atepeq/tico19 huggingface dataset:
Species: Beluga whale coronavirus SW1, Infectious bronchitis virus
جۆرەکان : ڤایرۆسی کۆڕۆنای نەهەنگی سپی SW1, ڤایرۆسی هەوکردنی چیکڵدانۆچکە.
The most recent common ancestor (MRCA) of all coronaviruses is estimated to have existed as recently as 8000 BCE, although some models place the common ancestor as far back as 55 million years or more, implying long term coevolution with bat and avian species.
نویترین و باوترین باوانی هەموو ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا MRCA هەڵسەنگێنراوە بۆ هەبوونی لە 8000 ساڵ پێش زاینی، هەرچەندە هەندێک جۆری باوان دەگەڕێنەوە بۆ 55 میلیۆن ساڵ یان زیاتر، کارلەیەکردنی ماوە درێژ دەردەخات لە جۆرەکانی شەمشەمەکوێرە و باڵندەی ئەڤیان.
The most recent common ancestor of the alphacoronavirus line has been placed at about 2400 BCE, the betacoronavirus line at 3300 BCE, the gammacoronavirus line at 2800 BCE, and the deltacoronavirus line at about 3000 BCE.
نویترین و باورترین باوانی هێڵی ڤایرۆسی کۆڕۆنای ئەلفا بە نزیکی 2400 ساڵ پێش زاینی دانراوە، هێڵی ڤایرۆسی کۆڕۆنای بێتا لە 3300ساڵ پێش زاینی، هێڵی ڤایرۆسی کۆڕۆنای گەما لە 2800 ساڵ پێش زاینی، وەهەروەها هێڵی ڤایرۆسی کۆڕۆنای دێڵتا بۆ نزیکی 3000 پێش زاینی.
The large number of host bat and avian species, and their global range, has enabled extensive evolution and dissemination of coronaviruses.Many human coronavirus have their origin in bats.
ژمارەیەکی زۆری خانەخوێی شەمشەمەکوێرە و جۆرەکانی باڵندەی ئاڤیان، وە مەودا جیهانەکەیان توانای گەشەی فراوان و بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنای هەیە. چەندین ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی بنچینەکەی لە شەمشەمەکوێرەدایە.
More recently, alpaca coronavirus and human coronavirus 229E diverged sometime before 1960.
لەم دواییانەدا، ڤایرۆسی کۆڕۆنای گیانلەوەری ئەلکاپا و ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی 229E سەریهەڵداوە لە پێش ساڵی 1960.
MERS-CoV emerged in humans from bats through the intermediate host of camels.
MERS-CoV گواسترایەوە بۆ مرۆڤ لە شەمشەمەکوێرەوە بەهۆی خانەخۆێی ناوەندی حوشترەوە.
MERS-CoV, although related to several bat coronavirus species, appears to have diverged from these several centuries ago.
MERS-CoV, هەرچەندە پەیوەندی بە چەندین جۆری ڤایرۆسی کۆڕۆنای شەمشەمەکوێرە هەیە، وادیار چەندین سەدە لەمەوپێش بڵاوبۆتەوە.
The most closely related bat coronavirus and SARS-CoV diverged in 1986.
نزیکترین پەیوەندی ڤایرۆسی کۆڕۆنای شەمشەمەکوێرە و SARS-CoV لەساڵی 1986 دەرکەوتووە.
A possible path of evolution, of SARS coronavirus and keen bat coronaviruses, suggests that SARS related coronaviruses coevolved in bats for a long time.
ڕێگایەکی شیاوی پەیدابوونی ڤایرۆسی کۆڕۆنای SARS و ڤایرۆسی کۆڕۆنای بەهێزی شەمشەمەکوێرە، پێشنیار دەکات کە SARSـی پەیوەندیدار بە ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە شەمشەمەکوێرەدا گەشەی کردووە بۆ ماوەیەکی درێژ.
In the 1790s, equine coronavirus diverged from the bovine coronavirus after a cross-species jump.
لە ساڵەکانی 1970, ڤایرۆسی کۆڕۆنای ماین جۆرێکی ئەسپ بڵاوبۆتەوە لە ڤایرۆسی کۆڕۆنای گامێش لەدوای بازدانێکی جۆرەکان.
Later in the 1890s, human coronavirus OC43 diverged from bovine coronavirus after another cross-species spillover event.
لە کۆتایەکانی ساڵی 1980، ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی OC43 بڵاوبویەوە لە ڤایرۆسی کۆڕۆنای گامێش لەدوای بڵاوبوونەیەکی تری چاوەڕوانەکراو.
It is speculated that the flu pandemic of 1890 may have been caused by this spillover event, and not by the influenza virus, because of the related timing, neurological symptoms, and unknown causative agent of the pandemic.
ڕاگەیەنراوە کە پەتای ئەنفلەونزای 1890 لەوانەیە هۆکارەکەی ئەو بڵاوبوونەوە لە ناکاوە بووە، نەک بەهۆی ڤایرۆسی ئەنفلەنزا، بەهۆی کاتی پەیوەندیدار، نیشانە دەرمانیەکان، و بریکار هۆکاری نەزانراوی پەتا.
Human coronavirus OC43 besides causing respiratory infections is also suspected of playing a role in neurological diseases.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی OV43 لەگەڵ هۆکاری هەوکردنی هەناسەیی هەروەها گومانی لێدەکرێت ڕۆڵی هەبێت لە نەخۆشی.
In the 1950s, the human coronavirus OC43 began to diverge into its present genotypes.
لە ساڵی 1950, ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی OC43 دەستی بەبڵاوبوونەوە کرد بۆناو جۆری بۆماوەییەکەی.
Phylogentically, mouse hepatitis virus (Murine coronavirus), which infects the mouse's liver and the central nervous system, is related to human coronavirus OC43 and bovine coronavirus.
بەشێوازێکی بۆماوەزانیانە، ڤایرۆسی هەڵئاوسانی جگەری مشک (murine coronavirus), گە جگەر و ناوەندی کۆئەندامی دەماری مشکەکە ژەهراوی دەکات، کە پەیوەندیدارکرا بە ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی OC43 و ڤایرۆسی کۆڕۆنای گامیش.
Human coronavirus HKU1, like the aforementioned viruses, also has its origins in rodents.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی HKU1, وەکو ڤایرۆسە باسکراوەکانی تر، بنچینەی خۆی هەیە لە مشک و جورجەکاندا.
Coronaviruses vary significantly in risk factor.
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا بەشێوازێکی زۆر گرینگ هۆکاری مەترسین.
Some can kill more than 30% of those infected, such as MERS-CoV, and some are relatively harmless, such as the common cold.
هەندێکیان دەتوانن زیاتر لە %30 تووشبووەکانیان بکوژن، بۆ نموونە MERS-CoV و هەندێکیان بێ زیانن وەکو هەڵامەتی باو.
Coronaviruses can cause colds with major symptoms, such as fever, and a sore throat from swollen adenoids.
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا دەتوانن ببنە هۆکاری هەڵامەت لەگەڵ چەندین نیشانە، وەکو تا و کیمیایی بوونی قورگ لە هەڵئاوسانی گۆشتی قورگ.
Coronaviruses can cause pneumonia (either direct viral pneumonia or secondary bacterial pneumonia) and bronchitis (either direct viral bronchitis or secondary bacterial bronchitis).
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا دەتوانن ببنە هۆکاری سی ئاوسان (یان سی ئاوسانی ڕاستەوخۆی ڤایرۆسی یان سی ئاوسانی بەکتریایی دووەمی)٫ و هەوکردنی سیکڵدانۆچکە (یان هەوکردنی ڤایرۆسی ڕاستەوخۆیی سیکڵدانۆچکە یان هەوکردنی بەکتریای دووەمی سیکڵدانۆچکە).
The human coronavirus discovered in 2003, SARS-CoV, which causes severe acute respiratory syndrome (SARS), has a unique pathogenesis because it causes both upper and lower respiratory tract infections.Six species of human coronaviruses are known, with one species subdivided into two different strains, making seven strains of human coronaviruses altogether.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی لە ساڵی 2003 دۆزرایەوە، SARS-CoV، کە دەبێتە هۆکاری نیشانەی تۆند بەهێزی هەناسەیی (SARS), نەخۆش گوێزەرەوەیەکی بێهاتای هەیە چونکە دەبێتە هۆی هەوکردنی بەرز و نزمی سیستەمی هەناسەیی. شەش جۆری ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی ناسراون بە یەک جۆری بەشکراو بۆ ڕەگەزی جیاواز، حەوت ڕەگەزی ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی دروست دەکات بەیەکەوە.
