ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดประเภทหรือชนิดและลักษณะการบรรทุกวัตถุอันตรายที่ผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ ชนิดที่ 4 พ.ศ. 2553

ประกาศกรมการขนส่งทางบก

ประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง
กำหนดประเภทหรือชนิดและลักษณะการบรรทุกวัตถุอันตราย
ที่ผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ
ชนิดที่ ๔
พ.ศ. ๒๕๕๓

ตามที่ได้มีประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง กำหนดประเภทหรือชนิดและลักษณะการบรรทุกวัตถุอันตรายที่ผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ
ชนิดที่ ๔ ประกาศ ณ วันที่ ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๔ ไว้แล้ว นั้น

โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงประกาศดังกล่าวให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙๕ (๔) แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๕
อธิบดีกรมการขนส่งทางบกจึงออกประกาศกำหนดประเภทหรือชนิดและลักษณะการบรรทุกวัตถุอันตรายที่ผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ
ชนิดที่ ๔ ไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑  ให้ยกเลิก
(๑)
ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดประเภทหรือชนิดของวัตถุอันตราย ประกาศ ณ
วันที่ ๒๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๓
(๒)
ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง
กำหนดประเภทหรือชนิดและลักษณะการบรรทุกวัตถุอันตรายที่ผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ
ชนิดที่ ๔ ประกาศ ณ วันที่ ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๔

ข้อ
๒  ในประกาศนี้
วัตถุอันตราย หมายถึง สินค้าอันตราย ซึ่งได้แก่ สาร
สิ่งของ วัตถุ หรือวัสดุใด ๆ ที่อาจเกิดอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัยของคน สัตว์
ทรัพย์สิน หรือสิ่งแวดล้อมระหว่างทำการขนส่ง

