อนที่จะกำหนดเงื่อนไขต่าง ๆ
ที่กำหนดไว้เพื่อซื้อสินทรัพย์ที่ไม่ตรงตามคุณสมบัติคืน
๑.๓)
เงื่อนไขในการซื้อคืนที่กำหนดต้องไม่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมคุณภาพของสินทรัพย์อ้างอิง
วิธีดำเนินธุรกิจของ SPV และตราสารที่ออกขาย
๒) Clean-up call หมายถึง
การที่ธนาคารพาณิชย์มีสิทธิที่จะซื้อสินทรัพย์ที่คงเหลือตอนสิ้นสุดโครงการจาก SPV
เมื่อมูลค่าของสินทรัพย์คงเหลือน้อยกว่าหรือเท่ากับร้อยละ ๑๐ ของมูลค่าของสินทรัพย์ที่โอนไปยัง
SPV ซึ่งธนาคารพาณิชย์ผู้ซื้อสินทรัพย์อาจเป็นผู้ขายสินทรัพย์หรือ
ผู้ให้บริการเป็นตัวแทนเรียกเก็บหนี้ก็ได้ โดยมีหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
๒.๑) ราคาซื้อขายต้องเป็นราคายุติธรรม (Fair
value) ณ วันที่ซื้อคืน
๒.๒)
ธนาคารพาณิชย์สามารถซื้อสินทรัพย์ที่คงเหลืออยู่ซึ่งเป็นสินเชื่อด้อยคุณภาพจาก SPV
ได้ แต่ราคาที่ซื้อขายนั้นต้องเป็นราคายุติธรรม ณ วันที่ซื้อคืน โดยธนาคารพาณิชย์ ไม่ได้มีส่วนต้องรับผิดชอบในส่วนสูญเสียของสินทรัพย์อ้างอิงให้แก่ผู้ลงทุน
๔.๒.๖ การเปิดเผยข้อมูล
๑)
ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์ต้องจัดทำเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษรเช่น
ในรูปแบบของรายงานผลการดำเนินงานประจำปีของธนาคารพาณิชย์ (Annual report)
หรือในรูปแบบอื่น เพื่อเปิดเผยข้อมูลให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง (Stakeholders)
ได้รับทราบอย่างน้อยในเรื่อง ดังต่อไปนี้
๑.๑) วัตถุประสงค์ วิธีการ
และหลักปฏิบัติในการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ รวมทั้งข้อมูลเกี่ยวกับสินทรัพย์
ได้แก่ ประเภทของสินทรัพย์ ปริมาณสินทรัพย์ที่ได้ขายออกไป
คุณภาพของสินทรัพย์ที่ขายไป จำนวนเงินที่กันสำรองเพื่อรองรับส่วนสูญเสีย เป็นต้น
เพื่อให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเข้าใจถึงความเสี่ยงจากการประกอบธุรกิจ Securitisation
รวมทั้งให้ผู้ลงทุนใน หลักทรัพย์ประเภทนี้เข้าใจในความเสี่ยงด้านการลงทุน ด้าน Prepayment
และด้านอัตราดอกเบี้ยจากการชำระหนี้ล่าช้าและการขาดทุนจากการผิดนัดชำระหนี้ของสินทรัพย์ด้วย
๑.๒)
ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ขายสินทรัพย์ทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการ Securitisation
ซึ่งก่อให้เกิด Exposure ต่อธนาคารพาณิชย์
ให้ธนาคารพาณิชย์เปิดเผยภาระความรับผิดชอบของธนาคารพาณิชย์ต่อ SPV
เช่น มูลค่าของหลักทรัพย์ที่ลงทุนหรือความเสี่ยงที่เกิดจากการทำหน้าที่ดังกล่าว
เป็นต้น ให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเพิ่มเติมไว้ด้วย
๑.๓) รายละเอียดเกี่ยวกับนโยบายทางการบัญชีในการทำธุรกรรม
เช่น การบันทึกบัญชีว่าเป็นการขายหรือการกู้ยืมเงิน การรับรู้รายได้จากการขาย
เป็นต้น
๑.๔) การลงทุนในตราสาร Securitisation
ไม่ถือว่าเป็นการฝากเงินหรือให้กู้ยืมเงินแก่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์
ดังนั้น ข้อมูลที่ธนาคารพาณิชย์เปิดเผยให้แก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต้องไม่แสดงถึงการโฆษณาหรือทำให้ผู้ลงทุนเกิดความสับสน