Four of these coronaviruses continually circulate in the human population and produce the generally mild symptoms of the common cold in adults and children worldwide: -OC43, -HKU1, HCoV-229E, -NL63.
چوار جۆر لەو ڤایرۆسانەی کۆڕۆنا بەبەردەوامی بڵاودەبنەوە لە دانیشتواندا و بە گشتی نیشانەی سوکی هەڵامەتی باو دروست دەکەن لە کەسانی پێگەیشتوو و مناڵانی سەرتاسەری جیهان: (OC43-),(HKU1), (HCoV-229E)ـ (-NL63).
Coronaviruses cause about 15% of commons colds.
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا دەبنە هۆکاری نزیکی %15 هەڵامەتە باوەکان.
The majority of colds are caused by rhinoviruses.
زۆربەی هەڵامەتەکان هۆکارەکەی ڤایرۆسەکانی ڕاینۆیە.
The four mild coronaviruses have a seasonal incidence occurring in the winter months in temperate climates.
کردارەکە لە مانگەکانی زستاندا ڕوودەدات لە ئاوهەوای مامناوەند.
There is no preference towards a particular season in tropical climates.
هیچ دەرکەوتنێک نیە لە وەرزێکی تایبەتی ئاوهەوای ئاساییدا.
Four human coronaviruses produce symptoms that are generally mild:
چوار جۆری ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆیی ئەو نیشانەنە دروست دەکەن کە بەگشتی سووکن:
The virus was officially named the SARS coronavirus (SARS-CoV).
ڤایرۆسەکە بە فەرمی ناونرا ڤایرۆسی کۆڕۆنای SARS ـ (SARS-CoV).
More than 8,000 people were infected, about ten percent of whom died.
زیاتر لە 8,000 کەس تووشبوونە، نزیکی سەتا دەیان مردوون.
In September 2012, a new type of coronavirus was identified, initially called Novel Coronavirus 2012, and now officially named Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV).
لە مانگی 9 ساڵی 2012, جۆرێکی نوێی ڤایرۆسی کۆڕۆنای دیاریکرا، سەرەتا ناونرا ڤایرۆسی کۆڕۆنای تازەی 2012, و ئێستا بە فەرمی ناونراوە ڤایرۆسی کۆڕۆنای نیشانەی هەناسەیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (MERS-CoV).
The World Health Organization issued a global alert soon after.
ڕێخراوی تەندروستی جیهانی بەزوویی ئاگاداریەکی جیهانی بڵاوکردەوە.
The WHO update on 28 September 2012 said the virus did not seem to pass easily from person to person.
بەپێی دواین هەواڵی ڕێخراوی تەندروستی جیهانی لە 28/9/2012 ڕایگەیاند ڤایرۆسەکە ئاوا نابینرا کە بەئاسانی بگوازرێتەوە لە کەسێکەوه بۆ کەسێکی تر.
However, on 12 May 2013, a case of human-to-human transmission in France was confirmed by the French Ministry of Social Affairs and Health.
هەرچۆنێک بێت، لە 12/5/201، حاڵەتێکی گواستنەوەی مرۆڤ بۆ مرۆڤ لە فەڕەنسا چەسپێنرا لەلایەن وەزارەتی تەندروستی و کێشەی کۆمەڵایەتی فەڕەنسا.
In addition, cases of human-to-human transmission were reported by the Ministry of Health in Tunisia.
هەروەها، حاڵەتەکانی گواستنەوەی مرۆڤ بۆ مرۆڤ ڕاگەیەنران لەلایەن وەزارەتی تەندروستی تونس.
Two confirmed cases involved people who seemed to have caught the disease from their late father, who became ill after a visit to Qatar and Saudi Arabia.
دوو حاڵەتی چسپێنراو ئەو کەسانەی دەگرتەوە کە وادیاربوون نەخۆشیەکەیان لە باوانیانەوە گرتبێت، کە هەموویان نەخۆشکەوتن دوای گەشتێک بۆ قەتەر و سعودیەی عەرەبی.
Despite this, it appears the virus had trouble spreading from human to human, as most individuals who are infected do not transmit the virus.
سەرەڕای ئەمەش، وادەردەکەوێت ڤایرۆسەکە کێشەی بڵاوبوونەوەی لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ هەبووبێت، هەروەکو زۆربەی تاکەکان کە تووشبوون ڤایرۆسەکە بڵاوناکەنەوە.
The final name for the virus is Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV).
کۆتا ناو بۆ ڤایرۆسەکە نیشانەی نەخۆشی هەناسەیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (MERS-oV).
The only U.S. cases (both survived) were recorded in May 2014.In May 2015, an outbreak of MERS-CoV occurred in the Republic of Korea, when a man who had traveled to the Middle East, visited four hospitals in the Seoul area to treat his illness.
تەنها حاڵەتەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان (هەردووکی لەژیاندا مانەوە) کە لەمانگی 5 ساڵی 2014 تۆماکرابوو. لە مانگی 5 ساڵی 2015 بڵاوبوونەوەیەکی (MERS-CoV) ڕوویدا لە کۆماری کۆریا، کاتێک پیاوێک کە گەشتی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردبوو، سەردانی چوار نەخۆشخانەی کردبوو لە ناوچەی (Seoul) بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشیەکەی.
This caused one of the largest outbreaks of MERS-CoV outside the Middle East.
ئەمە بووە هۆکاری گەورەترین بڵاوبوونەوەی MERS-CoV لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
As of December 2019, 2,468 cases of MERS-CoV infection had been confirmed by laboratory tests, 851 of which were fatal, a mortality rate of approximately 34.5%.
لە مانگی 12 ساڵی2019، 2,468 حاڵەتی تووشبوون بە MERS-CoV تۆمارکراوە لە پشکنینە تاقیگەییەکان، کە 851 حاڵەت کوشندەبوون و ڕێژەی مردن بەنزیکەیی 34.5% بوو.
In December 2019, a pneumonia outbreak was reported in Wuhan, China.
لە مانگی 12 ساڵی 2019، حاڵەتێکی بڵاوبوونەوەی سی ئاوسان لە شاری وان لە سین ڕاگەیەنرا.
On 31 December 2019, the outbreak was traced to a novel strain of coronavirus, which was given the interim name 2019-nCoV by the World Health Organization (WHO), later renamed SARS-CoV-2 by the International Committee on Taxonomy of Viruses.
لە 31/12/2019، بڵاوبوونەوەکە دیاریکرا بە ڕەگەزێکی نوێی ڤایرۆسی کۆڕۆنا، کە ناوی nCoV-2019 پێبەخشرا لەلایەن ڕێخراوی تەندروستی جیهانی (WHO), دواتر ناونرا SARS-CoV-2 لەلایەن لێژەی نێودەوڵەتی پۆلێناسی ڤایرۆسی.
Some researchers have suggested the Huanan Seafood Wholesale Market may not be the original source of viral transmission to humans.As of 17 April 2020, there have been at least 153,822 confirmed deaths and more than 2,240,191 confirmed cases in the coronavirus pneumonia pandemic.
هەندێک توێژەر پێشنیاریان کردووە فرۆشتنی خواردنی دەریایی هوانەن بەکۆمەڵ نابێتە سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە بۆ مرۆڤ، هەروەکو لە 17/4/2020 لانی کەم 153,822 حاڵەتی مردن تۆمارکراوە و زیاتر لە 2,240,191 حاڵەتی توشبوون بە پەتای ڤایرۆسی کۆڕۆنای سی ئاوسان تۆمارکراوە.
The Wuhan strain has been identified as a new strain of Betacoronavirus from group 2B with approximately 70% genetic similarity to the SARS-CoV.
ڕەگەزی وهان وەکو ڕەگەزێکی نوێی ڤایرۆسی کۆڕۆنای بێتا دیاریکراوە لە گرووپی 2B لەگەڵ نزیکەی %70 لێکچوونی بۆماوەیی بۆ SARS-CoV.
The virus has a 96% similarity to a bat coronavirus, so it is widely suspected to originate from bats as well.
ڤایرۆسەکە ڕێژەی %96 لێکچوونی هەیە بۆ ڤایرۆسی کۆڕۆنای شەمشەمەکوێرە، بۆیە بەزۆری گومانی لێدەکرێت لە شەمشەمەکوێرەوە سەرچاوەی گرتبێت.
The pandemic has resulted in travel restrictions and nationwide lockdowns in several countries.
پەتاکە بووە هۆکاری سنوردارکردنی گەشتەکان و قەدەغەی هاتوچۆی نێودەوڵەتی لە چەندین وڵات.
Coronaviruses have been recognized as causing pathological conditions in veterinary medicine since the 1930s.
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا ناسێنراون وەکو هۆکاری حاڵتە نەخۆشیە جەستەییەکان لە چارەسەری پزیشکی ئاژەڵاندا لە 1930.
