atepeq/tico19 huggingface dataset:
Genetic analysis has revealed that the coronavirus genetically clusters with the genus Betacoronavirus, in subgenus Sarbecovirus (lineage B) together with two bat-derived strains.
شیکردنەوەی گشتی ئەوەی ئاشکرا کردووە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا بە شێوەی بۆماوەیی لەگەڵ بۆماوەی بێتاکۆرۆناڤایرۆس یەکدەگرێت، لە بۆماوەی لاوەکی ساربیکۆڤایرۆس (هێڵی B) بەیەکەوە لەگەڵ دوو سترەینی وەرگیراو لە شەمشەمەکوێرە.
It is 96% identical at the whole genome level to other bat coronavirus samples (BatCov RaTG13).
بەڕێژەی 96% هاوشێوەیە لەگەڵ ئاستی بۆماوەیی نمونەکانی تری ڤایرۆسی کۆرۆنای شەمشەمەکوێرە (BatCov TaTG13).
In February 2020, Chinese researchers found that there is only one amino acid difference in certain parts of the genome sequences between the viruses from pangolins and those from humans.
لە مانگی شوباتی 2020، توێژەرانی چینی گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە تەنها یەک جیاوازی ترشی ئەمینی هەیە لە چەند بەشێکی زنجیرەی بۆماوە لە نێوان ڤایرۆسەکان لە پەنگۆلین و ئەوانەی مرۆڤەکان.
Whole-genome comparison to date has found at most 92% of genetic material shared between pangolin coronavirus and SARS-CoV-2, which is insufficient to prove pangolins to be the intermediate host.
تا ئەمڕۆ کۆی بەراوردی بۆماوە گەیشتۆتە نزیکەی 92%ی بابەتی بۆماوەیی هاوبەش لە نێوان ڤیارۆسی کۆرۆنای پانگۆلین و SARS-CoV-2، کە بای پێویست نیە بۆ سەلماندنی ئەوەی پەنگۆلین ناوەندی خانەخوێ بوو بێت.
Infection by the virus can be provisionally diagnosed on the basis of symptoms, though confirmation is ultimately by reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) of infected secretions or CT imaging.
نەخۆش کەوتن بە هۆی ڤایرۆسەکە دەکرێت لە سەر بنەمای نیشانەکان بکرێت، گەرچی دڵنیاکردنەوە لە کۆتاییدا لە ڕێگەی پێچەوانەکردنەوەی کارلێکی زنجیرەی پۆلیمەرسی (rRT-PCR)ی دەرهاوێشتەی تووش بوو یان تیشکگرتنی CT دەبێت.
A study comparing PCR to CT in Wuhan has suggested that CT is significantly more sensitive than PCR, though less specific, with many of its imaging features overlapping with other pneumonias and disease processes.
توێژینەوەیەک بەراوردی PCR بۆ CT کردووە لە ووهان پێشنیاری ئەوەی کردووە کە CT بە شێوەیەکی بەچار هەستیارترە لە PCR، گەچی کەمتر دیاریکراوە، لەگەڵ تایبەتمەندیەکانی تیشکگرتنی لێکچووی لەگەڵ پرۆسەکانی تری هەوکردنی سیەکان و نەخۆشیەکانی تر.
As of March 2020, the American College of Radiology recommends that "CT should not be used to screen for or as a first-line test to diagnose COVID-19".
تا مانگی ئاداری 2020، کولێژی ڕادیۆلۆجی ئەمریکی پێشنیاری ئەوە دەکات کە "نابێت CT بەکاربێت بۆ پشکنین یان وەک پشکنینی هێڵی یەکەم بۆ دەسنیشانکردنی کۆڤید-19".
The WHO has published several RNA testing protocols for SARS-CoV-2, with the first issued on 17 January.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی چەندین پڕۆتۆکۆڵی پشکنینی RNAی بۆ SARS-CoV-2 بڵاوکردۆتەوە، یەکەم بڵاوکردنەوەی لە 17ی کانونی دووەم بوو.
The test uses real-time reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR).
پشکنینەکە کاردانەوەی زنجیرەی پۆلیمەرسی پێچەوانەی کاتی ڕاستەقینە (rRT-PCR) بەکاردێنێت.
The test can be done on respiratory or blood samples.
پشکنینەکە دەکرێت لە سەر نمونەی هەناسە یان خوێن ئەنجام بدرێت.
Results are generally available within a few hours to days.
بەشێوەیەکی گشتی ئەنجامەکان دوای چەند کاتژمێرێکی کەم تا چەند ڕۆژێک بەردەست دەبن.
Generally this test is carried out on a nasopharyngeal swab though a throat swab may also be used.A number of laboratories and companies are developing serological tests, which detect antibodies.
بەشێوەیەکی گشتی ئەم پشکنینە لە سەر سوابی لووت-قوڕگ ئەنجام دەدرێت گەرچی سوابی گەرووش ڕەنگە بەکاربێت. ژمارەیەک تاقیگە و کۆمپانیا پەرە بە پشکنینی سیرۆلۆجی دەدەن، کە دژە تەنەکان دەدۆزێتەوە.
As of 6 April 2020, none of these has been proved sufficiently accurate to be approved for widespread use.
تا 6ی نیسانی 2020، هیچ یەک لەمانە نەسەلمێنراوە وورد بن تاوەکو بۆ بەکارهێنانی بڵاو پەسەند بکرێن.
In the US a serological test developed by Cellex has been approved for emergency use by certified laboratories only.
لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پشکنینی سیرۆلۆجی لە لایەن Cellexەوە پەرەی پێدراوە و پەسەندکراوە بۆ بەکارهێنانی باری لەناکاو لە تەنها لایەن تاقیگە متمانەپێدراوەکان.
Characteristic imaging features on radiographs and computed tomography (CT) of people who are symptomatic include asymmetric peripheral ground glass opacities and absent pleural effusions.
خەسلەتەکانی تیشکگرتنی تایبەت لە سەر ڕادیۆگراف و تۆمۆگرافی بە کۆمپیوتەرکراو (CT)ی ئەو کەسانەی نیشانەیان هەیە ڕۆشنی شوشەی ژێرەوەی ناهاوشێوە و نەبوونی دەردانی تەنیشتی دەگرێتەوە.
The Italian Radiological Society is compiling an international online database of imaging findings for confirmed cases.
کۆمەڵەی ڕادیۆلۆجی ئیتاڵی داتابەیسێکی سەرهێڵی ئەنجامەکانی تیشکگرتنی حاڵەتە دڵنیاکراوەکان کۆدەکاتەوە.
Due to overlap with other infections such as adenovirus, imaging without confirmation by PCR is of limited specificity in identifying COVID-19.
بەهۆی تێکهەڵکێشی نەخۆشیەکانی تری وەک ڤیارۆسی ئەدینۆ، تیشکگرتن بێ دڵنیاکردنەوە لە لایەن PCR تایبەتمەندی سنوورداری هەیە لە دەسینشانکردنی کۆڤید-19.
A large study in China compared chest CT results to PCR and demonstrated that though imaging is less specific for the infection, it is faster and more sensitive, suggesting its consideration as a screening tool in epidemic areas.
توێژینەوەیەکی گەورە لە چین ئەنجامەکانی CTی بەراورد کرد بە PCR و ئەوەی نیشاندا کە گەرچی تیشکگرتن کەمتر دیاریخەرە بۆ تووش بوون، بەڵام خێراتر و هەستیارترە، پێشنیاری ئەوە دەکات وەک ئامرازێکی پشکنین لە ناوچە پەتاییەکان ڕەچاو بکرێت.
Artificial intelligence-based convolutional neural networks have been developed to detect imaging features of the virus with both radiographs and CT.
تۆڕی دەماری لوولی بنیاتنراو لە سەر هۆشمەندی دەستکرد پەرەی پێدراوە بۆ دۆزینەوەی تایبەتمەندیەکانی تیشکگرتن لەگەل ڕادیۆگراف و CT.
Strategies for preventing transmission of the disease include maintaining overall good personal hygiene, washing hands, avoiding touching the eyes, nose, or mouth with unwashed hands, and coughing or sneezing into a tissue and putting the tissue directly into a waste container.
ستراتیجیەتەکان بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی نەخۆشیەکە پارێزگاریکردن لە پاکوخاوێنی کەسیی، شووشتنی دەستەکان، دوورکەوتنەوە لە دەستدان لە چاو، لووت یان دەم بە دەستی نەشۆردراو، کۆکین یان پژمین بە کلێنکس و ڕاستەوخۆ فڕێدانی کڵنکسەکە لە ناو سەلەی خاشاک دەگرێتەوە.
