atepeq/tico19 huggingface dataset:
የዩናይትድ ኪንግደም መንግስት፣ - የውጭ እና የጋራ ብልጽግና ጽ/ቤት ለተጓዦች የሰጠው ምክር
መንግስቲ ዩናይትድ ኪንግደም፡ ናይ ወጻኢን ኮመን-ዌልዝ ቤት ጽሕፈት ምኽሪ ን ገያሾ
ከቀጥታ የመስመር ላይ ካርታ እና ዳሽቦርድ ዝመናዎች ጋር ከጆን ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ ማእከል ለስርዓት ሳይንስ እና ኢንጂነሪንግ
ናይ ኦንላይ ካርታን ዳሽ ቦርድን ናይ John Hopkins University ናይ ሳይንስን ኢንጂነሪንግን ማእኸል ቀጥታ ዝኾነ ሓድሽ ዜና።
ከ IATA እና The New York Times የመግቢያ ገደቦች ከፊል ዝርዝሮች
ናይ ምእታው ገደባት ከፊል ዝርዝራት ካብ IATA ናይ New York Times ን
ስለ ቫይረሱ የተለያዩ የተሳሳተ መረጃ እና የሴራ ፅንሰ-ሀሳቦች ኢንተርኔት ላይ እና በአንዳንድ የመንግስት ባለሥልጣናትም እንኳን እየተስፋፉ ነው ፣ ስለሆነም መረጃውን በየትኛው መረጃ እንደሚያዩ ይጠንቀቁ።
ዝተፈላለዩ ግጉይ ሓበሬታ ከምኡዉን እማረ-ሓሳባት ኣባ ማሕበራዊ ሚድያታትን ብናይ መንግስቲ ኣካላትን ይስፋሕፍሑ ኣለዉ። ስለዚ ሓበሬታ እንትንረክብ ክነረጋገፅ ይግባእ።
የሚያገኙት ሁሉም መረጃ እና ምክር በሙሉ በታወቁ ሐኪሞች እና ተመራማሪዎች መደገፉን ያረጋግጡ።
ኩሉ ሓበሬታን ንብረትን ትረኽቦ ብ ስም ዘለዎም ሓካይምን ተመራመርቲ ስነፍልጠትን ከምዝድገፍ ኣረጋግጽ።
በችግር ጊዜ፣ ​​የቅርብ ጊዜ ዜናዎችን መከተል ተፈጥሯዊ ቢሆንም ለአእምሮ ጤንነትዎ የተሻለ የሚሆነው ግን የሚመለከቱትን ዜናዎች በመቀነስ አስተማማኝ የዜና ምንጮች ላይ ማመዘን ነው።
ኣብ ግዜ ቅልውላው ሓደስቲ ሓበሬታታት ንምክትታል ምድላይ ባህርያዊ እዩ ።ንኣእምሮኣዊ ጥዕናኻ ግን ትከታተሎ ዜና ምጡን ክትገብሮን ዝተኣማምን ሓበሬታ ዝፍንዉ ምንጭታት ክትከታተልን ዝሓሸ ክኸውን ይኽእል።
በተለምዶ በቀን ሁለት ጊዜ ዜናውን የሚመለከቱ ከሆኑ ከዚያ የ 24 ሰዓት ዜናን ያለማቋረጥ ከመከታተል ይልቅ ከዚህ መርሐግብሩን በመቀጠል ሌላ ተግባር ያከናውኑ።
ኣብ መዓልቲ ክልተ ጊዜ ዜና ትሪኡ እንተኾይንኩም፣ 24 ሰዓት ኣብ ዜና ተጸሚድካ ምውዓል፡ በዚ መደብ እዚ ቀጽሊ ከምኡ'ውን ካልእ ነገራት ግበሩ።
b'Angiotensin -መለወጥ ኢንዛይም 2 (ACE2) በሳንባዎች፣ ደም ወሳጅ ቧንቧዎች፣ ልብ፣ ኩላሊት እና አንጀት ውስጥ ባሉት ሕዋሳት ውጫዊ ክፍል (ህዋሳት ሽፋን) ላይ የተያዘ ኢንዛይም ነው።
b'Angiotensin- ኢንዛየም ቀያሪ 2 (ACE2) ኣብ ሳንቡእ፣ ኣብ ልቢ፣ ኣብ ኩላሊትን ኣብ መዓናጡን ኣብ ዝርከቡ መትኒታት ደጋዊ ኣካል ተጣቢቑ ዝርከብ ኢንዛየም እዩ።
ACE2 የአንጎለስቲን-II መጠንን በመቀነስ እና Ang (1-7) በመጨመር የተዛማጅ አንጎቴንሲን ቀያሪ ኢንዛይም (ACE) እንቅስቃሴን በመጻረር የደም ሥሮች በሽታዎችን ለማከም ተስፋ ሰጪ የመድኃኒት ዒላማ ያደርገዋል። ACE2 ለአንዳንድ የኮሮናቫይረስ ወደ ሴሎች እንደ መግቢያ ነጥብ ሆኖ ያገለግላል።
ACE2 ን ዓቐን ኣንጅዮተንሲን-II ብምጉዳልን ንኣንጅ(1-7) ብምውሳኽን ንንጥፈታት ናይ ኣንጂዮተንሲን ኮንቨርቲንግ ኢንዛይም (ACE) ይጻረር ።እዚ ድማ ንናይ መትነ-ልባዊ ሕማማት ንምፍዋስ ተስፋ ዘለዎ መድሃኒት ይገብሮ ። ACE2 ን ገሊኦም ኮሮናቫይረሳት ከም መእተዊ ናብ ዋህዮታት እውን የገልግል እዩ ።
በሰው ውስጥ ያለው ኤንዛይም አብዛኛውን ጊዜ hACE2 ተብሎ ይጠራል።
ኣብ ሰባት ዝርከብ ነፍሳዊ ቅመም መብዛሕትኡ ግዜ hACE2ተባሂሉ ይጽዋዕ።
አንግሮስቲንታይን-ኢንዛይም 2 በ endothelial እና በሌሎች ህዋሳት ወለል ላይ የሚገኝ ብረትን (ironloenzyme) የያዘ ዚንክ ነው።
Angiotensin-converting enzyme 2 ዚንክ ዝሓዘ ሜታሎኢኤንዛይም እንትኸዉን ኣብ ናይ ኢንዶቴልያልን ካልኦት ዋህዮትን ደጋዊ ኣካል ይርከብ።
የ ACE2 ፕሮቲን የ N-terminal peptidase M2 ጎራ እና የ C-terminal collectrin renal አሚኖ አሲድ አስተላላፊ ጎራ ይመደባል።
ACE2 ፕሮቲን N-ተርሚናል ፔፕቲዴዝ M2 ዶሜን ከምኡውን C-ተርሚናል ኮሌክትሪን ሬናል ኣሚኖ ኣሲድ መጎዓዓዚ ዶሜን ዝሓዘ እዩ።
ACE2 አንድ ጊዜ ተላላፊ ያለው አይነት I ሽፋን ሲሆን፣ ኢንዛይሙ ንቁ የሆነ ዶሜይን ስላለው በሳምባዎች እና ሌሎች የውስጥ ሰውነት ክፍሎች ወለል ላይ ይገኛል።
ACE2 ነጸላ መሕለፊ ዘለዎ ዓይነት I መምብሬን ፕሮቲን እዩ፣ ናይ ኤንዛይም ንጡፍ ዝኾነ ዓብላልነት ኣብ ልዕሊ ናይ ሳንቡእን ካልኦት ቲሹታትን ብምቅላዕ።
ACE2 የውጪያዊው ክፍል ሼዳስ በሚባል ሌላ ኢንዛይም ከውስጠኛው ህዋስ ክፍል የተቆረጠ ነው፣ እናም ውጤቱ የሚሟሟ ፕሮቲን ሆኖ ወደ ደም ዝውውር ይለቀቃል እና በመጨረሻም ወደ በሽንት መልክ ይወጣል።
ካብ ዋህዮ ወጻኢ ናይ ACE2 ዶሜን ካብ ትራንስመምብሬን ዶሜን ብካልእ ሼዴዝ ዝበሃል ኢንዛይም ይቑረጽ፣ እቲ ድሕሪኡ ዝፍጠር ሓቓቒ ፐሮቲን ድማ ናብ ደም ትቦታት ይስደድ ድሕሪኡ ድማ ብሽንቲ ክውገድ ይግበር።
ACE2 በአብዛኛዎቹ የአካል ክፍሎች ውስጥ ይገኛል፡ ACE2 በዋነኝነት የሳንባ ዓይነት II alveolar ሕዋሳት ሴል፣ በአብዛኛዎቹ የአካል ክፍሎች ውስጥ አነስተኛ የአንጀት፣ የደም ቧንቧና የደም ቧንቧ ሕዋሳት እና የደም ሥሮች ለስላሳ የጡንቻ ሕዋሳት ኢንዛይሞች ላይ ተያይዟል።
ACE2 ኣብ መብዛሕትኦም ኦርጋናት ይርከብ: ACE2 ብፍላይ ኣብ ናይ ሳንቡእ ዓይነት II ኣልቪዮላር ዋህዮታት፣ ናይ ቀጢን መዓንጣ ኢንትሮሳይታት፣ ናይ ኣርተሪን ቨይንን ኢንዶቴልያል ዋህዮታትን ናይ ኣርተሪ ልሙጽ ጭዋዳታት ዋህዮታትን ናይ ዋሀዮ ሽፋናት መብዛሕትኦም ኦርጋናት ተተሓሒዙ ይርከብ።
የ ACE2 mRNA ገለፃ ሰረብራል ኮርቴክስ፣ ስትሪያትረም፣ ሂፖታላመስ እና የአንጎል ህዋስ ውስጥ ይገኛል።
ACE2 mRNA ኣገላልጻ ኣብ ሰረብራል ኮርቴክስ፣ ስትሪያተም፣ ሃይፖታላመስን ብረይንስተምን እወን ይርከብ።
የ ACE2 ዋና ተግባር ለ ACE አንጻራዊ ሚዛን መሆን ነው።
ቀዳማይ ኣገልግሎት ናይ ACE2 ን ACE ንምምዝዝዛን እዩ።
ACE angiotensin I ሆርሞን ወደ vasoconstricting angiotensin II ያሰርጋል።
ACE፣angiotensin I hormone ናብ ደም ሰራዉር ዘፅብብ angiotensin II ይኸፍሎ።
ACE2 ደግሞ በፈንታው ከአንጂዮቴንሲን II (Asp-Arg-Val-Tyr-Ile-His-Pro-Phe) የሚመጣውን ካርቦክሲል ተርሚናል አሚኖ አሲድ ፌኒላላናይን ይቆራርጠውና ወደ ቫሶዲሌተር አንጂዮተስታይን (1-7), (H-Asp-Arg-Val-Tyr-Ile-His-Pro-OH) ሃይድሮላይዝ ያደርገዋል።
ACE2 ድማ ብወገኑ ን carboxyl-terminal amino acid phenylalanine ካብ angiotensin II (Asp-Arg-Val-Tyr-Ile-His-Pro-Phe) ን ብምፍላይ it into ናብ vasodilator angiotensin (1-7), (H-Asp-Arg-Val-Tyr-Ile-His-Pro-OH) ህይድሮልይሰ (hydrolyse ) ይገብሮ:
ACE2 ሌሎች በርካታ peptides ጨምሮ [des-Arg9]-bradykinin፣ apelin፣ neurotensin፣ dynorphin A እና ghrelin ን ሊያጠፋ ይችላል።
ACE2 ከም [des-Arg9]-bradykinin, apelin, neurotensin, dynorphin A, and ghrelin ዝመሳሰሉ ዝተፈላለዩ ፔፕታይዳት ክመቅል ይኽእል እዩ።
ACE2 በተጨማሪ ኒውትራል አሚኖ አሲድ አጓጓዥ የሆነውን SLC6A19 ሜምብሬን የሚቆጣጠር ሲሆን በሀርትናፕ በሽታ ውስጥ ግንኙነት እንዳለው ታውቋል።
ACE2 ንናይ ገለተኛ ኣጎዓዓዚ ኣሚኖ-ኣሲድ SLC6A19 ምዕጋት መምብራና ይቆጻጸር ከምኡ’ውን ምስ ሕማም ሃርትናፕ እውን ይተኣሳሰር እዩ ።
እንደ ትራንስሜምብሬን ፕሮቲን፣ ACE2 ለአንዳንድ ኮሮና ቫይረሶች ለሴሎች እንደዋናው የመግቢያ ነጥብ የሚያገለግል ሲሆን ይህም HCoV-NL63; SARS-CoV (SARS እንዲፈጠር የሚያደርገው ቫይረስ)፤ እና SARS-CoV-2 (COVID-19 እንዲፈጠር የሚያደርገውን ቫይረስ) የሚያካትት ነው።
ከም መዘኻኸሪ ፕሮቲን, ACEI 2 ን HCoV-NL63 ን እንኮላይ ንሓድ-ሓደ ኮሮና ቫይረስ ዋና መተኣታተዊ ነጥቢ ኮይኑ SARS-CoV (SARS ንቫይረስ); ከምኡውን SARS-CoV-2 (COVID-19 ን effect ቫይረስ).
በተለይም፣ የ SARS-CoV እና SARS-CoV2 የሕዋስ ነጠብጣብ S1 ፕሮቲኖች ወደ ACE2 ኢንዛይም ጎራ ህዋሶች ጋር በማያያዝ የቫይረሱ እና ኢንዛይሞች በሴሎች ውስጥ ወደሚገኙት ኢንዶሶምስ እና ዝውውር እንዲኖራቸው ያደርጋል።
ብፍላይ ድማ ናይ SARS-CoV S1ን SARS-CoV2ን ፕሮቲን ስፓይክ ምስ ኣብ ደጋዊ ኣካል ናይቶም ዋህዮታት ዝርከብ ACE2 ኤንዛይም ዶሜይን ዝግበር ምትእስሳር ኢንዶሳይቶሲስን ትራንስሎኬሽንን ናይቲ ቫይረስን ናይቲ ኤንዛይምን ኣብ ዋህዮ ዉሽጢ ናብ ዝርከብ ኢንዶሶም ይፍጠር።
ይህ የመግቢያ ሂደት ደግሞ በአስተናጋጁ ሴሚነሪ ፕሮሴሰር TMPRSS2 ላይ የ S ፕሮቲን ቅድመ-ምርመራ ማድረግ ይፈልጋል፣ ይህ ደግሞ በአሁኑ ወቅት በምርምር ላይ የተመሠረተ መድኃኒት ሊሆን ይችላል። ይህ አንዳንዶች በክፍለ-ህዋስ ውስጥ ACE2 ደረጃን በመቀነስ ኢንፌክሽኑን ለመዋጋት ሊረዳ ይችላል ብለው እንዲገምቱ አድርጓቸዋል።
እዚ መተኣታተዊ መስርሕ ኸኣ TMPRSS2 ዝበሃል ናይቲ ተሸካሚ ሴሪን ፕሮቴዝ ንS ፕሮቲን ፕራይም ምግባር የድሊዮ። ምዕጋት እዚ ፕሮቴዝ ድማ ከም ቴራፒዩቲክ ክንጥቀመሉ ከምንኽእል መፅናዕቲ ይካየድ ኣሎ። በዚ መሰረት ድማ ኣብ ዋህዮታት ናይ ACE2 ዓቐን ብምቕናስ ነዚ ኢንፌክሽን ምቅላስ ከምዝከኣል ተሓሲቡ።
ሆኖም በርካታ የባለሙያ ማኅበረሰቦች እና የቁጥጥር አካላት መደበኛ የ ACE inhibitor እና ARB ሕክምናን እንዲቀጥሉ ይመክራሉ።
ይኹን እምበር ብዙሓት ሰብ ሞያን ተቖጻጸርቲ ኣካላትን ንምቕጻል ደረጃኡ ዝሓለወ ናይ ACE ገታኢ ን ARB ፍወሳን ይመኽሩ ።
እ.ኤ.አ. በሐምሌ 11፣ 2012፣ የታተመ ስልታዊ ግምገማ እና ሜታ-ትንታኔ እንዳመለከተው ACE አጋቾች አጠቃቀም ከመቆጣጠሪያዎች ጋር ሲነፃፀር የ 34% የሳንባ ምች የመቀነስ አዝማሚያ ነበረው።”
ሲስተማቲክ ገምጋምን ሜታ አናላይሲስን ኣብ ጁላይ 11, 2012 ዝተሓተመ፣ "ናይ ACE inhibitors ምጥቃም ምስ ቁጽጽራት ክነጻጸር ከሎ 34% ናይ ኒሞንያ ናይ ምምዕባል ዕድል ከምዝቐነሰ" ኣርእዩ።
በተጨማሪም “የሳንባ ምች የመያዝ እድሉ በከፍተኛ የሳንባ ምች ተጋላጭነት ባላቸው ACE ኢንፍሉዌንዛ የታከሙ በሽተኞች በተለይም በአንጎል እና የልብ ድካም ላይ ያሉ ተመሳሳይ ነበር።
ልዕሊእዚ፣ "ናይ ኒሞንያ ምፍጣር ዕድል ብናይ ACE ኢንሂቢተራት ኣብ ዝተሓከሙ ኣብ ከቢድ ናይ ኒሞንያ ናይ ምምዕባል ዕድል ዝነበሩ ሕሙማት ክቕነስ ተኻኢሉ እዩ፣ ብፍላይ ስትሮክን ናይ ልቢ ውድቀትን ከጋጥሞም ኣብ ዝኽእል።
ACE ገዳቢዎችን መጠቀምም ከኒውሞኒያ ጋር ግንኙነት ካላቸው ሞቶች ጋር በተያያዘ ጥቅም ላይ የዋለ ሲሆን ውጤቶቹም ከጠቅላላው ኒሞኒያ ስጋት ጋር ዝቅተኛ ነበሩ።”
ዋላ እኳ እቲ ውጽኢት ንኒሞንያ ከም ዝንኪ እተዘይኣመተ ምጥቃም ናይ ACE ገታእቲ ምስ ምንካይ ብሰንኪ ኒሞንያ ዝስዕብ ሞት ይተሓሓዝ እዩ ።
የሰው ልጅት ACE2 (rhACE2) ሴል ለአጣዳፊ የሳምባ በሽታ አዲስ የሆነ ህክምና እንደሆነ የሚገመት ሲሆን፣ በሊፖሳካራይድ ምክንያት በሚመጣ የትንፋሽ እጥረት ምክንያት የሚፈጠር የመተንፈስ ችግር በሽታ በአሳማ ግልገሎች ላይ የሳምባ ሄሞዳይናሚክስ እና ኦክሲጅን ጥርቅምን ያሻሽላል።
ሪኮምቢናንት ናይ ሰብ ACE2 (rhACE2) ንህጹጽ ናይ ሳንባ ጉድኣት ሓድሽ ሕክምና እዩ፣ ፑልምናሪ ሃይፖዳይናሚክስን ናይ ኦክሲጅን ሳቹሬሽንን ብ lipopolysaccharide-ዝመጸ ህጹጽ ናይ ስርዓተ ምትንፋስ ዲስትረስ ሲንድረም ናይ ዘለወን ውላዳት ሓሳማታት ከመሓይሽ ተራእዩ።
በሰው ልጅ ውስጥ ያለው የ rhACE2 ግማሽ ህይወት 10 ሰዓታት ያህል ነው እና የድርጊቱ ጅምር ከ 24 ሰዓቶች ተግባራዊ (የጊዜ ቆይታ) በተጨማሪ 30 ደቂቃዎች ነው።
ናይ rhACE2 ካብቲ ዝነበሮ ፃዕቂ ፍርቂ ዝበፅሓሉ ጊዜ (half-life ) ካባቢ 10 ሰዓታት ኮይኑ ፣ ካብቲ ናይ 24 ሰዓታት ኣብ ስራሕ ዝጸንሓሉ (course of effect (duration) ) ጊዜ በተወሳኺ ናብ ስራሕ ዝኣትወሉ ጊዜ ድማ ኣብ ውሽጢ 30 ደቓይቕ ይኸውን።
ብዙ ግኝቶች እንደሚጠቁሙት rhACE2 ክላሲክ renin-angiotensin system inhibitors (RAS inhibitors) ላለባቸው ወይም የሚዘዋወረው angiotensin II ከፍ ላለባቸው በሽታዎች ተስፋ ሰጪ መድሃኒት ሊሆን ይችላል። ኢንፊውዝድ rhACE2 ከባድ የመተንፈሻ አካል ውጥረት ሲንድረምን ለማከም በክሊኒካዊ ሙከራዎች ውስጥ ግምገማ ተደርጎበታል።
ብዙሓት ርካቦታት rhACE2 ንናይ renin-angiotensin system inhibitors (RAS inhibitors) ዘይቕበሉ ሰባት ተስፋ ዘለዎ መድሓት ክኸውን ይኽእል እዩ ኣንጂዮቴንሲን II ልዑል ኣብ ዝኾነሎም ሕማማት።ዝተከሉ rhACE2 ነንከቢድ ናይ ስርዓተ ምትንፋስ ዲስትረስ ሲንድረም ክሕክም ኣብ ክሊኒካል ፈተነ ተረጋጊጹ እዩ።