Except for avian infectious bronchitis, the major related diseases have mainly an intestinal location.
جگە لە هەوکردنەکانی سیکڵدانۆچکەی باڵندەی ئاڤیان، هەموو نەخۆشیە پەیوەندیدارەکان لە شوێنێکی ڕیخۆڵەدان.
Coronaviruses primarily infect the upper respiratory and gastrointestinal tract of mammals and birds.
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا بەزۆری ئەندامە هەناسەییەکانی سەرەوە و ئەندامەکانی هەناوی شیردە و باڵندەکان تووشدەکەن.
They also cause a range of diseases in farm animals and domesticated pets, some of which can be serious and are a threat to the farming industry.
هەروەها دەبنە هۆی نەخۆشیەکی درێژخایەن لە کێڵگەی ئاژەڵان و شەمشەمەکوێرە ڕاهێنراوەکاندا، کە هەندێکیان دەتوانن بەهێز بن و جێگای مەترسین بۆ پیشەسازی کێڵگەکە.
In chickens, the infectious bronchitis virus (IBV), a coronavirus, targets not only the respiratory tract but also the urogenital tract.
لە مریشکدا، ڤایرۆسی هەوکردنی سیکڵدانۆچکە (IBV)، ڤایرۆسێکی کۆڕۆنا تەنها ئەندامی هەناسەیی ناکاتە ئامانج بەڵکو ئەندامەکانی زاوزێش دەکاتە ئامانج.
The virus can spread to different organs throughout the chicken.
ڤایرۆسەکە دەتوانێت بۆ ئەندامی جیاواز بڵاوببێتەوە لە ناو جەستەی مریشکەکەدا.
Economically significant coronaviruses of farm animals include porcine coronavirus (transmissible gastroenteritis coronavirus, TGE) and bovine coronavirus, which both result in diarrhea in young animals.
بەشێوازی ئابووری گرینگ ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا لە کێڵگەی ئاژەڵاندا ڤایرۆسی بەراز دەگرێتەوە (ڤایرۆسی کۆڕۆنای گوێزەرەوەی هەوکردنی گەدە، TGE), وەهەروەها ڤایرۆسی کۆڕۆنای گامێش، کە هەردووکیان دەبنە هۆکاری سکچوون لە ئاژەڵە لاوەکاندا.
Feline coronavirus: two forms, feline enteric coronavirus is a pathogen of minor clinical significance, but spontaneous mutation of this virus can result in feline infectious peritonitis (FIP), a disease associated with high mortality.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای پشلیەیی: دوو شێواز: ڤایرۆسی کۆڕۆنای پشیلەیی ڕێخۆڵە نەخۆشکەرێکی کەسی ناوەندی پزیشکی بەهێزە، بەڵام خۆڕسکی خۆگۆڕینی ئەم ڤایرۆسەکە دەتوانێت ببێتە هۆکاری هەوکردنی پریتۆنی پشیلەیی (FIP)، نەخۆشیەکی پەیوەندیدارە بە ڕێژەیەکی بەرزی مردنەوە.
Similarly, there are two types of coronavirus that infect ferrets: Ferret enteric coronavirus causes a gastrointestinal syndrome known as epizootic catarrhal enteritis (ECE), and a more lethal systemic version of the virus (like FIP in cats) known as ferret systemic coronavirus (FSC).
بە شێوازێکی لێکچوو، دوو جۆری ڤایرۆسی کۆڕۆنا هەیە کە ئاژەڵە فێریتەکان ferrets تووش دەکەن: ڤایرۆسی کۆڕۆنای فێریتی ڕێخۆڵەیی دە کەدەبێتە هۆکاری نیشانەی نەخۆشی ڕێخۆڵەیی کە ناسراوە بە پەتای هەڵئاوسانی ڕێخۆڵەیی خێرا گوێزەرەوەکان ECE، و کۆئەندامێکی کوشندەتری ڤایرۆسەکە (وەکو FIP لە پشیلەدا) ناسراوە بە ڤایرۆسی کۆڕۆنای کۆئەندامی فێریت (FSC)
There are two types of canine coronavirus (CCoV), one that causes mild gastrointestinal disease and one that has been found to cause respiratory disease.
دوو جۆر ڤایرۆسی کۆڕۆنای کەڵبەدارەکان هەیە (CCoV), یەکێکە کە دەبێتە هۆکاری نەخۆشی ڕیخۆڵەیی سووک و یەکێک کە دۆزراوەتەوە دەبێتە هۆکاری نەخۆشی هەناسەیی.
Mouse hepatitis virus (MHV) is a coronavirus that causes an epidemic murine illness with high mortality, especially among colonies of laboratory mice.
ڤایرۆسی هەوکردنی جگەری مشک (MHV) ڤایرۆسێکی کۆڕۆنایە کە دەبێتە هۆی پەتاکی نەخۆشی مشکی لەگەڵ ڕێژەی مردنی بەرز، بەتایبەتی لە نێوان کۆمەڵە تاقیگەییەکانی مشک.
Sialodacryoadenitis virus (SDAV) is highly infectious coronavirus of laboratory rats, which can be transmitted between individuals by direct contact and indirectly by aerosol.
ڤایرۆسی لیکی مشک (SDAV) دەتوانرێت بەبەرزی بگوازرێتەوە لەنێوان کەسەکان بە پەیوەندی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لەڕێگای باوە.
Some strains of MHV cause a progressive demyelinating encephalitis in mice which has been used as a murine model for multiple sclerosis.
هەندێک ڕەگەزی MHV دەبنەهۆی هەڵئاوسانێکی مێشکی پێشکەوتوو لە مشکدا کە وەکو نموونەیەکی مشکی بەکارهاتووە لە زۆری ڕەقبوونی شانەکاندا.
Significant research efforts have been focused on elucidating the viral pathogenesis of these animal coronaviruses, especially by virologists interested in veterinary and zoonotic diseases.
هەوڵە گرینگەکانی توێژینەوە تیشکی خستۆتە سەر لێکدانەوەی پەیدابوونی نەخۆشی لە ئاژەڵانی ڤایرۆسی کۆڕۆنادا، بەتایبەتی بەهۆی حەزی ڤایرۆسناسان لە نەخۆشیە ئاژەڵی و باڵندەییەکان.
Porcine coronavirus (transmissible gastroenteritis coronavirus of pigs, TGEV).
ڤایرۆسی کۆڕۆنای بەرازی (ڤایرۆسی کۆڕۆنای گوێزەرەوە لە گەدەی بەرازدا، TGEV).
Bovine coronavirus (BCV), responsible for severe profuse enteritis in of young calves.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای گامێشی (BCV), بەرپرسە لە هەوکردنی زۆر و بەهێزی ڕیخەڵۆکە لە گوێرەکە لاوەکاندا.
Feline coronavirus (FCoV) causes mild enteritis in cats as well as severe Feline infectious peritonitis (other variants of the same virus).
ڤایرۆسی کۆڕۆنای پشیلەیی (FCoV) دەبێتە هۆی هەوکردنی سووکی ڕێخەڵۆکە لە پشیلەدا هەروەها هەوکردنی پشیلەیی بەهێزی پەریتۆن (جۆرەکانی تری هەمان ڤایرۆسە).
the two types of canine coronavirus (CCoV) (one causing enteritis, the other found in respiratory diseases).
دووجۆرەکەی ڤایرۆسی کۆڕۆنای کەڵبەدارەکان (CCoV)ـ (یەکێکیان دەبێتە هۆی هەوکردنی ڕێخەڵۆکە، ئەوەی تریان لە نەخۆشیە هەناسەییەکاندا دۆزراوەتەوە).
Turkey coronavirus (TCV) causes enteritis in turkeys.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای عەلەشیش (TCV) دەبێتە هۆی هەوردنی ڕیخەڵۆکە لە عەلەشیشەکاندا.
Ferret enteric coronavirus causes epizootic catarrhal enteritis in ferrets.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای فێریتی ڕیخۆڵەیی دەبێتە هۆی نەخۆشی درمی خێرا بڵاووەوەی هەوکردنی ڕێخەڵۆکە لە گیانلەوەرانی فێریتدا.
Ferret systemic coronavirus causes FIP-like systemic syndrome in ferrets.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای کۆئەندامی فێریتی دەبێتە هۆی FIP وەکو نیشانەی نەخۆشی کۆئەندامی لە گیانلەوەرانی فێریتدا.
Rabbit enteric coronavirus causes acute gastrointestinal disease and diarrhea in young European rabbits.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای هەوکردنی ڕیخەڵۆکەی کەروێشکی دەبێتە هۆی نەخۆشی بەهێزیی ڕیخۆڵەیی و سکچوون لە کەروێشکە ئەوروپیە لاوەکاندا.
