กฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว พ.ศ. 2546

กฎกระทรวง
กำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒
ชนิด ลักษณะ
รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
และหลักเกณฑ์และวิธีการ
จดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว
พ.ศ.
๒๕๔๖

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ มาตรา ๘ วรรคสอง มาตรา ๑๖ มาตรา ๒๖ มาตรา ๓๐ วรรคห้า มาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๓๙
วรรคสาม และมาตรา ๔๐ วรรคสี่ แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ.
๒๕๔๒ อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ออกกฎกระทรวงไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑[๑]  กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป

ข้อ
๒  ในกฎกระทรวงนี้
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด หมายความว่า
ค่าความคลาดเคลื่อนที่ยอมให้ได้สูงสุดของเครื่องชั่งตวงวัดนั้น ๆ 
ความสามารถในการทำซ้ำได้ หมายความว่า ความสามารถของเครื่องชั่งตวงวัดที่ให้ผลการชั่งตวง
หรือวัด ที่สอดคล้องกันในการชั่ง ตวง หรือวัดสิ่งของสิ่งเดียวกันหรือปริมาณเท่า ๆ
กันหลาย ๆ ครั้ง โดยใช้ผู้ปฏิบัติการ วิธีการ และสภาวะแวดล้อมเดียวกัน
ดิสคริมิเนชัน หมายความว่า
ความสามารถของเครื่องชั่งตวงวัดในการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงค่าน้อย ๆ
ของปริมาณที่ชั่ง ตวง หรือวัด
ส่วนตั้งศูนย์ หมายความว่า
ส่วนที่ใช้ปรับให้เครื่องชั่งตวงวัดแสดงค่าเป็นศูนย์
ส่วนแสดงค่า หมายความว่า ส่วนของเครื่องชั่งตวงวัดที่ใช้แสดงค่าปริมาณของสิ่งที่ชั่ง
ตวง หรือวัด
ขั้นหมายมาตรา หมายความว่า ขีด ฟันเลื่อย
หรือเครื่องหมายอื่น ๆ บนที่แสดงค่า ซึ่งใช้ระบุค่าปริมาณที่ชั่ง ตวง หรือวัด

ลักษณะ ๑
เครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒

ข้อ ๓  ให้เครื่องวัดทุกชนิดตามที่กำหนดไว้ในข้อ
๗ อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ .ศ.
๒๕๔๒

ลักษณะ ๒
ชนิดของเครื่องชั่งตวงวัด

ข้อ
๔  ชนิดของเครื่องชั่งมีดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องชั่งไม่อัตโนมัติ คือ เครื่องชั่งที่ต้องใช้ผู้ชั่งทำการชั่งในระหว่างการชั่ง
ได้แก่
(ก) เครื่องชั่งที่แสดงค่าได้เอง คือ
เครื่องชั่งที่เข้าสู่สภาวะสมดุลได้เอง
(ข) เครื่องชั่งกึ่งแสดงค่าได้เอง คือ
เครื่องชั่งที่มีช่วงการแสดงค่าได้เองหลายช่วง
ซึ่งต้องใช้ผู้ชั่งในการเปลี่ยนช่วงการชั่ง
(ค) เครื่องชั่งที่แสดงค่าเองไม่ได้ คือ
เครื่องชั่งที่จะเข้าสู่สภาวะสมดุลได้ต่อเมื่อผู้ชั่งเป็นผู้ปรับให้เข้าสู่สภาวะสมดุล
(๒) เครื่องชั่งอัตโนมัติ คือ เครื่องชั่งที่ไม่ต้องใช้ผู้ชั่งทำการชั่งในระหว่างการชั่งและสามารถทำตามโปรแกรมที่ผู้ชั่งกำหนดไว้ได้
ได้แก่
(ก) เครื่องชั่งสายพานลำเลียง คือ
เครื่องชั่งอัตโนมัติที่ใช้หลักการของแรงโน้มถ่วงกระทำต่อสิ่งของที่ชั่ง
ใช้สำหรับชั่งสิ่งของจำนวนมากบนสายพานลำเลียงอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีระบบใด ๆ
มาทำการแบ่งน้ำหนักของสิ่งของออกเป็นส่วนๆ
และไม่มีการขัดจังหวัดการเคลื่อนที่ของสายพานลำเลียงขณะทำการชั่ง
(ข) เครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์ คือ
เครื่องชั่งอัตโนมัติที่ชั่งสิ่งของจำนวนมาก โดยแบ่งการชั่งเป็นครั้ง ๆ
หาค่าน้ำหนักที่ชั่งแต่ละครั้งตามลำดับ รวมผลการชั่งที่ได้และส่งจ่ายสิ่งของที่ชั่งแต่ละครั้ง
(๓) ตุ้มน้ำหนัก คือ ตุ้มแสดงน้ำหนักที่ใช้ในการชั่ง

ข้อ
๕  เครื่องชั่งสายพานลำเลียงตามข้อ
๔ (๒) (ก) แบ่งออกได้เป็น
๒ ชนิด ดังต่อไปนี้
(๑) ชนิดที่แบ่งตามส่วนรับน้ำหนัก ได้แก่
(ก) เครื่องชั่งชนิดเวเทเบิล คือ เครื่องชั่งที่ส่วนรับน้ำหนักเป็นส่วนหนึ่งของสายพานลำเลียง
(ข) เครื่องชั่งชนิดอินคลูซิฟออฟคอนเวเยอร์ คือ
เครื่องชั่งที่ส่วนรับน้ำหนักเป็นสายพานลำเลียงทั้งหมด
(๒) ชนิดที่แบ่งตามการควบคุมความเร็วสายพาน ได้แก่
(ก) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงชนิดที่สายพานมีความเร็วอัตราเดียว
คือ เครื่องชั่งที่สายพานลำเลียงถูกออกแบบให้ทำงานด้วยความเร็วอัตราเดียว
และถือว่าความเร็วนั้นเป็นความเร็วระบุ
(ข) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงชนิดที่สามารถปรับเปลี่ยนความเร็วสายพานได้
คือ เครื่องชั่งที่สายพานลำเลียงถูกออกแบบให้ทำงานด้วยความเร็วหลายอัตรา

ข้อ ๖  ชนิดของเครื่องตวงมีดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องตวงของเหลว
ได้แก่
(ก) เครื่องตวงของเหลวชนิดที่ไม่มีขั้นหมายมาตรา
(ข) เครื่องตวงของเหลวชนิดที่มีขั้นหมายมาตรา
(ค) เครื่องตวงน้ำมันเชื้อเพลิงและน้ำมันเครื่อง
(ง) เครื่องตวงน้ำมันเชื้อเพลิงชนิดสูบ
(๒) เครื่องตวงของแห้ง

ข้อ ๗  ชนิดของเครื่องวัดมีดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องวัดความยาว คือ เครื่องวัดความยาวที่สามารถมองเห็นระยะความยาวของเครื่องวัดขณะใช้งาน
(๒) มาตรวัดความยาว
ได้แก่
(ก) มาตรวัดความยาวผ้า
คือ มาตรวัดที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้สำหรับการวัดความยาวผ้า
(ข) มาตรวัดความยาวแบบอัตโนมัติสำหรับวัดความสูงของระดับของของเหลวในถังเก็บ
คือ มาตรวัดที่ใช้สำหรับวัดระดับความสูงของของเหลวในถังเก็บที่ติดตั้งอยู่กับที่โดยอัตโนมัติและเทียบกับจุดอ้างอิง
(๓) มาตรวัดปริมาตรของเหลว คือ
เครื่องมือที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้วัดและส่งจ่ายของเหลวโดยปริมาตร
และมีส่วนแสดงค่าเพื่อแสดงผลการวัด ได้แก่
(ก) มาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่น คือ
มาตรวัดที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้สำหรับการวัดและการส่งจ่ายน้ำมันหล่อลื่นเหลว
รวมถึงผลิตภัณฑ์ใด ๆ ที่มีวัตถุประสงค์ในการใช้เพื่อการหล่อลื่น
(ข) มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิง คือ
มาตรวัดที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้สำหรับการวัดและการส่งจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
(ค) มาตรวัดปริมาตรก๊าซปิโตรเลียมเหลว คือ
มาตรวัดที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้สำหรับการวัดและการส่งจ่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ติดตรึงอยู่กับที่หรือติดตั้งอยู่บนยานพาหนะ
(๔) มาตรวัดมวลโดยตรง คือ
มาตรวัดเพื่อหาค่ามวลของของเหลวที่ไหลผ่านมาตรวัดโดยตรง
โดยไม่ต้องใช้เครื่องมืออุปกรณ์เสริมหรือข้อมูลบอกคุณสมบัติของของเหลวขณะทำการวัดจากแหล่งภายนอกระบบ
(๕) มาตรวัดปริมาตรน้ำ คือ เครื่องมือที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้วัดและส่งจ่ายน้ำโดยปริมาตรและมีส่วนแสดงค่าเพื่อแสดงผลการวัด
(๖) มาตรวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ ได้แก่
(ก) มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบโพซิทิฟดิสเพลซเมนต์
ได้แก่
๑) มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรม
คือ มาตรวัดที่วัดปริมาตรก๊าซที่ไหลผ่านห้องวัดโดยการยืดหยุ่นตัวของผนังห้องวัด
๒) มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี
คือ
มาตรวัดที่วัดปริมาตรการไหลของก๊าซโดยห้องวัดที่มีปริมาตรแน่นอนซึ่งถูกทำให้หมุนรอบ  ทั้งนี้
จำนวนรอบของการหมุนของห้องวัดจะถูกแปลงค่าไปเป็นปริมาตรที่วัด
(ข) มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์
คือ มาตรวัดปริมาตรก๊าซที่วงล้อเทอร์ไบน์ หมุนเมื่อก๊าซไหลผ่าน  ทั้งนี้
จำนวนรอบของการหมุนของวงล้อเทอร์ไบน์จะถูกแปลงไปเป็นค่าปริมาตรของก๊าซที่ไหลผ่านมาตรวัด

ลักษณะ ๓
ลักษณะ
รายละเอียดวัสดุที่ใช้ผลิต และอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

หมวด ๑
บททั่วไป

ข้อ
๘  บรรดาเครื่องชั่งตวงวัดทั้งปวง
ที่ใช้ในการซื้อขาย หรือแลกเปลี่ยนสินค้ากับผู้อื่น หรือการให้บริการชั่ง ตวง
หรือวัด
หรือการใช้เครื่องชั่งตวงวัดเพื่อประโยชน์ในการคำนวณค่าตอบแทนค่าภาษีอากรและค่าธรรมเนียม
ต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
ผู้ใดประสงค์จะผลิตหรือนำเข้าเครื่องชั่งตวงวัดที่มีลักษณะแตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
ต้องผ่านการตรวจสอบจากสำนักงานกลางก่อน
หากผลการตรวจสอบปรากฏว่าลักษณะของเครื่องชั่งตวงวัดดังกล่าวมีมาตรฐานไม่แตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
และรัฐมนตรีเห็นชอบแล้วก็ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ให้คำรับรองเครื่องชั่งตวงวัดดังกล่าวได้

ข้อ
๙  เครื่องชั่งตวงวัดทั้งปวง
ต้องทำให้ถาวรและไม่เป็นเครื่องมือของการฉ้อโกงได้สะดวก
เครื่องชั่งตวงวัดทั้งปวงต้องทำด้วยวัสดุที่ดี
มีการออกแบบและสร้างขึ้นในลักษณะที่เมื่อใช้งานอย่างปกติธรรมดาแล้วต้องมีความถูกต้องอยู่เสมอ
ส่วนประกอบของเครื่องต้องทำงานได้อย่างต่อเนื่อง ไม่ชำรุด โค้งงอ
หรือผิดเพี้ยนไปจากเดิม
จนทำให้มีผลต่อความถูกต้องของเครื่องในกรณีที่มีการปรับแต่งเครื่องชั่งตวงวัด
เครื่องซึ่งปรับแต่งแล้วต้องรักษาสภาพความถูกต้องได้อย่างเหมาะสม
ในกรณีที่จำเป็นสำนักงานกลางอาจทำการทดสอบต้นแบบของเครื่องชั่งตวงวัดตามหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขที่สำนักงานกลางกำหนดก็ได้

ข้อ
๑๐  เครื่องชั่วตวงวัดทั้งปวงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนเครื่องโดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(๑) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย
(๒) รุ่นซึ่งระบุแบบของเครื่อง
(๓) เลขลำดับประจำเครื่องที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดให้
ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับกับตุ้มน้ำหนัก
หรือส่วนประกอบที่แยกออกจากเครื่องชั่งตวงวัด
ซึ่งจำเป็นต่อการชั่งตวงวัดและไม่มีผลกระทบต่อความถูกต้องของการชั่งตวงวัดนั้น หรือเครื่องชั่งตวงวัดซึ่งโดยสภาพไม่สามารถแสดงรายละเอียดดังกล่าวได้
หรือเมื่อแสดงแล้วจะทำให้เกิดความเสียหายแก่เครื่องชั่งตวงวัดนั้น

ข้อ
๑๑  พิกัดกำลังของเครื่องชั่งตวงวัดและอัตราน้ำหนักของตุ้มน้ำหนักนั้น
ต้องแสดงไว้ให้เห็นชัดเจน ลบเลือนยาก 
ทั้งนี้ จะแสดงเป็นอักษรย่อก็ได้
พิกัดกำลังและอัตราน้ำหนักตามวรรคหนึ่ง
ต้องแสดงเป็นตัวเลขไทยหรืออารบิคและอักษรไทยหรือตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ที่รัฐมนตรีกำหนด

ข้อ
๑๒  เครื่องชั่งตวงวัดและตุ้มน้ำหนักที่ทำเป็นพิเศษสำหรับอัตราประเพณี
ต้องแสดงพิกัดกำลังและอัตราน้ำหนักทั้งจำนวนหน่วยในระบบเมตริกและจำนวนหน่วยในระบบประเพณี
โดยให้แสดงจำนวนหน่วยในระบบเมตริกก่อน แล้วตามด้วยจำนวนหน่วยในระบบประเพณีซึ่งแสดงอยู่ในวงเล็บ

ข้อ
๑๓  ความเที่ยงของเครื่องชั่งตวงวัดทั้งปวงต้องอยู่ภายในอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
การให้คำรับรองชั้นหลังแก่เครื่องชั่งตวงวัด
ความเที่ยงของเครื่องชั่งตวงวัด ต้องอยู่ภายในอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่ไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
เว้นแต่กฎกระทรวงนี้ จะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการตรวจสอบเครื่องชั่งตวงวัดที่ใช้งานแล้ว
ต้องเป็นสองเท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
เว้นแต่กฎกระทรวงนี้จะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

ข้อ
๑๔  เครื่องชั่งตวงวัดต้องมีส่วนแสดงค่าปริมาณที่ชั่ง
ตวง หรือวัดที่เหมาะสมและมีจำนวนเพียงพอกับการใช้งาน

ข้อ
๑๕  การแสดงค่าของเครื่องชั่งตวงวัดต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) การแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ก) ขั้นหมายมาตราและส่วนชี้ค่า
ต้องได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสมและทำงานสัมพันธ์กัน
(ข) ขั้นหมายมาตรา ตัวเลข ตัวอักษร หรือสัญลักษณ์ต่าง
ๆ ต้องอ่านง่าย ชัดเจน และลบเลือนยาก
(ค) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน
(ง) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า
ค่าที่พิมพ์ต้องสอดคล้องกับค่าที่แสดง
(๒) การแสดงค่าแบบดิจิทัล
(ก) การแสดงค่าไม่ว่าจะใช้ตัวเลข ตัวอักษร
หรือสัญลักษณ์อื่นใดมาประกอบกันหรือไม่ก็ตาม
ต้องไม่ทำให้เกิดความสับสนในการอ่านค่า
(ข) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน
(ค) ถ้ามีส่วนแสดงค่าทั้งแบบดิจิทัลและแบบแอนะล็อก
การแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องสอดคล้องกับการแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ง) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า
ค่าที่พิมพ์ต้องถูกต้องตรงกับค่าที่แสดง
(๓) การแสดงค่าของเครื่องชั่งตวงวัดที่คำนวณราคาได้
จำนวนเงินต้องมีความถูกต้องสอดคล้องกับปริมาณการชั่งตวงวัดที่แสดง

ข้อ ๑๖  เครื่องหมายของบรรดาตัวควบคุมการทำงาน
ส่วนแสดงค่าและอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งสวิตช์ของเครื่องชั่งตวงวัด ต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก

ข้อ
๑๗  เครื่องชั่งตวงวัดต้องมีที่สำหรับผนึก
เพื่อป้องกันการปรับเปลี่ยนแก้ไขภายหลังการตรวจรับรองแล้ว ซึ่งจะทำการแก้ไข
ดัดแปลง หรือซ่อมแซมเครื่องชั่งตวงวัดนั้นได้ก็ต่อเมื่อต้องทำลายผนึกก่อน

หมวด ๒
เครื่องชั่ง

ส่วนที่ ๑
เครื่องชั่งไม่อัตโนมัติ

ข้อ
๑๘  ในส่วนนี้
ส่วนรับน้ำหนัก หมายความว่า
ส่วนของเครื่องชั่งที่ใช้รองรับสิ่งของที่ชั่ง
ส่วนส่งผ่านน้ำหนัก หมายความว่า
ส่วนของเครื่องชั่งที่ส่งผ่านแรงที่เกิดจากน้ำหนักของสิ่งของที่กระทำบนส่วนรับน้ำหนักไปยังส่วนชั่งน้ำหนัก
ส่วนชั่งน้ำหนัก หมายความว่า ส่วนของเครื่องชั่งที่ใช้ชั่งน้ำหนักของสิ่งของ
โดยใช้ส่วนที่ทำให้เกิดสมดุลเพื่อถ่วงกับแรงที่มาจากส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
และอาจมีส่วนประกอบของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าน้ำหนัก
ส่วนทดน้ำหนัก หมายความว่า
ส่วนที่ทำให้เครื่องชั่งแสดงค่าน้ำหนักเป็นศูนย์ ขณะที่ยังมีสิ่งของอยู่บนส่วนรับน้ำหนัก
โดยเมื่อทำการทดน้ำหนักแล้วอาจทำให้ช่วงการชั่งของเครื่องชั่งก่อนการทดน้ำหนักเปลี่ยนแปลงหรือไม่ก็ได้
พิกัดกำลังสูงสุด หมายความว่า
ความสามารถของเครื่องชั่งที่สามารถชั่งน้ำหนักได้มากที่สุด
โดยไม่รวมกับความสามารถในการทดน้ำหนัก
พิกัดกำลังต่ำสุด หมายความว่า ความสามารถของเครื่องชั่งที่สามารถชั่งน้ำหนักได้น้อยที่สุด
โดยไม่ทำให้ผลการชั่งมีความคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์มากเกินกว่าที่ควรจะนำเครื่องชั่งไปใช้
ช่วงการชั่ง หมายความว่า
ช่วงระหว่างพิกัดกำลังต่ำสุดและพิกัดกำลังสูงสุด
ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา หมายความว่า ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
๒ ขั้นของเครื่องชั่งที่แสดงค่าแบบแอนะล็อก
ที่ต่อเนื่องกันโดยวัดจากขอบของขั้นหมายมาตราหนึ่งถึงขอบของขั้นหมายมาตราอีกขั้นหนึ่ง
ตามแนวกึ่งกลางความยาวของเส้นขั้นหมายมาตราที่สั้นที่สุด
ค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่ง หมายความว่า ค่าที่แสดงเป็นหน่วยของน้ำหนักของความแตกต่างระหว่างค่าของขั้นหมายมาตรา
๒ ขั้น ที่ต่อเนื่องกันในกรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบแอนะล็อก
หรือของความแตกต่างระหว่างค่าที่แสดง ๒
ค่าที่ต่อเนื่องกันในกรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบดิจิทัล
ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง หมายความว่า ค่าที่ใช้สำหรับแบ่งชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่งและสำหรับการคำนวณค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดในการตรวจสอบให้คำรับรองเครื่องชั่ง
ค่านี้แสดงเป็นหน่วยของน้ำหนัก
จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง หมายความว่า
อัตราส่วนระหว่างค่าพิกัดกำลังสูงสุดกับค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
เครื่องชั่งที่เปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราได้ หมายความว่า
เครื่องชั่งที่มีช่วงการชั่ง ๑ ช่วง
และช่วงการชั่งนี้ถูกแบ่งออกเป็นช่วงการชั่งย่อย ๆ หลายช่วง
โดยที่ช่วงการชั่งย่อยแต่ละช่วงจะมีค่าขั้นหมายมาตราที่แตกต่างกัน  ทั้งนี้ ช่วงการชั่งจะเปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราต่ำสุดได้เมื่อทำการชั่งน้ำหนักที่อยู่ในช่วงน้ำหนักนั้น
ๆ ไม่ว่าจะเป็นการชั่งแบบเพิ่มน้ำหนัก หรือทอนน้ำหนัก
เครื่องชั่งที่มีช่วงการชั่งหลายช่วง หมายความว่า เครื่องชั่งที่มีช่วงการชั่งตั้งแต่
๒ ช่วงขึ้นไป แต่ละช่วงมีค่าพิกัดกำลังสูงสุดและมีค่าขั้นหมายมาตราที่แตกต่างกัน
โดยมีส่วนรับน้ำหนักอันเดียวกันและในแต่ละช่วงการชั่งจะต้องเริ่มจากน้ำหนักศูนย์ถึงพิกัดกำลังสูงสุดของช่วงการชั่งนั้น
ความรู้สึกของเครื่องชั่ง หมายความว่า
อัตราส่วนของการเปลี่ยนแปลงการแสดงค่าหรือสมดุลใด ๆ
ของเครื่องชั่งต่อการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักที่ชั่ง

