ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วย หลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2535

ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ว่าด้วย
หลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขในการโอนและการตกทอดทางมรดก
สิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พ.ศ.๒๕๓๕

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๓๐ วรรคหก
แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อ เกษตรกรรมพ.ศ.๒๕๑๘
คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม จึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑  ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขในการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดิน ในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พ.ศ.๒๕๓๕

ข้อ ๒[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓  บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ มติ
และคำสั่งอื่นใดในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วหรือซึ่งขัด หรือแย้งกับระเบียบนี้
ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ ๔  ในระเบียบนี้
ที่ดิน หมายความรวมถึงอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ในที่ดินนั้นด้วย
เกษตรกร หมายความว่า เกษตรกรซึ่งเป็นผู้ได้รับสิทธิจากการปฏิรูปที่ดิน
เพื่อเกษตรกรรม โดยได้ทำสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินกับ ส.ป.ก.
สิทธิการเช่า หมายความว่า สิทธิตามสัญญาเช่าที่เกษตรกรทำไว้กับ ส.ป.ก.
สิทธิการเช่าซื้อ หมายความว่า สิทธิตามสัญญาเช่าซื้อที่เกษตรกรทำไว้กับ ส.ป.ก.
ผู้โอน หมายความว่า เกษตรกรผู้ประสงค์จะโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
ผู้รับโอน หมายความว่า ทายาทผู้ประสงค์จะรับโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
ผู้รับมรดก หมายความว่า ทายาทผู้ประสงค์จะรับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
ทายาท หมายความว่า สามีหรือภริยาหรือบุตรหรือเครือญาติของเกษตรกร
บุตรหมายความรวมถึง บุตรที่เกิดจากบิดามารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน
แต่บิดารับรองแล้งและบุตรบุญธรรมของเกษตรกรด้วย
เครือญาติ หมายความว่า บุคคลดังต่อไปนี้
(๑) บิดาหรือมารดาของเกษตรกร
(๒) พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันของเกษตรกร
(๓) พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกันของเกษตรกรและญาติชั้นหลานที่ไม่ได้สืบสายโลหิตตรงลงมาของเกษตรด้วย
ทั้งนี้ บุคคลตาม (๒) หรือ (๓)
ต้องเป็นผู้ที่ประกอบเกษตรกรรมร่วมกับเกษตรกรในที่ดิน
แปลงนั้นมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือน
ส.ป.ก. จังหวัด หมายความว่า สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัด
คณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
คปจ. หมายความว่า คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัด

ข้อ ๕  ที่ดินที่
ส.ป.ก. จัดให้เช่าหรือเช่าซื้อก่อนวันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับ
การโอนหรือการตกทอดทางมรดกของสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
ให้ปฏิบัติตามระเบียบนี้ด้วย
ระเบียบนี้มิให้ใช้บังคับกับการโอน
และการตกทอดทางมรดกระหว่างการเช่าหรือเช่าซื้อตามมาตรา ๓๐ วรรคห้า
แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.๒๕๑๘
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ฉบับที่ ๓)
พ.ศ.๒๕๓๒

ข้อ ๖  ผู้รับโอนและผู้รับมรดกตามระเบียบนี้จะต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม
ดังต่อไปนี้
(๑) ผู้นั้นรวมทั้งบุคคลในครอบครัวเดียวกันไม่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองเพียงพอ
แก่การครองชีพอยู่ก่อนแล้ว
(๒)
เป็นผู้มีคุณสมบัติและอยู่ในเงื่อนไขที่จะได้รับคัดเลือกให้เข้าทำประโยชน์
ในเขตปฏิรูปที่ดินตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนดไว้
ยกเว้นในกรณีผู้ยังไม่บรรลุนิติภาวะ หากเข้าเงื่อนไขตามข้อ ๘ และข้อ ๑๕
ก็ให้สามารถรับโอนหรือรับมรดกสิทธิในที่ดินได้