b'Bat SARS -እንደ ኮሮናቫይረስ WIV1 (የሌሊት ወፍ SL-CoV-WIV1) ፣ እንዲሁም አንዳንድ ጊዜ SARS ን የሚመስል ኮሮናቫይረስ WIV1 ተብሎ የሚጠራው ከቻይና ሩፎስ የፈረስ ጫማ የሌሊት ወፍ (Rhinolophus sinicus) ተነጥሎ ከከባድ የመተንፈሻ አካላት ህመም ጋር የተዛመደ የኮሮናቫይረስ (SARSr-CoV) ነው።
b'Bat SARS-like ኮሮና ቫይረስ WIV1 (Bat SL-CoV-WIV1) ሓደሓደ ጊዘ ድማ SARS-like ኮሮና ቫይረስ WIV1 ተባሂሉ ዝፅዋዕ ናይ ከቢድ ሃንደበታዊ ስርዓተ ምትንፋስ ሕማም ዘምፅእ ኮሮና ቫይረስ (SARSr-CoV) ካብ ኣብ ቻይና ዝርከብ ሩፎስ ሆርስሹ ኳኽ (Rhinolophus sinicus) ተረኺቡ ።
ልክ እንደሁሉም ኮሮናቫይረሶች፣ ቫይሮኖች አንድ መስመር ያለውን ፖዘቲቭ ሴንስ RNA በመያዣ ውስጥ የሚያካትት ነው።
ከም ኩሎም ኮሮናቫይረሳት፣ ቫይሮናት ሲንግል-ስትራንድድ ፐዚቲቭ -ስምዒት ዘለዎም ዝተዓሸጉ RNA ዝሓዙ እዮም።
ግኝቱ የሌሊት ወፍ የ SARS-CoV ተፈጥሯዊ ማከማቻ መሆናቸውን ያረጋግጣል።
ናይ SARS-CoV ተፈጥራዊ መንበሪ ኳኽ ምዃኑ የረጋግፅ።
የፀረ-ተህዋሲያን ትንታኔ የሚያሳየው SARS ቀደም ሲል እንደታመነው በቻይናውያን ጥርኞች አማካይነት ሳይሆን በቀጥታ የለሊት ወፎች ወደ ሰዎች የመተላለፍ እድል እንዳለው ነው።
ፋይሎጀነቲካዊ ምርምር ሳርስ ካብ መንካዕ ናብ ሰባት ብዘይ ሞንጎኝነት ናይ ቻይና ዝባድ፡ ዘይከም ቅድሚ ሕጂ ዝእመነሉ፡ ብቐጥታ ክመሓላለፈሉ ዝኽእል መንገዲ የርእይ ።
COVID-19 መተግበሪያዎች በበሽታው ከተያዘው ግለሰብ ጋር ተገናኝተው ሊሆኑ የሚችሉ ሰዎችን (“ዕውቂያዎች”) የመለየት ሂደት ሂደቱን ለመከታተል ወይም ለመፈለግ እንዲረዱ የታቀዱ የሞባይል ሶፍትዌር መተግበሪያዎች ናቸው።
b'COVID-19 መተግበሪታት ማለት ነቲ ኣብ 2019-20 ኮሮና ቫይረስ ለበዳ መልሲ ኣብ ምሃብ፣ ብምትንካፍ ሕማም ምትሕልላፍ / ብምትንካፍ ሕማም ምትሕልላፍ ንምክትታል ናይ ተንቀሳቓሲ ተሌፎን ከም ሓበሬታ እዮም, ማለት ብሕማም ምስ ተታሕዘ ውልቀ-ሰብ ብሓንሳብ ተራኺቦም ዝኽእሉ ሰባት ናይ ምፍላይ መስርሕ (መስርሕ) እዩ።
በተወሰኑ የመንግሥት መስሪያ ቤቶችና ግዛቶች ውስጥ በይፋዊ የመንግስት ድጋፍ በመታገዝ በርካታ ማመልከቻዎች ተዘጋጅተዋል ወይም ቀርበዋል።
ኣብ ገሊኦም ግዝኣታትን ሕጋዊ ስልጣናትን ብወግዓዊ ሓገዝ ናይ መንግስቲ ተሰንዮም ብዙሓት ኣፕሊኬሽናት ተኣሚሞምን ተሰሪሖምን።
ንክኪን ለመከታተል የሚያስችሉ መተግበሪያዎችን ለመገንባት በርካታ ማዕቀፎች ተዘጋጅተዋል።
ርክባት ንምክትታል ዝሕግዙ ኣፕሊኬሽናት ንምምዕባል ብዙሓት ስርዒታት ተሰሪሖም ኣለዉ ።
በተለይም የመተግበሪያ ተጠቃሚዎች ጂኦግራፊያዊ አካባቢን በመከታተል ላይ የተመሰረቱ ስርዓቶችን በተመለከተ የግላዊነት ስጋቶች ተነስተዋል።
ብፍላይ ተጠቀምቲ ጂኦግራፊያዊ ኣከባቢ ብምክትታል ዝተመስረቱ ኣገባባ ብዛዕባ ናይ ብሑትነት ስግኣት
አነስተኛ ጣልቃገብነት አማራጮች የተጠቃሚን ቅርበት ወደ ሌሎች ሞባይል ስልኮች ቅርበት ለማስመዝገብ የብሉቱዝ ምልክቶችን መጠቀምን ያጠቃልላል።
ዝነኣሰ ኣማራጺታት ናይ ተጠቃሚ ናብ ካልኦት ናይ ብሉቱዝ ሞባይል ተሌፎናት ንምእታው ምልክታት ምጥቃም።
አፕሪል 10፣ 2020 ላይ ጉግል እና አፕል አንድ ላይ በመሆን በብሉቱዝ የሚሰሩ መሳሪያዎችን ተግባር ወደ Android እና iOS አፕሬቲንግ ሲስተሞች በማስተባበር እንደሚሰሩ አሳውቀዋል።
ኣብ 10 ሚያዝያ 2020 ጎግል ምስ ኣፕል ብሓባር ኮይኖም ብሉቱዝ መሰረት ጌሩ ዝሰርሕ መተግበሪ ቀጥታ ናብ ኣንድሮይድን iOS ኦፕሬቲንግ ሲስተምን ኣብ ምዉህሃድ ከምዝሰርሑ ተዛሪቦም።
ቻይና ውስጥ የቻይና መንግስት፣ ከ Alipay ጋር በመተባበር፣ ዜጎች COVID-19 ካለባቸው ሰዎች ጋር ንክኪ አድርገው ከሆነ የሚያሳውቅ የስልክ መተግበሪያን አዘጋጅቷል።
ኣብ ቻይና መንግስቲ ቻይና ምስ ኣሊፓይ ብምትሕብባር ዜጋታት ምስ COVID-19 ዝተትሓዘ ሰብ ርክብ ከምዝነበሮም ዝነግሮም መተግበሪ ተግባራዊ ጌሮም።
ከ 200 በላይ የቻይና ከተሞች ውስጥ ስራ ላይ ውሏል። በሲንጋፖር ውስጥ TraceTogether የተባለ መተግበሪያ ጥቅም ላይ እየዋለ ነው።
ኣብ ልዕሊ 200 ከተማታት ቻይና ኣብ ጥቕሚ ኣብ ምውዓል ይርከብ ።ኣብ ሲንጋፖር ትሬስ_ቱጌዘር ዝተባህለት ኣፕሊኬሽን ኣብ ጥቕሚ ኣብ ምውዓል ተርከብ።
መተግበሪያው ክፍት ምንጭ ሆኖ በተለቀቀው በአከባቢ የአይቲ ማህበረሰብ የተገነባ ሲሆን ለመንግስት ይሰጣል። በሰሜን መቄዶኒያ “በበኩሉ በበሽታው ከተያዙ ሰዎች ጋር ተጋላጭነትን ለመከታተል እና ፈጣን ምላሽ ለመስጠት የብሉቱዝ-ተኮር መተግበሪያን” StopKorona! ”ን ጀምሯል።
እዚ መተግበሪ ብናይ ከባብያዊ IT ማሕበረሰብ ዝማዕበለ ኮይኑ ንመንግስቲ ተዋሂቡ ንህዝቢ ድማ ክፍቲ ኮይኑ ይርከብ። ሰሜን ማሴዶኒያ "StopKorona!" ብዝብል ዝጀመሮ ብብሉቱዝ መሰረት ዝተሰርሐ መተግበሪ እዩ። ጥቕሙ ድማ ምስ ዝሓመመ ሰብ ርክብ ዘለዎ ሰብ ንምርካብን ንጥዕና ባዓል ሞያ ቅልጡፍ ዝኾነ መልሲ ምሃብን እዩ።
መተግበሪያው በኮሙኒኬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር እና በጤና ጥበቃ ሚኒስቴር የተሰራ ነው።
እትመተግበሪ ዝተሰርሆ ብናይ ጥእና ሚኒስቴርን ብናይ ግንኙነትን ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር እዩ።
ከ 14 ኤፕሪል 2020 ጀምሮ፣ መተግበሪያው በ Google Play Store እና Apple App Store ለመቀመጥ ፈቃድ በመጠበቅ ላይ ነው።
ካብ14, ኤፕሪል 2020 ኣቢሉ ትመተግበሪ ብጉግል ፕሌይ ስቶርን ኣፕል ስቶር ክሳብዚጸድቅ ይጽበ ኔሩ።
እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 12 ቀን መንግሥት የእውቂያ ፍለጋ መተግበሪያው በከፍተኛ የእድገት ደረጃ ላይ መሆኑን ገልጿል። እንዲሁም በሳምንታት ጊዜ ውስጥ ስራውን የሚጀምር ይሆናል ተመሳሳይ መተግበሪያ በአየርላንድ እና ፈረንሳይ ውስጥ የታቀደ ነው ("StopCovid")።
ኣብ ሚያዝያ 12፡ እታ ርክባት ትከታተል ምምዕባል ኣፕሊኬሽን ከም ዝሰጎመን ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ንምስላፍ ቅሩብ ምዃኑን እቲ መንግስቲ ሓቢሩ ።ተመሳሳሊ ኣፕሊኬሽን ንምምዕባል ኣብ ኣየርላንድን ፈረንሳን ይውጠን ኣሎ(“ኮቪድ ግታእ”) ።
ሁለቱም አውስትራሊያ እና ኒውዚላንድ በሲንጋፖር የ TraceTogether መተግበሪያ እና BlueTrace ፕሮቶኮል ላይ በመመርኮዝ መተግበሪያዎችን ከግምት እያስገቡ ነው። ሩሲያ ቤታቸውን ለቀው እንዳይሄዱ በሚል በሞስኮ ለሚኖሩት COVID-19 ለተያዙ ህመምተኞች የጂዮፌንሲንግ መተግበሪያን ለማስተዋወቅ አቅደዋል።
ኣውስትራሊያ ኒውዚላንድን ኣብ ናይ ሲንጋፖር TraceTogether app ን BlueTrace ፐሮቶኮልን መሰረት ዝገበሩ ኣፓት ንምጥቃም ኣብ ግምት የእትዋ ኣለዋ።ሩስያ ንዝተረጋጹ ኣብ ሞስኮ ዝነብሩ ናይ ኮቪድ-19 ሕሙማት geofencing app ክተላሊ እያ፣ ካብ ገዝኦም ከምዘይወጹ ንምርግጋጽ ዝተነደፈ ኣፕ።
በካምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ የደህንነት ምህንድስና ፕሮፌሰር ሮስ አንደርሰን ፣ በመተግበርያ ላይ በተመሰረቱ ስርዓቶች ላይ ተግባራዊ ሊሆኑ የሚችሉ የውሸት አወንታዊ ውጤቶችን እና የመተግበሪያው መውሰድ አነስተኛ ከሆነው የህዝብ ክፍል ብቻ የተገደበ ከሆነ ጨምሮ በርካታ ችግሮች ዘርዝረዋል።
ሮስ ኣንደርሰን ኣብ ካምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ ናይ ድሕነት ምህንድስና ፕሮፌሰር፡ ምስ ኣብ ኣፕሊኬሽን መሰረት ዝገበሩ ስርዓታት ተተሓሒዞም ክመጽኡ ዝኽእሉ ብዙሓት ተግባራዊ ጸገማት ዘርዚሩ ።እዚ ድማ ንግጉይ ኣዎንታዊ ውጽኢት ምሃብን ምስ ምጥቃም እታ ኣፕሊኬሽን ኣብ ውሑድ ክፋል እቲ ህዝቢ ተተሓሒዙ ክመጽእ ዝኽእል ምጉዳል ኣድማዕነትን የጠቓልል።
አሳሳች ወይም ጎጂ "coronavirus" መተግበሪያዎች መስፋፋት ስጋቶችን ለመፍታት አፕል በየትኛው የድርጅት ዓይነቶች ከኮሮቫቫይረስ ጋር የተያያዙ መተግበሪያዎችን ወደ የመተግበሪያ መደብር ማከል እንደሚችል ላይ ገደቦችን አውጥቷል፣ ይህም “ይፋዊ” ወይም ደግሞ ታዋቂ ስም ያላቸውን ድርጅቶች ላይ ብቻ እንዲገደብ ያደርጋል።
ዝተሰሓሓተ ወይ ጎዳኢ ሓበሬታ ናይ ዝህቡ ናይ "ኮሮናቫይረስ" ኣፓት ስርጭት ንምፍታሕ፣ Apple ምስ ኮሮናቫይረስ ዝተተሓሓዙ ኣፓት ናብ App Store ክሓውሱ ዝፈቕደሎም ድርጅታት ገደብ ጌሩ፣ ን "ዕላዊ" ወይ ንተኣመንቲ ድርጅታት ጥራሕ እዩ ዝፈቅድ።
Google እና Amazon ተመሳሳይ ገደቦችን ተግባራዊ አድርገዋል።
ጉግልን ኣማዞንን ተምሳሳልቲ እግዳታት ኣተግቢሮም ኣለዉ።
የግል መብት ተሟጋቾች የኮሮና ቫይረስ መተግበሪያዎችን በመጠቀም የሚደረገው ሰፊ ክትትልን አንድምታዎች በተመለከተ ስጋታቸውን ገልጸዋል፤ በተለይም የኮሮና ቫይረስ አለም አቀፍ ወረርሽኝ ለመቋቋም የተፈጠረው የስለላ መሠረተ ልማት ስጋቱ አንዴ ካለፈ በኋላ የሚፈርስ ስለመሆኑ።
ጎስጓስ ሓደጋ ድሕሪ ኮሮና ቫይረስ ብምትንካፍ ሕማም ምትሕልላፍ ንምምስራት ዝተፈጥረ ትሕተ ልምዓት ብፍላይ ት ህማም ምስ ሀለፈ ዝተፈጥረ መንገድታት ስለ ኮሮና ቫይረስ ብምጥቃም ኣነኣኣሲ ብዛዕባ ዘለዎም ስግኣት ገሊጹ።
አምነስቲ ኢንተርናሽናል እና ከ 100 በላይ ሌሎች ድርጅቶች በእንደዚህ አይነቱ የስለላ ክትትል ላይ ገደብ እንዲያወጡ ጥሪ አቅርበዋል።
Amnesty International ካልኦት ልዕሊ 100 ዝኾኑ ድርጅታት ኣብዞም ዓይነታት ሓለዋ ገደብ ክግበር መግለጺ ሂቦም።
ድርጅቶቹ በመንግስት ፕሮጀክቶች ላይ ስምንት ቅድመ-ሁኔታዎችን አውጀዋል፡
ትድርጅት ኣብ ናይ መንግስቲ ፕሮጀክትታት ሸሞንተ ኩነታት ኣውጹኡ:
ክትትሎች “ህጋዊ፣ የግድ የሚያስፈልጉ እና ተመጣጣኝ መሆን አለባቸው”፤
እቲ ክትትል ‘’ሕጋዊ፣ኣገዳስን ተመጣጠነን’’ ክኸዉን ይግባእ።
የቁጥጥር እና ክትትል ርዝመቶች ሰንሴት አንቀጽ መሆን አለባቸው፤
ናይ ምቁጽጻርን ብካሜራ ምክትታል መወሰክታት ናይ ድህር ጽሀይ ምጥላቅ መግለጽ የድልዮም ዩ።
የመረጃ አጠቃቀሙ ለ COVID-19 ዓላማዎች ብቻ የተገደበ መሆን መቻል አለበት፤
ናይ ዳታ ጥቕሚ ንCOVID-19 ጥራሕ ክወሰን እዩ።
የመረጃ ደህንነት እና ማንነትን መደበቅ በማስረጃዎች መሠረት መከላከል እና መታየት ይጠበቅባቸዋል፤
ናይ ሓበሬታ ድሕነትን ሕቡእነትን ኣብ ጭብጢ መርኩስ ብምግባር ክሕለውን ከምዝሕለው ክረኣይን ኣለዎ ።
ዲጂታል ቁጥጥር አድልዎና ገለልተኛነትን ከማባባስ መቆጠብ ይኖርበታል፤
ዲጂታዊ ጽኑዕ-ሓለዋ ንምብኣስ ፍልልይን ጉስያን ከወግድ ኣለዎ፡
ለሶስተኛ ወገኖች የሚደረግ ማንኛውም መረጃ መጋራት በሕግ መገለጽ አለበት፤
ዝኾነ ይኹን ዳታ ምስ ሳልሳይ ኣካል ምክፋል ብሕጊ ክረአ ኣለዎ;
አላግባብ የሆነ እንግልትን ለመከላከል እና የዜጎች የመብት ጥሰቶች የመከላከል ጥበቃዎች ሊኖሩ ይገባል፤
ኣንጻር ጥቕዓታትን ነዞም ጥቕዓታት እዚኦም ምላሽ ናይ ምሃብ ናይ ዜጋታት መሰል ሓለዋ ክህልዉ ኣለዎ;
የህዝብ ጤና ባለሙያዎችን እና የተዋቀሩ ቡድችን ጨምሮ በ "ሁሉም አስፈላጊ ባለድርሻ አካላት" የሚደረግ "ትርጉም ያለው ተሳትፎ" ያስፈልጋል። የጀርመን ኬዎስ ኮምፒውተር ክለብ (CCC) እና ሪፖርተሮችም ያለ ገደቦች (ሪፖርተር ኦህኔ ግሬንዜን) (RSF) የፍተሻ ዝርዝሮችን ሰጥተዋል።
"""ትርጉም ዘለዎ ተሳትፎ ናይ ኩሎም “ዝምልከቶም በዓል ብርኪ”፡ ክኢላታት ህዝባዊ ጥዕናን ግሉላት ጉጅለታትን ዘካተተ ከድልይ እዩ ።ናይ ጀርመን ኬዮስ ኮምፕዩተር ላብራቶሪ(CCC)ን ሪፖርተርስ ዊዝኣውት ቦርደርስ(RSF)ን እውን መቆጻጸሪ ዝርዝር ኣውጺኦም።"""
የ Google/Apple ዕቅድ የማያቋርጥ የክትትል ችግርን ለመፍታት የማያስፈልግ ከሆነ ከመሣሪያ ስርዓቶቻቸው ላይ የክትትል ዘዴውን ማስወገድ ይቻላል።
እዚ ቀሪቡ ዘሎ ናይ Google/Apple ትልሚ ኣድላዪ ኣብ ዘይኮነሉ ግዘ እዚ ናይ ክትትልን ሓለዋን ሜላ ካብ ዲቫይሳቶም ብምውጋድ ቀጻላይ ዝኾነ ናይ ሓለዋ ጸገም ክፈትሑ ይደለዩ።
አንዳንድ አገሮች መተግበሪያን ለማውረድ እና መከታተልን የማስቀረት ችሎታን በማስወገድ ከመተግበሪያዎች ይልቅ በአውታረ መረብ ላይ የተመሠረተ አካባቢን መከታተያ ተጠቅመዋል።
ገለ ኣፕ ካብ ምጥቃም ሃገራት ኔትዎርክ መሰረት ዝገበረ ናይ ቦታ መድለዪ መገዲታት ተጠቒመን፣ ኣፕ ዳውንሎድ ናይ ምግባርን ናይ ምክትታት ምውጋድ ኣጋጣሚ ንምቕናስ ድማ ጠቓሚ እዩ።
በእስራኤል፣ በኔትወርክ ላይ የተመሠረተ ክትትል ፀድቋል።
ኣብ እስራኤል ኣብ ኔትዎርክ መሰረት ዝገበረ ምክትታል ጸዲቑ ኣሎ ።
ደረቅ አካባቢ ውሂብን ለመድረስ ድህረ ገጽ-ላይ የተመሠረተ መፍትሔዎች እምቅ ችግሮች አሏቸው።
ንጥረ ናይ ከባቢ ዳታ ክረክብ ዝኽእል ኣብ መርበብ ዝተመስረተ መፍትሒ ዓቢ ዝኾነ ናይ ብሑትነት ፀገም ኣለዎ።
ሆኖም ፣ ማዕከላዊ አገልጋይ ያላቸው ሁሉም ስርዓቶች የግል የአካባቢ ውሂብ መዳረሻ ሊኖራቸው አይገባም ፣ ማዕከላዊ አገልጋዮችን ለግንኙነት ብቻ የሚጠቀሙ በርካታ የግላዊነት መጠበቂያ ስርዓቶች ተፈጥረዋል (ከዚህ በታች ያለውን ክፍል ይመልከቱ)።
ኮይኑ ማእከላይ ኣገልጋሊ ዘለዎም ኩሉ ኣገባባዊ ግላዊ ናይ ኣከባቢ መእተዊ ኣሎዎ ማእከላይ ኣገልገልቲ ንምትእስሳር ጥራይ ብዙሕ ናይ ብሑትነት ኣገባባ (ካብዚ ትሕቲ ዘሎውን ክፋል ይርኣዩ).
