ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อ และการให้ความเห็นชอบแบบคัสซีสำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก พ.ศ. 2554

ประกาศกรมการขนส่งทางบก

ประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง
กำหนดคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อ
และการให้ความเห็นชอบแบบคัสซีสำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๕๔

อาศัยอำนาจตามความใน (ซ) (ฌ) และวรรคสอง ของข้อ ๑ (๑) (ซ) (ฌ)
และวรรคสองของข้อ ๑๕ (๑) แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๒๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง
ฉบับที่ ๖๐ (พ.ศ. ๒๕๕๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
อธิบดีกรมการขนส่งทางบกออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ให้ยกเลิกประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง เกณฑ์มาตรฐานและวิธีการทดสอบห้ามล้อเท้า
ห้ามล้อมือสำหรับการตรวจสภาพรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก ลงวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ.
๒๕๔๘

ข้อ ๒[๑]
 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓  ในประกาศนี้
รถ หมายความว่า
รถหรือคัสซีรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒ มาตรฐาน ๓ มาตรฐาน ๔
มาตรฐาน ๖ และมาตรฐาน ๗ และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒
ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ และลักษณะ ๙

ข้อ ๔  ห้ามล้อเท้าของรถต้องมีคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพ
ดังต่อไปนี้
ก. คุณลักษณะและระบบการทำงาน
(๑)
ต้องสามารถทำงานได้ประสิทธิภาพสูงสุดตามที่กำหนดและสามารถหยุดรถลงได้ด้วยความปลอดภัย
(๒) ผ้าเบรกของห้ามล้อเท้าจะต้องไม่มีส่วนผสมของแร่ใยหิน (asbestos)
(๓) ห้ามล้อเท้า ต้องประกอบด้วยห้ามล้อหลัก (Service
braking system) และห้ามล้อสำรอง (Secondary braking system)
ซึ่งสามารถทำการห้ามล้อได้ดังนี้
(๓.๑) ห้ามล้อหลัก (Service braking system) ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนที่ของรถและการหยุดรถลงได้อย่างรวดเร็ว
ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ โดยไม่ว่าความเร็วน้ำหนักบรรทุกของรถหรือมุมลาดเอียงของพื้นถนนเป็นเท่าใด
ผู้ขับจะต้องสามารถควบคุมแรงการห้ามล้อได้และสามารถบังคับการห้ามล้อได้จากที่นั่งผู้ขับโดยไม่ต้องปล่อยมือออกจากพวงมาลัย
และห้ามล้อหลักต้องกระทำต่อล้อทั้งหมดของรถนั้น
(๓.๒) ห้ามล้อสำรอง (Secondary braking system) ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนที่ของรถและการหยุดรถในกรณีเกิดความชำรุดเสียหายหรือกรณีอื่นใดซึ่งทำให้ระบบห้ามล้อหลักไม่ทำงาน
โดยห้ามล้อสำรองต้องสามารถหยุดรถลงได้ภายในระยะทางที่เหมาะสม
ซึ่งผู้ขับสามารถควบคุมบังคับห้ามล้อสำรองผ่านชุดควบคุมของห้ามล้อหลักได้จากที่นั่งผู้ขับโดยไม่ต้องปล่อยมือออกจากพวงมาลัย
(๔) กรณีเกิดการชำรุดของห้ามล้อเท้าหรือชิ้นส่วนใดในระบบ
ซึ่งส่งผลให้ไม่สามารถทำการห้ามล้อได้ตามประสิทธิภาพที่กำหนด
หรือวงจรห้ามล้อหลักที่อิสระจากกันอย่างน้อยหนึ่งวงจรจากสองวงจรไม่ทำงาน
จะต้องมีสัญญาณเตือนแสงแดง สามารถมองเห็นได้แม้ในเวลากลางวันโดยผู้ขับต้องสามารถตรวจสอบสถานะของแสงสัญญาณดังกล่าวได้โดยง่ายจากที่นั่งผู้ขับ
ข. ประสิทธิภาพ
(๑) เมื่อทำการทดสอบขณะรถเปล่าโดยใช้เครื่องทดสอบห้ามล้อแบบลูกกลิ้ง (Roller brake
tester) ห้ามล้อเท้าต้องมีประสิทธิภาพดังนี้
(๑.๑) ต้องตอบสนองการทำงานทันทีเมื่อเหยียบคันบังคับห้ามล้อเท้า
(๑.๒) ผลรวมของแรงห้ามล้อทั้งหมดจะต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕๐ ของน้ำหนักรถ
(๑.๓) ผลต่างระหว่างแรงห้ามล้อด้านขวาและด้านซ้ายต้องไม่เกินร้อยละ
๒๕ ของแรงห้ามล้อสูงสุดในเพลานั้น
(๒) เมื่อทำการทดสอบทั้งขณะรถเปล่าและที่น้ำหนักรวมสูงสุดโดยวิธีการทดสอบและความเร็วในการทดสอบที่กำหนด
ห้ามล้อเท้าจะต้องมีประสิทธิภาพดังนี้

