ระเบียบกรมการขนส่งทางบก ว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่ เป็นผู้ประจำรถ พ.ศ. 2547

ระเบียบกรมการขนส่งทางบก

ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่
เป็นผู้ประจำรถ พ.ศ. ๒๕๔๗[๑]

ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ
พ.ศ. ๒๕๓๙ ลงวันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๙ และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.
๒๕๔๐ ลงวันที่ ๑๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๐ ไว้แล้ว นั้น

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงการดำเนินการเกี่ยวกับการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น  ฉะนั้น อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๒ และข้อ ๓
แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๔ (พ.ศ. ๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒ กรมการขนส่งทางบกจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ พ.ศ.
๒๕๔๗

ข้อ
๒ 
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ เป็นต้นไป

ข้อ
๓  ให้ยกเลิก
(๑)
ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ
พ.ศ. ๒๕๓๙ ลงวันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๙
(๒)
ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๐ ลงวันที่ ๑๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๐
บรรดาระเบียบ
ข้อบังคับ และคำสั่งอื่นใดในส่วนที่มีไว้แล้วในระเบียบนี้
หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ
๔  ให้รองอธิบดีกรมการขนส่งทางบก
(ฝ่ายปฏิบัติการ) รักษาการตามระเบียบนี้

หมวด ๑
บททั่วไป

ข้อ
๕ 
ผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถใหม่และผู้ขอต่ออายุใบอนุญาต
ต้องผ่านการศึกษาอบรมและทดสอบตามหลักสูตรที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้

ข้อ
๖  สำหรับผู้ที่มีหนังสือรับรองแสดงว่าได้ผ่านการศึกษาอบรมและทดสอบตามหลักสูตรที่กำหนดจากโรงเรียนการขนส่งของกรมการขนส่งทางบก
หรือโรงเรียนสอนขับรถที่กรมการขนส่งทางบกรับรองหรือผ่านการศึกษาอบรมและทดสอบตามโครงการพิเศษร่วมกับหน่วยงานอื่นที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกหรือหน่วยงานในสังกัดกระทรวงกลาโหมที่มีการเรียนการสอนขับรถแก่ทหารตามหลักสูตรที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
ให้ถือว่าผ่านการศึกษาอบรมและจบหลักสูตรตามระเบียบนี้แล้ว

ข้อ
๗ 
ผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ
ต้องปฏิบัติตนในระหว่างที่เข้ารับการศึกษาอบรมและทดสอบ ดังนี้
(๑)
แต่งกายสุภาพเรียบร้อย
(๒)
เข้าและออกจากห้องเรียนตรงตามเวลา
(๓)
ไม่ส่งเสียงดังหรือกระทำการใด ๆ อันเป็นการรบกวนผู้อื่นในขณะเรียนหรือทดสอบ
(๔)
ไม่กระทำการใด ๆ อันเป็นเหตุให้ห้องเรียน
อุปกรณ์การเรียนการสอนหรือแบบทดสอบชำรุดเสียหาย
และหากเกิดความเสียหายจะด้วยเหตุประการใด ๆ ก็ตาม ให้ชดใช้ค่าเสียหายที่เกิดขึ้น
(๕)
แสดงกิริยาวาจาสุภาพ เรียบร้อย ให้เกียรติและไม่พูดจาเสียดสี ดูหมิ่น
ก้าวร้าวหรือรบกวนต่อผู้สอนหรือผู้ทดสอบ
(๖)
ไม่สูบบุหรี่ ดื่มเครื่องดื่ม หรือรับประทานอาหารในขณะเข้าเรียนและทดสอบ
(๗)
ไม่ดื่มสุราหรือของมึนเมา หรือเสพยาเสพติดให้โทษ
และวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทในขณะเรียน
หรือมีอาการมึนเมาในขณะเรียนและทดสอบ
ผู้ขอรับใบอนุญาตผู้ใด
ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามอนุหนึ่งอนุใดตามวรรคหนึ่งให้เจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมหรือผู้สอนมีอำนาจสั่งให้ผู้นั้นออกจากห้องเรียนได้ทันที
แต่ในกรณีที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม (๗)
ให้เจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมหรือผู้สอนมีอำนาจสั่งให้ผู้นั้นออกจากห้องเรียนและให้หมดสิทธิเข้ารับการศึกษาอบรมและทดสอบในรุ่นนั้นได้