በደቡብ ኮሪያ ውስጥ የእውቂያ ፍለጋን ለማካሄድ መተግበሪያ-ያልሆነ-ስርዓት ያገለግል ነበር።
ኣብ ደቡብ ኮርያ፣ ናይ ንኽክእ ከይዲ ንምክትታል ካብ-ኣፕ-ወጻኢ ሲስተም ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ።
ስርዓቱ ለአንድ ዓላማ የተዘጋጀ መተግበሪያን ከመጠቀም ይልቅ የሞባይል መሳሪያ መከታተያ እና የካርድ ግብይት ውሂብን ጨምሮ ከተለያዩ ምንጮች ላይ የመከታተያ መረጃን ሰብስቦ እነዚህን በበሽታው የተያዙ ግለሰቦች የጽሑፍ መልዕክቶችን ማድረስን ያጣምራል።
ርእሱ ዝወሰነ app ምስ ምጥቃም ዝለዓለ ናይ ሞባይል መከታተሊ ከምኡውን ናይ ካርታ ሽመታ እንኮላይ ምስ ተፈለዩ ምንጭታት ዝመከታተሊ ሓበሬታ ነዘን ንሕማም ውልቀ-ሰባት ናይ ጽሑፍ መልእክትታት
ይህንን መረጃ ጥቅም ላይ ከማዋል በተጨማሪ፣ መንግስት የቦታዎችን መረጃ ማንኛውም ሰው ሊያገኛቸው እንዲችል አድርጓል፣ ይህም በዚያ ሀገር ውስጥ በተፈጠረው የ MERS ወረርሽኝ ምክንያት ከፍተኛ የሆኑ የመረጃ ግለኝነት ህጎች ለውጦች በመደረጋቸው ምክንያት ነው።
እዚ ሓበሬታ እዚ ተነኻኺኦም ክኾኑ ዝኽእሉ ሰባት ምስ ምንቃሕ ብተወሳኺ፣ እቲ መንግስቲ እቲ ናይ ቦታ ሓበሬታ ንህዝቢ ቅሩብ ጌርዎ፣ ድሕሪ ናይታ ሃገር ናይ MERS ለበዳ ምኽንያት ዝተፈጠረ ናይ ሓበሬታ ፖሊሲ ለውጢ ክፍቀድ ዝገበሮ ነገር እዩ።
ይህ መረጃ በበርካታ መተግበሪያዎች እና ድር ጣቢያዎች በኩል ለህዝቡ ክፍት ነው። ጀርመንን ያካተቱ አገሮች ማዕከላዊ እና ግላዊ ጥበቃ ሥርዓቶችን እንደሚጠቀሙ ከግምት ውስጥ ገብተዋል።
እዚ ሓበሬታ እዚ ብዝተፈላለዩ ኣፓትን ዌብሳይታትን ቅሩብ እዩ።ከም በዓል ጀርመን ዝበላ ሃገራት እውን ማእኸላይን ናይ ውልቃዊነት -ዓቃቢ ሲስተምን ይጥቀማ ኣለዋ።
ከ ኤፕሪል 6∕2020 ጀምሮ ዝርዝሮቹ ገና አልተለቀቁም ።
ካብ ሚያዝያ 6, 2020 ጀሚሩ ዝርዝራት ኣይወጽኡን።
ግላዊነትን የሚያከብር እና ግንኙነቶችን የሚከተል ሀሳብ ከትልቅ የሰው ፍለጋ ታሪክ ጋር ከዚህ በፊት የነበረ ሀሳብ ሲሆን ቢያንስ ከ 2013 ጀምሮ ነበር። አፕሪል 7፣ 2020 ላይ ግለኝነት የሚያከብር መፍትሄ፣ ማለትም ብሉቱዝን ዝቅተኛ ሀይል (BLE) የሚጠቀም መፍትሄን ሲጠቀሙ ነበር ይህም ወደሌሎች ስልኮች ምን ያክል ቅርበት ነበር የሚለውን የሚያሳውቅ ነው።
ብሑትነት ብምሕላው ምስ ሕሙም ርክብ ዘለዎም ሰባት ንምርካብ ዝግበር ኣከያይዳ ብሕጋዊ ኣግባብ ዝተሰረተ ኮይኑ ነዚ ዝምርምር ስነፅሑፍ ኣካል ተነኣሰ ኣብ 2013 ተጀሚሩ። ካብ 7 ሚያዝያ 2020 ጀሚሩ ልዕሊ ደርዘን ዝኾኑ ጉጅለ ባዓል ሞያታት ከም ብሉቱዝ ሎው ኢኔርጂ (BLE) ብምጥቃም ተጠቃማይ ናብ ካልኦት ስልክታት ክንደይ ዝኣክል ይቐርብ ዝብል ብምምዝጋብ ብሑትነት ዘይጎድእ መፍትሒ ምጥቃም ይከኣል እዩ።
ሆኖም ፒ.ፒ.ፒ.-ፒቲ ሁለቱም ማዕከላዊ እና ያልተማከለ አቀራረቦችን የሚይዝ እና አንድ ነጠላ ፕሮቶኮልን የሚያካትት የትብብር ጥምረት ነው፣ የተዋሃዱ ፕሮቶኮሎችም በዲስትሪክቱ የተቀመጡ የግለኝነት ጥበቃ ቅርብ ርቀት ፍለጋ (DP-PPT / DP-3T) ፣ ጊዜያዊ የእውቂያ ቁጥሮች፣ (TCN, fka የእውቂያ ክስተት ቁጥሮች፣ CEN)-፣ የግላዊነት ሚስጥራዊነት ፕሮቶኮሎች እና ለሞባይል ግንኙነት ፍለጋ (PACT) እና ሌሎች።
እንተኾነ ግን፣ PEPP-PT ማእኸላይን ማእኸላይ ዘይኮነን ኣቀራርባ ዝሓዘ ናይ ሕብረት ጻዕሪ እዩ፣ ነጸላ ፕሮቶኮል ኣይኮነን።ማእኻላይ ዘይኮኑ ፕሮቶኮላት ዝበሃሉ ናይ ውልቃዊነት-ዝሕልዉ ኣቕርቦታት ክትትል (DP-PPT/DP-3T)፣ ግዜኣዊ ናይ ንኽክእ ቁጽሪታት (TCN, fka ንኽክእ ምድላው ቁጽሪታት፣ CEN)፣ ውልቃዊ ብቐሊሉ ተቓላዒ ፕሮቶኮላትን ናይ ተንቀሳቓሲ ንጅክእ ምክትታልን (PACT) ከምኡውን ካልኦት ካብ ማእኸለ ምብታን እዩ።
በእነዚህ ፕሮቶኮሎች ውስጥ ተለይቶ የሚታወቅ የግል ውሂብ መሣሪያውን አይተውም ፣ እንዲሁም ሁሉም ተዛማጅ በመሣሪያ ላይ ይተገበራሉ።
ኣብዚኦም ፕሮቶኮላት፡ ዝልለ ውልቃዊ ሓበሬታ ካብ'ዚ መሳርሒ ኣይወጽእን ከምኡ'ውን ኩሉ ምስምማዕ ሓበሬታ ኣብ'ቲ መሳርሒ ይፍጸም።
የ COVID-19 ስርጭትን ለመከታተል አካባቢን ወይም የመንገድ ማቋረጫ ውሂብን በሚሰበስቡበት እና በሚጠቀሙበት ጊዜ የግላዊነት ጠብቆ ማቆያ ቴክኒኮችን የሚጠቀም መድረክ በ MIT ሚዲያ ላብራቶሪ ውስጥ ያለው ሚስጥራዊነት ቡድን SafePaths ን እያደገ ነው።
ኣብ MIT ሚድያ ላብራቶሪ ዝርከብ ናይ ፅንዓት ጉጅለ( Privacy Group) ኣንይ ቦታ መረዳእታት ኣብ ምእካብን ኣብ ምጥቃምን ናይ privacy-preserving ቴክኒካት ብምጥቃም ውይድማ path intersection data ብምጥዋም ናይ COVID-19 ናይ ተላባድነት ቅልጣፈ ንምፍላጥ ውሕስ መንገዲ ኣብ ምምዕባል ይርከቡ።
"""Apps Gone Rogue: በሚባል የጥናታዊ ፅሁፍ ላይ የተመሰረተ ነው ወረርሽኝ ውስጥ የግለሰቦችን የግል ደህንነት መጠበቅ ” ማርች 2020 ተለቀቀ። ሌላው ተመሳሳይ ጥረት ደግሞ በ MIT Media Lab ላይ የተቋቋመው በኤንግማ MPC የግላዊነት ቴክኖሎጂዎችን በሚያዳብር ኩባንያ የ SafeTrace መድረክ ነው።"
መሰረቱ ኣብ መጽናዕቲ ካብ ዋይትፔፐር "ዝወስለቱ ኣፓት፡ ምዕቃብ ውልቃዊ ብሕትና ኣብ ግዜ ለበዳ" ብምግባር ኣብ መጋቢት 2020 ዝተዘርግሐ እዩ ።ካልእ ተመሳሳሊ ጻዕሪ ድማ ብ ኤኒግማ ኤምፒሲ ዝበሃል ኣብ ኤምኣይቲ ሜድያ ላብራቶሪ ዝማዕበለ ናይ ብሕቲ ቴክኖሎጂታት ዘማዕብል ትካል ዝተሰርሐ ሴፍ ትሬስ ፕላትፎርም እዩ።
“SafeTrace” ተጠቃሚዎች የዛን የመረጃ ግላዊነት ሳያጎድፉ ተጠቃሚዎች ሚስጥራዊ ሥፍራዎችን እና የጤና መረጃዎችን ለሌሎች ተጠቃሚዎች እና ባለስልጣኖች እንዲያጋሩ የሚያስችል ደህንነቱ የተጠበቀ የሃርድዌር ቴክኖሎጂ ነው።
ሴፍ፡ትሬስ ዚጠቅም ተጠቀምቲ ናይ ግሊ ኣድራሻን ናይ ጥና ኩነታት ምስ ካሎት ተጠቀምቲን ሰራህተኛታትን ብዘይ ስግ ኣት ምንታን ኪለዋወጡ ዩ።
እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 5 ቀን 2020 ዓለም አቀፍ የ TCN ቅንጅት በመሠረቱ ተመሳሳይ አካሄድ ባቀፈ እና በዋናነት ፕሮቶኮሎችን በማጣመር ቡድኖች መካከል የተከፋፈሉ ሲሆን ክፍተትን ለመቀነስ እና መተግበሪያዎችን የመከታተል እንዲሁም የማስጠንቀቅ ሁለንተናዊ ተያያዥነት እንዲኖር የሚያስችለውን ቡድን በማቋቋም የተመሰረተ ነው።
ኣብ 5 ኣፕሪል 2020፣ ዓለም ለኻዊ TCN ሕብረት ብዛዕባ ተመሳሳሊ ዝኾኑ ኣቀራርባታትን ተደራረብቲ ፕሮቶኮላትን ብዝምልከት ዝሓበሩ ጉጅለታት ዝተመስረተ እዩ፣ ዕላምኡ ድማ ምቁርራጽ ንምቕናስን፣ ዓለም ለኻዊ ናይ መከታተሊን መንቅሒን ኣፓት ኣብ ምፍጣር ብሓባር ምስራሕን እዩ፣ ናይ ብሰፊሑ ዝተሰራጨወ ቁልፊ ከይዲ።
እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 9 ቀን 2020 የሲንጋፖር መንግሥት ኦፊሴላዊው የመንግስት መተግበሪያ የሚጠቀመውን የ BlueTrace ፕሮቶኮልን ክፍት ማድረጉን አስታውቋል።
ኣብ ኣፕሪል 9, 2020 መንግስቲ ሲንጋፖር እቲ ስሩዕ ናይቲ መንግስቲ መተግበሪ ዝጥቀመሉ ብሉትሬስ ፕሮቶኮል ከምዝተኸፈተ ገሊፁ።
እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 10፣ 2020፣ የ Android እና የ iOS ሞባይል መሣሪያ ስርዓቶችን የሚቆጣጠሩት ጉግል እና አፕል የብሉቱዝ ዝቅተኛ ኃይል ቴክኖሎጂን እና ግላዊ ጥበቃን የሚከላከሉ የመረጃ ቋቶችን ጥምረት መሠረት በማድረግ ግላዊነትን እንደሚጠብቁ የገለጹበትን የግንኙነት ተነሳሽነት አስታውቀዋል።
ኣብ ሚያዝያ 10, 2020 ን ናይ ኣንድሮይድን ኣይ ኦ ኤስን ናይ ሞባይል መድረኽ ዝቆጻጸሩ ጉግልን ኣፕልን፡ ብሕታዊነት ይዕቅብ እዩ ዝበልዎ ብምጽንባር ኣብ ትሑት ሓይሊ ብሉቱዝ ቴክኖሎጂን ውሕስነት መዐቀቢ ክሪፕቶግራፊን መሰረት ዝገበረ ርክባት ናይ ምክትታል ተበግሶ ኣዊጆም።
በተጨማሪም በሲስተሙ ውስጥ ጥቅም ላይ የዋሉትን ዋና ቴክኖሎጂዎች ዝርዝር መግለጫዎች አውጥተዋል።
ኣብዚ ሲስተም እዚ ናይ ዝተጠቐሙ ወሰንቲ ቴክኖሎጂታት መብራህርሂታት እውን ኣሐቲሞም።
በአፕልና ጉግል መሠረት ስርዓቱ በሦስት እርከኖች ለመልቀቅ የታሰበ ነው:
ብ መሰረት ኣፕልን ጉግልን ፣ እቲ ስርዓት ኣብ ሰለስተ ብርኪታት እዩ ናብ ስራሕ ክኣቱ።
መንግስታት ኦፊሴላዊ ግላዊ ጥበቃ አጠባበቅ ኮሮና ቫይረስ መከታተያ መተግበሪያዎችን እንዲፈጥሩ የሚያስችላቸው የመሣሪያ መተግበርያዎች ዝርዝር
መንግስቲታት ዕላዊ ናይ ውልቃውነት-ዓቃቢ ኮሮናቫይረስ መከታተሊ ኣፕ ንክፈጥሩ ዘኽእሉ መሳርሒታት
ይህንን ተግባር በቀጥታ ወደ የ iOS እና የ AndroidGoogle እንዲሁም የ Apple እቅድ ውህደትን ለማቃለል እና ቀጣይነት ያለው የክትትል ችግሮች ስርዓቱን በመጀመሪያ መተግበርያ ስርዓት ዝመናዎች በማሰራጨት ስጋት ካለፈ በኋላ በተመሳሳይ መንገድ በማስወገድ ነው።
ናይ'ዚ መስርሕ እዚ ብቐጥታ ናብ 'ቲ OS ን Android ጉግል ን ኣፕልን መጀምሪያ ብ መንገዲ ነቲ ስርዓት ብመንገዲ ናይ ኮምፒውተር ኦፕሬቲንግ ስርዓት (operating system) ምህዳስ ኣቢልካ ብምዝርጋሕ ደሓር ከዓ እቲ ሓድጋ ምስ ሓለፈ ብተመሳሳሊ መንገዲ ካብቲ ስርዓት ንኸውፅእ ናይ ምግባር ናይ ምውሳድን ቀፀልቲ ናይ ዳህሳስ ፀገማትን ንምፍላጥ ትልሚ ምትእሰሳር እዩ።
የ “b'COVID -19” መድሃኒት እድገቱ የ 2019-20 የኮርና ቫይረስ በሽታን (COVID-19) ለመቀነስ የሚያስችል የመከላከያ ክትባት ወይም የመድኃኒት ማዘዣ ለማዘጋጀት የሚረዳ የምርምር ሂደት ነው።
ቢ’ኮቪድ-19፡ ንክብደት ናይ 2019-20 ሕማም ኮሮናቫይረስ (ኮቪድ-19) ዘጉድል ናይ መከላኸሊ ክታበት ወይ ዝእዘዝ ናይ ፍወሳ መድሃኒት ንምምዕባል ዝግበር ናይ መጽናዕቲ መስርሕ እዩ ።
የ የአለም ጤና ድርጅት አለም አቀፍ ክሊኒካዊ ሙከራ ምዝገባ መመዝገቢያ 536 ክሊኒካዊ ምርመራዎችን በማድረግ የድህረ ምርመራ ህክምናዎችን ለCOVID-19 ኢንፌክሽኖች ሰርቶ የነበረ ሲሆን፣ ከዚህ በፊት አገልግሎት ላይ የነበሩ ጸረ ቫይረስ ኮምፓውንዶችን በክሊኒካዊ ምርመራዎች አማካይነት ለሌላ አላማ ይውሉ ዘንድ ለማስቻል ነው።
ዓለምለኸ ናይ WHO ክሊኒካዊ ፈተነ ናይ ምዝገባ መድረኽ ድሕሪ COVID-19 ኢንፌክሽን ክወሃብ ዝኽእል ፈዉሲን ኣብ ትሕቲ ክሊኒካዊ መፅናዕቲ ዝርከቡ ካልኦት ኢንፌክሽን ንምፍዋስ ዝጠቕሙ ቡዙሕ ናይ ኣንቲቫይራል ዉሁዳትን ንምፅናዕ 536 ዝኾኑ ክሊኒካል መፅናዕቲ መዝጊቡ።