ข้อ
๑๙  เครื่องชั่งที่แสดงค่าได้เองหรือเครื่องชั่งกึ่งแสดงค่าได้เองต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
เว้นแต่เครื่องชั่งสปริงต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓๕
(๑) การแสดงค่าผลการชั่ง
(ก) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการชั่ง
(ข) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k
หรือ ๕x๑๐k โดย
k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(๒) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ก) ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่ใหญ่กว่าช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
(ข) ตัวชี้ค่าต้องมีขนาดความกว้างโดยประมาณเท่ากับความกว้างของขั้นหมายมาตรา
(ค) ระยะห่างระหว่างตัวชี้ค่ากับระนาบของขั้นหมายมาตราต้องไม่เกิน
๒ มิลลิเมตร
(ง) ตัวชี้ค่าต้องยาวถึงกึ่งหนึ่งของขั้นหมายมาตราที่สั้นที่สุด
(๓) การแสดงค่าแบบดิจิทัล
(ก) ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย ๑
ตำแหน่งที่ตำแหน่งขวาสุด โดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม (.) หรือเครื่องหมายจุลภาค
(,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย
๑ ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายจุดทศนิยมทุกตำแหน่ง
สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์ ๑ ตำแหน่ง
ทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
(ข) ในกรณีที่เป็นเครื่องชั่งที่สามารถเปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราได้อัตโนมัติ
เครื่องหมายต้องอยู่ในตำแหน่งเดิม
(๔) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงค่าเกินพิกัดกำลังสูงสุดได้ไม่เกิน
๙ เท่าของค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
(๕) เครื่องชั่งที่มีส่วนแสดงค่าโดยประมาณ ค่าขั้นหมายมาตราต้องมากกว่า
๑ ใน ๑๐๐ ของพิกัดกำลังสูงสุด และต้องไม่น้อยกว่า ๒๐
เท่าของค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองและให้ถือว่าส่วนแสดงค่าโดยประมาณของเครื่องชั่งเป็นส่วนช่วยในการแสดงค่า
(๖) ส่วนพิมพ์ค่าต้องพิมพ์ค่าให้ถูกต้องชัดเจน
ความสูงของตัวอักษรและตัวเลขต้องไม่น้อยกว่า ๒ มิลลิเมตร
ส่วนพิมพ์ค่าจะพิมพ์ค่าเฉพาะเมื่อส่วนแสดงค่าอยู่ในสภาวะสมดุล
สภาวะสมดุลให้พิจารณาจากส่วนแสดงค่าซึ่งจะแสดงค่าคงที่ หรือแสดงค่าน้ำหนัก ๒ ค่า
ที่อยู่ติดกัน สลับกันเป็นเวลามากกว่า ๕ วินาที
(๗) ส่วนบันทึกค่าจะบันทึกค่าเฉพาะเมื่อส่วนแสดงค่าอยู่ในสภาวะสมดุล
สภาวะสมดุลให้พิจารณาตาม (๖)
(๘) เครื่องชั่งที่มีส่วนทดน้ำหนักต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้ด้วย
(ก) ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนทดน้ำหนักต้องเท่ากับค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่งที่ค่าน้ำหนักใด
ๆ
(ข) ส่วนทดน้ำหนักอัตโนมัติหรือกึ่งอัตโนมัติต้องทดน้ำหนักในทิศทางที่แสดงค่าน้ำหนักลดลงเท่ากับน้ำหนักที่ทด
และต้องทดน้ำหนักได้ไม่เกินค่าพิกัดกำลังสูงสุดของส่วนทดน้ำหนัก
ในกรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนยกเลิกการทดน้ำหนักได้อัตโนมัติ
ส่วนนั้นต้องไม่ยกเลิกการทดน้ำหนักจนกว่ากระบวนการชั่งจะเสร็จสิ้นสมบูรณ์
(ค) ส่วนทดน้ำหนักจะทำงานเฉพาะเมื่อเครื่องชั่งอยู่ในสภาวะสมดุล
(ง) ในกรณีที่มีส่วนทดน้ำหนักมากกว่า ๑
ส่วนและทำการทดน้ำหนักในเวลาเดียวกัน
เครื่องชั่งต้องแสดงหรือพิมพ์ค่าน้ำหนักที่ทดไว้ทุกค่าให้ชัดเจน
(จ) ถ้ามีการพิมพ์ค่าน้ำหนักรวม น้ำหนักสุทธิ
หรือน้ำหนักทด พร้อมกันมากกว่า ๑
ค่าต้องพิมพ์ให้ชัดเจนว่าค่าน้ำหนักใดเป็นค่าน้ำหนักรวม หรือน้ำหนักสุทธิ
หรือน้ำหนักทด
(๙) ส่วนกำหนดน้ำหนักทดล่วงหน้า
(ก) ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนกำหนดน้ำหนักทดล่วงหน้าต้องเท่ากับค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่ง
หรือต้องปรับให้เท่ากับค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่งได้อย่างอัตโนมัติ
(ข) เครื่องชั่งที่มีช่วงการชั่งหลายช่วง
ค่าน้ำหนักทดที่กำหนดไว้สำหรับช่วงการชั่งหนึ่งอาจถ่ายทอดไปสู่ช่วงการชั่งอีกช่วงหนึ่งที่มีค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองมากกว่าได้เท่านั้น
และต้องสามารถปรับค่าขั้นหมายมาตราของส่วนทดน้ำหนักนั้นให้เท่ากับค่าขั้นหมายมาตราของช่วงการชั่งใหม่ได้
(ค) เครื่องชั่งที่เปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราได้
ค่าน้ำหนักทดที่ตั้งไว้ล่วงหน้าจะต้องไม่มากกว่าค่าพิกัดกำลังสูงสุดของช่วงการชั่งย่อยช่วงแรก
(Max๑) และค่าน้ำหนักสุทธิที่คำนวณได้ต้องสามารถปรับให้แสดงหรือพิมพ์ให้มีค่าละเอียดเท่ากับค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่งสำหรับค่าน้ำหนักสุทธิเดียวกัน
(ง) ในกรณีที่ได้กำหนดน้ำหนักทดด้วยส่วนกำหนดน้ำหนักทดล่วงหน้าแล้ว
ค่าที่กำหนดทดไว้จะต้องไม่สามารถปรับเปลี่ยนหรือยกเลิกได้ในขณะที่ส่วนทดน้ำหนักกำลังทำงาน
(๑๐) ในกรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนล็อก
ให้แสดงตำแหน่งล็อกและตำแหน่งชั่งไว้ให้ชัดเจน
และจะทำการชั่งได้เฉพาะที่ตำแหน่งชั่งเท่านั้น
(๑๑) เครื่องชั่งต้องทำให้อยู่ในลักษณะที่ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการชั่งสามารถมองเห็นการแสดงค่าได้อย่างชัดเจน
(๑๒) เครื่องชั่งที่คำนวณราคาได้ต้องแสดงค่าน้ำหนัก
ราคาต่อหน่วย และราคารวมไว้เมื่อเครื่องชั่งแสดงค่าน้ำหนักคงที่แล้ว
ถ้าเครื่องชั่งดังกล่าวมีส่วนพิมพ์ค่า ส่วนพิมพ์ค่านั้นต้องสามารถพิมพ์ค่าน้ำหนักราคาต่อหน่วย
และราคารวมได้ โดยในการพิมพ์ค่าดังกล่าวของการชั่งครั้งหนึ่งๆ ให้พิมพ์ได้ไม่เกินหนึ่งครั้ง
(๑๓) เครื่องชั่งที่พิมพ์ราคาได้ต้องมีลักษณะตาม
(๑๒) และต้องสามารถตรวจสอบค่าราคาต่อหน่วยและค่าน้ำหนักที่กำหนดทดไว้ล่วงหน้าของเครื่องชั่งได้ในระหว่างการใช้งาน
(๑๔) เครื่องชั่งที่มีส่วนประกอบเป็นอิเล็กทรอนิกส์ต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้ด้วย
(ก) ในกรณีที่มีสิ่งรบกวนจากภายนอก
เครื่องชั่งอิเล็กทรอนิกส์ต้องสามารถทำงานได้อย่างถูกต้อง
หรือต้องแสดงให้ทราบว่ามีความผิดพลาดเกิดขึ้นจากสิ่งรบกวนนั้น
(ข) ในกรณีที่มีความผิดปกติเกิดขึ้นจนมีผลกระทบกับความถูกต้องของเครื่องชั่ง
เครื่องชั่งต้องหยุดทำงานโดยอัตโนมัติ หรือมีการแสดงให้ผู้ใช้เครื่องชั่งทราบ
และจะต้องแสดงอยู่จนกว่าความผิดปกติจะหมดไป
(ค) ในกรณีที่มีการเปิดใช้เครื่องชั่ง
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงสัญลักษณ์ต่าง ๆ ทั้งหมดที่สามารถแสดงได้
(ง) เครื่องชั่งที่สามารถใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ได้
ต้องสามารถทำงานได้อย่างถูกต้องต่อเนื่อง
หรือไม่แสดงค่าน้ำหนักเมื่อความต่างศักย์ที่ได้รับจากแบตเตอรี่ต่ำเกินไปจากที่ผู้ผลิตกำหนด
(จ) ป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของเครื่องชั่ง ส่วนแสดงค่า
ส่วนบันทึกค่า และส่วนพิมพ์ค่าได้
(ฉ) ถ้าเครื่องชั่งมีระบบคอมพิวเตอร์
หรืออุปกรณ์เสริมต่อพ่วงโดยผ่านอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอก ระบบคอมพิวเตอร์
หรืออุปกรณ์เสริมนั้นต้องไม่ทำให้ผลการชั่งและข้อมูลการชั่งผิดไป และต้องไม่สามารถส่งคำสั่งหรือข้อมูลเข้าเครื่องชั่ง
ซึ่งทำให้เครื่องชั่งแสดงค่า พิมพ์ค่า คำนวณหรือบันทึกค่าผลการชั่งผิดไปจากขณะที่ไม่มีอุปกรณ์ดังกล่าวเชื่อมต่ออยู่กับเครื่องชั่งและต้องปิดผนึกอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอกดังกล่าวด้วย

ข้อ
๒๐  เครื่องชั่งที่แสดงค่าเองไม่ได้ต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องชั่งที่มีส่วนแสดงสมดุลในลักษณะที่ใช้ตัวชี้สมดุล
๒ อันชี้ตรงกัน ตัวชี้สมดุลดังกล่าวต้องมีความหนาเท่ากัน
และห่างกันไม่เกินความหนาของตัวชี้สมดุล เว้นแต่ในกรณีที่ตัวชี้สมดุลหนาน้อยกว่า ๑
มิลลิเมตร ให้ห่างกันไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
(๒) ในกรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนพิมพ์ค่า
ส่วนพิมพ์ค่าจะพิมพ์ได้เฉพาะเมื่อแท่งเลื่อนหรือตุ้มเลื่อนหรือกลไกที่ใช้เปลี่ยนน้ำหนักอยู่ในตำแหน่งที่สอดคล้องกับเลขจำนวนเต็มของช่องขั้นหมายมาตรา
(๓) คมมีด
(ก) คมมีดต้องทำให้ติดแน่นกับลีเวอร์
(ข) คมมีดต้องทำให้คม แข็ง
และจดตลอดส่วนที่ต้องการให้ถูกกับคมมีดนั้น
(ค) ที่รองรับคมมีด ต้องทำให้เรียบเกลี้ยง
และแข็งอย่างน้อยเท่ากับคมมีด
(ง) คมมีด และที่รองรับคมมีดต้องทำให้อยู่ในลักษณะที่เมื่อใส่ของลงบนส่วนรับน้ำหนักเท่ากับกึ่งหนึ่งของพิกัดกำลังสูงสุด
เมื่อเลื่อนคมมีด
หรือที่รองรับคมมีดไปในทิศทางที่เหมาะสมต้องไม่ทำให้ความเที่ยงของเครื่องผิดไป
(จ) ในกรณีที่เครื่องชั่งมีที่กั้นเพื่อกันมิให้คมมีดเลื่อนไปทางความยาว
ที่กั้นในส่วนที่อาจสัมผัสกับคมมีดต้องทำให้เรียบเกลี้ยง
แข็งอย่างน้อยเท่ากับคมมีดและสัมผัสกับคมมีดน้อยที่สุด
(๔) ขั้นหมายมาตรา
(ก) ขั้นหมายมาตราบนคันชั่ง
ให้ทำให้ขีดหรือฟันเลื่อยอย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่างรวมกัน
ขีดต้องมีระยะห่างเท่ากันและขนานกัน ฟันเลื่อยต้องตัดให้เรียบเท่ากันหมด
และเส้นที่ตัดเป็นฟันลงมาต้องมีระยะห่างเท่ากันและขนานกันทุกเส้น
ถ้ามีทั้งขีดและฟันเลื่อย ขีดต้องอยู่ให้ได้ลำดับกับฟันเลื่อย
เพื่อแสดงอัตราของฟันเลื่อยอย่างชัดเจนและถูกต้อง
(ข) ขั้นหมายมาตราและช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราบนคันชั่งและบนที่บอกอัตราน้ำหนัก
ต้องทำให้เห็นชัดเจน อ่านง่าย และมีลักษณะถาวร
(๕) คันชั่ง
(ก) คันชั่งที่ใช้ตุ้มเลื่อนที่ขั้นหมายมาตราใหญ่ทุกขั้นหมายมาตรา
ต้องแสดงอัตราน้ำหนักไว้
(ข) คันชั่งทุกคันต้องมีที่กั้นเพื่อกันมิให้ตุ้มเลื่อนเลื่อนเกินไปจากขั้นหมายมาตราที่ค่าศูนย์
(ค) ส่วนที่ติดปลายคันชั่งเพื่อกันมิให้ตุ้มเลื่อนเลื่อนหลุดไปจากคันชั่งต้องติดไว้ให้แน่นกับคันชั่งอย่างมั่นคง
(ง) คันชั่งต้องมีลักษณะที่เมื่อหกคันชั่งไปจนสุดเขตที่จะไปได้แล้ว
คันชั่งนั้นต้องกลับเข้าที่ได้เอง
(จ) ในเวลาอยู่สถานะปกติ คันชั่งต้องทำให้ได้ระดับ
และถ้าแกว่งก็ต้องแกว่งได้ส่วนกันทั้งสองข้าง
(๖) ตุ้มเลื่อน
(ก) ตุ้มเลื่อนสำหรับใช้กับคันชั่งที่ขั้นหมายมาตราเป็นฟันเลื่อย
ต้องทำให้มีที่จิกกับร่องฟันเพื่อให้ตุ้มเลื่อนอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องและให้จิกเกาะอยู่แน่น
(ข) ตุ้มเลื่อนชนิดห้อย
ส่วนที่สัมผัสกับคันชั่งต้องทำให้คม แข็ง
และมีลักษณะที่ทำให้ตุ้มเลื่อนนั้นแกว่งได้ง่าย
(ค) ตุ้มเลื่อนต้องเลื่อนไปมาได้โดยสะดวกและไม่ทำให้ขั้นหมายมาตราและฟันเลื่อยบนคันชั่งลบเลือน
หรือสึกหรอได้ง่าย
(ง) ตุ้มเลื่อนต้องทำให้ไม่สามารถถอดแยกออกจากกันได้ง่าย
และต้องไม่มีช่องบนตุ้มเลื่อน
(จ) ตุ้มเลื่อนต้องทำให้ไม่สามารถถอดจากคันชั่งได้ง่าย
(ฉ) ตุ้มเลื่อนและขอห้อยต้องทำให้อยู่กับเครื่องชั่งอย่างมั่นคง
(ช) ริมสำหรับบอกอัตราน้ำหนัก
หรือที่ชี้อัตราน้ำหนักที่ตุ้มเลื่อนนั้น ต้องทำให้แหลมคมและริมสำหรับบอกอัตราน้ำหนักต้องขนานกับขั้นหมายมาตราบนคันชั่ง
(๗) ตุ้มถ่วง
(ก) ตุ้มถ่วงทุกตุ้มที่ใช้กับเครื่องชั่งใด ต้องมีเครื่องหมายบนตุ้มที่จะแสดงให้เห็นได้ว่าเป็นตุ้มที่ใช้กับเครื่องชั่งนั้น
เครื่องหมายนั้นต้องไม่ลบเลือนได้ง่ายและตุ้มนั้นต้องแสดงว่าจะใช้แทนน้ำหนักเท่าใดไว้ด้วย
(ข) ตุ้มถ่วงนี้ต้องทำรูปให้ผิดไปจากตุ้มน้ำหนักธรรมดา
(๘) ตุ้มเลื่อนและตุ้มถ่วง ถ้ามีรูสำหรับเติมวัสดุ
เพื่อให้ตุ้มตรงอัตรา ให้มีรูดังกล่าวได้เพียงรูเดียว
วัสดุที่ทำให้เที่ยงในตุ้มเลื่อนและตุ้มถ่วงต้องใส่ปิดให้แน่นติดอยู่กับที่เสมอ
(๙) เครื่องชั่งใดที่มีส่วนที่ทำให้เปลี่ยนทาง
หรือกลับทางใช้ได้ ส่วนเหล่านั้นต้องมีลักษณะที่การเปลี่ยนหรือกลับนั้นไม่ทำให้ความเที่ยงของเครื่องชั่งเสียไป
(๑๐) เครื่องชั่งใดที่มีส่วนถอดได้
การถอดนั้นต้องไม่ทำให้ความเที่ยงของเครื่องผิดไป เว้นแต่เป็นเครื่องชั่งชนิดที่ถ้าถอดส่วนใดออกแล้วจะใช้เครื่องนั้นชั่งของไม่ได้เลย
(๑๑) เครื่องชั่งใดที่มีส่วนที่ทำให้เครื่องเที่ยง
ส่วนนั้นต้องติดแน่นอยู่ประจำที่และต้องไม่สามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ง่าย
(๑๒) เครื่องชั่งแบบสองแขนเท่ากัน
(ก) เครื่องชั่งแบบสองแขนเท่ากัน คือ
เครื่องที่มีคันชั่งยื่นออกไปจากฟัลครัมเท่ากันทั้งสองข้าง
และถาดชั่งทั้งสองห้อยอยู่ใต้คันชั่ง
(ข) สายห้อยถาดชั่งของเครื่องชั่งแบบนี้
ต้องทำด้วยโลหะ
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๑๓) เครื่องชั่งแบบโรเบอร์วัลและเบแรงเงอร์
(ก) เครื่องชั่งแบบโรเบอร์วัลและเบแรงเงอร์ คือ
เครื่องที่มีคันชั่งยื่นออกไปจากฟัลครัมเท่ากันทั้งสองข้าง
โดยถาดชั่งหรือแท่นชั่งทั้งสองอยู่เหนือคันชั่ง
(ข) ถ้าคันชั่งหรือตัวเครื่องชั่งเป็นชนิดแฝดต้องเป็นราวดามอย่างน้อยสองอันที่รับถาดชั่งต้องมั่นคงแข็งแรง
เสากลางต้องทำให้ไม่สามารถบิดหรือหมุนเคลื่อนจากที่ได้ ที่ยึด
ขอและห่วงในส่วนที่สัมผัสกับส่วนอื่นของเครื่องชั่งต้องทำด้วยโลหะแข็ง หินแก้ว
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(ค) ในกรณีที่เป็นเครื่องชั่งที่ทำให้เที่ยงโดยใช้บาแลนซิงบอกซ์
บาแลนซิงบอกซ์นั้นต้องติดแน่นใต้ถาดชั่ง และมีความสามารถบรรจุวัตถุที่ทำให้เที่ยงได้ไม่เกินร้อยละหนึ่งของพิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่งนั้น
และจะใส่หรือถอดได้ก็ต้องใช้เครื่องมือ
(ง) ถาดชั่งหรือแท่นชั่งต้องทำด้วยโลหะ วัสดุแข็ง
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
และห้ามทาสีถาดชั่ง
(๑๔) เครื่องชั่งแบบสตีลยาร์ด
(ก) เครื่องชั่งแบบสตีลยาร์ด คือ
เครื่องชั่งซึ่งฟัลครัมอยู่ค่อนไปข้างหนึ่งของคันชั่ง
คันชั่งทางด้านสั้นแขวนที่รองรับของชั่งไม่ว่าจะเป็นถาดหรือขอก็ตาม
และทางด้านยาวมีขั้นหมายมาตราและตุ้มพอยส์ เพื่อบอกอัตราน้ำหนัก
เมื่อจะใช้ชั่งต้องห้อย แขวน
หรือติดไว้กับสิ่งอื่นที่อยู่เหนือเครื่องชั่งซึ่งไม่ใช่เป็นส่วนของเครื่องชั่งนั้น
(ข) คันชั่งต้องทำด้วยโลหะ
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
และคันชั่งนั้นทางด้านยาวต้องตรง
(ค) ขั้นหมายมาตราชนิดขีดหรือฟันเลื่อยบนคันชั่งที่มีขนาดพิกัดกำลังตั้งแต่
๑๐๐ กิโลกรัมลงมา ต้องทำไว้ข้างเดียวให้ได้ฉากกับคันชั่ง
(ง) เครื่องชั่งแบบสตีลยาร์ดต้องมีพิกัดกำลังตั้งแต่
๑๐ กิโลกรัมขึ้นไป และต้องมีขั้นหมายมาตราที่ตั้งต้นด้วยขั้นหมายมาตราศูนย์
(๑๕) เครื่องชั่งแบบแท่นชั่ง
(ก) เครื่องชั่งแบบแท่นชั่ง คือ
เครื่องชั่งที่มีส่วนรับน้ำหนักเป็นแท่นชั่งอยู่เหนือส่วนส่งผ่านน้ำหนัก
(ข) ที่คันชั่งของเครื่องชั่งนั้น
นอกจากที่รองตุ้มถ่วงแล้ว ส่วนอื่นต้องไม่สามารถถอดออกจากกันได้ง่าย
(ค) ในกรณีที่จะใช้ส่วนรับน้ำหนักอย่างอื่นที่ถอดได้แทนแท่นชั่งธรรมดา
ส่วนรับน้ำหนักนั้นต้องเป็นส่วนสำคัญของเครื่องชั่ง ซึ่งถ้าไม่มีส่วนนี้แล้ว
เครื่องชั่งจะไม่เที่ยง
(๑๖) เครื่องชั่งที่แสดงค่าเองไม่ได้ซึ่งมีลักษณะตามข้อ
๑๙ นั้นตราบใดที่นำมาประยุกต์ใช้งานได้ต้องมีลักษณะตามกำหนดไว้ในส่วนนี้ทุกประการ

ข้อ
๒๑  เครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่
๒๐ เมตริกตันขึ้นไป ต้องมีส่วนแสดงค่าน้ำหนักในลักษณะที่ให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับการชั่งทุกฝ่ายสามารถอ่านค่าน้ำหนักได้พร้อมกัน
หากไม่มีส่วนแสดงค่าน้ำหนักในลักษณะดังกล่าว
ต้องมีส่วนแสดงค่าน้ำหนักเป็นตัวเลขเพิ่มขึ้นอีก ๑ ชุด สำหรับให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับการชั่งทุกฝ่ายสามารถอ่านค่าน้ำหนักได้พร้อมกัน

ข้อ
๒๒  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังให้กำหนดไว้ตามชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่ง

ข้อ ๒๓  ชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่ง
ให้แบ่งเป็น ๔ ชั้น คือ
(๑)
ชั้นหนึ่ง   สัญลักษณ์
                   หรือ      
(๒)
ชั้นสอง   สัญลักษณ์                    หรือ      
(๓)
ชั้นสาม   สัญลักษณ์
                   หรือ      
(๔)
ชั้นสี่      สัญลักษณ์                    หรือ      

ข้อ
๒๔  หลักเกณฑ์การแบ่งชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่ง
ให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยง

ค่าขั้นหมายมาตรา
ตรวจรับรอง (e)

จำนวนขั้นหมายมาตรา
ตรวจรับรอง
(n= Max/e)

พิกัดกำลังต่ำสุด
(Min)
ไม่น้อยกว่า

จำนวนต่ำสุด

จำนวนสูงสุด

ชั้นหนึ่ง

ตั้งแต่
  ๐.๐๐๑ ก. ขึ้นไป
(๐.๐๐๑ ก.   e)

๕๐,๐๐๐

-

๑๐๐ e

ชั้นสอง

ตั้งแต่
  ๐.๐๐๑ ก. ถึง ๐.๐๕ ก. 
(๐.๐๐๑ ก.   e   ๐.๐๕ ก.)
ตั้งแต่
  ๐.๑ ก. ขึ้นไป
(๐.๑ ก. 
  e)

๑๐๐

๕,๐๐๐

๑๐๐,๐๐๐

๑๐๐,๐๐๐

๒๐ e

๕๐ e

ชั้นสาม

ตั้งแต่
  ๐.๑ ก. ถึง ๒ ก. 
(๐.๑ ก.   e   ๒ ก.)
ตั้งแต่
  ๕ ก.
  ขึ้นไป
(๕ ก.      e)

๑๐๐

๕๐๐

๑๐,๐๐๐

๑๐,๐๐๐

๒๐ e

๒๐ e

ชั้นสี่

ตั้งแต่
  ๕ ก.
  ขึ้นไป
(๕ ก. 
   e )

