กฎกระทรวง ฉบับที่ 23 (พ.ศ. 2527) ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522

กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๒๓
(พ.ศ. ๒๕๒๗)
ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ. ๒๕๒๒[๑]

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ (๕) และ
(๑๘) มาตรา ๒๓ วรรคสี่ และมาตรา ๒๔ วรรคสาม
แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์ พ.ศ. ๒๕๒๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ในกฎกระทรวงนี้
รถยนตร์รับจ้างสามล้อ หมายความว่า รถยนตร์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสาร
ไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลา
รถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์ หมายความว่า รถยนตร์รับจ้างสามล้อที่สหกรณ์หรือสมาชิกของสหกรณ์เป็นเจ้าของและมีชื่อเป็นเจ้าของในใบคู่มือจดทะเบียนรถและให้หมายความรวมถึง
รถยนตร์รับจ้างสามล้อที่สหกรณ์หรือสมาชิกของสหกรณ์ได้มาเพราะการเช่าซื้อจากบริษัทจำกัดที่ประกอบกิจการเกี่ยวกับธุรกิจการซื้อขายหรือการให้เช่าซื้อ
และรถยนตร์รับจ้างสามล้อที่สหกรณ์หรือสมาชิกของสหกรณ์ได้มาจากเอกชนโดยมีสัญญาซื้อขายที่กรรมสิทธิ์ในรถยนตร์ได้ตกแก่สหกรณ์หรือสมาชิกของสหกรณ์แล้ว
แม้ว่าจะยังไม่มีการชำระราคาโดยครบถ้วน  ทั้งนี้ รถยนตร์รับจ้างสามล้อดังกล่าวต้องเป็นรถยนตร์รับจ้างสามล้อที่จดทะเบียนเป็นรถยนตร์สาธารณะ

ข้อ ๒ 
สหกรณ์ที่ประสงค์จะขอรับใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อ
ในท้องที่กรุงเทพมหานคร ต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑)
เป็นสหกรณ์จำกัดที่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์และมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในราชอาณาจักร
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประกอบการเดินรถยนตร์รับจ้างบรรทุกคนโดยสารใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อ
และส่งเสริมการประกอบอาชีพผู้ขับรถยนตร์รับจ้างสามล้อ
(๒) กรรมการดำเนินการ สมาชิก
และพนักงานต้องเป็นผู้มีสัญชาติไทย
(๓)
สมาชิกต้องไม่เป็นสมาชิกของสหกรณ์อื่นซึ่งมีวัตถุประสงค์อย่างเดียวกัน
(๔) มีสมาชิกซึ่งได้รับใบอนุญาตขับรถยนตร์สามล้อสาธารณะจำนวนไม่น้อยกว่า
หนึ่งพันคน และในจำนวนสมาชิกดังกล่าวไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยคนต้องเป็นเจ้าของรถยนตร์รับจ้าง
สามล้อและมีชื่อเป็นเจ้าของในใบคู่มือจดทะเบียนรถ

ข้อ ๓  รถยนตร์รับจ้างสามล้อที่จะนำมาประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร
ต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) เป็นรถยนตร์ที่เดินด้วยกำลังเครื่องยนต์มีความจุในกระบอกสูบรวมกันไม่เกิน
๕๕๐ ลูกบาศก์เซนติเมตร หรือเดินด้วยกำลังไฟฟ้าหรือพลังงานอื่น และ
(๒) เป็นรถยนตร์สองตอน
ตอนหลังมีทางขึ้นและลงสำหรับผู้โดยสารทางด้านซ้ายมือเพียงด้านเดียว
ในกรณีที่เป็นรถยนตร์ที่ประกอบจากชิ้นส่วนภายในประเทศ
ต้องมีหนังสือรับรองการทดสอบความแข็งแรงของรถยนต์จากสามัญวิศวกรหรือวุฒิวิศวกรตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพวิศวกรรม

ข้อ ๔ 
สหกรณ์ตามข้อ ๒ ที่ประสงค์จะขอรับใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อ
ให้ยื่นคำขอต่อนายทะเบียนพร้อมด้วยหลักฐานตามที่ระบุไว้ในแบบ ร.ย. ๑๐ ท้ายกฎกระทรวงนี้

ข้อ ๕ 
ใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้าง
สามล้อ ให้ใช้แบบ ร.ย. ๑๑ ท้ายกฎกระทรวงนี้