ข้อ
๘ 
ให้หน่วยงานในสังกัดกรมการขนส่งทางบกต่อไปนี้เป็นโรงเรียนการขนส่งและมีหน้าที่ความรับผิดชอบ
ดังนี้
(๑)
สำนักวิศวกรรมและความปลอดภัย
มีหน้าที่และความรับผิดชอบเกี่ยวกับให้การศึกษาอบรมการขับรถตามหลักสูตรระยะยาว
และกำหนดหลักสูตรการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถทุกชนิด
ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ตลอดจนออกระเบียบ คำสั่งต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินกิจการของโรงเรียนการขนส่ง
พร้อมทั้งให้ดำเนินการจัดทำและออกหนังสือรับรองให้แก่ผู้ผ่านหลักสูตรที่กำหนดเพื่อนำไปใช้เป็นหลักฐานในการขอรับใบอนุญาตโดยไม่ต้องเข้ารับการทดสอบใด
ๆ อีก
(๒)
สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ สำนักงานขนส่งจังหวัด
และสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขามีหน้าที่และความรับผิดชอบให้การศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับและขอต่ออายุใบอนุญาตผู้ประจำรถทุกชนิด
ทุกประเภท แล้วแต่กรณี

หมวด ๒
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้รับรถ

ส่วนที่ ๑
การศึกษาอบรม

ข้อ
๙ 
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่ต้องผ่านการศึกษาอบรมจากโรงเรียนการขนส่ง
กรมการขนส่งทางบก
หรือโรงเรียนสอนขับรถเอกชนที่ได้รับการรับรองจากกรมการขนส่งทางบกหรือหน่วยงานที่ได้รับความเห็นชอบในการสอนขับรถ
หรือศึกษาอบรมวิชาเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับผู้ขับรถจากกรมการขนส่งทางบกและต้องเป็นไปดังนี้
(๑)
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๑ ทดสอบขับรถที่มีน้ำหนักรวมไม่เกิน ๓,๕๐๐
กิโลกรัม ที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสารหรือขนส่งผู้โดยสารไม่เกิน ๒๐ คน
(๒)
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๒ ทดสอบขับรถที่มีน้ำหนักรวมเกิน ๓,๕๐๐
กิโลกรัม ที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสารหรือขนส่งผู้โดยสารเกินกว่า ๒๐ คน
(๓)
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓ ทดสอบขับรถลากจูงพร้อมรถพ่วงหรือรถกึ่งพ่วง
(๔)
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๔
ต้องเข้ารับการอบรมความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตรายและผ่านการทดสอบข้อเขียนตามเกณฑ์ที่กำหนด

ข้อ
๑๐ 
หลักสูตรสำหรับผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่ให้เป็นไปดังนี้
(๑)
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๑ และชนิดที่ ๒

วิชาที่ต้องศึกษาอบรม

ระยะเวลา

๑.
  กฎหมายว่าด้วยจราจรทางบกและกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
๒.
  กฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก กฎหมายแพ่งและกฎหมายอาญา
๓.
  เทคนิคการขับรถอย่างปลอดภัย
๔.
  หน้าที่ผู้ขับรถและการบำรุงรักษารถ
๕.
  มนุษย์สัมพันธ์และมารยาทในการขับรถ
๖.
  การส่งเสริมสุขภาพพลานามัย
๗.
  หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ขับรถ
๘.
  หัวใจของการบริการทางการขนส่ง
๙.
  การตรวจความพร้อมของรถก่อนและหลังการใช้งาน

๑๒ ชั่วโมง

(๒) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓

วิชาที่ต้องศึกษาอบรม

ระยะเวลา

๑.
  ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัย

๓ ชั่วโมง

(๓) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๔

วิชาที่ต้องศึกษาอบรม

ระยะเวลาอบรม

๑.
  ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย
๒.
  ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตรายและความรู้เกี่ยวกับหลักการบรรทุกวัตถุอันตราย

