atepeq/tico19 huggingface dataset:
However, some other experts are not that optimistic.
سەرەڕای ئەمە، هەندێک لە پسپۆڕەکان زۆر گەشبین نین.
Paul Hunter, et al., estimated that COVID-19, which seems substantially more infectious than SARS, will not end in 2020.
Paul Hunter و هاوکارەکانی، مەزەندەیان کردووە کە کۆڤید-19 کە وادیاره زۆر زیاتر لە SARS تەشەنە دەکات، له 2020 دا کۆتایی پێنایەت.
Ira Longini, et al., established a model to predict the outcome of the epidemic and suggested that SARS-CoV-2 could infect two-thirds of the global population.
Ira Longini و هاوکارەکانی مودیلێکیان بۆ پێشبینی ئەنجامی ئەم نەخۆشیه گشتگیره دروست کرد و ئاماژەیان بەوە کرد کە کۆرۆنا ڤایرۆسی SARS-CoV-2 دەتوانێ دوو لە سەر سێی دانیشتووانی جیهان تووش بکات.
A Canadian group reported that SARS-CoV-2 was detected in both mid-turbinate and throat swabs of patients who recovered and left the hospital 2 weeks earlier, which indicates that the newly identified virus could become a cyclical episode similar to influenza.
گرووپێکی کەنەدایی ڕایانگەیاند کە کۆرۆنا ڤایرۆسی SARS-CoV-2 لە دوو ناوچەی ناوەڕاستی توربینەیت و سوابەکانی قوڕگی ئەو نەخۆشانەی کە 2 هەفتە پێشتر چاکبوونەتەوە و نەخۆشخانەیان بەجێهێشتووه، دەسنیشانکراوه، ئەمەش ئەوە پیشاندەدات که ڤایرۆسە تازه دەسنیشانکراوەکە دەتوانێ ببێته ڕووداوێکی سووڕاو وەکوو ئەنفلەوەنزا.
However, promising signs have occurred in China based on the declining number of new cases, indicating the current strategies might have been working.
لە هەمان حاڵدا، بە گوێرەی دابەزینی ژمارەی تووشبووه نوێیەکان نیشانە بەڵێندەرەکان لە چیندا ڕوویانداوه، و ئەمەش ئەوە پیشان دەدات که ستراتێجیەکانی ئێستا لەوانەیە کاریگەربن.
Ebola was originally predicted to cause up to a million cases with half a million deaths.
لە سەرەتادا پێشبینی دەکرا کە ئێبۆلا ببێته هۆی تووشبوونی هەتا یەک ملیۆن کەس و مردنی نیو ملیۆن کەس.
However, via strict quarantine and isolation, the disease has eventually been put under control.
هەرچەنده، لەگەڵ کەرەنتین و جیاکردنەوەی قایمدا، نەخۆشیەکە سەرەنجام دەکەوێته ژێر کۆنترۆڵەوە.
It is possible, similar to SARS-CoV, that SARS-CoV-2 might become weaker in infectivity and eventually die down or become a less pathogenic virus co-existent with humans.
ئەگەری ئەوە هەیە، هەروەکوو SARS-CoV, ئەم SARS-CoV-2 ەیش لاوازتر ببێت لەڕووی توانای هەوکردن و لە کۆتاییدا لەناو بچێت یان بگۆڕدرێت بۆ ڤایرۆسێکی کەمتر نەخۆشخەر و لەگەڵ مرۆڤدا بمێنێتەوە.
A comparison of the epidemic of COVID-19 with that of SARS and MERS is provided below (Fig. ​(Fig.55).
بەراوردێک لە گشتگیری کۆڤید-19 لەگەڵ SARS و MERS دا لە خوارەوەدا ئامادە کراوە(شێوەی. شێوەی.55).
SARS-CoV-2 is highly transmittable through coughing or sneezing, and possibly also through direct contact with materials contaminated by the virus.
SARS-CoV-2 لەڕێگەی کۆکه یا پژمین، و لەوانەیە لەڕێگەی بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەو ماددانەی بە ڤایرۆسەکە پیس بوون زۆر دەگوازرێتەوه.
The virus was also found in feces, which raises a new possibility of feces-to-mouth transmission.
ئەم ڤایرۆسه هەروەها لە ناو پیساییدا دۆزراوەتەوە، کە ئەمەش ئەگەرێکی نوێی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لە پیساییەوە بۆ زار دەگەیەنێت.
A recent study on 138 cases reported that 41% of the cases were possibly caused by nosocomial infections, including 17 patients with other prior diseases and 40 health-care providers.
توێژینەوەیەکی نوێ لەسەر 138 حاڵەت پیشانیدەدات کە لەوانەیە %41 ی حاڵەتەکان لە نەخۆشخانە تووش بووبێتن ، کە 17 نەخۆشیان نەخۆشیی پێشتریان لەگەڵدا بووە و 40 کەسیشیان کارمەندی بەشی چاودێری تەندروستی بوون.
Thus, great precaution should be used to protect humans, especially health-care providers, social workers, family members, colleagues, and even bystanders in contact with patients or infected people.
هەر بۆیه، قایمکاریەکی مەزن پێویسته بکرێت بۆ پاراستنی مرۆڤەکان، بەتایبەت کارمەندانی بەشی چاودێری تەندروستی، دابینکارە کۆمەڵایەتیەکان، ئەندامانی خێزانەکان، هاوکاران و تەنانەت ئەو سەیرکەرە ڕێبوارانەی کە بەرکەوتنیان بووه لەگەڵ نەخۆشەکان و کەسانی تووشبوو.
The first line of defense that could be used to lower the risk of infection is through wearing face masks; both the use of surgical masks and N95 respirator masks (series # 1860s) helps control the spread of viruses.
یەکەم هێڵی بەرگری کە دەتوانرێت کەڵکی لێ وەربگیردرێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون، بەکارهێنانی ماسکی دەموچاوه؛ بەکارهێنانی هەردووک جۆری ماسکی نەشتەرگەری و ماسکی هەناسەدەری N95 (زنجیرەکانی ژماره 1860) یارمەتیدەر دەبێت بۆ کۆنترۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکان.
Surgical face masks prevent liquid droplets from a potentially infected individual from traveling through the air or sticking onto surfaces of materials, where they could be passed on to others.
ماسکی دەموچاوی نەشتەرگەری ڕێگری دەکات لە گواستنەوەی دڵۆپەکان لە تاکێکی تووشبووی شاراوەوە لەڕێگەی هەوا یان پێکەوەنووسان لەگەڵ ڕووی تەنەکان کە لەوێوە دەتوانرێت بگوازرێتەوە بۆ کەسانی دیکه.
However, only N95 (series # 1860s) masks can protect against the inhalation of virions as small as 10 to 80 nm, with only 5% of the virions being able to penetrate completely; SARS-CoV-2 is similar to SARS-CoV in size and both are approximately 85 nm.
سەرەڕای ئەمە، تەنها ماسکی N95 (زنجیرەی ژماره 1860) دەتوانێت پارێزگاری بکات لە بەرامبەر هەناسە هەڵکێشانی ڤایرۆسە بچووکەکان له 10 تاکوو 80 نانۆمەتر، و تەنها 5% ڤایرۆسەکان دەتوان بەتەواوەتی بڵاوببنەوە؛ SARS-CoV-2 هاوشێوەی SARS-CoV ه لەڕووی قەبارەوە و نزیکەی 85 نانۆمەتره.
Since particles can penetrate even five surgical masks stacked together, health-care providers in direct contact with patients must wear N95 (series # 1860s) masks but not surgical masks.
بەهۆی ئەوەوە که گەردەکان دەتوانن بڵاو ببنەوە تەنانەت ئەگەر پێنج دانه ماسکی نەشتەرگەری لەسەریەک دانرابێتن، دابینکەرانی چاودێری تەندروستی کە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆیان هەیەلەگەڵ نەخۆشەکان دەبێت ماسکی N95 (زنجیرەکانی ژمارە 1860) بەکاربهێنن نەک ماسکی نەشتەرگەری.
In addition to masks, health-care providers should wear fitted isolation gowns in order to further reduce contact with viruses.
بێجگه لە ماسک، کارمەندانی بەشی چاودێری تەندروستی دەبێت بەرگی ئیزۆلەیشنی گونجاو لەبەر بکەن بە مەبەستی بەرکەوتنی کەمتریان لەگەڵ ڤایرۆسەکان.
Viruses can also infect an individual through the eyes.
ڤایرۆسەکان هەروەها دەتوانن لەڕێگەی چاوەوە کەسەکە تووش بکەن.
On January 22, 2020, a doctor was infected with SARS-CoV-2 although he wore an N95 mask; the virus might have entered his body through his inflammatory eyes.