ข้อ
๓  วัตถุอันตรายมี ๙ ประเภท ดังนี้
๓.๑
ประเภทที่ ๑ วัตถุระเบิด (Explosives) หมายถึง ของแข็งหรือของเหลว หรือสารผสม
ที่สามารถเกิดปฏิกิริยาทางเคมีด้วยตัวเองทำให้เกิดก๊าซที่มีความดันและความร้อนอย่างรวดเร็ว
ก่อให้เกิดการระเบิดสร้างความเสียหายบริเวณโดยรอบได้
และให้รวมถึงสารที่ใช้ทำดอกไม้เพลิงและสิ่งของที่ระเบิดได้ด้วย แบ่งออกเป็น ๖
ประเภทย่อย คือ
(๑)
สารหรือสิ่งของที่ก่อให้เกิดอันตรายจากการระเบิดรุนแรงทันทีทันใดทั้งหมด (Mass explosion)
(๒)
สารหรือสิ่งของที่มีอันตรายจากการระเบิดแตกกระจาย แต่ไม่ระเบิดทันทีทันใดทั้งหมด
(๓)
สารหรือสิ่งของที่เสี่ยงต่อการเกิดเพลิงไหม้ และอาจมีอันตรายบ้างจากการระเบิด
หรือการระเบิดแตกกระจาย แต่ไม่ระเบิดทันทีทันใดทั้งหมด
(๔)
สารหรือสิ่งของที่ไม่แสดงความเป็นอันตรายอย่างเด่นชัด หากเกิดการปะทุ
หรือปะทุในระหว่างการขนส่งจะเกิดความเสียหายเฉพาะภาชนะบรรจุ
(๕)
สารที่ไม่ไวต่อการระเบิด แต่หากมีการระเบิดจะมีอันตรายจากการระเบิดทั้งหมด
(๖)
สิ่งของที่ไวต่อการระเบิดน้อยมาก และไม่ระเบิดทันทีทั้งหมด
มีความเสี่ยงต่อการระเบิดอยู่ในวงจำกัดเฉพาะในตัวสิ่งของนั้น ๆ
ไม่มีโอกาสที่จะเกิดการปะทุหรือแผ่กระจายในระหว่างทำการขนส่ง
๓.๒
ประเภทที่ ๒ ก๊าซ (Gases) หมายถึง สารที่อุณหภูมิ ๕๐ องศาเซลเซียส มีความดันไอมากกว่า ๓๐๐
กิโลปาสกาล หรือมีสภาพเป็นก๊าซอย่างสมบูรณ์ที่อุณหภูมิ ๒๐ องศาเซลเซียส
และมีความดัน ๑๐๑.๓ กิโลปาสกาล ซึ่งได้แก่ ก๊าซอัด ก๊าซพิษ ก๊าซอยู่ในสภาพของเหลว
ก๊าซในสภาพของเหลวอุณหภูมิต่ำ
และให้รวมถึงก๊าซที่ละลายในสารละลายภายใต้ความดันด้วย แบ่งออกเป็น ๓ ประเภทย่อย
คือ
(๑)
ก๊าซไวไฟ (Flammable gases) หมายถึง ก๊าซที่อุณหภูมิ ๒๐ องศาเซลเซียส
และมีความดัน ๑๐๑.๓ กิโลปาสกาล สามารถติดไฟได้เมื่อผสมกับอากาศ ๑๓
เปอร์เซ็นต์หรือต่ำกว่าโดยปริมาตร หรือมีช่วงกว้างที่สามารถติดไฟได้ ๑๒
เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป เมื่อผสมกับอากาศ โดยไม่คำนึงถึงความเข้มข้นต่ำสุดของการผสม
(๒)
ก๊าซไม่ไวไฟและไม่เป็นพิษ (Non-flammable, Non-toxic gases) หมายถึง ก๊าซที่ขณะขนส่งมีความดันไม่น้อยกว่า ๒๘๐ กิโลปาสกาล ที่อุณหภูมิ
๒๐ องศาเซลเซียส หรืออยู่ในสภาพของเหลวอุณหภูมิต่ำ
(๓)
ก๊าซพิษ (Toxic gases) หมายถึง ก๊าซที่มีคุณสมบัติเป็นที่ทราบกันทั่วไป
หรือได้มีการสรุปว่าเป็นพิษหรือกัดกร่อน หรือเป็นอันตรายต่อสุขภาพ
๓.๓
ประเภทที่ ๓ ของเหลวไวไฟ (Flammable liquid) หมายถึง ของเหลวหรือของเหลวผสม
หรือของเหลวที่มีสารแขวนลอยผสม ที่มีจุดวาบไฟไม่เกิน ๖๐.๕ องศาเซลเซียส
กรณีทดสอบด้วยวิธีถ้วยปิด (Closed-cup test) หรือไม่เกิน ๖๕.๖ องศาเซลเซียส กรณีทดสอบด้วยวิธีถ้วยเปิด (Open-cup test)
และให้รวมถึงของเหลวที่ขณะขนส่งถูกทำให้มีอุณหภูมิเท่ากับหรือมากกว่าจุดวาบไฟของเหลวนั้น
และสารหรือสิ่งของที่ทำให้มีอุณหภูมิสูงจนเป็นของเหลวขณะทำการขนส่ง ซึ่งเกิดไอระเหยไวไฟที่อุณหภูมิไม่มากกว่าอุณหภูมิสูงสุดที่ใช้ในการขนส่ง
๓.๔
ประเภทที่ ๔ ของแข็งไวไฟ
สารที่มีความเสี่ยงต่อการลุกไหม้ได้เองและสารที่สัมผัสกับน้ำแล้วทำให้เกิดก๊าซไวไฟ
(Flammable Solids, Substances liable to spontaneous combustion, Substances which in contact with water emit flammable gases) แบ่งออกเป็น ๓ ประเภทย่อย คือ
(๑)
ของแข็งไวไฟ (Flammable Solid) หมายถึง
ของแข็งที่ระหว่างทำการขนส่งสามารถที่จะติดไฟได้ง่าย
หรืออาจทำให้เกิดการลุกไหม้ขึ้นได้จากการเสียดสี
สารหรือสารที่เกี่ยวข้องที่มีแนวโน้มที่จะเกิดปฏิกิริยาคายความร้อนที่รุนแรง
และให้รวมถึงวัตถุระเบิดที่ถูกลดความไวต่อการระเบิด ซึ่งอาจจะระเบิดได้
ถ้าหากไม่ทำให้เจือจางเพียงพอ
(๒)
สารที่มีความเสี่ยงต่อการลุกไหม้ได้เอง (Substances liable to spontaneous Combustion) หมายถึง สารที่มีแนวโน้มจะเกิดความร้อนขึ้นได้เองในสภาวะการขนส่งตามปกติ
