ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริง พ.ศ. 2551

ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด

ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ว่าด้วยหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขการทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริง
พ.ศ.
๒๕๕๑

เพื่อให้เครื่องชั่งสปริงที่ผลิตหรือนำเข้ามาในราชอาณาจักรมีความคงทนถาวร
และไม่เป็นเครื่องมือของการฉ้อโกงได้สะดวก จึงเห็นเป็นการสมควรและจำเป็นให้มีการทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริงตามหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขตามที่สำนักงานกลางชั่งตวงวัด กำหนด

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ (๕)
แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒ และข้อ ๙
แห่งกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ.
๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดและคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว พ.ศ. ๒๕๔๖ อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิ
และเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ และมาตรา ๔๓
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
อธิบดีกรมการค้าภายในจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริง พ.ศ. ๒๕๕๑

ข้อ ๒[๑]
 ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป

ข้อ ๓  ในระเบียบนี้
ต้นแบบเครื่องชั่งสปริง หมายความว่า
ตัวอย่างหรือต้นแบบเครื่องชั่งสปริงที่ผลิตหรือนำเข้ามาในราชอาณาจักรตามรุ่น
พิกัดกำลังของผู้ประกอบธุรกิจผลิตหรือนำเข้าเครื่องชั่งสปริง

ข้อ ๔  ให้อธิบดีกรมการค้าภายในเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้

หมวด
๑
การตรวจสอบลักษณะทั่วไป

ข้อ ๕  ในกรณีที่เห็นว่ามีความจำเป็นให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริงที่พร้อมสำหรับการตรวจสอบและให้คำรับรองตามรุ่นและพิกัดกำลังละสองเครื่อง

ข้อ ๖  การทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริงให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขที่กำหนด ประกอบด้วยการตรวจสอบลักษณะทั่วไป
การทดสอบมาตรฐานความเที่ยงและการทดสอบความคงทนถาวร

ข้อ ๗  ให้มีการตรวจสอบลักษณะทั่วไปของเครื่องชั่งสปริง
ดังนี้
(๑)
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการชั่ง
(๒) ขั้นหมายมาตราที่หน้าปัดต้องเห็นเด่นชัด
ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่ใหญ่กว่าช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
และช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องมีระยะห่างกันไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(๓)
ขั้นหมายมาตราศูนย์และขั้นหมายมาตราที่แสดงพิกัดกำลังสูงสุดต้องห่างกันไม่น้อยกว่า
๒ เซนติเมตร และต้องไม่มีที่กั้นเข็มชี้อัตราน้ำหนัก
(๔) มีตะกั่วตรึงหน้าปัดติดกับตัวเครื่อง โดยปลายข้างหนึ่งทะลุหน้าปัดขึ้นมาสำหรับประทับเครื่องหมายคำรับรอง
(๕)
เข็มชี้อัตราน้ำหนักต้องยาวถึงขั้นหมายมาตราที่สั้นที่สุด
มีขนาดความกว้างโดยประมาณเท่ากับความกว้างของขั้นหมายมาตรา
และอยู่ในลักษณะที่จะชี้ขั้นหมายมาตราได้ชัดเจน ปลายเข็มต้องมีระยะห่างจากระนาบของขั้นหมายมาตราไม่เกิน
๕ มิลลิเมตร
(๖) เครื่องชั่งสปริงต้องมีที่สำหรับผนึก ประทับ
หรือแสดงเครื่องหมายคำรับรอง เพื่อป้องกันการปรับเปลี่ยน แก้ไข
ดัดแปลงภายหลังการตรวจรับรองแล้ว
(๗) เครื่องชั่งสปริงที่มีแผ่นฝาประกับข้าง
จะต้องมีลักษณะที่สามารถป้องกันการเปิดฝาประกับข้างได้
โดยใช้ลวดย้ำตะกั่วหัวท้ายยึดติดตรึงฝาประกับข้างทั้งสองด้านไว้กับตัวเครื่องชั่งสปริง
(๘)
เครื่องชั่งสปริงที่มีแผ่นเหล็กฝาประกับด้านบนเครื่องชั่งสปริงที่เป็นส่วนตั้งศูนย์
ต้องติดแน่นถาวรกับตัวเครื่องชั่งสปริง ไม่สามารถหมุนคลายออกได้
(๙) ดุมเข็มชี้อัตราน้ำหนักต้องยึดติดแน่นกับเข็มชี้อัตราน้ำหนักและให้ทำเป็นเหลี่ยม
และใช้หมุดย้ำแกนให้แน่นติดกับเข็มชี้อัตราน้ำหนัก
เพื่อมิให้เข็มชี้อัตราน้ำหนักหลวมคลอนได้