እ.ኤ.አ. በማርች ወር ውስጥ የዓለም ጤና ድርጅት እ.ኤ.አ. በ 10 አገሮች ውስጥ “የሶሊዳሪቲ ሙከራ” ን የጀመረው በአራት ውጤታማ የፀረ-ቫይረስ ንጥረነገሮች ህክምናን ውጤታማነት ለመገመት በ COVID-19 የተያዙ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን በመመዝገብ ላይ ይገኛል።
ኣብ መጋቢት ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ን “ስምረት ፈተነ” ኣብ 10 ሃገራት ናይ ፍወሳ ውጽኢት ናይ ኣድማዕነት ተስፋ ዝተገብረሎም ኣርባዕተ ጸረ-ቫይረስ መድሃኒታት ንምጽናዕ ብ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ብ ኮቪድ-19 ዝተታሕዙ ሰባት ብምስታፍ ኣጀሚሩ።
ለ COVID-19 ክትባት የተመዘገበ ክሊኒካዊ ሙከራዎች መሻሻል ለመከታተል ኤፕሪል 2020 የተቋቋመ ተለዋዋጭ ስልታዊ ግምገማ ተቋቋመ። ክትባት እና የመድኃኒት ልማት አዲስ የአከባቢን ደኅንነት እና ውጤታማነት ለማረጋገጥ ከአምስት ዓመት በላይ የሚጠይቅ የብዙሃዊ ሂደት ነው።
ኣብ ሚያዝያ 2020፡ ን ገስጋስ ኣፍልጦ ዝተዋህቦም ክታበታትን ተወዳደርቲ መድሃኒታትን ናይ ኮቪድ-19 ንምምዕባል ዝግበሩ ክሊኒካዊ ፈተነታት ዝግምግም ኣገባባዊ ጽሑፍ ተሓቲሙ ።ምምዕባል ክታበትን መድሃኒትን ብዙሕ ደረጃታት ዘለዎ መስርሕ ኮይኑ ድሕነትን ኣድማዕነትን ናይ’ቲ ሓድሽ ባይታ ንምርግጋጽ ክሳብ ልዕሊ ሓሙሽተ ዓመታት ዝጠልብ እዩ።
መድኃኒት የማዘጋጀት ሂደት ማለት በመድሃኒት ግኝት አማካይነት መሪው ውህድ አንዴ ከታወቀ በኋላ የአዲስ ተላላፊ በሽታን ክትባት ወይም የሕክምና መድሃኒት ወደ ገበያ የማምጣት ሂደት ነው።
ምምዕባል መድሃኒት ናይ ሓድሽ ለበዳዊ ሕማም ክታበት ወይ ፈዋሲ መድሃኒት ብመንገዲ መስርሕ ዳህሳስ መድሃኒት ድሕሪ ምልላይ እቲ መሪሕ ባእታ ናብ ዕዳጋ ንምምጻእ ዝግበር መስርሕ እዩ።
ረቂቅ ተሕዋስያን እና እንስሳትን ላይ የላቦራቶሪ ምርምርን ያካትታል፣ ለምሳሌ FDA በኩል፣ በሰዎች ላይ ክሊኒካዊ ሙከራዎችን ለመመርመር የምርምር አዲስ መድሃኒት ለመመርመር እና ለመድኃኒት ገበያ አዲስ የቁጥጥር ማመልከቻ የማግኘት ደረጃን ሊያካትት ይችላል።
እዚ ድማ ኣብ ስነ-ህዋሳውያንን እንስሳትን ዝግበር ላብራቶራዊ መጽናዕቲ፡ ከም ብምምሕዳር መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ ዝኣመሰሉ ትካላት ፍቓድ ናይ ብቕዓት ምርካብ ፡ ናይ መጽናዕቲ ዝግበረሎም ዘሎ ሓደስቲ መድሃኒታት ምጅማር ክሊኒካዊ ፈተነታት ኣብ ሰባት ከምኡ’ውን መድሃኒት ንመሸጣ ክቐርብ ዘኽእሎ መረጋገጺ ብቕዓት ሰነዳት ምርካብ ከጠቓልል ይኽእል።
የ COVID-19 ክትባት ወይም ጸረቫይረስ መድሀኒት ህክምና የሚጀምረው የኬሚካል ጽንሰ ሀሳቡን ከፕሮፕላክቲክ ዘዴ ጋር አንድ ላይ በማድረግ ሲሆን ይህም ወደፊት ክትባት ወይም መድሀኒት የሚሆነው ንጥረ ነገር በቪቮ ውስጥ በማድረግ ነው።
ናይ ኮቪድ-19 ክትባት ወይ ጸረ ቫይረስ መድሓኒት ምፍጣር ኬሚካል ኮንሰፕት ምስ ፖሊፊላክቲክ ሜላ ምስቲ ዝፍጠር ዘሎ ክትባት ወይ ጸረ ቫይረስ መድሓት ኢንቪቮ ብምርኻብ ይጅመር።
አዲስ የኬሚካል አካላት (NCEs፣ እንዲሁም አዲስ ሞለኪውላዊ አካላት ወይም NMEs ተብለው የሚጠሩት) የመድኃኒት ግኝት ክትባት ወይም ፀረ-ቫይረስ እጩን ለመግለጽ ከመድኃኒት ግኝት ሂደት የሚመጡ ውህዶች ናቸው።
ሓደስቲ ኬሚካዊ ኣካላት(ሓደሰቲ ሞለክዩላዊ ኣካላት ተባሂሎም’ውን ዝጽውዑ) ካብ መስርሕ ርኽበት መድሃኒት ተቐልቂሎም ሕጹያት ንክታበት ወይ ጸረ-ቫይረስ ዘነጽሩ ባእታታት።
እነዚህም ከ COVID-19 በሽታ ጋር በተዛመደ ባዮሎጂያዊ ዓላማ ላይ ተስፋ ሰጭ እንቅስቃሴ አላቸው።
እዚኦም ምስ ኮቪድ-19 ዝተተሓሓዙ ሕማማት ኣንጻር ተስፋ ወሃብቲ ንጥፈታት ኣለዎም።
በክትባት ወይም በመድኃኒት ልማት መጀመሪያ ላይ በሰዎች ውስጥ ስለ NCE ደህንነት፣ መርዛማነት፣ ፋርማኮካይነቲክስ እና ሜታቦሊዝም ጥቂት እውቀት ብቻ ነበር።
ኣብ መጀመርታ ደረጃ ናይ ክትባት ወይድማ መድሓኒት ምዕባለ ብዛዕባ NCE ኣብ ወድሰብ ዘምፅኦ ድሕንነት፣መርዛምነት፣ፋርማኮካይነቲክስ ከምኡውን ሜታቦሊዝም ኣይፍለጥን።
ደህንነትን እና ውጤታማነትን ለማረጋገጥ ከሰው ክሊኒካዊ ሙከራዎች በፊት እነዚህን ሁሉ መለኪያዎች መገምገም የመድሃኒት አሰራር ሂደት ተግባር እና ግዴታ ነው።
ውሕስነት ከምኡውን ንምርግጋጽ ምስ ሰብ ፈተነታት ቅድሚ ነዘን ኩሉ ምዕቀኒታት ምግምጋም ሓሽሽ ዕቤት ተግባር ከምኡውን ግዴታ
የመድኃኒት ልማት ዋና ዋና ዓላማ በሰው ልጅ ክሊኒካዊ ሙከራ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ የመጠቀም መጠን እና መርሃግብርን መምከር ነው ("የመጀመሪያ-ሰው" \[FIH] ወይም የመጀመሪያ ሰው \[FHD]፣ ከዚህ በፊትም እንዲሁ ‹የመጀመሪያ ሰው" \[FIM])።
ተወሳኺ ቀንዲ ዕላማ ናይ ምምዕባል መድሃኒት ንናይ መጀመርያ ናይ ሰብ ክሊኒካዊ ፈተነ(“ቀዳማይ ኣብ ውሽጢ ወድሰብ [FIH] ወይ ቀዳማይ መጠን መድሃኒት ንወድሰብ [FHD]”) ዝኸውን መጠንን መደብን ንምልባው እዩ።
በተጨማሪም፣ የመድኃኒት ልማት የ “NCE” የፊዚዮኬሚካላዊ ባህርያትን መመስረት አለበት- ኬሚካላዊ መዋቢያው፣ መረጋጋቱ እና ብቸኝነትነቱ ነው።
ከም ተወሳኺ፡ ምምዕባል መድሃኒት ከም ኬሚካዊ ኣሰራርዓ፡ ዘይተለዋጥነት ከምኡ’ውን ሓቓቕነት ዝኣመሰሉ ናይ ሓድሽ ኬሚካዊ ባእታ ነገራዊ-ኬሚካዊ ባህርያት ክምስርቱ ኣለዎም ።
አምራቾች ኬሚካላዊ የማድረግ ሂደታቸውን ማመቻቸት አለባቸው ። ይህም ከመድኃኒት ኬሚስትሪዎች ሚሊግራሞችን የሚያመርቱ ፣ በኪሎግራም እና ቶን ሚዛን ላይ እስከሚመረት ድረስ።
ኣፍረይቲ እቲ ኬሚካል ናይ ካብ ብሚሊግራማት መድሃኒታት ዘፍሪ ክኢላ ስነ-ቀመም ናብ ብኪሎግራማትን ብቶናትን ዝትመን ኬሚካል ምእንቲ ከፍርዩ፡ ነቲ መስርሖም ተስፋ ዘለዎ ክገብርዎ ኣለዎም።
እንደ ትንሽ ብልቃጥ፣ ታብሌቶች፣ ብናኞች፣ intramuscular መርፌ፣ subcutaneous መርፌ፣ ወይም intravenous መርፌን በመጠቀም በተጨማሪነት የምርቱን ተገቢነት ይመረምራሉ።
ናይቲ ምህርቲ ብካፕሱል፣ ታሌት፣ ኤሮሶል፣ ኢንትራማኩላር መርፍእ፣ ሳብኪታነስ መርፍእ ወይ ኢንትራቬኖስ ፎርሙሌሽን ጌርካ ንምዕሻግ ዘለዎ ምቹውነት ይምርመር።
አንድ ላይ እነዚህ ሂደቶች በትክክለኛ እና ክሊኒካዊ ልማት እንደ ኬሚስትሪ ፣ ማምረቻ እና ቁጥጥር (CMC) በመባል ይታወቃሉ። የመድሃኒት ፈቃድ ሰጪ ባለስልጣናት የቁጥጥር ደንቦችን ማሟላት ላይ ያተኩራሉ።
ብሓባር እዞም ከይድታት ኣብ ፕሪክሊኒካልን ክሊኒካል ምዕባለን ከም ኬሚስትሪ፣መምረትን ቁፅፅርን (CMC) ተባሂሎም ይፍለጡ። ኣብዝሓ ናይ መድሓኒት ምዕባለ ኣብ ናይ መድሓኒት ፍቓድ ዓደልቲ ናይ መቆፃፀሪ መለክዕታት ምምላእ ኣትኲሮም ይሰርሑ።
እነዚህ በጠቅላላ አዲስ ኮምፓውንድ በሰው ላይ ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት ምን ያክል መርዛማነት እንዳለው ለማወቅ የሚደረጉ ምርመራዎች ናቸው።
እዚ ጥቕልል ብዝበለ እቲ ናይ ኖቨል ውህድ(novel compound) ቅድሚ ኣብ ደቂ ሰባት ምሙካሩ ክህልዎ ዝኸእል ዓበዪ ናይ መርዛማነት ባህሪ( toxicities) ንምፍላጥ ዝዓለሙ ፈተነታት ዝሓዘ እዩ።
የካናዳ መንግስት CA$275 ሚሊዮን የሚሆን ገንዘብ ለ 96 የምርመር ፕሮጀክቶች COVID-19 ን በሜዲካል መልሶ ማጥቃት እርምጃዎች ስራ የመደበ ሲሆን ይህም ብዙ የክትባት ምልምሎችን በካናዳ ዩንቨርሲቲዎች ላይ “የክትባት ባንክ” ሌላ የ ኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ቢነሳ ለማዘጋጀት በሚል አላማ መድቧል።
ንCOVID-19 መድሓኒት ንምምዕባል ንዝሰርሑ 96 ናይ ፅንዓት ፕሮጀክታት ዝኸዉን CA$275 ሚልዮን መንግስቲ ካናዳ ኣበርኪቱ። ብተወሳኺ ናይ ካናዳ ዩኒቨርስትታት ናይ ክትባት ባንኪ ብምኽፋት ኣብ ቀፃሊ ንዘጋጥም ናይ ኮሮና ቫይረስ ለበዳ ንኽጠቅም ዝዓለመ ስራሕ ይሰርሑ ኣለዉ።
ክሊኒካዊ ሙከራ ፕሮግራሞች ሶስት ደረጃ ያለውን አመታት የሚወስድ ምርትን ፈቃድ የመስጠት ሂደት ያለው ሲሆን፣ አራተኛው ከፈቃድ በኋላ ያለው ድርጅት ደግሞ ቀጣይነት ያለውን ቁጥጥር ለመድሀኒት ወይም ክትባት የሚከታተል ነው:
ክሊኒካል ናይ ፈተነ ፕሮግራም ሰለስተ፣ ናይ ብዙሓት-ዓመታት ደረጃታት ናይ ምህርቲ ቓድ ንምርካብ፣ ራብዓይ ድማ፣ ድሕሪ ፈቓድ ዘሎ ደረጃ ንናይቲ ክትባት ወይ መድሓኒት ደሕንነት ምቁጽጻር:
የደረጃ I ፈተናዎች፣ ብዙውን ጊዜ ጤናማ በጎ ፈቃደኞች ውስጥ፣ ደህንነትንና ልፋትን ይወስናል።
ፌዝ I ፈተነታት፣ መብዛሕትኡ ግዘ ኣብ ጥዕንኦም ዝተሓለወ ገበርቲ ሰናያት፣ ደሕንነትን ዶዚንግን ይውሰን።
የ ምዕራፍ II ሙከራዎች ውጤታማነት የመጀመሪያ ንባብ ለመመስረት ያገለግላሉ እንዲሁም በNCE በተጠቁ አነስተኛ በሆኑ ሰዎች ላይ ደህንነትን የበለጠ ማሰስ ያስፈልጋል።
ፌዝ II ፈተነታት ናይ መጀመርያ ናይ ምንባብ ብቕዓትን ተወሰኸጺ ናይ ዳህሰሳ ደሕንነትን ኣብ ኣናእሽተይ በዝሒ ዘለዎም እቲ ሕማም ዘለዎም ሰባት ብ NCE ኣብ ዒላማ ዘለዉ የካትት።
የ COVID-19 ኢንፌክሽን ካለባቸው ሰዎች ጋር በበቂ ሁኔታ ብዛት ያላቸው ደህንነትን እና ውጤታማነትን ለመወሰን የምዕራፍ III ሙከራዎች ትልቅ እና ወሳኝ ሙከራዎች ናቸው።
መድረኽ III ፈተነታት ዓበይቲን፡ ድሕነትን ኣድማዕነትን ንምውሳን ኣብ ብዙሓት ብኮቪድ-19 ዝሓመሙ ሰባት ዝትግበሩ ወሰንቲ ፈተነታት እዮም።
ደህንነት እና ውጤታማነት በበቂ ሁኔታ ከተረጋገጠ ክሊኒካዊ ምርመራ በዚህ ደረጃ ሊቆም ይችላል እንዲሁም NCE ግብይት ለመጀመር ወደ አዲሱ የመድኃኒት አተገባበር (NDA ) ደረጃ ከፍ ይላል።
ውሕስነት ከምኡውን ብእኹል ኩነታት መርመራ ኣብዚ ደረጃ ይኽእል ከምኡውን NCE ን ናብ ሓድሽ drug ሓሽሽ (NDA) ደረጃ ምምሕያሽ።
የደረጃ IV ሙከራዎች FDA በቅድመ ሁኔታነት ሊያስቀምጣቸው የሚችሉ የድህረ-ፈቃድ ሙከራዎች ሲሆኑ፣ ድህረ-ገበያ ክትትል ጥናቶች ሊባሉም ይችላሉ።
ደረጃ IV ፈተነታት ብFDA ዝተተታሓዘ ኮይኑ ድሕሪ ምፅዳቕ እቲ ፈተነ ዝካየድ ፖስት ማርኬት ናይ ክትትል መፅናዕቲ ተባሂሉ ዝፅዋዕ እዩ።
የኖቬል ክትባት ወይም የፀረ-ቫይረስ መድሃኒት ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ክሊኒኩ ለማንቀሳቀስ ከሚያስፈልጉ ምርመራዎች በተጨማሪ ፣ ከዚህ ቀደም ቁጥጥር ባልተሰጣቸው ሥርዓቶች ላይ (ተጽዕኖን ፣ የመራባት ፣ የበሽታ መቋቋም ስርዓት) እና ሌሎችን ጨምሮ የረጅም ጊዜ ወይም ሥር የሰደደ መርዛማ ንጥረነገሮች በደንብ መገለጻቸውን ማረጋገጥ አለባቸው።