๖ ชั่วโมง

ทั้งนี้ ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓
ต้องเข้ารับการศึกษาอบรมและผ่านหลักสูตรตาม (๑) และผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่
๔ ต้องเข้ารับการศึกษาอบรมและผ่านหลักสูตรตาม (๑) และ (๒) มาก่อนแล้ว

ข้อ ๑๑ 
หลักสูตรสำหรับการศึกษาอบรมผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถให้เป็นไปดังนี้

วิชาที่ต้องศึกษาอบรม

ระยะเวลา

การขับรถอย่างปลอดภัย

๒ ชั่วโมง

ส่วนที่ ๒
การทดสอบ

ข้อ ๑๒ 
ให้ดำเนินการตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามและทดสอบสมรรถภาพร่างกายสำหรับการดำเนินการต่อไปนี้
(๑) การออกใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่ทุกชนิด
(๒) การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถทุกชนิด

ข้อ ๑๓ 
การทดสอบให้ดำเนินการตามลำดับดังนี้
(๑) ทดสอบสมรรถภาพของร่างกาย
(๒) ทดสอบข้อเขียน
(๓) ทดสอบขับรถ

ส่วนที่ ๓
การทดสอบสมรรถภาพของร่างกาย

ข้อ ๑๔ 
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่และผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถทุกประเภทและทุกชนิดต้องผ่านการทดสอบสมรรถภาพของร่างกายดังต่อไปนี้
(๑) การทดสอบปฏิกิริยา
(๒) การทดสอบสายตา

ข้อ ๑๕ 
การทดสอบปฏิกิริยา ให้ทดสอบความสามารถในการใช้เบรกเท้ารวม ๓ ครั้ง
หากสามารถเหยียบเบรกได้ในระยะเวลาน้อยกว่าหรือเท่ากับ ๐.๗๕ วินาที สองในสามครั้ง
ให้ถือว่าผ่านการทดสอบ ในการนี้หากทดสอบ ๒ ครั้งแรกผ่านไม่ต้องทำการทดสอบครั้งที่
๓

ข้อ ๑๖ 
การทดสอบสายตา ให้ดำเนินการ ดังนี้
(๑) การทดสอบสายตาทางกว้าง
ถ้าผู้เข้ารับการทดสอบสามารถมองเห็นทั้งด้านซ้ายและด้านขวา เป็นมุมกว้าง ๗๕ องศา
สองในสามครั้ง ให้ถือว่าผ่านการทดสอบ
(๒) การทดสอบสายตาทางลึก
ให้ทำการทดสอบการมองเห็นในระยะ ๒.๕๐  ๓.๕๐ เมตร รวม ๓ ครั้ง
หากผลการทดสอบห่างจุดที่กำหนดไม่เกินกว่า ๑ นิ้วสองในสามครั้ง
ให้ถือว่าผ่านการทดสอบ
(๓) การทดสอบสายตาบอดสี
ให้ผู้เข้ารับการทดสอบดูสีเขียว สีแดง และสีเหลือง
จากเครื่องทดสอบหรือแผ่นภาพทดสอบที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดหรือเห็นชอบโดยให้ผู้เข้ารับการทดสอบอยู่ห่างจากแผ่นภาพทดสอบในระดับสายตาในระยะไม่น้อยกว่า
๓ เมตร แล้วให้ผู้เข้ารับการทดสอบอ่านสีตามที่เจ้าหน้าที่กำหนดสีละ ๓ ครั้ง
หากอ่านได้ถูกต้องสองในสามครั้ง ให้ถือว่าผ่านการทดสอบ

