พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ในภาวะคับขัน พุทธศักราช 2488

พระราชบัญญัติ

พระราชบัญญัติ
ควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ
ในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๘

ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร
ลงวันที่ ๑
สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๘๗)
ปรีดี พนมยงค์
ตราไว้ ณ
วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๔๘๘
เป็นปีที่ ๑๒
ในรัชกาลปัจจุบัน

โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า
สมควรมีกฎหมายว่าด้วยการควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ
เพื่อให้มีเครื่องอุปโภคบริโภคและสิ่งของต่างๆ เพียงพอแก่ความต้องการของประเทศ

จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้
โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้

มาตรา ๑ 
พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า
พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ในภาวะคับขัน พุทธศักราช
๒๔๘๘

มาตรา ๒[๑] 
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับได้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

มาตรา ๓ 
ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งประกอบด้วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เป็นประธาน
ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ปลัดกระทรวงเกษตราธิการ ปลัดกระทรวงการอุตสาหกรรม
ปลัดกระทรวงมหาดไทย และกรรมการอื่นอีกไม่น้อยกว่าสามนายแต่ไม่เกินหกนาย ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งมีอำนาจและหน้าที่ตามบทแห่งพระราชบัญญัตินี้

มาตรา
๔ 
ให้คณะกรรมการมีอำนาจ
(๑)
กำหนดเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นใดที่จะให้อยู่ในความควบคุมเพื่อให้เพียงพอแก่ความต้องการทั่วราชอาณาจักร
หรือเฉพาะในเขตท้องที่หนึ่งท้องที่ใด
(๒) จัดการปันส่วนในการซื้อ
การขาย ตลอดจนการวางเงื่อนไขของการซื้อ หรือการขาย สิ่งของที่ควบคุม
(๓)
กำหนดราคาสูงสุดของสิ่งของที่ควบคุม
(๔)
สั่งบังคับให้ขายสิ่งของที่ควบคุมตามปริมาณหรือราคาที่คณะกรรมการกำหนด
โดยให้ขายให้แก่คณะกรรมการ หรือผู้หนึ่งผู้ใดที่คณะกรรมการกำหนด
(๕) สั่งบังคับให้แจ้งปริมาณหรือให้แจ้งสถานที่เก็บ
ห้ามซื้อ หรือขาย หรือให้ หรือใช้เอง หรือยักย้าย หรือเปลี่ยนสภาพสิ่งของที่ควบคุม
(๖)
วางระเบียบหรือห้ามการส่งออกไปนอกหรือนำเข้ามาในท้องที่ใดท้องที่หนึ่งซึ่งสิ่งของที่ควบคุม
(๗)
เข้าควบคุมหรือเข้าดำเนินกิจการอันเกี่ยวกับการผลิตหรือการจำหน่ายสิ่งของที่ควบคุม
(๘) กำหนดเงื่อนไขและวิธีการต่างๆ
เพื่อให้การควบคุมได้ดำเนินโดยสะดวกตามความจำเป็นของเหตุการณ์

มาตรา ๕ 
คณะกรรมการมีอำนาจที่จะแต่งตั้งบุคคลหนึ่งบุคคลใดหรือคณะบุคคลหนึ่งคณะบุคคลใดเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการอันอยู่ในอำนาจของคณะกรรมการ
ตามมาตรา ๔ (๒) (๓) (๔) และ(๕) แทนคณะกรรมการได้

มาตรา ๖ 
เมื่อได้มีการจัดการปันส่วนในการซื้อการขายเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ
ที่ได้มีประกาศควบคุมแล้ว
คณะกรรมการหรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์อาจอนุญาตพิเศษยกเว้น
โดยขยายปริมาณกำหนดหรือไม่มีปริมาณกำหนดให้เป็นรายบุคคลได้