ን ኖቨል ክትባት( a novel vaccine) ውይድማ ናይ ፀረ ቫይረስ መድሓኒት ናብ ክሊኒክ ንመጀምሪያ ጊዜ ካብ ምምፃእ በትወሳኺ፣ መፍረይቲ ዝኾኑ ዓይነት ናይ ነዊ ሕ ጊዜ ውይድማ ሕዱር መርዛማነታት ብዝግባእ ክዝርዘሩን ክግለፁን ይግባእ፣ ን ኣብ ቅድም ኢሎም ኣብ ክትትል ዘይነበሩ ስርዓታት (ናይ ምፍራይ ተኽ እሎ( fertility)፣ ምርባሕ( reproduction)፣ ናይ ሰብነት ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ( immune system)) ዝህልዎ ፅልዋ ሓዊሱ።
በአሜሪካ ውስጥ ይህ ሂደት “አዲስ የመድኃኒት ትግበራ” ወይም NDA ይባላል ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ እዚ ከይዲ"new drug application" ወይ ድማ NDA ተባሂሉ ይፅዋዕ።
በሙከራውስጥ ያለው መረጃ መከማቸት ስለ ሕክምናው አወንታዊ ወይም አሉታዊ ውጤታማነት ቀደም ብሎ ግንዛቤዎችን ከፈጠረ በሂደት ላይ ያለው የክሊኒካዊ ሙከራ ንድፍ እንደ “ማስተካከያ” ዲዛይን ሊሻሻል ይችላል።
ኣብ ከይዲ ዝርከብ ክሊኒካዊ ናይ ፈተነ ዲዛይን ኣብ ዳታ ምእካብ እዋን ቅድም ኢሉ ብዛዕባ ኣወንታዊን ኣሊታውን ውፅኢት ናይቲ መድሓኒት ግንዛበ ዝህበና እንተኾይኑ ከም ‘’ኣዳፕቲቭ ዲዛይን’’ ክሕደስ ይኽእል እዩ።
በከፋ COVID-19 ኢንፌክሽኑ የተያዙ የሆስፒታል ሰዎች የአለም አቀፍ አንድነት እና የአውሮፓ ግኝት ሙከራዎች እንደተተገበሩት ከአራቱ የሙከራ ቴራፒዩቲክ ስትራቴጂዎች ውጤቶች በመነሳት የሙከራ መለኪያን በፍጥነት ለመለወጥ ተስማሚ መላመድ (ዲዛይን) ነው።
ዓለም ለኻዊ ሕብረትን ናይ ኣውሮፓ ናይ ኣብ ሆስፒታል ዝደቀሱ ከቢድ ናይ ኮቪድ-19 ረኽሲ ኣብ ዘለዎም ሰባት ዝግበሩ ፈተነታትን ካብቶም ዝወጹ ኣረባዕተ ናይ ፈተነ መድሓታት ሜላ ብቕልጡፍ ናይ ፈተነታት ኣካይዳ ንምቕያር እውን ዝተለመ እዩ።
በእጩ ቴራፒስት ላይ በተከታታይ II-III ክሊኒካዊ ሙከራዎች ውስጥ የማስተካከያ ዲዛይኖች የሙከራ ጊዜዎችን ማሳጠር እና ያነሱ ርዕሰ ጉዳዮችን፣ ምናልባትም ለቅድመ ማጠናቀቂያ ወይም ለስኬት የሚረዱ ውሳኔዎችን በማፋጠን እንዲሁም በዓለም አቀፍ አካባቢዎች ላሉት ልዩ የሙከራ ለውጦች የንድፍ ለውጦችን ለማስተባበር ይችላሉ።
ብሕጹይ ብተኸታታሊ ፈተነታት ደረጃ II-III ውሽጢ መአረምታዊ ምኮራዊ ግዜያት ምጭባጥ ከምኡውን ዝወሓደ ኣርእስቲ ጉዳያት, ምናልባት ንቕድመ ወይ ከኣ ንዓወትውሳኔታት ከምኡውን ኣብ ዓለም ኣሕባሪ/ሓቛፊ ከባቢታት ዘለዉ ፍሉይ ምኮራዊ ለውጥታት ናይ ንድፊ ለውጥታት ንምውህሃድ ይኽእሉ።
አብዛኛዎቹ ምርምር ላይ ያሉ መድሀኒቶች (NCEs) በእድገት ወቅት አይሳኩም፤ በደረጃ II-III ክሊኒካዊ ሙከራዎች ላይ እንደሚታየው ተቀባይነት ባለው መርዛማነት ምክንያት ወይም በቀላሉ በተነደፈው በሽታ ላይ ውጤታማ ስለማይሆኑ ነው።
ደረጃ II-III ከምዘርኢ መብዛሕቲኦም ሓደሽቲ ናይ መድሓኒት ሕፁያት (NCEs) ኣብ እዋን ምዕባለ ይወድቁ። እቲ ምኽኒያት ድማ ዘየድሊ መርዛምነት ስለዘለዎም ወይ ድማ ኣብቲ ዝተተለመ ሕማም ዉፅኢታውነት እንተዘየርኢዩ እዩ።
ከፋርማሲቲውካል ማጎልበቶች ጋር ግንኙነት ያላቸው ከፍተኛ አለመሳካቶች "የመሸርሸር መጠን” በመባል የሚታወቁ ሲሆን በመጀመሪያው ደረጃ የመድሀኒት ስሪት ላይ ከፍተኛ ወጪ የሚያስወጣ ስህተት እንዳይሰራ የሚያደርግ ፕሮጀክቶችን “የመግደል” ውሳኔዎችን ለመወሰን የሚያግዝ ነው።
ምስ ፋርማሱቲካል ምዕባለ ዝተተሓሓዘ እቲ ልዑል ናይ ውድቀት ሬት ናይ "ናይ ምድኻም ሬት"ተባሂሎም ተጸዊዖም፣ ኣብቲ ናይ መድሓኒት ምዕባለ ናይ መጀመርያ ደራጃታት ናይ ወጻኢ ውድቀታት ንከየጋጥሙ ፕሮጀክትታት "ምቕታል" ውሳነ ኣድልይዎ ኔሩ።
አንድ የ 2010 ጥናት አንድ አዲስ መድሃኒት ወደ ገበያ ለማምጣት ሁለቱንም የካፒታል እና ከኪስ ወጪዎች በቅደም ተከተል $1.8 ቢሊዮን ዶላር እና $870 ሚሊዮን ዶላር እንደደረሰ ገምግሟል።
ብመሰረት ሓደ ናይ 2010 ጽንዓት ዳህሰሳ፣ ሓንቲ ሓዳሽ መድሓኒት ናብ ዕዳጋ ንምጽንባር፣ ብመንገዲ ካፒታል $1.8 ቢልዮን፣ ካብ ጇባ ብዝወጽእ ድማ $870 ሚልዮን ዝኸውን ዋጋ ይሓትት።
ለ 10 የፀረ-ነቀርሳ መድኃኒቶች ልማት እ.ኤ.አ. የ 2015- 16 አማካይ ዋጋ $648 ሚሊዮን ነበር።
ኣብ 2015-16 ንናይ ጸረ ካንሰር 10 መድሓኒታት ንምምዕባል ኣብ ዝተገበረ ፈተነ ዝወጸ ማእኸላይ ወጻኢ $648 ሚልዮን እዩ።
በክሊኒካዊ ምርመራዎች በተመረመሩ የ 106 የመድሃኒት ዕጩዎች በ 2016 ግምገማ ውስጥ፣ በተሳካ የደረጃ 3 ሙከራዎች የተፈቀደ መድሃኒት ላለው አምራች አጠቃላይ የካፒታል ወጭ 2.6 ቢሊዮን ዶላር (በ 2013 ዶላር) የነበረ ሲሆን ይህ መጠን በየዓመቱ በ 8.5% ይጨምራል።
መርመራታት ናይ 106 ሕጹያት ብ 2016 ግምገማ ደረጃ ተርታ መናብር III ፈተነታት መድሃኒት ንዘለዎ ኣፍራይ ኣጠቓላሊ ወጻኢታት ብ 2.6 ቢልዮን ዶላር (ብ 2013 ዶላር) ኔሩ , እዚ ዓቐን ዓመታዊ ናብ 8.5% ይውስኽ።
ሰባት የሃይድሮክሎሮክሎሪን ወይም ክሎሮኪን ፎስፌት አራት ጥናቶችን ጨምሮ የወባ በሽታን ለማከም ቀድሞ የተያዙትን መድኃኒቶች በመገምገም ላይ ነበሩ።
ሸውዓተ መጽናዕትታት ኣብ ንዓሶ ዝፍውሱ ዝነበሩ እሞ ዳግማይ ኣብ ዕላማ ንዝወዓሉ መድሃኒታት ይግምግሙ ኔሮም ።ኣርባዕተ መጽናዕትታት ድማ ኣብ ሃይድሮክሲክሎሮኪን ወይ ኣብ ክሎሮኪን ፎስፌት።
የተመለሱት የፀረ-ቫይረስ መድኃኒቶች አብዛኛዎቹ የቻይናውያን ምርምሮችን ያካሂዳሉ ፣ በሚያዝያ ወር መጨረሻ ላይ ሪፖርት የተደረገው በበርካታ ሀገሮች ላይ ባሉ የ 9 ኛ ደረጃ III ሙከራዎች ነው።
ዳግማይ ኣብ ዕላማ ዝውዕሉ ዘለዉ ጸረ-ቫይረስ መድሃኒታት ኣብ መብዛሕትኡ መጽናዕትታት ቻይና ቦታ ሒዞም ይርከቡ፡፡ ብሰንኪ ድሕሪ ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ ዝወጽአ ጸብጻብ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ምስ 9 ኣብ ፌዝ III ናይ ፈተነ ግዜ ኣብ ረመድስቪር ዝካየድ መጽናዕቲ ይርከብ ።
የቢልጌትስ ፋውንዴሽን ከአጋሮች ጋር በመሆን ከዓለም ጤና ድርጅት ጋር በመተባበር $125 ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር በማውጣት ተስፋ ሰጪ የሆኑ በፍጥነት ለመለየት፣ የመገምገም፣ የማዳበር እና የማሳደግ ስራ ለመስራት የ COVID-19 ቴራፒዩቲክስ አፋጣኝ ባለሙያ የመድኃኒት ልማት ተመራማሪዎችን በማርች ወር ማሰናዳት ጀምሯል።
ብ ድርጅት ቢልን መሊንዳን ጌትስ ተመሪሑ ምስ መሻርኽቲ ብምዃን 125 ሚልዮን ዶላር ኣሜሪካ ብምውፋርን ምስ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ብምትሕብባር ድማ ናይ ኮቪድ-19 ስነ-ፍወሳ መቀላጠፊ፡ መድሃኒት ናይ ምምዕባል መጽናዕትታት ብምጥጣሕ ንቅልጡፍ ምልላይ፡ ግምገማ፡ ምምዕባል ከምኡ’ውን ተኽእሎ ፍወሳ ንምዕባይ ኣብ መጋቢት ጀሚሩ።
እጅግ ተስፋ ሰጪ የድህረ-ኢንፌክሽን ሕክምናዎች ላይ ከዓለም አቀፍ ክሊኒካዊ ሙከራዎች ውጤቶችን ለማስተባበር እና ለማስፋፋት የ COVID-19 ክሊኒካዊ የምርምር ጥምረት።
ናይ COVID-19 ክሊኒካዊ ጽንኣት ዝተፈጠረ ጥምረት ንምቅንጃውን ንምቅልጣፍ ውጽኢት ምስ ዓለም ሓቛፊ ክሊኒካዊ ፈተነታት ብጣዕሚ ተስፋ ወሃቢ ካብ ኢንፌክሽን ንድሀር ዚውሀብ ህክምና
በ 2020 መጀመሪያ ሌሎች በሽታዎችን ለማከም የተቋቋሙ በርካታ የፀረ-ቫይረስ ውህዶች እንደገና ተተክለው ነበር ወይም የ COVID-19 ህመምን ለማስታገስ በአዲሱ ክሊኒካዊ ምርምር ጥረቶች ውስጥ የዳበረ ነበር።
ኣብ መጀመርታ 2020 ንኻልኣኦት ሕማማት ንምፍዋስ ተባሂሎም ዝማዕበሉ ብዙሓት ጸረ-ቫይረስ ባእታታት፡ ንሕማም ኮቪድ-19 ንምቕላል ብጻዕርታት ሓደስቲ ክሊኒካዊ መጽናዕትታት ዳግማይ ከም ዝምዕብሉ ተገይሮም።
ቀድሞውኑ ለጸደቀ መድሃኒት (እንደ የወባ በሽታ ሃይድሮክሎሮክሳይ)፣ የደረጃ III-IV ሙከራዎች በ COVID-19 ተያዙ ሰዎች መካከል በመቶዎች እስከ ሺዎች ለሚቆጠሩ በበሽታው የተጠቁ ሰዎች ላይ ለመጠቀም ውሳኔ ላይ ለመደረስ ያግዛል።
ፈቓድ ንዝረኸበ መድሓኒት (ከም hydroxychloroquine ንዓሶ)፣ ፌዝ III-IV ፈተነታት ናይ ኣማኢት ክሳብ ኣሽሓት ናይ ኮቪድ-19-ዝተተሓዙ ሰባት ዝተናወሐ ናይ ፈቓ ዝረኸበ መድሓኒት ነዚ ኮቪድ-19 ረኽሲ ንምሕካ ምጥቃም ክውስን ይኽእል እዩ።
ኤፕሪል 2020 መጀመሪያ ላይ 103 ቴራፒውቲክ ምልምሎች በቅድመ ክሊኒካዊ ወይም ደረጃ I-IV ማጎልበት ላይ የነበሩ ሲሆን አፕሪል ላይ 29 የመድሀኒት ምልምሎች ከነሙከራ ውጤታቸው ይጠበቁ ነበር።
ካብ ሚያዝያ 2020 መጀመርያታት ጀሚሩ፣ 103 ሕጹያት መድሓታት ኣብ ቅድመ ክሊኒካል ፈተነ ወይ ኣብ መድረኽ I-IV ምዕባለ ደረጃ ነይሮም፣ ኣብ ሚያዝያ ትጽቢት ምስ ዝተገበሩ 29 ናይ መድሓታት ሕጹያት ድማ ውጽኢት ሂቡ።
በመጋቢት ወር የዓለም ጤና ድርጅት (የአለም ጤና ድርጅት) በሺዎች በሚቆጠሩ COVID-19 የተጠቁ ሰዎችን በፍጥነት ለመገምገም በ 10 አገሮች ውስጥ የተቀናጀ “የአንድነት ሙከራ” ጀምሯል ሆኖም አሁን ያለው የፀረ-ቫይረስ እና ፀረ-ብግነት መድሃኒቶች ውጤታማነት ገና ለ COVID-19 ህመም አልተገመገመም።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ኣብ መጋቢት ብዝተወሃሃደ ናይ “ስምረት ፈተነ” ንህሉው ኣድማዕነት፡ ብፍሉይ ኣንጻር ሕማም ኮቪድ-19 ዘይተገምገሙ ባእታታት ጸረ-ቫይረስን ጸረ-ነድርን ኣብ ኣሽሓት ብ ኮቪድ-19 ዝሓመሙ ሰባት ኣብ 10 ሃገራት ኣጀሚሩ ።
ከመድሀኒቶች መካከል ሞትን የሚቀንስ አለ?
እዞም መድኒታት እዚኦም ሞተት ይቕንሱ ድዮም?
ከመድሀኒቶቹ ውስጥ ታካሚው ሆስፒታል ውስጥ የሚቆይበትን ጊዜ የሚያሳንስ አለ?
ካብቶም ዝወሃቡ መድሓኒታት ናይ ሕሙማት ኣብ ሆስፒታል ዝፅንሑሉ ጊዜ ከሕጽሩ ዝኽእሉ ኣለው ዶ?
ሕክምናው በ COVID-19- ለፈጠረው የሳምባ በሽታ ለታመሙ ሰዎች እንክብካቤ ወይም ከፍተኛ እንክብካቤ ውስጥ እንዲገቡ ፍላጎት እንዳይኖራቸው ያደርጋል?
እቶም ፍወሳታት ብሰንኪ ኮቪድ-19 ዝስዕብ ኒሞንያ ዝሓመሙ ሰባት ንፋስ ከም ዝረክቡ ክግበር ወይ ኣብ ጽዑቕ ክንክን ክጸንሑ ዘለዎም ኣድላይነት ይጸልው ድዩ?