ข้อ ๑๗ 
ในกรณีที่ผู้เข้ารับการทดสอบสมรรถภาพของร่างกายผู้ใดไม่ผ่านการทดสอบ
ให้มีสิทธิทดสอบแก้ตัวใหม่เฉพาะส่วนที่ทดสอบไม่ผ่านได้อีกครั้งหนึ่งในวันนั้น
หากยังไม่ผ่านอีกให้มาทำการทดสอบแก้ตัวใหม่ในวันทำการถัดไป หรือวันอื่น ภายใน ๙๐
วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่านครั้งแรก หากพ้นกำหนด ๙๐ วัน
แล้วต้องยื่นคำขอรับใบอนุญาตใหม่

ส่วนที่ ๔
การทดสอบข้อเขียน

ข้อ ๑๘ 
ให้ผู้เข้ารับการทดสอบข้อเขียนลงลายมือชื่อ วัน เดือน ปี
ที่เข้ารับการทดสอบในสมุดทะเบียนคุม

ข้อ ๑๙ 
ให้ผู้เข้ารับการทดสอบข้อเขียนทดสอบความรู้วิชาต่าง ๆ
ที่กำหนดในหลักสูตรตามแบบทดสอบและวัดผลที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด
ผู้เข้ารับการทดสอบต้องได้คะแนนรวมตั้งแต่ร้อยละ ๗๕
ขึ้นไป จึงให้ถือว่าผ่านการทดสอบข้อเขียน

ข้อ ๒๐ 
กรณีผู้เข้ารับการทดสอบอ่านและเขียนหนังสือไม่ได้
ให้เจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการทดสอบอ่านแบบทดสอบให้ผู้เข้ารับการทดสอบฟังแล้วให้ผู้เข้ารับการทดสอบตอบด้วยปากเปล่าและทำเครื่องหมายกากบาทลงในกระดาษคำตอบด้วยตนเอง
และให้เจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการทดสอบบันทึกในกระดาษคำตอบว่า สอบปากเปล่า พร้อมทั้งลงนามกำกับไว้เป็นหลักฐาน ในการนี้
เพื่อความเหมาะสมให้นำระบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือเทคโนโลยีสารสนเทศ หรืออื่น ๆ
มาใช้ดำเนินการทดสอบร่วมหรือแทนได้

ข้อ ๒๑ 
เมื่อเสร็จสิ้นการทดสอบให้รีบตรวจคำตอบและแจ้งผลการทดสอบให้ทราบโดยเร็ว
กรณีไม่ผ่านการทดสอบให้ทดสอบแก้ตัวได้อีกครั้งหนึ่งในวันนั้น
หากยังไม่ผ่านอีกให้มาทำการทดสอบแก้ตัวใหม่ในวันทำการถัดไป หรือวันอื่นภายใน ๙๐
วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่านครั้งแรก
เว้นแต่มีเหตุอันสมควรให้นายทะเบียนมีอำนาจพิจารณาให้ทดสอบแก้ตัวก่อนระยะเวลาที่กำหนดดังกล่าวได้เป็นการเฉพาะราย
แล้วแต่กรณี หากพ้นกำหนด ๙๐ วัน ต้องยื่นขอรับใบอนุญาตใหม่

ส่วนที่ ๕
การทดสอบขับรถ

ข้อ ๒๒ 
ให้ผู้เข้ารับการทดสอบขับรถลงลายมือชื่อ วัน เดือน ปี
ที่เข้ารับการทดสอบในสมุดทะเบียนคุม

ข้อ ๒๓ 
ผู้เข้ารับการทดสอบขับรถต้องคาดเข็มขัดนิรภัย
เว้นแต่เป็นรถที่มิได้มีการติดตั้งเข็มขัดนิรภัยตามที่กฎหมายกำหนด

ข้อ ๒๔ 
การทดสอบขับรถให้ปฏิบัติดังนี้
(๑) ผู้เข้ารับการทดสอบต้องทดสอบขับรถตามที่กำหนดไว้
สำหรับใบอนุญาตที่ขอรับแต่ละชนิด ดังนี้
(ก) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๑
ทดสอบขับรถด้วยรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันไม่เกิน ๓,๕๐๐
กิโลกรัมที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสาร หรือรถขนส่งผู้โดยสารไม่เกิน ๒๐ คน
(ข) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๒
ทดสอบขับรถด้วยรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันเกินกว่า ๓,๕๐๐
กิโลกรัมที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสาร หรือรถขนส่งผู้โดยสารเกินกว่า ๒๐ คน
(ค) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓
ทดสอบขับรถด้วยรถลากจูงพร้อมรถพ่วงหรือรถกึ่งพ่วง

