atepeq/tico19 huggingface dataset:
በዚያ ንግግር ውስጥ፣ ለምንጋፈጠው ነገር ትክክለኛ መልስ የሚሆነው ምን እንደሆነ እና በዚህ ጊዜ ውስጥ ድርጅታችን ያለውን ቀጣይነት ያለው ለማድረግ ምን ማድረግ አንዳለብን ስናስብ ቆይተናል።
ኣብዚ ዝርርብ እዚ፣ ነዚ ኣጋጢሙና ዘሎ ኩነታት ኣግባብ ምላሽ እዩ ኢልና ዝሓሰብናዮ ነገርን ኣብዚ ግዜ እዚ እቲ ድርጅት ቀጻሊነት ክህልዎ እንታይ ክንገብር ከምዘለናን ኣብ ግምት ኣእቲና።
በከፍተኛ ሁኔታ ጭንቀትን ማስወገድ እና ለረጅም ጊዜ ተልእኳችንን ማስቀጠል ፈልገን ነበር።
ብዓብይኡ ጭንቀት ኣወጊድና ተልእኾና ንነዊሕ ግዘ ክንሕግዝ ኢና ደሊና።
መልሰው መደወል የሚፈልጉ ከሆነ ምንም ችግር የለውም።
መሊስኩም ክትድውሉ ትደልዩ እንተኾይንኩም፣ ጸገም የብሉን።
ለሁሉም ሰራተⶉች፣ ስራ-ተቋራጮችና ጊዜያዊ ሰራተኞች:
ንኩሎም ስታፋት፣ ኮንትራክተራትን ናይ ኮንትራት ሰራሕተኛታትን:
እለታዊ የሚጠበቅብን የስራ ሰአት ወደፊት ግልጽ እስከሚደረግ ድረስ በቀን ለ 4 ሰዓት ወይም በሳምንት ለ 20 ሰዓታት ይሆናል።
መዓታዊ ናይ ስራሕ ትጽቢታትና ኣብ መዓልቲ 4 ሰዓታት ዝኾኑ እዮም፣ ወይ 20 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ክሳብ ካልእ ሓበሬታ ዝወሃብ።
የእረፍት ጊዜ ነው እያልን አይደለም - የተለመደውን የስራ ሰዓት ተከትለው ተጨማሪ ሰዓት መስራት የሚችሉ ከሆነ፣ ተልእኮው ሊጠቅምዎ ይችላል።
በዓል ኣይኮንናን ንእውጅ ዘለና - ልዕሊ ልሙዳት ሰዓታት ክትሰርሑ ትኽእሉ እንተኾይንኩም፣ እዚ ተልእኾ ክጥቀመኩም ይኽእል እዩ።
ነገር ግን አለማችን አሁን ወዴት እንደምትሄድ መገመት የማይቻል ሲሆን፣ ለቤተሰቦችዎ እንክብካቤ ማድረግም ሆነ፣ ሱቅ መሄድ ወይም ሀኪም ቤት መሄድ ቢያስፈልግዎ የእርስዎ ደህንነት ለእኛ ቅድሚያ የሚሰጠው ነገር ነው።
እንተኾነ ግን፣ ዓለም ኣብዚ ግዘ እዚ ምግማታ ከቢድ እዩ፣ ንትፈትውዎም ሰባት ንምክንኻን ኮነ፣ ግሮሰሪ ንምዐዳግ፣ ወይ ናብ ዶክተር ንምኻድ፣ ደሕንነትኩም እዩ ንሕና ቅድሚያ ንህቦ።
የእርስዎን ሰዓት አንከታተልም።
ግዜኹም ኣብ ምክትታል ኣይክናን ዘለና
የሚያምዎ ከሆነ፣ ስራ አይስሩ።
እንድሕር ሓሚምኩም ናብ ስራሕ ኣይትኺዱ።
ይህ ሊባል አያስፈልግም እኛ ግን እንለዋለን።
እዚ ብዘይ ምባል ምርዳእ ዝከኣል ነገር እዩ፣ ግን ንብሎ ኣለና።
ምንም አይነት የህመም ቀን ወይም PTO አያስፈልግም - ለአስተዳደር ሰራተኛው መንገር እና ቡድንዎ ቀን መቁጠሪያዎችን እና መርሃ ግብሮችን በመከለስ ቁልፍ የስራ ክፍሎች ሽፋን እንዳላቸው ማረጋገጥ ብቻ ነው የሚጠብቅብዎት።
ናይ ሕማም መዓልቲታት ወይ PTO ኣድልዩን - ንማናጀርኩም ንገርዎ ጉጅለኹም ድማ ካላንደሮም ንከስተኻኽሉ ሓግዝዎም እቶም ናይ ስራሕ ቦታታት ምሽፋኖም ንምርግጋጽ ድማ መደብ ኣውጽኡ።
(የኮቪድ-19 ምርመራ ውጤትዎ ፖዘቲቭ ከሆነ፣ እባክዎ በድጋፍ እንዲረድዎት እንዲሁም የእርስዎ ጉዳይ ከአስተዳደሩ ተገቢ የሆነ ትኩረት ማግኘቱን እንዲያረጋግጥልዎ ለብሪያን ያሳውቁ)።
(ኮቪድ-19 ፖዚቲቭ እነተተባሂልኩም፣ ን Bryan ናይ T&amp;C Ops ክፈልጥ ግበረርዎ T&amp;C ሓገዝ ክትረኽቡን ኩነታትኩም ድማ ካብቲ ማኔጅመንት ዝግበኦ ትኹረት ንክረክብ ክሕግዘኩም እዩ)።
በየሰዓቱ ሰዎች ሙሉ በሙሉ ይከፈላቸዋል።
ብሰዓት ዝሰርሑ ሰባት ሙሉእ ብሙሉእ ክኽፈሉ እዮም።
ከዚህ በፊትም ያልን ሲሆን፣ ለኮንትራክተሮቻችን እና የዓአት ሰራተኞቻችን ያለንን መስጠት እንቀጥላለን።
ምስ ኮንትራክተራትናን ሰዓታዊ ስታፍ መሳርሕትናን ዝኣተናዮ ቃል ክነኽብር ኢና።
በመደበኛ ሁኔታ በሚሠሩበት ሰዓት ሁሉም ሰው ክፍያ ይከፈለዋል።
ኩሉ ሰብ ብመሰረት እቲ ኣብ ልሙድ ኩነታት ዝነበረ ኣብ ስራሕ ዘወዕሎ ሰዓት ክፍሊት ይፍጸመሉ።
ይህም በሕመም ምክንያት መስራት ካልቻሉም የሚያካትት ነው።
እዚ ድማ እንተሓሚምኩምን ናብ ስራሕ ክትከዱዘይትኽእሉ እንተኾይንኩምን የጠቓልል።
መሥራት ከፈለጉ፣ እናግዝዎታለን።
ክትሰርሑ ትደልዩ እንተኾይንኩም፣ ክንሕግዘኩም ኢና።
ብዙ ሰዎች ስራን የሚጠቀሙበት ጭንቀታቸውን በዙሪያቸው ካለው አለም ለማስተላለፍ ነው።
ብዙሓት ሰባት ንስራሕ ኣብ ዘለናዮ ዓለም ንዘሎ ጭንቀት መወገዲ መንገዲ ጌሮም ይጥቀምዎ።
የምንሰራው ስራ ከፍተኛ ውጤት በተለይ እንደዚህ ባለ ጊዜ ሊያስገኝ ይችላል።
እንሰርሖ ስራሕ ኣዝዩ ዘዕገብ ውጽኢት ዘለዎ ክኾን ይኽእል እዩ፣ ብፍላይ ኣብ ከምዚ ዓይነት ግዘ።
እንደገና ይህ ራስዎን ስለመንከባከብ ነው።
ሐዚ'ውን፣እዚ ብዛዕባ ን ዓርስኻ ምክንኻን እዩ።
የእኛ ጥያቄ ከአስተዳደርዎ ጋር ንግግር በማድረግ ምን መጠበቅ እንዳለብን እና መዘጋጀት እንድንችል ማድረግ ነው።
ምስ ማናጀርኩም ክትርዳድኡ ኢና ንሓተኩም፣ እንታይ ክንጽበ ከምዘለና ፈሊጥና ንክንዳሎ ምእንታይ።
አንዳንድ ስራዎች አስፈላጊ እንደሆኑ ይቆጠራሉ።
ገለ ስራሕቲ ወሰንቲ ተባሂሎም ይምደቡ።
ማድረግ ልንቀጥላቸው የሚያስፈልጉ አንዳንድ ነገሮች አሉ።
ምግባር ክንቅጽሎም ዝግብኡ ሓደሓደ ነገራት ኣለዉ።
የ SRE፣ HR አሰራሮች፣ ትረስት እና ደህንነት እና ፈንድ አሰባሳቢ ቡድኖች (ከሌሎች መሃል) ተጨማሪ ድጋፍ ሊፈልግ የሚችል በጣም ወሳኝ ስራን ያከናውናሉ።
SRE, HR Ops, Trust &amp; Safety፣ ከምኡውን ፈንድ መተኣኻኸብቲ ጉጅለታት (ምስ ካልኦት) ተወሳኺ ሓገዝ ዘድልዮ ወሳኒ ስራሕ እንዳሰርሑ ይርከቡ።
በሁሉም ክፍሎች ውስጥ አሁን ያለውን አላማ እና ትኩረት ለአላማችን የግድ የሚያስፈልግ በሆነው ነገር ላይ ለማድረግ የሚያስችል ሂደት እንጀምራለን።
ናይዚ ግዘ እዚ ዕላማታት ንምኽላስን ንተልእኾና ዋና ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር ንምሕጋዝ ብዝብል ትኹረትና ንምቕያርን ከይዲ ንጅምር ኢና።
ለሁላችንም ብዙ ስራ ያለን ሲሆን፣ ሁላችንም በጣም በሚያስፈልገው ነገር ላይ ትኩረት እናደርጋለን።
ኩላትና ክንገብሮ ዝግባእ ብዙሕ ነገር ኣሎ፡ ኣብቶም ኣዝዮም ኣድለይቲ ዝኾኑ ፕሮጀክቲታት ጠመተ ክንገብር ኢና።
መዘግየት አሁን ላይ ጉዳት የለውም።
ሕዚ ቀስ ምባል ጸኒሑ ኣይጎድእን።
ይህ ወረርሽኝ ካለፈ በኋላ የዘገዩ ስራዎችን ለመጨረስ የስራ ሰዓትን እጥፍ የማድረግ እቅድ የለንም።
እዚ ለበዳ እዚ ምስ ሓለፈ “ንምርካብ ክልተ ዕጽፊ ንምኻድ” ኣይተለምናን ኣለና።
በአሁኑ ጊዜ ተጨባጭነት የሌላቸው ቀነ ገደቦችን ለማሳካት ተጨማሪ ሰዓት ስራ ለመስራት አይጠብቅብዎትም።
ናይ ሰዓት ገደባት ንምኽባር ተወሰኽቲ ሰዓታት ክትሰርሑ ትጽቢት ኣይግበረኩምን።
ሁኔታዎች እንደተቀየሩ የምንቀበል ሲሆን፣ አዳዲስ ኢላማዎችን እና የጊዜ መስመሮችን በሚያስፈልግ ጊዜ ለማስቀመጥ እንሰራለን።
ገለ ነገራት ከምዝተቐየሩ ንቕበል፣ ሓደሽቲ ዕላማታትን ግዘ ገደባትን ንምድላው ድማ ንሰርሕ ኣድላዪ እንተኾይኑ።
በ APP (አመታዊ እቅድ) ላይ ምን ይፈጠራል?