لە کانوونی دووەمی 2020 دا، پزیشکێک تووشی SARS-CoV-2 بوو هەرچەنده ماسکی N95 ی بەکارهێنابوو؛ لەوانەیە ڤایرۆسەکە لەڕێگەی هەوکردنی چاوەکانیەوە چووبێته ناو جەستەیەوە.
Thus, health-care providers should also wear transparent face shields or goggles while working with patients.
بۆیه کارمەندانی چاودێری تەندروستی دەبێت شیلدی ڕۆشنی دەمووچاو و چاویلکە بەکاربهێنن لە کاتی کارکردنیان لەگەڵ نەخۆشەکاندا.
For the general public in affected or potentially affected areas, it is highly suggested that everybody wash their hands with disinfectant soaps more often than usual, try to stay indoors for self-quarantine and limit contact with potentially infected individuals.
لەو ناوچە گشتییانەی تووشبوویان تێدایە، وا پێشنیازکراوە کە هەمووان زیاتر لە جاران دەستیان بە سابوونی دژەڤایرۆس بشۆن، لە ماڵەوە بمێننەوە بۆ کەرەنتینەکردنی خۆیان و پەیوەندییان لەگەڵ کەسانێک دەکرێت تووش بووبن، سنووردار بکەن.
Three feet is considered an appropriate distance for people to stay away from a patient.
سێ پێ مەودایەکی گونجاوە بۆ دووربوون لە کەسی نەخۆش.
These actions are effective methods to lower the risk of infection as well as prevent the spread of the virus.
ئەو کردارانە ڕێگەی چالاک و کاریگەرن بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی تووشبوون و ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە.
Although SARS-CoV-2 came as a new virus to the human world, its high homology to SARS-CoV as reported on 7 January 2020 should have caused high alert to China based on her deep memory of the SARS outbreak in 2003.
هەرچەندە ڤایرۆسی کۆڕۆنای SARS-2 وەکو ڤایرۆسێکی نوێ بۆ خەڵکی جیهان هات, لێکچوونی زۆری هەیە بۆ ڤایرۆسی کۆڕۆنای SARS کە باسکراوە لە 7/1/2020 دەبوو هۆکارێکی گەورەی گۆڕانەکانی (چین) بێت پشت دەبەستێت بە زانیاری قوڵی بڵاوبوونەوەی SARS لە 2003
However, not until 19 January 2020 did the director of the Center of Disease Control of Wuhan comfort the citizens by saying that the novel virus has low contagiousness and limited reproductivity from human to human and that it is not a problem to prevent and contain the disease.
هەرچەندە، تاوەکو 19ی کانوونی دووەمی 2020 بەڕێوەبردنی ناوەندی بنبڕکردنی نەخۆشییەکانی وهان هاونیشتمانییانی ئاسوودە نەکرد بەوەی بڵێت ڤایرۆسەکە ڕێژەی بڵاوبوونەوەی نزمە و زیادبوونیشی سنووردارە لە مرۆڤێکەوە بۆ مرۆڤێک، کێشەش لە ڕێگەگرتن و نەهێشتنی نەخۆشییەکە نییە.
This message remarkably relaxed the alarm of the public, especially when the entire country was preparing for the Spring Festival, and the critical time was missed to contain the disease at its minimal scale in Wuhan.
ئەو پەیامە بە شێوەیەکی کاریگەری ترس و شڵەژانی خەڵکی ئارام کردەوە، بەتایبەتی کاتێک تەواوی وڵاتەکە خۆی بۆ فێستیڤاڵی بەهارە ئامادە دەکرد، ئەو کاتە شڵۆقەش لەدەستچوو بۆ کۆنتڕۆڵکردن و سنووردارکردنی نەخۆشییەکە لە کەمترین باردۆخیدا لە وهان.
The disease control agencies in China may take this hard lesson and make critical improvements in the future.
دەزگا و دامەزراوەکانی کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆش لە چین ڕەنگە ئەم وانەیە وەرگرن و لە داهاتوودا پەرەپێدانی باشتر بەدیبهێنن.
For example, these agencies should be (1) more careful when making public announcements as every word counts to citizens and can change their attitude and decisions; (2) more sensitive and reactive to unusual information from clinics rather than waiting for formal reports from doctors or officials; (3) more restrictive to contain a potential epidemic at its early stage rather than attempting to comfort the public; and (4) more often to issue targeted and effective drills to increase the public's awareness about epidemic diseases and to test and improve the response system of the society periodically.
بۆ نموونە، ئەو دەزگا و دامەزراوانە دەبێت (1) زیاتر هۆشیار بن کاتێک ڕاگەیاندراوێکی گشتی بڵاودەکەنەوە، چونکە هەر وشەیەک بۆ هاونیشتمانییان دەکرێت بڕیار و ڕەفتاریان بگۆڕێت؛ (2) هەستیارتر بن و کاردانەوەیان زیاتر بێت بۆ زانیاریی نائاسایی نۆرینگەکان، وەک لەوەی چاوەڕێی ڕاپۆرتی فەرمیی پزیشک و لایەنە فەرمییەکان بن؛ (3) تووندتر بن لە سنووردارکردن و کۆنتڕۆڵکردنی پەتا لە قۆناغەکانی سەرەتایدا وەک لەوەی دڵی خەڵکی ئاسوودە بکەن؛ هەروەها (4) زیاتر چالاکی و ڕاهێنانی کاریگەر و چالاک بکەن بۆ زیادکردنی هۆشیاریی خەڵکی لەبارەی نەخۆشییە پەتاییەکان و سیستەمی وەڵامدانەوە و کاردانەوەی کۆمەڵگە تاقیبکەنەوە و باشی بکەن.
The outbreak of COVID-19 caused by the novel virus SARS-CoV-2 started in the end of December 2019.
بڵاوبوونەەی نەخۆشی کۆڕۆناڤایرۆس-١٩ هۆکارەکەی ڤایرۆسێکی نوێیە بەناوی SARS -کۆڕۆنا ڤایرۆس-2 کە لە مانگی١٢ ساڵی ٢٠١٩ دەستیپێکرد
In less than two months, it has spread all over China and near 50 other countries globally at the time of this writing.
بۆ کەمتر لە 2 مانگ، بە سەرتاسەری چین و نزیکەی 50 وڵاتی جیهاندا بڵاوبووەتەوە، ڕێک لە کاتی نووسینی ئەمەدا.
Since the virus is very similar to SARS-CoV and the symptoms are also similar between COVID-19 and SARS, the outbreak of COVID-19 has created a sense of SARS recurring.
چونکە ڤایرۆسەکە هاوشێوەی سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنایە و نیشانەکانیش بە هاوشێوەن لەنێوان ڤایرۆسی کۆڕۆنا و سارس، بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا وای کردووە هەستبکرێت کە سارس دەگەڕێتەوە.
However, there are some remarkable differences between COVID-19 and SARS, which are essential for containing the epidemic and treating the patients.
هەرچەندە، هەندێك جیاوازیی دیار و بەرچاویش لەنێوان کۆڤید 19 و سارسدا هەیە، کە جیاوازیی سەرەکین بۆ ڕێگەگرتن و سنووردارکردنی پەتاکە و چارەسەرکردنی نەخۆشەکان.
COVID-19 affects more elderly individuals than youth and more men than women, and the severity and death rate are also higher in elderly individual than in youth.
کۆڤید 19زیاتر کەسانی بەتەمەن تووشدەکات وەک لە گەنج، هەروەها پیاو زیاتر لە ئافرەت، ڕێژەی تووندی و ڕێژەی مەرگیش لە کەسانی بەتەمەن زیاترە وەک لە گەنج.
SARS has higher mortality than COVID-19 (10.91% versus 1.44%).
(سارس نەمرترە لە کۆڤید 19 (10.91% بەرامبەر بە %1.44.
COVID-19 patients transmit the virus even when they are symptomless whereas SARS patients do so usually when they are severely ill, which causes much greater difficulty to contain the spread of COVID-19 than SARS.
نەخۆشانی کۆڤید 19 ڤایرۆسەکە دەگوازنەوە تەنانەت لەو کاتانەش کە هیچ نیشانەیەکیان تێدا نییە، لەکاتێکدا نەخۆشەکانی سارسیش بە هەمان شێوە کاتێک بەتووندی نەخۆشییەکەیان گرتووە، کە کێشە و ئاسەنگی زۆر گەورەتر بۆ ڕێگەگرتن و سنووردارکردنی بڵاوبوونەوەی کۆڤید 19 دەکات وەک لە سارس.
This partially explains why SARS-CoV-2 spread much faster and broader than SARS-CoV.
ئەوەش تا ڕادەیەک ڕوونی دەکاتەوە کە بۆچی سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 زۆر خێراتر و بەرفراوانتر لە سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا بڵاودەبێتەوە.
The regular RNA assay for SARS-CoV-2 can be negative in some COVID-19 patients.