ข้อ ๒๕ 
การทดสอบการขับรถให้ใช้ท่าทดสอบและหลักเกณฑ์วิธีการทดสอบและวัดผล ดังนี้
(๑) ท่าที่ใช้ในการทดสอบ
ท่าที่ ๑ การขับรถเดินหน้าและหยุดรถเทียบทางเท้า
ท่าที่ ๒ การขับรถเดินหน้าและถอยหลังในทางตรง
ท่าที่ ๓
การขับรถถอยหลังเข้าจอดและออกจากช่องว่างด้านซ้าย
ท่าที่
๔ การหยุดรถและออกรถบนทางลาด
ท่าที่
๕ การกลับรถ
ท่าที่
๖ การขับรถเดินหน้าเข้าจอดในช่องที่เป็นมุมฉาก
การทดสอบขับรถให้ทดสอบรวม
๓ ท่า คือ ท่าที่ ๑ และท่าที่ ๒ เป็นท่าบังคับและเลือกทดสอบอีก ๑ ท่า
ตามความเหมาะสมของสนามทดสอบแต่ละแห่ง
การทดสอบขับรถลากจูงรถพ่วงหรือรถกึ่งพ่วง
ให้ทดสอบท่าที่ ๑ ท่าที่ ๒ และท่าที่ ๓
(๒)
หลักเกณฑ์และวิธีการวัดผลแต่ละท่าให้เป็นไป ดังนี้
ท่าที่
๑ การขับรถเดินหน้าและหยุดรถเทียบทางเท้า
การทดสอบท่านี้ผู้เข้ารับการทดสอบต้องขับรถเดินหน้าตั้งแต่เริ่มขับรถอย่างต่อเนื่องไปจนถึงจุดทดสอบที่กำหนดให้หยุดรถ
โดยให้หยุดรถได้เพียงครั้งเดียว ณ จุดที่กำหนดให้หยุดเท่านั้น
๑)
ด้านซ้ายของรถต้องขนานขอบทางและห่างจากขอบทางไม่เกิน ๒๕ เซนติเมตร
๒)
กันชนหน้าหรือล้อหน้าสุดหรือขอบล้อสำหรับรถที่ไม่มีกันชนหน้า ต้องไม่ล้ำเกินจุดหยุดรถข้างทางและต้องอยู่ห่างจากจุดหยุดรถนั้นไม่เกิน
๑ เมตร
๓)
ต้องไม่ขับรถปีนทางเท้าหรือขอบทาง
ท่าที่
๒ การขับรถเดินหน้าและถอยหลังในทางตรง ให้เลือกทดสอบแบบใดแบบหนึ่ง ดังนี้
แบบที่
๑
๑)
ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังออกโดยตลอดช่องเดินรถซึ่งประกอบด้วยหลักที่ตั้งไว้ในแนวตรงขนานกัน
๒ แถว มีความยาวประมาณ ๒๐ เมตร หลักแต่ละหลักในแถวเดียวกันมีระยะห่าง ๑.๕ เมตร
ส่วนความกว้างของช่องเดินรถเท่ากับความกว้างสุดของตัวรถรวมกระจกมองข้างบวกเพิ่มอีก
๐.๕ เมตร
๒)
ต้องไม่ขับรถชนหรือเบียดหลัก
๓)
ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังได้เพียงครั้งเดียว
๔)
เครื่องยนต์ต้องไม่ดับ
แบบที่
๒
๑)
ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังออกโดยตลอดช่องเดินรถ ซึ่งมีขนาดความกว้าง ๔ เมตร ยาว
๒๐ เมตร เป็นระยะคงที่ใช้กับรถทุกขนาด
๒)
ล้อรถต้องไม่ทับเส้น หรือไม่ชนหรือเบียดหลัก
๓)
ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังได้เพียงครั้งเดียว