ነቲ APP (ዓመታዊ ትልሚ) እንታይ የጋጥሞ?
አዲስ ከሆነው እውነታችንና እለታዊ የስራ ሰአታችን ጋር ለመላመድ፣ የ2020-2021 አመታዊ እቅዳችን የሚሳካበትን ጊዜ ማስተካከል ይጠበቅብናል።
ናብዚ ሓድሽ ነባራዊ ዓለምና ንምእታውን ናይ መዓልታዊ ናይ ስራሕ ሰዓታት ንምስትኽኻልን፣ ናይ 2020-2021 ዓመታዊ ትልሚና ዝርከበሉ ግዘ ገደብ ክነስተኻኽል ንሓስብ ኣለና።
አላማችን የ 2019-2020 እቅዳችን ይራዘም ዘንድ መጠቆም ሲሆን ይህ ሰራተኞች የግድ የሆኑ ስራዎችን ቅደም ተከተል በማስየኣዝ፣ ራሳቸውን እንዲንከባከቡ፣ ቤተሰቦቻቸውን እንዲንከባከቡ ያደርጋል ይህ ደግሞ የተቀነሰ ሰዓት መስራት ለሚፈልጉ ሰዎች ፍላጎታቸውን የሚያሟላላቸው ነው።
ዕላማና ናይ 2019-2020 ትልሚና ምንዋሕ ሓሳብ ምቕራብ እዩ እዚ ድማ ሰራሕተኛታት ወሳኒ ስራሕ፣ ዓርሶም ምክንኻንን፣ ዝፈትውዎም ሰባት ምክንኻንን ቅድሚያ ንክህቡ ዝፈቅድ ደጀት ንምፍጻም እኹል ግዜ ይህብ ከምኡውን ኣብ ዝቅጽል ዝተወሰኑ ሰሙናት መደቦም ተቐኒሱ ክሰርሑ ዝደልዩ ንምምዳብን እዩ።
ይህ የጊዜ ማራዘም በከፍተኛ ደረጃ አሁን ያለውን የእቅድ ጫና እና ግፊት በመላው ድርጅት ላይ የሚቀንሰው ነው።
እዚ ናይ ግዘ ገደብ ምንዋሕ ናይዚ ግዘ እዚ ዘተተለሙ ናይ ስራሕ ጽዕንቶታትን ጸቕጢታትን ኣብ መላእ እቲ ድርጅት ብሓይሊ ይቕንስ።
በሚቀጥለው ሳምንት ሰራተኞቻችንን ለቦርዱ የምናሳወቅ ሲሆን ተወካዮች እና ቡድኖች ቀጥሎ ያለው ደረጃ መረጃው እንደደረሰን ወዲያው ምን እንደሆነ እንዲያውቁ እናደርጋለን።
ፕሮፖዛልና ናብቲ ቦርድ ኣብ ቀጻላይ ሰሙን ክነቕርብ ኢና ፈቓድ ምስረኸብና ድማ ኣብ ቀጻላይ ስጉምቲና ተወከልቲን ጉጅለታትን ብዝምልከት ክነሐድሶ ኢና።
በዚህ ጊዜ ውስት የ APP ቡድን ስላሳያችሁት አመራር እናመሰግናለን።
ን APP ጉጅለ ንናይዚ መሪሕነትኩም ነመስግን።
የቢሮ ሁኔታ፣ ተጋላጭነት እና ጽዳት
ናይ ቤት ጽሕፈት ኩነታት፣ ተቓላዕነትን ምጽራይን
ባለፈው ሳምንት፣ አንደኛው SFን መሰረት ያደረገ የስራ ባልደረባችን ለ COVID-19 ቫይረስ ተጋልጦ ሊሆን እንደሚችል ተገንዝበናል።
ዝሓለፈ ሰሙን፣ ካብቶም SF-መሰረት ዝገበሩ መሳርሕትና ሓዲኡ ንኮቪድ-19 ተቓሊዑ ክኸውን ከምዝኽእል ፈሊጥና።
ነገር ግን፣ ከጥንቃቄ ብዛት፣ ቫይረስ አስወጋጅ ሰራተኞችን ለሳንፍራንሲስኮ ቢሮ ቀጥረናል።
እንተኾነ ግን፣ ካብ ናይ ጥንቃቐ ኣድላይነት ዝተለዓለ፣ ናይ ኣንቲቫይረስ መጽረዪ ጉጅለ ቆጺርና ኣብ ናይ ሳንፍራንሲስኮ ቤት ጽሕፈት ዘለዉ ቦታታት ዲስኢንፌክት ንክገብሩ ኣትዮም ኣለዉ።
እያንዳንዱን ወለል ሆስፒታል ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውለውን አይነት ቫይረስ ማስወገጃ ድብልቅ በመጠቀም ከኢንፌክሽን ነጻ እንዲሆን አድርገዋል፣ ይህም አንግዳ መቀበያውን እና የእኛን ወለል የሚደርሱትን የአሳንሰር ባንኮችን ጨምሮ ነው።
ናይ ሆስፒታል ደረጃ ጸረ ቫይረስ ብጽባጽ ተጠቒሞም ኩሉ ዝንካእ ቦታ ዲስኢንፌክት ጌሮምዎ፣ ነቲ ሎቢን ናብ ደብሪና ዝመጹ ናይ ሊፍት ባክታትን እውን ከይተረፈ።
ህንጻው የራሱን የእንክብካቤ ሂደት የተከራዮችን ደህንነት የሚያስጠብቅ ምርቶቸን ጥቅም ላይ በማዋል ነው።
እቲ ህንጻ ናይ ስራሕተኛታቱ ድሕንነት ድጋፍ ዝህቡ ናይ ባዕሉ ናይ ድሕንነት ሰራሕተኛታት ኣብ ምቑጻር ይርከብ
ለመመለስ በምንወስንበት ጊዜ ቢሮው ሙሉ በሙለ ዝግጁ እንደሚሆን እምነት አለን።
ክንምለስ ክንውስን ከለና ቤት ጽሕፈትና ብኣግባቡ ዝተዳለወ ከምዝኸውን ርግጸኛታት ኢና።
የ DC ቢሯችን የሚገኘው በ WeWork ውስጥ ሲሆን የ COVID-19 ሂደታቸውን ለእኛ እና DC ውስጥ ላሉ ሰራተኞቻችን አጋርተዋል።
ናይ DC ቤት ጽሕፈትና ኣብ WeWork እዩ ቦትኡ፣ ናይ ኮቪድ-19 ፕሮቶኮሉ ድማ ምሳናን ምስ ኩሎም ናይ DC-መሰረት ዝገበሩ ናይ ስታፍ ኣባላት ኣካፊልዎ እዩ።
እሰከ ባለፈው ሳምንት፣ የዲሲ ቢሯችን ሙሉ ለሙሉ ከቤት ሆኖ መስራት ወደሚቻልበት ሁኔታ የሳንፍራንሲስኮን መመሪያ ተከትሎ አድርጓል።
ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ፣ ናይ DC ቤት ጽሕፈትና ናብ ሙሉእ ብሙሉእ ርሕቐት ዘለዎ ምድላው ምስ ብሳንፍራንሲስኮ ሼር ዝተገበረ መምርሒ ኣተግቢሩ።
አንዳንድ NYC ውስጥ ያሉ ሰራተኞቻችን እንደሚያውቁት፣ ብሩክሊን ውስጥ ቦታ ለመከራየት ንግግር በማድረግ ላይም እንገኛለን።
ከም ገለ ናይ NYC-መሰረቶም መሳርሕቲታትና፣ ኣብ ብሩክሊን ቦታ ብዛዕባ ምክራይ እንዳተመያየጥና ኢና ኔርና።
እነዚህ ውይይቶች የቀጠሉ ሲሆን ነገር ግን ሊዘገዩ ይችላሉ።
እዞም ዝርርባት ቀጺሎም እዮም ግን ድማ ደንጉዮም ክኾኑ ይኽእሉ።
አንዳንድ የስራ ባልደረባዎቻችን ለመጀመሪያ ጊዜ ከቤታቸው ሆነው በመስራት ላይ ናቸው።
ገለ መሳርሕትና ንመጀመርያ ግዘ እዮም ርሒቖም ዝሰርሑ ዘለዉ።
የረጅም ጊዜ ሩቅ የሥራ ባልደረቦቻችን ማስተካከያ ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ፣ እናም አንዳንድ ምክሮችን ለእርስዎ ለመስጠት ፈልገዋል:
ናይ ነዊሕ ግዘ ናይ ርሑቕ ቦታ መሳርሕቲታትና ምስትኽኻል እዩ ኢሎም ይኣምኑ፣ ስለዚ ድማ ገለ ምኽሪታት ከቕርቡልኩም ይደልዩ:
የስብሰባዎችን ርዝመት ወደ አንድ ወይም ሁለት ሰዓት ብቻ መገደብ።
ናይ ኣኼባታት ጻንሒት ንውሓት ካብ ሓደ ውይድማ ክልተ ሰዓት ንላዕሊ ከይውስኽ ምግባር
ረጅም ክፍለ ጊዜዎች የሚያስፈልጉ ከሆነ፣ እንዴት ተደርጎ በብዙ ቀናት ትንንሽ ክፍለ ጊዜዎች ሊከፋፈል እንደሚችል ክግምት ውስጥ ያስገቡ።
ነዋሕቲ መደባት ዘድልዩ እንተኾይኖም፣ ኣብ ዝተወሰኑ መዓልቲታት ብኸመይ ክሰባበሩ ከምዝኽእሉ ኣብ ግምት ኣእትዉ።
ስብሰባውን በግልጽ ይግለጹ፣ አጀንዳ ይኑርዎት እና የንባብ ቁሳቁሶችን አስቀድመው ይላኩ።
እቶም ኣኼባታት ብገልጺ ፍለይዎም፣ ኣጀንዳ ይሃልኹም ኣቐዲምኩም ድማ ዝንበብ ማቴርያል ስደዱ።
ቪዲዮ ነባሪ እንዲሆን ያድርጉ፣ ይህም እንደ Google Docs እና Zoom ያሉ መሳሪያዎችን የሚያካትት ሲሆን ቀጥተኛ ትብብርን እና ግንኙነትን የሚያስኬድ ነው።
ነዚ ቪድዮ ዲፎልት ግበርዎ፣ ብናይ ጎግል ዶክስን ዙምን ናይ ቀጥታ ሕብረትን ርክባትን ንምስላጥ።
እያንዳንዱን ስብሰባ አንዲመራ የሚያደርግ ሰው፣ ቻቶችን የሚቆጣጠር እና የተናጋሪዎችን ዝርዝር የሚቆጣጠር እና ማስታወሻዎን ለመውሰድ የሚያግዝ ሰው (ወይም በትብብር ማስታወሻዎችን መውሰድ) ይኑር።
ሕድሕድ ኣኼባታት ንምክያድ መምርሒ ይሃሉኻ፣ ዝኾነ ሰብ ነቲ ቻት ይቆጻጸሮ ናይ ተዛረብቲ ዝርዝር ድማ ይከታተል፣ ዝኾነ ሰብ ድማ ማስታወሻ ይውሰድ (ወይ ብሕብረት ማስታወሻ-ይውሰዱ)።
ምቹ የጆሮ ማዳመጫ ከፈለጉ ለቴክኖሎጂ ድጋፍ ኢሜል ይላኩ።
ዝምችው ሄድሴት ኣድሊኩም እንተነይሩ ናብ ናይ ቴክ ሓገዝ ኢመይል ስደዱ።
የደህንነት ክፍያዎችዎን ለመክሰሶች ጥቅም ላይ ያውሉ።
ናይ ደሕንነት ካሕሳኹም ንምግቢ ተጠቐሙሉ።
ከስራ ባልደረቦችዎ ጋር ስለተሰራጩ ስራዎች ለመወያየት የ #remoties ጣቢያን ይቀላቀሉ
ናብ #remoties ቻነል ኣብ ስላክ ብዛዕባ ዘተሰራጨዉ ስራሕቲታት ምስ መሳርሕቲታትኩም ንምዝርራብ ተሓወሱ
የሰው ሐይል ቡድን ዌቢናርን መሰረት ያደረገ የኤርጎኖሚኤስ መመሪያን በማቅረብ እየጨመረ ያለውን የተሰራጨ ስራ በፋውንዴሽኑ ውስጥ እንዴት ማስኬድ እንደሚችል መንገዶችን እየፈለገ ነው።