๑๐๐

๑,๐๐๐

๑๐ e

พิกัดกำลังต่ำสุดสำหรับการแบ่งชั้นความเที่ยงชั้นสอง
และชั้นสามของเครื่องชั่งที่ใช้ชั่งเพื่อประโยชน์ในการคำนวณค่าธรรมเนียม
ให้มีค่าน้อยกว่าที่กำหนดไว้ในตารางตามวรรคหนึ่งได้ ๕ e

ข้อ
๒๕  ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองรองของเครื่องชั่งให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

เครื่องชั่ง

ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง (e)

ส่วนแสดงค่าน้ำหนัก
  ไม่มีส่วนแสดงค่าน้ำหนัก
ช่วยเสริมสำหรับอ่านค่าละเอียด

ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
  =
  ค่าขั้นหมาย
มาตราของเครื่องชั่ง
  (d)

ส่วนแสดงค่าน้ำหนัก
  มีส่วนแสดงค่าน้ำหนัก
ช่วยเสริมสำหรับอ่านค่าละเอียด

ให้ผู้ผลิตเป็นผู้กำหนดค่าขั้นหมายมาตราตรวจ
รับรอง
  โดยให้เป็นไปตามข้อ ๒๔ และข้อ ๒๘ (๒)

ไม่มีส่วนแสดงค่าน้ำหนัก

ให้ผู้ผลิตเป็นผู้กำหนดค่าขั้นหมายมาตราตรวจ
รับรอง
  โดยให้เป็นไปตามข้อ ๒๔

ในกรณีเครื่องชั่งแบบแท่นชั่งซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่
๒๐ เมตริกตันขึ้นไป ไม่ว่าค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่งมีค่าเท่าใด ให้ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองมีค่าเป็น
๒๐ กิโลกรัมทุกกรณี
ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสำหรับเครื่องชั่งที่ได้รับคำรับรองก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด

ข้อ
๒๖  เครื่องชั่งที่มีช่วงการชั่งหลายช่วง
ซึ่งในแต่ละช่วงการชั่งมีค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองเป็น e๑ ,e๒ ,...er
โดยที่ e๑ < e๒ <...< er (เมื่อ r คือ เลขลำดับของช่วงการชั่ง) ค่าพิกัดกำลังต่ำสุด พิกัดกำลังสูงสุด และจำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
ต้องสอดคล้องตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในข้อ ๒๔

ข้อ
๒๗  เครื่องชั่งที่เปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราได้ต้องมีลักษณะเพิ่มเติม
ดังต่อไปนี้
(๑) ช่วงการชั่งย่อย
(ก) ให้ช่วงการชั่งย่อยแต่ละช่วงมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
๑) ค่าชั้นหมายมาตราตรวจรับรอง ei โดยให้ ei+๑> ei
๒) พิกัดกำลังสูงสุด Maxi
๓) พิกัดกำลังต่ำสุด Mini = Maxi-๑
(สำหรับ i = ๑ พิกัดกำลังต่ำสุด Min๑ = Min)
(ข) จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสำหรับช่วงการชั่งย่อย
(ni) แต่ละช่วงเท่ากับค่าที่คำนวณได้จากสูตร

Maxi
ni        =                           

ei

โดยที่
i คือ เลขลำดับของช่วงการชั่งย่อย มีค่าเป็น ๑, ๒,
....
(๒) ค่าชั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
(ei) จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองสำหรับช่วงการชั่งย่อย
(ni) แต่ละช่วง และพิกัดกำลังต่ำสุด (Min๑) ซึ่งเป็นหลักเกณฑ์การแบ่งชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่งที่เปลี่ยนแปลงขั้นหมายมาตราได้
ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์การแบ่งชั้นความเที่ยงของเครื่องชั่งที่กำหนดไว้ในตารางตามข้อ
๒๔
(๓) ค่าพิกัดกำลังสูงสุดของช่วงการชั่งย่อยแต่ละช่วงซึ่งคิดเป็นสัดส่วนระหว่างพิกัดกำลังสูงสุดของช่วงการชั่งย่อยใด
ๆ กับค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองของช่วงการชั่งย่อยถัดไปต้องสอดคล้องกับชั้นความเที่ยงและเป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้
ยกเว้นช่วงการชั่งย่อยช่วงสุดท้าย

ชั้นความเที่ยง

พิกัดกำลังสูงสุดของช่วงการชั่ง

ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองของช่วงการชั่งย่อยถัดไป
(Maxi / ei+๑)

ชั้นหนึ่ง

๕๐,๐๐๐

ชั้นสอง

๕,๐๐๐

ชั้นสาม

๕๐๐

ชั้นสี่

๕๐

(๔) เครื่องชั่งที่เปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราได้
หลังจากทำการทดน้ำหนักแล้ว เมื่อทำการชั่งในช่วงการชั่งย่อยใด
การแสดงค่าของช่วงการชั่งย่อยนั้น ต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ในส่วนนี้

ข้อ
๒๘  ส่วนแสดงค่าน้ำหนักช่วยเสริมสำหรับอ่านค่าละเอียดต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) ให้ใช้ส่วนแสดงค่าน้ำหนักช่วยเสริมสำหรับอ่านค่าละเอียดประกอบในเครื่องชั่งซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้นหนึ่งหรือชั้นสองเท่านั้น
โดยให้ใช้เฉพาะที่จะทำให้สามารถอ่านค่าตัวเลขที่อยู่ทางขวาของเครื่องหมายจุดทศนิยมได้
และห้ามใช้ประกอบในเครื่องชั่งที่เปลี่ยนค่าขั้นหมายมาตราได้  ทั้งนี้
ส่วนแสดงค่าน้ำหนักช่วยเสริมสำหรับอ่านค่าละเอียดดังกล่าว
อาจจะเป็นเครื่องมือซึ่งมีไรเดอร์
หรือส่วนที่ช่วยในการอ่านค่าน้ำหนักระหว่างขั้นหมายมาตรา
หรือส่วนช่วยแสดงค่าน้ำหนักเสริม หรือส่วนที่ช่วยแบ่งค่าน้ำหนักระหว่างขั้นหมายมาตราก็ได้
(๒) ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
ให้มีค่ามากกว่าค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่ง และไม่เกินกว่า ๑๐
เท่าของค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่ง หรือ d < e  ๑๐ d
และให้มีค่าเป็นสิบยกกำลัง k หรือ e = ๑๐k กิโลกรัม โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(๓) ค่าพิกัดกำลังต่ำสุดของเครื่องชั่งให้คำนวณตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ
๒๔
โดยในสดมภ์สุดท้ายของตารางให้แทนค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองด้วยค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่ง
(๔) ในกรณีเครื่องชั่งซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้นหนึ่งและมีค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่งน้อยกว่า
๐.๑ มิลลิกรัม จำนวนขั้นหมายมาตราตรวจรับรองอาจน้อยกว่า ๕๐,๐๐๐ ก็ได้

ข้อ
๒๙  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

อัตรา
เผื่อเหลือ
เผื่อขาด

น้ำหนักที่ใช้ทดสอบ (m) แสดงในหน่วยของค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง (e)

ชั้นหนึ่ง

ชั้นสอง

ชั้นสาม

ชั้นสี่

๐.๕ e

ตั้งแต่
  ๐ ถึง 
๕๐,๐๐๐
(๐  m  ๕๐,๐๐๐)

ตั้งแต่
  ๐ ถึง 
๕,๐๐๐
(๐  m  ๕,๐๐๐)

ตั้งแต่
  ๐ ถึง 
๕๐๐
(๐  m  ๕๐๐)

ตั้งแต่
  ๐ ถึง ๕๐

(๐  m  ๕๐)

๑.๐ e

มากกว่า
  ๕๐,๐๐๐ ถึง ๒๐๐,๐๐๐
(๕๐,๐๐๐ < m๒๐๐,๐๐๐)

มากกว่า
  ๕,๐๐๐ ถึง ๒๐,๐๐๐
(๕,๐๐๐ < m
๒๐,๐๐๐)

มากกว่า
  ๕๐๐ ถึง ๒,๐๐๐
(๕๐๐ < m
๒,๐๐๐)

มากกว่า
  ๕๐ ถึง ๒๐๐
(๕๐ < m  ๒๐๐)

๑.๕ e

มากกว่า
  ๒๐๐,๐๐๐
(๒๐๐,๐๐๐ < m)

มากกว่า
  ๒๐,๐๐๐ ถึง ๑๐๐,๐๐๐
(๒๐,๐๐๐ < m  ๑๐๐,๐๐๐)

มากกว่า
  ๒,๐๐๐ ถึง ๑๐,๐๐๐
(๒,๐๐๐ < m  
๑๐,๐๐๐)

มากกว่า
  ๒๐๐ ถึง ๑,๐๐๐
(๒๐๐ < m
๑,๐๐๐)

ข้อ
๓๐  อัตราความรู้สึกของเครื่องชั่งที่แสดงค่าเองไม่ได้นั้น
เมื่อวางน้ำหนักที่มีค่าเท่ากับอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่ค่าน้ำหนักใด ๆ
บนส่วนรับน้ำหนักของเครื่องชั่ง เข็มชี้ต้องเคลื่อนไปจากสภาวะสมดุลเดิมเป็นระยะอย่างน้อย
ดังต่อไปนี้
(๑) ๑ มิลลิเมตร
สำหรับเครื่องชั่งซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้นหนึ่ง หรือชั้นสอง
(๒) ๒ มิลลิเมตร
สำหรับเครื่องชั่งซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้นสาม หรือชั้นสี่
และมีพิกัดกำลังสูงสุดไม่เกิน ๓๐ กิโลกรัม
(๓) ๕ มิลลิเมตร สำหรับเครื่องชั่งซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้นสาม
หรือชั้นสี่ และมีพิกัดกำลังสูงสุดมากกว่า ๓๐ กิโลกรัม

ข้อ
๓๑  อัตราการตอบสนองของเครื่องชั่งในการทดสอบดิสคริมิเนชัน
ให้มีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) กรณีที่เป็นเครื่องชั่งที่แสดงค่าแบบแอนะล็อก
เมื่อเพิ่มหรือลดน้ำหนักที่มีค่าเท่ากับค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของน้ำหนักที่ทดสอบ
เครื่องชั่งต้องแสดงค่าเพิ่มขึ้นหรือลดลงไม่น้อยกว่า ๐.๗
เท่าของน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นหรือลดลง
(๒) กรณีที่เป็นเครื่องชั่งที่แสดงค่าแบบดิจิทัล
เมื่อเพิ่มหรือลดน้ำหนักที่มีค่าเท่ากับ ๑.๔ เท่าของค่าขั้นหมายมาตราของเครื่องชั่ง
เครื่องชั่งต้องแสดงค่าเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม

ข้อ
๓๒  ความแตกต่างของการแสดงค่าของเครื่องชั่งในการทดสอบความสามารถในการทำซ้ำได้ต้องมีค่าไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของน้ำหนักที่ทดสอบนั้น

ข้อ
๓๓  ความแตกต่างของการแสดงค่าของเครื่องชั่งในการทดสอบวางน้ำหนักที่ตำแหน่งต่าง
ๆ ต้องต่างกันไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของน้ำหนักที่ทดสอบนั้น
และการแสดงค่าเมื่อวางน้ำหนักที่แต่ละตำแหน่งต้องอยู่ภายในอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดนั้นด้วย

ข้อ
๓๔  ในการแสดงค่าน้ำหนัก
(๑) เครื่องชั่งที่มีส่วนแสดงค่าหลายส่วน
ส่วนแสดงค่าน้ำหนักทุกส่วนต้องแสดงค่าน้ำหนักต่างกันไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับน้ำหนักนั้น
(๒) การแสดงค่าแบบดิจิทัล
ค่าที่แสดงที่ส่วนแสดงค่าทุกส่วนต้องตรงกัน

ข้อ
๓๕  เครื่องชั่งสปริงต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) การแสดงค่าผลการชั่ง
(ก) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการชั่ง
(ข) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑ x ๑๐k ๒ x ๑๐k
หรือ ๕ x ๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(๒) ขั้นหมายมาตราที่หน้าปัดต้องแสดงให้เห็นเด่นชัด
ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่ใหญ่กว่าช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
และช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องมีระยะห่างกันไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(๓) ขั้นหมายมาตราศูนย์และขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าพิกัดกำลังสูงสุดต้องห่างกันไม่น้อยกว่า
๒ เซนติเมตร และต้องไม่มีที่กั้นเข็มชี้อัตราน้ำหนัก
(๔) หน้าปัดแสดงขั้นหมายมาตรา
ต้องมีสองหน้าปัดโดยตรึงติดแน่นกับตัวเครื่อง
และหน้าปัดทั้งสองต้องหันหน้าออกในทิศทางตรงกันข้าม
ยกเว้นเครื่องชั่งที่มีพิกัดกำลังไม่เกิน ๑ กิโลกรัมจะมีหน้าปัดเดียวโดยตรึงติดแน่นกับตัวเครื่องก็ได้
(๕) ให้มีตะกั่วตรึงหน้าปัดติดกับตัวเครื่อง
โดยปลายข้างหนึ่งทะลุหน้าปัดขึ้นมาสำหรับประทับเครื่องหมายคำรับรองของสำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขา
(๖) เข็มชี้อัตราน้ำหนักต้องยาวถึงขั้นหมายมาตราที่สั้นที่สุด
มีขนาดความกว้างโดยประมาณเท่ากับความกว้างของขั้นหมายมาตรา และอยู่ในลักษณะที่จะชี้ขั้นหมายมาตราได้โดยชัดเจน
ทั้งปลายเข็มต้องมีระยะห่างจากระนาบของขั้นหมายมาตราไม่เกิน ๕ มิลลิเมตร
(๗) ถาดรับของชั่งให้ทำด้วยโลหะหรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
และห้ามทาสี
(๘) กรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนตั้งศูนย์
ส่วนตั้งศูนย์นั้นต้องสามารถปรับเข็มชี้อัตราน้ำหนักให้เบี่ยงเบนไปจากศูนย์ได้ไม่เกินร้อยละ
๕ ของพิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องชั่ง
(๙) ถ้าเป็นเครื่องชั่งสปริงชนิดแขวน
ซึ่งมีถาดรับของชั่งอยู่ใต้หน้าปัด ต้องให้ถาดห้อยห่างจากห่วงที่เครื่อง
จะใช้ขอแทนห่วงสำหรับเกี่ยวถาดไม่ได้ แต่ถ้าเครื่องชั่งใดมีขอสำหรับเกี่ยวของชั่ง
จะให้ถาดรับของชั่งเกี่ยวกับขออีกต่อหนึ่งไม่ได้
(๑๐) เครื่องชั่งสปริงต้องมีพิกัดกำลังไม่เกิน ๖๐
กิโลกรัม

(๑๑) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการตรวจสอบตามเกณฑ์ของพิกัดกำลังและค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองของเครื่องชั่งสปริงทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
ให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

พิกัดกำลัง

ค่าขั้นหมาย
มาตราตรวจ
รับรอง (e)

พิกัดกำลังต่ำสุด (Min) ไม่น้อยกว่า

น้ำหนักที่ใช้ทดสอบ

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรอง

อัตราเผื่อเหลือ
เผื่อขาดสำหรับการตรวจสอบ

๓ กก.

๑๐ ก.

๑๐๐ ก.

ไม่เกิน
  ๐.๕ กก.

๕ ก.

๘ ก.

เกิน
  ๐.๕ กก. ขึ้นไป

๑๐ ก.

๑๕ ก.

๗ กก.

๒๐ ก.

๒๐๐ ก.

ไม่เกิน
  ๑ กก.

๑๐ ก.

๑๕ ก.

เกิน
  ๑ กก.
  ขึ้นไป

๒๐ ก.

๓๐ ก.

๑๕ กก.

๑๐๐ ก.

๕๐๐ ก.

ไม่เกิน
  ๒.๕ กก.

๒๕ ก.

๓๘ ก.

เกิน
  ๒.๕ กก. ขึ้นไป

๕๐ ก.

๗๕ ก.

๒๐ กก.

๑๐๐ ก.

๕๐๐ ก.

ไม่เกิน
  ๒.๕ กก.

๒๕ ก.

๓๘ ก.

เกิน
  ๒.๕ กก. ขึ้นไป

๕๐ ก.

๗๕ ก.

๓๕ กก.

๑๐๐ ก.

๑ ก.ก.

ไม่เกิน
  ๕ กก.

๕๐ ก.

๗๕ ก.

เกิน
  ๕ กก.
  ขึ้นไป

๑๐๐ ก.

๑๕๐ ก.

๖๐ กก.

๒๐๐ ก.

๒ ก.ก.

ไม่เกิน
  ๑๐ กก.

๑๐๐ ก.

๑๕๐ ก.

เกิน ๑๐
  กก.
  ขึ้นไป

๒๐๐ ก.

๓๐๐ ก.

เครื่องชั่งสปริงที่มีพิกัดกำลังไม่เกิน
๑ กิโลกรัม ให้ถือว่าเป็นเครื่องชั่งซึ่งมีชั้นความเที่ยง ชั้นสี่

ข้อ
๓๖  เครื่องชั่งวัดอัตราส่วนร้อยละของแป้งในหัวมันต้องมีลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องชั่งสตีลยาร์ดและมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) มีคันชั่ง ๒ คัน ตรึงติดแน่นกับฐานของเครื่องชั่ง
ในลักษณะที่ถอดออกจากตัวเครื่องได้ยาก ประกอบด้วย
(ก) คันชั่งตัวล่าง ใช้หาน้ำหนักและอัตราส่วนร้อยละของสิ่งสกปรก
โดยด้านบนของคันชั่งมีขั้นหมายมาตราแสดงอัตราน้ำหนักตั้งแต่ ๐ กิโลกรัมถึง ๕
กิโลกรัม ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราห่างกันขั้นละ ๓.๕
เซนติเมตร และบอกอัตราขั้นหมายมาตราละ ๐.๕ กิโลกรัม
ที่ด้านล่างของคันชั่งมีขั้นหมายมาตราแสดงอัตราส่วนร้อยละของสิ่งสกปรกตั้งแต่อัตราร้อยละ
๐ ถึงอัตราร้อยละ ๖๐ ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราห่างกันขั้นละ ๓.๕ มิลลิเมตร และบอกอัตราส่วนร้อยละขั้นหมายมาตราละ ๑ โดยขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราส่วนร้อยละ
๐ ต้องตรงกับขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราน้ำหนัก ๕ กิโลกรัม และขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราส่วนร้อยละ
๖๐ ต้องตรงกับขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราน้ำหนัก ๒ กิโลกรัม
(ข) คันชั่งตัวบน ใช้หาน้ำหนักของหัวมันในน้ำและอัตราส่วนร้อยละของแป้งในหัวมันด้านบนของคันชั่งมีขั้นหมายมาตราแสดงอัตราน้ำหนักตั้งแต่
๐ กรัมถึง ๗๕๐ กรัม ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราห่างกันขั้นละ ๑ เซนติเมตร
และบอกอัตราขั้นหมายมาตราละ ๑๐ กรัม
ที่ด้านล่างของคันชั่งมีขั้นหมายมาตราแสดงอัตราส่วนร้อยละของแป้งในหัวมันตั้งแต่อัตราส่วนร้อยละ
๑๐ ถึงอัตราส่วนร้อยละ ๓๔ ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราห่างกันขั้นละ ๑.๙๕ มิลลิเมตร และบอกอัตราส่วนร้อยละขั้นหมายมาตราละ ๐.๑ โดยขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราส่วนร้อยละ ๑๐
ต้องตรงกับขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราน้ำหนัก ๒๘๐ กรัม และขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราส่วนร้อยละ
๓๐ ต้องตรงกับขั้นหมายมาตราที่แสดงอัตราน้ำหนัก ๖๗๐ กรัม
(๒) มีส่วนรับน้ำหนัก ๒ อันซึ่งมีลักษณะที่น้ำสามารถไหลผ่านได้สะดวก
ส่วนรับน้ำหนักอันบนใช้สำหรับชั่งหัวมันในอากาศ
ส่วนรับน้ำหนักอันล่างใช้สำหรับชั่งหัวมันในน้ำ ส่วนรับน้ำหนักทั้งสองอันแขวนห้อยต่อกันในลักษณะที่ไม่สามารถถอดออกจากกันได้
(๓) มีส่วนตั้งศูนย์อยู่บนคันชั่งตัวล่างค่อนไปทางหัวของคันชั่ง
(๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของเครื่องชั่งวัดอัตราส่วนร้อยละของแป้งในหัวมัน
ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(ก) หนึ่งในสองร้อยของน้ำหนักที่ใช้ทดสอบ
สำหรับกรณีอัตราน้ำหนักไม่เกินหนึ่งในห้าของพิกัดกำลังสูงสุด
(ข) หนึ่งในห้าร้อยของน้ำหนักที่ใช้ทดสอบ
สำหรับกรณีอัตราน้ำหนักเกินหนึ่งในห้าของพิกัดกำลังสูงสุด
ให้นำความในข้อ
๑๙ (๑) (๒) (๓) (๔) (๕) (๖) (๗) (๘) (๙) (๑๐) และ (๑๑) มาใช้บังคับกับเครื่องชั่งวัดอัตราส่วนร้อยละของแป้งในหัวมัน โดยอนุโลม

ส่วนที่ ๒
เครื่องชั่งอัตโนมัติ

ข้อ
๓๗  ในส่วนนี้
ส่วนแสดงค่ารวม หมายความว่า
ส่วนที่แสดงค่าผลรวมของน้ำหนักของสิ่งของที่ถูกชั่งผ่านเครื่องชั่งสายพานลำเลียงหรือเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์
ส่วนแสดงค่ารวมหลัก หมายความว่า
ส่วนแสดงค่าน้ำหนักรวมทั้งหมดของสิ่งของที่ถูกชั่งผ่านเครื่องชั่งสายพานลำเลียงหรือเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์
ส่วนแสดงค่ารวมย่อย หมายความว่า
ส่วนแสดงน้ำหนักรวมของสิ่งของที่ถูกชั่งภายในช่วงระยะเวลาหนึ่งหรือที่ถูกชั่งติดต่อกันตามจำนวนครั้งที่กำหนด
ส่วนแสดงค่ารวมเสริม หมายความว่า
ส่วนแสดงค่าซึ่งมีค่าขั้นหมายมาตรามากกว่าค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมหลัก
และใช้ในการแสดงค่าน้ำหนักของสิ่งของที่ถูกชั่งผ่านเครื่องชั่งสายพานลำเลียงหรือเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์
ในระยะเวลายาวนานช่วงหนึ่ง
ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล หมายความว่า
ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมหลักหรือส่วนแสดงค่ารวมย่อย
อัตราการไหลสูงสุด หมายความว่า
อัตราการไหลสูงสุดของสิ่งของที่ชั่งเมื่อเครื่องชั่งอยู่ในขณะทำการชั่งที่พิกัดกำลังสูงสุดของส่วนชั่งน้ำหนักและด้วยความเร็วสายพานสูงสุด
อัตราการไหลต่ำสุด หมายความว่า
อัตราการไหลต่ำสุดที่เครื่องชั่งจะให้ผลการชั่งที่ถูกต้อง
น้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด หมายความว่า
น้ำหนักรวมของสิ่งของที่น้อยที่สุดที่เครื่องชั่งสายพานลำเลียงหรือเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์สามารถชั่งและรวมผลการชั่งได้โดยมีความคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์ไม่เกินกว่าที่ควรจะนำเครื่องชั่งไปใช้
ส่วนควบคุมการแสดงค่า หมายความว่า
ส่วนแสดงค่าที่สามารถใช้เป็นเครื่องชั่งสำหรับทดสอบความถูกต้องของเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์
เมื่อทดสอบด้วยน้ำหนักของสิ่งของที่ชั่งจริง
ค่าขั้นหมายมาตราควบคุม หมายความว่า ค่าที่แสดงเป็นหน่วยของน้ำหนักของส่วนควบคุมการแสดงค่า
รอบการชั่ง หมายความว่า
ลำดับขั้นตอนการชั่งน้ำหนักตั้งแต่การป้อนสิ่งของที่ต้องการชั่งครั้งหนึ่งลงสู่ส่วนรับน้ำหนัก
การดำเนินการชั่ง และการส่งจ่ายสิ่งของที่ผ่านการชั่งออกไปรวมไว้ในที่เดียวกัน