วิธีการทดสอบ

ความเร็วในการทดสอบ

เกณฑ์ประสิทธิภาพ

หน่วย

Type - ๐ (A)

๘๐
  กิโลเมตร/ชั่วโมง

s <
๐.๑๕v + v๒/๑๓๐

เมตร

dm
  > ๕.๐๐

เมตร/วินาที๒

f <
๗๐ 

เดคานิวตัน

S      =
  ระยะทางในการหยุดรถมีหน่วยเป็นเมตร
dm    =   ค่าความหน่วงเฉลี่ยสูงสุด มีหน่วยเป็นเมตรต่อวินาที๒
v      =
  ความเร็วของรถเมื่อเริ่มทำการห้ามล้อ
มีหน่วยเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมง
f      =   แรงที่ใช้ในการกระทำต่อตัวควบคุมห้ามล้อ
มีหน่วยเป็นเดคานิวตัน
วิธีการคำนวณ dm และเงื่อนไขอื่นในการทดสอบให้เป็นไปตามรายละเอียดแนบท้าย

ข้อ ๕  ห้ามล้อมือของรถต้องอยู่ในตำแหน่งที่ผู้ขับสามารถใช้งานได้จากตำแหน่งที่นั่งผู้ขับจะต้องตอบสนองการทำงานทันทีเมื่อดึงหรือปลดคันบังคับห้ามล้อมือ
ต้องมีกลไกเชิงกลเป็นตัวล็อก (Mechanical device) ให้อยู่ในตำแหน่งทำงานและต้องมีประสิทธิภาพ
ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการทดสอบขณะรถเปล่าโดยเครื่องทดสอบห้ามล้อแบบลูกกลิ้ง
แรงห้ามล้อมือของทุกล้อรวมกันต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ ๒๐ ของน้ำหนักรถ
(๒) เมื่อทำการทดสอบที่น้ำหนักรวมสูงสุดของรถ
โดยใช้แรงในการทดสอบไม่เกิน ๖๐ เดคานิวตัน กรณีควบคุมด้วยมือ และไม่เกิน ๗๐
เดคานิวตัน กรณีควบคุมด้วยเท้า ห้ามล้อมือต้องมีประสิทธิภาพดังนี้
(๒.๑)
ทำให้รถที่บรรทุกน้ำหนักเต็มพิกัดหยุดนิ่งบนพื้นที่มีความลาดเอียง ๑๐.๒
องศาทั้งทางลาดขึ้นและลาดลง
(๒.๒) มีค่าความหน่วงสูงสุดก่อนที่รถจะหยุดไม่น้อยกว่า ๑.๕
เมตรต่อวินาที๒ เมื่อทดสอบที่ความเร็ว ๓๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ข้อ ๖  อุปกรณ์ควบคุมห้ามล้อเท้าและห้ามล้อมือจะต้องเป็นอิสระจากกัน
เว้นแต่กรณีชิ้นส่วนอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกันจะสามารถทำให้การทำงานของระบบห้ามล้อเท้าและห้ามล้อมือทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ที่กำหนด