มาตรา ๗  ให้กรรมการ
หรือพนักงานเจ้าหน้าที่
หรือผู้ที่คณะกรรมการหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ได้แต่งตั้งขึ้น
มีอำนาจเข้าไปในสถานที่หรือบ้านเรือนของบุคคลใดๆ
เพื่อตรวจตราเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ ที่ได้มีประกาศควบคุมในเวลาทำงานตามปรกติ
และมีอำนาจสั่งบุคคลใดมาให้ถ้อยคำในเรื่องอันเกี่ยวกับการนั้นได้

มาตรา ๘  การซื้อ การขาย
เครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ที่ได้มีประกาศควบคุม ชนิดใดเป็นการค้า
คณะกรรมการจะกำหนดให้กระทำ ณ ร้านค้าที่ได้จดทะเบียนพาณิชย์ไว้แล้ว
และโดยเจ้าของหรือผู้ที่มีอำนาจจัดการร้านค้านั้น
หรือโดยบุคคลหรือคณะบุคคลซึ่งได้จดทะเบียนเป็นผู้ทำการค้าตามที่กระทรวงพาณิชย์กำหนดก็ได้
หรือจะให้มีการซื้อขาย ณ
ที่และโดยบุคคลซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ได้รับมอบอำนาจอนุญาตก็ได้

มาตรา  ๙ 
ให้ถือว่าจำนวนเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ที่มีไว้เกินกว่าปริมาณอันจำเป็นที่คณะกรรมการกำหนดเป็นการมีไว้เพื่อการค้า
มาตรา ๑๐ 
ผู้ใดฝ่าฝืนประกาศหรือคำสั่งของคณะกรรมการหรือของพนักงานเจ้าหน้าที่
ซึ่งออกตามความในมาตรา ๔ หรือทำการซื้อ หรือขายเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น
ๆที่ได้ประกาศควบคุมเป็นการค้าโดยมิได้มีอำนาจและมิได้กระทำ ณ ที่ที่กำหนด
อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๘ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท
หรือจำคุกไม่เกินสิบปี หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๑ 
ผู้ใดได้รับอนุญาตให้ซื้อเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ
ที่ได้มีประกาศควบคุมได้ โดยแจ้งว่าจะนำไปใช้เพื่อการหนึ่ง
หรือโดยรับรองว่าจะปฏิบัติตามเงื่อนไขของคำอนุญาต
ซื้อของนั้นแล้วนำไปใช้เพื่อกิจการอื่น หรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขของคำอนุญาต
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๒ 
ผู้ใดได้รับอนุญาตให้ซื้อของตามบัตรปันส่วนหรือตามที่ทางราชการอนุญาตเพื่อการอุปโภคบริโภคสำหรับตนหรือครอบครัว
ซื้อของนั้นมาขายให้แก่ผู้อื่น ผู้ขายมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท
หรือจำคุกไม่เกินห้าปี หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๓  ผู้ใดทำการซื้อ
หรือขาย หรือให้บัตรปันส่วนแก่ผู้อื่น ทั้งผู้ซื้อ ผู้ขายผู้ให้ ผู้รับ
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๔ 
ผู้ใดมีเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ ที่ได้ประกาศควบคุมไว้เพื่อการค้า
แต่ไม่ยอมขายเมื่อมีผู้ขอซื้อไปอุปโภคบริโภค และโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๕ 
ผู้ใดได้รับอนุญาตให้ขายของที่มีการปันส่วนหรือของที่ทางราชการมอบให้เพื่อขาย
(๑)
มีของนั้นแต่ไม่ขายให้แก่ผู้ที่ได้รับอนุญาตจากทางราชการให้ซื้อ
(๒) กระทำการใด ๆ
จนได้ของจากผู้ที่ได้รับอนุญาตจากทางราชการให้ซื้อมาเป็นของตน
(๓)
ช่วยเหลือผู้ที่มิได้รับอนุญาตจากทางราชการให้ซื้อได้ซื้อของนั้นไป หรือ
(๔) กระทำการใดๆ
ให้ของที่มีการปันส่วนหรือของที่ทางราชการมอบให้เพื่อขายแก่ผู้รับอนุญาต
ตกไปเป็นของที่อยู่นอกจำนวนปันส่วน หรือนอกจำนวนที่ทางราชการมอบให้
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท
หรือจำคุกไม่เกินสิบปี หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๖ 
ผู้ใดมีเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ที่ได้มีประกาศควบคุม ยักย้าย
หรือทำลาย หรือเปลี่ยนสภาพซ่อนเร้นปิดบัง หรือใช้อุบายด้วยประการใดๆ
เพื่อมิให้ถูกควบคุม หรือให้ควบคุมได้ยาก
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๗ 
ผู้ใดฝ่าฝืนคำสั่งของคณะกรรมการหรือของพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการให้ดำเนินการควบคุม
ซึ่งได้สั่งตามบทแห่งพระราชบัญญัตินี้
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๘ 
ผู้ใดขัดขืนหรือฝ่าฝืนคำสั่งของกรรมการ หรือพนักงานเจ้าหน้าที่
หรือผู้ที่กรรมการหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ได้แต่งตั้งขึ้นในการปฏิบัติตามมาตรา ๗
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือจำคุกไม่เกินห้าปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