ทั้งนี้
ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลที่กำหนดไว้ในแนวปฏิบัติทางการบัญชีธุรกรรมการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ด้วย
๒) ธนาคารพาณิชย์มิได้เป็นผู้ขายสินทรัพย์แต่ทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการ
Securitisation โดยอาจทำหน้าที่เป็นผู้ให้บริการเป็นตัวแทนเรียกเก็บหนี้
ผู้รับประกันส่วนสูญเสียของสินทรัพย์แก่ผู้ลงทุน
หรือผู้ให้บริการในการให้สภาพคล่องชั่วคราวแก่ SPV เป็นต้น
ซึ่งการทำหน้าที่ดังกล่าวก่อให้เกิด Exposure ต่อธนาคารพาณิชย์
ให้ธนาคารพาณิชย์จัดทำเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น
ในรูปแบบของรายงานผลการดำเนินงานประจำปีของธนาคารพาณิชย์ (Annual
report) หรือในรูปแบบอื่น
เพื่อเปิดเผยภาระความรับผิดชอบของธนาคารพาณิชย์ต่อ SPV เช่น
มูลค่าของหลักทรัพย์ที่ลงทุนหรือความเสี่ยงที่เกิดจากการทำหน้าที่ดังกล่าว เป็นต้น
ให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้รับทราบด้วย ทั้งนี้
ให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลที่กำหนดไว้ในแนวปฏิบัติทางการบัญชีธุรกรรมการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ด้วย
๔.๒.๗ ธนาคารพาณิชย์ต้องมีการตรวจสอบดูแลให้มีการปฏิบัติตามกฎหมายหรือกฎเกณฑ์อื่นที่เกี่ยวข้องโดยเคร่งครัดด้วย
เช่น
จัดให้มีการบันทึกบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชีหรือแนวปฏิบัติของสภาวิชาชีพบัญชี
เป็นต้น
๔.๒.๘
ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจในการลงโทษธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์หรือสงวนสิทธิที่จะกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ต้องขออนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยก่อนการประกอบธุรกิจ
Securitisation ทุกธุรกรรม ในกรณีดังต่อไปนี้
๑)
ธนาคารพาณิชย์ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศนี้
๒) กรณีอื่นๆ
ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเห็นว่ากระทบกับความปลอดภัยหรือความผาสุกของประชาชน
๔.๒.๙
ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติเกี่ยวกับการประกอบธุรกิจ Securitisation
ได้ตามที่เห็นสมควร โดยธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกำหนดวงเงินรวมหรือเพดานสูงสุดของการลงทุนในตราสาร
Securitisation หรือประเภทของสินทรัพย์ในการประกอบธุรกิจ Securitisation
รวมทั้งอาจกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์เพิ่มปริมาณเงินกองทุนเพื่อรองรับการประกอบธุรกิจ Securitisation
ได้ หากพบว่าธนาคารพาณิชย์มีปริมาณความเสี่ยงที่สูงมากกว่าปริมาณเงินกองทุนที่รองรับความเสี่ยงปกติของธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ที่ลงทุนในตราสาร Securitisation และธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์จะต้องมีการรายงานตามแบบรายงานหรือชุดข้อมูลที่ใช้รองรับการทำธุรกรรมที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
๕. วันเริ่มต้นบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป*