Porcine epidemic diarrhea virus (PED or PEDV), has emerged around the world.
ڤایرۆسی پەتای سکچوونی بەرازی (PED یان PEDV)، دەرکەوتووە لە جیهاندا.
b'Coronavirus disease 2019 (COVID-19) is an infectious disease caused by severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2).
نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنای b ـ 2019 (COVID-19) نەخۆشیەکی هەوکردنیە دەبێتە هۆی چەندین نیشانەی بەهێزی نەخۆشی هەناسەیی ڤایرۆسی کۆڕۆنای 2 (SARS-CoV-2).
Common symptoms include fever, cough, and shortness of breath.
نیشانە باوەکان تا، کۆکە و هەناسە کورتی دەگرێتەوە.
Other symptoms may include fatigue, muscle pain, diarrhea, sore throat, loss of smell, and abdominal pain.
نیشانەکانی تر لەوانەیە ماندوەیەتی، ئازاری ماسوولکە، سکچوون، قورگ ئاوسان، لەدەستدانی بۆنکردن، و ئازاری سک بگرێتەوە.
The time from exposure to onset of symptoms is typically around five days but may range from two to fourteen days.
کاتی دەرکەوتنی نیشانە سەرەتاییەکان بە شێوەیەکی ئاسایی لە دەوروبەری پێنج ڕۆژدایە بەڵام لەوانەیە بگۆڕێت لە دوو بۆ چواردە ڕۆژ.
While the majority of cases result in mild symptoms, some progress to viral pneumonia and multi-organ failure.
لە کاتێکدا زۆربەی حاڵەتەکان دەبنەهۆی نیشانە سووکەکان، هەندێکیان پێشدەکەون بۆ سی ئاوسان و توشکردنی دوو ئەندام.
As of 17 April 2020, more than 2.24 million cases have been reported across 210 countries and territories, resulting in more than 153,000 deaths.
لە 17/4/2020، زیاتر لە 2.24 میلیۆن حاڵەت ڕاگەیەنراون لە 210 وڵات و هەرێدا، کەبۆتە هۆکاری زیاتر لە 153,000 مردن.
More than 568,000 people have recovered.The virus is primarily spread between people during close contact, often via small droplets produced by coughing, sneezing, or talking.
زیاتر لە 568,000 کەس چاکبوونەتەوە. ڤایرۆسەکە بە تایبەتی بڵاودەبێتەوە لەنێوان خەڵکیدا لە ماوەی پەیوەندی نزیکدا، زۆرجار بەهۆی دڵۆپی بچووکی هەناسەیی بەهۆی کۆکینەوە، پژمین، و قسەکردن.
While these droplets are produced when breathing out, they usually fall to the ground or onto surfaces rather than being infectious over long distances.
لە کاتێکدا ئەو دڵۆپە بچووکانە دروست دەکرێن لەکاتی هەناسەدانەوە، بەزۆری دەکەونە سەر زەوی یان سەر ڕووەکان بەپێچەوانەوە تووشدەبن لە دووری زۆرەوە.
People may also become infected by touching a contaminated surface and then touching their eyes, nose, or mouth.
هەروەها خەڵکی تووش دەبن بەهۆی دەستدان لە ڕوویەی پیسبوو و پاشان دەستدان لە چاو، لوت، و دەمیان.
The virus can survive on surfaces up to 72 hours.
ڤایرۆسەکە دەتوانێت لەسەر ڕووەکان بمینێتەوە بۆ زیاتر لە 72 کاتژمێر.
It is most contagious during the first three days after the onset of symptoms, although spread may be possible before symptoms appear and in later stages of the disease.The standard method of diagnosis is by real-time reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) from a nasopharyngeal swab.
زۆرترین ڕێژەی گواستنەوەی هەیە لە ماوەی یەکەم سێ ڕۆژ لەدوای نیشانە سەرەتاییەکان، هەرچەندە بڵاوبوونەوە لەوانەیە ڕووبدات پێش دەرکەوتنی نیشانەکان یان لە قۆناغەکانی دواتری نەخۆشیەکە. ڕێگا ستاندارتەکەی دەستنیشانکردنی نەخۆشیەکە بەهۆی کاتی دروستی پێچتوانەی لەبەرگرتنەوە کاردانەوەی زنجیرە پۆلمەریەکان دەبێت (rRT-PCR) لە دەستەسڕێکی لوت و قورگدا.
The use of masks is recommended for those who suspect they have the virus and their caregivers.
بەکارهێنانی دەمامکەکان پێشبینیکراوە بۆ ئەوانەی گومانیان لێدەکرێت کە ڤایرۆسەکەیان هەیە و چاودێریکەرەکانیان.
Recommendations for mask use by the general public vary, with some authorities recommending against their use, some recommending their use, and others requiring their use.
پێشنیارە پزیشکیەکان بۆ بەکارهێنانی دەمامک لەلایەن کەسە گشتیە جیاوازەکانەوە، هەندێک حکومەت پێشنیاری دەکەن دژی بەکارهێنانیان، هەندێک پێشنیاری بەکارهێنانیان دەکەن و ئەوانیتر داوای بەکارهێنانەکانیان دەکەن.
Currently, there is no vaccine or specific antiviral treatment for COVID-19.
لە ئێستادا، هیچ پێکوتێک یان چارەسەری تایبەتی دژە ڤایرۆسی COVID-19 نیە.
Local transmission of the disease has been recorded in most countries across all six WHO regions.
گواستنەوەی ناوخۆیی نەخۆشیەکە تۆمارکراوە لە زۆربەی وڵاتانی شەش هەرێمەکەی WHO.
Those infected with the virus may be asymptomatic or develop flu-like symptoms such as fever, cough, fatigue, and shortness of breath.
ئەو تووشبوانە بە ڤایرۆسەکە لەوانەیە بێ نیشانە بن یان نیشانەکانی ئەنفلەونزایان هەبێت وەکو تا، کۆکە، ماندوێتی، و کورتی هەناسەدان.
Emergency symptoms include difficulty breathing, persistent chest pain or pressure, confusion, difficulty waking, and bluish face or lips; immediate medical attention is advised if these symptoms are present.
نیشانەکانی باری لەناکاو قورسی هەناسەدان، ئازاری بەردەوامی سینگ یان پەستان، شڵەژان، قورسی بەئاگاهاتنەوە، و شین هەڵگەڕانی دەموچاو یان لێو دەگرێتەوە: ئامۆژگاری چاودێری پزیشکی ڕاستەوخۆ کراوە ئەگەر ئەم نیشانانە هەبێت.
Less commonly, upper respiratory symptoms such as sneezing, runny nose or sore throat may be seen.
بەگشتی کەمتر، نیشانەکانی بەشەکانی سەرەوە هەناسەدان وەکو پژمین، هەڵامەت یان قورگ ئێشە لەوانەیە ببینرێن.
Gastrointestinal symptoms such as nausea, vomiting and diarrhoea have been observed in varying percentages.
نیشانەکانی هەناو وەکو هێڵنجدان، ڕشانەوە و سکچوون تێبینی کراوە لە ئامارەکاندا.
Some cases in China initially presented only with chest tightness and palpitations.
هەندێک حاڵەت لە سین سەرەتا تەنها لە توندی سینگ و خێرا لێدانی دڵ هەبوون.
In some, the disease may progress to pneumonia, multi-organ failure, and death.
لە هەندێکدا، نەخۆشیەکە لەوانەیە پەرەبسێنێت بۆ سی ئاوسان، زیان گەیشتن بە دوو ئەندام، و مردن.
This is called the incubation period.
ئەمە پێی دەڵێن ماوەی دەرکەوتنی نیشانەکان.
The incubation period for COVID-19 is typically five to six days but may range from two to 14 days.
پێنج بۆ شەش ڕۆژ لەوانەیە بگۆڕێت بۆ دوو بۆ 14 ڕۆژ.
97.5% of people who develop symptoms will do so within 11.5 days of infection.Reports indicate that not all who are infected develop symptoms.
کەواتە لە نێوان 11.5 ڕۆژی هەوکردنەکە. ڕاپۆرتەکان دەریدەخەن کە هەموو ئەوانەی توشبوونە نیشانەکانیان بەرەوپێش ناچێت.
The role of these asymptomatic carriers in transmission is not yet fully known; however, preliminary evidence suggests that they may contribute to the spread of the disease.
ڕۆڵی هەڵگرە بێ نیشانەکان لە گواستنەوەی ڤایرۆسەکەدا هێشتا بەتەواوی نەزانراوە، هەرچەندە بەڵگە سەرەتاییەکان پێشنیاردەکەن کە لەوانەیە هۆکاری بڵاوبوونەوەی نەخۆشیەکە بن.
