ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรง ที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการของผู้รับใบอนุญาต เป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของ ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนผลิต พ.ศ. 2553

ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด

ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ว่าด้วยหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรง
ที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการของผู้รับใบอนุญาต
เป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของ
ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนผลิต
พ.ศ.
๒๕๕๓

เพื่อให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการสามารถตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนผลิตได้อย่างเหมาะสมและมีระบบตามกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว
พ.ศ. ๒๕๔๖ และกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัดและหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๒

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ (๕) และมาตรา ๔๒
แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒
อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ และมาตรา ๔๓
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
อธิบดีกรมการค้าภายในจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการของผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนผลิต
พ.ศ. ๒๕๕๓

ข้อ ๒[๑]
 ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓  ในระเบียบนี้
มาตรวัดมวลโดยตรง หมายความว่า
มาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการ

ข้อ ๔  ให้อธิบดีกรมการค้าภายในเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้

หมวด
๑
การตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดมวลโดยตรง

ข้อ ๕  ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ตนผลิตต้องตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดมวลโดยตรงดังนี้
(๑)
มาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนมาตรวัดมวลโดยตรงโดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(ก) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต
(ข) รุ่นซึ่งระบุแบบของมาตรวัดมวลโดยตรง
(ค)
เลขลำดับประจำเครื่องที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดให้
(๒) พิกัดกำลังของมาตรวัดมวลโดยตรง
ต้องแสดงเป็นตัวเลขไทยหรืออารบิค และอักษรไทยหรือตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
โดยต้องแสดงไว้ให้เห็นชัดเจน ลบเลือนยาก 
ทั้งนี้ จะแสดงเป็นอักษรย่อก็ได้
(๓) การแสดงค่าของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) การแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๑) ขั้นหมายมาตราและส่วนชี้ค่า
ต้องได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสมและทำงานสัมพันธ์กัน
๒) ขั้นหมายมาตรา ตัวเลข ตัวอักษร
หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ต้องอ่านง่าย ชัดเจนและลบเลือนยาก
๓) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน
๔) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า
ค่าที่พิมพ์ต้องสอดคล้องกับค่าที่แสดง
(ข) การแสดงค่าแบบดิจิทัล
๑) การแสดงค่าไม่ว่าจะใช้ตัวเลข ตัวอักษร
หรือสัญลักษณ์อื่นใดมาประกอบกันหรือไม่ก็ตาม
ต้องไม่ทำให้เกิดความสับสนในการอ่านค่า
๒) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน
๓) ถ้ามีส่วนแสดงค่าทั้งแบบดิจิทัลและแบบแอนะล็อก
การแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องสอดคล้องกับการแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๔) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า
ค่าที่พิมพ์ต้องถูกต้องตรงกับค่าที่แสดง
(ค)
การแสดงค่าของมาตรวัดมวลโดยตรงที่คำนวณราคาได้
จำนวนเงินต้องมีความถูกต้องสอดคล้องกับปริมาณการวัดที่แสดง
(๔) เครื่องหมายของบรรดาตัวควบคุมการทำงาน
ส่วนแสดงค่าและอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งสวิตช์ของมาตรวัดมวลโดยตรง ต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(๕) ระบบการวัดมวลต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก)
อัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุดสำหรับระบบการวัดมวลต้องไม่น้อยกว่า
๕ ต่อ ๑
(ข) วิธีการปรับแต่งมาตรวัดมวลโดยตรง
เพื่อปรับเปลี่ยนค่าอัตราส่วนระหว่างน้ำหนักที่แสดงกับน้ำหนักของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอที่วัดได้จริงโดยระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรง
ซึ่งวิธีการปรับแต่งดังกล่าวต้องไม่ใช้ระบบท่อทางลัดและต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการปรับแต่งในภายหลัง
(ค) ส่วนแสดงค่า
๑) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
๒)
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
๓) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑ X
๑๐k ๒ X ๑๐k
หรือ ๕ X ๑๐k โดย k
เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
๔) ค่าขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าร้อยละ ๐.๕
ของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
๕) การแสดงค่าแบบดิจิทัล ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย
๑ ตำแหน่งที่ตำแหน่งขวาสุดโดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม (.) หรือเครื่องหมายจุลภาค
(,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม
และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย ๑
ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายทุกตำแหน่ง
สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์ ๑
ตำแหน่งทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
๖)
ส่วนแสดงค่าต้องมีวิธีการตั้งศูนย์อย่างถูกต้องไม่ว่าโดยวิธีอัตโนมัติหรือไม่
๗) ส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่า
ก) เมื่อเริ่มทำการตั้งศูนย์
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงผลไม่แตกต่างไปจากผลการวัดที่ปรากฏอยู่เดิม
และจะแสดงค่าศูนย์เมื่อการตั้งศูนย์เสร็จสมบูรณ์
ข)
ส่วนตั้งศูนย์ต้องไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ต่อผลการวัด
เว้นแต่การเปลี่ยนไปแสดงค่าศูนย์
ค) ในขณะที่ทำการวัด ต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับส่วนแสดงค่าให้แสดงค่าเป็นศูนย์ได้
ง) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล
การแสดงค่าหลังจากการตั้งศูนย์ต้องไม่มีความคลาดเคลื่อนและต้องแสดงค่าเป็นศูนย์เท่านั้น
(ง)
ส่วนคำนวณราคาต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(จ)
การแสดงปริมาณและราคาซื้อขายรวมสำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง ๆ
เมื่อการวัดปริมาณส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง
ต้องแสดงปริมาณส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที หรือจนกว่าจะมีการซื้อขายครั้งต่อไป
(๖) ในกรณีที่ระบบการวัดมวลมีส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงิน
ส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงินนั้นต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) ขั้นหมายมาตราเท่ากับส่วนแสดงค่า
(ข)
พิมพ์ผลการวัดให้ตรงกับผลการวัดซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่า
(ค) พิมพ์ผลการวัดเมื่อการวัดเสร็จสิ้นสมบูรณ์
(ง) รายละเอียดการพิมพ์ผลการวัด ดังต่อไปนี้
๑) ปริมาณการส่งจ่ายทั้งหมด
๒) ราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์
๓) ราคาซื้อขายรวม
๔) ข้อมูลบ่งบอกชนิดของผลิตภัณฑ์ โดยใช้ชื่อ
สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือรหัสสินค้า
๕) วัน เดือน ปี ที่จำหน่าย
(๗)
มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีส่วนแก้ไขค่าความหนาแน่นของก๊าซที่มีสถานะเป็นไอที่ทำการวัด
และต้องมีส่วนรักษาสถานะ
เพื่อรักษาสถานะของก๊าซที่มีสถานะเป็นไอให้อยู่ในสถานะที่เป็นไอตลอดช่วงทำการวัด
และถ้าส่วนนี้สามารถปรับแต่งได้ต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการแก้ไขหลังจากปรับแต่งแล้ว
(๘) ท่อส่งจ่าย และวาล์วต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) ต้องไม่ทำให้ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอที่วัดมวลแล้วเกิดการเบี่ยงเบนออกจากห้องวัดหรือท่อส่งจ่ายได้
(ข) ในกรณีที่มีการติดตั้งท่อส่งจ่ายสองทางขึ้นไป
ต้องมีวิธีการอัตโนมัติเพื่อให้
๑) ในขณะทำการส่งจ่าย
ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอต้องไหลออกจากทางส่งจ่ายได้เพียงทางเดียวเท่านั้น
๒)
อุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหลต้องแสดงทิศทางการไหลอย่างชัดเจน
(๙)
ระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้
ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(ก) ปีที่ผลิต
(ข) อัตราการไหลต่ำสุด และอัตราการไหลสูงสุด
(ค) ความดันทำงานสูงสุด
(ง) พิสัยอุณหภูมิใช้งาน
(จ) ชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(ฉ) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ช) สภาวะทำงานปกติ
(ซ) ในกรณีที่มีข้อจำกัดอื่น ๆ
ให้แสดงข้อจำกัดนั้นด้วย
(๑๐)
ประทับหรือแสดงเครื่องหมายเฉพาะตัวของผู้ผลิตไว้ที่มาตรวัดมวลโดยตรง
กรณีที่มาตรวัดมวลโดยตรงมีลักษณะไม่ถูกต้องครบถ้วนห้ามมิให้ดำเนินการตรวจสอบในขั้นตอนต่อไป