ข้อ ๘  เครื่องชั่งสปริงต้องมีการแสดงรายละเอียด
ดังต่อไปนี้ ไว้บนเครื่องชั่งสปริงโดยต้องทำให้อ่านง่าย ชัดเจน และลบเลือนยาก
(๑) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต
หรือผู้นำเข้า
(๒) รุ่นซึ่งระบุแบบของเครื่องชั่งสปริง
(๓) เลขลำดับประจำเครื่อง (ถ้ามี)
(๔) พิกัดกำลังของเครื่องชั่งสปริง
(๕) เครื่องหมายเฉพาะตัว

หมวด
๒
การทดสอบมาตรฐานความเที่ยง

ข้อ ๙  การทดสอบมาตรฐานความเที่ยงของเครื่องชั่งสปริงให้มีการทดสอบการแกว่งของเข็มชี้อัตราน้ำหนัก
การทดสอบความเที่ยง การทดสอบความสามารถทำซ้ำได้ และการทดสอบวางน้ำหนักที่ตำแหน่งต่างๆ
ตามที่กำหนด

ข้อ ๑๐  การทดสอบการแกว่งของเข็มชี้อัตราน้ำหนัก
ให้ทดสอบโดยการปรับเข็มชี้อัตราน้ำหนักของหน้าปัดทุกด้านให้แสดงค่าศูนย์และวางตุ้มน้ำหนักแบบมาตราที่มีอัตราน้ำหนักเท่ากับพิกัดกำลังของเครื่องชั่งสปริงบนถาดรับของชั่ง
(ส่วนรับน้ำหนัก)
เข็มชี้อัตราน้ำหนักต้องเคลื่อนไหวในสภาพที่ทำงานได้อย่างดีไม่ติดขัด

ข้อ ๑๑  การทดสอบความเที่ยง ให้ทดสอบตามวิธีการต่อไปนี้
(๑)
ปรับเข็มชี้อัตราน้ำหนักของหน้าปัดทุกด้านให้แสดงค่าศูนย์
และวางตุ้มน้ำหนักแบบมาตราบนถาดรับของชั่ง ตามลำดับอัตราน้ำหนักที่กำหนด
ตามตารางที่ ๑
ตารางที่
๑

พิกัดกำลังของเครื่องชั่งสปริง

๑
  กก.

๓
  กก.

๗
  กก.

๑๕
  กก.

๒๐
  กก.

๓๕
  กก.

๖๐
  กก.

อัตราน้ำหนักที่ใช้ทดสอบ

๐
๒๐๐
  ก.

๐
๕๐๐
  ก.

๐
๑
  กก.

๐
๓
  กก.

๐
๓
  กก.

๐
๕
  กก.

๐
๕
  กก.

๕๐๐
  ก.
๑
  กก.

๑
  กก.
๒
  กก.

๒
  กก.
๕
  กก.

๕
  กก.
๑๐
  กก.

๕
  กก.
๑๐
  ก.

๑๐
  กก.
๒๐
  กก.

๑๐
  กก.
๒๐
  กก.

๐

๓
  กก.
๐

๗
  กก.
๐

๑๒
  กก.
๑๕
  กก. 
๐

๑๕
  ก.
๒๐
  ก.
๐

๓๐
  กก.
๓๕
  กก.
๐

๔๐
  กก.
๖๐
  กก.
๐

(๒)
การแสดงค่าบนหน้าปัดแต่ละหน้าจะต้องมีค่าความคลาดเคลื่อนไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
ตามตารางที่ ๒
ผลต่างของการแสดงค่าระหว่างหน้าปัดทั้งสองต้องไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับให้คำรับรองแต่ละน้ำหนักที่ใช้ทดสอบ
ตามตารางที่ ๒
ตารางที่
๒

พิกัดกำลัง

ค่าขั้นหมายมาตรา
ตรวจรับรอง
   (e)

น้ำหนักที่ใช้ทดสอบ

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรอง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการตรวจสอบ

๑
  กก.