ข้อ
๓๘  เครื่องชั่งอัตโนมัติชนิดเครื่องชั่งสายพานลำเลียงต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ความเที่ยงของเครื่องชั่งสายพานลำเลียง แบ่งเป็น
๓ ชั้น คือ
(ก) ชั้น ๐.๕
(ข) ชั้น ๑
(ค) ชั้น ๒
(๒) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
เป็นร้อยละของน้ำหนักที่ใช้ทดสอบทั้งหมด

สำหรับการใช้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง

สำหรับการตรวจสอบ

๐.๕

๐.๒๕

๐.๕

๑

๐.๕

๑.๐

๒

๑.๐

๒.๐

(ข) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) ให้ใช้ในกรณีที่สิ่งของที่ชั่งมีค่าไม่น้อยกว่าน้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด
และหากอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดไม่เป็นตัวเลขลงตัวตามค่าขั้นหมายมาตรารวมผลให้ทำการปัดค่าให้ใกล้เคียงที่สุดกับค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
(๓) ส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าใด ๆ
ซึ่งมีค่าขั้นหมายมาตราเท่ากันต้องแสดงค่าผลการชั่งตรงกัน
(๔) ค่าต่ำสุดของน้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด
ต้องไม่น้อยกว่าค่าที่มากที่สุดของค่าต่อไปนี้
(ก) ร้อยละ ๒ ของน้ำหนักชั่งได้รวมทั้งหมดภายในระยะเวลา
๑ ชั่วโมงที่อัตราการไหลสูงสุด
(ข) น้ำหนักรวมที่ได้จากการชั่งโดยสายพานลำเลียงหมุนจำนวน
๑ รอบที่อัตราการไหลสูงสุด
(ค) ค่าน้ำหนักที่ได้ต้องสอดคล้องกับค่าขั้นหมายมาตรารวมผลและเป็นไปตามตารางที่กำหนด
ดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยง

ค่าน้ำหนักที่เป็นจำนวนเท่าของ
ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล

๐.๕

๘๐๐

๑

๔๐๐

๒

๒๐๐

(๕) อัตราการไหลต่ำสุด
(ก) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงชนิดมีความเร็วสายพานอัตราเดียว
ต้องมีค่าอัตราการไหลต่ำสุดไม่เกินร้อยละ ๒๐ ของอัตราการไหลสูงสุด ในกรณีหลังการติดตั้งทดสอบใช้งานแล้ว
ค่าอัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่เกินร้อยละ ๓๕ ของอัตราการไหลสูงสุด
(ข) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงชนิดที่ปรับเปลี่ยนความเร็วสายพานได้
และมีความเร็วสายพานหลายอัตรา ต้องมีค่าอัตราการไหลต่ำสุดน้อยกว่าร้อยละ ๒๐
ของอัตราการไหลสูงสุด และค่าน้ำหนักสุทธิขณะใด ๆ
บนส่วนชั่งน้ำหนักต้องมีค่าไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๒๐ ของพิกัดกำลังสูงสุด
(๖) ถ้ามีปัจจัยอื่นที่มีผลต่อความถูกต้องของเครื่องชั่งสายพานลำเลียง
เช่น การเปลี่ยนแปลงความเร็วสายพาน ความเที่ยงตรงของการตั้งศูนย์ การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ
และการเปลี่ยนแปลงแรงดัน หรือความถี่ของกระแสไฟฟ้า
สำนักงานกลางอาจกำหนดวิธีการทดสอบเพิ่มเติมได้ เพื่อหาความคลาดเคลื่อนของเครื่องชั่งสายพานลำเลียงที่เกิดจากปัจจัยนั้น
(๗) ความสามารถในการทำซ้ำได้หรือผลต่างระหว่างความคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์ของการชั่งหลาย
ๆ ครั้งติดต่อกันด้วยสภาวะน้ำหนักชั่งเดียวกัน
โดยมีสภาวะแวดล้อมของส่วนรับน้ำหนักเหมือนกันต้องมีค่าไม่เกินค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามที่กำหนดไว้ใน
(๒)
(๘) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการทดสอบการแสดงค่าศูนย์
เมื่อสายพานลำเลียงหมุนครบหนึ่งรอบ
การเปลี่ยนแปลงของการแสดงค่าศูนย์เมื่อไม่มีน้ำหนักสิ่งของบนสายพานลำเลียงต้องไม่แสดงค่าเกินกว่าค่าน้ำหนักรวมที่อัตราการไหลสูงสุดภายในช่วงระยะเวลาทดสอบ
ซึ่งคำนวณเป็นร้อยละ ดังต่อไปนี้
(ก) ร้อยละ ๐.๐๕
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๐.๕
(ข) ร้อยละ ๐.๑
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๑
(ค) ร้อยละ ๐.๒
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๒
(๙) ดิสคริมิเนชันของส่วนแสดงค่า ใช้สำหรับการตั้งศูนย์โดยทำการทดสอบให้สายพานหมุนครบจำนวนรอบและใช้ช่วงระยะเวลา
๓ นาที
เมื่อใส่น้ำหนักลงหรือเอาน้ำหนักออกจากส่วนรับน้ำหนักของเครื่องชั่งสายพานลำเลียง
เครื่องชั่งต้องสามารถแสดงค่าแตกต่างจากการแสดงค่าศูนย์เมื่อไม่มีน้ำหนักมีค่าเท่ากับร้อยละของพิกัดกำลังสูงสุด
ดังต่อไปนี้
(ก) ร้อยละ ๐.๐๕
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๐.๕
(ข) ร้อยละ ๐.๑
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๑
(ค) ร้อยละ ๐.๒
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๒
(๑๐) การเข้าสู่สภาวะเสถียรของศูนย์
ในกรณีที่ทำการตั้งศูนย์แล้ว เมื่อทำการชั่ง โดยไม่มีน้ำหนักสิ่งของบนสายพาน
ผลต่างระหว่างผลการแสดงการชั่งของค่าที่มากที่สุดและน้อยที่สุดจากการชั่งในจำนวน ๕
ครั้งติดต่อกัน โดยมีระยะเวลาในการชั่งแต่ละครั้ง ๓ นาที ต้องไม่เกินค่าน้ำหนักรวมในระยะเวลา
๑ ชั่วโมงที่อัตราการไหลสูงสุด ซึ่งคำนวณเป็นร้อยละ ดังต่อไปนี้
(ก) ร้อยละ ๐.๐๐๑๘
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๐.๕
(ข) ร้อยละ ๐.๐๐๓๕
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๑
(ค) ร้อยละ ๐.๐๐๗๐ สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น
๒
(๑๑) การเปลี่ยนแปลงสูงสุดระหว่างการทดสอบการแสดงค่าศูนย์
เมื่อน้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุดมีค่าเท่ากับหรือน้อยกว่าน้ำหนักรวมเมื่อสายพานลำเลียงหมุนครบ
๓ รอบที่อัตราการไหลสูงสุด การทดสอบการแสดงค่าศูนย์ตาม (๘)
ส่วนแสดงค่ารวมต้องไม่เปลี่ยนแปลงค่าที่แสดงไว้จากเมื่อเริ่มต้นเกินกว่าค่าน้ำหนักรวมที่อัตราการไหลสูงสุด
ซึ่งคำนวณเป็นร้อยละ ดังต่อไปนี้
(ก) ร้อยละ ๐.๑๘
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๐.๕
(ข) ร้อยละ ๐.๓๕ สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น
๑
(ค) ร้อยละ ๐.๗
สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๒
(๑๒) เพื่อความปลอดภัยในการทำงาน
ให้เครื่องชั่งสายพานลำเลียงมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) ขณะทำการชั่ง ส่วนแสดงค่ารวมหลัก ต้องไม่สามารถปรับไปแสดงค่าศูนย์ได้
(ข) ส่วนทำงานต่าง ๆ
ของเครื่องชั่งสายพานลำเลียงเมื่ออยู่ในตำแหน่งพักต้องไม่สามารถทำงานได้
(ค) ถ้ามีส่วนแสดงค่าแบบรีโมต
เมื่อเครื่องชั่งสายพานลำเลียงทำการชั่งเกินกว่าช่วงการชั่งตาม (๑๔) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงต้องแสดงสัญลักษณ์ให้เห็นหรือส่งเสียงเตือนอย่างต่อเนื่อง
(๑๓) ส่วนแสดงค่ารวมและส่วนพิมพ์ค่า
(ก) ผลการชั่งที่แสดงโดยส่วนแสดงค่ารวมและส่วนพิมพ์ค่า
ต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการชั่งกำกับให้เข้าใจง่ายและอ่านได้ชัดเจน
(ข) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒ x ๑๐k
หรือ ๕ x ๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมย่อย
ต้องมีค่าเท่ากับค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมหลัก
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมเสริม
ต้องมีค่าอย่างน้อยที่สุดเท่ากับ ๑๐ เท่าของค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
(จ) พิสัยการแสดงค่าของเครื่องชั่งสายพานลำเลียงต้องมีส่วนแสดงค่ารวมอย่างน้อยหนึ่งส่วนที่มีขีดความสามารถในการแสดงค่าเท่ากับปริมาณน้ำหนักสิ่งของที่ทำการชั่งในช่วงระยะเวลา
๑๐ ชั่วโมง ที่อัตราการไหลสูงสุด
(ฉ) ส่วนแสดงค่ารวม ต้องติดตั้งเชื่อมต่อกับส่วนพิมพ์ค่าอย่างถาวร
(๑๔) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงต้องแสดงสัญลักษณ์ให้เห็นหรือส่งเสียงเตือนอย่างต่อเนื่องเมื่อเครื่องชั่งสายพานลำเลียงทำการชั่งเกินกว่าช่วงการชั่ง
ดังต่อไปนี้
(ก) น้ำหนักที่ชั่งขณะนั้นมีค่าสูงกว่าพิกัดกำลังสูงสุด
(ข) อัตราการไหลมีค่าสูงกว่าค่าอัตราการไหลสูงสุดหรือต่ำกว่าอัตราการไหลต่ำสุด
(๑๕) ส่วนตั้งศูนย์
ช่วงการตั้งศูนย์ของเครื่องชั่งสายพานลำเลียงต้องมีค่าไม่เกินร้อยละ ๔
ของพิกัดกำลังสูงสุด
(๑๖) ส่วนตั้งศูนย์กึ่งอัตโนมัติ
(ก) ต้องตั้งศูนย์ได้เมื่อสายพานหมุนครบจำนวนรอบ
(ข) ต้องแสดงสภาวะสิ้นสุดการทำงานของการตั้งศูนย์
(ค) ต้องแสดงขอบเขตของการปรับค่าได้
(๑๗) ส่วนตั้งศูนย์อัตโนมัติ
นอกจากต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ใน (๑๖) แล้วต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้ด้วย
(ก) ต้องสามารถทำให้หยุดการทำงานได้ระหว่างทำการทดสอบความถูกต้องของเครื่องชั่ง
(ข) ถ้าเครื่องชั่งสายพานลำเลียงมีส่วนตั้งศูนย์อัตโนมัติ
เครื่องชั่งนั้นต้องมีระบบป้องกันการตั้งศูนย์ขณะที่อยู่ในขั้นตอนการชั่ง
(๑๘) ส่วนถ่ายทอดสัญญาณการเคลื่อนที่
(ก) ต้องสามารถทำงานได้อย่างถูกต้องในขณะที่เครื่องชั่งสายพานลำเลียงทำงาน
ไม่ว่าจะมีสิ่งของบนเครื่องชั่งนั้นหรือไม่ก็ตาม
(ข) สัญญาณวัดต้องมีค่าสอดคล้องกับการเคลื่อนที่ของสายพานและไม่เกินความยาวช่วงการชั่งน้ำหนัก
(ค) ต้องจัดให้มีที่ผนึกสำหรับส่วนปรับแต่งของส่วนถ่ายทอดสัญญาณการเคลื่อนที่
(๑๙) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงที่มีส่วนรับน้ำหนักชนิดอินคลูซิฟออฟคอนเวเยอร์สายพานลำเลียงต้องมีรูปทรงที่คงรูป
(๒๐) ความลาดเอียงของแนวลูกกลิ้งที่รับสายพาน
ต้องไม่ทำให้สิ่งของที่อยู่บนสายพานเกิดการลื่นไถล
(๒๑) ความเร็วของสายพานขณะทำการชั่งต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงชนิดมีความเร็วสายพานอัตราเดียว
ความเร็วของสายพานต้องเปลี่ยนแปลงไม่เกินร้อยละ ๕ ของความเร็วระบุ
(ข) สำหรับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงชนิดที่ปรับเปลี่ยนความเร็วสายพานได้
ความเร็วสายพานต้องเปลี่ยนแปลงไม่เกินร้อยละ ๕ ของความเร็วที่ตั้งค่าไว้
(๒๒) ถ้าความยาวช่วงการชั่งน้ำหนักสามารถปรับได้
ต้องมีที่ผนึกสำหรับปรับค่าความยาวนั้น
(๒๓) ต้องมีระบบป้องกันไม่ให้เครื่องชั่งสายพานลำเลียงชั่งน้ำหนักเกินพิกัดกำลังสูงสุด
(๒๔) สามารถป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
และคลื่นความถี่วิทยุ ไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของเครื่องชั่งสายพานลำเลียง
ส่วนแสดงค่า ส่วนบันทึกค่า และส่วนพิมพ์ค่า
(๒๕) เครื่องชั่งสายพานลำเลียงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนตัวเครื่องโดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(ก) ชั้นความเที่ยง
(ข) ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
(ค) อัตราการไหลสูงสุด
(ง) อัตราการไหลต่ำสุด
(จ) น้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด
(ฉ) พิกัดกำลังสูงสุด
(ช) ความยาวช่วงการชั่งน้ำหนัก
สำหรับเครื่องชั่งที่มีส่วนรับน้ำหนักชนิดเวเทเบิ้ล
(ซ) ความเร็วระบุหรือพิสัยความเร็วสายพาน
(๒๖) ให้นำความในข้อ ๑๙ (๑๔)
มาใช้บังคับกับเครื่องชั่งสายพานลำเลียงที่มีส่วนประกอบเป็นอิเล็กทรอนิกส์โดยอนุโลม

ข้อ
๓๙  เครื่องชั่งอัตโนมัติชนิดเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์ต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ความเที่ยงของเครื่องชั่งแบบฮอปเปอร์ แบ่งเป็น ๔
ชั้น คือ
(ก) ชั้น ๐.๒
(ข) ชั้น ๐.๕
(ค) ชั้น ๑
(ง) ชั้น ๒
(๒) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
เป็นร้อยละของน้ำหนักที่ใช้ทดสอบทั้งหมด

สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง

สำหรับการตรวจสอบ

ชั้น
  ๐.๒

               ๐.๑๐

๐.๒

ชั้น
  ๐.๕

               ๐.๒๕

๐.๕

ชั้น
  ๑

               ๐.๕

๑.๐

ชั้น
  ๒

               ๑.๐

๒.๐

(ข) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) ให้ใช้ในกรณีที่สิ่งของที่ชั่งมีค่าไม่น้อยกว่าน้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด
และหากอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดไม่เป็นตัวเลขลงตัวตามค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
ให้ทำการปัดค่าให้ใกล้เคียงที่สุดกับค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
(ค) ถ้าเครื่องชั่งสามารถทำงานแบบไม่อัตโนมัติได้
ให้ทดสอบความถูกต้องของเครื่องชั่งโดยใช้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดไว้สำหรับเครื่องชั่งไม่อัตโนมัติ
(๓) การแสดงผลการชั่งและค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมและส่วนพิมพ์ค่า
ให้นำความในข้อ ๓๘ (๑๓) (ก) และ (ข) มาใช้บังคับโดยอนุโลม
(๔) ค่าขั้นหมายมาตรารวมผลต้องมีค่า ดังต่อไปนี้
(ก) ไม่น้อยกว่าร้อยละ ๐.๐๑
ของพิกัดกำลังสูงสุด
(ข) ไม่มากกว่าร้อยละ ๐.๒
ของพิกัดกำลังสูงสุด
(๕) น้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุดต้องไม่น้อยกว่าพิกัดกำลังต่ำสุดและค่าตามตาราง
ดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยง

น้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด

ชั้น ๐.๒

๑๐๐๐ x ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล

ชั้น
  ๐.๕

๔๐๐ x ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล

ชั้น ๑

๒๐๐ x ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล

ชั้น ๒

๑๐๐ x ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล

(๖) ความแตกต่างของผลการชั่งของส่วนแสดงค่าและส่วนพิมพ์ค่าใด
ๆ ซึ่งมีค่าขั้นหมายมาตราเท่ากันที่น้ำหนักชั่งเดียวกันต้องมีค่า ดังต่อไปนี้
(ก) มีค่าเท่ากับศูนย์ สำหรับส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าแบบดิจิทัล
(ข) มีค่าไม่มากกว่าค่าสัมบูรณ์ของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
สำหรับส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าแบบแอนะล็อก
(๗) ถ้ามีปัจจัยอื่นที่มีผลต่อความถูกต้องของเครื่องชั่ง
เช่น การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ และการเปลี่ยนแปลงแรงดันหรือความถี่ของกระแสไฟฟ้า
ให้นำความในข้อ ๓๘ (๖) มาใช้บังคับโดยอนุโลม
(๘) เพื่อความปลอดภัยในการทำงาน
ให้เครื่องชั่งมีลักษณะดังต่อไปนี้
(ก) ถ้าการทำงานอัตโนมัติของเครื่องชั่งต้องหยุดลง
การพิมพ์ผลการชั่งต้องไม่สามารถดำเนินการได้ หรือแสดงเครื่องหมายพิเศษ และต้องมีเสียงสัญญาณเตือนหากเครื่องชั่งอยู่ในสภาวะดังต่อไปนี้
๑) ทำการชั่งน้ำหนักสูงเกินกว่าพิกัดกำลังสูงสุดมากกว่า ๙
เท่าของค่าขั้นหมายมาตราควบคุม หรือ
๒) ค่าของน้ำหนักที่ทำการชั่งและส่งจ่ายออกไปมีค่าน้อยกว่าพิกัดกำลังต่ำสุด
เว้นแต่เป็นการชั่งครั้งสุดท้าย
(ข) เครื่องชั่งต้องไม่สามารถถูกปรับแต่งใด ๆ
ได้ในขณะที่เครื่องชั่งอยู่ในขั้นตอนการชั่งอัตโนมัติ
เว้นแต่เป็นการทดสอบเครื่องชั่ง
(ค) สิ่งของที่ยังคงค้างอยู่ในส่วนรับน้ำหนักหลังจากส่งจ่ายออกไปในรอบการชั่งหนึ่งๆ
ต้องไม่มีผลกระทบต่อผลการชั่งครั้งต่อไป
(ง) ถ้าระบบการชั่งมีระบบกำจัดฝุ่น
ระบบกำจัดฝุ่นนั้นต้องไม่มีผลต่อความถูกต้องของเครื่องชั่ง
(๙) ส่วนตั้งศูนย์
ในกรณีของเครื่องชั่งที่ไม่มีการทดน้ำหนักหลังจากทำการชั่งและส่งจ่ายสิ่งของออกไปแต่ละรอบการชั่ง
ส่วนตั้งศูนย์ต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(ก) ส่วนตั้งศูนย์ต้องสามารถทำการตั้งศูนย์ได้เที่ยงตรง
โดยมีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากหรือฝ่ายน้อยไม่เกิน ๐.๒๕
เท่าของค่าขั้นหมายมาตราที่เล็กที่สุดของส่วนแสดงค่า
(ข) พิสัยการตั้งศูนย์ต้องมีค่าไม่เกินร้อยละ ๔
ของพิกัดกำลังสูงสุด
(ค) การทำงานอัตโนมัติของเครื่องชั่งต้องหยุดทันที
ถ้าการแสดงค่าศูนย์เปลี่ยนแปลงไป ดังต่อไปนี้
๑) ตั้งแต่ค่าขั้นหมายมาตรารวมผลขึ้นไป
สำหรับเครื่องชั่งที่มีส่วนตั้งศูนย์อัตโนมัติ หรือ
๒) ตั้งแต่กึ่งหนึ่งของค่าขั้นหมายมาตรารวมผลขึ้นไป สำหรับเครื่องชั่งที่มีส่วนตั้งศูนย์กึ่งอัตโนมัติหรือส่วนตั้งศูนย์ไม่อัตโนมัติ
(๑๐) เครื่องชั่งที่มีส่วนควบคุมการแสดงค่า ส่วนรับน้ำหนักของเครื่องชั่งต้องมีที่วางตุ้มน้ำหนักแบบมาตราเพื่อทดสอบเครื่องชั่งได้ตามตารางดังต่อไปนี้

พิกัดกำลังสูงสุด
(Max)

น้ำหนักต่ำสุดของ
ตุ้มน้ำหนักแบบมาตรา

Max ๕ เมตริกตัน

Max

๕ เมตริกตัน < Max
  < ๒๕ เมตริกตัน

๕ เมตริกตัน

๒๕ เมตริกตัน < Max ๕๐ เมตริกตัน

ร้อยละ ๒๐ ของ Max

๕๐ เมตริกตัน < Max

๑๐ เมตริกตัน

(๑๑) ส่วนแสดงค่ารวมและส่วนพิมพ์ค่า
(ก) เครื่องชั่งต้องมีส่วนแสดงค่ารวมหลัก
(ข) ในกรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนพิมพ์ค่า ส่วนแสดงค่ารวมหลักต้องไม่สามารถตั้งกลับไปแสดงค่าศูนย์ได้
หากส่วนพิมพ์ค่ายังไม่พิมพ์ค่าน้ำหนักรวมซึ่งแสดงไว้ครั้งสุดท้ายอย่างอัตโนมัติก่อน
(ค) ในกรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนพิมพ์ค่า
หากการทำงานอัตโนมัติของเครื่องชั่งหยุดลง ส่วนพิมพ์ค่าต้องพิมพ์ค่าน้ำหนักรวมที่แสดงไว้ครั้งสุดท้ายอย่างอัตโนมัติ
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมทุกส่วนต้องมีค่าเท่ากัน
ยกเว้นส่วนแสดงค่ารวมเสริม
(จ) ค่าขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่ารวมเสริม
ต้องมีค่าอย่างน้อยที่สุดเท่ากับ ๑๐ เท่า ของค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
(๑๒) เครื่องชั่งต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนตัวเครื่องโดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจนและลบเลือกยาก
(ก) ชั้นความเที่ยง
(ข) พิกัดกำลังสูงสุด
(ค) พิกัดกำลังต่ำสุด
(ง) น้ำหนักชั่งรวมได้ต่ำสุด
(จ) ค่าขั้นหมายมาตรารวมผล
(๑๓) ถ้าเครื่องชั่งมีส่วนประกอบเป็นอิเล็กทรอนิกส์
ให้นำความในข้อ ๑๙ (๑๔) มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ส่วนที่ ๓
ตุ้มน้ำหนัก