ข้อ ๗  ผู้ใดประสงค์จะขอรับความเห็นชอบแบบรถหรือคัสซีรถให้ยื่นคำขอเป็นหนังสือ
ณ สำนักวิศวกรรมยานยนต์ กรมการขนส่งทางบก หรือสำนักงานขนส่งจังหวัด
พร้อมเอกสารหลักฐานดังนี้
(๑) ภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชน
หรือภาพถ่ายหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคลและภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชนของผู้มีอำนาจลงนาม
แล้วแต่กรณี
(๒)
รายละเอียดรถหรือรายการคำนวณความมั่นคงแข็งแรงของตัวรถจากผู้ผลิตหรือประกอบรถ
(๓)
หนังสือมอบอำนาจและภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชนผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจ (ถ้ามี)

ข้อ ๘  การขอรับความเห็นชอบรถ ผู้ยื่นคำขอต้องนำรถเข้าตรวจและทดสอบระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อ
ณ กรมการขนส่งทางบก หรือสถานที่ที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๔ ข.
(๑) และข้อ ๕ (๑) และสำหรับการขอรับความเห็นชอบรถเป็นแบบ เพื่อการผลิตจำนวนมากสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร
มาตรฐาน ๓ และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์ หรือสิ่งของ ลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓
ลักษณะ ๔ และลักษณะ ๕ ที่มีน้ำหนักรวมสูงสุดไม่เกิน ๓,๕๐๐ กิโลกรัม ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๕๖ เป็นต้นไป
ผู้ยื่นขอรับความเห็นชอบต้องนำรถเข้าตรวจและทดสอบระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อตามที่กำหนดไว้ในข้อ
๔ ข. (๒) และข้อ ๕ (๒)
รถที่ผ่านการทดสอบตามข้อกำหนดของคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจยุโรปแห่งสหประชาชาติ
(United
Nations/Economic Commission for Europe ;
UN/ECE) ว่าด้วยระบบห้ามล้อ (Regulation No. 13
: Series 09 หรือ No. 13 H :
Series ๐๐ หรือสูงกว่า)
หรือเป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมว่าด้วยระบบห้ามล้อของรถยนต์ มอก.
๒๓๐๕-๒๕๔๙ หรือ มอก. ๑๔๖๖ - ๒๕๕๑ หรือสูงกว่า
ให้ได้รับการยกเว้นไม่ต้องนำรถเข้าตรวจและทดสอบระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อตามประกาศนี้
แต่ต้องยื่นรายละเอียดของระบบห้ามล้อและรายงานผลการทดสอบ
พร้อมชื่อและที่อยู่ของหน่วยงานที่ทำการทดสอบประกอบการพิจารณาให้ความเห็นชอบ

ข้อ ๙  การพิจารณาให้ความเห็นชอบรถต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์
ดังต่อไปนี้
(๑) รถต้องมีขนาดและเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด
(๒) มีคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพของห้ามล้อเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประกาศนี้

ประกาศ
ณ วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔
เทียนโชติ
 จงพีร์เพียร
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก

[เอกสารแนบท้าย]

๑. รายละเอียดแนบท้ายประกาศหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขในการทดสอบประสิทธิภาพห้ามล้อ ตามข้อ ๔ ข. (๒)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒๑ เมษายน ๒๕๕๔

ณัฐวดี/ตรวจ
๒๑ เมษายน ๒๕๕๔

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๘/ตอนพิเศษ ๓๙ ง/หน้า ๕๗/๔ เมษายน ๒๕๕๔