تاقیکردنەوەی RNA ی ئاسایی بۆ سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا دەکرێت لە هەندێک نەخۆشانی کۆڤید 19 نەرێنی بێت.
On the other hand, cured patients can be positive for the virus again.
لە لایەکی دیکەشەوە، نەخۆشانی چاکبووەوە دەکرێت دووبارە ڤایرۆسەکە بگرنەوە.
These findings dramatically increase the risk of virus spreading.
ئەم دۆزینەوانە بە شێوەیەکی سەرسووڕهێن مەترسیی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە زیاددەکەن.
Given such rapid progress in research on COVID-19, several critical issues remain to be solved, as follows:
بەو بەرەوپێشچوونە خێرایانەی لە توێژینەوە لەسەر کۆڤید 19 بەدیهاتوون، چەند کێشەیەکی ئەوتۆ ماون چارەسەربکرێن، وەکو ئەمانەی خوارەوە:
Where did SARS-CoV-2 come from?
سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە کوێوە هات؟
Although 96% genetic homolog was found between SARS-CoV-2 and two bat SARS-like CoVs, we still cannot conclude that SARS-CoV-2 is from bats.
هەرچەندە 96%ی جینی هاوبەش لە نێوان سارس ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 و ڤایرۆسی کۆڕۆنای وەکو سارسی شەمشەمەکوێرە، هەر ناتوانین بڵێین کە سارس -ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 لە شەمشەمەکوێرەوە هاتووە.
What animal was the intermediate species to transmit the virus from the original host, say bats, to humans?
چی ئاژەڵێک نێوەندگیر بوو بۆ گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لە خانەخوێ ڕەسەنەکەوە، بڵێیت شەمشەمەکوێرە بۆ مرۆڤ؟
Without knowing answers to #1 and 2, we cannot efficiently cut the transmission, and the outbreak can relapse at any time.
بەبێ وەڵامدانەوەی پرسیاری #1 و 2، ناتوانین بە شێوەیەیکی چالاک و کاریگەری گواستنەوەکە بوەستێنین، و بڵاوبوونەوەکەش دەکرێت هەر کاتێک سەرهەڵبداتەوە.
Although molecular modeling and biochemical assays have demonstrated that SARS-CoV-2 binds to ACE2, how exactly does the virus enter the airway cells and cause subsequent pathological changes?
هەرچەندە قاڵبی گەردیی و تاقیکردنەوەی زینندەکیمیایی نیشانیان داوە کە سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 لەگەڵ (ACE2) یەکدەگرێت، چۆن ڤایرۆسەکە چۆن بەدیاریکراوی دەچێتە خانەکانی هەوا و لەدواییدا دەبێتە هۆی گۆڕانی پەیوەندیدار بە نەخۆشی؟
Does the virus also bind ACE2-expressing cells in other organs?
ئایا ڤایرۆسەکە لەگەڵ خانەکانی پەیوەندیدار بە ACE2 لە ئەندامەکانی تریشدا یەکدەگرێت؟
Without clear answers to these questions, we cannot achieve fast and accurate diagnosis and effective treatment.
بەبێ وەڵامی ڕوونی ئەم پرسیارانە، ناتوانین دیاریکردنێکی خێرا و وردی نەخۆشییەکە و چارەسەری کاریگەر بەدەستبهێنین.
How long will the epidemic last?
پەتاکە چەند دەمێنێتەوە؟
How is the virus genetically evolving during transmission among humans?
چۆن ڤایرۆسەکە لەڕووی بۆماوەییەوە جینەکانەوە لە کاتی گواستنەوە لە نێوان مرۆڤەکاندا زیاددەکات؟
Will it become a pandemic worldwide, die down like SARS or relapse periodically like the flu?
ئایا دەبێتە پەتایەکی جیهانی، وەکو سارس لەناودەچێت یان ناوبەناو وەکو ئەنفلەوەنزا سەرهەڵدەداتەوە؟
It is essential but may take some time to search for answers to the above and many other questions.
شتێکی گرنگ و سەرەکییە و ڕەنگە کاتی بوێت بۆ گەڕان بەدوای ئەو پرسیارانەی سەرەوە و چەندین پرسیاری دیکە.
However, with whatever expense it may demand, we have no other choice but to stop the epidemic as soon as possible and bring our life back to normal.
هەرچەندە، هەرچی کاردانەوە و وەڵامێکی بوێت، هیچ بژاردەیەکمان نییە ئەوە نەبێت هەرچی زووە پەتاکە بوەستێنین و ژیانمان بگەڕێنینەوە بۆ باری ئاسایی.
Zoonotic origins of human coronaviruses
بنەچەی پەیوەندیدار بە ئاژەڵ لە ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆڤدا
Mutation and adaptation have driven the co-evolution of coronaviruses (CoVs) and their hosts, including human beings, for thousands of years.
گۆڕین و گونجان، پەرەسەندنی ڤایرۆسەکانی کۆڕۆنا و خانەخوێکانیان بەڕێوەبردووە، بە مرۆڤیشەوە، بۆ هەزاران ساڵ.
Before 2003, two human CoVs (HCoVs) were known to cause mild illness, such as common cold.
بەرلە ساڵی 2003، دوو ڤایرۆسی کۆڕۆنای مرۆڤ زانرابوون کە دەبنە هۆی نەخۆشیی سادە، وەکو سەرما و هەڵامەتی ئاسایی.
The outbreaks of severe acute respiratory syndrome (SARS) and the Middle East respiratory syndrome (MERS) have flipped the coin to reveal how devastating and life-threatening an HCoV infection could be.
بڵاوبوونەوەی نیشانەی تووندی کێشە لە هەناسەدان، ناسراو بە سارس و نیشانەی کێشەی هەناسەدا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ناسراو بە MERS، وەکو شێروخەتێک بووە کە بۆی دەرخستووین تووشبوون بە جۆرێک لە HCoV دەکرێت چەند وێرانکەر و مەترسیدار بێت بۆ ژیان.
The emergence of SARS-CoV-2 in central China at the end of 2019 has thrusted CoVs into the spotlight again and surprised us with its high transmissibility but reduced pathogenicity compared to its sister SARS-CoV.
تێکەڵبوونی سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 لە ناوەندی چین لە کۆتایی ساڵی 2019 دووبارە ڤایرۆسی کۆڕۆنای دەرخستەوە و سەرمانی سووڕماند بە توانا بەرزەکەی گواستنەوەی، بەڵام بەراورد بە سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنای دەستەخوشکی، ڕێژەی نەخۆشخستنی کەمکردەوە.
HCoV infection is a zoonosis and understanding the zoonotic origins of HCoVs would serve us well.
HCoV لەلایەن ئاژەڵەوە بۆ مرۆڤ دەگوازرێتەوە، تێگەیشتنیش لە بنەچەی پەیوەندیدار بە ئاژەڵ لە جۆرەکانی HCoV دەکرێت سوودی هەبێت.
Most HCoVs originated from bats where they are non-pathogenic.
زۆربەی جۆرەکانی HCoV لە شەمشەمەکوێرەوە دەرکەوتووە، لەکاتێکدا ئەوان نەخۆشکەر نین.
The intermediate reservoir hosts of some HCoVs are also known.
خانەخوێ مامناوەندەکانی HCoV زانراون.
Identifying the animal hosts has direct implications in the prevention of human diseases.
دیاریکردنی ئاژەڵە خانەخوێکان یارمەتیدەری ڕاستەوخۆیە لە ڕێگەگرتن لە نەخۆشییەکانی مرۆڤ.
Investigating CoV-host interactions in animals might also derive important insight on CoV pathogenesis in humans.
لێکۆڵینەوە لە بەریەککەوتنی ئاژەڵانی خانەخوێی ڤایرۆسی کۆڕۆنا ڕەنگە سەرەداوی گرنگمان لەبارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە لایەنی نەخۆشییەوە لە مرۆڤەکان پێبدات.
In this review, we present an overview of the existing knowledge about the seven HCoVs, with a focus on the history of their discovery as well as their zoonotic origins and interspecies transmission.
لەو شیکارییەدا، باسێک لەبارەی ئەو زانیارییانەی لەسەر 7 جۆرەکەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا هەیە پێشکەشدەکەین، سەرنجیش دەدەینە مێژووی دۆزینەوەیان و بنەچەی پەیوەندیدار بە ئاژەڵ و گواستنەوەیان لەنێوان جۆرەکاندا.
Importantly, we compare and contrast the different HCoVs from a perspective of virus evolution and genome recombination.
گرنگ ئەوەیە، جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا بەروارددەکەین و جیاوازییەکانیان دەستنیشاندەکەین لە ڕوانگەی پەرەسەندنی ڤایرۆسەکە و ڕێکخستنی بۆماوەیی.
The current CoV disease 2019 (COVID-19) epidemic is discussed in this context.