እንደነዚህ ዓይነቶቹ መድኃኒቶች በሕክምና ባለሙያዎች እና በከባድ በሽታ የመያዝ እድሉ ከፍተኛ በሆነ ሰዎች ላይ የ COVID-19 ኢንፌክሽን በሽታን ለመቀነስ ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ? በ COVID-19ኢንፌክሽን የተያዙ ሰዎችን መመዝገብ ቀለል ባለው መንገድ በአለም የጤና ድርጅት ድረገፅ ላይ የተገኘውን ስምምነት ጨምሮ የመረጃ ግቤቶችን በመጠቀም ይቻላል።
ከምዚ ዝመሰሉ መድሃኒታት ኣብ ሰራህተኛታትን ኣብ ከፍተኛ ናይምህማም ኣጋጣሚታት ዘለዉ ሰባት ናይ COVID-19 ምት ህልላፍ ንምቅናስ ይጠቅሙ ይኮኑ? ብ COVID-19 ዝተተሃዙ ሰባት ምምዝጋብ ብዳታ ምእታው ቀሊሉ ኣሎ፣ ኣብ ናይ WHO ድህረገጽውን ተረጋግጸ ፍቃድ ወሲኩ።
የምርመራው ሠራተኞች በሆስፒታሉ ውስጥ የሚገኙትን መድኃኒቶች ከወሰኑ በኋላ ፣ የአለም የጤና ድርጅት ድረ ገፅ በሆስፒታሉ የታመሙትን የሙከራ መድኃኒቶች ወይም ለ COVID-19 ለማከም የሆስፒታል ደረጃን ያጠፋል።
ጉጅለ ኣባላት ፈተነ ኣብ ሆስፒታል ክህልው ዘለዎም መድሃኒታት ምስ ወሰነ መርበብ ሓበሬታ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ኣብ ሆስፒታል ንመጽናዕቲ ዝተዓቖቡ ሕሙማት ናብ ሓደ ካብቶም ናይ ፈተነ መድሃኒታት ወይ ናይ’ቲ ሆስፒታል ንቡር ፍወሳ ናይ ኮቪድ-19 ብሃውሪ ይምድብ ።
የሙከራ ሀኪሙ በየአለም የጤና ድርጅት ትብብር ድህረገፅ አማካይነት የውሂቡን ግብዓት በማጠናቀቅ ላይ ስለ ርዕሰ ጉዳዩ ሁኔታ እና ህክምና ተከታታይ መረጃዎችን ይመዘግባል እንዲሁም ያቀርባል።
ናይ ፈተነ ዶክተራት መብዛዕባ ናይ ሕሙማት ኩነታትን ዝወሃቦም ዘሎ ሕክምናን፣ ዘሎ ናይ ክትትል ሓበሬታታት መዝጊቦም የረክብዎ፣ ብናይ WHO ጥንካረ ዌብሳይት ዳታ ኢንፑት ምምላእ።
የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ዓለም አቀፍ የደህንነት ቁጥጥር ቦርድ የሙከራ መድኃኒቶችን ደህንነት እና ውጤታማነት ላይ የሚረዱ ውሳኔዎችን ለማገዝ ጊዜያዊ ውጤቶችን ይመረምራሉ፣ እንዲሁም የሙከራ ዲዛይኑን ይቀይራሉ ወይም ውጤታማ ሕክምናን ይመክራሉ።
ናይ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ሓካይም ዝሓቖፈ ዓለማዊ ናይ ድሕነት ተቖጻጻሪ ቦርድ፡ ንምሕጋዝ ውሳነታት ኣብ ድሕነትን ኣድማዕነትን ናይ ፈተነ መድሃኒታት ከምኡ'ውን ንምቕያር ናይ ፈተነ ንድፊ ወይ ኣድማዒ ፍወሳ ንምምካር ክስዖይ ዝተረኽቡ ውጽኢታት ይምርምሩ።
ለ “ዲስከቨሪ” ተብሎ ለሚጠራ ለድርድር አንድ ተመሳሳይ የደህረ ገፅ ጥናት እ.ኤ.አ. በማርች በመላው INSERM (ፓሪስ፣ ፈረንሳይ) ተጀምሯል። እ.ኤ.አ. በማርች ወር ለሶሊዳሪቲ ሙከራ የተሰበሰበው ገንዘብ ከ 203,000 ግለሰቦች፣ ድርጅቶችና መንግስታት $108 ሚሊዮን ዶላር የደረሰ ሲሆን፣ 45 አገራት በገንዘብ ድጋፍ ወይም በሙከራ አስተዳደር ውስጥ ተሳትፈዋል።
ብ ተመሳሳሊ ብ INSERM (ፓሪስ, ፈረንሳይ) ኣቢሉ "Discovery" ዝተብሃለ ኣብ መርበብ ዝተድረኸ ናይ ምትሕብባር መፅናዕቲ ኣብ ወርሒ መጋቢት ኣብ ውሽጢ ሸዋዓተ ሃገራት ክጅመር ተገይሩ ኣሎ። ኣብ ወርሒ መጋቢት ፣ኒቲ ናይ ምትሕብባር ሙከራ ዝግበር ሓገዝ ገንዘብ ካብ 203,000 ውልቀሰባት፣ትካላትን መንግስቲታትን፣ ምስ 45 ሃገራት ኣብ ፋይናንሳዊ ን ናይ ሙከራ ምሕደራን ኣብ ዝተሳተፋሉ ዝተኣከበ ገንዘብ US$108 ሚሊዮን ቢፂሑ እዩ።
እንደ NSAIDs ወይም bronchodilators ያሉ በሕመም ጊዜ የሚመጡ ስሜቶችን ለማስታገስ እንደ “ድጋፍ ሰጪ” ሕክምናዎች ያሉ በርካታ እጩ መድኃኒቶች ከዚህ በታች ባለው ሰንጠረዥ ውስጥ አይካተቱም።
ኣብ መጽናዕቲ ዝርከቡ ብዙሓት ሕጹያት መድሃኒታት ኣብ ግዜ ሕማም ቃንዛታት ንምንካይ ከም NSAID ወይ መድሃኒታት ስርዓተ ምስትንፋስ ከም “ድጋፍ ዝህቡ” ፍወሳታት ኣብ ታሕቲ ኣብ ሰሌዳ ኣይተዘርዘሩን ።
ሌሎች በቅድመ-ደረጃ በደረጃ II ደረጃ ሙከራዎች ወይም በደረጃ I ሙከራዎች ውስጥ ብዙ እጩዎችም እንዲሁ አልተካተቱም።
ካልኦት ኣብ መጀመርታ-ግዜ ናት ፌዝ II ፈተነ ዝርከቡ ወይ ኣብ ፌዝ I ዝርከቡ ንፍወሳ ዝተሓጽዩ ብዙሓት ሰባት ኣብ'ቲ መጽናዕቲ ካብ ምስታፍ ተፈልዮም ኔሮም።
በደረጃዎች I-II ሙከራዎች ላይ ያሉ ዝቅተኛ የሆነ የስኬት መጠን (ከ 12% በታች) ያላቸው ሲሆን ይህም ወደሚቀጥለው ደረጃ አልፈው ለመሄድ አያስችላቸውም።
ኣብ ፌዝ I-II ፈተነታት ዘለዉ ናይ መድሓኒት ምርጫታት ትሑት ናይ ምስኻዕ ሬት ኣለዎም (ትሕቲ12%) ብኩሎም ናየ ፈተነ ፌዛት ንክሓልፉን ተስ ኢሎም ድማ ፈቓድ ንክረኽቡ።
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ሃይድሮክሲሎሮኩዊን ከክሎሮኩዊን ይልቅ በቀላሉ ይገኛል።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሃይድሮክሲክሎሮኪን ካብ ክሎሮኪን ዝያዳ ይርከብ ።
ብዙ ሀገሮች ክሎሮኩዊንንን ወይም ሃይድሮክሎሮኩዊንን በ COVID-19 ምክንያት ሆስፒታል ውስጥ ለገቡ ሰዎች ጥቅም ላይ ቢያውሉትም ማርች 2020 ላይ መድሀኒቱ ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ለክሊኒካዊ ሙከራ እንዲውል ፈቃድ አግኝቷል።
ዋላ እኳ ብዙሓት ሃገራት ንክሎሮኪን ወይ ሃይድሮክሎሮኪን ብኮቪድ-19 ኣብ ሆስፒታል ንዝተዓቑቡ ሕሙማት ንምፍዋስ ይጥቀማሉ እንተኾና፡ ካብ መጋቢት 2020 ጀሚሩ እቲ መድሃኒት ኣብ ኣሜሪካ ብክሊኒካዊ ፈተነታት ተፈቲኑ ኣብ ተቐባልነት ኣይበጽሐን።
ምንም እንኳን ክሎሮኩይን በቻይና በደቡብ ኮሪያ እና በጣሊያን የጤና ባለሥልጣናት ለ COVID-19 ሕክምና እንዲደረግ ቢመክሩም እነዚህ ኤጀንሲዎች እና US CDC የልብ በሽታ ወይም የስኳር ህመም ላለባቸው ሰዎች ሌላ በሽታ ሊያመጣ እንደሚችል ይመከራል።
ክሎሮኪን ንፍወሳ ኮቪድ-19 ብ ቻይናውያን፡ ደቡብ ኮርያውያን ከምኡ’ውን ጣልያናውያን በዓል መዚ ጥዕና ምሕጽንታ ተገይሩሉ እዩ ።ነገር ግን እዘን ትካላትን ናይ ኣሜሪካ ማእከል ምቁጽጻር ሕምማትን ንናይ ልቢ ሕማም ወይ ሽኮርያ ዘለዎም ሰባት ተጓዳኢ ክኸውን ከም ዝኽእል’ውን ኣገንዚቦም።
ሁለቱም መድኃኒቶች በሐኪም የታዘዙ መድኃኒቶችን እና የበሽታ ቅነሳን በመነካካት በሐኪም የታዘዙ መድኃኒቶች ላይ ሰፊ ግንኙነት አላቸው።
ክልቲኦም መድሓኒታት ምስ ዝእዘዙ መድሓኒታት ኣዝዩ ጥቡቕ መስተጋብር ኣለዎም ኣብ ናይ ሕክምናዊ ዝወሰድ መጠኝን ናይ ሕማማ ናይ ምውቃዕ ዓቕሞም ድማ ፅልዋ የሕድሩ።
አንዳንድ ሰዎች ለእነዚህ መድኃኒቶች አለርጂ አላቸው ። እ.ኤ.አ ኤፕሪል 12 ቀን በብራዚል በሚገኝ አንድ ሆስፒታል የመጀመሪያ ክሊኒካዊ ምርመራ ተካሂዶ ነበር፤ ለ COVID-19 ኢንፌክሽን ከፍተኛ መጠን ያለው ክሎሮክሳይድ ክትባት ሲሰጡ ብዙ ሰዎች መደበኛ ያልሆነ የልብ ምት በመፍጠር 11 ሰዎች ለሞት ተዳርገዋል።
ሓደ ሰባት ንመድሓታት ኣላርጂክ ምላሽ ኣለዎም።ኣብ 12 ኣፕሪል፣ ኣብ ናይ ብራዚል ሆስፒታል ክካየድ ጀሚሩ ዝነበረ ፐሪሊሚናሪ ክሊኒካል ፈተነ ብዙሓት ሰባት ንኮቪድ-19 ልዑል ናይ chloroquine ዶዝ ድሕሪ ምውሃቦም ዘይስሩዕ ናይ ልቢ ውቅዒት ኣማዕቢሎም፣ 11 ሰባት ድማ ክሞቱ ብምኽኣሎም ደው ክብል ተገይሩ እዩ።
በዉሀን እና ሸንዘን የተደረጉ የቻይና ክሊኒካዊ ሙከራዎች favipiravir “በግልጽ ውጤታማ” መሆኑን ጠቁመዋል።
ኣብ ዉሃንን ሸንዘንን ዝርከብ ናይ ቻይና ክሊኒካዊ ፈተነ ፋቪፓቪር ‘’ብንፁር ዉፅኢታዊ’’ ምዃኑ ሓቢሮም።
በሼንዘን ውስጥ ያሉ 35 ህሙማን በ 4 ቀናት ውስጥ መካከለኛ ላይ አሉታዊ ምርመራ ውጤት የነበራቸው ሲሆን የህመም ቆይታው ካልተቀበሉባቸው 45 ታካሚዎች ውስጥ 11 ቀናት ነበሩ።
ካብቶም ኣብ ሸንጀን ኣብ ዉሽጢ 4 መዓልቲታት ካብቲ ቫይረስ ናፃ ዝተብሃሉ 35 ሰባት፣እቶም ዘይወሰዱ 45 ሰባት ድማ ን 11 መዓልቲታት ዝኾን ኣብ ሕማም ፀኒሖም እዮም።
ዉሀን ውስጥ በተደረገ ጥናት 240 ኒውሞኒያ ያለባቸው ታካሚዎች ፋቪፒራቪር እና ግማሽ ዩሚቬኖቪር ተሰጥቷቸው ነበር።
ኣብ ልዕሊ 240 ኒሞንያ ዘለዎም ሰባት ኣብ ዉሃን ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ ፍርቆም ፋቪፒራቪር ኵአሃቡ ከለዉ ፍርቆም ድማ ኡሚፈኖቪር ተዋሂቦም።
“የቅድመ ክሊኒክ ምርምር” የሚለው ቃል vitro እና በ vivo ውስጥ ባለው የላቦራቶሪ ጥናቶች ይገለጻል ፣ ለክትባት ፣ ለፀረ-ቫይረስ ወይም ለ monoclonal አንቲቦዲ ሕክምና የመጀመሪያ ደረጃን የሚጠቁም፣ እጩዎች በሰዎች ውስጥ ለደህንነት እና ውጤታማነት ግምገማ የላቀ የእጩነት ቅልጥፍና ከመገኘቱ በፊት እንደ ውጤታማ መጠን እና መርዛማነት ያሉ ሙከራዎች።
“ቅድመ-ክሊኒካዊ መጽናዕቲ” ዝብል ቃል ንዝኾነ ሕጹይ መድሃኒት ብዝምልከት ናይ ድሕነትን ኣድማዕነትን ግምገማ ቅድሚ ምትግባሩ ከም ንመጠንን መርዛምነትን ንክውሰን ኣብ ውሽጢ ሰብነትን ወጻኢን ሙከራታት ብምትግባር ንምምዕባል ክታበት፡ ጸረ-ቫይረስ ወይ ሞኖክሎናል ኣንቲቦድዲ ፍወሳ ብምምልካት ዝግበር ናይ ጀማራይ ደረጃ ናይ ላቦራቶሪ መጽናዕቲ ተባሂሉ ይግለጽ ።
አንዳንድ ፀረ-እንግዳ አካላት እንደ COVID-19 ሕክምናዎች በድጋሚ አላማ ላይ ሊውሉ ይችላሉ፡
ገለ ኣንቲባዮቲክሳት ከም ናይ ኮቪድ-19 መድሓኒታት ኮይኖም ደጊሞም ክቐርቡ ይኽእሉ:
እ.ኤ.አ. ማርች 2020 ፣ የ SARS-CoV-2 ቫይረስ ዋና መከላከያ ለድህረ-ኢንፌክሽን መድኃኒቶች ዓላማ መሆኑ ታውቋል።
ኣብ ማርች 2020፣ ናይ SARS-CoV-2 ቫይረስ ዋና ዕላማ ንናይ ድሕሪ ረኽሲ መድሓኒታት ዕላማ ዝገበሩ ተባሂሎም ተፈልዮም።
ይህ ኢንዛይም የቫይረሱ ሪባኖኑክሊክ አሲድ እንዲባዛ ለሚያስተናግደው ሴል አስፈላጊ ነው።
ናይቲ ተሸካማይ ዋህዮ ራይቦኑክሊክ ኣሲድ ንምርባሕ እዚ ኤንዛይም ኣገዳሲ እዩ።
ሳይንቲስቶች ኢንዛይሙን ለማግኘት በጥር 2020 የቻይና ተመራማሪዎች የታተመውን ጂኖም ተጠቅመው ዋነኛውን ፕሮቲን ለይቶ ለማውጣት ተጠቀሙበት።
ነቲ ነፍሳዊ ቀመም ንምርካብ፡ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ብ ቻይናውያን ተመራመርቲ ኣብ ጥሪ 2020 ዝተሓተመ ሕነት-ሰረት ነቲ ቀንዲ ናይ ፕሮቲን ነፍሳዊ ቀመም ንምፍላይ ተጠቂሞምሉ ።
እንደ አንድ ሊሆን የሚችል የጥምረት ሕክምና በ 2020 ዓለም አቀፍ ትብብር ፕሮጀክት ሁለት ምዕራፍ III ዘርፎች በጋራ ጥቅም ላይ ይውላሉ።
ከም ሓበራዊ ሕክምና፣ ኣብ ክልተ ፌዛት III ናይ 2020 ዓለምለኻዊ ናይ ጥንካረ ፕሮጀክት ናይ ኮቪድ-19 ብሓባር ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም።
በቻይና ውስጥ የተደረገው የተቀናጀ lopinavir እና ritonavir የመጀመሪያ ጥናት ለ COVID-19 በሚታከሙ ሰዎች ሆስፒታል ውስጥ ምንም ውጤት አላገኘም።
ኣብ ሕዋስ ናይ ሎፒናቪርን ሪቶናቪርን ኣብ ቻይና ዝተገብረ መባእታዊ መጽናዕቲ ኣብ ብሰንኪ ኮቪድ-19 ሆስፒታል ዝኣተዉ ሰባት ውጽኢት ዘይብሉ ኮይኑ ተረኺቡ ።
መድሀኒት ማቀነባበሪያ (በተጨማሪም መድሃኒት መልሶ ማቃመም ፣ እንደገና ማሰራጨት ፣ እንደገና ማደስ ወይም ቴራፒዩቲካል ማብሪያ በመባልም ይታወቃል) ቀደም ሲል ከተሰራበት የተለየ የተፈቀደ መድሃኒት ለመድገም የተፈቀደ መድሃኒት ነው።
b'Drug ደጊምካ ምመሕያሽ (ናይ መድሓኒት ደጊምካ ንካልእ ዕላማ ምውዓል፣ ሪ -ፕሮፋይሊንግ፣ ንካልእ ስራሕ ምውዓል ወይ ናይ መድሓኒት ምቕያር እውን ተባሂሉ ይፍለጥ) ንካልእ ሕማም ወይ ናይ ጥዕና ኩነታት ክሕክም ኣፍልጦ ዝተወሃቦ መድሓኒት ንካሌእ ሕማ ክውዕል ምግባር ማለት እዩ።