หรือเกิดความร้อนสูงขึ้นได้เมื่อสัมผัสกับอากาศและมีแนวโน้มที่จะลุกไหม้ได้
(๓)
สารที่สัมผัสกับน้ำแล้วทำให้เกิดก๊าซไวไฟ (Substances which in Contact with water emit flammable gases) หมายถึง
สารที่ทำปฏิกิริยากับน้ำแล้วมีแนวโน้มที่จะเกิดการติดไฟได้เอง
หรือทำให้เกิดก๊าซไวไฟในปริมาณที่เป็นอันตราย
๓.๕
ประเภทที่ ๕ สารออกซิไดส์ และสารอินทรีย์เปอร์ออกไซด์ (Oxidizing Substances and Organic Peroxides) แบ่งออกเป็น ๒ ประเภทย่อย คือ
(๑)
สารออกซิไดส์ (Oxidizing Substances) หมายถึง สารที่ตัวของสารเองอาจไม่ติดไฟ
โดยทั่วไปจะปล่อยออกซิเจนหรือเป็นเหตุหรือช่วยให้วัตถุอื่นเกิดการลุกไหม้
(๒)
สารอินทรีย์เปอร์ออกไซด์ (Organic peroxides) หมายถึง
สารอินทรีย์ที่มีโครงสร้างออกซิเจน ๒ อะตอม -๐-๐-
และอาจถือได้ว่าเป็นสารที่มีอนุพันธ์ของ Hydrogen peroxide ซึ่งอะตอมของ Hydrogen ๑ หรือทั้ง ๒ อะตอม
ถูกแทนที่ด้วย Organic radicals
สารนี้ไม่เสถียรความร้อนซึ่งอาจเกิดปฏิกิริยาคายความร้อนและเร่งการแตกตัวด้วยตัวเอง
และอาจมีคุณสมบัติอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างดังต่อไปนี้ร่วมด้วย
ก.
แนวโน้มที่จะระเบิดสลายตัว
ข.
เผาไหม้อย่างรวดเร็ว
ค.
ไวต่อการกระแทกหรือการเสียดสี
ง.
ทำให้เกิดปฏิกิริยากับสารอื่นก่อให้เกิดอันตรายได้
จ.
เป็นอันตรายต่อตา
๓.๖
ประเภทที่ ๖ สารพิษและสารติดเชื้อ (Toxic and Infectious Substances) แบ่งออกเป็น ๒ ประเภทย่อย คือ
(๑)
สารพิษ (Toxic Substances) หมายถึง สารที่มีแนวโน้มจะทำให้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บรุนแรง
หรือเป็นอันตรายต่อสุขภาพ หากกลืน หรือสูดดม หรือสัมผัสทางผิวหนัง
(๒)
สารติดเชื้อ (Infectious Substances) หมายถึง สารที่ทราบว่า
หรือคาดว่ามีเชื้อโรคปนอยู่ด้วย เชื้อโรค คือ จุลินทรีย์ (ซึ่งรวมถึง แบคทีเรีย
ไวรัส Rickettsia พยาธิ เชื้อรา)
หรือจุลินทรีย์ที่เกิดขึ้นใหม่
หรือเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมซึ่งรู้กันโดยทั่วไป
หรือมีข้อสรุปที่เชื่อถือได้ว่าเป็นเหตุให้เกิดโรคติดต่อกับมนุษย์หรือสัตว์
๓.๗
ประเภทที่ ๗ วัสดุกัมมันตรังสี (Radioactive Material)
หมายถึง วัสดุที่สามารถแผ่รังสีที่มองไม่เห็น ซึ่งเป็นอันตรายต่อร่างกาย
การพิจารณาความเป็นอันตรายให้เป็นไปตามมาตรฐานและข้อกำหนดต่าง ๆ
ด้านการขนส่งสารกัมมันตรังสีของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (International Atomic Energy Agency หรือ IAEA)
๓.๘
ประเภทที่ ๘ สารกัดกร่อน (Corrosive Substances) หมายถึง
สารซึ่งโดยปฏิกิริยาเคมีจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิตอย่างรุนแรง
หรือกรณีของการรั่วจะเกิดความเสียหาย หรือทำลายสิ่งของอื่น
หรือยานพาหนะที่ใช้ในการขนส่ง หรือเกิดอันตรายอื่นได้ด้วย
๓.๙
ประเภทที่ ๙ วัตถุอันตรายเบ็ดเตล็ด (Miscellaneous Dangerous Substances and Articles) หมายถึง สารและสิ่งของที่ในขณะขนส่งมีความเป็นอันตราย
ซึ่งไม่จัดอยู่ในประเภทที่ ๑ ถึงประเภทที่ ๘
และให้รวมถึงสารที่ในระหว่างทำการขนส่งหรือระบุว่าในการขนส่งต้องควบคุมให้มีอุณหภูมิไม่ต่ำกว่า
๑๐๐ องศาเซลเซียส ในสภาพของเหลว หรือมีอุณหภูมิไม่ต่ำกว่า ๒๔๐ องศาเซลเซียส
ในสภาพของแข็ง
รายชื่อวัตถุอันตรายหรือเกณฑ์การพิจารณาความเป็นอันตรายให้เป็นไปตามเอกสารคำแนะนำของสหประชาชาติว่าด้วยการขนส่งสินค้าอันตราย
(UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods) หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายทางถนนของประเทศไทย
เล่มที่ ๒ (Thai Provision Volume 2 ; TP2)
หรือข้อตกลงร่วมของกลุ่มประชาคมยุโรปว่าด้วยการขนส่งสินค้าอันตรายข้ามแดนทางถนน (European Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road : ADR)