Those who may already have the infection have been advised to wear a surgical mask in public.
ئەوانەی کە خۆیان نەخۆشیەیەکەیان هەیە ئامۆژگاری کراون لە ناو خەڵکدا دەمامک بپۆشتن.
Physical distancing measures are also recommended to prevent transmission.Many governments have restricted or advised against all non-essential travel to and from countries and areas affected by the outbreak.
ڕێکارەکانی دوورکەوتنەوەی فیزیاییش پێشنیارکراون بۆ ڕێگری کردن لە بڵاو بوونەوە. زۆرێک حکومەت سنووردارکردنیان کردووە یان ئامۆژکاری داوە بەرامبەر هەموو گەشتێکی ناپێویست و دوور کەوتنەوە لەو وڵات یان ناوچانەی نەخۆشیەکەی تێدا بلاو بۆتەوە.
However, the virus has reached the stage of community spread in large parts of the world.
هەرچۆنێک بێت، ڤایرۆسەکە گەیشتۆتە قۆناغی بڵاو بوونەوەی کۆمەڵگا لە شوێنی بڵاوی جیهان.
This means that the virus is spreading within communities, and some community members don't know where or how they were infected.Health care providers taking care of someone who may be infected are recommended to use standard precautions, contact precautions, and eye protection.Contact tracing is an important method for health authorities to determine the source of an infection and to prevent further transmission.
ئەمە وات کە ڤایرۆسەکە لە ناو کۆمەڵگە بڵاو دەبێتەوە، و ئەندامی هەندێک کۆمەڵگە نازانن لە کوێوە یان چۆن تووش بوونە. دابینکەرانی چاودێری تەندروستی گرنگی بە کەسێک دەدەن کە ڕەنگە تووش بوو بێت کە ڕاسپێردراون ئاگاداربوونی پێشوەختەی ستاندەر و ئاگاری بەرکەوتن و پاراستنی چاو بەکاربێنن. بەدواداچوونی بەرکەوتن ڕێگایەکی گرنگە بۆ دەسەڵاتانی تەندروستی بۆ دیاریکردنی سەرچاوەی نەخۆشیەکە و ڕێگری کردن لە گواستنەوەی زیاتر.
The use of location data from mobile phones by governments for this purpose has prompted privacy concerns, with Amnesty International and over 100 other organizations issuing a statement calling for limits on this kind of surveillance.
بەکارهێنانی داتای شوێن لە مۆبایلەکان لە لایەن حکومەتەکان بۆ ئەم مەبەستە نیگەرانی تایبەتمەندیەتی دروستکردووە، لەگەڵ لێبووردنی نێوەدەوڵەتی و زیاتر لە 100 ڕێکخراوی تر کە ڕوونکردنەوە دەردەکەن و داوای سنووردارکردنی ئەم جۆرە چاودێریانە دەکەن.
Various mobile apps have been implemented or proposed for voluntary use, and as of April 7, 2020, over a dozen expert groups were working on privacy-friendly solutions, such as using Bluetooth to log a user's proximity to other cellphones.
چەندین ئەپلیکەیشنی مۆبایل جێبەجێکراون یان پێشنیارکراون بۆ بەکارهێنانی خۆبەخشانە، و تا 7ی نیشانی 2020، زیاتر لە دەرزەنێک گروپی شارەزایان کاریان لە سەر چارەسەری دۆستی تایبەتمەندی دەکرد، وەک بەکارهینانی Bluetooth بۆ یاداشتکردنی نزیکی بەکارهێنەر لە تەلەفۆنەکانی تر.
Users then receive a message if they've been in close contact with someone who has tested positive for COVID-19.Misconceptions are circulating about how to prevent infection; for example, rinsing the nose and gargling with mouthwash are not effective.
ئینجا بەکارهێنەران نامەیەک وەردەگرن ئەگەر لە بەرکەوتنی نزیکدا بن لەگەڵ کەسێک کە ئەرێنی بووە بۆ کۆڤید-19. چەمکی هەڵە بڵاو بۆتەوە دەربارەی چۆنیەتی ڕێگری کردن لە تووش بوون؛ بۆ نموونە، شوشتنی لووت و غەرغەرەکردن بە پاککەرەوەی دەم سوودی نیە.
There is no COVID-19 vaccine, though many organizations are working to develop one.
هیچ ڤاکسینێک بۆ کۆڤید-19 نیە، گەرچی ڕەنگە ڕێکخراوەکان کار دەکەن بۆ پەرەپێدانی دانەیەک.
Hand washing is recommended to prevent the spread of the disease.
دەست شووشتن پێشنیارکراوە بۆ ڕێگری کردن لە بڵاو بوونەوەی نەخۆشیەکە.
The CDC recommends that people wash hands often with soap and water for at least twenty seconds, especially after going to the toilet or when hands are visibly dirty; before eating; and after blowing one's nose, coughing, or sneezing.
CDC پێشنیاری ئەوە دەکات خەڵک زوو دەستەکانیان بە سابون و ئاو بە لایەنی کەم بۆ ماوەی 20 چرکە بشۆن، بە تایبەتی لە دوای چوون بۆ توالێت یان کاتێک دەستەکان بە ڕوونی پیسن؛ پێش نانخواردن؛ و دوای لووت سڕین، کۆکین یان پژمین.
This is because outside the human body, the virus is killed by household soap, which bursts its protective bubble.
ئەمە بەهۆی ئەوەیە لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ، ڤایرۆسەکە بە سابونی ماڵەوە دەکوژررێت، کە بڵقە کاراکەی خۆی دەتەقێنێت.
CDC further recommended using an alcohol-based hand sanitizer with at least 60% alcohol by volume when soap and water are not readily available.
CDC زیاتری پێشنیاری بەکارهێنانی پاککەرەوەی کهولی کردووە کە بە لایەنی کەم ڕێژەی 60% کهولی تێدا بێت کاتێک سابون و ئاو بەردەست نین.
The WHO advises people to avoid touching the eyes, nose, or mouth with unwashed hands.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ئامۆژگاری خەڵک دەکات خۆیان دوور بگرن لە دەستدان لە چاوەکان، لووت، یان دەمیان بە دەستی نەشۆردراو.
Surfaces may be decontaminated with a number of solutions (within one minute of exposure to the disinfectant for a stainless steel surface), including 62–71% ethanol, 50–100% isopropanol, 0.1% sodium hypochlorite, 0.5% hydrogen peroxide, and 0.2–7.5% povidone-iodine.
ڕەنگە ڕووپۆشەکان بە ژمارەیەک گیراوە پاک بکرێنەوە (لە ماوەیەک یەک خولەک لە بەرکەوتن بە ماددە پاککەرەوەکە بۆ ڕووپۆشی ستیل)، بەلەخۆگرتنی ڕێژەی 62-71%ی ئیسانۆل، 50-100%ی ئیسۆپرۆپانۆل، 0.1%ی هایدرۆکلۆرایتی سۆدیۆم، 0.5%ی پیرۆکسایدی هایدرۆجین و 0.2-7.5%ی ئایۆدین-پۆڤایۆدین.
Other solutions, such as benzalkonium chloride and chrohexidine gluconate, are less effective.
گیراوەکانی تر، وەک کلۆرایدی بێنزالکۆنیوم و گلوکۆناتی کرۆهێکسیداین کەمتر کاران.
The CDC recommends that if a COVID case is suspected or confirmed at a facility such as an office or day care, all areas such as offices, bathrooms, common areas, shared electronic equipment like tablets, touch screens, keyboards, remote controls, and ATM machines used by the ill persons, should be disinfected.
CDC پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەگەر حاڵەتی کۆڤید گومانلێکراوە یان دڵنیاکراوەتەوە لە دامەزراوەیەک وەک نووسینگەیەک یان چاودێری ڕۆژانە، گشت شوێنەکانی وەک نووسینگەکان، گەرماوەکان، شوێنە باوەکان، کەرەستەی ئەلیکترۆنی هاوبەشکراوی وەک تابلێت، شاشەی لەمس، تەختەکلیل، ڕیمۆت کۆنترۆڵ، و ئامێری ATM بەکارهاتوو لە لایەن کەسی نەخۆش پێویستە بە دژە ڤایرۆس پاک بکرێنەو.