มาตรา ๑๙ 
พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ใดปฏิบัติการหรือละเว้นปฏิบัติการในหน้าที่อันเป็นการช่วยเหลือ
หรือก่อให้เกิดประโยชน์อย่างหนึ่งอย่างใดแก่ผู้ที่จะกระทำการ
หรือกระทำการฝ่าฝืนบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ไม่ว่าด้วยประการใดๆ
มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบปีและปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท

มาตรา ๒๐ 
เครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ
ที่ได้มีประกาศควบคุมซึ่งเกี่ยวเนื่องกับความผิดให้ริบเสีย

มาตรา ๒๑  เครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น
ๆ ของราชการไม่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัตินี้

มาตรา
๒๒ 
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
ควง อภัยวงศ์
นายกรัฐมนตรี

แถลงการณ์

การควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ
ขณะนี้มีกฎหมายควบคุมอยู่แล้ว คือ พระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ
ในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๗
พระราชกฤษฎีกานี้ออกตามความในพระราชบัญญัติมอบอำนาจให้รัฐบาลในภาวะคับขัน
พุทธศักราช ๒๔๘๔ การที่ได้ตราพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ
ในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๘ ขึ้น ก็เพื่อเปลี่ยนวิธีการควบคุมโดยพระราชกฤษฎีกา
เป็นวิธีการควบคุมโดยพระราชบัญญัติ
ที่ได้ประกาศให้ใช้พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ ในภาวะคับขัน
พุทธศักราช ๒๔๘๘ นี้ แต่ยังไม่ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่น ๆ
ในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๘ นี้
แต่ยังไม่ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ ในภาวะคับขัน
พุทธศักราช ๒๔๘๗ นั้น ก็เพื่อให้การควบคุมต่อเนื่องกัน
พระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจะยกเลิกในภายหลัง
เมื่อได้ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ ในภาวะคับขัน
พุทธศักราช ๒๔๘๘ ครบถ้วนเรียบร้อยแล้ว
ฉะนั้น จึงของแจ้งให้ทราบว่า
การกระทำใดๆ อันเป็นการฝ่าฝืนพระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ
ในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๗ ยังคงเป็นความผิดตามพระราชกฤษฎีกาฉบับนั้นอยู่

กระทรวงพาณิชย์
๖ กุมภาพันธ์ ๒๔๘๘

อัมพิกา/แก้ไข
๒๘/๒/๔๕
A+B (C)

เนติมา / พัชรินทร์ จัดทำ
๒๘ พฤษภาคม ๒๕๔๖

[๑] รก.๒๔๘๘/๙/๑๕๓/๖
กุมภาพันธ์
๒๔๘๘