๕
  ก.

ไม่เกิน
  ๒๕๐ ก.

๒.๕
  ก.

๕
  ก.

เกิน
  ๒๕๐ ก. ขึ้นไป

๕
  ก.

๑๐
  ก.

๓
  กก.

๑๐
  ก.

ไม่เกิน
  ๕๐๐ ก.

๕
  ก.

๘
  ก.

เกิน
  ๕๐๐ ก. ขึ้นไป

๑๐
  ก.

๑๕
  ก.

๗
  กก.

๒๐
  ก.

ไม่เกิน
  ๑ กก.

๑๐
  ก.

๑๕
  ก.

เกิน
  ๑ กก. ขึ้นไป

๒๐
  ก.

๓๐
  ก.

๑๕
  กก.

๑๐๐
  ก.

ไม่เกิน
  ๒.๕ กก.

๒๕
  ก.

๓๘
  ก.

เกิน
  ๒.๕ กก. ขึ้นไป

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

๒๐
  กก.

๑๐๐
  ก.

ไม่เกิน
  ๒.๕ กก.

๒๕
  ก.

๓๘
  ก.

เกิน
  ๒.๕ กก. ขึ้นไป

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

๓๕
  กก.

๑๐๐
  ก.

ไม่เกิน
  ๕ กก.

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

เกิน
  ๕ กก. ขึ้นไป

๑๐๐
  ก.

๑๕๐
  ก.

๖๐
  กก.

๒๐๐
  ก.

ไม่เกิน
  ๑๐ กก.

๑๐๐
  ก.

๑๕๐
  ก.

เกิน
  ๑๐ กก. ขึ้นไป

๒๐๐
  ก.

๓๐๐
  ก.

ข้อ ๑๒  การทดสอบความสามารถทำซ้ำได้ ให้ทดสอบโดยการปรับเข็มชี้อัตราน้ำหนักของหน้าปัดทุกด้านให้แสดงค่าศูนย์
และวางตุ้มน้ำหนักแบบมาตราบนตำแหน่งกลางถาดรับของชั่งตามอัตราน้ำหนักที่กำหนด
ตามตารางที่ ๓ ให้วางซ้ำกันสามครั้ง
ความแตกต่างของการแสดงค่าบนหน้าปัดแต่ละหน้าจะต้องมีค่าไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองของน้ำหนักที่ทดสอบตามตารางที่
๓
ตารางที่
๓

พิกัดกำลัง

การทดสอบความสามารถทำซ้ำได้

น้ำหนักที่ใช้ทดสอบ
วางสามครั้ง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรอง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการตรวจสอบ

๑
  กก.

๒๐๐
  ก.

๒.๕
  ก.

๕
  ก .

๓
  กก.

๑
  กก.

๑๐
  ก.

๑๕
  ก.

๗
  กก.

๒
  กก.

๒๐
  ก.

๓๐
  ก.

๑๕
  กก.

๕
  กก.

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

๒๐
  กก.

๕
  กก.

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

๓๕
  กก.

๑๐
  กก.

๑๐๐
  ก.

๑๕๐
  ก.

๖๐
  กก.

๒๐
  กก.

๒๐๐
  ก.

๓๐๐
  ก.

ข้อ ๑๓  การทดสอบวางน้ำหนักที่ตำแหน่งต่างๆ
ให้ทดสอบตามวิธีการต่อไปนี้
(๑) ปรับเข็มชี้อัตราน้ำหนักของหน้าปัดทุกด้านให้แสดงค่าศูนย์
และวางตุ้มน้ำหนักแบบมาตราตามอัตราน้ำหนักที่กำหนดไว้ในตารางที่ ๔ บนถาดรับของชั่ง
ณ ตำแหน่งต่างๆ ตามลำดับดังรูป