๔)
เครื่องยนต์ต้องไม่ดับ
ท่าที่
๓ การขับรถถอยหลังเข้าจอดและออกจากช่องว่างด้านซ้าย
๑)
ให้ขับรถถอยหลังเข้าจอดในช่องว่างด้านซ้ายซึ่งประกอบด้วยหลักไม่น้อยกว่า ๙ หลัก
เป็นช่องกว้างเท่ากับความกว้างของรถรวมกระจกมองข้างบวกเพิ่มข้างละ ๐.๕ เมตร
ความยาวของช่องจอดเท่ากับความยาวของตัวรถบวกเพิ่มอีก ๔ เมตร สำหรับผู้ขับรถชนิดที่
๑ และ ๒ และบวกเพิ่มอีก ๖ เมตร สำหรับชนิดที่ ๓
๒)
ตั้งแต่เริ่มเข้าเกียร์ขับรถถอยหลังเข้าจอดจนกระทั่งขับรถเข้าช่องว่างด้านซ้ายต้องเข้าเกียร์หรือเปลี่ยนเกียร์ไม่เกิน
๗ ครั้ง
๓)
ต้องไม่ชนหรือเบียดหลัก
๔)
ตัวรถต้องขนานกับขอบทางหรือหลักด้านซ้ายและล้อรถต้องไม่ทับเส้นแบ่งช่องทาง
ท่าที่
๔ การหยุดรถและออกรถบนทางลาด (สำหรับรถเกียร์ธรรมดาเท่านั้น)
๑)
ให้ขับรถขึ้นเนินหรือสะพานโค้งแล้วหยุดรถบนเชิงลาดของเนินหรือสะพานโค้งนั้น
โดยให้กันชนหน้าอยู่ที่จุดหยุดรถแล้วออกรถข้ามเนินหรือสะพานโค้งนั้นไปโดยปลอดภัย
๒)
ต้องไม่ขับรถในลักษณะที่อาจเกิดอันตรายหรือเป็นเหตุให้ตัวรถเคลื่อนถอยจากจุดที่หยุดเกินกว่า
๑ เมตร
ท่าที่
๕ การกลับรถ
๑)
ให้กลับรถในช่องทางเดินรถซึ่งประกอบด้วยหลักที่ตั้งไว้ขนานกัน ๒
แถวมีความยาวไม่น้อยกว่า ๒๐ เมตร หลักในแต่ละแถวห่างกัน ๔ เมตร
ส่วนความกว้างของช่องเดินรถเท่ากับความยาวของรถบวกเพิ่มอีก ๖ เมตร
๒)
ต้องไม่ขับรถชนหรือเบียดหลัก
๓)
ตั้งแต่เริ่มขับรถเพื่อกลับรถจนกระทั่งกลับรถแล้วเสร็จ ต้องเปลี่ยนเกียร์ไม่เกิน ๗
ครั้ง
ท่าที่
๖ การขับรถเดินหน้าเข้าจอดในช่องที่เป็นมุมฉาก
๑)
ให้ผู้เข้ารับการทดสอบขับรถจากจุดเริ่มต้นขับเดินหน้าเข้าไปในช่องจอดที่เป็นมุมฉาก
ซึ่งประกอบด้วยหลักที่ตั้งเป็นแนวทดสอบ ๒ แถว ขนานกันเป็นช่องเดินรถกว้าง ๑๐ เมตร
ยาวประมาณ ๑๐  ๒๐ เมตร และหลักอีก ๒ แถว ที่ตั้งเป็นแนวช่องจอดที่เป็นมุมฉากกับช่องเดินรถที่มีความกว้างเท่ากับความกว้างของตัวรถรวมกับกระจกมองข้างบอกเพิ่มอีกข้างละ
๑ เมตร ความยาวเท่ากับความยาวของตัวรถบวกเพิ่มอีก ๑ เมตร
๒)
ต้องไม่ขับรถชนหรือเบียดหลัก
๓)
ให้ขับรถเดินหน้าเข้าช่องจอดได้เพียงครั้งเดียว
๔)
ตัวรถต้องขนานกับขอบทางหรือหลักทั้งสองด้าน