The proportion of infected people who do not display symptoms is currently unknown and being studied, with the Korea Centers for Disease Control and Prevention (KCDC) reporting that 20% of all confirmed cases remained asymptomatic during their hospital stay.
ڕێژەی کەسە توشبووەکان کە نیشانەکان پیشان نادەن لە ئێستادا نەزانراوە و توێژنەوەیان لەسەر دەکرێت، لە سەنتەرەکانی کۆریا بۆ کۆنتڕۆڵکردن و ڕێگریکردنی نەخۆشی (KCDC) ڕایانگەیاند کە %20 حاڵەتە چەسپێنراوەکان بە بێ نیشانەیی ماونەتەوە لە ماوەی مانەوەیان لە نەخۆشخانەدا.
China's National Health Commission began including asymptomatic cases in its daily cases on 1 April; of the 166 infections on that day, 130 (78%) were asymptomatic at the time of testing.
کۆمیسیۆنی تەندروستی نێودەوڵەتی سین دەستیپێکرد کە حاڵەتە بێ نیشانەکانی حاڵەتەکانی ڕۆژانەیان دەگرێتەوە لە 1/4 : 166 هەوکردن لەو ڕۆژەدا، 130 (%78) بێ نیشانە بوون لە کاتی پشکنیندا.
Both sputum and saliva can carry large viral loads.
هەردوو لیک و بەڵغەم دەتوانن باری ڤایرۆسی گەورە هەڵگرن
Loud talking releases more droplets than normal talking.
قسەکردن بە دەنگی بەرز دڵۆپی بچووکی زیاتر بەرەڵادەکات لە قسەکردنی ئاسایی.
A study in Singapore found that an uncovered cough can lead to droplets travelling up to 4.5 meters (15 feet).
توێژینەوەیەک لە سەنگافور دۆزیەوە کە کۆکینی بێ داپۆشەر دەتوانێت والە دڵۆپە بچووکەکان بکات بۆماوەی 4.5 مەتر (15 پێ) بگوازرێنەوە.
Though the virus is not generally airborne, the National Academy of Science has suggested that bioaerosol transmission may be possible and air collectors positioned in the hallway outside of people's rooms yielded samples positive for viral RNA.
هەرچەندە ڤایرۆسەکە بە شێوەیەکی گشتی لە هەوادا ناگوازرێتەوە، زانستی ئەکادیمی نێودەوڵەتی پێشنیاریکردووە کە گواستنەوەی هەوایی زیندەیی لەوانەیە شیاوبێت یان هەواکۆکەرەوەکان لە ڕێڕەوی ژوورەکانی خەڵکیدا نموونەی ئەرێنی دروست دەکەن بۆ (RNA) ڤایرۆسی.
Some medical procedures such as intubation and cardiopulmonary resuscitation (CPR) may cause respiratory secretions to be aerosolised and thus result in airborne spread.
هەندێک کرداری پزیشکی وەکو دانانی بۆری هەوایی و زیندوکردنەوەی دڵ و سیەکان (CPR) لەوانەیە ببێتە هۆکاری دانەوەی هەناسەیی تا ببێتە هەوایەکی پاکژ و بەشێوەیە دەبێتە بڵاوبوونەوەی هەوایی.
While there are concerns it may spread via feces, this risk is believed to be low.The virus is most contagious when people are symptomatic; while spread may be possible before symptoms emerge, the risk is low.
لەکاتێکدا بیرۆکە هەیە کە لەوانەیە بەهۆی دەموچاوەوە بڵاوببێتەوە، ئەم ترسە بەکەم دانراوە. ڤایرۆسەکە گوێزراوەترینە کاتێک خەڵکی نیشانەکانیان هەیە؛ لەکاتێکدا بڵاوبوونەوە لەوانەیە ڕووبدات لە پێش دەرکەوتنی نیشانەکان، ترسەکەی کەمە.
The European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) says while it is not entirely clear how easily the disease spreads, one person generally infects two to three others.The virus survives for hours to days on surfaces.
سەنتەری ئەوروپی بۆ ڕاگرتن و کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشی (ECDC) دەڵێت لەکاتکدا بەگشتی زۆر ڕوون نیە نەخۆشیەکە چەن بەخێرایی بڵاودەبێتەوە. کەسێک دوو بۆ سێ کەسی تر توشدەکات. ڤایرۆسەکە ماوەی چەند کاتژمێرێک بۆ چەند ڕۆژێک دەمینێتەوە لەسەر ڕووکان.
Specifically, the virus was found to be detectable for one day on cardboard, for up to three days on plastic (polypropylene) and stainless steel (AISI 304), and for up to four hours on 99% copper.
بەتایبەتی، ڤایرۆسەکە دۆزراوەتەکە کە دەتوانرێ تێبینی بکرێت بۆ یەک ڕۆژ لەسەر کارتۆن، بۆ زیاتر لە سێ ڕۆژ لەسەر پلاستیک (پۆلیمەری بەگەرمی نەرمبوو) و پۆڵای خاوێن، و بۆ زیاتر لە چوار کاتژمێر لەسەر %99 مسەکان.
This, however, varies depending on the humidity and temperature.
هەر چۆنێک بێت، بارە قورسەکان پشت دەبەستن بە شێ و پلەی گەرمی.
Soap and detergent are also effective if correctly used; soap products degrade the virus' fatty protective layer, deactivating it, as well as freeing them from skin and other surfaces.
سابوون و مادەی پاکەرەوە کاریگەرن ئەگەر بەدروستی بەکاربهێنرێت، بەرهەمە سابوونیەکان ئاستی پارێزەری چەوری ڤایرۆسەکان تێکدەشکێنێت، ناچالاکیان دەکات، هەروەها ئازادیان دەکەن لەسەر پێست و ڕووەکانی تر.
Other solutions, such as benzalkonium chloride and chlorhexidine gluconate (a surgical disinfectant), are less effective.In a Hong Kong study, saliva samples were taken a median of two days after the start of hospitalization.
چارەسەرەکانی تر، وەکو پاکەرەوەی کیمیایی و پاکەرەوەی دژە ڤایرۆسی (بریکاری دژە هەوکردن)٫ کەمتر کاریگەرن. لە توێژینەوەیەک لە هۆنگ گونکدا، نموونەی لیکەکان وەرگیرابوون لە هێڵکاریەکی دوو ڕۆژیدا لە دوای دەستپێکردنی مانەوە لە نەخۆشخانەدا.
In five of six patients, the first sample showed the highest viral load, and the sixth patient showed the highest viral load on the second day tested.
پێنج نەخۆش لە شەشە نەخۆشدا، یەکەم نموونە بەرزترین باری ڤایرۆسی پیشاندا، وە شەشەم نەخۆش بەرزترین باری ڤارۆسی پیشاندا لە پشکنینی ڕۆژی دووەمدا.
Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) is a novel severe acute respiratory syndrome coronavirus, first isolated from three people with pneumonia connected to the cluster of acute respiratory illness cases in Wuhan.
ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنای 2 نیشانەی بەهێزی هەناسەیی (SAR-CoV-2) ڤایرۆسێکی نوێی بەهێزی نیشانەی هەناساییە، سەرەتا جیاکرایەوە لە سێ کەس کە حاڵەتی نەخۆشی سی ئاوسانی پەیوەندی بە حاڵەتەکانی کێشەی هەناسەیی بەهێزی هەبوو لە شاری وان.
All features of the novel SARS-CoV-2 virus occur in related coronaviruses in nature.
هەموو ڕەوشتەکانی ڤایرۆسی نوێی SARS-CoV-2 پەیدادەبن لە ڤایرۆسە پەیوەندیدارەکانی کۆڕۆنا لە سروشتدا.
Outside the human body, the virus is killed by household soap, which bursts its protective bubble.SARS-CoV-2 is closely related to the original SARS-CoV.
لەدەرەوەی جەستەی مرۆڤ, ڤایرۆسەکە کوژراوە لەلایەن سابوونی ماڵەوە، کە بڵقە پارێزەرەکەی دەتەقێنێت. SARS-CoV-2 بە نزیکی پەیوەندی بە SARS-CoV بنچینەکەوە هەیە.
The lungs are the organs most affected by COVID-19 because the virus accesses host cells via the enzyme angiotensin-converting enzyme 2 (ACE2), which is most abundant in the type II alveolar cells of the lungs.
سییەکان ئەو ئەندامانەن کە تووشی زۆرترین هەوکردن دەبنەوە لەلایەن COVID-19 چونکە ڤایرۆسەکە دەچێتە خانەکانی خانەخوێیەکە بەهۆی ئەنزیمی ئەنجیۆتێنسن - گۆڕینی ئەنزیمی 2 (ACE2), کە زۆرترین جۆرە لە جۆری 2 خانەکانی ئەلڤیۆلاری ـی سیەکان.