ข้อ
๔๐  ตุ้มน้ำหนักต้องทำด้วยโลหะ
หรือโลหะผสมอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่มีความแข็งไม่น้อยกว่าความแข็งของทองเหลือง
เว้นแต่
(๑) ตุ้มน้ำหนักที่มีขนาดอัตราน้ำหนักต่ำกว่า ๑ กรัม
จะทำด้วยอะลูมิเนียมก็ได้
(๒) ตุ้มน้ำหนักที่มีขนาดอัตราน้ำหนักต่ำกว่า ๕๐ กรัม
ห้ามทำด้วยเหล็ก ยกเว้นเหล็กกล้าไร้สนิม

ข้อ
๔๑  ตุ้มน้ำหนักต้องมีดลภาคเกลี้ยง
จะทำเป็นรูปทรงกระบอก หรือเหลี่ยม หรือแผ่น หรือเป็นเส้นลวด
หรือรูปทรงอื่นใดที่คล้ายคลึงกันก็ได้
ตุ้มน้ำหนักที่มีขนาดอัตราน้ำหนักสูงกว่า
๑ กรัม ต้องไม่มีแง่หรือมุมที่คม

ข้อ
๔๒  ตุ้มน้ำหนักต้องไม่เคลือบด้วยวัสดุที่หนา
อ่อนหรือเปราะ
ตุ้มน้ำหนักที่เป็นสนิมง่ายต้องป้องกันสนิม
โดยการ เคลือบ ชุบ ทาสี หรือโดยวิธีอื่นใดที่ป้องกันสนิมได้

ข้อ
๔๓  ตุ้มน้ำหนักที่มีรูไว้สำหรับใส่วัสดุปรับน้ำหนักเพื่อทำให้ตุ้มน้ำหนักตรงอัตรานั้น
ต้องทำให้มีลักษณะที่ใส่วัสดุปรับน้ำหนักได้พอดีหรือไม่หลุดออกได้โดยง่าย
วัสดุปรับน้ำหนักตามวรรคหนึ่งให้ทำด้วยโลหะ
และห้ามยื่นพ้นดลภาคของตุ้มน้ำหนัก

ข้อ
๔๔  ตุ้มน้ำหนักที่มีห่วงหิ้ว
ห่วงหิ้วนั้นต้องไม่สามารถถอดแยกออกไปจากตุ้มน้ำหนักได้

ข้อ
๔๕  ตุ้มน้ำหนักที่มีขนาดอัตราน้ำหนักต่ำกว่า
๑ กรัม ต้องแสดงอัตราน้ำหนักด้วยจุด ขีด ตัวเลข
หรือวิธีหนึ่งวิธีใดที่เป็นมาตรฐานสากล

ข้อ
๔๖  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของตุ้มน้ำหนักที่ไม่ได้ใช้ชั่งอัญมณี
ให้มีฝ่ายมากเท่านั้นตามตารางดังต่อไปนี้

ขนาดอัตราน้ำหนัก

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๕๐ กิโลกรัม
๒๐ กิโลกรัม
๑๐ กิโลกรัม
๕ กิโลกรัม
๒ กิโลกรัม
๑ กิโลกรัม
๕๐๐ กรัม
๒๐๐ กรัม
๑๐๐ กรัม
๕๐ กรัม
๒๐ กรัม
๑๐ กรัม
๕ กรัม
๒ กรัม
๑ กรัม

๒๕ กรัม
๑๐ กรัม
๕ กรัม
๒.๕ กรัม
๑ กรัม
๕๐๐ มิลลิกรัม
๒๕๐ มิลลิกรัม
๑๐๐ มิลลิกรัม
๕๐ มิลลิกรัม
๓๐ มิลลิกรัม
๒๕ มิลลิกรัม
๒๐ มิลลิกรัม
๑๕ มิลลิกรัม
๑๒ มิลลิกรัม
๑๐ มิลลิกรัม

ข้อ
๔๗  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของตุ้มน้ำหนักที่ใช้ชั่งอัญมณี
ให้มีฝ่ายมากเท่านั้นตามตารางดังต่อไปนี้

ขนาดอัตราน้ำหนัก

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๕๐๐    กะรัต    หรือ     ๑๐๐    กรัม
๒๐๐    กะรัต     หรือ     ๔๐     กรัม
๑๐๐    กะรัต     หรือ     ๒๐     กรัม
๕๐     กะรัต     หรือ     ๑๐     กรัม
๒๐      กะรัต    หรือ       ๔      กรัม
๑๐      กะรัต    หรือ       ๒      กรัม
๕        กะรัต    หรือ       ๑      กรัม
๒        กะรัต    หรือ     ๔๐๐    มิลลิกรัม
๑        กะรัต    หรือ     ๒๐๐    มิลลิกรัม
๕        เดซิกะรัต   หรือ ๑๐๐    มิลลิกรัม
๒        เดซิกะรัต   หรือ    ๔๐   มิลลิกรัม
๑        เดซิกะรัต   หรือ    ๒๐   มิลลิกรัม
๕        เซนติกะรัต หรือ    ๑๐   มิลลิกรัม
๒        เซนติกะรัต หรือ
       ๔    มิลลิกรัม
๑        เซนติกะรัต  หรือ      ๒   มิลลิกรัม

๓๐
  มิลลิกรัม
๒๕
  มิลลิกรัม
๑๕ มิลลิกรัม
๑๐
  มิลลิกรัม
๖
  มิลลิกรัม
๓
  มิลลิกรัม
๒
  มิลลิกรัม
๑
  มิลลิกรัม
๑
  มิลลิกรัม
๑
  มิลลิกรัม
๐.๕ มิลลิกรัม
๐.๕ มิลลิกรัม
๐.๕ มิลลิกรัม
๐.๒ มิลลิกรัม
๐.๒ มิลลิกรัม

ข้อ
๔๘  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการตรวจสอบตุ้มน้ำหนัก
ทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยให้มีค่าตามที่กำหนดไว้สำหรับตุ้มน้ำหนักชนิดนั้น ๆ 

หมวด ๓
เครื่องตวง

ส่วนที่ ๑
เครื่องตวงของเหลว

ข้อ
๔๙  เครื่องตวงของเหลวชนิดที่ไม่มีขั้นหมายมาตราต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) ตัวเครื่องตวงต้องทำด้วยแก้ว โลหะ
โดยโลหะนั้นต้องหนาพอที่จะไม่ให้เครื่องตวงนั้นเสียรูปทรงได้ง่าย
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) พิกัดกำลังของเครื่องตวงต้องแสดงไว้ที่ด้านนอกของเครื่องให้เห็นได้ชัดเจน
และมีลักษณะถาวร โดยต้องกำหนดด้วยการเติมของเหลวเสมอริม หรือโดยการแสดงแผ่น แท่ง
หรือเส้น ณ จุดที่บอกปริมาตรสูงสุดของเครื่องตวงนั้น
โดยไม่รวมส่วนที่เป็นปริมาตรของปากของเครื่องตวงนั้น
(๓) ถ้ามีปลอกรัดเพื่อให้เครื่องตวงนั้นมั่นคง
ปลอกรัดนั้นต้องติดแน่นอยู่ภายนอกเครื่อง
ห้ามมีรอยขีดไว้ภายในเครื่องเป็นส่วนแบ่งขั้นหมายมาตรา
(๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังให้มีฝ่ายมากได้ไม่เกินที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้

พิกัดกำลัง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๒๐ ลิตร
๑๐ ลิตร
๕ ลิตร
๒ ลิตร
๑ ลิตร
๕๐๐ มิลลิลิตร
๒๐๐ มิลลิลิตร
๑๐๐ มิลลิลิตร
๕๐ มิลลิลิตร

๗๕ มิลลิลิตร
๕๐ มิลลิลิตร
๒๕ มิลลิลิตร
๑๐ มิลลิลิตร
๕ มิลลิลิตร
๕ มิลลิลิตร
๒ มิลลิลิตร
๒ มิลลิลิตร
๑ มิลลิลิตร

(ข) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังให้มีฝ่ายน้อยได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งของฝ่ายมาก

ข้อ
๕๐  เครื่องตวงของเหลวชนิดที่มีขั้นหมายมาตราต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ต้องมีรูปทรงกระบอก
(๒) ตัวเครื่องตวงให้ทำด้วยแก้ว หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๓) ตัวเครื่องตวงต้องมีความหนาสม่ำเสมอและสามารถทำให้มองเห็นระดับของของเหลวที่บรรจุอยู่ข้างในได้
(๔) เมื่อวัดระยะภายในของเครื่องตวงจากก้นเครื่องตวงถึงขีดขั้นหมายมาตราสูงสุดต้องมีระยะไม่น้อยกว่า
๕ เท่าของเส้นผ่าศูนย์กลางภายในของเครื่องตวง
(๕) ฐานตั้งเครื่องตวงต้องอยู่ในแนวตั้งฉากกับแนวดิ่งของเครื่องตวง
และต้องมีขนาดใหญ่พอที่จะไม่ทำให้เครื่องตวงซึ่งว่างเปล่าล้มเมื่อวางเครื่องตวงบนพื้นเอียงซึ่งทำมุม
๑๕ องศากับพื้นราบ
(๖) ขีดขั้นหมายมาตราต้องตั้งฉากกับแนวดิ่งของเครื่องตวง
ขีดขั้นหมายมาตราทุกขีดต้องขนานกัน มีความหนาสม่ำเสมอ เห็นชัดเจน อ่านง่าย
และมีลักษณะถาวร
(๗) ต้องมีข้อความหรือเครื่องหมายที่แสดงว่าเครื่องตวงใช้สำหรับจ่าย
เช่น to deliver หรือ TD หรือ
Ex หรือเครื่องตวงใช้สำหรับรับ เช่น to contain TC หรือ In และให้แสดงอุณหภูมิอ้างอิงของเครื่องตวงนั้นด้วย
(๘) ขั้นหมายมาตราหลักต้องแสดงค่าปริมาตรให้เห็นชัดเจน
อ่านง่าย และมีลักษณะถาวร
(๙) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังสำหรับเครื่องตวงของเหลวชนิดที่มีขั้นหมายมาตราแสดงปริมาตรเดียว
และเครื่องตวงของเหลวชนิดที่มีขั้นหมายมาตราแสดงปริมาตรหลายปริมาตรทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยให้เป็นไปตามตารางใน
(ก) หรือ (ข) แล้วแต่กรณี ดังต่อไปนี้
(ก) เครื่องตวงของเหลวชนิดที่มีขั้นหมายมาตราแสดงปริมาตรเดียว

พิกัดกำลัง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

สำหรับจ่าย

สำหรับรับ

ไม่เกิน     ๓๐   มิลลิลิตร

๐.๐๖ มิลลิลิตร

มากกว่า     ๓๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน     ๕๐   มิลลิลิตร

๐.๑ มิลลิลิตร

มากกว่า     ๕๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน   ๑๐๐   มิลลิลิตร

๐.๔ มิลลิลิตร

๐.๒ มิลลิลิตร

มากกว่า   ๑๐๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน  
  ๒๕๐   มิลลิลิตร

๑
  มิลลิลิตร

๐.๕ มิลลิลิตร

มากกว่า   ๒๕๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน  
  ๔๐๐   มิลลิลิตร

๒
  มิลลิลิตร

๑.๐ มิลลิลิตร

มากกว่า   ๔๐๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน 
   ๖๐๐   มิลลิลิตร

๓
  มิลลิลิตร

๑.๕ มิลลิลิตร

มากกว่า   ๖๐๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน ๑๐๐๐   มิลลิลิตร

๕
  มิลลิลิตร

๒.๕ มิลลิลิตร

มากกว่า ๑๐๐๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน ๑๕๐๐   มิลลิลิตร

๘
  มิลลิลิตร

๔.๐ มิลลิลิตร

มากกว่า ๑๕๐๐   มิลลิลิตร   ไม่เกิน ๒๐๐๐   มิลลิลิตร

๑๐ มิลลิลิตร

๕.๐ มิลลิลิตร

(ข) เครื่องตวงของเหลวชนิดที่มีขั้นหมายมาตราแสดงปริมาตรหลายปริมาตร

เครื่องตวง
พิกัดกำลังไม่เกิน
  ๒๐๐๐ มิลลิลิตร

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

สำหรับจ่าย

เท่ากับปริมาตรของขีดขั้นหมายมาตราเล็กที่สุด

สำหรับรับ

เท่ากับกึ่งหนึ่งของปริมาตรของขีดขั้นหมายมาตราเล็กที่สุด

ข้อ
๕๑  เครื่องตวงวัดน้ำมันเชื้อเพลิงและน้ำมันเครื่องต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ตัวเครื่องตวงต้องทำด้วยโลหะที่เหมาะสม
และต้องทำเป็นรูปเหยือกซึ่งเมื่อตะแคง ๑๒๐ องศาจากแนวดิ่งแล้ว น้ำมันในเครื่องตวงต้องไหลออกได้หมด
(๒) พิกัดกำลังของเครื่องตวงต้องกำหนดด้วยการเติมของเหลวเสมอคอคอดกับต้องมีตัวหนังสือแสดงขนาดพิกัดกำลังให้เห็นชัดเจน
อ่านได้ง่าย และมีลักษณะถาวรติดอยู่ภายในปากเสริมเหนือคอคอด
(๓) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
ให้มีฝ่ายมากเท่านั้นตามตารางดังต่อไปนี้

พิกัดกำลัง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๒๐ ลิตร
๑๐ ลิตร
๕ ลิตร
๒ ลิตร
๑ ลิตร
๕๐๐ มิลลิลิตร

๗๕ มิลลิลิตร
๕๐ มิลลิลิตร
๒๕ มิลลิลิตร
๑๐ มิลลิลิตร
๕ มิลลิลิตร
๕ มิลลิลิตร

ข้อ
๕๒  เครื่องตวงน้ำมันเชื้อเพลิงชนิดสูบต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ตัวเครื่องต้องทำด้วยแก้วใส
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) แท่นรับตัวเครื่องต้องทำด้วยโลหะ หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้โดยเมื่อเปิดเครื่องตวงจนถึงขั้นหมายมาตราขั้นสุดท้ายแล้ว
ต้องไม่มีน้ำมันเหลือติดค้างอยู่อีก
(๓) ขั้นหมายมาตราแสดงปริมาตรน้ำมันต้องแสดงให้เห็นชัดเจน
อ่านง่าย และมีลักษณะถาวร
(๔) ใช้ความดันในการอัดส่งน้ำมันเข้าไปในเครื่องตวง
(๕) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
ให้มีฝ่ายมากเท่านั้นตามตารางดังต่อไปนี้

พิกัดกำลัง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๕ ลิตร
๔ ลิตร
๓ ลิตร
๒ ลิตร
๑ ลิตร

๒๕ มิลลิลิตร
๒๐ มิลลิลิตร
๑๕ มิลลิลิตร
๑๐ มิลลิลิตร
๕ มิลลิลิตร

ส่วนที่ ๒
เครื่องตวงของแห้ง

ข้อ
๕๓  เครื่องตวงของแห้งต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) ตัวเครื่องตวงของแห้งต้องทำด้วยวัสดุที่คงรูปไม่ว่าจะเป็นโลหะ
โลหะผสม ไม้แข็ง หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) เครื่องตวงของแห้งที่ทำด้วยไม้ต้องมีปลอกโลหะรัดทั้งปากและก้นโดยให้อยู่ในลักษณะมั่นคงและต้องไม่ทำขึ้นจากไม้ทั้งท่อนหรือไม้ที่ฉุอุ้มน้ำ
(๓) เครื่องตวงของแห้งนอกจากเครื่องตวงตาม (๕) ต้องแสดงพิกัดกำลังของเครื่องไว้ที่ด้านนอกของเครื่อง
ให้เห็นได้ชัดเจน อ่านง่าย และมีลักษณะถาวร
(๔) เครื่องตวงของแห้ง
ต้องทำเป็นรูปทรงกระบอกและมีเส้นผ่าศูนย์กลางภายในประมาณเท่ากับเส้นลึก
(๕) เครื่องตวงชนิดสานด้วยไม้ไผ่และหวายต้องมีลักษณะ
(ก) ตัวเครื่องตวงชนิดนี้
ต้องสานให้ถี่และแน่นและมีลักษณะแข็งแรงไม่เสียรูปทรงง่ายเนื่องจากแรงกดบีบ
ขอบบนต้องทำเป็นวงกลมติดแน่นประจำอยู่กับตัวเครื่อง และต้องหุ้มด้วยโลหะ
โลหะที่หุ้มนั้น ทั้งด้านในและด้านนอกเครื่อง ต้องกว้างด้านละอย่างน้อย ๕
เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางภายในของขอบประมาณ ๓๐ เซนติเมตร
(ข) เครื่องตวงชนิดนี้ ให้ทำขนาดที่มีพิกัดกำลัง ๒๐
ลิตร (หนึ่งสัดหลวง) ได้เพียงขนาดเดียว
(ค) เครื่องตวงชนิดนี้ต้องชุบน้ำมันยางให้ชุ่ม
(ง) พิกัดกำลังของเครื่องนั้น ต้องแสดงให้เห็นได้ชัดเจน
อ่านง่าย และมีลักษณะถาวรไว้บนขอบโลหะด้านนอกเครื่อง
และให้แสดงเป็นตัวเลขไทยเท่านั้น
(จ) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของเครื่องตวงชนิดนี้
ให้มีฝ่ายมากเท่านั้น และต้องไม่เกิน ๑๘๐ มิลลิลิตร
(ฉ) ลักษณะของเครื่องตวงชนิดนี้จะต้องไม่เสียรูปทรงหรือชำรุดเสียหายจนทำให้ผลการตวงผิดไป
(๖) ให้กำหนดพิกัดกำลังโดยเติมของให้เต็มเปี่ยมริมและห้ามมีส่วนแบ่งมาตรา
(๗) เครื่องตวงของแห้งนั้น
ห้ามทำชนิดใช้ตวงได้สองทางในลักษณะนำส่วนก้นใส่ตวงของได้ไม่ว่าจะโดยจุเท่ากันทั้งสองข้างหรือต่างส่วนกันก็ตาม
(๘) เครื่องตวงของแห้งนั้น
ห้ามใช้ชนิดที่ถอดหรือเลื่อนก้นได้
(๙) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของเครื่องตวงของแห้งนอกจากเครื่องตวงตาม
(๕) ให้มีฝ่ายมากเท่านั้น และมีค่าไม่เกินที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้

พิกัดกำลัง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๕๐    ลิตร
๔๐    ลิตร   (๒ สัดหลวง)
๒๐    ลิตร   (๑ สัดหลวง)
๑๐    ลิตร
๕   ลิตร
๒   ลิตร
๑   ลิตร   (๑ ทะนานหลวง)
๕๐๐    มิลลิลิตร
๒๐๐    มิลลิลิตร
๑๐๐    มิลลิลิตร
๕๐    มิลลิลิตร

๒๕๐    มิลลิลิตร
๒๐๐    มิลลิลิตร
๑๖๐    มิลลิลิตร
๑๐๐    มิลลิลิตร
๕๐     มิลลิลิตร
๒๐     มิลลิลิตร
๑๐    มิลลิลิตร
๑๐    มิลลิลิตร
๕    มิลลิลิตร
๕    มิลลิลิตร
๒    มิลลิลิตร

หมวด ๔
เครื่องวัด

ส่วนที่ ๑
บททั่วไป

ข้อ
๕๔  ในหมวดนี้
สภาวะทำงานปกติ หมายความว่า สภาวะที่การใช้งานของมาตรวัดยังคงให้ผลถูกต้องอยู่ในค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
เช่น ชนิดของของเหลวหรือก๊าซ ความหนาแน่นของของเหลวหรือก๊าซ
ความหนืดของของเหลวหรือก๊าซ อุณหภูมิและความดันของของเหลวหรือก๊าซ
รวมทั้งข้อกำหนดอื่น ๆ ที่มีผลต่อการทำงานของเครื่องวัด
สภาวะพื้นฐาน หมายความว่า
สภาวะของของเหลวหรือก๊าซที่ถูกวัด ซึ่งปริมาตรของของเหลวหรือก๊าซที่วัดได้ถูกแปลงค่าไปยังสภาวะนั้น
ๆ เช่น อุณหภูมิพื้นฐาน และความดันพื้นฐาน โดยกำหนดให้อุณหภูมิพื้นฐานเป็น ๐
องศาเซลเซียส ๑๕ องศาเซลเซียส ๒๐ องศาเซลเซียส หรือ ๓๐ องศาเซลเซียส
และความดันพื้นฐานเป็น ๑๐๑.๓๒๕ กิโลพาสคัล
สภาวะขณะวัด หมายความว่า สภาวะของของเหลวหรือก๊าซ
ซึ่งถูกวัดปริมาตรขณะนั้น เช่น อุณหภูมิและความดันของของเหลวหรือก๊าซ
ขณะทำการวัดปริมาตร
ช่องขั้นหมายมาตรา หมายความว่า
ระยะระหว่างสองขั้นหมายมาตราที่ติดต่อกันโดยวัดตามแนวกึ่งกลางของขั้นหมายมาตราที่เล็กที่สุด
พิกัดกำลัง หมายความว่า
ระยะความยาวระหว่างขั้นหมายมาตราศูนย์ถึงขั้นหมายมาตราสูงสุด
โดยไม่รวมขั้นหมายมาตราเผื่อ
ขั้นหมายมาตราเผื่อ หมายความว่า ขั้นหมายมาตราที่แสดงค่ากำกับถัดจากขั้นหมายมาตราสูงสุด
แต่ต้องยาวไม่เกินกว่า ๔๐ เซนติเมตร
ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว หมายความว่า ส่วนที่ทำหน้าที่ตรวจวัดระดับของของเหลวและส่งข้อมูลไปยังส่วนแสดงค่าโดยตรงหรือผ่านส่วนถ่ายทอดสัญญาณ
ซึ่งมี ๒ แบบ คือ
(๑) ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบเคลื่อนที่ ได้แก่
ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวซึ่งสัมผัสโดยตรงกับของเหลวภายในถัง และเคลื่อนที่ในแนวดิ่งไปพร้อมกับระดับของของเหลวที่เปลี่ยนแปลง
(๒) ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบไม่เคลื่อนที่
ได้แก่ ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวซึ่งติดตั้งอยู่กับที่
มีส่วนส่งสัญญาณคลื่นไปกระทบกับผิวของของเหลวแล้วสะท้อนกลับมายังส่วนรับสัญญาณคลื่นของเครื่องวัด
ระบบการวัดปริมาตรของเหลว หมายความว่า
ระบบที่ประกอบด้วยมาตรวัดปริมาตรของเหลว อุปกรณ์ควบ และอุปกรณ์เสริม
ระบบการวัดมวลของเหลว หมายความว่า ระบบที่ประกอบด้วยมาตรวัดมวลโดยตรง
อุปกรณ์ควบ และอุปกรณ์เสริม
อุปกรณ์ควบ หมายความว่า
อุปกรณ์ใช้งานพิเศษเฉพาะเกี่ยวข้องโดยตรงกับผลของการวัด เช่น ส่วนตั้งศูนย์
ส่วนพิมพ์ค่า ส่วนแสดงราคา ส่วนแสดงผลรวม ส่วนแปลงค่า
หรือส่วนตั้งปริมาณจ่ายล่วงหน้า
อุปกรณ์เสริม หมายความว่า
ส่วนหรืออุปกรณ์ที่นอกเหนือจากอุปกรณ์ควบที่จำเป็นต้องใช้เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นในผลการวัดอย่างถูกต้อง
หรือมุ่งใช้เพื่อช่วยให้การดำเนินการในการวัดสะดวกยิ่งขึ้น
หรือเป็นอุปกรณ์ที่มีผลกระทบต่อความแม่นยำในการวัด เช่น เครื่องจำกัดไอ ไส้กรอง
ปั๊ม วาล์ว หรือท่อ
ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ หมายความว่า
ปริมาณน้อยที่สุดที่ระบบการวัดปริมาณของของเหลวสามารถวัดได้อย่างถูกต้อง เว้นแต่
(๑) กรณีระบบการวัดปริมาณของของเหลวมีไว้เพื่อจ่ายของเหลว
ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ คือ ปริมาณจ่ายต่ำสุด
(๒) กรณีระบบการวัดปริมาณของของเหลวมีไว้เพื่อรับของเหลว
ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ คือ ปริมาณรับต่ำสุด
ทั้งนี้
ในกรณีที่เป็นมาตรวัดปริมาตรของเหลว มาตรวัดปริมาตรน้ำ หรือมาตรวัดปริมาตรก๊าซ
ปริมาณที่วัดมีหน่วยเป็นปริมาตร และในกรณีที่เป็นมาตรวัดมวลโดยตรง
ปริมาณที่วัดมีหน่วยเป็นน้ำหนัก
มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก หมายความว่า
มาตรวัดที่ใช้ในการวัดปริมาณการส่งจ่ายของเหลวโดยปกติไม่เกิน ๔๐๐ ลิตร
ต่อการส่งจ่าย ๑ ครั้ง
มาตรวัดที่ใช้ในการขายส่ง หมายความว่า
มาตรวัดที่ใช้ในการวัดปริมาณการส่งจ่ายของเหลวที่นอกเหนือจากมาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก
ช่วงอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด หมายความว่า
ค่าความแตกต่างของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดระหว่างค่าสูงที่สุดของฝ่ายมากและค่าต่ำที่สุดของฝ่ายน้อย
พิสัยความคลาดเคลื่อน หมายความว่า
ค่าความแตกต่างที่มากที่สุดของค่าความคลาดเคลื่อนที่วัดได้
อัตราการไหล หมายความว่า ปริมาณของของเหลว น้ำ
หรือก๊าซ ที่ไหลผ่านมาตรวัดต่อหนึ่งหน่วยเวลา
อัตราการไหลสูงสุด หมายความว่า
อัตราการไหลสูงสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้ โดยไม่เกิดความเสียหายกับตัวมาตรวัด
และความคลาดเคลื่อนของการวัดปริมาตรของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนด
อัตราการไหลระบุ หมายความว่า
อัตราการไหลที่มาตรวัดทำงานอย่างปกติทั้งต่อเนื่องและไม่ต่อเนื่องได้
โดยความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดและอัตราการไหลระบุมีค่าเป็น
๐.๕ เท่าของอัตราการไหลสูงสุด
อัตราการไหลต่ำสุด หมายความว่า
อัตราการไหลต่ำสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้
โดยความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนด
อัตราการไหลเปลี่ยนช่วง หมายความว่า
ค่าอัตราการไหลที่แบ่งช่วงการไหลข้างต่ำและช่วงการไหลข้างสูง
และเป็นจุดที่เปลี่ยนค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตามช่วงการไหลนั้น ๆ
ช่วงการไหลข้างต่ำ หมายความว่า
ช่วงการไหลที่ต่ำกว่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วงไปจนถึงอัตราการไหลต่ำสุด
ช่วงการไหลข้างสูง หมายความว่า ช่วงการไหลตั้งแต่อัตราการไหลเปลี่ยนช่วงและไม่เกินกว่าอัตราการไหลสูงสุด
ขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง หมายความว่า
ขั้นหมายมาตราของส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
หรือส่วนที่ละเอียดที่สุดของส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัลและแบบกึ่งดิจิทัล ที่เคลื่อนที่เร็วที่สุด
และยังสามารถอ่านค่าได้
ปริมาตร ๑ รอบวัด หมายความว่า
ปริมาตรของก๊าซเนื่องจากผลการวัดของมาตรวัดจบรอบการทำงานของส่วนวัด
ค่าความคลาดเคลื่อนของการแสดงค่า หมายความว่า
ผลต่างของค่าปริมาตรซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่ากับค่าปริมาตรจริงของก๊าซ โดยแสดงค่าเป็นร้อยละ