እዚ ናይ HR ኦፕሬሽን ጉጅለ ኣብ መላእ እቲ ፋውንዴሽን ምውሳኹ ንሕጋዝ ንናይ webinar-መሰረት ዝገበሩ ኤርጎኖሚክስ ይከታተሉ ኣለዉ።
ባለፈው ሳምንት ለማህበረሰብ እርዳታ ተቀባዮች በ Wikimedia ፈንድ የሚደረጉ ኩነቶችን እንዲሰርዙ ጠይቀን ነበር እነዚህም እንደ ኤዲታቶኖች ሲሆኑ፣ ይህም WHO ወረርሽኙ እንዳበቃ እስከሚናገርበት ጊዜ ድረስ ነው።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንኩሎም ማሕበረሰባት ብWikimedia ዝምወሉ ከም editathons ዝኣመሰሉ ህዝበባዊ ምድላዋት፡ WHO እቲ ለበዳ ጠፊኡ እዩ ኢሉ ክሳብ ዝእውጅ፡ ከስርዙ ሓቲትናዮም።
ስረዛ እንዲደረግ መጠየቃችን ከዚህ በፊት ስምምነት የተደረገበትን የእርዳታ ስምምነት ለመወጣት አዳጋች ሊያደርግባቸው እንደሚችል እንደምንረዳ ያሳወቅናቸው ሲሆን በእነዚህ ግቦች መዘግየት ወይም መቀየር ምክንያት ማንም ሰው ላይ ቅጣት አይደርስም።
እዚ ናይ ምስራዝ ሕቶና ወይ ካልኦት ገደባት እቲ ተስማዕሚዕናሉ ዝነበርና ናይ ፈቓድ ንጥፈታቶም ምርካብ ዘይከኣል ከምዝገብሮ ከምዝርደኣናን ንምድንጓዩ ወይ ነዞም ሽቶታት ምምሕያሽ ማንም ሰብ ከምዘይቕጻዕ ክነፍልጦም ንደሊ።
በሚመጣው ሳምንት ተጨማሪ የመመሪያ ክትልል Wikimania እና ሌሎች ክልላዊ እና ውስን የማህበረሰብ ኮንፈረንሶች ላይ የምናደርግ ይሆናል።
ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ናይ Wikimania ተወሰኽጺ መምርሒታትን ካልኦት ክልላዊን ቴማቲክ ማሕበረሰባዊ ኮንፈረንስታተን ክንከታተል ኢና።
ከአለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚወጣው ባህሪ ሀዘን ብቻ ሳይሆን በተፈጠረው አለመረጋጋት ምክንያት በራሳቸው ማህበረሰብ፣ Wikimedia እና ሌሎች ላይ ትኩረት ለማድረግ በሰጠው ጥርት ያለ እይታ ምክንያት የእፎይታ ስሜት ነው።
ናይ ዓለም ማሕበረ ሰብ ሓፈሻዊ ስምዒት ሓዘንን ምድንጋጽን እዩ፣ ኣብ ናይ ባዕሎም ማሕበረ ሰባት ኣትኲሮም ክሰርሑ ብምኽኣሎም ድማ ዕረፍቲ ይስመዖም፣ Wikimedia ወይ ካልእት።
ስለወደፊት ስንነጋገር፣ CRT በ Meta-Wiki ላይ ገጽ ለመፍጠር እየሰራ ሲሆን አላማው ደግሞ ለማህበረሰቡ ያለውን ጫና ለመቆጣጠር ይችል ዘንድ እንዲሁም ከእነርሱ ጋር ያለንን ግንኙነት መቀጠል ይቻል ዘንድ ነው።
ኣብ ምቕጻል፣ CRT ነቲ ማሕበረ ሰብ ጽዕንትኡ ንክቆጻጸርን ምስኦም ዘለና ርክብ ንክንከታተልን ዘኽእል ቦታ ንምፍጣር ኣብ Meta-Wiki ፔጅ ንምፍጣር ይሰርሕ ኣሎ።
ከ COVID-19 ጋር ግንኙነት ያላቸው ጉዳዮችን በቅርብ መከታተል
ምስ COVID-19 ዝተትሓሓዙ ጉዳያት ኣፍልጦ ምህላው
በሚቀጥለው ሐሙስ 14:00 UTC/07:00 PT ለልዩ የሰራተኞች ስብሰባ ግብዣዎችን እንልካለን።
ንቀጻላይ ሓሙስ ናይ ዕደመ መልእኽቲ ናብ ካላንደርኩም ክንሰድድ ኢና፣ 14:00 UTC/07:00 PT ንፍሉይ ናይ ስታፍ ኣኼባ።
ይህንን ጊዜ ተጨማሪ አዳዲስ መረጃዎችን ለማጋራት፣ የእርስዎን ጥያቄዎች ለመመለስ እና በመካከላችን ያለውን ግንኙነት ላይ ጊዜ ለማጥፋት እንጠቀማለን።
ነዚ ግዜ እዚ ተወሰኽቲ ምሕዳሳት ንምክፋል፣ ሕቶታትኩም ንምምላስን ነኒ ባዕልና ንምርኻብ ግዜ ንምውስድን ክንጥቀመሉ ኢና።
በዚህ ውስጥ ያለነው አንድ ላይ ሲሆን በምንችለው መንገድ እርዳታ እናደርጋለን።
ኣብዚ ነገር እዚ ብሓባር ኢና ኣቲናዮ ዘለና ብዝተኸኣለና ድማ ክንተሓጋገዝ ኣለና።
በዚህ ጊዜ፣ ከዚህ ኢሜይል መረጃዎችን ማግኘት እና ሌሎች ከ COVID-19 ጋር ግንኙነት ያላቸውን መረጃዎቸን በ Office Wiki ላይ ማግኝት ይችላሉ።
ኣብዚ ግዜ እዚ፣ ነዚ ሓበሬታ ኣብ ኢመይል ምርካብ ክትቅጽሉ ትኽእሉ፣ ካልኦት ምስ ኮቪድ-19 ዝተተሓሓዙ ወሰንቲ ሓበሬታታት እውን፣ ኣብ Office Wiki ይርከቡ።
CRT እነዚህን ገጾች በማደስ መረጃዎች ሁሉ በአንድ ስፍራ ላይ እንዲሆኑ ያደርጋል።
CRT እዞም ገጻት ክሕደሱን ኩሎም እዞም ሓበሬታታት ድማ ኣብ ሓደ ቦታ ክኾኑ ይገብር።
በተጨማሪም፣ ከሰራተኞች ጋር ቀጣይነት ያለውን ግንኙነት ለማድረግ እየሰራን ሲሆን ይህም በከፍተኛ ደረጃ በተጎዱ ሀገራት ውስጥ እየሰሩ ለሚገኙት ነው።
ኣብዚ ግዘ እዚ ብኸቢዱ ተጠቒዖም ኣብ ዘለዉ ሃገራት ምስ ዝነብሩ ስታፍ ዘለና ርክብ ክንቅጽል ንሰርሕ ኣለና።
ስለ ጉዞ፣ ኩነቶች፣ ዋና የሆነ የስራ መስመር ወይም የሸፋን ተግዳሮት እርዳታ የሚያስፈልግዊ ከሆነ ወይም ሌላ ምንም አይነት ጉዳይ ላይ እርዳታ የሚያሻዎ ከሆነ ለ CRT ለማሳወቅ እና ከእነርሱ ጋር ለመስራት እባክዎ አያንገራግሩ።
ብዛዕባ ጉዕዞ፣ ምድላዋት፣ ዓብዩ ናይ ስራሕ ከይዲ፣ ወይ ናይ ሽፋን ማሕለኻ፣ ወይ ካልእ ሓገዝ እትደልየሉ ነገር፣ ብኽብረትኩም ን CRT ክተመልክቱን ምስኦም ንከትሰርሑን ከይትፈርሑ።
እኛ እዚህ ያለነው ድጋፍ ለማቅረብ እና እንዳስፈላጊነቱ ለማስፈጸም ነው።
ንሕና ሓገዝን ክራይን ከም ኣድላይነቱ ክንህበኩም ኢና ኣብዚ ዘለና።
ሚስጥራዊ ወይን በጥንቃቄ መያዝ የሚያስፈልገው ጉዳይ ያለው ከሆነ፣ ለ Bryan Judan - የሰው ሀይል አለም አለቀፍ ኦፕሬሽን ዳይሬክተር ኢሜይል ያድርጉ።
ምስጢራዊ ወይ ዘሕፍረኩም ጉዳይ እንተሊኩም፣ ብኽብረትኩም ናብ Bryan Judan ኢመይል ግበሩ - ናይ HR International Global Operations (ኤች ኣር ዓለም ለኻዊ ኦፕሬሽን) ዳይሬክተር።
ከእነዚህ ለውጦች ውስጥ የትኛውም ነገር ስራችንን እንደጣልን መታየት የለባቸውም።
እዞም ለውጢታት እዚኦም ስራሕናን ግቡእናን ከምዝገደፍና ክርኣዩ የብሎምን።
ነገር ግን በዚህ ጊዜ ስራችን እና ሃለፊነቶቻችን ከዚህ በፊት አይተነው በማናወቅ መንገድ ሊስተካከል እንደሚገባ እውቅና ነው።
እኳ ድኣስ፣ ኣብዚ ግዘ እዚ፣ ስራሕናን ግቡእናን ኣብ ሕሉፍ ካብ ዝነበረ መንገዲና ፍልይ ብዝበለ ክቕየሩ ከምዘለዎም መርአይቲ እዮም።
አንዳችን ሌላችንን ለመደገፍ ያስፈልጋል የምንለው እርምጃ አንድ አካል ሲሆን አንድ ላይ መስራት ለመቀጠል እንችል ዘንድ፣ እንቅስቃሴያችንን የሚያስፈልገውን ድጋፍ ማድረግ፣ አንዲሁም አለማችን የሚደገፍበትን አገልግሎት መስጠት።
ነኒባዕልና ንክንተሓጋገዝን ሓቢርና ክንሰርሕን ክጠቕሙና ይኽእሉ እዮም ኢልና ንሓስቦም ስጉምቲታት እዚኦም እዮም፣ ዘድልይዎም ሓገዛት ንምንቅስቓሳትና እንዳቕረብና፣ ንዓለም ድማ ብዝድገፉሉ ሓገዝ እንዳሓገዝነና።
የታቀደው ስራችን ትክክለኛው ጊዜ ሲደርስ የሚጠብቀን ይሆናል።
ትልሚ ዝተገበሮ ስራሕና እቲ ግዘ ክሳብ ዝመጽእ ክጽበየና ክጸነሕ እዩ።
ለአሁኑ፣ አንዳችን ሌላችንን የመደገፍ እና ወሳኝ ለሆኑት ለሚቀጥሉት ሳምንታት እና ወራት ለሚመጡ ስራዎች ክፍት ቦታዎችን የመፍጠሪያ ጊዜ ነው።
ካብ ሕዚ ጀሚሩ፡ ነንሕድሕድና ንተሓጋገዘሉን ነቲ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣብ ቀጻሊ ሰሙን ውይድማ ኣብቶም ኣብ ቅድሜና ዘለው ኣዋርሕ ንዝመጽእ ስራሕ ባይታ እንፈጥረሉን እዩ።
ይህ እውን ይሆን ዘንድ ሁላችሁም ወሳኝ ናችሁ፣ እናም አስፈላጊ በሚሆንበት ጊዜ በተሻለ ሁኔታ እንድንሆን ሁላችሁም እራሳችሁን እና ቤተሰቦቻችሁን እንድትጠብቁ እንፈልጋለን።
ኩልኹም እዚ ክኸውን ንክትሰርሑ ንጽበየኩም፣ ስለዚ ድማ ንባዕልኹምን ቤተ ሰብኩምን ክትከናኸኑ ደልየኩም ኣድለይቲ ነገራት ክልዕሉ ከለዉ ብቑዓት ኮይንኩም ንባዕልኹም ንክትረኽብዎ።
አሁን እባክዎ - እጅዎን ይታጠቡ እንዲሁም ፊትዎን አይንኩ!