The virus uses a special surface glycoprotein called a "spike" (peplomer) to connect to ACE2 and enter the host cell.
ڤایرۆسەکە ڕوویەکی تایبەتی شەکرە ڤایرۆسی بەکاردەهێنێت پێی دەڵێن "بزماری" (peplomer) بۆ پەیوەندی کردن بە ACE2 و چۆنە ناو خانەی خانەخوێیەکە.
Acute cardiac injury was found in 12% of infected people admitted in hospital in Wuhan, China, and is more frequent in severe disease.
تێکچوونی بەهێزی دڵ دۆزرایەوە لە %12 کەسە توشبووەکانی دانراو نەخۆشخانە لە شاری وان، سین، و زۆرتر دووبارە دەبێتەوە لە نەخۆشی بەهێزدا.
Rates of cardiovascular symptoms is high, owing to the systemic inflammatory response and immune system disorders during disease progression, but acute myocardial injury may also be related to ACE2 receptors in the heart.
ڕێژەکانی نیشانەکانی نەخۆشی دەمارەکانی دڵ بەرزە، دەبێتە کرداری هەڵاوسانی کۆئەندامی و ناڕێکی سیستەمی بەرگری، بەڵام تێکچوونی ماسولکەی دڵ لەوانەیە پەیوەندی بە وەرگرەکانی (ACE2) هەبێت لە دڵدا.
ACE2 receptors are highly expressed in the heart and are involved in heart function.
وەرگرەکانی ACE2 بەشێوەیەکی بەرز دیاریکراون لە دڵدا و بەژاریان پێدەکرێت لە فەرمانی دڵدا.
A high incidence of thrombosis (31%) and venous thromboembolism (25%) have been found in ICU patients with COVID-19 infections and may be related to poor prognosis.Autopsies of people who died of COVID-19 have found diffuse alveolar damage (DAD), and lymphocyte-containing inflammatory infiltrates within the lung.
ڕێژەی بەرزی ڕوودانی خوێن مەین (%31) و تۆپەڵبوونی خوێنهێنەرەکان (%25) دۆزراوەتەوە لە نەخۆشەکانی ICU ـی هەوکردنەکانی COVID-19 و لەوانەیە پەیوەندی هەبێت بە کەمی ئەگەری چاکبوونەوە. شیکردنەوەکانی ئەو کەسانەی کە مردوون بەهۆی COVID-19 بڵاوبوونەوەی زیانی ئەلڤیۆلار alveolar و لیمفەخانەکانی هەڵئاوسان دەپاڵێوێت لە ناو سیدا دۆزراوەتەوە.
Although SARS-COV-2 has a tropism for ACE2-expressing epithelial cells of the respiratory tract, patients with severe COVID-19 have symptoms of systemic hyperinflammation.
هەرچەندە SARS-CoV-2 لایەنگریەکی هەیە بۆ ACE2 خانەکانی ئیپیثەلیەلی ناچەی هەناسەیی دەردەبڕێت، نەخۆشەکانی تووشبووی بەهێزی COVID-19 نیشانەکانی هەوکردنی کۆئەندامیان هەیە.
In particular, pathogenic GM-CSF-secreting T-cells were shown to correlate with the recruitment of inflammatory IL-6-secreting monocytes and severe lung pathology in COVID-19 patients.
بەتایبەتی، خانەکانی T شاردنەوەی نەخۆشخەری GM-CSF پیشاندراون بۆ بەیەک بەستنەوەی پڕکەری هەوکردنەکانی یەک ناوکەکان IL-6-secreting و نەخۆشی بەهێزی سی لە نەخۆشەکانی COVID-19.
Lymphocytic infiltrates have also been reported at autopsy.
هەروەها لیکێنەرەکانی لیمفە خانەکان ڕاگەیەنراون لە توێکاریەکەدا.
The WHO has published several testing protocols for the disease.
WHO چەندین پڕۆتۆکۆڵی پشکنینی بڵاوکردەوە بۆ نەخۆشیەکە.
The standard method of testing is real-time reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR).
ڕێگا ستاندارتەکەی پشکنین کاردانەوەی زنجیرە پۆلیمەرە دژیەکەکانی لەبەرگرتنەوەیە لەکاتی دروستدا (rRT-PCR).
The test is typically done on respiratory samples obtained by a nasopharyngeal swab; however, a nasal swab or sputum sample may also be used.
پشکنینەکە بە شێوەیەکی ئاسایی ئەنجامدرا لەسەر نموونەکانی هەناسەیی دەستکەوتوو بەهۆی نموونە وەرگری لوت و قورگی؛ بەهەرحاڵ، وەرگرتنی نموونەی لووتی یان نموونەی بەڵغەم لەوانەیە بەکاربێت.
Results are generally available within a few hours to two days.
ئەنجامەکان بە شێوەیەکی گشتی بەردەست دەبن لە ماوەی چەند کاتژمێرێک بۆ دوو ڕۆژ.
Blood tests can be used, but these require two blood samples taken two weeks apart and the results have little immediate value.
پشکنینی خوێن دەتوانرێت بەکاربهێنرێت، بەڵام ئەوان داوای دوو نموونەی خوێنی دەکەن دوو هەفتە دوور لەیەک وەرگیرا بن و ئەنجامەکان بەهای ڕاستەوخۆیان دەبێت.
Chinese scientists were able to isolate a strain of the coronavirus and publish the genetic sequence so laboratories across the world could independently develop polymerase chain reaction (PCR) tests to detect infection by the virus.
زانایانی سینی کە دەیانتوانی ڕەگەزێکی ڤایرۆسی کۆڕۆنا جیابکەنەوە و زنجیرە بۆماوەییەکەی بڵاوبکەنەوە بۆیە تاقیگەکانی جیهان دەتوانن بە سەربەخۆیی پەرە بە پشکنینەکانی کارانەوەی زنجیرەی پۆلیمەرەکان (PCR) بدەن بۆ تێبینیکردنی هەوکردنی ڤایرۆسەکە.
As of 4 April 2020, antibody tests (which may detect active infections and whether a person had been infected in the past) were in development, but not yet widely used.
لە 4/4/2020, پشکنینەکانی دژەتەن (کە لەوانەیە هەوکردنە چالاکەکان تێبینیبکەن و ئەگەر کەسێک لە پێشوودا توشبووبێت) کە لە پەرەپێداندا بوون، بەڵام جارێ بەفراوانی بەکارناهێنرێت.
The Chinese experience with testing has shown the accuracy is only 60 to 70%.
ئەزموونی سینیەکان لەگەڵ پشکنیندا پیشانیداوە کە ورد و دەقیقی تەنها %60 بۆ %70.
The FDA in the United States approved the first point-of-care test on 21 March 2020 for use at the end of that month.Diagnostic guidelines released by Zhongnan Hospital of Wuhan University suggested methods for detecting infections based upon clinical features and epidemiological risk.
FDA لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا یەکەم پشکنینی خاڵی چاودێری قبووڵکردووە لە 21/3/2020 بۆ بەکارهێنانی لە کۆتایی ئەو مانگەدا. ڕێنامەکانی دیاریکردنی نەخۆشی بڵاوکرایەوە لەلایەن نەخۆشخانەی (Zhongnan) لە زانکۆی وان پێشنیاری ڕێگاکانی کرد بۆ دیاریکردنی هەوکردنەکان بە پشتبەستن بە ڕەوشتە پزیشکیەکان و مەترسی پەتایی.
Bilateral multilobar ground-glass opacities with a peripheral, asymmetric and posterior distribution are common in early infection.
ئامێری دوولای شوشەیی ڵێڵ لەگەڵ چێوەیەک، ناڕێکی و ئاماری دواکەوتوو باون لە سەرەتایی هەوکردندا.
Subpleural dominance, crazy paving (lobular septal thickening with variable alveolar filling), and consolidation may appear as the disease progresses.
کۆنتڕۆڵکردنی هەناسەدان، وێنەی تیشکی (نەخۆشی لە سیەکاندا لەگەڵ پڕبوونی ئەلڤیلاری گۆڕاو)٫ وە ڕەقبوون لەوانەیە دەرکەوێت وەکو بەرەوپێشچوونی نەخۆشیەکە.
Few data are available about microscopic lesions and the pathophysiology of COVID-19.
زانیاری کەم بەردەستن دەربارەی زیانەکانی وردبینی و ناڕێکی فەیمانی لە COVID-19.
The main pathological findings at autopsy are:
زۆرترین دۆزینەوەی نەخۆشخەر لە توێکاریدا ئەمانەن:
Macroscopy: pleurisy, pericarditis, lung consolidation and pulmonary oedema
چاوبینی: هەوکردنی پەردەی سی، هەوکردنی بەرگی دڵ، ڕەقبوونی سی و ئاوسانی سی.