หมวด
๒
การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรง

ข้อ ๖  การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรงที่ติดตั้งเข้ากับระบบการวัดมวลให้ตรวจสอบที่น้ำหนักทดสอบประมาณ
๑๐ กิโลกรัม ๑๕ กิโลกรัม ๒๐ กิโลกรัม และ ๒๕ กิโลกรัมตามลำดับ
ความเที่ยงที่ตรวจสอบได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงเมื่อเทียบกับแบบมาตราชนิดมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอ
ความคลาดเคลื่อนต้องไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด ± ๐.๐๑
ของน้ำหนักที่ทดสอบ จึงผ่านการตรวจสอบ

ข้อ ๗  การตรวจสอบความสามารถในการทำซ้ำได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงตามข้อ
๖ ที่น้ำหนักทดสอบประมาณ ๑๕ กิโลกรัม จำนวน ๓ ครั้ง
ความแตกต่างของความคลาดเคลื่อนสูงสุดและความคลาดเคลื่อนต่ำสุดต้องไม่เกินร้อยละ
๐.๕ ของน้ำหนักที่ทดสอบ จึงผ่านการตรวจสอบ

ข้อ ๘  การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรงที่ติดตั้งเข้ากับระบบการวัดมวลที่น้ำหนักทดสอบประมาณปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบความเที่ยงของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบที่ตรวจสอบได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงเมื่อเทียบกับแบบมาตราชนิดมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอ
ความคลาดเคลื่อนต้องไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้
จึงผ่านการตรวจสอบ

ปริมาณที่ทดสอบ
  (M)
(กิโลกรัม)

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๐.๑
  ถึง ๐.๒

+
  ๐.๐๘ M

๐.๒
  ถึง ๐.๔

+
  ๑๖ กรัม

๐.๔
  ถึง ๑

+
  ๐.๐๔ M

๑
  ถึง ๒

+
  ๔๐ กรัม

ตั้งแต่
  ๒ ขึ้นไป

+
  ๐.๐๒ M

หมวด
๓
การให้คำรับรอง

ข้อ ๙  มาตรวัดมวลโดยตรงที่ผ่านการตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดมวลโดยตรงตามหมวด
๑ และการตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรงตามหมวด ๒ แล้ว
ให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ตนผลิตดำเนินการดังนี้
(๑) ประทับเครื่องหมายคำรับรองตามแบบ ชว. ๑๐๔
ไว้ที่ตำแหน่งมุมบนด้านขวาของแผ่นแสดงเลขลำดับประจำเครื่องและที่ตำแหน่งที่ป้องกันการแก้ไขหรือดัดแปลงความเที่ยงตรงของมาตรวัดมวลโดยตรง
(๒) ออกหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัดตามแบบ
ชว. ๑๐๖ โดยหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัด
ต้องแสดงรายละเอียดต่าง ๆ
วันที่ตรวจสอบและให้คำรับรองพร้อมแสดงวันสิ้นอายุของคำรับรอง ๒ ปี
และลงนามให้ครบถ้วน ถูกต้องทุกแห่งและทุกฉบับ
(๓) แสดงวันที่ตรวจสอบและให้คำรับรองพร้อมแสดงวันสิ้นอายุของคำรับรอง
๒ ปี ไว้ที่แผ่นแสดงเลขลำดับประจำเครื่อง

ข้อ ๑๐  มาตรวัดมวลโดยตรงเครื่องใดที่ไม่ผ่านการตรวจสอบให้แก้ไขให้ถูกต้องก่อนยื่นขอตรวจสอบและให้คำรับรองใหม่

ข้อ ๑๑  ให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ตนผลิตรายงานผลการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงตามแบบ
ชว.ตร. มกอ.-๑ และ ชว.ตร. มกอ.-๒ ท้ายระเบียบนี้
แล้วแจ้งสำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขา
พร้อมกับรายงานผลการปฏิบัติงานของผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองเครื่องชั่งตวงวัด
ตามระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัดว่าด้วยการรายงานผลการปฏิบัติงานของผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองเครื่องชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๙ ลงวันที่ ๒๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๙

ประกาศ
ณ วันที่ ๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๓
วัชรี
 วิมุกตายน
อธิบดีกรมการค้าภายใน

[เอกสารแนบท้าย]

๑.  รายงานการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการ
(ชว.ตร. มกอ.-๑)
๒.  รายงานการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการ
(ชว.ตร. มกอ.-๒)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒๙
ตุลาคม ๒๕๕๓

ณัฐวดี/ตรวจ
๒๙
ตุลาคม ๒๕๕๓

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๑๒๓ ง/หน้า ๓/๒๑ ตุลาคม ๒๕๕๓