หมวด ๑
การโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ

ข้อ ๗  เมื่อมีเหตุอันสมควร
เกษตรกรจะโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อให้แก่คู่สมรส หรือบุตร หรือเครือญาติได้
แต่จะต้องโอนให้แก่บุคคลเพียงรายเดียวเท่านั้น เว้นแต่ที่ดินจะมีเนื้อที่
ที่สามารถแบ่งแยกได้และเพียงพอแก่การครองชีพซึ่งจะต้องไม่น้อยกว่าเนื้อที่ถือครองขั้น
ต่ำที่ คปจ. กำหนดไว้และการแบ่งแยกไม่เป็นอุปสรรคแก่การประกอบเกษตรกรม ก็ให้
โอนให้แก่บุคคลดังกล่าวตามความประสงค์ของเกษตรกรได้
ในกรณีโอนให้แก่บุตรหรือเครือญาติ
ผู้โอนจะต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสก่อน
ข้อ ๘  บุตรหรือเครือญาติที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ
จะรับโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อได้
เฉพาะเมื่อผู้ที่สามารถประกอบเกษตรกรรมในที่ดินนั้นได้ด้วยตนเองและจะต้องได้รับความ
ยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม
สิทธิการเช่าซื้อที่ยังมีเงื่อนไขหรือมีค่าภาระติดพันอยู่
จะโอนให้ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะไม่ได้ เว้นแต่ผู้โอนจะได้ทำให้เงื่อนไขหรือค่าภาระติดพันนั้นหมดไปเสียก่อน
หรือ ผู้รับโอนได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้ปกครอง
และจะต้องได้รับอนุมัติ จากศาลแล้ว 

ข้อ ๙  เมื่อผู้โอนมายื่นคำร้องต่อ ส.ป.ก. จังหวัด
ให้เจ้าหน้าที่บันทึกถ้อยคำและเหตุผลความจำเป็นของผู้โอนและสอบสวนคุณสมบัติของผู้รับโอนพร้อมข้อเท็จจริงต่าง
ๆ ที่เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ที่กำหนดในข้อ ๗ หรือข้อ ๘ แล้วแต่กรณี เพื่อเสนอ คปจ.
พิจารณา
เมื่อ คปจ. พิจารณาแล้วเห็นว่าเป็นกรณีที่อาจโอนได้ตามข้อ ๗
หรือข้อ ๘ ให้ปฏิรูปที่ดิน จังหวัดมีหนังสือแจ้งให้ผู้โอนและผู้รับโอนมารับทราบ
พร้อมทั้งจัดทำสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อ ให้กับผู้รับโอนตามแบบที่ ส.ป.ก.กำหนดต่อไป

ข้อ ๑๐  ผู้รับโอนจะต้องรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ของผู้โอน

หมวด ๒
การตกทอดทางมรดกของสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ

ข้อ ๑๑  เมื่อเกษตรกรถึงแก่กรรมให้สิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อตกทอดแก่คู่สมรสเป็นอันดับแรก

ข้อ ๑๒  ในกรณีที่ไม่มีบุคคลตามข้อ
๑๑ หรือบุคคลตามข้อ ๑๑
ไม่ขอรับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อหรือไม่มีคุณสมบัติจะได้รับมรดกสิทธิตามระเบียบนี้
ให้สิทธินั้นตกทอดแก่บุตร
หากมีบุตรหลายคนให้แยกพิจารณา ดังนี้
(๑)
ถ้าตกลงกันได้ว่าจะให้บุตรคนใดเพียงคนเดียวเป็นผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่า
หรือเช่าซื้อก็ให้เป็นไปตามข้อตกลง
(๒)
ถ้าตกลงกันไม่ได้และที่ดินสามารถแบ่งแยกได้โดยเพียงพอแก่การครองชีพ ซึ่งจะต้องไม่น้อยกว่าเนื้อที่ถือครองขั้นต่ำที่
คปจ. กำหนดไว้ ก็ให้จัดแก่บุตรเหล่านั้นตามส่วน
(๓)
ถ้าตกลงกันไม่ได้และที่ดินไม่สามารถแบ่งแยกให้เพียงพอแก่การครองชีพตาม (๒)
ได้ครบจำนวนบุตร ให้ คปจ.
พิจารณาคัดเลือกผู้ที่เหมาะสมจากบุตรเหล่านั้นเป็นผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าซื้อตามจำนวนแปลงที่ดินอาจแบ่งแยกได้
ในกรณีที่บุตรคนใดตายก่อนผู้เช่าซื้อ
ให้ผู้สืบสันดานโดยชอบด้วยกฎหมายของ
บุตรคนนั้นที่ประกอบเกษตรกรรมร่วมกับเกษตรกรนั้นมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือนมีสิทธิตามวรรคหนึ่ง
และวรรคสองแทนที่ในฐานนะบุตร