Four types of severity of viral pneumonia can be observed:
چوار جۆرە بەهێزەکەی سی ئاوسانی ڤایرۆسی دەتوانرێت تێبینی بکرێت:
mild pneumonia: pulmonary oedema, pneumocyte hyperplasia, large atypical pneumocytes, interstitial inflammation with lymphocytic infiltration and multinucleated giant cell formation
سی ئاوسانی سووک: ئاوسانی سک، ئاوسانی سیەکان، سی ئاوسانی گەورەی نائاسایی، هەوکردنی نێوانی لەگەڵ لیمفەخانەکان و پێکهاتەی خانەی گەورەی بێ بەرگ.
severe pneumonia: diffuse alveolar damage (DAD) with diffuse alveolar exudates.
سی ئاوسانی بەهێز: زیانی بەربڵاوی ئەلڤیۆلار (DAD) لەگەڵ ئەڤیۆلاری بەربڵاوی دەردراوەکان.
DAD is the cause of acute respiratory distress syndrome (ARDS) and severe hypoxemia.
DAD هۆکاری تەنگەنەفەسی هەناسەیی بەهێز (ARDS) و کەم ئۆکسجینی خوێن بەبەهێزی.
healing pneumonia: organisation of exudates in alveolar cavities and pulmonary interstitial fibrosis
سی ئاوسانی ساڕێژی: ئەندامەکانی دەردانی لە کەلێنەکانی ئەلڤیۆلار و ڕێشاڵی نێوانی سی.
Blood: disseminated intravascular coagulation (DIC); leukoerythroblastic reaction
خوێن: مەینی مادە گوێزەرەوەکان لە خوێندا (DIC): کاردانەوەی کەمی خڕخڕۆکە سوورەکان.
Preventive measures to reduce the chances of infection include staying at home, avoiding crowded places, washing hands with soap and water often and for at least 20 seconds, practising good respiratory hygiene and avoiding touching the eyes, nose or mouth with unwashed hands.
ڕێگا ڕاگرەکان بۆ کەمکردنەوەی هەلی هەوکردن ئەمانە دەگرێتەوە مانەوە لە ماڵەوە،دوورکەوتنەوە لە شوێنە جەنجاڵەکان، شوشتنی دەستەکان بە سابوون و ئاو و بۆماوەی 20 چرکە، ڕاهێنانی هەناسەیی باش و دروست و دووربە لە دەستدان لە چاو و لووت ودەم بە دەستی نەشووراو.
The CDC recommends covering the mouth and nose with a tissue when coughing or sneezing and recommends using the inside of the elbow if no tissue is available.
CDC پێشنیار دەکات دەم و لووت داپۆشین بە دەستەسڕێک کاتێک دەکۆکی یان دەپژمی، وە پێشنیار دەکات ئانیشکت بەکاربهێنیت ئەگەر دەستەسڕ بەردەست نەبوو.
Proper hand hygiene after any cough or sneeze is encouraged.
دەست پاکوخاوێنیەکی دروست لەدوای هەر کۆکین یان پژمینێک پێشنیاکراوە.
The CDC has recommended the use of cloth face coverings in public settings, in part to limit transmission by asymptomatic individuals.Social distancing strategies aim to reduce contact of infected persons with large groups by closing schools and workplaces, restricting travel and cancelling large public gatherings.
CDC پێشنیاری کردووە بەبەکارهێنانی پارچە پەڕۆیەک بۆ داپۆشینی دەموچاو لە شوێنە گشتیەکان، بۆ سنوردارکردنی گواستنەوە بەهۆی کەسە بێ نیشانەکان. ئامانجی پلانی دووری کۆمەڵایەتی بۆ کەمکردنەوەی پەیوەندی کەسانی توشبوو بە گرووپە گەورەکان بەداخستنی قوتابخانە و شوێنی کارەکان، ڕاگرتنی گەشتەکان و ڕەتکردنەوەی کۆبوونەوە گەورە گشتیەکان.
Distancing guidelines also include that people stay at least 6 feet (1.8 m) apart.
ڕێنامەکانی ماوە دووری ئەوەش دەگرێتەوە کە خەڵکی دەبێت لانیکەم 6 پێ (1.8m) دووربن لەیەکەوە.
There is no medication known to be effective at preventing COVID-19.As a vaccine is not expected until 2021 at the earliest, a key part of managing COVID-19 is trying to decrease the epidemic peak, known as "flattening the curve".
هیچ چارەسەرێکی پزیشکی نەدۆزراوەتەوە تا کاریگەربێت لە ڕاگرتنی COVID-19. وەکو پێکوتێک پێشبینی نەکراوە هەتاوەکو سەرەتاکانی 2021، بەشێکی گرینگی بەڕێوەبردنی CODIV-19 هەوڵدانە بۆ کەمکردنەوەی لوتکەی پەتاکە، ناسراوە بە "تەختکردنی کێرڤەکە".
The CDC also recommends that individuals wash hands often with soap and water for at least 20 seconds, especially after going to the toilet or when hands are visibly dirty, before eating and after blowing one's nose, coughing or sneezing.
هەروەها CDC پێشنیار دەکات کە کەسەکان دەستیان بشۆن بە سابوون و ئاو بۆ ماوەی 20 چرکە، بەتایبەتی دوای چوونە توالێت یان کاتێک دەستەکان بە ڕوونی پیسن، پێش نانخواردن و دوای لووت سڕین، کۆکین یان پژمین.
It further recommends using an alcohol-based hand sanitiser with at least 60% alcohol, but only when soap and water are not readily available.For areas where commercial hand sanitisers are not readily available, the WHO provides two formulations for local production.
پێشنیاری زیاتر دەکات بەبەکارهێنانی پاکەرەوەیەکی دەستی کحولی لانی کەم %60 کحولە، بەڵام تەنها کاتێک کە ئاو و سابوون بەردەست نەبێت. بۆ ئەو ناوچانەی کە پاکەرەوەی دەستی بەردەست نین، WHO دوو یاسا پێشکەش دەکات بۆ بەرهەمهێنانی ناوخۆیی.
In these formulations, the antimicrobial activity arises from ethanol or isopropanol.
لەو یاسایانەدا، چالاکی دژەبەکتریایی بەرزدەبێتەوە لە ئیثانۆڵ یان ئایزۆپڕۆپانۆڵ .
Hydrogen peroxide is used to help eliminate bacterial spores in the alcohol; it is "not an active substance for hand antisepsis".
ژوورئۆکسیدی هایدرۆجین بەکاردەهێنرێت بۆ یارمەتیدانی لابردنی سپۆڕەکانی بەکتریا لە کحولدا؛ ئەمە " مادەیەکی چالاک نیە بۆ دژە هەوکردنی دەست".
Glycerol is added as a humectant.
گلیسێرین زیادکرا وەکو شێدارکەرێک.
People are managed with supportive care, which may include fluid therapy, oxygen support, and supporting other affected vital organs.
خەڵکی بەڕێوەدەبرێن بە چاودێری پاڵپشتیکەر، کە لەوانەیە ئەمانە بگرێتەوە شلەی چارەسەر، پاڵپشتی ئۆکسجینی، پاڵپشتیکردنی ئەندامی توشبووەکانی تر بەڤایرۆس.
The CDC recommends that those who suspect they carry the virus wear a simple face mask.
CDC پێشنیار دەکات ئەوانەی گومانیان لەسەرە هەڵگری ڤایرۆسەکە بن دەمامکێکی سادە بەکاربهێنن.
Extracorporeal membrane oxygenation (ECMO) has been used to address the issue of respiratory failure, but its benefits are still under consideration.
بەرگی تەنی زیاتری ئۆکسجیناندن (ECMO) بەکارهێنراوە بۆ دیاریکردنی کێشەی کورت هێنانی هەناسەیی، بەڵام سوودەکانی هێشتا لە ژێر لێکۆلێنەوەدان.
Personal hygiene and a healthy lifestyle and diet have been recommended to improve immunity.
پاکوخاوێنی کەسی و ژیانێکی تەندروست و پارێزی خۆراک پێشبینیکراوە بۆ بەرەوپێشبردنی بەرگری.
Supportive treatments may be useful in those with mild symptoms at the early stage of infection.The WHO and Chinese National Health Commission have published recommendations for taking care of people who are hospitalised with COVID-19.
چارەسەرە پاڵپشتکەرەکان لەوانەیە بە سوودبن لەو کەسانەی کە نیشانە سووکەکانیان هەیە لە قۆناغی سەرەتای هەوکردنەکە. WHO و کۆمیسیۆنی نێودەوڵەتی تەندروستی سین پێشنیاری پزیشکی بڵاوکردۆتەوە بۆ چاودێریکردنی ئەو کەسانەی کە لە خەستەخانەدا دانراون بەهۆی COVID-19
Intensivists and pulmonologists in the U.S. have compiled treatment recommendations from various agencies into a free resource, the IBCC.