نەخۆشیی ئێستای پەتای ڤایرۆسی کۆڕۆنا (COVID-19) لەو دەقەدا باسکراوە.
In addition, the requirements for successful host switches and the implications of virus evolution on disease severity are also highlighted.
لەگەڵ ئەوەشدا، پێداویستییەکانی خانەخوێی سەرکەوتوو دەگۆڕێت و یارمەتیدەری پەرەسەندنی ڤایرۆسەکە لە ڕێژەی تووندیی نەخۆشییەکەش دەستنیشانکراوە.
Coronaviruses (CoVs) belong to the family Coronaviridae, which comprises a group of enveloped, positive-sensed, single-stranded RNA viruses.
جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا، (CoVs)، سەر بە خانەوادەی کۆڕۆناڤیریدای، کە بریتین لە کۆمەڵێک ڤایرۆسی RNAی تاک-دەزووی و ئەرێنیی پێچڕاو.
These viruses harbouring the largest genome of 26 to 32 kilobases amongst RNA viruses were termed “CoVs” because of their crown-like morphology under electron microscope.
ئەو ڤایرۆسانە دەچنە گەورەترین بۆماوەکانی 26 بۆ 32 کیلۆبەیس لەنێوان ڤایرۆسەکانی RNA کە ناونراون "CoVs"، چونکە شێوەیان لە تاج دەچێت لەژێر وردبیندا.
Structurally, CoVs have non-segmented genomes that share a similar organization.
لەڕووی بنچینەدا، جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا بۆماوەی پارچەنەکراو و جیانەبووەوەیان تێدایە کە هەمان ڕێخستنیان هەیە.
Approximately two thirds of the genome contain two large overlapping open reading frames (ORF1a and ORF1b), which are translated into the pp1a and pp1ab replicase polyproteins.
نزیکەی دوو لەسەر سێی بۆماوەکان ٢ چوارچێوەی گەورەی کراوەیان تێدایە (ORF1a و ORF1b)، کە بەم شێوەیە وەردەگێڕدرێن: پڕۆتینی هەمەچەشنی ئەنزیمیی pp1a و pp1ab.
The polyproteins are further processed to generate 16 non-structural proteins, designated nsp1~16.
پڕۆتینە هەمەچەشەکان زیاتر پڕۆتینی بێ-بنیاتی 16 بەکاردەخەن، کە بە nsp1~16 دیاریکراوە.
The remaining portion of the genome contains ORFs for the structural proteins, including spike (S), envelope (E), membrane (M) and nucleoprotein (N).
ئەو بەشەی لە بۆماوەکە ماوەتەوە ORFsی تێدایە بۆ پڕۆتینە بە بنیاتەکان، کە ئەوانەش لەخۆدەگرێت سەری تیژ (S)، بەرگ (E)، پەردە (M) و ناوکەپڕۆتین (N).
A number of lineage-specific accessory proteins are also encoded by different lineages of CoVs.
ژمارەیەک پڕۆتینی هاوواتای بنەچەکە، لەلایەن بنەچەی جیاوازی جۆرەکانی CoVs گۆڕاون.
Based on the difference in protein sequences, CoVs are classified into four genera (alpha-CoV, beta-CoV, gamma-CoV and delta-CoV), among which the beta-CoV genera contains most HCoVs and is subdivided into four lineages (A, B, C and D).
لەسەر بنەمای ئەو ڕیزبوونە جیاوازەی پڕۆتین، ڤایرۆسی کۆڕۆنا دابەش بووەتە سەر 4 جۆر، ئەلفا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا، بێتا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا، گاما-ڤایرۆسی کۆڕۆنا و دەلتا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا، لەنێویاندا بێتا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا زۆرترین ڕێژەی ڤایرۆسی کۆڕۆنایە و ئەویش کراوەتە سەر 4 بنەچەکە (C ،B ،A، و D).
Phylogenetic evidence has shown that bats and rodents serve as the gene source of most alpha-CoVs and beta-CoVs, while birds are the main reservoir of gamma-CoVs and delta-CoVs.
بەڵگە فرەبنەچەییەکان نیشانیان داوە کە شەمشەمەکوێرە و کرتێنەرەکان هەمان کاری سەرچاوی بۆماوەی زۆربەی ئەلفا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا و بێتا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا دەکەن، لەکاتێکدا باڵندە سەرچاوەی سەرەکیی گاما-ڤایرۆسی کۆڕۆنا و دەلتا-ڤایرۆسی کۆڕۆنایە.
For thousands of years, CoVs have constantly crossed species barriers and some have emerged as important human pathogens.
بۆ هەزاران ساڵ، جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا بەبەردەوام بەربەستەکانی نێوان جۆرەکانیان تێپەڕاندووە و وەک نەخۆشخەری ئەوتۆی مرۆڤ تێکەڵ بوونە.
To date, seven human CoVs (HCoVs) are known.
تا ئێستا، حەوت CoVs HCoVs ـی مرۆڤ ناسراون.
Among them HCoV-229E and HCoV-NL63 are alpha-CoVs.
لەنێویاندا HCoV-229E و HCoV2NL63 ئەلفا-ڤایرۆسی کۆڕۆنان.
The other five beta-CoVs include HCoV-OC43, HCoV-HKU1, severe acute respiratory syndrome coronavirus (SARS-CoV), Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) and SARS-CoV-2.
5 دانەکەی تری بێتا-ڤایرۆسی کۆڕۆنا ئەوانە لەخۆدەگرن: HCoV-OC43، (HCoV-HKU1، (ڤایرۆسی کۆڕۆنای نیشانەکانی کێشەی تووندیی هەناسەدان (سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا)، (ڤایرۆسی کۆڕۆنای نیشانەکانی کێشەی هەناسەدانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (مێرس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا) و (سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2).
HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-HKU1 and HCoV-NL63 usually cause mild symptoms, like common cold and/or diarrhea.
HCoV-229E، HCoV-OC43، HCoV-HKU1 و HCoV-NL63 بەگشتی دەبنە هۆی نیشانەی مامناوەند، وەکو سەرما و هەڵامەتی ئاسایی و/یان سکچوون.
In contrast, SARS-CoV, MERS-CoV and the newly-identified SARS-CoV-2 are highly pathogenic, causing severe lower respiratory tract infection in relatively more patients with a higher chance to develop acute respiratory distress syndrome (ARDS) and extrapulmonary manifestations.
بەپێچەوانەشەوە، سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا، مێرس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا و سارس ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 تازەدۆزراوە زۆر نەخۆشخەرن، دەبنە هۆی کێشەی تووندی هەناسەدان لە زۆربەی نەخۆشەکان هەروەها ئەگەری ئەوەیشی زیاترە ببێتە هۆی نیشانەی هەناسەتەنگیی تووند (ARDS) و دەرکەوتەی ئاوسانی سییەکان.
The first HCoV-229E strain, B814, was isolated from the nasal discharge of patients with common cold in mid-1960s.
یەکەمین تووشبوونی تووندی HCoV-229E، B814، لە هەناسە و هەوای ئەوانە جیاکرابووەوە کە سەرمای ئاسایی ناوەڕاستی 1960 ـەکانیان هەبوو.
Since then, more knowledge was accumulated through extensive studies on HCoV-229E and HCoV-OC43, both of which cause self-limiting symptoms.
لەو کاتەوە، زانیاریی زیاتر لەڕێگەی توێژینەوەی چڕەوە لەبارەی HCoV-229E و HCoV-OC43 کۆبوونەوە، هەردووکیان دەبنە هۆی دروستبوونی نیشانەی کورتخایەن.
Indeed, the concept had been widely accepted that infection with HCoVs is generally harmless until the outbreak of SARS.
بێگومان، بە شێوەیەکی فراوان پەسندکرابوو کە تووشبوون بە جۆرەکانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا بەگشتی بێزیانە تا بڵاوبوونەوەی سارس.
The SARS outbreak occurred in 2003 is one of the most devastating in current history, infecting over 8,000 people with a crude case fatality of approximately 10%.
بڵاوبوونەوەی سارس لە ساڵی 2003 یەکێکە لە وێرانکەرترینەکانی مێژوو، زیاتر لە 8,000 کەسی تووشکرد، ڕێژەش مردنیش بەنزیکەیی 10% بوو.
Ten years later, the Middle East respiratory syndrome (MERS) outbreak resulted in a persistent epidemic in the Arabian Peninsula with sporadic spreading to the rest of the world.
دوای 10 ساڵ، بڵاوبوونەوەی "نیشانەی کێشەی هەناسەدانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست مێرس بووە هۆی پەتایەکی بەرگەگر لە نیمچە دوورگەی عەرەبی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی بە پچڕپچڕ لە تەواوی جیهاندا.
The 2019 novel HCoV (2019-nCoV), which has subsequently been renamed SARS-CoV-2, is the causative agent of the ongoing epidemic of coronavirus disease 2019 (COVID-19), which has claimed more than 3,120 lives and infected more than 91,000 people as of March 3, 2020.