Health organizations recommended that people cover their mouth and nose with a bent elbow or a tissue when coughing or sneezing, and disposing of any tissue immediately.
ڕێکخراوە تەندروستیەکان پێشنیاری ئەوەیان کردووە کە دەم و لووتیان بە ئەنیشکیان یان بە کلێنکسێک داپۆشن لە کاتی کۆکین یان پژمین، و دەسبەجێ فڕێدانی کلێنکسەکە.
Surgical masks are recommended for those who may be infected, as wearing a mask can limit the volume and travel distance of expiratory droplets dispersed when talking, sneezing, and coughing.
دەمامکی تەندروستی پێشنیارکراوە بۆ ئەوانەی لەوانەیە توشی ڤایرۆسەکە بووبن، لەبەر ئەوەی پۆشینی دەمامک قەبارە و مەودای ڕۆیشتنی دڵۆپە ڕۆیشتووەکان لە هەناسەدانەوە کەم بکاتەوە لەکاتی قسەکردن، پشمین و کۆکەدا.
The WHO has issued instructions on when and how to use masks.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ڕێنمایی دەرکردووە بۆ کات و چۆنیەتی بەکارهێنانی دەمامک.
According to Stephen Griffin, a virologist at the University of Leeds, "Wearing a mask can reduce the propensity [of] people to touch their faces, which is a major source of infection without proper hand hygiene."Masks have also been recommended for use by those taking care of someone who may have the disease.
بەگوێرەی ستیڤن گریفن، ڤایرۆسناسێک لە زانکۆی لیدس، "پۆشینی دەمامک دەکرێت ڕێژەی دەستدانی کەسەکان لە دەموچاویان کەم بکاتەوە، کە سەرچاوەیەکی سەرەکی تووش بوونە بێ پاکوخاوێنی دەست." هەروەها دەمامک پێشنیارکراوە بۆ بەکارهێنان لە لایەن ئەوانەی چاودێری کەسێک دەکەن کە تووشی نەخۆشیەکە بووە.
The WHO has recommended the wearing of masks by healthy people only if they are at high risk, such as those who are caring for a person with COVID-19, although they also acknowledge that wearing masks may help people avoid touching their face.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی پێشنیاری پۆشینی دەمامکی کردووە لە لایەن کەسانی تەندروست ئەگەر لە مەترسی بەرزدان، وەک ئەوانەی چاودێری تووش بوویەکی کۆڤید-19 دەکەن، گەرچی دان بەوە دادەنێنن کە پۆشینی دەمامک ڕەنگە یارمەتی خەڵک بدات لە دوورکەوتنەوە لە دەستدان لە دەموچاویان.
Several countries have started to encourage the use of face masks by members of the public.
چەندین وڵات دەستیانکردووە بە هاندانی بەکارهێنانی دەمامک لە لایەن خەڵکی گشتیەوە.
In the U.S., the CDC recommends wearing non-medical face mask made out of cloth.China has specifically recommended the use of disposable medical masks by healthy members of the public, particularly when coming into close contact (1 metre (3 ft) or less) with other people.
لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، CDC پێشنیاری پۆشینی دەمامکی نا-پزیشکی دروستکراو لە قوماش دەکات. چین بە تایبەت پێشنیاری بەکارهێنانی دەمامکی پزیشکی دیسپۆزەبڵی کردووە لە لایەن خەڵکی گشتی تەندروست، بە تایبەتی لە کاتی بەرکەوتنی نزیک (1مەتر (3 پێ) یان کەمتر) لەگەل خەڵکی تر.
Hong Kong recommends wearing a surgical mask when taking public transport or staying in crowded places.
هۆنگ کۆنگ پێشنیاری پۆشینی دەمامکی نەشتەرگەری دەکات لە کاتی بەکارهێنانی گواستنەوەی گشتی یان مانەوە لە شوێنە قەرەباڵغەکان.
Thailand's health officials are encouraging people to make cloth facemasks at home and wash them daily.
بەرپرسانی تەندروستی تایلەندی هانی خەڵک دەدەن دەمامکی قوماش لە ماڵەوە دروست بکەن و ڕۆژانە بیانشۆن.
The Czech Republic and Slovakia banned going out in public without wearing a mask or covering one's nose and mouth.
کۆماری چیک و سلۆڤاکیا قەدەغەی چوونە دەرەوەیان کردووە بێ پۆشینی دەمامکێک یان داپۆشینی دەم و لووت.
On 16 March, Vietnam requested everyone to wear a face mask when going to public areas in order to protect themselves and others.
لە 16ی ئادار، ڤێتنام داوای لە هەموو کەسێک کردووە دەمامک بپشۆن لە کاتی چوونە بۆ شوێنە گشتیەکان بۆ پاراستنی خۆیان و کەسانی دیکەش.
The Austrian government mandated that everyone entering a grocery store must wear a face mask.
حکومەتی نەمسا فەرمانی دەرکردووە کە هەر کەسێک کە بۆ دوکان دەچێت پێویستە دەمامکێک بپۆشێت.
Israel has asked all residents to wear face masks when in public.
ئیسرائیل داوای لە گشت دانیشتووانی کردووە دەمام بپۆشن لەو کاتەی لە شوێنی گشتین.
Taiwan, which has been producing ten million masks per day since mid-March, required passengers on trains and intercity buses to wear face masks on 1 April.
تایوان، کە ڕۆژانە دە ملیۆن دەمامکی بەرهەم هێناوە لەوەتەی ناوەڕاستی مانگی ئادار، داوای لە سەرنشینی شەمەندەفەر و پاسەکان کردووە لە 1ی نیسان دەمام بپۆشن.
Panama has made it obligatory to wear a face mask whenever going outside, while also recommending the manufacture of a homemade face mask for those who cannot purchase face masks.
پەنەما پۆشینی دەمامکی بە زۆرە ملێ کردووە لە کاتی چوونە دەرەوە، لەکاتێکدا پێشنیاری دروستکردنی دەمامکی لە ماڵەوە داوە بۆ ئەوانەی ناتوانن دەمامک بکڕن.
Face masks have also been widely used in Japan, South Korea, Malaysia, and Singapore.
هەروەها دەمامک بە بڵاوی لە ژاپۆن، کۆریای باشور، مالیزیا و سەنگافورە بەکاردێت.
Social distancing (also known as physical distancing) includes infection control actions intended to slow the spread of disease by minimizing close contact between individuals.
دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی (هەروەک بە دوورکەوتنەوەی فیریاییش ناسراوە) کردارەکانی کۆنترۆڵکردنی نەخۆشی دەگرێتەوە بە مەبەستی هێواشکردنەوەی بڵاو بوونەوەی نەخۆشیەکە لەڕێگەی کەمکردنەوەی بەرکەوتنی نزیکی نێوان کەسەکان.
Methods include quarantines; travel restrictions; and the closing of schools, workplaces, stadiums, theatres, or shopping centres.
ڕێگاکان کەرەنتین کردن، سنووردارکردنی گەشت دەگرێتەوە؛ و لەگەڵ داخستنی قوتابخانەکان، شوێنکارەکان، یاریگاکان، شانۆکان یان ناوەندەکانی بازاڕکردن.
Individuals may apply social distancing methods by staying at home, limiting travel, avoiding crowded areas, using no-contact greetings, and physically distancing themselves from others.
ڕەنگە تاکەکان ڕێگاکانی دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی جێبەجێ بکەن لەڕێگەی مانەوە لە ماڵەوە، سنووردارکردنی گەشت، دوورکەوتنەوە لە شوێنە قەرەباڵغەکان، بەکارهێنانی سڵاوکردنی بەریەک نەکەوتن، و خۆ دوورخستنەوەی فیزیایی لە یەکتر.
Many governments are now mandating or recommending social distancing in regions affected by the outbreak.
زۆربەی حکومەتەکان ئێستا فەرەمان دەکەن یان پێشناری دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی دەکەن لەو هەرێمانەی کەوتوونەتە ژێر بڵاوبوونەوەکە.
The maximum gathering size recommended by US government bodies and health organizations was swiftly reduced from 250 people (if there was no known COVID-19 spread in a region) to 50 people, and later to 10 people.
گەورەترین قەبارەی کۆبوونەوە لە لایەن دەستەکانی حکومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە تەندروستیەکان لە 250 کەس کەم کرایەوە (ئەگەر هیچ بڵاو بوونەوەیەکی زانراوی کۆڤید-19 لە هەرێمەکە نەبێت) بۆ 50 کەس، و دواتریش بۆ 10 کەس.