ሐዚ፣ ብኽብረትኩም -- ኣእዳውኩም ተሓጸቡ ገጽኩም ድማ ኣይትንክኡ!
ካትሪን የCRT (Amanda K, Amy V፣ Bryan J, Doreen D, Gregory V፣ Jaime V፣ Joel L, Lynette L, Ryan M, እና Tony S)፣ እንዲሁም የአመራር ቡድን (Grant I, Heather W, Jaime V, Janeen U, Lisa S, Robyn A, Ryan M, እና Toby N)።
Katherine, the CRT (Amanda K, Amy V, Bryan J, Doreen D, Gregory V, Jaime V, Joel L, Lynette L, Ryan M, and Tony S), ከምኡውን እቶም ዝተረፉ ኣመራርሓ ጉጅለታት (Grant I, Heather W, Jaime V, Janeen U, Lisa S, Robyn A, Ryan M, ን Toby N ን)።
በውሀን፣ ሁቤይ ፣ ቻይና የ SARS-CoV-2 ቫይረስ እ.ኤ.አ. በታህሳስ ወር 2019 ለመጀመሪያ ጊዜ ተለይቶ የታየው የመተንፈሻ አካል በሽታ COVID-19 (coronavirus በሽታ 2019) ነው።
SARS-CoV-2 ቫይረስ ናይ COVID-19 (ሕማም ኮረና ቫይረስ 2019)፣ ተላባዲ ዝኾነ ናይ መተንፈሲ ኣካላት ሕማም፣ ንመጀምርታ ጊዜ ኣብ መስከርም 2019 ኣብ ዉሃን ፣ ሁበይ፣ ቻይና ዝተለለልየ ሕማም እዩ።
በሽታው የኮሮና ቫይረስ አይነት ሲሆን፣ ይህም SARS፣ MERS እና ሌሎች የጉንፋን አይነቶችን ከሚያካትተው ቤተሰብ ውሰጥ የሚገኙ ናቸው።
እዚ ሕማም ዓይነት ኮሮናቫይረስ እዩ፣ ምስ SARS, MERS, ከምኡውን ካልኦት ዝተፈላለዩ ናይ ቁሪ ሕማም ዓነታት ተመሳሳሊ እዩ።
የዓለም ጤና ድርጅት እ.ኤ.አ. ማርች 11 ቀን 2020 ላይ አለም አቀፍ ወረርሽኝ መሆኑን አውጇል።
ኣብ መጋቢት 11, 2020 ብዓለማዊ ውድብ ጥዕና ከም ተላባዒ ሕማም ከም ዝኾነ ብወግዒ ተነጊሩ።
ስለ COVID-19 ብዙ ገና ያልታወቀ ነገር ቢኖርም የመጀመሪያ መረጃ እንደሚያመለክተው ከወቅታዊው ጉንፋን ይልቅ ተላላፊ እና ተዛማች መሆኑ እና ከ SARS እና MERS የበለጠ ተላላፊ መሆኑ ነው።
ብዛዕባ COVID-19 ዋላኳ ብዙሕ ኣፍልጦ ኣይሃሉ ካብ ወቕታዊ ፍሉ ዝላዓለ ቫይሩለንትን ተመሓላላፋይን ኮይኑ ካብ SARSን MERSን ድማ ዝተሓተ ቫይሩለንስን ዝለዓለ ተመሓላላፋይነትን ከምዘለዎ ናይ ፈላማይ ዳታ ይሕብር።
አዛውንቶች እና በቆየ በሽታ የተጎዳ ሁኔታ ውስጥ ያሉ ሰዎች ሞትንም ጨምሮ ለከባድ ችግሮች የተጋለጡ ናቸው።
ከምኡውን ኩነታት ውሽጢ ከም በዓል ሰባት ሞት እንኮላይ ንከቢድ/ኣድካሚ መሰናኽላት ቅሉዕ እዮም
በበሽታው ስርጭት ምክንያት መወሸብ፣ በቫይረሱ መያዝ እንዲሁም መዘጋት እንዳያጋጥምየተሰረዙ በረራዎች እንዳይዙ ፣ እንዳይገለሉ አስፈላጊ ካልሆነ በስተቀር እንዳይጓዙ ይመከራሉ።
በዚ ናይዚ ሕማም ስርጭት ምኽንያት፣ ኣገዳሲ እንተዘይኮይኑ ጉዕዞ ከይትገብሩ ትምከሩ፣ ምልካፍ፣ ኣብ ኳረንቲን ምእታው ንምውጋድ፣ ወይ ብገደባትን ናይ በረራ ምስራዝን ከይትንደናጎዩ እንተደሊኹም።
በሚቻልበት ጊዜ ሁሉ የተጨናነቁ ቦታዎችን ይራቁ።
ዝከኣል ምስ ዝኸውን ሰብ ዝበዝሖ ቦታታት ኣወግድ።
ይህ እርስዎን ለመጠበቅ ብቻ አይደለም፣ ነገር ግን ከእርስዎ ጋር ግንኙነት ላላቸውም ጭምር ነው።
እዚ ንዓኹም ንምክልኻል ጥራሕ ኣይኮነን፣ ነቶም ብቐረባ ትረኽብዎም ሰባት እውን እዩ።
እየተከሰተ እንዳለው፣ በዓለም ዙሪያ ብዙ መስህቦች በሽታውን እንዳያሰራጩ በሮቻቸውን በመዝጋት ላይ ናቸው። ቤት ውስጥ በመቆየትዎ ብዙ ነገር ላያመልጥዎት ይችላል።
ኣብ ዓለም ኣብ ዙርያ ብዙሕ መስሕባት ሕማም ምናልባት ብምጽናሕ ብዙሕ ክኸውን ኢዩ .