ይህ በአሁኑ ወቅት ደህንነቱ የተጠበቀ እና ውጤታማ የ COVID-19 ሕክምናዎችን ለማዘጋጀት እየተደረገ ያለ ሳይንሳዊ ምርምር አንድ መስመር ነው።
እዚ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣድማዕነቱን ድሕነቱ ዘተኣማምንን ናይ ኮቪድ-19 ፍወሳታት ንምምዕባል ክትትል ዝግበረሉ ሓደ መስመር ናይ ሳይንሳዊ መጽናዕቲ እዩ።
ሌሎች የምርምር አቅጣጫዎች የ COVID-19 ክትባት እና ፕላዝማ ማስተላለፍን የሚያካትት ነው። SARS-CoV-2 66 የሚያክሉ መድሃኒት ሊሆኑ የሚችሉ ፕሮቲኖች ያሉት ሲሆን፣ እያንዳንዱ ደግሞ ብዙ የሆነ ከሊጋንድ ጋር የሚያያዙ ቦታዎች አሉት።
ካልኦት ናይ መጽናዕቲ ኣንፈታት ናይ ኮቪድ -19 ክትባት ምምዕባልን ኮንቨልሰንት ፕላስማ ትራንስፊዩዢንን የካትቱ።SARS-CoV-2 66 ዝኾኑ መድሓኒት ክስርሖም ዝኽእሉ ፕሮቲናት ኣለዉ፣ ሕድሕዶም ብዙሓት ሊጋንድ መትሓዚ ሳይታት ኣለዎም።
አነዚህን የግድ የሆኑ ስፍራዎች መመርመር ምክንያታዊ የሆነ ውጤታማ የሆነ ጸረ ቫይረስ መድሀኒትን ለ COVID-19 ፕሮቲኖች ማቅረብን የሚያካትት ነው።
መላገቢ ቦታታት ምምርማር ኣንጻር ኮቪድ-19 ፕሮቲናት ኣድማዒ ዝኾነ መድሃኒት ንምምዕባል ሓቀኛ ዝኾነ ዕቅድ የቕርብ።
በጣም አስፈላጊ ከሆኑት የ SARS-CoV-2 ዓላማዎች ፕሮቲኖች ፓፐይን የመሰሉ ፕሮቲኖች፤ RNA ጥገኛ አር ኤን ፖሊሜል፣ ሄሊሲስ፣ ኤስ ፕሮቲን እና ADP ribophosphatase ናቸው።
ካብ ናይ SARS-CoV-2 ዕላማ ዝግበሩ ፕሮቲናት ኣዚዮም ጠቐምቲ ፓፓይን-ዓይነት ፕሮቴዝ፣ RNA ጽግዕተኛ RNA ፖሊመሬዝ፣ ሄሊኬዝ፣ S ፕሮቲንን ADP ራይቦፎስፊቴዝን እዮም።
Hussein A A፣ et al በርካታ የእጩ ውህዶችን ያጠኑ ሲሆን በኋላ ላይ ክሊኒካዊ ጥናቱ የሚመከር አንድ ጠንካራ የፀረ-SARS-CoV-2 መድሃኒት እድገትን ለማፋጠን እንዲቻል ከፍተኛ ጥራት ካለው የፀደቁ መድኃኒቶች ጋር አመሳስሎ ያጠናከረና የተተነተነ ነው።
Hussein AA, et al ዝተፈላለዩ ኮምፓውንድታት ኣጽኒዑ ድሕሪኡ ድማ ምስቲ ልዑል ተመሳሳሊ ኣፍልጦ ዝተወሃቦ መድሓኒት ናይ ብቑዕ ጸረ -SARS-CoV-2 መድሓኒት ምዕባለ ኣብ ቅድመ ክሊኒካዊ መጽናዕቲ ኣብ ክሊኒካል መጽናዕቲ ንድፊ ክውስኽን ክገብር ድማ ክኢሉ።
ክሎሮኪን አንዳንድ የሰውነት በሽታን የሚያዳክሙበሽታዎችን ለመከላከል የሚያገለግል ፀረ-ወባ መድኃኒት ነው።
ክሎሮክዊን ናይ ዓሶ መድሓኒት ኮይኑ ንሓደሓደ ኣዉቶኢምዩን ሕማማት እዉን ይጥቀም እዩ።
ማርች 18 ላይ የአለም ጤና ድርጅት ክሎሮኩዊን እና ግንኙነት ያለው ሃይድሮክሎሮኩዊን እንደ ትብብር ክሊኒካዊ ሙከራ ምርመራ ከሚደረግባቸው አራት መድሀኒቶች ውስጥ ተመድበዋል።
ብመጋቢት 18 ዓለማዊ ውድብ ጥዓና ክሎሮኪንን ምስኡ ዝዛመድ ሃይድሮክሲክሎሮኪንን ካብቶም ኣርባዕተ ከም ኣካል ስምረት ክሊኒካዊ ፈተነታት ዝተጸንዑ መድሃኒታት ከምዝኾኑ ኣፍሊጡ።
የኒውዮርክ ገዥ Andrew Cuomo የኒውዮርክ ግዛት የክሎሮኪን እና የሃይድሮክሎሮክሪን የሙከራ ሂደት መጋቢት 24 ቀን እንደሚጀምር አስታውቀዋል። እ.ኤ.አ. መጋቢት 28 እ.ኤ.አ. FDA የሃይድሮክሎክላይን ሰልፌት እና ክሎሮክሳይን ፎስፌት በአስቸኳይ ጊዜ አጠቃቀም ፈቃድ (ዩኤስኤኤ) ስር እንዲጠቀሙ ፈቅደዋል።
ናይ ኒው ዮርክ ኣማሓዳሪ Andrew Cuomo ናይ ኒው ዮርክ ግዝኣት ናይ chloroquine ን hydroxychloroquine ን ፈተነ ኣብ 24 ማርች ከምዝጅምር ሓቢሮም።ኣብ 28 ማርች፣ FDA ናይ hydroxychloroquine sulfate ን chloroquine phosphate ን ኣብ ትሕቲ ሃንደበታዊ ጥቕሚ ፈቓድ (EUA) ንምጥቃም ፈቓድ ሂቡ።
ሕክምናው በ FDA ክሊኒካዊ ሙከራዎች ሂደት ያልፀደቀ ሲሆን በአውሮፓ ህብረት ውስጥ በሆስፒታል ቢተኙም በክሊኒካዊ ሙከራ ሕክምና ለማግኘት ለማይችሉ ታካሚዎች ድንገተኛ አገልግሎት እንደ ሙከራ ሕክምና እንዲያገለግል ብቻ ተፈቅዶለታል።
እቲ ፍወሳ ብ ክሊኒካዊ መጽናዕትታት ናይ ምቁጽጻር መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ ተቐባልነት ዝረኸበ ኣይኮነን ከምኡ’ውን ብ ናይ ህጹጽ እዋን ፍቓድ ኣብ ሆስፒታል ደቂሶም ኣብ ክሊኒካዊ ፈተነታት ግን ፍወሳ ክረኽቡ ንዘይከኣሉ ሕሙማት ከም ናይ ሙከራ ህጹጽ ፍወሳ እዩ ተፈቒዱ ።
CDC እንደሚለው ከሆነ ሀይድሮክሲ ክሎረሉዊንን ለ ፕሮፕላክሲስ “መጠቀም፣ መመጠን እና ጊዜው ወይም የ SARS-CoV-2 ህክምና” እስካሁን ድረስ አልተወሰነም።
CDC ‘’ንSARS-CoV-2 ኢንፌክሽን ሃይድሮክሲክሎሮክዊን ከም መከላኸሊ ወይድማ ከም መድሓኒ ከምዝከኣል’’ ገና ኣይተሰረተን ኢሉ።
ሐኪሞች "ሌላ አማራጭ ከሌለ" መድኃኒቱን እንደሚጠቀሙ ተናግረዋል።
ዶክተራት “ካልእ ኣማራጺ ምስ ዘይህልው” ነቲ መድሃኒት ከም ዝጥቀሙሉ ሓቢሮም ኣለዉ።
በኢስታንቡል የሚገኘው የቱርክ የምርምር ቡድን ከዚንክ፣ ከቫይታሚን ኤ፣ ከቫይታሚን ሲ እና ከቫይታሚን ዲ ጋር ተያይዞ ክሎሮይን አጠቃቀም ላይ አነስተኛ ጥናት እያካሄደ ነው።
ኣብ ኢስታንቡል ናይ ቱርኪ ናይ መጽናዕቲ ጉጅለ ንእሽተይ ምጽናዕቲ ኣብ ኣጠቓቕማ ክሎሮኪን ምስ ዚንክ፡ ቫይታሚን ኤ፡ ቫይታሚን ሲ ከምኡ’ውን ቫይታሚን ዲ የካይድ ኣሎ ።
በዱክ ዩኒቨርስቲ እና በኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ትላልቅ ጥናቶች እየተካሄዱ ናቸው።
ኣብ ዱክ ዩኒቨርሲቲ ን ኣብ ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ( University of Oxford)ን ዓባይቲ መፅናዕቲታት እናትኻየዱ ይርክቡ።
የ NYU Langone ሜዲካል ትምህርት ቤት hydroxychloroquine ለመከላከል አገልግሎት አጠቃቀም እና ውጤታማነት ላይ ፍተሻ እያካሄደ ነው።
NYU Langone ናይ ሕክምና ቤት ትምህርቲ ንናይ hydroxychloroquine ምክልኻል ኣጠቓቕማ ናይ ደሕንነትን ብቕዓትን ፈተነ የካይድ ኣሎ።
በዉሀን እና በሼንዘን ያሉ የቻይና ክሊኒካዊ ሙከራዎች favipiravir “በግልጽ ውጤታማ” እንደሆኑ ያሳያሉ።
ናይ ቻይና ክሊኒካል ፈተነታት ኣብ ውሃንን ሺንዘንን favipiravir "ብግልጺ ብቑዕ" ከምዝኾነ ኣርእዮም።
በ ሸንዘን ውስጥ ያሉ 35 ሕመምተኞች በ 4 ቀናት ውስጥ መካከለኛ ላይ አሉታዊ ምርመራ ውጤት የነበራቸው ሲሆን የህመም ርዝማኔው ካልተቀበሉባቸው 45 ታካሚዎች ውስጥ 11 ቀናት ነበሩ።
ኣብ ሸንጀን ኣብ ዉሽጢ 4 መዓልቲታት ካብቲ ቫይረስ ናፃ ዝተብሃሉ 35 ሰባት፣እቶም ዘይወሰዱ 45 ሰባት ድማ ን 11 መዓልቲታት ዝኾን ኣብ ሕማም ፀኒሖም እዮም።
በሳንባ ምች በ 240 በሽተኞች ላይ በዉሀን በተደረገው ጥናት ግማሹ favipiravir የተሰጣቸው ሲሆን ግማሾቹ ደግሞ umifenovir የተሰጣቸው ናቸው።
ኣብ ውሃን ኣብ 240 ኒሞንያ ዘለዎም ሕሙማት ዝተገበረ መጽናዕቲ፣ ፍርቆም favipiravir ፍርቆም ድማ umifenovir ክዋሃ ተገይሩ።
የኢጣሊያ መድሃኒት ኤጀንሲ ለህክምናው ድጋፍ አሁን ያለው ማስረጃ እጅግ አናሳ እና የመጀመሪያ መሆኑን ለህዝቡ አስታውሷል።
ናይ ጣልያን ፋርማሲቲካዊ ትካል ነቲ መድሃኒት ዝድግፍ ህሉው መርትዖ መባእታዊን ዘይእኹልን ከም ዝኾነ ንህዝቢ ኣዘኻኺሩ።
እ.ኤ.አ. ሚያዚያ 2 ቀን ጀርመን መድሃኒቱን ከጃፓን ገዝታ እንደምታከማችና መድሃኒቱን የ COVID-19 ታማሚዎችን ለማከም ወደሚውልባቸው ወደ ዩኒቨርስቲ ሆስፒታሎች ለማድረስ የጦር ሃይሉን እንደምትጠቀም ገልጻለች።
ኣብ መጋቢት 2, ጀርመን ነቲ መድሃኒት ካብ ጃፓን ንምእካብ ከምእትገዝኦን ናብ ሕሙማት ኮቪድ-19 ዝሕከሙሉ ሆስፒታላት ዩኒቨርሲቲ ንምዝርጋሕ ሰራዊት ከም ትጥቀምን ኣፍሊጣ።
የደቡብ ቻይና Morning Post እንደተናገረው Shinzo Abe መድሃኒቱን በመግዛት ለTrump አስተዳደር ድጋፍ እንደሚያደርጉ ተናግረዋል። ቫይረሱ በበዙበት እና በከባድ ህመሞች ላይ መዳኒቱ ውጤታማ ላይሆን ይችላል።
ናይ ደቡብ ቻይና ቁጽጽር ፖስት ከምዝበሎ፣ Shinzo Abe ብዛዕባ እቲ መድሓኒት ምዕዳግ ንናይ ትራምፕ ምምሕዳር ኣቕርቦታት ከምዘቕረበ ሓቢሩ።እዚ መድሓት ኣብ ከበድቲ ኬዛት ክንድቲ ዘይክጠቅም ይኽእል እዩ እቲ ቫይረስ ኣዝዩ ስለዝባዛሕ።
እርጉዝ ሴቶችን ወይም ለመፀነስ በሚሞክሩ ሰዎች ለመጠቀም ደህና ላይሆን ይችላል።
ብ ጥኑሳት ውይድማ ጥንሲ ንምሓዝ ብዝምኩራ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ጥቅሚ ምውዓሉ ውሑስ ዘይክኽውን ይኽእል።
አንድ የፀረ-ቫይረስ ሎፔናቪር እና ritonavir ጥምረት / lopinavir / ritonavir (Kaletra) የተባለ አንድ ጥናት "ምንም ጥቅም አልተገኘም" የሚል ድምዳሜ ላይ ደርሷል።
ሓደ መጽናዕቲ ኣብ ሎፒናቪር/ሪቶናቪር(ካሌትራ) ዝተገብረ፡ ውህደት ናይ ጸረ-ቫይረስ መድሃኒታት ሎፒናቪርን ሪቶናቪርን ”ምንም ጥቕሚ ከምዘነበሮም” ደምዲሙ ኣሎ ።
መድኃኒቶቹ ወደ ፕሮስቴት በማያያዝ ከመባዛት ኤች አይ ቪን ለመግታት የተቀየሱ ነበሩ።
እዞም መድሓኒታት HIV ምስ ፕሮቴዛት ብምትሕሓዝ ከይባዛሕ ዝኽእልክሉ እዮም።
በኮሎራዶ ዩንቨርሲቲ ውስጥ ያሉ የምርምር ቡድኖች መድሀኒቶችን በማሻሻል ከ SARS-CoV-2 ፕሮቲስ ጋር ግንኙነት ያለውን ኮምፓውንድ ለመፍጠር እየሞከሩ ነው። በሳይንሱ ማህበረሰብ ውስጥ ብዙ ነቀፋዎች ያሉ ሲሆን ይህን ለ HIV/AIDS ተብለው የተሰሩ መድሀኒቶችን ለመቀየር ግብአቶችን በማጥፋት ምክንያት ነው።
ኣብ ኮሎራዶ ዩኒቨርሲቲ ኣጽናዕቲ ጉጅለ ምስ ናይ SARS-CoV-2 ፕሮቴዝ ዝተሓሓዘ ኮምፓውንድ ንምፍጣር መድሓኒታት ከመሓይሹ ይፍትኑ ኣለዉ።ኣብቲ ናይ ሳይንትፊክ ማሕበረ ሰብ ን HIV/AIDS ጥራሕ ተባሂሎም ዝማዕበሉ መድሓኒታት ንካልእ ዓላማ ንምውዓል ሪሶርስታት ይውዕሉ ኣለዉ ብዝብል ነቐፌታ ኣሎ።
የአለም ጤና ድርጅት ሎፒንቪርን በአለም አቀፍ ትብብር ሙከራ ላይ ሞክሮት ነበር።
WHO lopinavir/ritonavir ኣብቲ ዓለምለኻዊ ናይ ጥንካረ ፈተነ ኣካተትዎ።
ሬምዴሲቪር በጊሊድ ሳይንሶች የጎለበተ ሲሆን እንደ ኢቦላ ቫይረስ በሽታ ኢንፌክሽን ነው። ጊሊድ ሳይንስስ በቀጣይነት ሬምዲስቪር ጸረቫይረስ የሚሆን አቅም በቪትሮ፣ ብዙ ፊሎ-፣ ኒውሞ-፣ ፓርሚክሶ- እና ኮሮና ቫይረሶች ውስጥ እንዳለው አውቋል።
Remdesivir ብ Gilead Sciences ንናይ ኢቦላ ቫይረስ ሕማምን ማርበርግ ቫይረስ ረኽሲን ንክከላኸል ተፈጢሩ።Gilead Sciences እዚ Remdesivir ኣንጻር ዝተፈላለዩ ፊሎ -፣ ኒሞ -፣ ማራሚክሶ -, ከምኡውን ኮሮና- ቫይረሳት ናይ ጸረ ቫይረስ ንጥፈታት ከምዘለውዎ ጸኒሖም ተረዲኦም።
የፀረ-ቫይረስ ሕክምና አንዱ ጉዳይ የበለጠ ከባድ በሽታ እና ስርጭትን ሊያስከትሉ በሚውቴሽን አማካኝነት የመቋቋም እድገት ነው።
ናይዞም ጸረ ቫይረስ መድሓኒታት ሓደ ጸገም ብሚቹዌሽን ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ምምዕባል እዩ እዚ ድማ ናብ ዝኸበደ ሕማምን ስርጭትን ከምርሕ ይኽእል እዩ።
አንዳንድ ቅድመ የቅድመ ሙከራ ጥናቶችን እንደሚያሳዩት ሬምዲስቪር ከፍተኛ የሆነ የመላመድ ዘረመላዊ ገደብ አለው። ብዙ የክሊኒካዊ ምርመራ ጥናቶች እየተደረጉ ሲሆን፣ ሁለቱ እየተደረጉ ያለት ክሊቭላንድ ውስጥ ባሉ ሆስፒታሎች ነው፤ አንደኛው መካከለኛ ደረጀ ላይ ያለ ህመም ላለባቸው ሲሆን ሌላው ደግሞ ከፍተኛ ደረጃ ህመም ላይ ላሉ ነው።