On 22 March 2020, Germany banned public gatherings of more than two people.Older adults and those with underlying medical conditions such as diabetes, heart disease, respiratory disease, hypertension, and compromised immune systems face increased risk of serious illness and complications and have been advised by the CDC to stay home as much as possible in areas of community outbreak.In late March 2020, the WHO and other health bodies began to replace the use of the term "social distancing" with "physical distancing", to clarify that the aim is to reduce physical contact while maintaining social connections, either virtually or at a distance.
لە 22ی ئاداری 2020، ئەڵمانیا کۆبوونەوەی گشتی زیاتر لە دوو کەسی قەدەغە کرد. کەسانی گەورەتی بە تەمەنتر و ئەوانەی دۆخی پزیشکی وەک شەکرە، نەخۆشی دڵ، نەخۆشی هەناسە، پاڵەپەستۆی خوێن و کێشەی بەرگری لەشیان هەیە دووچاری مەترسی زیاتری نەخۆشی تووند دەبنەوە و لە لایەن CDC ئامۆژگاری کراون چەندی دەکرێت لە ماڵەوە بمێننەوە لەو شوێنانەی بڵاو بوونەوەی کۆمەڵگەی تیادا ڕووداوە. لە کۆتایی مانگی ئاداری 2020، ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی و دەستە تەندروستیەکانی تری دەستیانکرد بە گۆڕینی بەکارهێنانی چەمکی"دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی" بە "دوورکەوتنەوەی جەستەیی"، بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی ئامانجەکە کەمکردنەوەی بەرکەوتنی جەستەییە لە کاتی پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکان، جا بە شیوەی مەجازی یان لە دووریەوە.
The use of the term "social distancing" had led to implications that people should engage in complete social isolation, rather than encouraging them to stay in contact with others through alternative means.Some authorities have issued sexual health guidelines for use during the pandemic.
بەکارهێنانی چەمکی "دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی" ببوو بە هۆی ئەوەی کەسانێک پێویستە بەشدار بن لە دوورکەوتنەوەی تەواوی کۆمەڵایەتی، نەوەک هاندانیان بۆ مانەوە لە پەیوەندی لەگەڵ کەسانی تر لە ڕێگەی هۆکاری جێگرەوە. هەندێک دەسەڵات ڕێنمایی تەندروستی سێکسیان دەرکرد بۆ بەکارهێنانی لە ماوەی پەتاکە.
These include recommendations to only have sex with someone you live with, who does not have the virus or symptoms of the virus.
ئەمانە پێشنیار دەگرێتەوە بۆ ئەنجامدانی سێکس تەنها لەگەڵ ئەو کەسەی لەگەڵیدا دەژیت، کە ڤایرۆسەکە یان نیشانەکانی ڤایرۆسەکەی نیە.
Self-isolation at home has been recommended for those diagnosed with COVID-19 and those who suspect they have been infected.
خود جیاکردنەوە لە ماڵەوە پێشنیارکراو بۆ ئەوانەی کۆڤید-19یان هەیە و ئەوانەی گومان دەکرێت تووش بوونە.
Health agencies have issued detailed instructions for proper self-isolation.Many governments have mandated or recommended self-quarantine for entire populations living in affected areas.
ئاژانسە تەندروستیەکان ڕێنمایی تێروتەسەڵیان دەرکردووە بۆ خود جیاکردنەوەی دروست. چەندین حکومەت فەرمانیان کردووە یان پێشنیاری خود کەرەنتینیان کردووە بۆ تەواوی دانیشتووان کە لە ناوچە بەرکەوتووەکان دەژین.
The strongest self-quarantine instructions have been issued to those in high risk groups.
بەهێزترین ڕێنماییەکانی خود کەرەنتین کردن بۆ ئەوانە دەرکراوە کە لە گروپی مەترسی بەرزدان.
Those who may have been exposed to someone with COVID-19 and those who have recently travelled to a country or region with widespread transmission have been advised to self-quarantine for 14 days from the time of last possible exposure.
ڕەنگە ئەوانەی بەرکەوتەیان لەگەڵ کەسێک هەبوو بێت کە کۆڤید-19یەتی و ئەوانەی بەم دواییانە گەشتیان بۆ وڵاتێک یان هەرێمێک کردووە کە گواستنەوەی بڵاوی تێدا بووە ئامۆژگاری کراون کە بۆ ماوەی 14 ڕۆژ لەدوای دوایین بەرکەوتن خۆیان کەرەنتین بکەین.
Strategies in the control of an outbreak are containment or suppression, and mitigation.
ستراتیجیەتەکان لە کۆنترۆڵکردنی بڵاوبوونەوەیەک بریتیە لە لەخۆگرتن یان قەتیسکردن، و کەمکردنەوە.
Containment is undertaken in the early stages of the outbreak and aims to trace and isolate those infected as well as introduce other measures of infection control and vaccinations to stop the disease from spreading to the rest of the population.
لەخۆگرتن لە قۆناغە زووەکانی بڵاو بوونەوەکە دەگیرێتەبەر و ئامانجی دۆزینەوە و جیاکردنەوەی ئەوانەیە تووش بوونە لەگەڵ دانانی ڕێکاری تری کۆنترۆڵکردنی نەخۆشیەکە و ڤاکسینەکان بۆ وەستاندنی نەخۆشیەکە لە بڵاو بوونەوە بۆ بەشەکانی تری دانیشووان.
When it is no longer possible to contain the spread of the disease, efforts then move to the mitigation stage: measures are taken to slow the spread and mitigate its effects on the healthcare system and society.
کە چی تر ناگونجێت کۆنترۆڵی بڵاو بوونەوەی نەخۆشیەکە بکرێت، ئینجا هەوڵەکان بۆ قۆناغەکانی کەمکردنەوە دەچن: ڕێکارەکان دەگیرێنە بەر بۆ هێواشکردنەوەی بڵاو بوونەوەکە و کەمکردنەوەی کاریگەریەکانی لە سەر سیستەمی چاودێری تەندروستی و کۆمەڵگە.
A combination of both containment and mitigation measures may be undertaken at the same time.
ڕێکارەکانی ئاوێتەیەکی لەخۆگرتن و کەمکردنەوەڕەنگە لە هەمان کاتدا بگیرێنە بەر.
Suppression requires more extreme measures so as to reverse the pandemic by reducing the basic reproduction number to less than 1.Part of managing an infectious disease outbreak is trying to decrease the epidemic peak, known as flattening the epidemic curve.
ڕێگریکردن پێوانەی زۆر زیاتری دەوێت، بەمەبەستی پێچەوانکردنەوەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشیەکە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر بۆ خوار یەک بەشێک لە بەڕێوەبردن و مامەڵەکردن لەگەڵ بڵاوبوونەوەی لەناکاوی نەخۆشی هەوکردن بریتیە لە هەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی لوتکەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشیەکە کەناودەبرێت بە ڕاستکردنەوەی چەماوەی بڵاوبوونەوەکە.
This decreases the risk of health services being overwhelmed and provides more time for vaccines and treatments to be developed.
ئەمە مەترسی پاڵەپەستۆی زۆری سەر خزمەتگوزاریەکان کەم دەکاتەوە و کاتی زیاتر دەدات بۆ پەرەپێدانی ڤاکسین و چارەسەر.
Non-pharmaceutical interventions that may manage the outbreak include personal preventive measures, such as hand hygiene, wearing face-masks, and self-quarantine; community measures aimed at physical distancing such as closing schools and cancelling mass gathering events; community engagement to encourage acceptance and participation in such interventions; as well as environmental measures such surface cleaning.More drastic actions aimed at containing the outbreak were taken in China once the severity of the outbreak became apparent, such as quarantining entire cities and imposing strict travel bans.
کرداری نا دەرمانخانەیی کە ڕەنگە کۆنترۆڵی بڵاو بوونەوەکە بکات ڕێکاری پاراستنی تاکە کەسی دەگرێتەوە، وەک پاکوخاوێنی دەست، پۆشینی دەمامک، و خود جیاکردنەوە؛ ڕێکارەکانی کۆمەڵگە بە مەبەستی دوورکەوتنەوەی جەستەیی وەک داخستنی قوتابخانە و ڕەتکردنەوەی بۆنە گەورەکانی کۆبوونەوە؛ بەشداری کۆمەڵگە بۆ هاندانی پەسەندکردن و بەشداریکردن لەم جۆرە کارانە؛ لەگەڵ ڕێکاری ژینگەیی وەک پاککردنەوەی ڕووپۆشەکان. کرداری بەرجەستەکراوی زیاتر بە مەبەستی لەخۆگرتنی بڵاو بوونەوەکە لە چین گیرانە بەر کاتێک تووندی بڵاو بوونەوەکە دەرکەوت، وەک کەرەنتن کردنی تەواوی شارەکان و سەپاندنی قەدەغەی تووندی گەشتکردن.