ส่วนที่ ๒
เครื่องวัดความยาว

ข้อ
๕๕  เครื่องวัดความยาวต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องวัดความยาวนั้นให้ทำด้วยโลหะ ไม้เนื้อแข็ง
ใยสังเคราะห์ หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) เครื่องวัดความยาวชนิดบรรทัดตรงที่ทำด้วยไม้
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติคล้ายคลึงกัน
ถ้ายาวตั้งแต่ ๑ เมตรขึ้นไป ให้หุ้มปลายทั้งสองของเครื่องวัดความยาวอย่างแน่นหนาด้วยโลหะที่มีความแข็งไม่น้อยกว่าความแข็งของทองเหลือง
และหนาไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(๓) เครื่องวัดความยาวชนิดบรรทัดตรง
ต้องทำให้เกลี้ยงเรียบ ตรง หรือพับม้วนไม่ได้
(๔) เครื่องวัดความยาวที่พับได้ต้องทำให้ทุกส่วนหยุดลงรอยต่อกันพอดีเมื่อกางขึงออก
(๕) ขั้นหมายมาตรา
(ก) ความยาวของขั้นหมายมาตราใหญ่ต้องเห็นได้ชัดเจน
อ่านง่าย มีลักษณะถาวรและยาวกว่าขั้นหมายมาตราเล็ก
(ข) ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่กว้างกว่ากึ่งหนึ่งของช่องขั้นหมายมาตราเล็กสุด  และไม่เกิน ๐.๗๕ มิลลิเมตร ถ้าช่องขั้นหมายมาตรากว้างมากกว่า ๒ เซนติเมตร
ความกว้างของขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่า ๒ มิลลิเมตร
(ค) ขั้นหมายมาตราทั้งปวงต้องทำให้ได้มุมฉากกับริมของเครื่องวัดความยาว
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราต้องมีค่า ๑ x ๑๐k หรือ ๒ x ๑๐k
หรือ ๕ x ๑๐k เมตร โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ
หรือศูนย์
(๖) พิกัดกำลังของเครื่องวัดความยาวจะต้องมีค่าเท่ากับ
๐.๕ เมตร ๑ เมตร ๑.๕ เมตร ๒ เมตร ๒.๕ เมตร ๓ เมตร ๓.๕ เมตร ๔ เมตร ๔.๕ เมตร ๕ เมตร ๕.๕ เมตร ๖ เมตร ๖.๕ เมตร ๗ เมตร ๗.๕ เมตร ๘ เมตร ๘.๕ เมตร ๙ เมตร ๙.๕ เมตร หรือค่าเลขจำนวนเต็มคูณด้วย
๕ เมตร ค่าใดค่าหนึ่ง
(๗) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบโลหะม้วนกลับอัตโนมัติ
ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๑๐
เมตร
(๘) เครื่องวัดความยาวชนิดบรรทัดตรง
ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๕
เมตร
(๙) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบที่ทำด้วยใยแก้วสังเคราะห์หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) แต่ไม่เกิน ๑๐๐
เมตร และต้องทนแรงดึงได้ถึง ๒ กิโลกรัม
(๑๐) เครื่องวัดความยาวชนิดพับได้ ให้มีพิกัดกำลังตาม
(๖) แต่ไม่เกิน ๕ เมตร
(๑๑) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบโลหะและโซ่
ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) โดยเริ่มตั้งแต่
๕ เมตร และไม่เกิน ๒๐๐ เมตร และต้องทนแรงดึงได้ถึง ๕ กิโลกรัม
(๑๒) เครื่องวัดความยาวชนิดสายแถบโลหะที่ประกอบกับลูกดิ่ง
ให้มีพิกัดกำลังตาม (๖) โดยเริ่มตั้งแต่
๕ เมตร และไม่เกิน ๕๐ เมตร และต้องทนแรงดึงได้อย่างน้อยเท่ากับน้ำหนักของลูกดิ่ง
(๑๓) เครื่องวัดความยาวตาม (๗)
(๙) (๑๑) และ (๑๒) จะมีขั้นหมายมาตราเผื่อก็ได้
(๑๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ดังต่อไปนี้
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของช่องขั้นหมายมาตรา
๑) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๘) (๑๑) และ (๑๒) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตาราง ดังต่อไปนี้

ช่องขั้นหมายมาตรา

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

ไม่เกิน ๑
  มิลลิเมตร
มากกว่า ๑
  มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑
  เซนติเมตร

๐.๒ มิลลิเมตร
๐.๔ มิลลิเมตร
๐.๕ มิลลิเมตร

๒) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๙) และ (๑๐) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
ตามตารางดังต่อไปนี้

ช่องขั้นหมายมาตรา

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

ไม่เกิน ๑
  มิลลิเมตร
มากกว่า ๑
  มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑
  เซนติเมตร

๐.๓ มิลลิเมตร
๐.๖ มิลลิเมตร
๑.๐ มิลลิเมตร

(ข) ช่องขั้นหมายมาตราสองช่องที่อยู่ติดกัน
ต้องแตกต่างกันไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
๑) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๘) (๑๑) และ (๑๒) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้

ช่องขั้นหมายมาตรา

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

ไม่เกิน ๑
  มิลลิเมตร
มากกว่า ๑
  มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑
  เซนติเมตร

๐.๒ มิลลิเมตร
๐.๔ มิลลิเมตร
๐.๕ มิลลิเมตร

๒) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๙) และ (๑๐) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้

ช่องขั้นหมายมาตรา

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

ไม่เกิน ๑
  มิลลิเมตร
มากกว่า ๑
  มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๑ เซนติเมตร
มากกว่า ๑
  เซนติเมตร

๐.๓ มิลลิเมตร
๐.๖ มิลลิเมตร
๑.๐ มิลลิเมตร

(ค) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและให้คำรับรองชั้นหลังระหว่างขั้นหมายมาตราสองขั้นหมายมาตราที่ไม่ติดกัน
และระหว่างขั้นหมายมาตราศูนย์ถึงขั้นหมายมาตราสูงสุด
๑) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๗) (๘) (๑๑) และ (๑๒) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินกว่าค่าที่ได้จากการคำนวณตามสูตร
๐.๓ + ๐.๒L มิลลิเมตร
เมื่อ L เท่ากับค่าความยาวระหว่างขั้นหมายมาตรา
โดยมีค่าเป็นเลขจำนวนเต็มของหน่วยเมตร
ในกรณีที่ไม่เป็นเลขจำนวนเต็มให้ปัดขึ้นเป็นค่าของเลขจำนวนเต็ม
๒) สำหรับเครื่องวัดความยาวตาม (๙) และ (๑๐) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินค่าที่ได้จากการคำนวณตามสูตร
๐.๖ + ๐.๔L มิลลิเมตร
เมื่อ L เท่ากับค่าความยาวระหว่างขั้นหมายมาตรา
โดยมีค่าเป็นเลขจำนวนเต็มของหน่วยเมตร ในกรณีที่ไม่เป็นเลขจำนวนเต็มให้ปัดขึ้นเป็นค่าของเลขจำนวนเต็ม
(ง) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดระหว่างขั้นหมายมาตราบนลูกดิ่งที่ประกอบกับสายแถบโลหะกับขั้นหมายมาตราบนสายโลหะที่ระยะห่างไม่เกิน
๑ เมตรนั้น ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินกว่า ๐.๖
มิลลิเมตร

ส่วนที่ ๓
มาตรวัดความยาว

ข้อ
๕๖  มาตรวัดความยาวผ้าต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ตัวมาตรวัดต้องทำด้วยโลหะหรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) เป็นมาตรวัดที่บอกค่าความยาวได้ทันทีเมื่อเอาผ้าผ่านและถ้ามีที่แสดงค่าความยาวหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าความยาวได้ถูกต้องตรงกัน
(๓) ต้องมีลูกกลิ้งกดผ้าเพื่อให้ผ้าที่ผ่านมาตรวัดอยู่ในลักษณะตึง
และสามารถดึงผ่านมาตรวัดได้โดยสะดวก
(๔) ขั้นหมายมาตรา 
(ก) ความยาวขั้นหมายมาตราหลักต้องเห็นชัดเจน อ่านง่าย
มีลักษณะถาวรและต้องยาวกว่าขั้นหมายมาตรารอง
(ข) ความกว้างของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่กว้างกว่าช่องว่างน้อยที่สุดระหว่างขั้นหมายมาตรา
และความกว้างของขั้นหมายมาตราหลักต้องไม่มากกว่า ๑.๕ เท่า
ของความกว้างของขั้นหมายมาตรารอง
(ค) ความกว้างของขั้นหมายมาตราเล็กสุดต้องไม่น้อยกว่า
๐.๒ มิลลิเมตร
(ง) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องไม่น้อยว่า ๓
มิลลิเมตร
(๕) ตัวชี้ค่า
(ก) ปลายของตัวชี้ค่าต้องอยู่ในแนวขนานกับขั้นหมายมาตรา
(ข) ถ้าปลายของตัวชี้ค่าอยู่คนละระนาบกับขั้นหมายมาตรา
ตัวชี้ค่าต้องยาวถึงขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าความยาว
(ค) ถ้าปลายของตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา
ตัวชี้ค่าต้องห่างจากขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าความยาวร่วมกับตัวชี้ค่านั้นไม่เกิน ๑
มิลลิเมตร
(ง) ความกว้างของปลายของตัวชี้ค่าต้องไม่มากกว่าความกว้างของขั้นหมายมาตราเล็กสุดและต้องไม่เกิน
๐.๔ มิลลิเมตร
(จ) ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน
ปลายของตัวชี้ค่าต้องห่างจากระนาบของขั้นหมายมาตราไม่เกิน ๑.๕
มิลลิเมตร
(๖) ส่วนแสดงค่าต้องสามารถตั้งศูนย์ได้โดยสะดวก
และเมื่อตั้งศูนย์แล้วส่วนแสดงค่าต้องไม่แสดงค่าอื่นนอกจากค่าศูนย์
(๗) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดความยาวผ้า
ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกินค่าที่ได้จากการคำนวณตามสูตร ๐.๖+๐.๔L มิลลิเมตร
เมื่อ L เท่ากับค่าความยาวที่มาตรวัดแสดงโดยมีค่าเป็นเลขจำนวนเต็มของหน่วยเมตร
ในกรณีที่มาตรวัดไม่แสดงเป็นเลขจำนวนเต็มให้ปัดขึ้นเป็นเลขจำนวนเต็ม

ข้อ
๕๗  มาตรวัดความยาวแบบอัตโนมัติสำหรับวัดความสูงของระดับของของเหลวในถังเก็บต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) มาตรวัดต้องทำด้วยวัสดุคุณภาพดีและไม่เป็นอันตรายแก่ผู้ใช้งาน
หรือวัสดุอื่นใดที่สำนักงานกลางได้ตรวจสอบแล้วว่ามีคุณสมบัติที่ใช้แทนกันได้
(๒) ส่วนแสดงค่า
(ก) ส่วนแสดงค่าต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรที่วัดได้เป็นตัวเลขทันทีที่ทำการวัด
(ข) แสดงค่าหน่วยความยาวด้วยตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ได้อย่างชัดเจน
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราอย่างน้อยที่สุดต้องอ่านได้ละเอียดถึง
๑ มิลลิเมตร
(ง) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อกต้องมีช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราไม่น้อยกว่า
๑ มิลลิเมตร
(จ) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน
(ฉ) ให้นำความใน (ข) (ค) และ (จ) มาใช้บังคับกับส่วนพิมพ์ค่าโดยอนุโลม
(๓) ส่วนประกอบอื่นใดที่ไม่ได้กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
หากนำมาใช้กับเครื่องวัดจะต้องไม่มีผลกระทบต่อความแม่นยำของการวัด
(๔) สามารถป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของการวัด
(๕) เส้นลวดหรือสายแถบซึ่งแขวนไว้กับส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบเคลื่อนที่
ซึ่งม้วนเก็บอยู่ในชุดม้วนเก็บ
ต้องถูกดึงออกหรือม้วนเข้าได้อย่างคล่องตัวไม่ติดขัด และจะต้องตึงขณะทำการวัด
(๖) การเปลี่ยนแปลงตำแหน่งของส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว
อันเนื่องจากสภาวะแวดล้อม เช่น การสั่นสะเทือน อุณหภูมิ ความดันไอ
หรือการเปลี่ยนแปลงชนิดของของเหลวภายใต้สภาวะทำงานปกติ ต้องไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
(๗) การติดตั้งส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว
(ก) ในกรณีที่ถังเก็บมีช่องทิ้งดิ่งวัดระดับ
ต้องติดตั้งส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวใกล้ช่องทิ้งดิ่งวัดระดับ
(ข) ส่วนตรวจวัดระดับของของเหลวแบบเคลื่อนที่ต้องเคลื่อนที่ได้อย่างอิสระไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงระดับของของเหลว
และอย่างสมดุลตลอดระยะเวลาการวัด
(๘) ให้นำความในข้อ ๑๙ (๑๔)
มาใช้บังคับกับมาตรวัดที่มีส่วนประกอบเป็นอิเล็กทรอนิกส์โดยอนุโลม
(๙) ความเที่ยงของมาตรวัดแบ่งเป็น ๒ ชั้น ดังต่อไปนี้
(ก) ชั้น ๒ ใช้กับมาตรวัดที่ใช้กับถังเก็บที่บรรจุปิโตรเลียมเหลวที่มีอุณหภูมิไม่ต่ำกว่า
-๑๐ องศาเซลเซียส
(ข) ชั้น ๓ ใช้กับมาตรวัดที่ใช้กับถังเก็บที่บรรจุปิโตรเลียมเหลวที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า
-๑๐ องศาเซลเซียส
(๑๐) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ก) ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยที่สภาวะทำงานปกติ
ตามตารางดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

B

D

ชั้น ๒

ร้อยละ ๐.๐๔
ของระยะที่วัด

๓ มิลลิเมตร

ชั้น ๓

ร้อยละ ๐.๐๖
ของระยะที่วัด

๔ มิลลิเมตร

ทั้งนี้
เมื่ออัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด B คือ
ค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสัมพัทธ์ และอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด D คือ ค่าสัมบูรณ์ของค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(ข) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) จะต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขดังต่อไปนี้
๑) ในกรณีที่ใช้มาตรวัดสำหรับการแสดงค่าระดับความสูงของของเหลว
หรือระดับความสูงของที่ว่างภายในถังเก็บ
ให้มีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยที่สภาวะทำงานปกติเท่ากับค่า B
หรือค่า D ค่าใดค่าหนึ่งแล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
๒) ในกรณีที่ใช้มาตรวัดสำหรับการแสดงค่าความแตกต่างของระยะวัด ๒
ระดับในทิศทางเดียวกัน
ให้มีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยที่สภาวะทำงานปกติเท่ากับค่า B
หรือค่า D ค่าใดค่าหนึ่งแล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
๓) ค่าดิสคริมิเนชันของมาตรวัด
ก) มาตรวัดซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๒ ต้องแสดงค่าเปลี่ยนแปลงไปอย่างน้อย ๑
มิลลิเมตร เมื่อระดับของเหลวเปลี่ยนแปลงไป ๒ มิลลิเมตร
ข) มาตรวัดซึ่งมีชั้นความเที่ยงชั้น ๓ ต้องแสดงค่าเปลี่ยนแปลงไปอย่างน้อย ๑
มิลลิเมตร เมื่อระดับของของเหลวเปลี่ยนแปลงไป ๓ มิลลิเมตร
๔) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าหลายแห่งความคลาดเคลื่อนของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าต้องไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม
๑) หรือ ๒) และผลต่างของส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าต้องไม่เกิน
๑ มิลลิเมตร
(๑๑) การแสดงเครื่องหมาย ต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ให้สามารถอ่านได้ง่ายชัดเจนและมีลักษณะถาวร
(ก) สภาวะทำงานปกติ
(ข) ขอบเขตการวัด
(ค) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเส้นลวดหรือความหนาของสายแถบ
(ง) น้ำหนักของส่วนตรวจวัดระดับของของเหลว
(จ) ช่วงความถี่
สำหรับมาตรวัดแบบใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหรือคลื่นเสียง

ส่วนที่ ๔
มาตรวัดปริมาตรของเหลว

ข้อ
๕๘  ในส่วนนี้
ของเหลว หมายความว่า น้ำมันเชื้อเพลิง
น้ำมันหล่อลื่น และก๊าซปิโตรเลียมเหลว แต่ไม่รวมถึงน้ำ

ข้อ
๕๙  ส่วนแสดงค่าและส่วนพิมพ์ค่าของมาตรวัดปริมาตรของเหลวต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
(๒) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงค่า ๑ x ๑๐k ๒ x ๑๐k หรือ ๕ x
๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(๓) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ก) ขั้นหมายมาตรา
๑) ขั้นหมายมาตราหลัก และขั้นหมายมาตรารองต้องมีความยาวแตกต่างกันเพื่อให้ง่ายต่อการอ่านค่า  ทั้งนี้ ขั้นหมายมาตราหลักต้องมีความยากมากกว่าขั้นหมายมาตรารอง
๒) ขั้นหมายมาตราที่ถูกต้องสอดคล้องกันต้องมีขนาดความกว้างเท่ากันเป็นเส้นตรงสม่ำเสมอ
มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๐.๒ มิลลิเมตร และต้องไม่เกินช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต่ำสุด
๒ ขั้นหมายมาตรา ที่อยู่ติดกัน
๓) ขั้นหมายมาตราหลักต้องมีความกว้างไม่เกิน ๑.๕
เท่าของขั้นหมายมาตรารอง
๔) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราต้องไม่น้อยกว่า ๒ มิลลิเมตร
(ข) ตัวชี้ค่า
๑) ตัวชี้ค่าต้องอยู่ในแนวขนานกับขั้นหมายมาตรา
๒) ถ้าตัวชี้ค่าอยู่คนละระนาบกับขั้นหมายมาตรา ปลายของตัวชี้ค่าจะต้องยาว ถึงขั้นหมายมาตราที่แสดงค่าปริมาตร
๓) ถ้าตัวชี้ค่าอยู่ระนาบเดียวกันกับขั้นหมายมาตรา
ปลายของตัวชี้ค่าต้องห่างจากขั้นหมายมาตราไม่เกิน ๑ มิลลิเมตร
๔) ความกว้าง
ก) ปลายของตัวชี้ค่าต้องมีความกว้างไม่เกินความกว้างของขั้นหมายมาตราที่กว้างที่สุด
ข) กรณีที่ตัวชี้ค่าเป็นเข็ม
ปลายของตัวชี้ค่าต้องมีความกว้างสม่ำเสมอตลอดแนวจนทับกันได้สนิทกับขั้นหมายมาตรา
๕) ถ้าตัวชี้ค่าและขั้นหมายมาตราอยู่ต่างระนาบกัน
ระยะห่างระหว่างตัวชี้ค่าและระนาบของขั้นหมายมาตรา ต้องไม่เกิน ๑.๕ มิลลิเมตร
(๔) ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องแสดงผลการวัดอย่างต่อเนื่องในขณะที่ทำการวัดปริมาตรของของเหลวเพื่อการซื้อขาย
(๕) ส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่าปริมาตร
(ก) ส่วนแสดงค่าปริมาตรอาจให้มีส่วนตั้งศูนย์
ซึ่งสามารถปรับด้วยมือหรือด้วยระบบอัตโนมัติก็ได้
(ข) เมื่อเริ่มทำการตั้งศูนย์
ส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงผลไม่แตกต่างไปจากผลการวัดที่ปรากฏอยู่เดิม
และจะแสดงค่าศูนย์เมื่อการตั้งศูนย์เสร็จสมบูรณ์
(ค) ส่วนตั้งศูนย์ต้องไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใด ๆ
ต่อผลการวัด เว้นแต่การเปลี่ยนไปแสดงค่าศูนย์
(ง) ในขณะที่ทำการวัด ต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับส่วนแสดงค่าปริมาตรให้แสดงค่าเป็นศูนย์ได้
(จ) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ให้มีความคลาดเคลื่อนได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการวัดปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ฉ) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล
การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ต้องไม่มีความคลาดเคลื่อนและต้องแสดงค่าเป็นศูนย์เท่านั้น
(๖) มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีก
(ก) การแสดงค่าปริมาตรส่งจ่าย
ก่อนทำการส่งจ่ายส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงค่าศูนย์ และเมื่อเริ่มทำการส่งจ่ายส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงปริมาตรการส่งจ่ายขณะนั้นบนส่วนแสดงค่า
(ข) มาตรวัดที่คำนวณราคาได้ ต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(ค) ส่วนคำนวณราคา
๑) ต้องคำนวณราคาทั้งหมดตามราคาต่อหน่วยของการซื้อขายในแต่ละครั้งขณะทำการวัด
๒) การแสดงราคาซื้อขายรวมตามปริมาตรส่งจ่ายใด ๆ
ต้องแสดงค่าได้เที่ยงตรงโดยมีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากหรือฝ่ายน้อยไม่เกินผลคูณของ ๐.๐๕ ลิตร กับราคาต่อหน่วย
(ง) การแสดงราคาต่อหน่วย ในกรณีที่มาตรวัดแต่ละเครื่องใช้วัดปริมาตรส่งจ่ายของผลิตภัณฑ์แตกต่างกัน
แต่ใช้ส่วนแสดงค่าชุดเดียวร่วมกัน
ก่อนทำการวัดปริมาตรส่งจ่ายของผลิตภัณฑ์ใดในแต่ละครั้ง
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์นั้น
และในขณะที่ทำการวัดต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับเปลี่ยนการแสดงราคาต่อหน่วยได้
(จ) การแสดงปริมาตรรวมและราคาซื้อขายรวม สำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง
ๆ เมื่อการวัดปริมาตรส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที
หรือจนกระทั่งมีการซื้อขายครั้งต่อไป
(ฉ) ในกรณีที่มีส่วนพิมพ์ค่าประกอบเข้ากับอุปกรณ์ส่งจ่ายน้ำมัน
การพิมพ์ ข้อมูลการส่งจ่ายผลิตภัณฑ์ต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้
๑) ปริมาตรส่งจ่ายทั้งหมด
๒) ราคาต่อหน่วย
๓) ราคาซื้อขายรวม
๔) ชนิดของผลิตภัณฑ์ เช่น ชื่อ สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือเลขรหัส
(๗) มาตรวัดที่ใช้ในการขายส่งหากคำนวณราคาได้ต้องพิมพ์หรือแสดงราคาซื้อขายรวมสอดคล้องกับผลการคำนวณทางคณิตศาสตร์