๒

๔        
    ๐     ๓

๑

รูปที่ ๑
ถาดรับของชั่งแบบสี่เหลี่ยม        รูปที่
๒ ถาดรับของชั่งแบบวงกลม
(๒) การแสดงค่าบนหน้าปัดแต่ละหน้า
เมื่อวางน้ำหนักที่แต่ละตำแหน่งต้องมีค่าความคลาดเคลื่อนไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรอง
ตามตารางที่ ๔
(๓)
ผลต่างของการแสดงค่าบนหน้าปัดแต่ละหน้าระหว่างการวางน้ำหนัก ณ จุดกึ่งกลาง (ตำแหน่ง
๐) กับตำแหน่งต่างๆ (ตำแหน่ง ๑, ๒, ๓,
หรือ ๔)
บนถาดรับของชั่งต้องไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรอง
ตามตารางที่ ๔
ตารางที่
๔

พิกัดกำลัง

การทดสอบวางน้ำหนักที่ตำแหน่งต่างๆ

น้ำหนักที่ใช้ทดสอบ

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการให้คำรับรอง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับการตรวจสอบ

๑
  กก.

๒๐๐
  ก.

๒.๕
  ก.

๕
  ก.

๓
  กก.

๑
  กก.

๑๐
  ก.

๑๕
  ก.

๗
  กก.

๒
  กก.

๒๐
  ก.

๓๐
  ก.

๑๕
  กก.

๕
  กก.

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

๒๐
  กก.

๕
  กก.

๕๐
  ก.

๗๕
  ก.

๓๕
  กก.

๑๐
  กก.

๑๐๐
  ก.

๑๕๐
  ก.

๖๐
  กก.

๒๐
  กก.

๒๐๐
  ก.

๓๐๐
  ก.

หมวด
๓
การทดสอบความคงทนถาวร

ข้อ ๑๔  การทดสอบความคงทนถาวรให้นำเครื่องชั่งสปริงที่ผ่านการทดสอบมาตรฐานความเที่ยงมาทดสอบความคงทนถาวรกับเครื่องยก
- วางตุ้มน้ำหนัก จำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งหมื่นครั้งตามอัตราน้ำหนักทดสอบ
ตามตารางที่ ๕
ตารางที่
๕

พิกัดกำลัง

๑ กก.

๓ กก.

๗ กก.

๑๕ กก.

๒๐ กก.

๓๕ กก.

๖๐ กก.

อัตราน้ำหนักทดสอบ

๕๐๐ ก.

๒ กก.

๕ กก.

๑๐ กก.

๑๐ กก.

๒๐ กก.

๒๐ กก.

ข้อ ๑๕  การทดสอบมาตรฐานความเที่ยงหลังการทดสอบความคงทนถาวร
โดยการนำเครื่องชั่งสปริงที่ผ่านการทดสอบความคงทนถาวร ตามข้อ ๑๔
แล้วไม่น้อยกว่าหกชั่วโมงมาทดสอบมาตรฐานความเที่ยงตามข้อ ๙ ถึงข้อ ๑๓
โดยใช้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการตรวจสอบ

ข้อ ๑๖  เครื่องชั่งสปริงที่ผ่านการทดสอบมาตรฐานความเที่ยงตามข้อ
๙ ถึงข้อ ๑๓ การทดสอบความคงทนถาวร ตามข้อ ๑๔
และการทดสอบมาตรฐานความเที่ยงหลังการทดสอบความคงทนถาวร ตามข้อ ๑๕ แล้ว
ถือว่าเป็นเครื่องชั่งสปริงที่ผ่านการทดสอบ

ข้อ ๑๗  ให้พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งผลการทดสอบต้นแบบเครื่องชั่งสปริงตามรุ่น
พิกัดกำลังของเครื่องชั่งสปริงที่ทำการทดสอบให้ผู้ประกอบธุรกิจผลิต
หรือผู้ประกอบธุรกิจนำเข้าเครื่องชั่งสปริงทราบภายในเจ็ดวันทำการนับแต่วันที่ทดสอบแล้วเสร็จ

ประกาศ
ณ วันที่ ๑๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๑
ยรรยง
 พวงราช
อธิบดีกรมการค้าภายใน

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๑๐
เมษายน ๒๕๕๑

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๕/ตอนพิเศษ ๖๘ ง/หน้า ๔/๔ เมษายน ๒๕๕๑