Other countries also adopted a variety of measures aimed at limiting the spread of the virus.
هەروەها وڵاتانی تریش کۆمەڵێک ڕێکاریان گرتۆتە بەر بە مەبەستی سنووردارکردنی بڵاو بوونەوەی ڤایرۆسەکە.
South Korea introduced mass screening and localized quarantines, and issued alerts on the movements of infected individuals.
کۆریای باشوور پشکنینی بەکۆمەڵ و کەرەنتینی خۆجێی جێبەجێکردووە، و ئاگاداری دەرکردووە بۆ جووڵەی کەسە تووش بووەکان.
Singapore provided financial support for those infected who quarantined themselves and imposed large fines for those who failed to do so.
سەنگافورە پشتیوانی دارایی پێشکەشکردووە بۆ ئەوانەی تووش بوونە کە خۆیان کەرەنتین کردووە و سزای قورسی سەپاندووە بۆ ئەوانەی پابەندی ئەمە نابن.
Taiwan increased face mask production and penalized hoarding of medical supplies.Simulations for Great Britain and the United States show that mitigation (slowing but not stopping epidemic spread) and suppression (reversing epidemic growth) have major challenges.
تایوان بەرهەم هێنانی دەمامکی زیاد کردووە و سزا سەپاندووە بۆ بەکۆمەڵ کڕینی کەرەستە پزیشکیەکان. هەمان شت بۆ بەریتانیای گەورە و ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەوە نیشان دەدات کە کەمکردنەوە (هێواشکردنەوە نەوەک وەستاندنی بڵاو بوونەوەی پەتاکە) و قەتیسکردن (کپکردنی گەشەی پەتایی) ئاستەنگی گەورەیان هەیە.
Optimal mitigation policies might reduce peak healthcare demand by 2/3 and deaths by half, but still result in hundreds of thousands of deaths and health systems being overwhelmed.
سیاسەتی باشی کەمکردنەوە ڕەنگە داواکاری لووتکەی چاودێری تەندروستی بە ڕێژەی 2/3 و مردنیش بە نیوە کەم بکاتەوە، بەڵام هێشتا دەبێتە هۆی سەدان هەزار مردن و شەکەتکردنی سیستەمە تەندروستیەکان.
Suppression can be preferred but needs to be maintained for as long as the virus is circulating in the human population (or until a vaccine becomes available, if that comes first), as transmission otherwise quickly rebounds when measures are relaxed.
قەتیسکردن دەکرێت بە پەسەند بزانرێت بەڵام پێویستە بهێڵرێتەوە تا ئەو کاتەی ڤایرۆسەکە لە ناو کۆمەڵگەی مرۆیی دەسووڕێتەوە (یان تا بەردەست بوونی ڤاکیسێنک، ئەگەر ئەوە سەرەتا بێت)، بەهۆی ئەوەی گواستنەوە گەشە دەسەنێتەوە کاتێ ڕێکارەکان شل دەکرێنەوە.
Long-term intervention to suppress the pandemic causes social and economic costs.
کرداری درێژخایەن بۆ قەتیسکردنی پەتاکە دەبێتە هۆی تێچووی کۆمەڵایەتی و ئابووری.
There are no specific antiviral medications approved for COVID-19, but development efforts are underway, including testing of existing medications.
هیچ دژە چارەسەرێکی ڤایرۆسی دیاریکراو بۆ کۆڤید-19 نیە، بەڵام هەوڵەکانی پەرەپێدان ئەنجام دەدرێن، بەلەخۆگرتنی تاقیکردنەوەی چارەسەرە بەردەستەکانی ئێستا.
Taking over-the-counter cold medications, drinking fluids, and resting may help alleviate symptoms.
وەرگرتنی چارەسەرەکانی دژە سەرمابوون، خواردنەوەی شلەمەنیەکان، و پشوودان ڕەنگە یارمەتیدەر بن لە سوککردنی نیشانەکان.
Depending on the severity, oxygen therapy, intravenous fluids, and breathing support may be required.
بەگوێرەی تووندیەکەی، چارەسەری ئۆکسجین، شلە بە ناو دەمارەکان، و پشتیوانی هەناسە ڕەنگە پێویست بن.
The use of steroids may worsen outcomes.
ڕەنگە بەکارهێنانی چاڵاککەرەکان دەرەنجامەکان خراپتر بکات.
Several compounds that were previously approved for treatment of other viral diseases are being investigated for use in treating COVID-19.
چەندین پێکهاتە کە پێشووتر پەسەندکرا بوون بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی ڤایرۆسی تر لێکۆڵینەوەیان لەسەر دەکرێت بۆ بەکارهێنانی لە چارەسەرکردنی کۆڤید-19.
The WHO also stated that some "traditional and home remedies" can provide relief of the symptoms caused by SARS-CoV-19.
هەروەها ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ووتی کە هەندێک "چارەسەری تەقلیدی و خۆجێی" دەکرێت هێوکردنەوە بۆ نیشانەکانی SARX-CoV-19 دابین بکات.
Increasing capacity and adapting healthcare for the needs of COVID-19 patients is described by the WHO as a fundamental outbreak response measure.
بەرزکردنەوەی توانا و سوود وەرگرتن لە چاودێری تەندروستی بۆ پێویستی نەخۆشەکانی کۆڤید-19 لە لایەن ڕێکخراوی تەندروستی جیهانیەوە وەسفکراوە وەک ڕێکاری بەهاناوەچوونی ڕیشەیی بڵاو بوونەوە.
The ECDC and the European regional office of the WHO have issued guidelines for hospitals and primary healthcare services for shifting of resources at multiple levels, including focusing laboratory services towards COVID-19 testing, cancelling elective procedures whenever possible, separating and isolating COVID-19 positive patients, and increasing intensive care capabilities by training personnel and increasing the number of available ventilators and beds.
ECDC و نووسینگەی هەرێمی ئەوروپی سەر بە ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ڕێنماییان دەرکردووە بۆ نەخۆشخانەکان و خزمەتگوزاریەکانی چاودێری تەندروستی سەرەتایی بۆ گۆڕینی سەرچاوەکان لە چەندین ئاستدا، بەلەخۆگرتنی جەختکردنە سەر خزمەتگوزاری تاقیگەیی بەرەو پشکنینی کۆڤید-19، ڕەتکردنەوەی ڕێکاری بژاردەیی هەرکاتێک بگونجێت، جیاکردنەوەی نەخۆشە پۆزەتیڤەکانی کۆڤید-19، و بەرزکردنەویە توانای چاودێری چڕ لە ڕێگەی ڕاهێنانی کارمەندان و بەرزکردنەوەی ژمارەی ئامێری هەناسەدانی دەستکرد و قەرەوێلە بەردەستەکان.
There are various theories about where the very first case (the so-called patient zero) may have originated.
چەندین بیردۆز هەن دەربارەی ئەوەی حاڵەتی یەکەم (ئەوەی پێی دەوترێیت نەخۆشی ژمارە سفر) لەکوێ سەری هەڵداوە.
The first known case of the novel coronavirus may trace back to 1 December 2019 in Wuhan, Hubei, China.
یەکەم حاڵەتی زانراوی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ ڕەنگە بۆ 1ی کانونی یەکەمی 2019 بگەڕێتەوە لە ووهان، هوبی، چین.
Within a month, the number of coronavirus cases in Hubei gradually increased.
لە ماوەی مانگێکدا، ژمارەی حاڵەتەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هوبی پلە بە پلە زیادی کرد.
These were mostly linked to the Huanan Seafood Wholesale Market, which also sold live animals, and one theory is that the virus came from one of these kinds of animals; or, in other words, has a zoonotic origin.A pneumonia cluster of unknown cause was observed on 26 December and treated by the doctor Zhang Jixian in Hubei Provincial Hospital, who informed the Wuhan Jianghan CDC on 27 December.