چاودێرانی پزیشکی و زانایانی نەخۆشی سیەکان لە نەتەوە یەکگرتووەکان پێشنیاری چارەسەرکردنیان کۆکردۆتەوە لە بریکارەکانی ڤایرۆس لە کەرەستەیەکی ئازادا، IBCC.
As of April 2020, there is no specific treatment for COVID-19.
لە مانگی 4 ساڵی 2020، هیچ چارەسەرێکی تایبەت بۆ COVID-19 نیە.
For symptoms, some medical professionals recommend paracetamol (acetaminophen) over ibuprofen for first-line use.
بۆ نیشانەکان، هەندێک پیشەگەری پزیشکی پێشنیاری پاراسیتامۆڵ دەکات لەسەرووی ئایبوپرۆفن بۆ یەکەم هێڵی بەکارهێنان.
Precautions must be taken to minimise the risk of virus transmission, especially in healthcare settings when performing procedures that can generate aerosols, such as intubation or hand ventilation.
وریاکردنەوەکان دەبێت بگرێنەبەر بۆ کەمکردنەوەی مەترسی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە، بەتایبەتی شوێنەکانی چاودێری تەندروستی کاتێک جێبەجێکردنی کردارەکان دەتوانێت ئایرۆسۆلەکان دروست بکەن، وەکو دانانی بۆری هەوا یان هەواگۆڕکێی دەستی.
For healthcare professionals caring for people with COVID-19, the CDC recommends placing the person in an Airborne Infection Isolation Room (AIIR) in addition to using standard precautions, contact precautions and airborne precautions.The CDC outlines the guidelines for the use of personal protective equipment (PPE) during the pandemic.
بۆ چاودێری تەندروستی پیشەگەران چاودێری خەڵکی دەکەن لەگەڵ COVID-19،ـ CDC پێشنیاری دانانی کەسە توشبووە هەواییەکە دەکات لە ژوورێک بەتەنها (AIIR) هەروەها بەبەکارهێنانی وریاکەرەوەی ستاندارت، ویاکەرەوەی پەیوەندی و وریاکەرەوەی هەوایی. CDC پلانی دانانی ڕێنامەیەکە دادەنێت بۆ بەکارهێنانی کەلوپەلە کەسیە پارێزەرەکان (PPE) لە ماوەی پەتاکە.
The recommended gear is: PPE gown, respirator or facemask, eye protection, and medical gloves.When available, respirators (instead of facemasks) are preferred.
کەرەستە پێشنیارکراوەکان: کراسی PPE، هەناسەگۆڕکێ یان دەمامکی دەموچاو، پارێزەری چاو، و دەستکێشی پزیشکی. کاتێک بەردەست بوو، هەناسەگۆڕکێکان (لە جیاتی دەمامکی دەموچاو) پەسەندکراون.
N95 respirators are approved for industrial settings but the FDA has authorised the masks for use under an Emergency Use Authorisation (EUA).
هەواگۆڕکێکانی N95 فبووڵکراون بۆ شوێنە پیشەسازیەکان بەڵام FDA ڕێگای بە دەمامکەکان داوە بۆ بەکارهێنان لەژێر چاودێری ڕێگەدانی بەکارهێنانی باری لەناکاو (EUA).
They are designed to protect from airborne particles like dust but effectiveness against a specific biological agent is not guaranteed for off-label uses.
نەخشەکێشراون بۆ پاراستن لە تەنۆلکە هەواییەکان وەکو تۆز بەڵام کاریگەریەکەی دژی هۆکارێکی تایبەتی زیندەیی گەرەنتی نیە بۆ بەکارهێنانە نەسەلمێندراوەکان.
When masks are not available, the CDC recommends using face shields or, as a last resort, homemade masks.
کاتێک دەمامکەکان بەردەست نەبوون، CDC پێشنیاری بەکارهێنانی پارێزەی دەموچاو، یان دەمامکی لەماڵ دروستکراو وەکو کۆتا کەرەستە دەکات.
Most cases of COVID-19 are not severe enough to require mechanical ventilation or alternatives, but a percentage of cases are.
زۆربەی حاڵەتەکانی COVID-19 ئەوەنە بەهێز نین پێویستیان بە ئامێری هەواگۆڕکێ یان ئاڵوگۆڕەکان هەبێت، بەڵام ڕێژەیەکیان پێویستیان پێیەتی.
The type of respiratory support for individuals with COVID-19 related respiratory failure is being actively studied for people in hospital, with some evidence that intubation can be avoided with a high flow nasal cannula or bi-level positive airway pressure.
جۆری هاوکاری هەناسەیی بۆ کەسەکانی COVID-19 پەیوەندیدار بەکورت هێنانی هەناسەیی بەچالاکی توێژینەوەی لەسەر دەکرێت بۆ خەڵکی لە نەخۆشخانەدا، لەگەڵ هەندێک بەڵگە کە بەکارهێنانی بۆری هەناسەیی دەتوانرێت دووربخرێتەوە بە بۆری هەوایی لووتی یان پەستانی هەوایی ئەرێنی.
Whether either of these two leads to the same benefit for people who are critically ill is not known.
ئەگەری ئەوەی هەریەکە لەودووانە هەمان سوودیان هەبێت بۆ کەسانی نەخۆشی مەترسیدا نەزانراوە.
Some doctors prefer staying with invasive mechanical ventilation when available because this technique limits the spread of aerosol particles compared to a high flow nasal cannula.Severe cases are most common in older adults (those older than 60 years, and especially those older than 80 years).
هەندێک پزیشک مانەوە لەگەڵ ئامێری هەواگۆڕکێی خێرا پەسند دەکەن ئەگەر بەردەست بوو، چونکە ئەم ڕێگایە بڵاوبوونەوەی تەنۆلکەکانی ئایرۆزۆڵ (aerosol) سنورداردەکات بە بەراورد بە بۆری هەناسەی لووتی. حاڵەتە بەهێزەکان زۆرتر باون لە کەسانی بەتەمەن (ئەوانەی زیاتر لە 60 ساڵن، بەتایبەتی ئەوانەی لە 80 ساڵ زیاترن).
Many developed countries do not have enough hospital beds per capita, which limits a health system's capacity to handle a sudden spike in the number of COVID-19 cases severe enough to require hospitalisation.
زۆرێک لە وڵاتە پێشکەوتووەکان لە نەخۆشخانەکانیاندا جێگای تایبەتی نەخۆشی پێویستیان نیە بۆ هەر نەخۆشێک کە توانای سیستەمی تەندروستی سنوردار دەکات لە کۆنتڕۆڵکردنی زیادکردنی لەناکاوی ژمارەی توشبووان بە ڤایرۆسی کۆڕۆنا بە سەختی کە پێویستیان بە مانەوە لە نەخۆشخانە دەبێت.
One study in China found 5% were admitted to intensive care units, 2.3% needed mechanical support of ventilation, and 1.4% died.
تاقیکردنەوەیەکی زانستی لە سین دۆزیوەتەوە کە %5 ڕێگەیانپێراوە لە بەشەکانی چاودێریدا بن, %2.3 پێویستان بە پشتگیری پزیشکی هەواگۆڕکێ هەیە، و %1.4 مردوون.
In China, approximately 30% of people in hospital with COVID-19 are eventually admitted to ICU.
لە سیندا، نزیکی %30 خەڵکی نەخۆشخانە بەهۆی COVID-19 لە کۆتایدا دەبردرێن بۆ بەشی ICU.
Mechanical ventilation becomes more complex as acute respiratory distress syndrome (ARDS) develops in COVID-19 and oxygenation becomes increasingly difficult.
ئامێرەکانی هەواگۆڕکێ زیاتر ئاڵۆز دەبن بەهۆی بەرەوپێشچوونی نیشانەکانی نیگەرانی هەناسەیی بەهێز (ARDS) لە COVID-19 و کرداری ئۆکسجیناندن بەڕێژەیەکی بەرز قورس دەبێت.
Ventilators capable of pressure control modes and high PEEP are needed to maximise oxygen delivery while minimising the risk of ventilator-associated lung injury and pneumothorax.
هەواگۆڕکێکان توانای شێوەکانی کۆنتڕۆڵکردنی پەستانیان هەیە و PEEP بەرز پێویستن بۆ بەرزکردنەوەی گەیاندنی ئۆکسجین لە کاتێکدا مەترسی هەواگۆڕکێی پەیوەندیدار بە تێکچوونی سی و هەوا چوونە ناو سیەکان کەم دەکاتەوە.