ڤایرۆسی کۆڕۆنای 2019، (2019-nCoV)، کە دواتر ناوی بووەتە سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2، سەرچاوەیەکە لە هۆکاری پەتای بەردەوامی ڤایرۆسی کۆڕۆنای 2019 COVID-19، کە 3,120 کەسی کوشتووە و زیاتر لە 91,000 کەس تووش بووە تا 3ی ئازاری 2020.
The alarm has been ringing and the world has to prepare for the coming pandemic of SARS-CoV-2.
زەنگ لێی داوە و جیهان دەبێت خۆی ئامادە بکات بۆ پەتای داهاتووی سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2.
All seven HCoVs have a zoonotic origin from bats, mice or domestic animals.
هەر 7 جۆرەکەی HCoVs بنچەیەکی ئاژەڵییان لە شەمشەمەکوێرە، مشک یان ئاژەڵی ناوماڵدا هەیە.
Multiple lines of evidence support an evolutionary origin of all HCoVs from bats, where viruses are well adapted and non-pathogenic but show great genetic diversity.
بەڵگەی جۆراوجۆر پشتگیریی پەرەسەندنی بنەچەی هەموو جۆرەکانی HCoVs ی شەمشەمەکوێرە دەکەن، کە ڤایرۆسەکان خۆیان باش دەگونجێنن و نەخۆشخەر نین، بەڵام جیاوازیی بۆماوەیی گەورەیان هەیە.
The COVID-19 epidemic has presented enormous medical, scientific, social and moral challenges to China and the world.
پەتای کۆڤید 2019 ئاڵنگاری تەحەدای گەورەی پزیشکی، زانستی، کۆمەڵایەتی و ڕەوشتیی بە چین و جیهان داوە.
Tracing the zoonotic origins of HCoVs provides a framework to understand the natural history, driving force and restriction factors of species jumping.
بەدواداچوون بۆ بنەچەی پەیوەندیدار بە ئاژەڵ لە جۆرەکانی HCoVs، چوارچێوەیەکمان بۆ تێگەیشتن لە مێژووی سروشت، هێزی بەڕێوەبردن و هۆکارە دیارەکانی بازدان و گۆڕانی جۆرەکان پێدەدات.
This might also guide or facilitate the search for the reservoir, intermediate and amplifying animal host(s) of SARS-CoV-2, with important implications in the prevention of future spillovers.
ئەوە ڕەنگە ببێتە ڕێنیشاندەر و کارئاسانی بکات بۆ ئاژەڵە خانەخوێ هەڵگرتوو، مامناوەند و بەهێزکەرەکانی سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 لەگەڵ یارمەتیدەری گرنگ و ئەوتۆ بۆ ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوە لە داهاتوودا.
In this review we present an overview of the zoonotic origins, interspecies transmission and pathogenesis of HCoVs.
لەو شیکردنەوەیەدا، باسێکی گەشتی لەسەر بنەچەی پەیوەندیدار بە ئاژەڵان، گواستنەوە لەنێوان جۆرەکاندا و نەخۆشخەرەکانی جۆرەکانی H ڤایرۆسی کۆڕۆنا پێشکەشدەکەین.
Particularly, we highlight and discuss the common theme that parental viruses of HCoVs are typically non-pathogenic in their natural reservoir hosts but become pathogenic after interspecies transmission to a new host.
بەتایبەتی، شێوە گشتییەکەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا دەستنیشاندەکەین و باسی دەکەین، کە خۆی نەخۆشخەر نییە لە سروشتی خانەخوێکەیدا، بەڵام دوای ئەوەی دەگوازرێتەوە خانەخوێیەکی نوێ، دەبێتە نەخۆشخەر.
We also review the trend of HCoV evolution in which the increase in transmissibility often comes with the decrease in pathogenicity.
هەروەها باسی پەرەسەندنی ڤایرۆسی کۆڕۆناش دەکەین، کە بەرزبوونەوەی ڕێژەی توانای گواستنەوەی، هەمیشە هاوشانە لەگەڵ نزمبوونەوەی ڕێژەی نەخۆشخستنەکەی.
The outcome of the ongoing SARS-CoV-2 outbreak is also discussed in this context.
دەرەنجامی بڵاوبوونەوەی بەردەوامی سارس-ڤایرۆسی کۆڕۆنا-2 ش لە دەقەکەدا باسکراوە.
Animal CoVs have been known since late 1930s.
جۆرەکانی CoVs ی ئاژەڵان لە درەنگانی ساڵانی 1930 ـەکانەوە زانراون.
Before the first isolation of HCoV-229E strain B814 from the nasal discharge of patients who had contracted common cold, different CoVs had been isolated in various infected animals, including turkey, mouse, cow, pig, cat and dog.
بەرلە جیاکردنەوەی تووشبووانی B814 HCoV-229E لە هەناسە و هەوای ئەوانەی تووشی سەرمای ئاسایی ببوون، جۆری جیاوازی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە ئاهەڵی هەمەچەشن جیاکرابوونەوە، لەناویاندا عەلەشیش، مشک، مانگا، بەراز، پشیلە و سەگ.
In the past decades, seven HCoVs have been identified.
لە سه‌دهکانی ڕابردوودا، 7 جۆری ڤایرۆسی کۆڕۆنا دەستنیشانکراون.
A brief summary of the history of HCoV discovery in chronological order (Table ​1) would be informative and instructive.
کورتەیەک لە مێژووی دۆزینەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا بەپێی ڕیزبەندیی زەمەنی، (خشته‌ی 1) زانیاریی تێدا دەبێت و ڕێنماییکەر دەبێت.
The first HCoV-229E strain was isolated from the respiratory tract of patients with upper respiratory tract infection in the year of 1966, and was subsequently adapted to grow in WI-38 lung cell lines.
یەکەم تووشبووی HCoV-229E لە ساڵی 1966 لە تووشبووانی نەخۆشیی کێشە لە تووندیی هەناسەدان جیاکرایەوە، لەدوای ئەویش لە خانەی سییەکانی WI-38 گەشەی کرد.
Patients infected with HCoV-229E presented with common cold symptoms, including headache, sneezing, malaise and sore-throat, with fever and cough seen in 10~20% cases.
تووشبووانی HCoV-229E نیشانەکانی سەرمای ئاساییان تێدا بوو، کە بریتی بوون لە: سەرئێشە، پژمین، ماندووبوون و قوڕگئێشە، لەگەڵ تا و کۆنە کە لە 10~20% ـی تووشبووەکان بینرابوون.
Later in 1967, HCoV-OC43 was isolated from organ culture and subsequent serial passage in brains of suckling mice.
دواتر لە 1967، HCov-OC43 لە بنەچە و شێوازی تێپەڕینی مێشكی مشکە شیرەخۆرەکاندا جیاکرایەوە.
The clinical features of HCoV-OC43 infection appear to be similar to those caused by HCoV-229E, which are symptomatically indistinguishable from infection with other respiratory tract pathogens such as influenza A viruses and rhinoviruses.
نیشانە و دەرکەوتەکانی تووشبووانی HCov-OC43 وادیارە هەمان ئەوانەن کە HCoV-229E دروستیان دەکەن، کە لە ڕووی نیشانەکانەوە جیاناکرێنەوە لەو تووشبووانەی کێشەی نەخۆشیی تووندیی هەناسەدانیان هەیە، وەکو ئەنفلەوەنزا A و ڕینۆڤایرۆسس.
Both HCoV-229E and HCoV-OC43 are distributed globally, and they tend to be predominantly transmitted during the season of winter in temperate climate.
ھەریەک لە HCoV-229E و HCoV-OC43 دابەشدەکرێن لەسەر ئاستی جیھاندا، بە پلەی یەکەم لە وەرزی زستاندا لە کەشی ساردا دەگوزرێنەوە.
Generally, the incubation time of these two viruses is less than one week, followed by an approximately 2-week illness.
بە شێوەیەکی گشتی سوڕی ژیانی ئەم ڤایرۆسانە لەھەفتەیەک کەمترە، کە نزیکەی دوو ھەفتە نەخۆشکەوتن بە دوای دێت.
According to a human volunteer study, healthy individuals infected with HCoV-229E developed mild common cold.
بەپێی توێژینەوەیەکی خۆبەخشی، کەسە تەندروستەکان توشی HCoV-229E پێشکەوتووی کە سارد بوونە
Only a few immunocompromised patients exhibited severe lower respiratory tract infection.
تەنھا چەند نەخۆشێک کە بەرگریان کەمە بەسەختی تووشی ھەوکردنی سیستەمی ھەناسەدان دەبن.
SARS, also known as “atypical pneumonia”, was the first well documented HCoV-caused pandemic in human history and the etiological agent is SARS-CoV, the third HCoV discovered.