ئەمانە زۆربەیان پەیوەست بوون بە بازاڕی کۆفرۆشی خۆراکی دەریایی هووان، کە هەروەها ئاژەڵی زیندووشی تیا دەفرۆشرا، و بیردۆزێک ئەوەیە کە ڤایرۆسەکە لە یەکێک لەم جۆرە ئاژەڵانەوە هات بێت؛ یان، بە شێوازێکی تر، ڕەچەڵەکێکی ئاژەڵیی هەیە. دۆخێکی هۆکاری نەزانراوی هەوکردنی سیەکان لە 26ی کانونی یەکەم تێبینیکرا و لە لایەن دکتۆر ژانگ جیکسان لە نەخۆشخانەی هەرێمیی هوبی چارەسەرکرا، کە لە 27ی کانونی یەکەم ئاگاداری CDCی جینگهانی لە ووهان کردەوە.
On 30 December, a group of doctors at Wuhan Central Hospital alerted their colleagues of a "SARS-like coronavirus".
لە 30 کانونی یەکەم، گروپێک پزیشک لە نەخۆشخانەی ناوەندیی ووهان ئاگاداری هاوکارەکانی خۆیان کردەوە لەباریە "ڤایرۆسی کۆرۆنای هاوشێوەی SARS".
Eight of these doctors, including Li Wenliang, were admonished by the police for spreading false rumours, and another, Ai Fen, was reprimanded by her superiors for raising the alarm.
هەشت لەم دکتۆرانە، بەلەخۆگرتنی لی وێنلیانگ لە لایەن بە تووندی لە لایەن پۆلیسەوە ئاگادار کرابوونەوە لە بڵاوکردنەوەی پڕوپاگەندەی هەڵە، وە دانەیەکی دیکەیان، ئای فێن، لە لایەن سەرووی خۆیەوە سەرزەنشت کرا بوو بەهۆی بەرزکردنەوەی ئاگاداری مەترسی.
The Wuhan Municipal Health Commission later released a public notice on 31 December and informed the WHO.
دواتری کۆمسیۆنی تەندروستی شارەوانی ووهان ئاگاداریەکی گشتی لە 31ی کانونی یەکەم دەکرد و ئاگاداری ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی کردەوە.
Enough cases of unknown pneumonia had been reported to health authorities in Wuhan to trigger an investigation in early January.During the early stages of the outbreak, the number of cases doubled approximately every seven and a half days.
حاڵەتی بەرچاو لە هەوکردنی سیەکانی هۆکار نەزانراو بە دەسەڵاتە تەندروستیەکان لە ووهان ڕاگەیەنرا بوو بۆ دەستپێکردنی لێکۆڵینەوەیەک لە سەرەتای مانگی کانونی دووەم. لە قۆناغە سەرەتاییەکانی بڵاو بوونەوەکە، ژمارەی حاڵەتەکان لە نزیکەی هەموو حەوت ڕۆژ و نیوێکدا دوو هێندە دەبوو.
In early and mid-January 2020, the virus spread to other Chinese provinces, helped by the Chinese New Year migration and Wuhan being a transport hub and major rail interchange.
لە سەرەتا و ناوەڕاستی مانگی کانونی دووەمی 2020، ڤایرۆسەکە لە ناوچەکانی تری چین بڵاو بوونەوە، بە یارمەتی کۆچی ساڵی نوێی چینی و ئەوەی ووهان ناوەندێکی گواستنەوە و هێڵی شەمەندەفەرە.
On 20 January, China reported nearly 140 new cases in one day, including two people in Beijing and one in Shenzhen.
لە 20ی کانونی دووەم، چین نزیکەی 140 حاڵەتی تری نوێی ڕاگەیاند، بەلەخۆگرتنی دوو کەس لە پەکین و یەک حاڵەتیش لە شینزین.
Later official data shows that 6,174 people had already developed symptoms by 20 January 2020.As of 26 March, the United States has overtaken China and Italy with the highest number of confirmed cases in the world.As of 9 April 2020, more than 1.61 million cases have been reported worldwide; more than 97,000 people have died and more than 364,000 have recovered.
دواتر داتای فەرمی ئەوە نیشان دەدات کە تا 20ی کانونی دووەمی 2020 نزیکەی 6174 کەس نیشانەکانیان تیادا دەرکەوتووە. لە 26ی ئادار، ویلایەتە یەکگرتووەکان پێش چین و ئیتاڵیا کەوت بە بوونی بەرزترین ژمارەی حاڵەتە دڵنیاکراوەکان لە جیهاندا. لە 9ی نیسانی 2020، زیاتر لە 1.61 ملیۆن حاڵەت لە جیهاندا ڕاپۆرتکراون، زیاتر لە 97,000 کەس مردوون و زیاتر لە 364,000 کەسیش چاک بوونەتەوە.
Around 200 countries and territories have had at least one case.
لە نزیکەی 200 وڵات و ناوچە کە بە لایەنی کەم یەک حاڵەتیان هەبووە.
Due to the pandemic in Europe, many countries in the Schengen Area have restricted free movement and set up border controls.
بەهۆی پەتاکە لە ئەوروپا، زۆرێک لە وڵاتانی ناوچەی شنگن جووڵەی سەربەخۆیان سنووردارکرد و کۆنترۆڵی سنووریان دانا.
National reactions have included containment measures such as quarantines (known as stay-at-home orders, shelter-in-place orders, or lockdown) and curfews.As of 2 April, nearly 300 million people, or about 90% of the population, are under some form of lockdown in the United States, more than 50 million people are in lockdown in the Philippines, about 59 million people are in lockdown in South Africa, and 1.3 billion people are in lockdown in India.
کاردانەوە نیشتیمانیەکان ڕێکارەکانی لەخۆگرتنی گرتەوە وەک کەرەنتین کردن (وەک فەرمانی مانەوە لە ماڵەوە، فەرمانی ناو شەڵتەر، یان خۆ لەماڵنان ناسراوە) و قەدەغەی هاتووچۆ. لە 2ی نیسانی، نزیکەی 300 ملیۆن کەس، نزیکەی 90%ی دانیشتووان، لە ژێر جۆرێک لە مانەوە لە ماڵەوەن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، زیاتر لە 50 ملیۆن کەس لە ماڵەوە هێڵراونەتەوە لە فلیپین، نزیکەی 59 ملیۆن کەس لە باشوری ئەفریقیا لە ماڵەوە هێڵراونەتەوە، و 1.3 ملیاریش لە هیند لە ماڵەوە هێڵراونەتەوە.
On 26 March, 1.7 billion people worldwide were under some form of lockdown, which increased to 2.6 billion people two days later—around a third of the world's population.
لە 26ی ئادار، 1.7 ملیار کەس لە جیهاندا لە ژێر جۆرێکن لە مانەوە لە ماڵەوە، کە بۆ 2.6 ملیار بەرز بوویەوە لە دوو ڕۆژی دواتردا - نزیکەی سێیەکی دانیشتووانی جیهان.
The first confirmed case of COVID-19 has been traced back to 1 December 2019 in Wuhan; one unconfirmed report suggests the earliest case was on 17 November.
یەکەم حاڵەتی دڵنیاکراوەی کۆڤید-19 بۆ 1ی کانونی یەکەمی 2019 دەگەڕێتەوە لە ووهان؛ یەک ڕاپۆرتی دڵنیا نەکراوە پێشنیاری ئەوە دەکات کە زووترین حاڵەت لە 17ی کانونی یەکەم بووە.
Doctor Zhang Jixian observed a cluster of pneumonia cases of unknown cause on 26 December, upon which her hospital informed Wuhan Jianghan CDC on 27 December.
دکتۆر ژانگ جیکسان تێبینی دۆخێکی کەیسی هەوکردنی سیەکانی هۆکار نەزانراوی کرد لە 26ی کانونی دووەم، کە بەهۆیەوە نەخۆشخانەکەی ئاگاداری CDCی وهان جیانگهانی کرد لە 27ی کانونی دووەم.
Initial genetic testing of patient samples on 27 December 2019 indicated the presence of a SARS-like coronavirus.
پشکنینی بۆماوەیی سەرەتایی نمونەی نەخۆشەکان لە 27ی کانونی یەکەمی 2019 ئاماژەی بۆ بوونی ڤایرۆسی کۆرۆنالی هاوشێوەی SARSی کرد.
A public notice was released by Wuhan Municipal Health Commission on 31 December.
ئاگاداریەکی گشتی لە لایەن کۆمسیۆنی تەندروستی شارەوانی ووهان لە 31ی کانونی یەکەم دەرکرا.
The WHO was informed on the same day.
ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی لە هەمان ڕۆژدار ئاگادار کرایەوە.
As these notifications occurred, doctors in Wuhan were warned by police for "spreading rumours" about the outbreak.
لەکاتی ڕوودانی ئەم ئاگادارکردنەوانە، دکتۆرەکان لە ووهان لە لایەن پۆلیسەوە ئاگادار کرابوونەوە لە "بڵاو کردنەوەی پڕوپاگەندە' دەربارەی بڵاو بوونەوەی نەخۆشی.
The Chinese National Health Commission initially claimed that there was no "clear evidence" of human-to-human transmission.
سەرەتا کۆمسیۆنی تەندروستی نیشتیمانی چین بانگەشەی ئەوەی کرد کە هیچ "بەڵگەیەکی ڕوون" نیە بۆ گواستنەوەی مرۆڤ بۆ مرۆڤ.
In late January, the Chinese government launched a radical campaign later described by the Chinese Communist Party general secretary Xi Jinping as a "people's war" to contain the spread of the virus.
لە کۆتاییەکانی کانونی دووەم، حکومەتی چین دەستی بە هەڵمەتێکی ڕیشەیی کرد کە دواتر لە لایەن سکرتێری گشتی پارتی کۆمیونیستی چینی وەک "جەنگی خەڵک" وەسفکرا بۆ لەخۆگرتنی بڵاو بوونەوەی ڤایرۆسەکە.
In what has been described as "the largest quarantine in human history", a cordon sanitaire was announced on 23 January stopping travel in and out of Wuhan, which was extended to a total of 15 cities in Hubei, affecting a total of about 57 million people.
لەوەی وەک "گەورەترین کەرەنتین لە مێژووی مرۆڤایەتیدا" وەسفکرا، لە 23ی کانونی دووەم گەمارۆیەک ڕاگەیەنرا بۆ وەستاندنی گەشت بۆ ناوەوە و دەرەوەی ووهان، کە بۆ 15 شار لە هوبی درێژکرایەوە، کە کاری کردە سەر 57 ملیۆن کەس.
Private vehicle use was banned in the city.
بەکارهێنانی ئۆتۆمبێلی تایبەت لە شارەکە قەدەغە کرا.
Chinese New Year (25 January) celebrations were cancelled in many places.
ئاهەنگەکانی ساڵی نوێی چینی (25ی کانونی دووەم) لە چەندین شوێن ڕەتکرانەوە.
The authorities also announced the construction of a temporary hospital, Huoshenshan Hospital, which was completed in 10 days.
هەروەها دەسەڵاتداران دروستکردنی نەخۆشخانەی کاتیی، نەخۆشخانەی هوسینشان،ــیان ڕاگەیاند کە لە ماوەی 10 ڕۆژدا تەواو بوو.
Another hospital was built afterwards, Leishenshan Hospital, to handle additional patients.
دواتر نەخۆشخانەیەکی تر دروستکرا، نەخۆشخانەی لیشیتشان، بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی زیاتر.
In addition to newly constructed hospitals, China also converted 14 other facilities in Wuhan, such as convention centers and stadiums, into temporary hospitals.On 26 January, the government instituted further measures to contain the COVID-19 outbreak, including issuing health declarations for travellers and extending the Spring Festival holiday.
سەرەڕای نەخۆشخانە تازە دروستکراوەکان، هەروەها چین 14 دامەزراوەی تری لە ووهان گۆڕی، وەک ناوەندەکانی کۆبوونەوە و یاریگاکان، بۆ نەخۆشخانەی کاتیی. لە 26ی کانونی دووەم، حکومەت ڕیکاری تری گرتە بەر بۆ لەخۆگرتنی بلاو بوونەوەی کۆڤید-19، بەلەخۆگرتنی دەرکردنی ڕاگەیەنراوی تەندروستی بۆ گەشتیاران و درێژکردنەوەی پشووی فیستیڤاڵی بەهار.
Universities and schools around the country were also closed.
هەروەها زانکۆکان و قوتابخانەکانیش لە سەرانسەری وڵات داخران.
The regions of Hong Kong and Macau instituted several measures, particularly in regard to schools and universities.
ناوچەکانی هۆنگ کۆنگ و ماکاو چەندین ڕێکاریان گرتە بەر، بە تایبەتی سەبارەت بە قوتابخانەکان و زانکۆکان.
Remote working measures were instituted in several Chinese regions.
ڕێکارەکانی کارکردن لە دوورەوە لە چەندین ناوچەی چین گیرایە بەر.
Travel restrictions were enacted in and outside of Hubei.
سنووردارکردنی گەشت لە ناوەوە و دەرەوەی هوبی سەپێنران.
Public transport was modified, and museums throughout China were temporarily closed.
گواستنەوەی گشتی دەسکاری کرا، و مۆزەخانەکانیش لە سەرانسەری چین بە شێوەیەکی کاتیی داخران.
Control of public movement was applied in many cities, and it has been estimated that about 760 million people (more than half the population) faced some form of outdoor restriction.After the outbreak entered its global phase in March, Chinese authorities took strict measures to prevent the virus from "importing" from other countries.
کۆنترۆڵکردنی گواستنەوەی گشتی لە چەندین شاردا جێبەجێکران، پێشبینیکراوە کە نزیکەی 760 ملیۆن کەس (زیاتر لە نیوەی دانیشتووان) دووچاری جۆرێک لە سنووردارکردنی دەرەوە بوونەوە. دوای ئەوەی بڵاو بوونەوەکە لە ئاداردا چوویە قۆناغی جیهانی خۆی، دەسەڵاتدارانی چینی ڕێکاری تووندیان گرتە بەر بۆ ڕێگری کردن لە "هاوردەکردن"ی ڤایرۆسەکە لە وڵاتانی ترەوە.
For example, Beijing has imposed a 14-day mandatory quarantine for all international travellers entering the city.On 23 March, mainland China only one case had transmitted domestically in the five days prior, in this instance via a traveller returning to Guangzhou from Istanbul.
بۆ نموونە، پەکین کەرەنتینی 14 ڕۆژی زۆرەملێی بە سەر گشت گەشتیارە نێودەوڵەتیەکان سەپاند کە دەهاتنە ناو شار. لە 23ی ئادار، لە نیشتیمانی چیندا تەنها یەک حاڵەتی گوێزراوە ناوخۆیی هەبوو لە ماوەی پێنج ڕۆژدا، لەم حاڵەتەدا لە ڕێگەی گەشتیارێک کە لە گوانجو لە ئیستانبۆڵ دەگەڕایەوە.
On 24 March 2020, Chinese Premier Li Keqiang reported that the spread of domestically transmitted cases has been basically blocked and the outbreak has been controlled in China.
لە 24ی ئاداری 2020، سەرۆک وەزیرانی چین لی کیکانگ ڕایگەیاند کە بڵاو بوونەوەی گوێزراوەی ناوخۆیی بە شێوەیەکی بنەڕەتی بلۆک کراوە و بڵاو بوونەوەکەش لە چیندا کۆنترۆڵکراوە.
The same day travel restrictions were eased in Hubei, apart from Wuhan, two months after the lockdown was imposed.The Chinese Ministry of Foreign Affairs announced on 26 March 2020 that entry for visa or residence permit holders would be suspended from 28 March onwards, with no specific details on when this policy will end.
لە هەمان ڕۆژدا سنووردارکردنەکانی گەشتکردن لە هوبی کەمکرانەوە، جیا لە ووهان، دوو مانگ دوای سەپاندنی مانەوە لە ماڵەوە. وەزارەتی کاروباری دەرەوەی چین لە 26ی ئاداری 2020 ڕایگەیاند کە هاتنە ناوەوە بۆ ڤیزە یان هەڵگرانی مۆڵەتی نیشتەجێبوون تا 28ی ئادار و دواتر ڕادەگیرێن، بێ ووردەکاری تایبەت دەربارەی ئەوەی ئەم سیاسەتە کەی کۆتایی دێت.
Those who wish to enter China will have to apply for visas in Chinese embassies or consulates.
ئەوانەی دەیانەوێت بچنە چین پێویستە لە باڵوێزخانە و کۆنسوڵخانەکانی چین داواکاری بۆ ڤیزا پێشکەش بکەن.
The Chinese government encouraged businesses and factories to re-open on 30 March, and provided monetary stimulus packages for firms.The State Council declared a day of mourning to begin with a national three-minute moment of silence on 10:00 4 April, coinciding with Qingming Festival, although the central government asked families to pay their respects online in observance of physical distancing as to avoid a renewed COVID-19 outbreak.