ข้อ ๖ 
สหกรณ์ที่ได้รับใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อ
ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้
(๑) รถยนตร์รับจ้างสามล้อที่จะนำมาประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารต้องเป็นรถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์
และต้องไม่ยินยอมให้รถยนต์รับจ้างสามล้อของบุคคลอื่นมาดำเนินกิจการร่วมกับสหกรณ์
(๒)
เอาประกันภัยหรือจัดให้สมาชิกของสหกรณ์เอาประกันภัยความเสียหายแก่บุคคลที่สามอันเกิดจากการใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์
สำหรับรถยนตร์รับจ้างสามล้อแต่ละคันดังนี้
(ก)
ความเสียหายต่อชีวิตหรือร่างกายในวงเงินไม่ต่ำกว่าสองหมื่นห้าพันบาท
สำหรับการชดใช้ค่าเสียหายต่อหนึ่งคนในแต่ละครั้ง และ
(ข) ความเสียหายต่อทรัพย์สินในวงเงินไม่ต่ำกว่าหนึ่งแสนบาท
สำหรับการชดใช้ค่าเสียหายในแต่ละครั้ง
(๓) จัดให้มีการบันทึกประวัติ ที่อยู่ปัจจุบัน
และหมายเลขใบอนุญาตขับรถยนตร์สามล้อสาธารณะของผู้ขับรถยนตร์รับจ้างสามล้อที่เป็นสมาชิกของสหกรณ์นั้นพร้อมด้วยรูปถ่ายตามแบบที่นายทะเบียนกำหนด
และจัดให้มีการบันทึกการเปลี่ยนแปลงในรายละเอียดดังกล่าวทุกครั้ง
(๔) จัดให้มีรายงานการเปลี่ยนแปลง ชื่อผู้เป็นเจ้าของรถยนต์ในใบคู่มือจดทะเบียนรถ
การเอาประกันภัย และรายการอื่น ๆ ตามความจำเป็น  ทั้งนี้ ตามแบบ หลักเกณฑ์ และระยะเวลาที่นายทะเบียนกำหนด
แต่ระยะเวลาการทำรายงานดังกล่าวต้องห่างกันไม่เกินว่าหกเดือน
(๕) จัดให้มีสำเนาใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อซึ่งนายทะเบียนรับรอง
ติดไว้ที่กระจกหน้ารถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์และหันข้อความด้านหน้าของสำเนาใบอนุญาตออกด้านนอกในลักษณะที่เห็นได้ชัดเจน
(๖) จัดให้รถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์มีสีตามที่ได้รับอนุมัติจากนายทะเบียน
(๗) จัดให้รถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์มีเครื่องหมาย
อักษรย่อซึ่งจังหวัดและหมายเลขทะเบียน ตามลักษณะ สี ขนาด
และตำแหน่งที่นายทะเบียนกำหนด
(๘) สหกรณ์หรือสมาชิกของสหกรณ์ต้องไม่นำรถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์ไปให้บุคคลอื่นซึ่งมิใช่สมาชิกของสหกรณ์ยืม
เช่า หรือเช่าซื้อ
(๙)
ต้องอำนวยความสะดวกตามสมควรแก่เจ้าหน้าที่ในการตรวจสอบเพื่อให้มีการปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้

ข้อ ๗  รถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์ใด
จะมีสีใดต้องได้รับอนุมัติจาก
นายทะเบียน และสีของรถยนตร์รับจ้างสามล้อของแต่ละสหกรณ์ต้องไม่ซ้ำหรือคล้ายกับสีของรถยนตร์รับจ้างสามล้อของสหกรณ์อื่น

ข้อ ๘  รถยนตร์รับจ้างสามล้อแต่ละคันต้องมีเครื่องหมายของสหกรณ์
อักษรย่อชื่อจังหวัด และหมายเลขทะเบียน ตามลักษณะ สี ขนาดและตำแหน่งตามที่นายทะเบียนกำหนดเครื่องหมายดังกล่าวต้องแสดงไว้ในลักษณะที่เห็นได้ชัดเจนโดยไม่มีสิ่งใดปิดหรือบัง

ข้อ ๙ 
ผู้ได้รับอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อซึ่งประสงค์จะขอต่ออายุใบอนุญาต
ให้ยื่นคำขอต่อนายทะเบียน พร้อมด้วยหลักฐานตามที่ระบุไว้ในแบบ ร.ย. ๑๒ ท้ายกฎกระทรวงนี้
การอนุญาตให้ต่ออายุใบอนุญาตตามวรรคหนึ่ง
จะแสดงไว้ในรายการท้ายใบอนุญาตนั้นหรือจะออกใบอนุญาตให้ใหม่ก็ได้

ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๗
พลเอก สิทธิ  จิรโรจน์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

แบบ ร.ย. ๑๐

เลขรับที่.......................................
วันที่............................................ลงชื่อ........................ผู้รับคำขอ

คำขอรับใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร
โดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคน
แบบใช้เพลา

เขียนที่...........................................................................
วันที่............เดือน.............................................พ.ศ..........................