ข้อ
๒๖ 
ผู้เข้ารับการทดสอบต้องปฏิบัติให้ถูกต้องครบถ้วนตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้จึงจะถือว่าผ่านการทดสอบและให้แจ้งผลการทดสอบขับรถทันทีเมื่อเสร็จสิ้นการทดสอบ
กรณีผู้เข้ารับการทดสอบไม่ผ่านท่าทดสอบท่าใดให้ทดสอบแก้ตัวใหม่เฉพาะท่าที่ไม่ผ่าน
เมื่อพ้นกำหนด ๓ วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่าน แต่ไม่เกิน ๙๐ วัน
เว้นแต่มีเหตุอันสมควรให้นายทะเบียนมีอำนาจพิจารณาให้ทดสอบแก้ตัวก่อนระยะเวลาที่กำหนดได้เป็นการเฉพาะราย
แล้วแต่กรณี หากพ้นกำหนด ๙๐ วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่านครั้งแรก
ต้องยื่นคำขอรับใบอนุญาตขับรถใหม่

ส่วนที่ ๖
การเปลี่ยนชนิดของใบอนุญาต

ข้อ
๒๗ 
ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถอยู่แล้วประสงค์จะขอเปลี่ยนชนิดของใบอนุญาตให้สูงขึ้นจากเดิม
ต้องปฏิบัติดังนี้

ลำดับที่

ใบอนุญาตเดิม
เป็นชนิดที่

ต้องการเปลี่ยน
เป็นชนิดที่

การศึกษาอบรมภาคทฤษฎี
และทดสอบข้อเขียน

การทดสอบขับรถ

๑.

๑

๒

-

ขับรถตามชนิดที่ ๒

๒.

๑

๓

ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ
  ๑๐ (๒)

ขับรถลากจูง

๓.

๑

๔

(๑)
  ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ ๑๐ (๒)
(๒)
  ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตราย และหลักการบรรทุกวัตถุอันตรายตามข้อ
  ๑๐ (๓)

ขับรถลากจูง

๔.

๒

๓

ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ
  ๑๐ (๒)

ขับรถลากจูง

๕.

๒

๔

(๑)
  ความรู้เกี่ยวกับการขับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ ๑๐ (๒)
(๒)
  ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย
  ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตรายและหลักการบรรทุกวัตถุอันตรายตามข้อ ๑๐ (๓)

ขับรถลากจูง

๖.

๓

๔

ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย
  ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตราย และหลักการบรรทุกวัตถุอันตรายตามข้อ ๑๐
  (๓)

-

ส่วนที่ ๗
คณะกรรมการดำเนินการทดสอบและวิทยากร

ข้อ
๒๘ 
ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด
และหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย แล้วแต่กรณี
แต่งตั้งเจ้าหน้าที่ภายในสำนักงานจำนวนไม่น้อยกว่า ๒ คน
เป็นคณะกรรมการในแต่ละคณะดำเนินการทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถ ดังนี้
(๑)
คณะกรรมการทดสอบสมรรถภาพร่างกาย ทดสอบข้อเขียนและตรวจข้อสอบ
(๒)
คณะกรรมการทดสอบขับรถ
ในกรณีสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่มีเหตุจำเป็นเนื่องจากอัตรากำลังไม่เพียงพอให้แต่งตั้งหรือมอบหมายข้าราชการในสำนักงานบุคคลหนึ่งบุคคลใดเพียงคนเดียวเป็นผู้ดำเนินการทดสอบได้

ข้อ
๒๙ 
ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
ขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
แล้วแต่กรณี
มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ในสำนักงานเป็นวิทยากรสอนวิชาในหลักสูตรการศึกษาอบรมตามที่เห็นสมควรเว้นแต่จะพิจารณาว่าวิชาใดไม่มีเจ้าหน้าที่ผู้เหมาะสม
ให้เชิญผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกมาเป็นวิทยากรสอนได้  ทั้งนี้
โดยให้ปฏิบัติตามระเบียบว่าด้วยการจ่ายเงินสมนาคุณวิทยากรตามที่กระทรวงการคลังกำหนด