حکومەتی چین هانی بزنس و کارگەکانیدا لە 30 ئادار بکرێنەوە، و پاکێجی هاندانی پارەی بە کۆمپانیاکان بەخشی. ئەنجومەنی دەوڵەت ڕۆژێک ماتەمینی ڕاگەیاند بۆ دەستپێکردن بە ساتێکی بێ دەنگ بوونی سێ خولەکی لە کاتژمێر 10:00 لە 4ی نیسان، هاوکات لەگەڵ فیستیڤاڵی کینگمینگ، گەرچی حکومەتی ناوەندی داوای لە خێزانەکان کرد هی خۆیان بە سەرهێڵ بدەن بۆ ڕەچاوکردنی دوورکەوتنەوەی جەستەیی بۆ ڕێگری کردن لە بڵاو بوونەوەیەکی نوێ بوویەوەی کۆڤید-19.
COVID-19 was confirmed to have spread to South Korea on 20 January 2020 from China.
لە 20ی کانونی دووەمی 2020 بڵاو بوونەوەی کۆڤید-19لە کۆریای باشوور دڵنیاکرایەوە کە لە چین سەرچاوەی گرت بوو.
The nation's health agency reported a significant increase in confirmed cases on 20 February, largely attributed to a gathering in Daegu of a new religious movement known as the Shincheonji Church of Jesus.
لە 20ی شوبات ئاژانسی تەندروستی نیشتیمان ڕاپۆرتی بەرز بوونەوەیەکی بەرچاوی کرد، بەشێوەکی زۆر بەهۆی کۆبوونەوەی بزاڤێکی ئایینی بوو لە دایگو کە وەک کڵێسای شینسیۆنجی مەسیح ناسراوە.
Shincheonji devotees visiting Daegu from Wuhan were suspected to be the origin of the outbreak.
خۆتەرخانکراوانی شینسیۆنجی کە لە ووهانەوە سەردانی دایگویان کرد گومانلێکراو بوون کە سەرچاوەی بڵاو بوونەوەکە بوون.
As of 22 February, among 9,336 followers of the church, 1,261 or about 13% reported symptoms.South Korea declared the highest level of alert on 23 February 2020.
تا 22ی شوبات، لە نێوان 9336 شوێنکەوتووی کڵێساکە، 1,261 یان نزیکەی 13%یان نیشانەکانیان هەبوو. کۆریای باشوور لە 23ی شوباتی 2020 بەرزترین ئاستی ئاگادارکردنەوەی ڕاگەیاند.
On 28 February, more than 2,000 confirmed cases were reported in Korea, rising to 3,150 on 29 February.
لە 28ی شوبات، زیاتر لە 2000 حاڵەتی دڵنیاکراوە لە کۆریا ڕاپۆرتکراون، لە 29ی شوبات بۆ 3150 بەرز بوویەوە.
All South Korean military bases were quarantined after tests confirmed that three soldiers were positive for the virus.
گشت بنکە سەربازییەکانی کۆریا کەرەنتین کران لە دوای ئەوەی پشکنینەکان دڵنیای ئەوەیان کردەوە کە سێ سەرباز بۆ ڤایرۆسەکە پۆزەتیڤ بوون.
Airline schedules were also affected and therefore they were changed.South Korea introduced what was considered the largest and best-organized programme in the world to screen the population for the virus, and isolate any infected people as well as tracing and quarantining those who contacted them.
کاریگەی کردە سەر خشتەی هێڵە ئاسمانیەکانیش و بۆیە گۆڕدران. کۆریای باشوور ئەوەی بە گەورەترین و باشترین پرۆگرامی ڕێکخراو لە جیهاندا هەژمار دەکرێت داهێنا بۆ پشکنینی دانیشتووان بۆ ڤایرۆسەکە، و جیاکردنەوەی هەر کەسێکی تووش بوو و بەدواداچوون و کەرەنتین کردنی ئەوانەی بەرکەوتیان لەگەڵیان هەبووە.
Screening methods included mandatory self-reporting of symptoms by new international arrivals through mobile application, drive-thru testing for the virus with the results available the next day, and increasing testing capability to allow up to 20,000 people to be tested every day.
شێوازەکانی پشکنین خود ڕاپۆرتکردنی زۆرەملێی لەخۆ گرت بوو لە لایەن کەسانی نێودەوڵەتی تازە گەیشتوو لەڕێگەی ئەپلیکەیشنی مۆبایل، پشکنینی ناو ئۆتۆمبێل بۆ ڤایرۆسەکە بە بەردەست بوونی ئەنجامەکە لە ڕۆژی دواتر، و بەرزکردنەوەی توانای پشکنین بۆ ڕێپێدان بە 20,000 کەس تا هەموو ڕۆژێک بپشکنرێن.
South Korea's programme is considered to be a success in controlling the outbreak despite not quarantining entire cities.The South Korean society was initially polarized on President Moon Jae-in's response to the crisis.
پرۆگرامەکەی کۆریای باشوور بە سەرکەوتنێک هەژمار دەکرێت لە کۆنترۆڵکردنی بڵاو بوونەوەکە سەرەڕای کەرەنتین نەکردنی تەواوی شارەکان. کۆمەڵگەی کۆریای باشوور سەرەتا دابەشکراو بوو بەرامبەر بە وەڵامی سەرۆک موون جای ئین بۆ قەیرانەکە.
Many Koreans signed petitions either calling for the impeachment of Moon over what they claimed to be government mishandling of the outbreak, or praising his response.
کۆریەکی زۆر سکاڵایان واژۆکرد داوای لێپرسینەوەیان لە موون کرد بەهۆی ئەوەی بانگەشەیان بۆ دەکرد کە حکومەت باش کاری لەسەر بڵاو بوونەوەکە نەکردووە، یان ستایشی وەڵامەکەیان دەکرد.
On 23 March, it was reported that South Korea had the lowest one-day case total in four weeks.
لە 23ی ئادار، ڕاگەیەنرا کە کۆریای باشوور کەمترین حاڵەتی یەک ڕۆژەی هەبووە لە ماوەی چوار هەفتەدا.
On 29 March it was reported that beginning 1 April all new overseas arrivals will be quarantined for two weeks.
لە 29ی ئادار، ڕاگەیەنرا کە لە 1ی نیسانەوە گشت گەشتە هاتووەکانی دەرەوەی وڵات بۆ ماوەی دوو هەفتە کەرەنتین دەکرێن.
Per media reports on 1 April, South Korea has received requests for virus testing assistance from 121 different countries.
بەگوێرەی ڕاپۆرتی میدیایی لە 1ی نیسان، کۆریای باشوور داواکاری هاوکاری پشکنینی ڤایرۆسی لە 121 وڵاتی جیاواز وەرگرتووە.
Iran reported its first confirmed cases of SARS-CoV-2 infections on 19 February in Qom, where, according to the Ministry of Health and Medical Education, two people died later that day.
لە 19ی شوبات ئێران یەکەم حاڵەتی دڵنیاکراوەی SARS-CoV-2ی لە قوم ڕاگەیاند، کە بە گوێرەی وەزارەتی تەندروستی پەروەردەی پزیشکی، لە کاتێکی دواتری ئەو ڕۆژەدا دوو کەس مردن.
Early measures announced by the government included the cancellation of concerts and other cultural events, sporting events, and Friday prayers, and closures of universities, higher education institutions, and schools.
ڕێکارە سەرەتاییەکان کە لە لایەن حکومەتەوە ڕاگەیەنرا ڕەتکردنەوەی کۆنسێرت و بۆنە کەلتوریەکانی تر، ڕووداوە وەرزشیەکان، نوێژی هەینی، و داخستنی زانکۆکان، پەیمانگاکانی خوێندنی باڵا و قوتابخانەکانی گرتەوە.
Iran allocated five trillion rials to combat the virus.
ئێران پێنج تریلۆن ڕیالی بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی ڤایرۆسەکە تەرخانکرد.
President Hassan Rouhani said on 26 February 2020 that there were no plans to quarantine areas affected by the outbreak, and only individuals would be quarantined.
سەرۆک حەسەن ڕوحانی لە 26ی شوباتی 2020 ووتی کە هیچ پلانێک نیە بۆ کەرەنتین کردنی ئەو شوێنانەی کەوتوونەتە ژێر کاریگەری بڵاو بوونەوەکە، تەنها کەسەکان کەرەنتین دەکرێن.