መጓዝ የሚያስፈልግዎ ከሆነ በሌሎች በሽታዎች እንደሚያደርጉት ጥንቃቄ ያድርጉ፡ እጆችዎን ደጋግመው ይታጠቡ፣ ፊትዎን ከመንካት ይቆጠቡ፣ በክርንዎ ወይም በመሀረብ ላይ ያስነጥሱ፤ እንዲሁም ከታመሙ ሰዎች ጋር ንክኪን ይቆጠቡ።
እንድሕር ደኣ ጉዕዞ ዘይብልኹም ኮይኑ፣ ክም ንኻልእት ረኽሲታት ዝገብሩዎ፣ ጥንቃቐታት ይግበሩ።ብተደጋጋሚ ኢዶም ይተሓፀቡ፣ ገፆም ካብ ምትንካፍ ይተዓቀቡ፣ ናብ ኩርናዕ ኢዶምን ናብ ሶፍቲን ይስዓሉ ወይድማ ይሃንጥሱን፣ ምስ ሕሙማት ሰባት ካብ ምትንኻፍ ድማ ይተዓቀቡ።
ጉዞ ከማድረግ በፊት፣ በመላው አለም የተጣሉትን እና በየጊዜው ማስተካከያ የሚደረግባቸውን የጉዞ እግዶች ያንብቡ።
ቅድሚ ምጉዓዝ፣ እዚ ብሰፊሑ ዝተሰራጨወን ብቕልጡፍ ዝቀያየር ዘሎን ናይ ጉዕዞ ገደባት ረኣዩ ኣብ መላዕ ዓለም ተገሊጹ ኣሎ።
ጉዞ ካደረጉ በኋላ ወደሌሎች እንዳያስተላልፉ ጤናዎትን ይከታተሉ እንዲሁም ለሁለት ሳምንታት ራስዎን ለይተው ማቆየትን ከግምት ውስጥ ያስገቡ።
ድሕሪ ጐዕዞ ፣ ጥዕናኹም ተቖጻጻሩ ነቲ ሕማም ናብ ክልኦት ንከየመሓላልፉ ድማ ን ክልተ ሰሙናት ዓርሶም ክንፅሉ ይግባእ።
ከረጅም ርቀት ተሳፋሪ በረራዎች ወደ አካባቢያዊ አውቶቡሶች መጓጓዣ ተሰርዟል ወይም በዝቅተኛ ፍላጎት መሰረት በመንግስት ትዕዛዞች ብዙ አገሮች ሙሉ በሙሉ ዘግተውታል።
ብምኽንያት ትሑት ድልየት ወይ ድማ መንግስታት ብዘሕለፍዎ ትእዛዛት ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት፣ ካብ ነዊሕ ርሕቀት ናይ ኣውሮፕላን በረራታት ጀሚሩ ክሳብ ናይ ከባቢያዊ ኣውቶቡሳት ጉዕዞታት እገዳ ተነቢሩሎም ኣሎ።
ብዙ ዓለም አቀፍ እና ክልላዊ ድንበሮች ተዘግተዋል።
ብዙሓት ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ዶባት ተዓጽዮም ኣለዉ።
ከቤትዎ ርቀው ከሆነ፣ እና በተለይ በሌላ ሀገር ውስጥ ከሆኑ በተቻለ ፍጥነት ወደ ሃገርዎ መመለስን ያስቡ፤ ገደቦች እየተለወጡ ሲሄዱ ይህ ይበልጥ ከባድ ሊሆን ይችላል።
ካብ ገዛኹም ርሒቕኩም እንተሊኹም፣ ብፍላይ ኣብ ካልእ ሃገር እንተሊኹም፣ ብዝተኸኣለኩም ፍጥነት ናብ ገዛኹም ምምላስ ፈትኑ; እዚ ድማ ገደባት ምቕያር ስለዝቐጸሉ ዝበኣሰ ከቢድ ክኸውን ይኽእል።
በአንዳንድ ሁኔታዎች ውስጥ በቀላሉ ላየሆን የሚችል ሲሆን፣ ጤናማ ከሆኑ እና ህጋዊ መስፈርትን የሚያሟሉ ከሆነ ነው።
ዋላ እኳ ጥዑይን ንምእታው ዘድልዩ ሕጋዊ ጠለባት ተማልእ እንተኾንካ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት’ውን ዘይከኣል ክኸውን ይኽእል እዩ ።
ወደ ሀገርዎ የሚመለሱበት መንገድ ካላገኙ ለእርዳታ በአቅራቢያዎ የሚገኘውን ኤምባሲ ወይም ቆንስላ ያነጋግሩ።
ናብ ሃገርካ ትምለሰሉ መንገዲ ክትረክብ ምስ ዝይትኽእል ኣብ ዝቐረበካ ኤምባሲ ወይ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ሓገዝ ሕተት።
ከአንድ ክልል መውጣትን ሊያስተባብሩ፣ መርሃ ግብር ያልተያዘላቸውን በረራዎች ሊያዘጋጁ ወይም ድንገተኛ የሆነ ብድር ለትራንስፖርት ክፍያ ሊያዘጋጁልዎ ይችላሉ።
ካብቲ ቦታ ክወጹ ምግባር፣ ስሩዕ መደብ ዘይብሎም በረራታት ምፍላይ፣ ወይ ንመጎዓዓዝያ መኽሊ ሃንደበታዊ ልቓሕ ምውሃብ ክህሉ ይኽእል እዩ።
ዝግጅት ማድረግ ባይችሉ እርስዎ ለረጅም ጊዜ ባሉበት ስፍራ ላይ መቆየት ቢያስፈልግዎ።
ንመንኛውም ምዝግጃው እንተዘይኪሎም እሞ ኣብ ዘለኩዎም ቦታ ንነዊህ ግዜ ምጽናህ እንተሃሊዉኩም
ወደ ቤትዎ የሚመለሱበት መንገድ ካገኙ ውድ፣ የማይመች እና ያልተለመዱ ገደቦችን (እንደ ምልክት የተደረገባቸው ሻንጣዎች) ሊኖሩዎት ስለሚችሉ ዝግጁ ይሁኑ።
ናብ ገዛኹም መምለሺ መገዲ እንተረኺብኩም፣ ክባር፣ ኣጸጋሚን ዘይልሙድ ገደባት ክኸውን ከምዝኽል ሓሲብኩም ተዳለዉ (ከም ቼክ ዘይግበር ሸኽሚ)።
ኤፕሪል 2020 መጀመሪያ ላይ፣ የተረጋጡ የ COVID-19 ክስተቶች አንድ ሚሊዮን እየደረሰ ነው።
ካብ ኣፕሪል 2020 ጀሚሩ፣ ናይ ኮቪድ-19 ዝተረጋገጹ በዝሒ ቁጽሪ ሓደ ሚልዮን ክበጽሕ ኢሉ ኣሎ።
በሽታው በሜይን ላንድ ቻይና ውስጥ የተጀመረ ቢሆንም በአለም አቀፍ ደረጃ የተሰራጨ ሲሆን ቻይና ከሌሎቹ ሀገራት ያነሰ ክስተት እና የሞት ቁጥር አላት።
እት ህማም ኣብ ቻይና እንተጀመረውን ኣብ ኣለም ተባጺሁ ኣሎ እሞ ቻይና ታብ ተወሰኑ ኣድታት ዝንኣሰ ተረጋገጸ ህሙምን ሞትን ኣለዋ።
አውሮፓ አዲሷ የወረርሽኙ ማዕከል ናት።
ኣውሮፓ ሕዚ ናይዚ ለበዳ ዋና ማእኸል ኮይና ኣላ።
ከጥቂት ሀገሮች በቀር ሁሉም ሀገሮች ክስተት እንዳለ ሪፖርት ያደረጉ ሲሆን ከፍተኛ ቁጥር የተመዘገበው በ ዩናይትድ ስቴትስ፣ ስፔን፣ ጣሊያን፣ ጀርመን፣ ፈረንሳይ፣ ሜይንላንድ ቻይና፣ ኢራን እና አንግሊዝ ውስጥ ነው።
ብዘይካ ውሑዳት ሃገራት ኩሎም እንተወሓደ ሓደ ኩነት ክምዝረኸቡ ጸብጻብ ጌሮም ኣለዉ፡ ምስ ዝለዓለ ቁጽሪ ዘለዎም ጸብጻባት ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ስጳኛ፡ ጣልያን፡ ጀርመን፡ ፈረንሳ፡ ቀንዲ መሬት ቻይና፡ ኢራን፡ ከምኡ’ውን ዩናይትድ ኪንግደም።
ብዙ ሃገራት ውስጥ አካባቢያዊ መተላለፍ የተመደበ ሲሆን ብዙ ነዋሪ ባላባቸው ክልሎች ውስጥ ከፓስፊክ ደሴት ሀገራት ውጪ ነው።
ከባቢያዊ ስርጭት ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣሎ ኣብ መብዛሕትአን ዝተታሓዛ ክልላት ዓለም ብዘይካ ገለ ናይ ፓስፊክ ኣይላንድ ሃገራት።
(የዓለም የጤና ድርጅት ዝመኔዎችን ይመልከቱ።)
(ናይቲ WHO ሓደሽቲ ዜናታት ረኣዩ።)
በውስን ሙከራ ምክንያት የሚከሰተው የስርጭቱ ሙሉ ስፋት በእርግጠኝነት አይታወቅም።
ሙሉእ ዓቐን ዝርግሐ ብኸፊል ብሰንኪ ውሱን ትግባረ መርመራ ርጉጽ ኣይኮነን።
ብዙ አገሮች ከባድ የመርመርያ እጥረት እያጋጠማቸው ነው ፣ መንግስታት ከፍተኛ አደጋ ላይ የወደቀውን ሁሉ መሞከር አልቻሉም ፣ ስለዚህ ምናልባት የቁጥሮች ትክክለኛነት ቁጥር ከተሚገለፀው በጣም ከፍ ያለ ነው።
ብዙሓት ሃገራት ከቢድ ሕጽረት ናይ መመርመሪ መሳርሒ ይጋጥመን ኣለዋ ከምኡ’ውን ሰብ ሞያ ንኩሉ ኣብ ሓደጋ ዘሎ ሰብ ክምርምሩ ኣይከኣሉን፡ ስለ’ዚ ቁጽሪ ሕሙማት ካብ’ቲ ብወግዒ ዝንገር ንላዕሊ ክበዝሕ ይኽእል።
ሀገሮች በሙከራ እና በሪፖርት ማድረጊያ ልምዶቻቸው ላይም ልዩነት አላቸው፣ ስለሆነም ሪፖርት የተደረጉ ጉዳዮችን ቁጥር ማነጻጸር ወረርሽኙ በተለያዩ አካባቢዎች እንዴት እንደተስፋፋ የተሟላ ታሪክ አይናገሩም።
ሃገራት ኣብ ናይ ኣመራምራን ሪፖርት ኣገባብራን እውን ይፈላለያ እየን፣ ስለዚ ድማ ናይ ሪፖርት ዝተገበሩ ኬዛት ቁጽሪ ኣብ ኩለዘን እዘን ሃገራት እዚ ለበዳ ክንደየናይ ይኸይድ ከምዘሎ ሙሉእ ሓበሬታ ምርካብ ኣይከኣልን።
ቫይረሱ በመተንፈሻ ጠብታዎች እና በነገሮች በኩል ይተላለፋል።
ትቫይረስ ዚተህላለፍ ብናይ መተንፈሲ መተነፈሲ ጠብታታትን ብቁሳቁስን እዩ።
ኮሮናቫይረስ በአንጻራዊ ሁኔታ ሲታይ ትልቅ ቫይረስ ነው ፣ ፍችውም በእርግጥ አየር የሚፈጠር አይደለም - በመተንፈሻ ነጠብጣቦች ውስጥ ግን ይቀመጣል።