ข้อ
๓๐ 
การบันทึกผลการทดสอบและลงนามในแบบบันทึกผลทดสอบให้ดำเนินการดังนี้
(๑)
การทดสอบสมรรถภาพร่างกายและการทดสอบข้อเขียนให้กรรมการหรือผู้ได้รับมอบหมายบันทึกผลการทดสอบและลงนามในแบบบันทึกผลการทดสอบด้วย
(๒)
การทดสอบขับรถให้กรรมการหรือผู้ได้รับมอบหมายบันทึกผลการทดสอบพร้อมระบุหมายเลขทะเบียนรถที่ใช้ในการทดสอบไว้ในแบบบันทึกผลการทดสอบและลงนามในแบบบันทึกผลการทดสอบทุกท่าด้วย
แบบบันทึกผลการทดสอบให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้

หมวด ๓
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร
นายตรวจ และผู้บริการ

ส่วนที่ ๑
การศึกษาอบรม

ข้อ
๓๑ 
ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร
นายตรวจและผู้บริการต้องผ่านการศึกษาอบรม และจบหลักสูตรจากโรงเรียนการขนส่ง
กรมการขนส่งทางบก ณ สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
สำนักงานขนส่งจังหวัด หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา แล้วแต่กรณี ตามหลักสูตรการศึกษาอบรม
ดังนี้

หลักสูตรผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร
นายตรวจ และผู้บริการ

ลำดับที่

วิชาที่ต้องศึกษาอบรม

ระยะเวลา

๑.

ความรู้ด้านปฏิบัติหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร
  นายตรวจ และผู้บริการ

๑ ชั่วโมง

๒.

ความรู้เกี่ยวกับกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกและกฎหมายว่าด้วยจราจรทางบก

๑ ชั่วโมง

๓.

ความรู้เกี่ยวกับมนุษย์สัมพันธ์สำหรับผู้ประจำรถ

๑ ชั่วโมง

๔.

ความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพพลานามัย

๑ ชั่วโมง

รวม

๔ ชั่วโมง

ส่วนที่ ๒
การทดสอบ

ข้อ
๓๒ 
ให้นำหลักเกณฑ์ในการศึกษาอบรมและทดสอบ
และการวัดผลที่ใช้กับผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถมาใช้บังคับแก่ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถ
หน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร นายตรวจและผู้บริการ โดยอนุโลม

ข้อ
๓๓ 
สำหรับผู้ที่มีใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ ผู้เก็บค่าโดยสาร นายตรวจ
หรือผู้บริการชนิดใดชนิดหนึ่งแล้ว หากต้องการเปลี่ยนใบอนุญาตเป็นอีกชนิดหนึ่ง
(นายตรวจ หรือผู้เก็บค่าโดยสาร หรือผู้บริการ)
ให้ได้รับการยกเว้นไม่ต้องเข้าศึกษาอบรมตามหลักสูตรที่กำหนด
แต่ต้องทำการทดสอบข้อเขียนตามชนิดของใบอนุญาตที่ขอใหม่นั้น

ประกาศ ณ วันที่ ๑๔
กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๗
ปิยะพันธ์  จัมปาสุต
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก

[เอกสารแนบท้าย]

๑.
แบบบันทึกผลการทดสอบสมรรถภาพร่างกาย
๒.
แบบบันทึกผลการทดสอบข้อเขียนและทดสอบขับรถ

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

ศุภชัย/พิมพ์
๑๕ ธันวาคม ๒๕๔๗

ศุภสรณ์/ธัญกมล/ตรวจ
๒๑ ธันวาคม ๒๕๔๗

โชติกานต์/ปรับปรุง
๙ ตุลาคม ๒๕๕๘

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ
๘๖ ง/หน้า ๒๔/๓๐ กรกฎาคม ๒๕๔๗