ข้อ ๑๓  ในกรณีไม่มีบุคคลตามข้อ
๑๑ หรือข้อ ๑๒ หรือบุคคลดังกล่าวไม่ขอรับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
หรือไม่มีคุณสมบัติจะได้รับมรดกสิทธิตามระเบียบนี้ ให้สิทธินั้นตกทอดแก่
เครือญาติได้ ถ้ามีเครือญาติดังกล่าวหลายคนให้นำความในข้อ ๑๒ วรรคสองและวรรคสาม
มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๑๔  เกษตรกรจะกำหนดลำดับทายาทผู้ที่จะได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินหากตนเองถึงแก่กรรมไว้
โดยมิให้เป็นไปตามข้อ ๑๑ ข้อ ๑๒ หรือข้อ ๑๓ ก็ได้ โดยทำเป็นหนังสือตามแบบที่
ส.ป.ก. กำหนดยื่นต่อ ส.ป.ก. จังหวัดไว้เป็นหลักฐาน
เกษตรกรจะกำหนดทายาทผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินมากกว่าหนึ่งคนก็ได้
หากที่ดินสามารถแบ่งแยกแล้วเพียงพอแก่การครองชีพตามขนาดเนื้อที่ถือครองขั้นต่ำที่คปจ.
กำหนดและให้นำความในข้อ ๑๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ถ้าเกษตรกรมีคู่สมรส
การแสดงความประสงค์ตามวรรคหนึ่งต้องได้รับความยินยอม จากคู่สมรสด้วย
ทายาทที่เกษตรกรกำหนดให้เป็นผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดิน
จะต้องมีคุณสมบัติตามข้อ ๖ อยู่ในขณะที่เกษตรกรถึงแก่กรรมด้วย
และหากทายาทตามที่ระบุไว้ในหนังสือดังกล่าวข้างต้นไม่มีคุณสมบัติตามข้อ ๖
ให้นำความในข้อ ๑๑ ข้อ ๑๒ และข้อ ๑๓
มาใช้บังคับเสมือนหนึ่งเกษตรกรไม่ได้แสดงความประสงค์ตามข้อนี้

ข้อ ๑๕  ในกรณีที่บุคคลตามข้อ ๑๒ ข้อ ๑๓ หรือข้อ ๑๔
ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ให้นำความ ในข้อ๘ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๑๖  เมื่อทราบว่าเกษตรกรถึงแก่กรรม
ให้ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียแจ้งให้ปฏิรูปที่ดิน
จังหวัดดำเนินการสอบสวนหาผู้ที่จะมีสิทธิได้รับมรดกสิทธิตามระเบียบนี้โดยเร็วเพื่อนำเสนอ
คปจ. ต่อไป
ให้ คปจ.
เป็นผู้พิจารณาว่าบุคคลใดเป็นผู้จะได้รับมรดกสิทธิตามระเบียบนี้ เมื่อ คปจ. มีมติเป็นประการใด
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิได้รับมรดกสิทธิตาม
ผลการพิจารณาของ คปจ. มารับทราบพร้อมทั้งจัดทำสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อให้กับผู้รับมรดก
ตามแบบที่ ส.ป.ก. กำหนดโดยเร็วต่อไป
ถ้ามีเหตุอันควร คปจ. อาจกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไข
เพื่อให้ผู้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อมีหน้าที่ให้สิทธิประโยชน์บางประการแก่ทายาทผู้ที่ตกลงไม่ขอรับสิทธิ
หรือเป็นทายาทที่เป็นผู้เยาว์หรือผู้ทุพพลภาพหรือโรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ
ก็ได้ตามความเหมาะสมแก่กรณี