ኮሮና ቫይረስ ብተዛማዲ ዓቢይ ቫይረስ እዩ፡፡ ማለት ብኣየር ዝጽወር ኣይኮነን፡ ኣብ ነኣሽቱ ምስትንፋሳዊ ንጣባት ግን ይሰፍር።
ከሌሎች ሰዎች ሁለት ሜትር (ስድስት ጫማ) መራቅ አብዛኛውን ጊዜ በዚህ መንገድ ለመተላለፍ የሚበቃ ነው።
ካብ ካልኦት ሰባት ክልተ ሜትሮ(ሽዱሽተ ጫማ) ዝኾን ርሕቐት ምሕላው በዚ መንገዲ ዝምሓላለፈሉ ዕድል ንምክልኻል እኹል እዩ።
በእቃዎች ሊተላለፍ ይችላል ፣ ለምሳሌ ፣ አንድ ሰው ቢያስነጥስ ፣ እና የበር እጀታ የሚነካ ከሆነ፣ ከዚያ ሌሎች ሰዎች የበሩን እጀታ ነክተው ፊታቸውን ሲነኩ።
ካብ ቁሳት ምትህልላፍ ኪህልው እይክል፣ ንኣብነት ሀድ ሰብ ኣህጢሱ በር መክፈቲ ንተንኪኡ እሞ ካሎት ሰባት ድማ ነቲ በር መክፈቲ ንኪኦም ንገጾም እንተነክኡ
የ SARS-CoV-2 ቫይረስ በካርድ እንጨት ላይ እስከ 24 ሰዓታት እና በ 3 ቀናት ውስጥ በፕላስቲክ ላይ ሊቆይ ይችላል።
ናይ SARS-CoV-2 ቫይረስ ኣብ ኣርማድዮታት ክሳብ 24 ሰዓታት ክጸንሕ ይኽእል እዩ ኣብ ፕላስቲክ ድማ ክሳብ 3 መዓልቲታት።
በሰገራ አማካይነት በአፍ በኩል ሊተላለፍ ይችላል።
ብመንገዲ ቀልቀል-ኣፍ ዝመጽእ ምትሕልላፍ’ውን ተኽእሎ ኣለዎ።
ማስረጃዎች እንደሚያመለክቱት COVID-19 ያለ ምንም ምልክቶች ሊተላለፍ የሚችል ቢሆንም የሚተላለፍበት መጠን ግን እስካሁን ምርመራ እየተደረገበት ነው።
መረዳእታታት ክምዝሕብሩዎ COVID-19 ምልክት ከየርኣየ ዝመሓላለፍ እዩ፣ ይኹን ደኣ እምበር ማዕረ ኽንደይ ክምዝኾነ ግን ዛጊድ ኣብ ምርምር ይርከብ።
የተለመዱ ምልክቶች እንደ ትኩሳት፣ ደረቅ ሳል እና ድካም ናቸው።
ካብቶም ልሙዳት ምልክታት ውሽጢ ረስኒ፣ ደረቕ ሰዓልን ናይ ድኻም ስምዒትን ይርከቡዎም።
ሌሎች ብዙውን ጊዜ የማይታዩ ምልክቶች የትንፋሽ ማጠር፣ የጎሮሮ መከርከር፣ ራስ ምታት፣ የጡንቻ ህመም ወይም አክታ ናቸው።
ካልኦት ዝውቱራት ዘይኮኑ ምልክታት ከም ምሕጻር ትንፋስ፡ ምቑሳል ጎሮሮ፡ሕማም ርእሲ፡ቃንዛ ጭዋዳ ወይ ምህላው ዓኽታ የጠቓልል።
አንዳንድ ህሙማን ከጉንፋን ጋር ተመሳሳይ የሆኑ ምልክቶችን ያሳያሉ።
ገለ ሕሙማት ምስ ቀሪ ተመሳሳሊ፣ ቀለልቲ ምልክታት ይህልዎም።
ከባድ የሆኑ መወሳሰቦች ኒውሞኒያን፣ አጣዳፊ የሆነ የመተንፈስ ጭንቀት ሲንድሮም፣ እና ወደ አካል ጉዳተኛነት ወይም ሞት የሚያደርሱ የተለያዩ አካላትን ተግባር ማቆም ናቸው።
ከበድቲ ጸገማት ከም ኒሞንያ፡ ብርቱዕ ናይ ስርዓተ ምስትንፋስ ሕማም ከምኡ’ውን ናብ ስንክልና ወይ ሞት ዘብጽሑ ናይ ብዙሕ ክፋላት ድኽመት የጠቓልል።
ወደ 80% የሚሆኑት በሽታዎች ቀለል ያሉ ምልክቶችን ሲሆን የተቀሩት ደግሞ ሆስፒታል ውስጥ ተኝቶ መታከምን ሊያስከትሉ ይችላሉ።
ናብ 80% ቀሊል ከም በዓል ምልክታት የስዕቡ ፣ ዝተረፉ ኸኣ ንሆስፒታል ምድቃስ በ ይኽእሉ ።
የሞት መጠን በበሽታው ከተያዙ ግለሰቦች መካከል ከ 1-3% የሚገመት ሲሆን አብዛኛዎቹ ነባር የጤና ችግር ያለባቸው አዛውንቶች ናቸው።
ናይ ህሙማን ጉዳይ ሞት ይግመት 1-3% ብሕማም ውልቀ፡ሰባት ፣ ናይ ጥዕና ሽግር ዘለዎም፣ መብዛህቶም ኣረጋውያን።
እድሜያቸው ከ 70 በላይ በሆኑ ሰዎች ላይ ከፍተኛ ሲሆን ነገር ግን እድሜያቸው ከ 40 በታች በሆኑ ሰዎች ላይ ዝቅተኛ ነው።
ናይ ሞት ሬት ነቶም ልዕሊ 70 ዓመቶም ሰባት ልዑል እዩ ትሕቲ 40 ንዝኾኑ ሰባት ድማ ኣዝዩ ትሑት እዩ።
ለ COVID-19 ኢንፌክሽን እና ለከባድ ችግሮች የተጋለጡ ሰዎች አዛውንቶች እና በሽታ የመከላከል ብቃታቸው የተዳከመ ወይም እንደ የልብና የደም ቧንቧ በሽታ ፣ የስኳር ህመም፣ የደም ግፊት ፣ ስር የሰደደ የመተንፈሻ አካላት በሽታ እና ካንሰር ያሉ የጤና ችግሮች ያሉባቸው ናቸው።
ዝዕበየ ሓደጋ ለበዳን ከቢድ ጸገምን ናይ ኮቪድ-19 ዘንጸላልዎም ብዕድመ ዓበይትን ናይ ሕማም ስርዓተ ምክልኻል ሰውነቶም ዝደኸመን ወይ ናይ ጥዕና ጸገማት ከም መትነ-ልባዊ ሕማማት፡ ሽኮርያ፡ ጸቕጢ ደም፡ ሕማማት ስርዓተ ምስትንፋስን ካንሰርን ዘለዎም እዮም ።
ምንም እንኳን ከፍተኛ ቁጥር ያለው የሳንባ ምች ቢገኝም፤ በልጆች ውስጥ ብዙ ጉዳዮች ሪፖርት አይደረጉም እናም ከእነዚህ ውስጥ አብዛኛዎቹ መለስተኛ ወይም መጠነኛ ናቸው።
ዋላ እኳ ብዙሓት ቆልዑ ኒሞንያ እንተ ሓመሙ፡ ብዙሕ ኩነታት ግን የለውን፡ እንተሃለው’ውን ምጡን ወይ ማእከላይ ደረጃ እዮም ።
አልፎ አልፎ የጤና አጠባበቅ ሠራተኞች በሠራተኞችና በጤና እንክብካቤ መስኮች ውስጥ የበሽታ ብዛት ካላቸው ሰዎች ጋር ሲወዳደሩ ከፍተኛ ተጋላጭነት አላቸው።
ካብ ሙያ ኣንጻር፣ ናይ ህክምና ሰራሕተኛታት ካብ ተፋላለየ ሕማም ማእከል ዘለዉ ሰራሕተኛታትን ኣብ ህክምና ክባቢ ዘለዉ ካልኦት ኣካላት ዝበልጸ ተጋላጺ እዮም።
ለቫይረሱ ከተጋለጡ ጊዜ ጀምሮ እና የበሽታ ምልክት መታየት የሚጀምርበት (መባዣ ጊዜ) መካከል ያለው ጊዜ በተለምዶ ከ 2 እስከ 14 ቀናት ነው፣ ነገር ግን በቻይና ውስጥ ከተጋለጡ ከ 27 ቀናት በኋላ የሕመም ምልክቶች የታዩበት አንድ ሪፖርት ተደርጓል።
ዋላ እኳ ኣብ ቻይና ምልክታት ሕማም ድሕሪ 27 መዕልታት መልከፍቲ ከምዝተቐልቀሉ ዝሓለፈ ጸብጻብ ናይ ሓደ ሰብ እንተሃለወ፡ ካብ መልከፍቲ ቫይረስ ክሳብ ምቕልቃል ምልክታት ሕማም ዝረኣየሉ ግዜ (ናይ ምፍልፋል ግዜ) ካብ 2 ክሳብ 14 መዓልታት እዩ።
እስከ የካቲት 2020 ድረስ ፣ የበሽታው ጊዜ አይታወቅም ፣ ነገር ግን ሰዎች በምልክት ሲሰቃዩ በጣም ጎልቶ ይታያል።
ካብ ለካቲት 2020 ጀሚሩ ደረጀ ናይቲ መልከፍቲ ኣይፍለጥን እዩ ።ነገር ግን ሰባት ምልክት ኣብ ዘርእዩሉ ግዜ ክበዝሕ ይኽእል ።
ምንም እንኳን እስከ ምን ድረስ እንደሆነ ምርመራ እየተደረገ ቢሆንም ምልክቶቹ ከሌላቸው ሰዎች የመተላለፍ ማስረጃ አለ።
ምልክት ካብ ዘይብሎም ሰባት እዚ ቫይረስ ከምዝመሓላፍ መረጋገጺ ኣሎ፣ ክሳብ ክንደየናይ ዝብልግን ኣብ ምርምር እዩ ዝርከብ።
ለመጀመሪያ ጊዜ ከበሽታው ካገገሙ በኋላ ቫይረሱ እንደገና እንዴት ሊይዛቸው እንደቻለ ግልፅ አይደለም።
ንመጀመርታ ግዜ ካብ’ቲ ቫይረስ ምስ ሓወኻ ዳግማይ ክትልከፍ ንዘለካ ተኽእሎ ብንጹር ኣየተፈልጠን።
ያገገሙ ሰዎች ላይ የሚከሰቱ የረጅም ጊዜ ተጽእኖዎች ምን እንደሆነ ባይታወቅም፣ ነገር ግን በአንዳንድ ያገገሙ ታካሚዎች ላይ የሳምባ አቅም መቀነስ ታይቷል።
ኣብ ዝሓወዩ ሰባት ዘምጽኦ ናይ ነዊሕ ግዜ ሳዕቤን ንጹር ኣይኮነን ።ነገር ግን ኣብ ገለ ዝሓወዩ ሰባት ትሑት ዓቕሚ ሳንቡእ ናይ ምስዓብ ትኽእሎ ከም ዘለዎ ጭብጢ ኣሎ።
የቫይረሱ ምርመራ በአፍንጫው ውስጥ የገባውን እብጠትን ወይም በጉሮሮ ውስጥ የተዘበራረቀ እብጠትን ያጠቃልላል ይህም በቫይረሱ ላቦራቶሪ ውስጥ የተተነተነ ነው ።
ነቲ ቫይረስ ዝግበር መርመራ ንኣብ ኣፍንጫ ዝኣትው ጡጥ ወይ ናይ ጎሮሮ ጡጥ ተጠቒምካ ኣብ ላብራቶሪ ንቫይረስ ዝግበር መርመራ የጠቓልል።
የወቅቱ “የወርቅ ደረጃ” ፈተና የጄኔቲክ ይዘቱን ከናሙና ማውጣት እና የታወቁ የቫይረስ ዘረመል አመልካቾችን መመርመርን ያካትታል።