ገለ ቅድም ክብሉ ዝወጹ ቅድመ ፈተነ መጽናዕቲታት remdesivir ንምጽዋር ልዑል ጀነቲክ ገደብ ኣለዎ ኢሎም።ብዙሓት ክሊኒካል ፈተነታት ይካየዱ ኣለዉ እዮም፣ ብክሊቭላንድ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታላት ዝተኻየዱ ክልተ ሓዊሱ; ማእኸላይ ሕማም ካብ ዘለዎም ሰባት ሓደን ካብ ከቢድ ሕማም ዘለዎም ድማ ሓደ።
በ COVID-19 ተይዘው በሆስፒታል ላሉ እና በከባድ ህመም ለሚታመሙ ሰዎች ሶስት ተከታታይ ክሊኒካዊ ምርመራ ክሊኒካዊ ሙከራዎች አሉ፤ ሁለት የፕላሴቦ ቁጥጥር የሚደረግበት (ቻይና፣ ካናዳ) እና አንድ ቁጥጥር የሌለው (ጣሊያን)።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ብምኽንያት COVID-19 ከቢድ ሕማም ሒዝዎም ናብ ሕክምና ንዝኣተዉ ሕሙማት ብደም ሱር ዝወሃብ ቪታሚን ሲ ዘፅንዑ ሰለስተ ክሊኒካዊ ፈተነታት ኣለዉ። ካብዚኦም ድማ፡ ክልተ ናይ ፕላሴቦ ቁፅፅር (ቻይና፣ካናዳ) ሓደ ድማ ብዘይ ቁፅፅር (ጣልያን) ኣለዎም።
የኒውዮርክ ግዛት antibiotic azithromycin ሙከራ በመጋቢት 24 ቀን 2020 ጀመረ።
ኣብ መጋቢት 24፣ 2020 ናይ ኔውዮርክ ክልል ናይ ኣዚትሮማሲን(azithromycin ) ዝተብሃለ ፀረ-ተሃዋስያን ሙከራ ጅሚራ ኣላ።
የጃፓን ብሄራዊ የአለም አቀፍ ጤና እና ህክምና ማዕከል (NCGM) ለቴጂን አልቪስኮ (ሲክልሶናይድ) ክሊኒካዊ ሙከራ እያደረገ ነው ይህም በአፍንጫ የሚገባ የአስም ኮርቲኮስቴሮይድ ሲሆን ለኖቭል ኮሮናቫይረስ ለተያዙ ምልክት ላላሳዩ ህመምተኞች ሕክምና ነው።
ጃፓን ብሄራዊ ናይ ግሎባል ሄልዝን ሜድስንን ማእኸል (NCGM) Teijin's Alvesco (ciclesonide) ተባሂሉ ዝፅዋዕ ንኣስሚ ዝጠቅም ዝትንፈስ ኮርቲኮስቴሮይድ ናይ ኖቭል ኮሮና ቫይረስ ምልክት ገና ንዘየርአዩ ሕሙማት ከም ፈዉሲ ዝጠቅም ምዃኑ ንምምርማር ናይ ክሊኒካዊ ፈተነ ከምዝጅምር ኣፍሊጡ።
የአንጎቶኒስተን-የሚቀየር ኢንዛይም 2፣ከ 200 ታካሚዎች በከባድ ህመም ክትትል ላይ ያሉ የ 2ኛ ደረጃ የሕክምናው ውጤታማነት ሙከራ በዴንማርክ፣ ጀርመን እና ኦስትሪያ ውስጥ የሆስፒታሎች ጉዳዮች እየተካሄደ ነው።
ካብ ዴንማርክ፣ጀርመንን ኣዉስትሪያን ኣብ ሕክምና ዝርከቡ ከቢድ ሕማም ዘጋጠሞም 200 ሕሙማት ተወሲዶም ንዉፅኢታዉነት ናይ angiotensin-converting enzyme 2 ደረጃ II ፈተነ ክፅንዑ እዮም።
በካናዳ ከሚገኘው የሞንትሪያል የልብ ተቋም ተመራማሪዎች በአሁኑ ወቅት በ COVID-19 መለስተኛ ህመም የሚሠቃዩ በሽተኞችን እብጠት እና የሳንባ ምች ችግርን ለመቀነስ colchicine ሚና እያጠና ነው።
ናይ ኣብ ካናዳ ዝርከብ Montreal ናይ ልቢ ትካል colchicine ኣብ ቀሊል ኮቪድ-19 ምልክታት ዘለዎም ሰባት ናይ ፑልሙናሪ ሕልኽላኻትን ቁጠዐን ኣብ ምቕናስ ዘለዎ ግደ ኣብ ምጽናዕ ይርከቡ።
COLCORONA የተሰኘው ጥናት በ ዕድሜያቸው 40 እና ከዚያ በላይ የሆናቸው 6000 ጎልማሶችን እየመለመለ ሲሆን፣ ሰዎቹም COVID-19 እንዳለባቸው የተረጋገጡና ሆስፒታል ተኝቶ መታከም የማያስፈልጋቸው መለስተኛ ምልክቶች ታይቶባቸዋል ።
እቲ COLCORONA ተባሂሉ ዝፅዋዕ መፅናዕቲ 6000 ስኾኑ ዕድሜኦም ካብ 40 ንላዕሊ ዝኾኑ ብCOVID-19 ዝተትሓዙን ቀሊል ዝበሃል ሕክምና ዘየድልዮም ምልክታት ዘርኣዩ ሕሙማት ክምልምል ጀሚሩ።
እርጉዝ የሆኑ ወይም የሚያጠቡ እናቶች ውጤታማ የሆነ የወሊድ መከላከያ የሌላቸው ከሆነ ብቁ አይደሉም።
ጥኑሳት ወይ ጸባ ጡብ ዝዕንግላ ኣዴታት ወይ ኣድማዒ ናይ ጥንሲ መከኸሊ ኣገባብ ዘብለን ብቑዓት ኣይኮናን።
በጣሊያን ውስጥ በርካታ ፀረ-ባክቴሪያ መድኃኒቶች ምርመራ እየተደረገ ነው።
ብዙሓት ጸረ-ምርጋእ ዝኾኑ ባእታታት ኣብ ጣልያን ይፍተኑ ኣለው ።
ዝቅተኛ-ሞለኪውላዊ ክብደት ሄፓሪን በሽተኞቹን ለማከም በሰፊው ጥቅም ላይ እየዋለ ነው፣ ይህም የጣሊያን መድኃኒቶች ኤጀንሲ አጠቃቀሙን በተመለከተ መመሪያዎችን እንዲያወጣ በመጠየቅ ነው።
ቀሊል ናይ ሞለኪዩላር ክብደት ዘለዎ ሄፓሪን ብኣዝሓ ሕሙማት ንምሕካም ይጥቀም። ናይ ጣልያን ሕክምና ኤጀንሲ ድማ እዚ መምርሒ ንከሐትም ሓጊዙ።
ኤኖዛፓሪን ሶዲየም አጠቃቀምን በሚደረግባቸው 300 ታካሚዎች ላይ ባለብዙ ጥናት በprophylaxis እና በሕክምናው መድኃኒቶች ላይ የሚወሰደው የመድኃኒት መጠን በኤፕሪል 14 ቀን በጣልያን ይፋ ተደረገ።
ኣብ 300 ሕሙማት ዝተገብረ ናይ ቡዙሕ ማእኸል መፅናዕቲ ናይ ኢኖክሳፓሪን ሶድየም ከም መከላኸልን ከም መድሓንን መጠን ጥቕሚ ንኽፅናዕ ኣብ ጣልያን ኣብ ሚያዝያ 14 ተኣዊጁ።
SARS-CoV-2 ቫይረስ እንደመሆኑ መጠን እንደ MERS ፣ SARS እና የምእራብ ናይል ቫይረስ ላሉት ወረርሽኞች የተፈጠሩ የፀደቁ ፀረ-ቫይረስ መድኃኒቶችን በመድገም ላይ ያተኮረ ከፍተኛ ሳይንሳዊ ትኩረት ተደርጓል።
ሳርስ-ኮሮናቫይረስ-2 ቫይረስ ስለዝኾነ፡ ብዙሕ ስነፍልጠታዊ ኣድህቦ ኣብ ቅድሚ ዝርግሐ MERS፡SARS ከምኡ’ውን ናይ ምዕራብ ናይል ቫይረስ ማዕቢሎም ተቐባልነት ንዝረኸቡ ጸረ-ቫይረስ መድሃኒታት ዳግማይ ኣብ ዕላማ ኣብ ምእታው ክግበር ጸኒሑ ።
ሪባቪሪን፡ ሪባቪሪን በቻይና 7ተኛ እትም መመሪያዎች መስረት ለCOVID-19 ማከሚያነት ተመክሯል
ሪባቪሪን: ሪባቪሪን ከም መድሓኒት COVID-19 ኮይኑ ንኽሰርሕ ናይ ቻይና 7ይ ሕታም መምርሒ ይመክር።
Umifenovir: በቻይናውያን 7ኛ እትም መመሪያዎች መሠረት umifenovir ለ COVID-19 ሕክምና ይመከራል
Umifenovir: umifenovir ብናይ ቻይ መበል 7ይ ሕታም መሰረት ንኮቪድ-19 መሐከሚ ተመኺሩ ነይሩ
እንደ COVID-19 ህክምናዎች ሊድኑ በድጋሚ ሊውሉ እንደሚችሉ የተገኙት አንዳንድ ፀረ-እንግዳ አካላት የሚከተሉት ናቸው:
ገለ ኣንቲባዮቲክሳት ከም ንኮቪድ-19 መድሓኒት ኮይኖም ክቐርቡ ይኽእሉ እዮም ተባሂሎም ዝተፈለዩ:
Tocilizumab (ፀረ-IL -6 ተቀባይ)፡ በቻይና ጸደቀ።
Tocilizumab (ጸረ-IL-6 ተቐባሊ): ኣብ ቻይና ፈቓ ተዋሂብዎ።
በተጨማሪም ጣሊያን እና ቻይና ውስጥ የተደረጉ ሙከራዎች። Tocilizumab#COVID-19 ይመልከቱ።
ከምኡ’ውን ፈተነታት ኣብ ጣልያንን ቻይናንን ቶሲሊዙማብ#ኮቪድ-19 ን ርአ።
በእርግዝና ወቅት የሚከሰቱ ሁኔታዎች የስኳር በሽታ፣ የልብ ድካም፣ የደም ግፊት መቀነስ ወይም መጨመር በነፍሰ ጡር ሰዎች ላይ እንደሚሆኑት ተጨማሪ ተጋላጭ ሁኔታዎችን ይወክሉ ይሆናል። ካለው ውስን ውሂብ፣ በሦስተኛው ክፍለ-ጊዜ አቀባዊ ስርጭቱ ምናልባት ላይከሰት ወይም በጣም አልፎ አልፎ ብቻ ሊከሰተት ይችላል።
ኣብ እዋን ጥንሲ ዝረኣዩ ኩነታት ከም ሕማም ሽኮር፣ ናይ ልቢ ድኻም፣ናይ ደም ድፍኢት ወይ ድማ ናይ ደም ምርጋእ ልክዕ ከም ኻልኦት ንነፍሰ ፁር እዉን ተወሳኺ ሓደጋ ከምፅእ ከምዝኽእል ንፁር ኣይኮነን። በቲ ዘሎ ዉሑድ መረዳእታ ኣብ እዋን ሳልሳይ ምዕራፍ ጥንሲ ካብ ኣዶ ናብ ዕሸል ከምዘይሓልፍ ወይድማ ሓልሓሊፉ ጥራሕ ከምዘጋጥም ይግመት።
በመጀመሪያ እርግዝና ደረጃ ላይ እስካሁን ዳታ የለም።
ን ኣብ ግዜ መጀመርታ ጥንሲ ዝምልከት ዝኾነ ሓበሬታ ክሳብ ሕጂ የለን።
በእርግዝና ወቅት የ COVID-19 ኢንፌክሽን ተፈጥሮ ላይ ስለ ማንኛውም ጠንካራ መደምደሚያ ለመፍቀድ አነስተኛ ማስረጃ ነው ያለው።
COVID-19 ኢንፌክሽን ኣብ እዋን ጥንሲ ዘምፆ ሕማም ብንፁር ንምፍላጥ እኹል መረዳእታ የለን።
ለ COVID-19 አዎንታዊ ምርመራ ያደረጉት የኒው ዮርክ የ43 ሴቶች ተከታታይ የእርጉዝ ላልሆኑ አዋቂዎች ተመሳሳይ የሆነ ንድፍ አሳይተዋል 86% የሚሆኑት ቀለል ያለ በሽታ የነበራቸው ሲሆን 9.3% ከባድ በሽታ እንዲሁም 4.7% የሚሆኑት ደግሞ በጣም ከባድ የሆነውን በሽታ አዳበሩ።
ካብ ኒውዮርክ 43 ደቂ-ኣንስትዮ ብናይ ኮቪድ-19 መርመራ ናይ ኣኣዎንታ ውጽኢት ዝተረኽበን ምስ ጥንሲ ዘይብለን ተመሳሳልነት ኣርእየን ።86% ፍኹስ ዝበለ ፡ 9.3% ክብድ ዝበለ ከምኡ’ውን 4.7% ኣዛዩ ጽኑዕ ሕማም ኣርእየን ።
የፅንስ መታፈን በሁለት ውስጥ ሪፖርት ተደርጓል።
ኣስግኢ ጭንቀታት ብትክልተ ተዘጊቡ
ከሴቶቹ ውስጥ የትኞቹም ከባድ የሆነ COVID-19 ኒውሞኒያንን አላዳበሩም ወይም አልሞቱም።
ካብተን ደቂ ኣንስትዮ ዋላ ሓንቲ 'ውን ፅዑቕ ናይ COVID-19 ናይ ሳንቡእ ረኽሲ(pneumonia) ዘማዕበለት ውይድማ ዝሞተት የላን።
ሁሉም በህይወት የሚወለድ እርግዝና ነበራቸው እናም አስከፊ የሆነ የወሊድ በሽታ አልተከሰተም።
ኩሎም ብጥዕንኦም ዝተወለዱ ጥንሲታት እዮም ኔሮም ኒዮናታል ኣስፋክሽያ እውን ኣየጋጠመን።
የጡት ወተት፣ የ amniotic ፈሳሽ፣ የደም ስርና የወሊድ ጊዜ የጉሮሮ እብጠት ለ SARS-CoV-2 ምርመራ የተደረጉ ሲሆን ሁሉም ውጤቶች አሉታዊ የሆኑ ነበሩ። በ 15 ነፍሰ ጡር ሴቶች ላይ በተደረገው ጥናት አብዛኛዎቹ በሽተኞች እና ትኩሳት በተሰየሙበት ወቅት ላብራቶሪ ሲሆኑ ምርመራዎች በ 12 ታካሚዎች ውስጥ የሊምፍቶኔቶኒያ በሽታ አምጥተዋል።
ናይ ጸባ ጡብ ኣደ፡ ኣምኒዮቲክ ፈሳሲ፡ ናይ ዕትብቲ ደም ከምኡ’ውን ናይ ናጽላ ናይ ጎሮሮ ብመሓሰስያ ዝተወስዱ ናሙና ንህላወ ሳርስ-ኮቭ-2 ተፈቲኖም ኩሎም ኣሉታዊ ውጽኢት ኣርእዮም ።ኣብ ካልእ ኣብ 15 ጥኑሳት ዝተኻየደ መጽናዕቲ ድማ መብዛሕትኦም ሕሙማት ረስንን ሰዓልን ከለዎም ንናይ ላብራቶሪ መርመራታት ድማ ኣብ 12 ሕሙማት ሊምፎሳይቶፔንያ ከምዘለዎም ኣርእዩ ።
የእነዚህ ህመምተኞች የታመሙ የቲሞግራፊ ግኝቶች ቀደም ባሉት ጊዜያት እርጉዝ ካልሆኑ ህሙማን ሪፖርቶች ጋር የተጣጣሙ ነበሩ።
ናይ’ዞም ሕሙማት ውጽኢት ኮምፕዩትድ ቶሞግራፊ ምስ ዝቐደሙ ጸብጻባት ናይ ጥኑሳት ዘይኮና ሕሙማት ተቓዳዊ እዩ ።
ክትትል ከተደረገባቸው በኋላ የተከታታይ ምስሎች የሳንባ ምች እድገት አልታዩም። የሚዲያ ዘገባዎች እንደሚያመለክቱት ከ 100 በላይ COVID-19 ያላቸው ሴቶች መውለድ ይችሉ የነበረ ሲሆን በማርች 2020 ደግሞ የእናቶች ሞት አልታየም።
ድሕሪ ሕርሲ ኣብ ክትትል ዝተረኸቡ ናይ ምስሊ መረዳእታታት ዝኾነ ዓይነት ናይ ሳንቡእ ረኸሲ( pneumonia) ምዕባለ ኣየርኣዩን። ናይ ሚድያ ፀብፃባት ክምዘመላኽቱዎ ካብ 100 ንላዕሊ ዝኾና COVID-19 ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ሓሪሰን ክኾና ይኽእላ፣ ኣብ ወርሒ መጋቢት፣ 2020 ድማ ዝኾነ ዓይነት ናይ ናፅላ ሞት ኣይተፀብፅበን።
መመሪያዎቻቸው በ COVID-19 ኢንፌክሽኖች ወደ ሆስፒታል የገቡ ማንኛውም እርጉዝ ሴት ከሆስፒታል ከለቀቁ በኋላ ቢያንስ ለ 10 ቀናት የፕሮፊሊካዊ ዝቅተኛ-ሞለኪውላዊ ሄፓሪን መቀበል አለባቸው።
መምርሒኦም ድማ ዝኾነት ብ ኮቪድ-19 ተለኺፋ ኣብ ሆስፒታል ዝኣተወት ጥንሲ ዝሓዘት ሰብ ካብ ሆስፒታል ኣብ ዝተሰናበተትሉ ግዜ ብውሑዱ ን10 መዓልታት ትሑት-ሞለክዩላዊ ክብደት ዘለዎ ሄፓሪን ከም ቅድመ-መከላኸሊ ክውሰድ ይመክር።
COVID-19 በምጥ ወቅት ያለው ኢንፌክሽን የማምጣት አቅም ምን ያክል ነው በሚለው ላይ ግን እስካሁን ምንም አይነት ዳታ የለም።
ምሕማም ብኮቪድ-19 ምስ ሕርሲ ምትእስሳር ከምዘለዎ ዝገልጽ ሓበሬታ ክሳብ ሕጂ የለን ።
በCOVID-19 ከተያዘች እናት የተወለደች አንዲት ሕፃን ከተወለደች ከሁለት ሰዓታት በኋላ IgM መጠኗ ከፍ ብሎ ነበር ፣ ይህም በማሕፀን ውስጥ እንደተያዘች እና በእንዳንድ ጊዜዎች ከላይ ወደታች እንደሚተላለፍ ያሳያል።
ጭዖ COVID-19 ብተባሂሉ ኣደ ሓንቲ ሕጻን ምስ ተወልደ ምስ ክልተ ሰዓታት ድሕሪ ኣይ ጂ ኤም ደረጃ ልዕል ውሽጢ ብሕማም ከምኡውን ብሓድ፡ሓደ ኩነታት ትኽ ዝበለ ምክፍፋል ተመላስነት ድሕሪ ምምጣጥ ምናልባትነት