ข้อ
๖๐  มาตรวัดปริมาตรของเหลวต้องมีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่มีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) เครื่องกำจัดไอหรืออากาศ
หรือวิธีการอัตโนมัติอื่นที่ป้องกันไม่ให้ไอหรืออากาศผ่านเข้าไปในมาตรวัดขณะทำการวัด
(๒) วาล์วป้องกันการไหลย้อนกลับหรือวิธีการป้องกันการไหลย้อนกลับใด
ๆ ไม่ให้ของเหลวไหลย้อนกลับสู่มาตรวัดอีก
(๓) สำหรับมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่น
เมื่อระดับของการแหล่งจ่ายน้ำมันหล่อลื่นลดระดับต่ำลงจนมีผลต่อความแม่นยำของการวัด
มาตรวัดต้องมีอุปกรณ์ที่หยุดทำงานได้โดยอัตโนมัติ หรือมีสัญญาณเตือนที่เห็นได้ชัดเจน
(๔) สำหรับมาตรวัดมวลโดยตรง
หากต้องการแสดงค่าเป็นปริมาตร
มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีวิธีการอัตโนมัติที่สามารถวัดค่าและแก้ไขค่าความหนาแน่นของผลิตภัณฑ์ในขณะที่ทำการวัดเมื่อการเปลี่ยนแปลงความหนาแน่นมีผลต่อความแม่นยำของการวัด

ข้อ
๖๑  มาตรวัดปริมาตรของเหลวอาจมีอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมที่มีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) กลไกการหยุดการส่งจ่าย
(ก) ต้องสามารถหยุดการส่งจ่ายได้แม่นยำ
และในกรณีที่มาตรวัดสามารถตั้งค่าล่วงหน้าได้ เมื่อหยุดการส่งจ่าย
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายตรงกับค่าที่ได้ตั้งไว้ล่วงหน้า
(ข) ส่วนกำหนดการหยุดต้องทำให้กลไกการหยุดสามารถปรับระยะการหยุดได้เพื่อให้ปริมาตรส่งจ่ายอยู่ในขอบเขตที่กำหนด
(๒) มาตรวัดที่ใช้ในการขายส่งซึ่งประกอบด้วยเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ
(ก) การแสดงค่าและการพิมพ์ค่าการวัดปริมาตรที่อุณหภูมิใด
ๆ ให้แสดงเป็นค่าปริมาตรที่อุณหภูมิพื้นฐาน
(ข) ต้องมีวิธีการที่สามารถยับยั้งการทำงานของเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ
เพื่อให้มาตรวัดแสดงค่าและพิมพ์ค่าปริมาตรที่วัดได้ตามอุณหภูมินั้น ๆ ได้
(ค) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องวัดอุณหภูมิของของเหลวภายในห้องวัดของเหลวหรือในตำแหน่งท่อทางเข้าหรือทางออกที่อยู่ติดกับมาตรวัด
(ง) ระบบชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องมีที่สำหรับผนึกเพื่อป้องกันไม่ให้สามารถปรับแต่งค่าได้
(๓) เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน
และเครื่องวัดความหนาแน่น
ซึ่งทำงานร่วมกับระบบการวัดปริมาตรของเหลวในแต่ละชั้นความเที่ยง หากมีผลกระทบใด ๆ
ต่อการวัดของมาตรวัดจะต้องไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด

ข้อ
๖๒  ท่อส่งจ่ายและวาล์วต้องมีลักษณะ
ดังต่อไปนี้
(๑) ต้องไม่ทำให้ของเหลวที่วัดปริมาตรและเกิดการเบี่ยงเบนออกจากห้องวัดหรือท่อส่งจ่ายได้
(๒) ในกรณีที่มีการติดตั้งท่อส่งจ่ายสองทางขึ้นไป
ต้องมีวิธีการอัตโนมัติเพื่อให้
(ก) ในขณะทำการส่งจ่าย
ของเหลวต้องไหลออกจากทางส่งจ่ายได้เพียงทางเดียวเท่านั้น
(ข) อุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหลต้องแสดงทิศทางการไหลอย่างชัดเจน

ข้อ
๖๓  มาตรวัดปริมาตรของเหลวต้องแสดงรายละเอียด
ดังต่อไปนี้
(๑) ระบบการวัดปริมาตรของเหลวต้องแสดงข้อมูลต่อไปนี้ให้เห็นได้อย่างชัดเจนและลบเลือนได้ยาก
(ก) ปีที่ผลิต
(ข) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ค) อัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุด
(ง) ความดันของเหลวต่ำสุดและสูงสุด
(จ) ช่วงอุณหภูมิของเหลวที่วัด 
(ฉ) ช่วงความหนืดหรือชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(๒) ถ้ามาตรวัดมีเครื่องชดเชยอุณหภูมิ
ต้องแสดงอุณหภูมิและความดันที่สภาวะพื้นฐานอย่างชัดเจนใกล้กับส่วนแสดงค่าปริมาตร
(๓) ถ้ามาตรวัดประกอบด้วยเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ
ต้องมีเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์แสดงบนส่วนแสดงค่า และส่วนพิมพ์ค่าอย่างชัดเจนว่าค่าปริมาตรแสดงเป็นปริมาตรที่อุณหภูมิพื้นฐาน
(๔) เมื่อทำการติดตั้งมาตรวัดพร้อมใช้งานแล้วมาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีกที่มีอัตราการไหลสูงสุดเท่ากับ
๑๐๐ ลิตรต่อนาทีขึ้นไป
ต้องแสดงอัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุดให้เห็นได้อย่างชัดเจนบนมาตรวัดและอัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่เกินร้อยละ
๒๐ ของอัตราการไหลสูงสุด
(๕) ถ้ามาตรวัดหลายเครื่องทำงานโดยใช้ส่วนประกอบร่วมกัน
ต้องแสดงข้อกำหนดในแต่ละส่วนของระบบ และอาจจะแสดงร่วมกันบนแผ่นข้อมูลเดียวกันก็ได้

ข้อ
๖๔  ความเที่ยงของมาตรวัดปริมาตรของเหลว
แบ่งเป็น ๒ ชั้น คือ
(๑) ชั้น ๐.๕
(๒) ชั้น ๑.๐

ข้อ
๖๕  หลักเกณฑ์การแบ่งชั้นความเที่ยงของมาตรวัดปริมาตรของเหลวให้เป็นไปตามตาราง
ดังต่อไปนี้

ประเภทของมาตรวัด

ชั้นความเที่ยง

มาตรวัดปริมาตรก๊าซปิโตรเลียมเหลว

ชั้น
  ๑.๐

มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงและมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่นมีอัตราการไหลสูงสุดไม่เกิน
  ๒๐ ลิตร/ชั่วโมง

ชั้น
  ๑.๐

มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงและมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่นมีความหนืดพลศาสตร์มากกว่า
  ๑๐๐๐ mPa.s

ชั้น
  ๑.๐

มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงและมาตรวัดปริมาตรน้ำมันหล่อลื่นมีอัตราการไหลสูงสุดมากกว่า
  ๒๐ ลิตร/ชั่วโมง และมีความหนืดพลศาสตร์ไม่เกิน ๑๐๐๐ mPa.s อาทิ
  มาตรวัดผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่เป็นของเหลว ณ สภาวะอุณหภูมิและความดันปกติ

ชั้น
  ๐.๕

ข้อ
๖๖  ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรของเหลว
เป็นไปตามที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
(๑) มาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลวแล้ว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดมีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยตามตารางดังต่อไปนี้

ปริมาณที่ทดสอบ
(V)
(ลิตร)

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

ชั้นความเที่ยง
   ชั้น ๐.๕

ชั้นความเที่ยง
   ชั้น ๑.๐

๐.๐๒ ถึง    ๐.๑

๒ มิลลิลิตร

๔ มิลลิลิตร

๐.๑   ถึง    ๐.๒

๐.๐๒ V

๐.๐๔ V

๐.๒   ถึง    ๐.๔

๔ มิลลิลิตร

๘ มิลลิลิตร

๐.๔   ถึง    ๑

๐.๐๑ V

๐.๐๒ V

๑     ถึง    ๒

๑๐ มิลลิลิตร

๒๐ มิลลิลิตร

ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป

๐.๐๐๕ V

๐.๐๑ V

(๒) มาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๓
ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๓) มาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลวแล้ว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็นสองเท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม
(๑)
(๔) มาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาตรของเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็นสองเท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
ตาม (๒)
(๕) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของมาตรวัดไม่ว่ากรณีใด ๆ
จะต้องกำหนดให้มีค่าไม่น้อยกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(๖) ค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดทุกอัตราการไหลที่คลาดเคลื่อนในฝ่ายเดียวกัน
อย่างน้อยต้องมีค่าใดค่าหนึ่งไม่เกินกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(๗) พิสัยความคลาดเคลื่อนของระบบการวัดปริมาตรของเหลว
ต้องไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
(๘) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดอาจจะกำหนดให้น้อยกว่าหรือมากกว่านี้ก็ได้
ถ้าการทดสอบความถูกต้องของมาตรวัดทดสอบด้วยของเหลวต่างชนิดกับของเหลวที่จะใช้กับมาตรวัดนี้  ทั้งนี้
ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
(๙) ผลการวัดปริมาตรของของเหลวที่มีปริมาตรไม่น้อยกว่าห้าเท่าของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
มาตรวัดต้องมีความสามารถในการทำซ้ำได้ไม่เกิน ๒ ใน ๕ เท่า
ของค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) หรือ
(๒) แล้วแต่กรณี

ข้อ
๖๗  มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานีบริการต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) ต้องออกแบบให้มีอัตราส่วนของอัตราการไหลสูงสุดต่ออัตราการไหลต่ำสุดไม่น้อยกว่า
๑๐ ต่อ ๑
(๒) ก่อนทำการส่งจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
ส่วนแสดงค่าปริมาตรและส่วนแสดงราคาซื้อขายรวมต้องแสดงค่าศูนย์
(๓) ในกรณีที่ระบบการวัดปริมาตรของเหลวมีอัตราการไหลสูงสุดไม่เกิน
๓.๖ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
ปริมาตรจ่ายต่ำสุดต้องไม่เกิน ๕ ลิตร
มิให้นำความในข้อ
๖๖
(๙) มาใช้บังคับกับมาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานีบริการ

ข้อ
๖๘  มาตรวัดปริมาตรก๊าซปิโตรเลียมเหลวต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) ระบบการวัดปริมาตร
(ก) ต้องมีส่วนรักษาสถานะของเหลว
เพื่อรักษาสถานะของก๊าซปิโตรเลียมเหลวให้อยู่ในสถานะของเหลวตลอดช่วงทำการวัด
และถ้าส่วนนี้สามารถปรับแต่งได้ต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการแก้ไขหลังจากปรับแต่งแล้ว
(ข) มาตรวัดปริมาตรอาจมีส่วนประกอบดังต่อไปนี้ก็ได้
๑) หลุมใส่เครื่องวัดอุณหภูมิ
๒) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ ซึ่งมีลักษณะการทำงานดังต่อไปนี้
ก) การแสดงค่าและการพิมพ์ค่าการวัดปริมาตรที่อุณหภูมิใด ๆ
ให้แสดงเป็นค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐาน
โดยส่วนแสดงค่าหรือส่วนพิมพ์ค่าต้องแสดงไว้อย่างชัดเจนและเห็นได้ชัดว่าปริมาตรที่ถูกจ่ายออกไปดังกล่าวได้รับการแก้ไขไปยังค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐาน
ข) ต้องมีวิธีการที่สามารถยับยั้งการทำงานของเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติเพื่อให้มาตรวัดแสดงค่าและพิมพ์ค่าปริมาตรที่วัดได้ที่สภาวะขณะวัด
ค) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องวัดอุณหภูมิของของเหลวที่อยู่ภายในห้องวัดของเหลว
หรือในตำแหน่งท่อทางเข้าหรือทางออกที่อยู่ติดกับมาตรวัด
ง) เครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติ
ต้องมีที่สำหรับผนึกเพื่อไม่ให้สามารถถอดเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติออกจากระบบการวัดปริมาตร
รวมทั้งทำให้ไม่สามารถทำการปรับแต่งใด ๆ ได้
๓) เครื่องวัดอุณหภูมิซึ่งทำงานร่วมกับเครื่องชดเชยอุณหภูมิอัตโนมัติต้องอ่านได้ละเอียดอย่างน้อยที่สุด
๐.๕ องศาเซลเซียส
(๒) มาตรวัดที่ใช้ในการขายปลีกต้องออกแบบให้มีอัตราส่วนของอัตราการไหลสูงสุดต่ออัตราการไหลต่ำสุดไม่น้อยกว่า
๑๐ ต่อ ๑ และถ้าทำการติดตั้งใช้งานแล้วต้องมีอัตราส่วนดังกล่าวไม่น้อยกว่า ๕ ต่อ ๑

ส่วนที่ ๕
มาตรวัดมวลโดยตรง

ข้อ
๖๙  ระบบการวัดมวลของเหลวต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) อัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุดสำหรับระบบการวัด
(ก) ในกรณีก๊าซเหลว ต้องไม่น้อยกว่า ๕ ต่อ ๑
(ข) ในกรณีที่ไม่ใช่ก๊าซเหลว ต้องไม่น้อยกว่า ๑๐ ต่อ
๑
(๒) ต้องมีวิธีการปรับแต่งมาตรวัดมวลโดยตรงเพื่อปรับเปลี่ยนค่าอัตราส่วนระหว่างปริมาณที่แสดงกับปริมาณของของเหลวที่วัดได้จริงโดยระบบการวัดของมาตรวัด
ซึ่งวิธีการปรับแต่งดังกล่าวต้องไม่ใช้ระบบท่อทางลัดและต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการปรับแต่งในภายหลัง
(๓) ส่วนแสดงค่า
(ก) ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
(ข) ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k
หรือ ๕x๑๐k โดย k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ง) ค่าขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าร้อยละ ๐.๕ ของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(จ) การแสดงค่าแบบดิจิทัล ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย ๑
ตำแหน่งที่ตำแหน่งขวาสุดโดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม (.) หรือเครื่องหมายจุลภาค
(,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย
๑ ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายทุกตำแหน่ง
สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์ ๑
ตำแหน่งทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
(ฉ) ส่วนแสดงค่าต้องมีวิธีการตั้งศูนย์อย่างถูกต้องไม่ว่าโดยวิธีอัตโนมัติหรือไม่
เว้นแต่ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าของมาตรวัดที่ติดตั้งอยู่ในระบบขนส่งทางท่อ
(ช) ให้นำความในข้อ ๕๙ (๕)
(ข) (ค) (ง) และ (ฉ) มาใช้บังคับกับส่วนตั้งศูนย์ของส่วนแสดงค่าโดยอนุโลม
(๔) ส่วนคำนวณราคาต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(๕) การแสดงปริมาณและราคาซื้อขายรวมสำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง
ๆ เมื่อการวัดปริมาณส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง
ต้องแสดงปริมาณส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที
หรือจนกว่าจะมีการซื้อขายครั้งต่อไป

ข้อ
๗๐  ในกรณีที่ระบบการวัดมวลของเหลวมีส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงิน
ส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงินนั้นต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) มีขั้นหมายมาตราเท่ากับส่วนแสดงค่า
(๒) พิมพ์ผลการวัดให้ตรงกับผลการวัดซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่า
(๓) พิมพ์ผลการวัดเมื่อการวัดเสร็จสิ้นสมบูรณ์
(๔) แสดงรายละเอียดการพิมพ์ผลการวัด ดังต่อไปนี้
(ก) ปริมาณการส่งจ่ายทั้งหมด
(ข) ราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์
(ค) ราคาซื้อขายรวม
(ง) ข้อมูลบ่งบอกชนิดของผลิตภัณฑ์ โดยใช้ชื่อ
สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือรหัสสินค้า
(จ) วัน เดือน ปี ที่จำหน่าย

ข้อ
๗๑  มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีส่วนแก้ไขค่าความหนาแน่นของของเหลวที่ทำการวัดและส่วนประกอบตามข้อ
๖๘ (๑) (ก) 

ข้อ
๗๒  ให้นำความในข้อ ๖๒ (๑) และ (๒) มาใช้บังคับกับท่อส่งจ่ายและวาล์วของมาตรวัดมวลโดยตรง โดยอนุโลม

ข้อ
๗๓  ระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้
ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(๑) ปีที่ผลิต
(๒) อัตราการไหลต่ำสุด และอัตราการไหลสูงสุด
(๓) ความดันทำงานสูงสุด
(๔) พิสัยอุณหภูมิใช้งาน
(๕) พิสัยความหนืด หรือชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(๖) ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(๗) สภาวะทำงานปกติ
(๘) ในกรณีที่มีข้อจำกัดอื่น ๆ
ให้แสดงข้อจำกัดนั้นด้วย

ข้อ
๗๔  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของมาตรวัดมวลโดยตรงให้เป็นไปดังต่อไปนี้
(๑) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดของเหลวทั่วไปที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
ณ อุณหภูมิ ความดัน และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๐.๑     ถึง    ๐.๒

๐.๐๒ M

๐.๒     ถึง    ๐.๔

๔ มิลลิกรัม

๐.๔     ถึง    ๑

๐.๐๑ M

๑        ถึง    ๒

๑๐ มิลลิกรัม

ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป

๐.๐๐๕ M

(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๓
ของปริมาณที่ทดสอบ
(๒) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังกรณีใช้วัดก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ปริมาณที่ทดสอบไม่น้อยกว่าปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
ณ อุณหภูมิความดันใด ๆ และอัตราการไหลใด ๆ ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
ดังต่อไปนี้
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

๐.๑     ถึง    ๐.๒

๐.๐๔ M

๐.๒     ถึง    ๐.๔

๘ มิลลิกรัม

๐.๔     ถึง    ๑

๐.๐๒ M

๑        ถึง    ๒

๒๐
  มิลลิกรัม

ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป

๐.๐๑ M

(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดปริมาณของก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเป็นกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (ก) แต่ต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๐.๖
ของปริมาณที่ทดสอบ
(๓) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ก) สำหรับมาตรวัดที่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลวทั่วไปและก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบเป็น ๒
เท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) (ก) หรือ (๒) (ก)
(ข) สำหรับมาตรวัดที่ยังไม่ได้ติดตั้งเข้าระบบการวัดมวลของเหลวทั่วไปและก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ เป็น ๒
เท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) (ข) หรือ (๒) (ข)
(๔) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับทุกกรณีต้องไม่น้อยกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบของของเหลวทั่วไปหรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว
(๕) ของเหลวที่นำมาใช้ในการทดสอบมาตรวัดต้องเป็นของเหลวชนิดเดียวกันกับของเหลวที่จะวัดจริง
หรือเป็นของเหลวที่มีคุณสมบัติทางกายภาพใกล้เคียงหรือเทียบเท่าของเหลวที่จะวัดจริงหรือเป็นของเหลวตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด

ข้อ
๗๕  ความสามารถในการทำซ้ำได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องไม่เกินร้อยละ
๐.๒ ของปริมาณที่ทดสอบ