ኣብ'ዚ ግዜ ዘሎ "ደረጃ ወርቂ" መርመራ ካብ ናሙና ዝተወስደ ጀነቲካዊ ባእታ ምውጻእን ንዝተጸንዑ ኣመልከትቲ እቲ ቫይረስ ምጽናዕን የጠቓልል።
ምንም እንኳን ምርመራዎች እየተዘጋጁ ቢሆንም ለቫይረሱ ወይም በደም ውስጥ ላሉት ፀረ እንግዳ አካላት ምንም ዓይነት ምርመራ አልተደረገለትም።
ዋላ እኳ መመርመሪታት እናማዕበሉ እንተኾኑ ነቲ ቫይረስ ወይ ኣንቲቦዲ ኣብ ደም ንምግምጋም ወግዓዊ ዝኾነ መገምገሚ የለን።
ለቫይረሱ ያለመያዝን ለመቋቋም ምንም ሙከራ የለም።
ንዘይተተንካፍነት ካብ’ቲ ቫይረስ ዝገልጽ መርመራ የለን።
በዓለም ዙሪያ የሚገኙ በርካታ መንግስታት ዜጎቻቸው በዓለም ዙሪያ ወረርሽኙ በመስፋፋቱ መጓዝ እንደሌለባቸው መክረዋል።
ኣብ ዓለም ኣብ ዙርያ ክትጥቀመሉ ትኽእል ብዙሕ መንግስታት ኣብ ዓለም ኣብ ዙርያ ዘየድሊ ናይ እግሪ ዙረት ከምዘይብሎም
ብዙ የአየር መንገድ ጥቅሎች በቀላሉ ስረዛዎችን ለማንሳኤ እና የክፍያ ለውጦችን ለማድረግ ቀላል አንዲሆን አድርገውታል።
ብዙሓት መዕርፎ ኣየራትን ናይ በዓል ፓኬጃትን ምስራዝን ብምፍቃድን ክፍሊት ብምቕናስን ንዓኹም ቀሊለ ይገብርዎ ኣለዉ።
በተለይም የትልልቅ መርከብ ጉዞዎችን ያስወግዱ።
ናይ ጉዕዞ መርከባት ምጥቃም ኣወግዱ።
አዛውንት ተጓዦች እና የጤና ችግር ያለባቸው ሰዎች በጣም የተጋለጡ በመሆናቸው እንዲሁም እንደ ረጅም አውሮፕላን በረራዎች፣ በተጨናነቁ ስፍራዎች ጉብኝት እና በተለይም በባህር ላይ አካባቢዎች ውጭ አደጋ ሊያስከትሉ ከሚችሉ ጉዞዎች መራቅ አለባቸው።
ብዕድመ ዓበይቲ ተጓዓዝትን ጥዕናዊ ጸገማት ዘለዎምን ዝዓበየ ስግኣት ኣለዎም ስለ'ዚ ድማ ከም ነዋሕቲ ናይ ነፋሪት ጉዕዞታት፡ ምብጽሓት ናብ ጽዑቕ ሰብ ዝርከበሎም ቦታታት ከምኡ'ውን ካብ ዝተጠቕዑ ቦታታት ወጻኢ፡ ብፍላይ መዛወሪ ቦታታት ዝኣመሰሉ ኣብ ሓደጋ ዝወድቖም ጎዕዞ ከወግዱ ይግባእ።
በተጎዱ አካባቢዎች ውስጥ አብዛኞቹ ባለሙያዎች ማህበራዊ መራራቅ ተብሎ የሚጠራውን ልምምድ ይመክራሉ።
ኣብ ዝተጠቕዑ ቦታታት ማሕበራዊ ምፍንታት ከምዘድሊ በዓል ሞያ ይሕብሩ።
ይህም ማለት ከሌሎች ሰዎች የ ስድስት ጫማ ወይም ሁለት ሜትር ርቀት መጠበቅ እና በቡድን መሰብሰብን በማስቀረት ከሌሎች ጋር ያለንን ግንኙነት መቀነስ ማለት ነው።
እዚ ማለት ጫማ ዋላ ድማ ሜትሮ ብምርህ ሃቅ ንክኪ ምቅናስን ካብ ናይ ብዙህ ሰብ ስብስብ ምርሃቅ ዩ።
አንዳንድ አካባቢዎች ትናንሽ የሰዎች መሰባሰብን ያፈቅዳሉ፤ ሌሎች ሁሉንም የቡድን ስብሰባዎችን ይከለክላሉ።
ገለ ቦታታት ንኡስ ሰባት ይፈቅዱ እዮም፣ ካልኦት ድማ ብሱሩ ምስብሳብ ኣይፈቅዱን።
እርሶ እንዲወስዱት የሚበረታቱት እርምጃ በሚቻል ጊዜ ሁሉ ከቤት መስራት፣ ብዙ ሰዎች መተው እና የግድ የማያስፈልግ ከሆነ ከቤትዎ አለመውጣት ናቸው።
ክትወስዶም ዘለካ ስጉምትታት ዝከኣል ምስ ዝኸውን ከም ኣብ ገዛኻ ኴንካ ምስራሕ፡ ሰብ ዝበዝሖ ቦታታት ምውጋድ ከምኡ’ውን ኣድላዩ እንተዘይኮይኑ ካብ ገዛኻ ዘይምውጻእ የጠቓልል ።
መውጣት ካለብዎ ከሌሎች ሰዎች ቢያንስ 2 ሜትር (6 ጫማ) ርቀት ለመጠበቅ ይሞክሩ።
እንድሕር ደኣ ግደን ክትወጹ ሃሊይኩም፣ ካብ ካልኦት ሰባት ብውሕዱ 2 ሜትር(6 ጫማ) ንምርሓቕ ሞክሩ።
በብዙ ቦታዎች እነዚህ መለኪያዎች ያስፈልጋሉ።
ኣብ ብዙህ ቦታታት እዚኦም እርምጃታት የድልዩ እዮም
እንደ ጉንፋን መከላከልን የመሳሰሉ የንፅህና አጠባበቅ አሰራሮችን ይከተሉ።
ናይ ፅሬት ተግባር እዉን ልክዕ ከም ናይ ኢንፍሉዌንዛ መከልኸሊ መንገዲ ክንከታተሎ ይግባእ።
እጆችዎን በሳሙና እና ሞቅ ባለ ውሃ ደጋግመው ይታጠቡ፣ ከዚያም እጆችዎን በንጹህ ፎጣ ላይ ያድርቁ።
ብተደጋጋሚ ኣእዳውኩም ብሳሙናን ውዑይ ማይ ተሓጸቡ፣ ድሕኢሩ ኣእዳውኩም ብጽሩይ ፎጣ ኣድርቑ።
ኮሮና ቫይረሶች ጥቅል ቫይረሶች በመሆናቸው፣ እጅዎን በሳሙና ሲታጠቡ በጣም ቅባት-ነክ የሆነውን ቫይራል ጥቅል በማደናቀፍ ቫይረሱን ይገድለዋል።
ኮሮና ቫይረሳት ዝተሸፈኑ ቫይረሳት ከም ምዃኖም መጠን ኢድካ ብሳሙና ምሕጻብ ነቲ ብብዝሒ ናይ ስብሒ ትሕዝቶ ዘለዎ ናይ ቫይረስ ሽፋን ብምፍራስ ይቐትሎም ።
ውጤታማ እጅ መታጠብ ቢያንስ 20 ሰከንዶች ያህል እጆችዎን መታሸት ይጠይቃል።
ብቑዕ ኢድ ምሕጻብ ኣእዳውካ እንትንኢሱ ን 20 ሰከንድታት ምድራዝ የካትት።
የታጠበ እጆችዎን ማድረቅ የተወሰኑ ጀርሞችን ከቆዳዎ ያስወግዳል (ስለሆነም ያንን እርምጃ አይዝለሉ እንዲሁም ፎጣዎችን አያጋሩ)።
ዝተሃጽበ ኢድኩም ምድራቅ ብከፊሉ ጀርም የውግድ እዩ (ስለዚ ንዚህ ኣይትዝለሉዎ፣ ፎጣውን ብሃድ ኣይትጠቀሙ)።
ሳሙና እና ውሃ የማይገኝ ከሆነ፣ አልኮል-ይዘት ያለው የእጅ ሳኒታይዘር ይጠቀሙ።
ሳሙናን ማይን ምስ ዘይህሉ፡ >60% ኣልኮል ዘለዎም መጽረዪ ኢድ ተጠቀም።
አልኮል ፈጣን ጀርም ገዳይ ነው፣ ግን በጣም ፈጣን አይደለም፣ ስለዚህ ይህ አሁንም እጆችዎን አንድ ላይ ለማሸት ተመሳሳይ 20 ሰከንዶች ይፈልጋል፣ እያንዳንዱ የቆዳ ሽፋን እርጥብ መሆኑን ያረጋግጡ ፣ ከዚያ አልኮል ሙሉ በሙሉ እስኪደርቅ ድረስ ሌላ ደቂቃ ያህል መጠበቅ አለብዎት።
ኣልኮል ቀልጢፉ ጀርም ዝቐትል እዩ፡ ግን ከኣ ሽዑንሽዑ ስለዝይኮነ ብተመሳሳሊ ን20 ካልኢታት ምሕሳይ ኢድ የድልይ ።እዚ ድማ ኩሉ ክፋላት ቆርበት ከምዝተንከፈ ከተረጋግጽን ከምኡ’ውን እቲ ኣልኮል ሙሉእ ብሙሉእ ንኽነቅጽ ንተወሳኺ ካልእ ደቒቕ ከምዝጸናሕካ ከተረጋግጽን ኣለካ።
አይንዎን፣ አፍንጫዎን እና አፍዎን በእጅዎ አይንኩ።
ዓይንኻ፡ ኣፍንጫኻ ከምኡ’ውን ኣፍካ ኣይትተንክፍ።
በርካታ ሰዎች በሙሉ ቀን ውሎዋው ፊታቸውን በተወሰኑ ደቂቃዎች ልዩነት ይነካሉ።
መብዛሕትኦም ሰባት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ውሱናት ደቓይቕ መሉእ መዓልቲ ገጾም ይትንክፉ ።
ይህንን ለመቀነስ ይሞክሩ እና ፊትዎን ከመንካትዎ በፊት እጅዎን ለመታጠብ ይሞክሩ።
ነዚ ብዙሕ ግዜ ከይትገብሮ ከምኡ’ውን ቅድሚ ገጽካ ምትንካፍካ ኢድካ ክትሕጸብን ፈትን።
እንዲሁም በመጀመሪያ እጆችዎ መነካት የሌለብዎትን ገጽታዎች አለመንካት ይሞክሩ ።
ክትነኽእዎም ዘይብልኩም ቦታታት ምንካእ ኣወግዱ፣ ብፍላይ ድማ ብጥራሕ ኢድኩም።
በክርንዎ ወይም በሶፍት ላይ ሳል ያስሉ እና ያስነጥሱ ፣ ከዚያ ወዲያውኑ ሶፍቱን ይጣሉት እና እጅዎን ይታጠቡ።
ብ ኩርናዕ ናይ ኢድኩም ውይድማ ኣብ ሶፍት ሰዓሉ ወይድማ ኣሀንጥሱ፣ ካብኡ ቀፂሉ ድማ ብ ቕልጡፍ ነቲ ሶፍት ምድራብይ ካቡኡ ድማ ኢድኩም ተሓፀቡ።
ሊታመሙ ከሚችሉ ሰዎች አጠገብ አይቁሙ ወይም አይቀመጡ።
ጥቓ ዝ ሃመሙ ሰባት ደው ወይ ከኣ ኮፍ ኣይትበሉ።
ቢያንስ አንድ ሜትር ይቆዩ እና በጥሩ ሁኔታ ሁለት ሜትር (ስድስት ጫማ) - ይራቁ።
እንተንኢሱ ሓደ ሜትር – እንተተኻኢሉ ድማ ክልተ ሜትራት (ሽድሽተ ፊት) – ርሓቑ።
ይህንን ርቀት በአይን ለመገመት ፈጣን የሆነው መንገድ፣ እርስዎ እና ሌላኛው ሰው በእጃችሁ የምትነካኩበት ርቀት ላይ መሆን ነው።
እዚ ርሕቐት ብቕልጡፍ ንምፍላጥ፣ ንስኹምንእቲ ካልእ ሰብን ኣእዳውኩም ንክትጨባበጡ ከምዝዘርጋሕኩም ጌርኩም ሕሰብዎ።
ወደዚያ ሰው ምንም እርምጃ ሳይራመዱ የሌላውን ሰው እጅ መንካት ይችላሉ?