سارس کە ھەروەھا بەھەوکردنی نادیاری سیییەکان ناسراوە، سەرەتا بەباشی ئەوە دۆکیومێتکرا کە HCoV سەرچاوەی پەتایە لەمێژووی مرۆڤایەتی ھەروەھا سارس-کۆڤ فاکتەری تووشبوونە، سێیەمین HCoV دۆزرایەوە.
The first case of SARS can be traced back to late 2002 in Guangdong Province of China.
یەکەم حاڵەتی ئاشکرابوونی سارس دەگەڕێتەوە بۆ کۆتاییەکانی ساڵی 2002 لە پارێزگای گوانگدۆنگ لە چین.
The SARS epidemic resulted in 8,096 reported cases with 774 deaths, spreading across many countries and continents.
پەتای سارس بووە سەرھەڵدانی 8096 حاڵەت کە تێیدا 774حاڵەتی گیانلەدەستدان ھەبوو کە دابەشببوون بەسەر چەند وڵاتێک و کیشوەرێک.
Apart from the super-spreaders, it was estimated that each case could give rise to approximately two secondary cases, with an incubation period of 4 to 7 days and the peak of viral load appearing on the 10th day of illness.
سەرباری زۆر خێرا بڵاوبوونەوەی، پێشبینی کرا کە ھەر حاڵەتێک زیاد بکات بۆ دوو حاڵەتی لاوەکی و سووڕی ژیانی بۆ ماوەی 4 تا 7 ڕۆژ بێت و ئەوپەڕی ھەڵگرتنی ڤایرۆس لە 10ەمین ڕۆژی نەخۆشییەکە بەدیاردەکەوێ.
Patients infected with SARS-CoV initially present with myalgia, headache, fever, malaise and chills, followed by dyspnea, cough and respiratory distress as late symptoms.
نەخۆشەکانی تووشبووانی سارس-کۆڤ لە سەرەتادا ئێشی ماسوڵکە و سەرئێشە و تا و ھەناسەتووندی و سەرمابوونیان تێدا دەردەکەوێ پاشان ھەناسەتەنگی و کۆکین و بەزەحمەت ھەناسەدانی بەدوادا دێت وەک کۆتا نیشانەکان.
Lymphopenia, deranged liver function tests, and elevated creatine kinase are common laboratory abnormalities of SARS.
لیمفۆپێنیا، ئەو نەخۆشانەی کە بەدەست گرفتی تێستەکانی فەرمانەکانی جگەر و بەرزبوونەوەی نایترۆجین لە یۆریا دەناڵێنن بە بەربڵاوی گرفتی نائاسایی تاقیگەیی بۆ سارس ڕوودەدات.
Diffuse alveolar damage, epithelial cell proliferation and an increase of macrophages are also observed in SARS patients.
ئازاری سییەکان و خانە دیارکەوتوو بەربڵاوەکان و زیادکردنی ماکرۆفەیج لە نەخۆشەکانی سارس بەدیاردەکەون.
Approximately 20-30% of patients subsequently require intensive care and mechanical ventilation.
نزیکەی لە 20٪‏ تا 30٪‏ی نەخۆشەکان دواتر پێویستییان بە چاودێری چڕ و ھەناسەدانی دەستکرد دەبێت.
In addition to lower respiratory tract, multiple organs including gastrointestinal tract, liver and kidney can also be infected in these severe cases, usually accompanied with a cytokine storm, which might be lethal particularly in immunocompromised patients.
سەرباری سیستەمی ھەناسەدانی خوارەوە، چەندین ئەندام لەوانە سیستەمی ھەرسکردن و جگەر و گورچیلە تووشی بارە سەختەکان دەبن کە ھەمیشە گەردەلولی سیتۆکاینی لەگەڵە کە لەوانەیە ببێتە ھۆکاری گیانلەدەستدان بۆ ئەو نەخۆشانەی کە بەرگری لەشیان کەمە.
The virus was first isolated from the open lung biopsy of a relative of the index patient who travelled to Hong Kong from Guangzhou.
ڤایرۆسەکە سەرەتا دەرھێندرا لە پشکنینی کرانەوەی سییەکانی خزمێکی نەخۆشێکی ھاتوو کە لە گوانژۆەوە سەردانی ھۆنگ کۆنگی کردبوو.
Since then, tremendous efforts have been dedicated to HCoV research.
لەو کاتەوە کۆششێکی لەڕادەبەدەر لە توێژینەوەی HCoV خەرجکراوە.
HCoV-NL63 was isolated from a 7-month-old child from the Netherlands during late 2004.
HCoV-NL63 لە منداڵێکی حەوت مانگە لە ھۆلەندا دەرھێندرا لە کۆتاییەکانی ساڵی 2004.
It was initially found to be prevalent in young children, the elderly and immunocompromised patients with respiratory illnesses.
لە سەرەتادا دەرکەوت کە بەربڵاوە لە منداڵی بچووک و گەورە ھەروەھا لەو نەخۆشانەی کە بەرگری جەستەیان لاوازە و نەخۆشییەکانی ھەناسەدانیان ھەیە.
Presentation of coryza, conjunctivitis, fever, and bronchiolitis is common in the disease caused by HCoV-NL63.
ھەبوونی کۆریزا و ھەوکردنی چاو چاوی پەمەیی و تا و ھەوکردنی بۆڕییەکانی ھەناسەدان بەشیوەیەکی گشتی بەھۆی HCoV-NL63 پەیدادەبن.
Another independent study described the isolation of the same virus from a nasal specimen from an 8-month-old boy suffering from pneumonia in the Netherlands.
توێژینەوەیەکی دیکەی سەربەخۆ باسی دەرھێنانی ھەمان ڤایرۆسی کردووە لە نموونەی لوتی منداڵێکی 8 مانگان کە بەدەست ھەوکردنی سییەکانەوە دەیناڵاند لە ھۆلەندا.
Although it was identified in Netherlands, it is actually distributed globally.
ھەرچەندە لە ھۆلەندا دەستنیشانکرا بەڵام لەڕاستیدا بە جیھاندا بڵاوببۆوە.
It has been estimated that HCoV-NL63 accounts for approximately 4.7% of common respiratory diseases, and its peak incidence occurs during early summer, spring and winter.
پێشبینی دەکرێت HCoV-NL63 نزیکەی 4.7٪‏ ی نەخۆشییەکانی ھەناسەدان پێکدەھێنێت و کە ڕوودانەکانی لە سەرەتای ھاوین و بەھار و زستاندا دەگەنە لوتکە.
HCoV-NL63 is associated with obstructive laryngitis, also known as croup.
HCoV-NL63 پەیوەندارە بە گیرانی قورگ کە ھەروەھا بە گیران ناسراوە.
In the same year, HCoV-HKU1 was isolated from a 71-year-old man who had been hospitalized with pneumonia and bronchiolitis in Hong Kong.
لە ھەمان ساڵدا، HCoV-HKU1 دەرھێندرا لە پیاوێکی تەمەن 71 ساڵان کە بەھۆی ھەوکردنی سییەکان و بۆڕی ھەناسە لە نەخۆشخانە خەوێندرابوو لە ھۆنگ کۆنگ.
Besides community-acquired pneumonia and bronchiolitis, HCoV-HKU1 was reported to be associated with acute asthmatic exacerbation.
سەرباری ئەوەی ھەوکردنی سییەکان و ھەوکردنی بۆڕی ھەناسەی وەرگیراو لە کۆمەڵگا و HCoV-HKU1 ئاشکراکرا کە پەیوەندارە بە تووشبووانی ڕەبۆی تووند.
Similar to HCoV-NL63, HCoV-229E and HCoV-OC43, HCoV-HKU1 was found worldwide, causing mild respiratory diseases.
وەکو HCoV-NL63 و HCoV-229E و HCoV-OC43 و HCoV-HKU1 لە سەرانسەری جیھاندا دۆزرانەوە و بوونە ھۆی نەخۆشییەکانی نیمچە ھەوکردنی سییەکان.
All these four community-acquired HCoVs have been well adapted to humans and are generally less likely to mutate to cause highly pathogenic diseases, though accidents did occur for unknown reasons as in the rare case of a more virulent subtype of HCoV-NL63, which has recently been reported to cause severe lower respiratory tract infection in China.
ھەر چوار جۆر HCoVs ی وەرگیراو لەلایەن کۆمەڵگاوە بەباشی لەلایەن مرۆڤەوە لەخۆگیراوە و بەشێوەیەکی سەرەکی کەمتر ئەگەری ھەیە بگۆڕدرێ و ببێتە ھۆکارێکی گەورە بۆ نەخۆشییەکان، ھەرچەندە ڕووداوەکان بەھۆی ھۆکاری نادیارەوە ڕوویاندا ھەروەک لە چەند حاڵەتێکی دەگمەنی پیسی لقە لاوەکییەکانی HCoV-NL63 کە بەم دواییانە ئاشکراکران بوونەتە ھەوکردنی سەختی سییەکان لە چین.