ข้อ ๑๗  ผู้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อจะต้องรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ของเกษตรกร
ผู้ถึงแก่กรรม

ข้อ ๑๘  หากปรากฏว่าผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขที่ คปจ. กำหนดตามข้อ ๑๖ วรรคสามโดยไม่มีเหตุอันสมควร
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีหนังสือเตือนให้ผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อปฏิบัติ
ตามข้อกำหนดให้ถูกต้องภายในเวลาที่กำหนด ถ้าผู้นั้นไม่ปฏิบัติตามให้ คปจ.
กำหนดมาตรการ ที่สมควร
ทั้งนี้อาจพิจารณาถึงขั้นให้ผู้นั้นสิ้นสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อได้
เมื่อ คปจ.
ได้สั่งให้ผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อสิ้นสิทธิในที่ดินและมี
คำสั่งให้ผู้นั้นออกจากที่ดินภายในเวลาที่กำหนดแล้ว ให้ คปจ. พิจารณาบุคคลอื่นผู้
มีสิทธิที่จะได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อตามหมวดนี้เพียงรายเดียวเป็นผู้ได้รับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อแทนต่อไป
ทั้งนี้ไม่ตัดสิทธิทายาทที่เคยไม่ขอรับมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อแต่เดิมด้วย

หมวด ๓
สิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินสำหรับอยู่อาศัยนอกแปลงเกษตรกรรม

ข้อ ๑๙  ในกรณีที่มีที่ดินที่
ส.ป.ก. จัดไว้สำหรับอยู่อาศัยนอกแปลงเกษตรกรรม ให้เกษตรกร
ผู้ได้รับสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อตามหมวด ๑ หรือหมวด ๒
ได้รับสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ ที่ดินสำหรับอยู่อาศัยตามไปด้วย
และถ้าผู้ได้รับสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินแปลงเกษตรกรรม มีหลายคน
ให้แบ่งแยกที่ดินสำหรับอยู่อาศัยดังกล่าวให้บุคคลเหล่านั้นได้เช่าหรือเช่าซื้อตาม
ส่วน แล้วแต่กรณี

หมวด ๔
การจัดการทรัพย์สินและหนี้สิน

ข้อ ๒๐  ถ้าผู้โอนหรือเกษตรกรผู้ถึงแก่กรรมมีหนี้สินค้างชำระกับ
ส.ป.ก. หรือสถาบันการเงิน ที่ร่วมโครงการกับ ส.ป.ก. หรือสถาบันเกษตรกรในเขตปฏิรูปที่ดิน
ผู้รับโอนหรือผู้ได้รับมรดกสิทธิ
การเช่าหรือเช่าซื้อจะต้องรับไปซึ่งหนี้สินที่ค้างชำระเหล่านั้นด้วย
หากบุคคลตามวรรคหนึ่งไม่ยอมรับหนี้สินที่ค้างชำระดังกล่าว
หรือไม่ยินยอมรับไปซึ่งสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาเช่าหรือเช่าซื้อ ให้ผู้นั้นหมดสิทธิได้รับโอนหรือรับมรดกสิทธิ
การเช่าหรือเช่าซื้อและให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาบุคคลผู้จะได้รับมรดกสิทธิรายอื่น
ที่ยินยอมชำระหนี้และยินยอมปฏิบัติตามระเบียบนี้เสนอ คปจ. พิจารณาต่อไปโดยให้
นำข้อ ๑๘ วรรคสองมาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๒๑  ถ้าไม่มีทายาทตามระเบียบนี้มารับสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
หรือมีแต่ไม่ขอรับ หรือไม่มีคุณสมบัติตามข้อ ๖ ให้ คปจ.
ดำเนินการจัดที่ดินให้แก่เกษตรกรรายอื่นตามระเบียบคณะกรรมการ ว่าด้วย หลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือกเกษตรกร ซึ่งจะมีสิทธิได้รับที่ดิน
จากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมต่อไป
กรณีตามวรรคหนึ่ง ถ้าเป็นการเช่าซื้อที่ดิน
ให้เจ้าหน้าที่หักเงินเท่ากับจำนวนค่าเช่าที่ดิน ดังกล่าวที่
ส.ป.ก.กำหนดและหนี้สินที่ค้างชำระกับ ส.ป.ก.หรือสถาบันการเงินที่ร่วม โครงการกับ
ส.ป.ก.หรือสถาบันเกษตรกรในเขตปฏิรูปที่ดินที่แจ้งหนี้ให้ ส.ป.ก.ทราบออก
จากเงินที่เกษตรกรผู้ถึงแก่กรรมได้ชำระเป็นค่าเช่าซื้อ
และคืนเงินที่เหลือให้แก่ทายาทตามประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของผู้เช่าซื้อ
โดยส่งมอบแก่ผู้จัดการมรดกหรือในกรณีไม่มีผู้จัดการมรดก
ก็ให้ส่งมอบแก่ทายาทคนหนึ่งคนใดซึ่งมีสิทธิจะได้รับมรดกเพื่อแบ่งปันให้กับทายาทรายอื่นต่อไป