๑. ข้าพเจ้า..................................................เป็นนิติบุคคลประเภท..............................
จดทะเบียนเมื่อ..................................................เลขทะเบียน..................................................................
มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่เลขที่.............ตรอก/ซอย.................................ถนน.............................................
หมู่ที่.............ตำบล/แขวง..........................................อำเภอ/เขต...........................................................
จังหวัด......................................เลขหมายโทรศัพท์......................................โดย.....................................
ผู้มีอำนาจลงชื่อแทนนิติบุคคลผู้ขออนุญาต
อายุ............ปี
สัญชาติ.........................................................
บัตรประจำตัวประชาชนหรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว
เลขที่.........................................................
ออกให้ ณ
อำเภอ/เขต.................................................จังหวัด................................................................
อยู่บ้านเลขที่...........................................ตรอก/ซอย..............................................................................
ถนน....................................หมู่ที่.....................................ตำบล/แขวง....................................................
อำเภอ/เขต..................................................จังหวัด................................................................................
เลขหมายโทรศัพท์..................................................................................................................................
๒.
มีความประสงค์จะขอรับใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร โดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลา
โดยกำหนดให้
(๑)
รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลา ใช้สี..........................................................
(๒)
เครื่องหมาย อักษรย่อชื่อจังหวัด และหมายเลขทะเบียน มีลักษณะ สี ขนาด
และตำแหน่งดังนี้....................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
๓.
พร้อมกับคำขอนี้ ข้าพเจ้าได้แนบหลักฐานต่าง ๆ มาด้วยแล้ว คือ
(๑)
หนังสือแสดงว่าเป็นผู้จัดการหรือผู้แทนซึ่งเป็นผู้ดำเนินกิจการของนิติบุคคล
(๒)
เอกสารแสดงการจดทะเบียนสหกรณ์ไม่เกินหกเดือน และข้อบังคับของสหกรณ์
(๓)
เอกสารแสดงว่ากรรมการดำเนินการ สมาชิกและพนักงานของสหกรณ์เป็นผู้มีสัญชาติไทย
(๔)
เอกสารแสดงว่ามีสมาชิกของสหกรณ์ซึ่งได้รับใบอนุญาตขับรถยนตร์สามล้อสาธารณะจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งพันคน
และในจำนวนสมาชิกดังกล่าวไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยคนต้องเป็นเจ้าของรถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลาและมีชื่อเป็นเจ้าของในใบคู่มือจดทะเบียนรถ
(๕)
เอกสารแสดงว่าได้เอาประกันภัยหรือจัดให้สมาชิกของสหกรณ์เอาประกันภัยสำหรับความเสียหายอันเกิดแก่ชีวิต
ร่างกาย และทรัพย์สินของบุคคลที่สามอันเกิดจากการใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลาของสหกรณ์

(ลายมือชื่อ).............................................................................ผู้ขออนุญาต
(...................................................................)

แบบ ร.ย. ๑๑
(ครุฑ)
ใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร
โดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคน
แบบใช้เพลา

ที่............................./.................................

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๒๓ และมาตรา ๒๔ แห่งพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๒๒ 
อนุญาตให้....................................................ทะเบียนเลขที่.........................................
สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่เลขที่............................................ตรอก/ซอย.........................................................
ถนน........................................หมู่ที่...................................ตำบล/แขวง..................................................
อำเภอ/เขต......................................................จังหวัด............................................................................
เลขหมายโทรศัพท์..................................................เป็นผู้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลา
โดยกำหนดให้ใช้สี.......................
และเครื่องหมาย
อักษรย่อชื่อจังหวัดและหมายเลขทะเบียน มีลักษณะ สี ขนาด และตำแหน่งดังนี้
................................................................................................................................................................

ใบอนุญาตฉบับนี้ให้ใช้ได้ตั้งแต่วันที่........เดือน....................................พ.ศ.
................
ถึงวันที่...........เดือน.........................................พ.ศ.
..................