ข้อ
๔ 
ผู้ขับรถที่ใช้ในการขนส่งวัตถุอันตรายตามข้อ ๓ และมีลักษณะการบรรทุก
ดังต่อไปนี้ ต้องเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ ชนิดที่ ๔
(๑)
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ลักษณะ ๔ (รถบรรทุกวัสดุอันตราย)
ที่ถังบรรทุกมีความจุเกินกว่า ๑,๐๐๐ ลิตร
(๒)
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ลักษณะ ๗ (รถกึ่งพ่วง)
ที่มีถังบรรทุกวัตถุอันตราย มีความจุเกินกว่า ๑,๐๐๐ ลิตร
(๓)
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะอื่นนอกจาก (๑) และ (๒)
ที่นำไปใช้บรรทุกวัตถุอันตราย ดังต่อไปนี้
(ก)
วัตถุอันตรายประเภทที่ ๑ ประเภทที่ ๖ เฉพาะสารติดเชื้อ และประเภทที่ ๗
(ข)
วัตถุอันตรายที่เป็นก๊าซหรือก๊าซเหลวบรรจุในภาชนะ โดยมีปริมาณรวมกันเกินกว่า ๑,๐๐๐ ลิตร
หรือมีน้ำหนักรวมกันเกินกว่า ๑,๐๐๐ กิโลกรัม
(ค)
วัตถุอันตรายที่มีปริมาณรวมกันเกินกว่า ๑,๐๐๐ ลิตร
หรือมีน้ำหนักรวมกันเกินกว่า ๑,๐๐๐ กิโลกรัม
หรือทั้งสองอย่างรวมกันเกินกว่า ๑,๐๐๐ ลิตร หรือเกินกว่า ๑,๐๐๐ กิโลกรัม

ข้อ
๕ 
ผู้ขับรถที่ใช้ในการขนส่งวัตถุอันตรายตามข้อ ๓
และมีลักษณะการบรรทุกดังต่อไปนี้
ให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ ชนิดที่ ๔
(๑)
รถที่ใช้ในการบรรทุกเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ที่ภาชนะบรรจุเครื่องดื่มในแต่ละภาชนะมีปริมาตรไม่เกิน
๒๕๐ ลิตร
(๒)
รถที่ใช้ลากจูงรถที่บรรทุกวัตถุอันตรายตามประกาศนี้
ในกรณีที่รถบรรทุกวัตถุอันตรายนั้นไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติหรือเกิดอุบัติเหตุ
(๓)
รถที่ใช้ในการขนส่งวัตถุอันตรายนอกจากที่กำหนดไว้ใน (๑) และ (๒)
ที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก

ข้อ
๖[๑] 
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๑๒
เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๓
ชัยรัตน์  สงวนชื่อ
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๙ มิถุนายน ๒๕๕๓

นันท์นภัสร์/ตรวจ
๙ มิถุนายน ๒๕๕๓

โชติกานต์/ปรับปรุง
๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๘

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๖๔ ง/หน้า ๒๕/๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๓