Generally, when these HCoVs acquire the abilities to transmit efficiently and to maintain themselves continuously within humans, they also become less virulent or pathogenic.
بەشێوەیەکی گشتی کاتێک ئەم HCoVs توانا پەیدادەکەن بۆ گواستنەوە بۆ ناو لەشی مڕۆڤ و چاککردنەوەی خۆیان ڕادەهێنن لەناو لەشی مڕۆڤدا، ھەروەھا کەمتر کوشندەن یان ھۆکارن بۆ نەخۆشی.
MERS-CoV was first isolated in 2012 from the lung of a 60-year-old patient who developed acute pneumonia and renal failure in Saudi Arabia.
MERs-CoV سەرەتا لە 2012 لە سعودییە لە سییەکانی نەخۆشێکی تەمەن 60 ساڵاندا دەرھێندرا کە ھەوکردنی سەختی سییەکانی تێدا پەرەیسەندبوو ھەروەھا ھەڕەسی گورچیلەکانی ھەبوو
Whereas most of the laboratory-confirmed cases originate from the Middle East, imported cases with occasional secondary spreads to close contacts have been reported in various European countries and Tunisia.
لەکاتێکدا زۆربەی حاڵەتە سەلمێندراوەکانی تاقیگە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستن، حاڵەتە ھاوردەکان کە بڵاودەبێتەوە بەھۆی بەرکەوتنی نزیک لە چەندین وڵاتی ئەوروپی و تونس.
Another secondary outbreak occurred in South Korea in 2015 with 186 confirmed cases.
لە ساڵی 2015 دا بڵاوبوونەوەیەکی دیکە لە کۆریای باشوور ڕوویدا كە 186 حاڵەتی سەلمێندراو ھەبوون.
Clinical manifestations of MERS resemble those of SARS, characterized by progressive acute pneumonia.
دیاردەکانی کلینکی MERS بە سارس دەچێت بەوە جیادەکرێتەوە کە پەرەسەندنی ھەوکردنی تووندی سییەکانی ھەیە.
Unlike SARS, many patients with MERS also developed acute renal failure, which is thus far unique for MERS among HCoV-caused diseases.
بە پێچەوانەی سارس، زۆربەی نەخۆشەکانی MERS ھەروەھا بەدەست ھەڕەسی تووندی گورچیلەکانەوە دەناڵێنن ئەمەش MERS جیادەکاتەوە کە ھۆکارن بۆ نەخۆشییەکانی HCoV.
More than 30% of patients present with gastrointestinal symptoms, such as diarrhea and vomiting.
زیاتر لە 30٪‏ ی نەخۆشەکان نیشانەکانی سیستەمی ھەرەسیان تێدایە، لەوانە زگچوون و ڕشانەوە.
As of February 14, 2020, over 2500 laboratory confirmed cases were reported with a high case fatality of 34.4%, making MERS-CoV one of the most devastating viruses known to humans.
لە 14ی شوباتی 2020 دا زیاتر لە 2500 حاڵەتی سەلمێندراوی تاقیگە ھەبوون لەگەڵ بوونی ڕێژەیەکی بەرزی مردن لە 34،4٪‏ی دروستکردنی MERS-CoV کە یەکێکە لە ڤایرۆسە تێکدەرەکان کە تا ئێستا مڕۆڤایەتی ناسیویەتی.
During middle to late December 2019, clusters of pneumonia patients retrospectively known to be associated with SARS-CoV-2 infection were detected in Wuhan, Hubei Province, China.
لە نیوەی کۆتایی مانگی دیسێمبەری 2019، ڕیزێک نەخۆشی ھەوکردنی سییەکان دەرکەوت پەیوەندارن بە تووشبوون بە SARS-CoV-2 کە لە وھان لە پارێزگای ھوبی لە چین پشکنینیان بۆ کرا.
World Health Organization declared the ongoing outbreak of lower respiratory tract infection caused by SARS-CoV-2 a Public Health Emergency of International Concern and also named the disease COVID-19.
ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی ڕایگەیاند سەرھەڵدانی سووکە ھەوکردنی سییەکان کە بەھۆی SARS-CoV-2 بڵاوبووتەوە ھەروەھا بووتە باری تەنگەتاوی تەندروستی جیھان کە پێشی دەگوترێ کۆڤید١٩
As of March 3, 2020, 90,053 cases have been confirmed worldwide, with a crude case fatality of 3.4%.
لە 3ی ئاداری 2020 دا 90053 حاڵەت لە سەر ئاستی جیھانەوە سەلمێندران کە بەڕێژەی3،4 مردنی تێدا بوو.
Notably, the case fatality in Hubei, China is 4.2%, whereas the one outside of it is 1.2%.
شایەنى باسە حاڵەتى مردن لە هوبى، چین بەڕێژەى 4،2% ە لەکاتێکدا لە دەرەوەدا ڕێژەکە 1،2% ه
SARS-CoV-2 causes severe respiratory infection like SARS-CoV and MERS-CoV, presented as fever, cough and dyspnea.
SARS-CoV-2 وەکو SARS-CoV و MERS-CoV دەبێتەهۆى هەوکردنى سەختى سییەکان بە هەبوونى تا و کۆکین و هەناسەتەنگى.
Diarrhea is also seen in some patients.
هەندێ لە نەخۆشەکان تووشى زگچوون دەبن.
Pneumonia is one of the most severe symptoms and can progress rapidly to acute respiratory distress syndrome.
هەوکردنى سییەکان یەکێکە لە نیشانە سەختەکان و دەکرێ بەخێرایى گەشەبکات و ببێتە هاوتەریبى هەناسەتەنگى.
Although SARS-CoV and SARS-CoV-2 are very similar due to high nucleotide sequence homology of 82%, they cluster into different branches in the phylogenetic tree.
هەرچەندە سارس کۆڤید و سارس کۆڤ 2 زۆر لە یەکتر نزیکن لەبەر بەرزى زنجیرەى هۆرمۆنلۆجى که 82% ە لە لقى جیاواز جیاوازدا پێکەوە کۆدەبنەوە لە دڕەختى فیلۆجینیتک.
SARS-CoV-2 is apparently less pathogenic but more transmissible compared to SARS-CoV and MERS-CoV.
وابەدیاردەکەوێ کە سارس کۆڤ 2 کەمتر هۆکارى نەخۆشکەوتنە بەڵام زیاتر بڵاودەبێتـەوە بە بەراورد لەگەڵ سارس-کۆڤید و مارس-کۆڤید.
Asymptomatic subjects infected with SARS-CoV-2 have been reported and might contribute to its rapid spreading around the world.
بەپێى ڕاپۆرتەکان تووشبووانى سارس-کۆڤ 2 بێ نیشانەن و لەوانەیە ڕۆڵبگێرێ لە خێرا بڵاوبوونەوەى بە جیهاندا.
Comparing and contrasting SARS-CoV-2 with the other six HCoVs reveal similarities and differences of great interest.
بە بەراوردکردن و بە پێچەوانکردنەوەى سارس کۆڤ 2 لەگەڵ هەر شەش کۆڤیدەکەى دیکە ئەوا لێکچوون و جیاوازییەکان دەردەکەون کە جێى بایەخپێدانە.
First, the incubation period and the duration of the course of HCoV disease are very similar.
یەکەم، سووڕى ژیان و ماوەى مانەوەى نەخۆشییەکانى HCoV زۆر لە یەکتر دەچن.
In this regard, SARS-CoV-2 follows the general trend of the other six HCoVs.
لەمبارەیەوە، سارس کۆڤ 2 بەدواى مەیلە گشتییەکانى هەر شەش HCoV دیکە دەکەوێت.
Second, the severity of symptoms of COVID-19 lies between SARS-CoV and the four community-acquired HCoVs (i.e. HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-HKU1 and HCoV-NL63).
دووەم، نیشانە سەختەکانى کۆڤید-19 دەکەوێتە نێوان سارس کۆڤید و چوار HCoVs وەرگیراوى کۆمەڵگا (نموونە HCoV-229E و HCoV-OC43 و HCoV-HKU1 و HCoV-NL63)
On one hand, SARS-CoV-2 infection exhibits features that are more commonly seen during infection with community-acquired HCoVs, including the presentation of non-specific, mild or even no symptoms.
لە لایەکى دیکەوە، تووشبووانى سارس کۆڤید 2 ئەو سیفەتانەیان لێ بەدیاردەکەوێ کە بەشێوەیەکى گشتى لەماوەى تووشبوون بە HCoVs بەدیاردەکەون لەوانە هەبوونى نیشانەى ناتایبەت و مامناوەند و تەنانەت بێنیشانەش.
On the other hand, a small subset of severe cases of COVID-19 can also be seen as in the case of SARS-CoV infection, although the ratio is a bit lower.