ส่วนที่ ๖
มาตรวัดปริมาตรน้ำ

ข้อ
๗๖  มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ถ้ามาตรวัดปริมาตรน้ำได้รับการออกแบบเพื่อติดตั้งในลักษณะที่ยอมให้กระแสน้ำไหลย้อนกลับผ่านมาตรวัดปริมาตรน้ำได้
เมื่อกระแสน้ำไหลย้อนกลับผ่านมาตรวัดปริมาตรน้ำ
ส่วนวัดและส่วนแสดงค่าต้องเคลื่อนที่ย้อนกลับ และต้องไม่ทำให้มาตรวัดปริมาตรน้ำเกิดความเสียหายหรือทำให้ความเที่ยงตรงในการวัดลดน้อยลง
(๒) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทำจากวัสดุคงทนถาวรต่อการใช้งาน
ไม่เกิดสนิมได้ง่ายและทนต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลง
(๓) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทดความดันได้อย่างน้อย ๑๐๐๐
กิโลพาสคัล โดยไม่ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานลดลง ไม่ก่อให้เกิดน้ำรั่วซึมออกตามมาตรวัดปริมาตรน้ำ
และไม่ทำให้รูปร่างมาตรวัดปริมาตรน้ำเปลี่ยนไป
(๔) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีความดันสูญเสียของน้ำไม่เกิน
๒๕ กิโลพาสคัล ที่อัตราการไหลต่ำสุด และไม่เกิน ๑๐๐ กิโลพาสคัล
ที่อัตราการไหลสูงสุด
(๕) ส่วนแสดงค่า
(ก) ส่วนแสดงค่าต้องผนึกให้แน่น เพื่อป้องกันการเกิดฝ้า
(ข) ส่วนแสดงค่าที่มีการแสดงค่าย่อย
ต้องแสดงค่าปริมาตรน้ำให้เข้าใจได้ง่ายและชัดเจน
(ค) การแสดงค่าปริมาตรน้ำอาจแสดงได้ในลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
๑) แสดงค่าแบบแอนะล็อก โดยมีขั้นหมายมาตรา และมีตัวเลขกำกับขั้นหมายมาตรา และจะประกอบด้วย
๑ ส่วน หรือหลายส่วน ภายในหน้าปัดเดียวกันก็ได้
๒) แสดงค่าแบบดิจิทัล
๓) แสดงค่าแบบกึ่งดิจิทัล
๔) แสดงค่าทั้งแบบแอนะล็อก และแบบกึ่งดิจิทัลร่วมกัน
(ง) ชุดตัวเลขแบบดิจิทัล และชุดตัวเลขแบบกึ่งดิจิทัล
ต้องมีขนาดส่วนสูงไม่ต่ำกว่า ๔ มิลลิเมตร
(จ) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงค่าปริมาตรเป็นหน่วยลูกบาศก์เมตร
โดย
๑) ตัวเลขที่แสดงค่าปริมาตรเป็นจำนวนเต็มของลูกบาศก์เมตรต้องไม่มีพหุคูณ
๒)
ตัวเลขที่แสดงค่าปริมาตรเป็นจำนวนเต็มของลูกบาศก์เมตร และเศษของลูกบาศก์เมตร
ให้แสดงด้วยสีหรือวิธีการใด ๆ ที่ทำให้เห็นแตกต่างกันอย่างชัดเจน
(ฉ) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก
ค่าขั้นหมายมาตราต้องแสดงค่าปริมาตรเป็นหน่วยลูกบาศก์เมตร และมีค่าเป็น ๑๐k
โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ
หรือศูนย์ และให้แสดงสัญลักษณ์ไว้ด้านข้างของส่วนแสดงค่าโดยเรียงลำดับในลักษณะ x๑๐๐๐, x๑๐๐, x๑๐, x๑, x๐.๑, x๐.๐๑, x๐.๐๐๑
(ช) ขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
ต้องแสดงเป็นค่า ๑x๑๐k  ๒x๑๐k  หรือ ๕x๑๐k โดยที่
k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
และมีค่าละเอียดพอเพียง สำหรับพิจารณาตรวจสอบให้คำรับรอง โดยค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต้องอ่านได้เท่ากับ
หรือละเอียดกว่าค่าที่คำนวณได้จากสมการดังต่อไปนี้
ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
[Qmin
(ลบ.ม./ชม.)
x ๑.๕ (ชม.) x ๐.๐๕] ลบ.ม.
(ซ) ขั้นหมายมาตรา
๑) ขั้นหมายมาตราที่สอดคล้องกัน ต้องมีขนาดความกว้างเท่ากันเป็นเส้นตรงสม่ำเสมอกัน
และต้องมีความกว้างไม่เกินกว่า ๑/๔ เท่าของช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา
๒) ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต้องไม่น้อยกว่า ๑ มิลลิเมตร
(ฌ) ส่วนแสดงค่าของมาตรวัดปริมาตรน้ำ
ต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรโดยปราศจากการหมุนกลับศูนย์ได้ไม่น้อยกว่า ๒,๐๐๐ ชั่วโมงที่อัตราการไหลสูงสุด
(๖) ให้มาตรวัดปริมาตรน้ำมีส่วนปรับความถูกต้องที่สามารถปรับสัดส่วนของปริมาตรที่แสดงและปริมาตรของน้ำที่ไหลผ่านจริงได้
(๗) ในกรณีที่มาตรวัดปริมาตรน้ำขับเคลื่อนด้วยแม่เหล็ก
มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีอุปกรณ์ที่สามารถป้องกันสนามแม่เหล็กที่มีผลกระทบต่อความถูกต้อง

ข้อ
๗๗  มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้
ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(๑) ชั้นความเที่ยงของการวัด
(๒) อัตราการไหลระบุ
(๓) ปีที่ผลิต
(๔) เครื่องหมายแสดงทิศทางของกระแสน้ำ
(๕) ค่าความดันใช้งานสูงสุด ถ้ามีค่ามากกว่า ๑๐๐๐
กิโลพาสคัล
ในกรณีมาตรวัดปริมาตรน้ำที่มีชั้นความเที่ยงของการวัดชั้น
A จะไม่แสดงรายละเอียดตาม (๑) ก็ได้

ข้อ
๗๘  การกำหนดชั้นความเที่ยงของการวัดของมาตรวัดปริมาตรน้ำตามค่าอัตราการไหลระบุ
(Qn) ค่าอัตราการไหลต่ำสุด (Qmin)
และค่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วง (Qt) ให้เป็นไปตามตาราง ดังต่อไปนี้

ชั้นความเที่ยงของการวัด

ค่าอัตราการไหลต่ำสุด
(Qmin)

ค่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วง
(Qt)

ชั้น A
Qn<
  ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
Qn
   ๑๕
  ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง

๐.๐๔ Qn
๐.๐๘ Qn

๐.๑ Qn
๐.๓ Qn

ชั้น B
Qn<
  ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
Qn
   ๑๕
  ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง

๐.๐๒ Qn
๐.๐๓ Qn

๐.๐๘ Qn
๐.๒ Qn

ชั้น C
Qn<
  ๑๕ ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง
Qn
   ๑๕
  ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง

๐.๐๑ Qn
๐.๐๐๖ Qn

๐.๐๑๕ Qn
๐.๐๑๕ Qn

ข้อ
๗๙  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรน้ำ
ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) สำหรับช่วงการไหลข้างต่ำ ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเท่ากับร้อยละ
๕ ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๒) สำหรับช่วงการไหลข้างสูง ให้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเท่ากับร้อยละ
๒ ของปริมาตรที่ทดสอบ

ส่วนที่ ๗
มาตรวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ

ข้อ
๘๐  มาตราวัดปริมาตรก๊าซที่มีสถานะเป็นไอต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
(๑) ต้องทำด้วยวัสดุที่เหมาะสมกับก๊าซที่วัด
มีความคงทน และปลอดภัยในการใช้งานในสภาวะทำงานปกติ
(๒) ระบบการวัดปริมาตรก๊าซต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้
ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(ก) ปีที่ผลิต
(ข) อัตราการไหลต่ำสุดและอัตราการไหลสูงสุด
(ค) ความดันขณะทำงานสูงสุด
(ง) พิสัยสภาวะขณะวัด
(จ) สำหรับมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบโพซิทิฟดิสเพลซเมนต์
ต้องแสดงปริมาตร ๑ รอบวัด
(๓) ส่วนแสดงค่า
(ก) ต้องแสดงผลการวัดปริมาตรก๊าซได้ทันที
โดยแสดงหน่วยวัดบนส่วนแสดงค่าพร้อมตัวเลข ในกรณีที่แสดงค่าปริมาตรก๊าซที่สภาวะพื้นฐาน
ต้องแสดงค่าสภาวะพื้นฐานควบคู่กับผลการวัดปริมาตรก๊าซดังกล่าวให้เห็นชัดเจน
(ข) ค่าขั้นหมายมาตรา ต้องมีค่าไม่เกิน ๑
ลูกบาศก์เมตร หรือไม่เกินปริมาตรไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซภายในระยะเวลา ๑ ชั่วโมง
ที่อัตราการไหลต่ำสุด แล้วแต่ว่าค่าใดจะสูงกว่า
(ค) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑x๑๐k ๒x๑๐k
หรือ ๕x๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ง) ต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรได้
เมื่อก๊าซไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซที่อัตราการไหลสูงสุดเป็นเวลา ๒,๐๐๐ ชั่วโมง โดยไม่กลับมาแสดงค่า ณ ตำแหน่งเริ่มต้น
(๔) ป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของระบบมาตรวัดปริมาตรก๊าซ
การแสดงค่าผลการวัด และการพิมพ์ค่าผลการวัดได้
(๕) เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน
และเครื่องวัดความหนาแน่น ซึ่งทำงานร่วมกับมาตรวัดปริมาตรก๊าซ หากมีผลกระทบใด ๆ
ต่อการวัดของมาตรวัดปริมาตรก๊าซ จะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
(๖) การตรวจสอบให้คำรับรองมาตรวัดปริมาตรก๊าซด้วยอากาศ
อากาศต้องมีความหนาแน่นโดยประมาณ ๑.๒ กิโลกรัม/ลูกบาศก์เมตร

ข้อ
๘๑  มาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย

อัตราการไหลสูงสุด (Qmax)
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)

อัตราการไหลต่ำสุด (Qmin)
  ต้องไม่มากกว่า
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)

๑

๐.๐๑๖

๑.๖

๐.๐๑๖

๒.๕

๐.๐๑๖

๔

๐.๐๒๕

๖

๐.๐๔๐

๑๐

๐.๐๖๐

๑๖

๐.๑๐๐

๒๕

๐.๑๖๐

๔๐

๐.๒๕๐

๖๕

๐.๔๐๐

๑๐๐

๐.๖๕๐

๑๖๐

๑.๐๐๐

๒๕๐

๑.๖๐๐

๔๐๐

๒.๕๐๐

๖๕๐

๔.๐๐๐

๑๐๐๐

๖.๕๐๐

(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรก๊าซมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิด้วยต้องมีส่วนแสดงค่าปริมาตรที่สภาวะพื้นฐานเพียง
๑ ส่วน
(๓) ความดันสูญเสียโดยเฉลี่ยของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมตลอดการวัดที่อัตราการไหลของก๊าซสูงสุด
เมื่อใช้อากาศทดสอบ ต้องมีค่าไม่เกินที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้

อัตราการไหลของก๊าซสูงสุด
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)

ความดันสูญเสียสูงสุด

สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก
และการให้คำรับรองชั้นหลัง
(พาสคัล)

สำหรับการตรวจสอบ
(พาสคัล)

๑ ถึง
  ๑๐

๒๐๐

๒๒๐

๑๖
  ถึง ๖๕

๓๐๐

๓๓๐

๑๐๐
  ถึง ๑๐๐๐

๔๐๐

๔๔๐

ข้อ
๘๒  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรม
ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการตรวจสอบให้คำรับรองมาตรวัดด้วยอากาศ
ต้องมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามตารางดังต่อไปนี้

อัตราการไหล

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง

สำหรับการตรวจสอบ

ฝ่ายมากและฝ่ายน้อย
(ร้อยละ)

ฝ่ายมาก
(ร้อยละ)

ฝ่ายน้อย
(ร้อยละ)

Qmin  Q<๐.๑ Qmax

๓

๓

๖

๐.๑ Qmax Q Qmax

๑.๕

๓

๓

(๒) สำหรับการตรวจรับรองชั้นแรกและการตรวจรับรองชั้นหลัง
ถ้าผลการตรวจรับรองที่อัตราการไหลต่าง ๆ ระหว่าง ๐.๑
Qmax  ถึง Qmax
 พบว่ามีความคลาดเคลื่อนฝ่ายมากทั้งหมดหรือฝ่ายน้อยทั้งหมด
ค่าสัมบูรณ์ของความคลาดเคลื่อนแต่ละค่าต้องมีค่าไม่เกินร้อยละ ๑.๐ ของปริมาตรที่ทดสอบ
(๓) สำหรับมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบไดอะแฟรมซึ่งมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิค่าปริมาตรที่วัดได้
ณ สภาวะขณะวัดจะต้องถูกแปลงไปเป็นค่าปริมาตร ณ สภาวะพื้นฐาน
และให้กำหนดอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด ดังต่อไปนี้
(ก) อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตาม (๑) ให้มีค่าเพิ่มขึ้นทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยอีกร้อยละ
๐.๕ ต่อช่วงอุณหภูมิ ๑๐ องศาเซลเซียส
ที่แตกต่างจากอุณหภูมิที่ระบุโดยผู้ผลิต
(ข) ถ้าอุณหภูมิ ณ สภาวะขณะวัดอยู่ในช่วง ๑๕
องศาเซลเซียส ถึง ๒๕ องศาเซลเซียส ให้ใช้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตาม
(๑) แต่ถ้าอุณหภูมิ ณ
สภาวะขณะวัดไม่ได้อยู่ในช่วงดังกล่าวอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตาม (๑) ให้มีค่าเพิ่มขึ้นทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยอีกร้อยละ
๑.๐ 

ข้อ
๘๓  มาตราวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี
และมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์ต้องมีลักษณะเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) พิสัยทำงานของมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบลูกสูบโรทารี
และมาตรวัดปริมาตรก๊าซแบบเทอร์ไบน์ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้

ชนิดการออกแบบ

อัตราการไหลสูงสุด
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)

พิสัยทำงาน

๑ : ๑๐

๑ : ๒๐

๑ : ๓๐

๑ : ๕๐

อัตราการไหลต่ำสุดต้องไม่มากกว่า
(ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง)

G ๑๖

๒๕

๒.๕

๑.๓

๐.๘

๐.๕

G ๒๕

๔๐

๔

๒

๑.๓

๐.๘

G ๔๐

๖๕

๖

๓

๒

๑.๓

G ๖๕

๑๐๐

๑๐

๕

๓

๒

G ๑๐

๑๖๐

๑๖

๘

๕

๒๓

G ๑๖๐

๒๕๐

๒๕

๑๓

๘

๕

G ๒๕๐

๔๐๐

๔๐

๒๐

๑๓

๘

G ๔๐๐

๖๕๐

๖๕

๓๒

๒๐

๑๓

G ๖๕๐

๑,๐๐๐

๑๐๐

๕๐

๓๒

๒๐

G ๑๐๐๐

๑,๖๐๐

๑๖๐

๘๐

๕๐

๓๒

(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรก๊าซมีส่วนแปลงค่าอุณหภูมิซึ่งแปลงค่าปริมาตรที่วัดได้
ณ สภาวะขณะวัด ไปเป็นค่าปริมาตร ณ สภาวะพื้นฐาน
ส่วนแสดงค่าปริมาตรในสภาวะพื้นฐานต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรได้
เมื่อก๊าซไหลผ่านมาตรวัดปริมาตรก๊าซเป็นเวลา ๒,๐๐๐ ชั่วโมง
ที่อัตราการไหลสูงสุดและอุณหภูมิต่ำสุด โดยไม่กลับมาแสดงค่า ณ ตำแหน่งเริ่มต้น

ข้อ
๘๔  อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของมาตรวัดปริมาณก๊าซ
ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้
(๑) เมื่อทำการตรวจสอบ
ให้คำรับรองมาตรวัดด้วยอากาศมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามตารางดังต่อไปนี้

อัตราการไหล

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด

สำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง
(ร้อยละ)

สำหรับการตรวจสอบ
(ร้อยละ)

Qmin  Q <Qt

๒

๓

Qt Q
  Qmax

๑

๑.๕

โดยที่ Qt หรืออัตราการไหลเปลี่ยนช่วงมีค่าดังต่อไปนี้

พิสัยทำงาน

อัตราการไหลเปลี่ยนช่วง
  (Qt)

๑ : ๑๐

๐.๒๐ Qmax

๑ :๒๐

๐.๒๐ Qmax

๑ : ๓๐

๐.๑๕ Qmax

๑ : ๕๐

๐.๑๐ Qmax

(๒) ในกรณีที่มีเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซเพื่อใช้ขับอุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์เพิ่มเติมใด
ๆ ที่ติดตั้งร่วมอยู่กับมาตรวัด
แรงบิดของเพลาดังกล่าวต้องไม่เป็นสาเหตุให้การแสดงค่าของส่วนแสดงค่าผิดไป โดยเปรียบเทียบค่าผลต่างของการแสดงค่าของมาตรวัดที่อัตราการไหลต่ำสุด
(Qmin) ระหว่างเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซขับอุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์เพิ่มเติมใด
ๆ และเพลาต่อออกจากตัวมาตรวัดปริมาตรก๊าซหมุนอิสระ โดยใช้อากาศทดสอบ  ทั้งนี้
การแสดงค่าผลการวัดปริมาตรต้องมีความคลาดเคลื่อนทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยไม่เกินค่าที่กำหนดไว้ในตารางดังต่อไปนี้

ค่าอัตราการไหลต่ำสุด
Qmin

ค่าความคลาดเคลื่อนของการแสดงค่าปริมาตรก๊าซที่วัดได้ที่
  Qmin
(ร้อยละ)

๐.๐๒ Qmax

๑

๐.๐๓ Qmax

๑

๐.๐๕ Qmax

๑

๐.๑๐ Qmax

๐.๕

ลักษณะ ๔
คำรับรอง

ข้อ
๘๕  ให้เครื่องหมายคำรับรองของสำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขาเป็นไปตามแบบดังต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่เป็นการให้คำรับรองโดยพนักงานเจ้าหน้าที่
ให้ใช้คำรับรองเป็นรูปขอบนอกของตราครุฑตามแบบ ชว. ๑๐๓
ท้ายกฎกระทรวงนี้
(๒) ในกรณีที่เป็นการให้คำรับรองโดยผู้รับใบอนุญาตตามมาตรา
๔๑ ให้ใช้คำรับรองเป็นรูปตัวอักษร ชว ตามแบบ ชว. ๑๐๔ ท้ายกฎกระทรวงนี้

ข้อ
๘๖  แบบของเครื่องหมายคำรับรองตามข้อ
๘๕ มี ๓ ชนิด ดังต่อไปนี้
(๑) ชนิดตราตอกประทับ
ให้ทำเป็นตรานูนเมื่อประทับลงบนเครื่องชั่งตวงวัดแล้ว
ทำให้เกิดเป็นรอยรูปของเครื่องหมายคำรับรอง
(๒) ชนิดคีมบีบประทับ
ด้านหนึ่งเป็นตราเครื่องหมายคำรับรอง
อีกด้านหนึ่งเป็นหมายเลขประจำคีมบีบประทับของสำนักงานกลาง
ให้ทำเป็นตราร่องทั้งสองด้าน
ซึ่งเมื่อประทับลงบนที่ประทับตราเครื่องหมายคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัดแล้วทำให้เกิดเป็นรอยนูนรูปของเครื่องหมายคำรับรองและหมายเลขนั้น
(๓) ชนิดแถบผนึก
ต้องทำให้แถบผนึกติดแน่นบนเครื่องชั่งตวงวัดในลักษณะที่ถ้าแกะออกแล้วแถบผนึกดังกล่าวต้องขาดแยกออกจากกันหรือชำรุดหรือเสียสภาพเดิม
จนไม่สามารถใช้ได้อีก
เครื่องหมายคำรับรองให้มีขนาดตามความเหมาะสมของขนาดเครื่องชั่งตวงวัด

ข้อ
๘๗  หนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัดให้เป็นไปตามแบบ
ชว. ๑๐๕ แบบ ชว. ๑๐๖ แบบ ชว. ๑๐๗ และแบบ ชว. ๑๐๘ ท้ายกฎกระทรวงนี้

ข้อ
๘๘  ห้ามการให้คำรับรองชั้นหลังแก่เครื่องชั่งสปริง

ข้อ
๘๙  อายุคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัดให้เป็นไปตามตารางดังต่อไปนี้

เครื่องชั่งตวงวัด

อายุคำรับรอง

๑. มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงตามสถานบริการ

๒ ปี

๒. มาตรวัดปริมาตรน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้ในการขายส่ง

๒ ปี

๓. เครื่องชั่งไม่อัตโนมัติที่ติดตรึงกับที่ ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่๒๐ เมตริกตันขึ้นไป

๒ ปี

๔. เครื่องชั่งตวงวัดทุกชนิดที่ให้คำรับรองโดยผู้ซ่อม

๖๐ วัน

ข้อ
๙๐  เครื่องหมายแสดงว่าคำรับรองเดิมใช้ไม่ได้แล้ว
ให้ทำเป็นกากบาทที่ชัดเจนและลบเลือนได้ยาก
เครื่องหมายแสดงว่าคำรับรองเดิมใช้ไม่ได้แล้วให้มีขนาดตามความเหมาะสมของขนาดเครื่องชั่งตวงวัด

ลักษณะ ๕
หลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว

ข้อ
๙๑  ให้ผู้ที่จะประกอบธุรกิจเป็นผู้ผลิต
ผู้นำเข้า หรือผู้ซ่อมเครื่องชั่งตวงวัดในท้องที่ใด ยื่นคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว
ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขาที่มีเขตอำนาจในท้องที่นั้น ๆ
พร้อมกับแบบแจ้งการประกอบธุรกิจเป็นผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ซ่อมเครื่องชั่งตวงวัด
คำขอตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตามแบบที่สำนักงานกลางกำหนด

ข้อ
๙๒  เครื่องหมายเฉพาะตัวให้ใช้ได้เฉพาะประเภทกิจการที่กำหนดในหนังสือรับรองการประกอบธุรกิจเป็นผู้ผลิต
ผู้นำเข้า หรือผู้ซ่อมเครื่องชั่งตวงวัด

ข้อ
๙๓  ในกรณีที่ผู้ผลิต ผู้นำเข้า
หรือผู้ซ่อมเครื่องชั่งตวงวัด
ประสงค์จะขอเปลี่ยนแปลงเครื่องหมายเฉพาะตัวที่ได้จดทะเบียนไว้
ให้ยื่นคำขอจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงเครื่องหมายเฉพาะตัวดังกล่าวต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
ณ สำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขาที่เป็นผู้จดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัวนั้น 
คำขอตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตามแบบที่สำนักงานกลางกำหนด

ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๖
อดิศัย  โพธารามิก
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์

[เอกสารแนบท้าย]

๑. แบบเครื่องหมายคำรับรองของสำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขา (แบบ
ชว.๑๐๓) 
๒.
แบบเครื่องหมายคำรับรองของผู้รับใบอนุญาตตามมาตรา ๔๑
แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒ (แบบ ชว.๑๐๔) 
๓.
แบบหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัด (แบบ ชว.๑๐๕)
๔.
แบบหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัด (แบบ ชว.๑๐๖)
๕.
แบบหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัด (แบบ ชว.๑๐๗)
๖.
แบบหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัด (แบบ ชว.๑๐๘)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๘ วรรคสอง มาตรา ๑๖ มาตรา ๒๖
มาตรา ๓๐ วรรคห้า มาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๓๙ วรรคสาม และมาตรา ๔๐ วรรคสี่
แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒
กำหนดให้รัฐมนตรีออกกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับพระราชบัญญัติดังกล่าว
ชนิดและลักษณะของเครื่องชั่งตวงวัดและรายละเอียดวัสดุที่ใช้ผลิตเครื่องชั่งตวงวัด
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดของเครื่องชั่งตวงวัดที่ใช้ในกิจการตามมาตรา ๒๕
เครื่องหมายคำรับรองและหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดในการให้คำรับรองเครื่องชั่งตวงวัด
เครื่องชั่งตวงวัดที่ห้ามการให้คำรับรองชั้นหลัง ชนิดและอายุคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด
เครื่องหมายแสดงว่าคำรับรองเดิมใช้ไม่ได้แล้ว
และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว  จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

วิภา/ปรับปรุง
๓๑ กรกฎาคม ๒๕๖๓

ภิรมย์พร/ตรวจ
๓๑ กรกฎาคม ๒๕๖๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๐/ตอนที่ ๑๐๖ ก/หน้า ๔๔/๒๙ ตุลาคม ๒๕๔๖