ข้อ ๒๒  ถ้าผู้ที่ตกลงรับมรดกสิทธิการเช่าซื้อ
ขอเลิกสัญญาเช่าซื้อในภายหลัง ให้ผู้นั้น
มีสิทธิได้รับคืนเงินค่าเช่าซื้อที่เกษตรกรผู้ตายและผู้นั้นได้ชำระไว้
ในส่วนที่เกี่ยวกับที่ดิน ที่ตนตกลงรับมรดกสิทธิการเช่าซื้อ โดยให้นำวิธีการหักเงินตามความในข้อ
๒๑ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ถ้าผู้ที่ขอยกเลิกสัญญาเช่าซื้อมีภาระผูกพันในเรื่องสิทธิประโยชน์ตามข้อ
๑๖
วรรคผู้นั้นจะได้รับการคืนเงินตามวรรคหนึ่งต่อเมื่อได้ปฏิบัติตามภาระผูกพันนั้นครบถ้วนแล้ว
ถ้ามีการขอเลิกสัญญาเช่าซื้อโดยผู้เช่าซื้อมิได้ปฏิบัติตามภาระผูกพันในเรื่องสิทธิประโยชน์ให้
คปจ. พิจารณาผู้มีสิทธิที่จะได้รับมรดกสิทธิการเช่าซื้อตามหมวด ๒ คนใดคนหนึ่ง
เพียงคนเดียวเป็นผู้ได้รับสิทธิการเช่าซื้อแทนต่อไป
โดยจะต้องรับไปซึ่งสิทธิและหน้าที่
ตามสัญญาเช่าซื้อทั้งหมดรวมทั้งภาระผูกพันในสิทธิประโยชน์ที่มีอยู่เดิมนั้นด้วย
และ ให้นำความในวรรคหนึ่งและวรรคสองมาใช้บังคับโดยอนุโลม

หมวด ๕
เบ็ดเตล็ด
ข้อ ๒๓  ในกรณีโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ
หากมีค่าใช้จ่ายในการรังวัดแบ่งแปลงให้ผู้โอนเป็นผู้ชำระ
ส่วนในกรณีตกทอดทางมรดกสิทธินั้นให้บรรดาทายาทผู้ได้รับมรดกสิทธิ เป็นผู้ชำระ  ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขที่ ส.ป.ก. กำหนด

ข้อ ๒๔  ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดรายงานการโอนสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อหรือการตกทอดมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อให้
ส.ป.ก. ทราบ เพื่อแก้ไขเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนต่อไป

ข้อ ๒๕  ในกรณีมีปัญหาเกี่ยวกับการดำเนินการตามระเบียบนี้
ให้เสนอคณะกรรมการเพื่อพิจารณาต่อไป

ประกาศ ณ วันที่ ๑๓ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๓๕
อำพล  เสนาณรงค์
รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ประธานคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกร

วิภา/ปรับปรุง
๑๕ มิถุนายน ๒๕๕๘

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๐๙/ตอนที่ ๙๗ ก/หน้า ๕๓/๑๖ กันยายน ๒๕๓๕