ให้ไว้ ณ วันที่.............เดือน...........................................พ.ศ...................

(ลายมือชื่อ)...................................................................

(......................................................)

นายทะเบียน

การต่ออายุใบอนุญาต

การต่ออายุใบอนุญาต
ครั้งที่ ๑                                 การต่ออายุใบอนุญาต
ครั้งที่ ๒
ให้ต่ออายุใบอนุญาตฉบับนี้จนถึง                                 ให้ต่ออายุใบอนุญาตฉบับนี้จนถึง
วันที่......เดือน.................พ.ศ.
.........                              วันที่.........เดือน..................พ.ศ.
.........
(ลายมือชื่อ)....................................                                (ลายมือชื่อ).......................................
ตำแหน่ง.........................................                               ตำแหน่ง............................................
            นายทะเบียน                                                        นายทะเบียน
................./.................../..................                            .................../..................../.................

แบบ
ร.ย. ๑๒

เลขรับที่.......................................
วันที่............................................ลงชื่อ........................ผู้รับคำขอ

คำขอต่ออายุใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร
โดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคน
แบบใช้เพลา

เขียนที่.........................................................................
วันที่.............เดือน............................................พ.ศ...............

๑.
ข้าพเจ้า................................................เป็นนิติบุคคลประเภท................................
จดทะเบียนเมื่อ.......................................เลขทะเบียน.............................................................................
มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่เลขที่..............ตรอก/ซอย............................ถนน.................................................
หมู่ที่..............ตำบล/แขวง................................อำเภอ/เขต....................................................................
จังหวัด.............................................เลขหมายโทรศัพท์......................................โดย..............................
ผู้มีอำนาจลงชื่อแทนนิติบุคคลผู้ขออนุญาต
อายุ........ปี สัญชาติ.............................................................
บัตรประจำตัวประชาชนหรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว
เลขที่.........................................................
ออกให้
ณ
อำเภอ/เขต...............................................จังหวัด..................................................................
อยู่บ้านเลขที่....................................................ตรอก/ซอย.....................................................................
ถนน............................................หมู่ที่..............................ตำบล/แขวง...................................................
อำเภอ/เขต....................................................จังหวัด..............................................................................
เลขหมายโทรศัพท์..................................................................................................................................
๒.
มีความประสงค์จะขอต่ออายุใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร โดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลาเพื่อให้ใช้ได้ต่อไป
๓.
พร้อมกับคำขอนี้ ข้าพเจ้าได้แนบหลักฐานต่าง ๆ มาด้วยแล้ว คือ 
(๑)
ใบอนุญาตให้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลา
(๒)
หนังสือแสดงว่าเป็นผู้จัดการหรือผู้แทนซึ่งเป็นผู้ดำเนินกิจการของนิติบุคคล
(๓)
เอกสารแสดงว่าสหกรณ์ได้เอาประกันภัยหรือจัดให้สมาชิกของสหกรณ์เอาประกันภัยสำหรับความเสียหายอันเกิดแก่ชีวิต
ร่างกาย และทรัพย์สินของบุคคลที่สามอันเกิดจากการใช้รถยนต์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลาของสหกรณ์

(ลายมือชื่อ).......................................................................ผู้ขออนุญาต
(................................................................)

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
เนื่องจากได้มีการกำหนดให้ท้องที่กรุงเทพมหานครเป็นท้องที่ซึ่งผู้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์รับจ้างสามล้อบรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนแบบใช้เพลาต้องดำเนินการโดยสหกรณ์
และโดยที่มาตรา ๒๓ วรรคสี่ และมาตรา ๒๔ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์ พ.ศ.
๒๕๒๒ กำหนดให้การขอรับใบอนุญาตการออกใบอนุญาต การขอต่ออายุใบอนุญาต และการต่ออายุใบอนุญาตประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสารโดยใช้รถยนตร์บรรทุกคนโดยสารไม่เกินเจ็ดคนดังกล่าว
ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง และมาตรา ๕ (๕)
กำหนดให้สีและเครื่องหมายสำหรับรถยนตร์สาธารณะต้องเป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง  จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

สิทธิกานต์/ปรับปรุง
๔ เมษายน ๒๕๖๒

วศิน/ตรวจ
๙ เมษายน ๒๕๖๒

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๐๑/ตอนที่ ๑๙๓/ฉบับพิเศษ หน้า ๙/๒๖ ธันวาคม ๒๕๒๗