لە لایەکى ترەوە، گروپێکى بچووک لە حاڵەتەکانى کۆڤید-19 دەتواندرێ لە حاڵەتى تووشبووانى سارس-کۆڤید ببیندرێن هەرچەندە ڕێژەکە کەمێک کەمترە.
Third, the transmission of SARS-CoV-2 also shows interesting patterns characteristic of both community-acquired HCoVs and SARS-CoV.
سێیەم، گواستنەوەى سارس کۆڤ 2 نموونە سەرەنجڕاکێشەکانى خاسیەتەکانى هەردوو HCoVs و سارس کۆڤ ى وەرگیراو لەلایەن کۆمەڵگا نیشان دەدات.
On one hand, the transmissibility of SARS-CoV-2 is at least as high as that of community-acquired HCoVs.
لە لایەکى دیکەوە، گواستنەوەى سارس کۆڤ 2 ڕێژەکەى بەرزە وەکو ڕێژەى HCoVs ى وەرگیراو لەلایەن کۆمەڵگا.
On the other hand, it remains to be verified whether the transmissibility of SARS-CoV-2 decreases after passages in humans as in the cases of SARS-CoV and MERS-CoV.
لە لایەکى دیکەوە، ماوەتەوە دیاری بکرێت ئاخۆ ڕێژەى گواستنەوەى سارس کۆڤ 2 کەمدەکات دواى گواستنەوەى بۆ مڕۆڤ وەک لە حاڵەتەکانى سارس کۆڤ و مارس کۆڤ.
Finally, same as the other HCoVs, SARS-CoV-2 can be detected in fecal samples.
لە کۆتاییدا، هەمان شت وەک HCoVs و سارس کۆڤ 2 دەتواندرێ لە سامپلى پیسایى بدۆزرێتەوە.
Whether fecal-oral transmission of SARS-CoV-2 plays an important role as in the case of SARS-CoV at least under some circumstance remains to be clarified by future studies.
ئاخۆ گواستنەوەى لیکى دەم سارس کۆڤید ڕۆڵێکى گرنگ دەگێرێ لە حاڵەتى سارس کۆڤ لانیکەم لە هەندێ بارودۆخ بۆ ئەوە ماوەتەوە لە توێژینەوەکانى داهاتوو دیارى بکرێت.
It is also of particularly great interest to see whether SARS-CoV-2 might exhibit seasonality as in the cases of community-acquired HCoVs.
هەروەها شایەنى هەڵوەستە لەسەرکردنە بزانیت ئاخۆ دەکرێ کۆڤ سارس 2 لە وەرزەکان سەرھەڵدەدەنەوە وەکو حاڵەتەکانى HCoVs ى وەرگیراو لەلایەن کۆمەڵگا.
Nevertheless, the features of SARS-CoV-2 including its transmissibility, pathogenicity and sustainable spreading after passages in humans will be influential on the ultimate fate of the ongoing outbreak of COVID-19.
سەربارى سیفەتەکانى سارس کۆڤ 2 کە توانای گواستنه‌وه‌ و نه‌خۆشكه‌وتن و بڵاوبوونه‌وه‌ی به‌رده‌وام له‌دوای چوونی بۆ ناو له‌شی مڕۆڤ كاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر چاره‌نووسی كۆتایی بڵاوبونە‌وه‌ی ئێستا كۆڤید 19.
All four community-acquired HCoVs causing mild symptoms have been well adapted to humans.
هه‌ر چوار HCoVs وه‌رگیراو له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵگاوه‌ ده‌بنه‌هۆی دروستكردنی نیشانه‌ی مامناوه‌ند كه‌ به‌باشی كه‌ مڕۆڤ به‌باشی خۆی له‌گه‌ڵ ڕاهێناوه‌.
From another perspective, it might also be true that humans have been well adapted to these four HCoVs.
له‌ گۆشه‌نیگایه‌كی دیكه‌وه‌، ڕه‌نگه‌ هه‌روه‌ها ڕاست بێت كه‌ مڕۆڤ به‌باشی خۆی له‌گه‌ڵ ئه‌م چوار جۆره‌ى HCoVs ڕاهێناوه‌.
In other words, both could be the survivors of ancient HCoV pandemics.
به‌ شێوازێكی دیكه‌ ده‌توانین بڵێین هه‌ردووكیان توانیان ڕزگارببن له‌ په‌تای دێرێنی HCoV.
HCoVs that cause severe diseases in humans and humans who developed severe HCoV diseases have been eliminated.
HCoVs كه‌ ده‌بنه‌هۆی نه‌خۆشییه‌ سه‌خه‌ته‌كان له‌ مڕۆڤدا و ئه‌و مڕۆڤانه‌ی كه‌ HCoV تێیاندا په‌ره‌ی سه‌ندووه‌ له‌ناوچوون.
For this to happen, HCoVs have to replicate in humans to sufficient extent to allow the accumulation of adaptive mutations that counteract host restriction factors.
بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مه‌ ڕووبدات، ده‌بێ HCoVs له‌ مڕۆڤدا زیاد بكات و بگاته‌ ئاستی پێویست بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگه‌ به‌ گلدانه‌وه‌ی به‌خۆگونجاندنی بازدان بدات كه‌ ڕێگه‌ له‌ فاكته‌ره‌كانی ڕه‌تكردنه‌وه‌ی خانەخوێ ده‌گرێت.
In this sense, the longer the SARS-CoV-2 outbreak persists and the more people that it infects, the greater chance that it will fully adapt to humans.
به‌و مانایه‌ی چه‌نده‌ زیاتر بڵاوبوونه‌وه‌ی سارس كۆڤ 2 درێژه‌بكێشێت ئه‌وا ژه‌ماره‌یه‌كی زیاتر مڕۆڤ تووشی ده‌بن به‌مه‌ش هه‌لی زیاتری ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی به‌ته‌واوی خۆی له‌گه‌ڵ مڕۆڤ بگونجێنێت.
If it adapts well, its transmission in humans would be difficult to stop by quarantine or other infection control measures.
ئه‌گه‌ر به‌باشی خۆی گونجاندن ئه‌وا گواستنه‌وه‌ی بۆ مڕۆڤ به‌زه‌حمه‌ت به‌هۆی كه‌ره‌نتین ڕاده‌گیرێت یاخود ڕێكاره‌كانی دیكه‌ی كۆنتڕۆڵكردنی تووشبوون.
For many years, the four community-acquired CoVs circulate in human populations, triggering common cold in immunocompetent subjects.
بۆ چه‌ندین ساڵ، هه‌ر چوار جۆره‌كه‌ی كۆڤ كه‌ له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵگاوه‌ وه‌رگیراوه‌ له‌ سه‌رمای ئاسایی ده‌وروژێت‌ بۆ دانیشتووان دەگوازرێتەوە
These viruses do not need an animal reservoir.
ئه‌م ڤایرۆسانه‌ پێویستییان به‌ كۆگای زیده‌ورێك نییه‌
In contrast, highly pathogenic SARS-CoV and MERS-CoV have not adapted to humans well and their transmission within humans cannot be sustained.
به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ هۆكاری به‌رزی نه‌خۆشكه‌وتن به‌هۆی سارس كۆڤ و مێرس كۆڤ به‌باشی له‌گه‌ڵ مڕۆڤ خۆی نه‌گونجاندووه‌ و گواستنه‌وه‌یان بۆ مڕۆڤ ناتواندرێ به‌رده‌وام بێت.
They need to maintain and propagate in their zoonotic reservoirs and seek the chance to spillover to susceptible human targets, possibly via one or more intermediate and amplifying hosts.
پێویستیان به‌ مانه‌وه‌ و بڵاوبوونه‌وه‌یه‌ له‌ كۆگاكانی زینده‌وه‌رییان هه‌روه‌ها ده‌گه‌ڕێن به‌دوای هه‌لی بڵاوبوونه‌وه‌ له‌ ئامانجه‌كانی مڕۆڤ، ئه‌ویش ڕه‌نگه‌ له‌ڕێگه‌ی میانگیرێك یان زیاتر بێت و گه‌وره‌كردنی خانەخوێیەکان.
SARS-CoV-2 has features that are similar to both SARS-CoV/MERS-CoV and the four community-acquired HCoVs.
خاسیه‌ته‌كانی سارس كۆڤ 2 هاوشێوه‌یه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ردوو سارس كۆڤ و مێرس كۆڤ و هه‌ر چوار جۆر HCoV ی وه‌رگیراو له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵگا.
It is highly transmissible like community-acquired HCoVs, at least for the time being.
به‌ ڕێژه‌یه‌كی به‌رز ده‌گوازرێته‌وه‌ هاوشێوه‌یه‌ له‌گه‌ڵ HCoV ی وه‌رگیراو له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵگه‌گا لانیكه‌م له‌ ئێستادا.