ประกาศ
ณ วันที่ ๒๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๙
หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร
เทวกุล
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย

โสรศ/ผู้จัดทำ
๒๗
ตุลาคม ๒๕๔๙

[๑] หมายถึง
การที่ธนาคารพาณิชย์โอนความเสี่ยงด้านเครดิตทั้งหมดหรือบางส่วนของลูกหนี้
โดยการใช้อนุพันธ์ทางการเงินซึ่งธนาคารพาณิชย์ไม่ต้องโอนสินทรัพย์ออกจากบัญชีของธนาคารพาณิชย์ไปไว้ที่นิติบุคคลเฉพาะกิจหรือบริษัทที่รับโอนสินทรัพย์ในลักษณะเดียวกันกับกรณี
Traditional securitization ทั้งนี้
ความเสี่ยงของผู้ลงทุนในตราสารของ Synthetic securitization จะขึ้นอยู่กับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่เป็นสินทรัพย์อ้างอิง

[๒] การให้สินเชื่อเพื่อซื้อหลักทรัพย์เป็นธุรกรรมที่ธนาคารแห่งประเทศไทยไม่อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำได้
เนื่องจากเป็นธุรกิจของบริษัทหลักทรัพย์เท่านั้น

[๓] ตัวอย่างเช่น
ธนาคาร ก. ออกตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคาร ก.
โดยมีธนาคาร ข. เป็นผู้ลงทุนซื้อตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ดังกล่าว ต่อมาธนาคาร ข.
นำตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ของธนาคาร ก. ขายให้แก่ SPV เพื่อออกตราสาร
securitisation ขายให้แก่ผู้ลงทุน ซึ่งหากธนาคาร ก.
ลงทุนในตราสาร securitization ดังกล่าวจะถือว่าเป็นการซื้อตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของตนเองกลับคืนมา
ซึ่งทำให้เงินกองทุนของธนาคาร ก. ลดลง

[๔] ตัวอย่างเช่น ธนาคาร ก.
ออกตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคาร ก. โดยมีธนาคาร ข.
เป็นผู้ลงทุนซื้อตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ดังกล่าว ต่อมาธนาคาร ข.
นำตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ของธนาคาร ก. ขายให้แก่ SPV
เพื่อออกตราสาร securitisation ขายให้แก่ผู้ลงทุน
ซึ่งหากธนาคาร ก. ลงทุนในตราสาร securitization ดังกล่าวจะถือว่าเป็นการซื้อตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของตนเองกลับคืนมา
ซึ่งทำให้เงินกองทุนของธนาคาร ก. ลดลง

[๕] ตัวอย่างเช่น ธนาคาร ก.
ออกตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคาร ก. โดยมีธนาคาร ข.
เป็นผู้ลงทุนซื้อตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ดังกล่าว ต่อมาธนาคาร ข.
นำตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ของธนาคาร ก. ขายให้แก่ SPV
เพื่อออกตราสาร securitisation ขายให้แก่ผู้ลงทุน
ซึ่งหากธนาคาร ก. ลงทุนในตราสาร securitization ดังกล่าวจะถือว่าเป็นการซื้อตราสารหนี้ด้อยสิทธิ์ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของตนเองกลับคืนมา
ซึ่งทำให้เงินกองทุนของธนาคาร ก. ลดลง

[๖] หนังสือที่ ธปท.สนส.
(๑๑) ว.๒๑๒๒/๒๕๔๕ ลงวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๔๕ เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกิจหลักทรัพย์
และที่แก้ไขเพิ่มเติม

[๗]
หนังสือที่
ธปท.ณก.(ว) ๕๑๖/๒๕๓๕ ลงวันที่ ๑๘ มีนาคม ๒๕๓๕ เรื่อง การขยายขอบเขตการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
และที่แก้ไขเพิ่มเติม

[๘] หนังสือที่
ธปท.ฝสว.(๒๑)ว.๑๓๐๐/๒๕๔๘ ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๔๘ เรื่อง
การซักซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงิน และที่แก้ไขเพิ่มเติม

* ราชกิจจานุเบกษา เล่ม
๑๒๓/ตอนพิเศษ ๑๑๐ ง/หน้า ๑๔/๑๓ ตุลาคม ๒๕๔๙