ናብቲ ሰብ ንሱ ስጉምቲ ወሲድኩም ከይቀረብኩም ኢዱ ክትነኽእዎ ትኽእሉ ዲኹም?
መልሱ አዎ ከሆነ ፣ ስለዚሕ በጣም ቅርብ ነዎት።
መልስኹም እወ እንተኾይኑ፣ ኣዚኹም ቀሪብኩምዎ ኔርኩም ማለት እዩ።
ንጹህ እቃዎች እና በብዙ ሰዎች የእጅ ንክኪ ያለባቸው ወለሎች ማለትም እንደ የበር እጀታዎች፣ ስልኮች፣ እና ቴሌቭዥን ሪሞቶች በእጅ ማጽጃ ሊጸዱ ይችላሉ።
ብዙሓት ሰባት ዝትንክፍዎም ንብረታትን ቦታታትን ከም መጥወ-መሽጎራት፡ ቴለፎናት፡ ከምኡ’ውን መቆጻጸሪ ቴሌቪዥን ብስሩዕ ናይ ገዛ ንብረት መጽረዪ ኣጽርዮም ።
እንደ የተደባለቀ የቤት ውስጥ መጥረጊያ ያሉ ወለሎችን በሚመች ተስማሚ ፀረ-ባክቴሪያ ያጽዱ።
ናዉትታት ከም ዝቐጠነ በረኪና ዝመሳሰሉ ዝስማዕምዑ ፀረ ታህዋስያን ብምጥቃም ምፅራይ የድሊ።
ካመመዎ እቤት ይሁኑ፣ እንዲሁም ምልክቶቹ እስከሚጠፉ ድረስ ከሌሎች ሰዎች ጋር ያለዎትን ግንኙነት ያቁሙ።
ምስ ትሓምም ኣብ ገዛኻ ጽናሕ፡ ክሳብ ምልክታት ሕማም ዝጠፍኡ ምስ ካልኦት ሰባት ድማ ኣይትራኸብ ።
እንደ የጥርስ ብሩሾች፣ የመመገቢያ ዕቃዎች፣ መጠጦች፣ የውሃ ጠርሙሶች እና ፎጣዎች ያሉ ከምራቅዎ ጋር የሚገናኙ የግል እቃዎችን አያጋሩ።
ምራቕ ዝተንከፉ ናይ ውልቂ ንብረታትካ ከም መጽረዩ ስኒ ብሩሽ፡ መብልዒ ኣቕሑት፡ ዝስተዩ ፈሰስቲ፡ መትሓዚ ማይ ከምኡ’ውን መወልወሊ ሽጎማኖ ኣይትካፈል።
በቻይና ውስጥ ከተለመደው በተመሳሳይ ሰሃን የማቅረብ ልምድ የእራስዎ ቾፕስቲክ እራስዎን የማገልገል ልምምድ መወገድ አለበት።
ኣብ ቻይና ዝውቱር ዝኾነ ናይ ውልቂ ቾፕ-ስቲክ ተጠቂምካ ኣብ ናይ ሓባር መብልዒ ምብላዕ ክውገድ ኣለዎ ።
ከሰዎች ጋር ሳይነካኩ ሰላምታ ይለዋወጡ።
ሰብ ብዘይምንካእ ሰላምታ ምልዉዋጥ
መተቃቀፍ፣ መሳሳም፣ የእጅ መጨባበጥ፣ እጅን ማጋጨት እና ማንኛውንም ሌላ ንክኪ ያስወግዱ።
ምሕቋፍ፡ ምስዓም፡ ምጭብባጥ ኢድ፡ ዕማኹ ኢድ ምግጫው ከምኡ’ውን ካልእ ርክባትት ምውጋድ ።
ግንኙነትን ለማስወገድ የማይቻል ከሆነ ከዚያ በፊት እና በኋላ እጅዎን ይታጠቡ።
ዘይምንክካእ ከቢድ እንትኮይኑ፣ ቅድሚያን ድሀርን ኢድ ምህጻብ።
ከኮሮና ቫይረስ ባይከላከልዎትም ከጉንፋን ግን ይከላከልዎታል፣ ይህም በብዙ አካባቢዎች ላይ ከ COVID-19 ይልቅ የሚያሰጋ ነው።
ካብ’ኢ ኮሮና ቫይረስ ኣይከላኸለልካን እዩ፡ ግን ካብ’ቲ ኣኣብ ብዙሕ ቦታታት ካብ ኮቪድ-19 ዝለዓለ ሓደጋ ዘለዎ ኢንፍሉዌንዛ ብከፊል ክከላኸለልካ እዩ።
ጉንፋን ከተያዙ እና ኮሮናቫይረስ ሊሆን ይችላል ብለው ካመኑ ይህ አላስፈላጊ ከሆነ ጭንቀትዎ ያድንዎታል።
እዚ ድማ ጉንፋዕ እንተሓሚምኩም እሞ ኮሮናቫይረስ ክኸውን ይኽእል አዩ ኢልኩም እንተሰጊእኩም ኣድላዪ ካብ ዘይኮነ ጭንቀት የድሕነኩም።
በዕድሜ የገፉ ከሆኑ ወይም በአደገኛ ቡድን ውስጥ ካሉ እና ለሳንባ ምች መከተብ ከቻሉ ክትባቱን ያግኙ።
እንድሕር ደኣ ብ ዕድመ ኣብ ዝደፍኡን ኣብ ሓዳጋ ውሽጢ እዮም ተባሂሎም ዝተገምገሙ ጉጅለ ውሽጢ ኮይንኹም፣ ናይ ሳንቡእ ረኽሲ (pneumonia) ክትባት ምውሳድ ትኽ እሉ ኢኹም፣ ነቲ ክትባት ይከተቡ።
ከ COVID-19 የቫይረስ የሳምባ ምች አይከላከልልዎትም፣ ሆኖም አንዳንድ በ COVID-19 ተጠቁ ህሙማን በተዳከመ ሳንባቸው ላይ በተከሰተ የባክቴሪያ ሳንባ ምችዎች ህይወታቸው አልፏል፤ ስለሆነም የሳንባ ምች ክትባት ሕይወትዎን ሊያድን ይችላል።
ገለ ብኮቪድ-19 ዝሓመሙ ሰባት ብሰንኪ ኣብ ዝተዳኸመ ሳንቡኣቶም ዝበጽሐ መጥቃዕቲ ናይ ባክተርያ ኒሞንያ ሓሚሞም ሞይቶም ።ዋላ እኳ ካብ ብኮቪድ-19 ዝስዕብ ቫይረስ ኒሞንያ እንተዘይሓለወካ ናይ ኒሞንያ ክታበት ህይወትካ ከድሕነልካ ይኽእል እዩ ።
በሽታው እንዳለባቸው የተጠረጠሩና በቫይረሱ ከተያዙ ሰዎች ጋር የቅርብ ንክኪ ያለባቸው ሰዎች ጭምብል እንዲያደርጉ ይመከራል።
ሓሚሞም ኣለዉ ተባሂሎም ዝጥርጠሩን ምስኣቶም ናይ ቀረባ ርክብ ዘለዎምን መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክጥቀሙ ይምከሩ።
ምንም ምልክት ለማያሳዩ ሰዎች የዓለም ጤና ድርጅት ጭምብሎችን አይመክርም፣ ምንም እንኳን አንዳንድ መንግስታት ቢመክሩም።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ዋላ እኳ ገለ ሃገራዊ መንግስታት እንተመኸሩ ነዞም ምልክታት ዘይብሎም መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክጥቀሙ ኣይመክርን እዩ ።
በአንዳንድ ሀገሮች እና ከተሞች ውስጥ የሕብረተሰቡ ስርጭትን ለመቀነስ የተወሰነ ዓይነት ጭንብል መልበስ ያስፈልጋል።
ናይ ማሕበረሰባዊ ምግፋሕ ንምቕናስ ክበሃል ኣብ ሓድሓደ ሃገራትን ከተማታትን ዝኾነ ዓይነት ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መሸፈኒ(mask ) ምግባር ኣድላዪ ኮይኑ ይርከብ።
በዓለም ዙሪያ የቀዶ ጥገና ጭምብሎች እጥረት አለ።
ናይ ሰርጂካል ማስክታት ዓለም ለኻዊ ሕጽረታት ኣለዉ።
ጭምብል የሚያደርጉ ከሆነ፣ በትክክለኛው መንገድ ጥቅም ላይ እንደሚያውሉት እርግጠኛ ይሁኑ።
ማስክ እንተጌርኩም፣ ብኣግባቡ ምጥቃምኩም ኣረጋግጹ።
ጭምብሉ አፍንጫዎን እና አፍዎን መሸፈን እና ያለ ክፍተቶች መገጣጠም አለበት።
እቲ መሸፈኒ ኣፍ ብዘይ ምንም ክፍተት ኣፍን ኣፍንጫን ክሽፍን ይግባእ።
ጭምብሉን ከማጥለቅዎ በፊት እጅዎን ይታጠቡ እና በሚለብሱበት ጊዜ ጭምብሉን ከመንካት ይቆጠቡ።
ቅድሚ መሸፈን ኣፍን ኣፍንጫን ምልባስካ ኢድካ ተሓጸብ ከምኡ’ውን ምስ ተኸደንካዮ ኣይትተንክፎ።
ከነኩት፣ እጅዎን ወዲያውኑ ይታጠቡ።
እንተዘይተንኪፍካዮ ሽዑንሽዑ ኢድካ ተሓጸብ።
ጭምብሉ እርጥብ በሚሆንበት ጊዜ ይጣሉት እና በሌላ አዲስ ይተኩት።
እቲ ማስክ እንተረሲሑ፣ ደርቢኹም ቀይርዎ።
ከጀርባው ላይ ያስወግዱት ፣ ይጣሉት እና ከዚያ እጆችዎን ይታጠቡ።
ካብ ድሕሪቱ ንቐልዎ፣ ደርብይዎ፣ ድሕሪኡ ኢድኩም ተሓጸቡ።
ጭምብል ለጥሩ ንፅህና ምትክ አለመሆኑን ያስታውሱ-በተደጋጋሚ እጅዎን መታጠብዎን አያቋርጡ።
ማስክታት ጽቡቕ ጽሬት ክትክኡ ከምዘይኽእሉ ዘክሩ: ኣእዳውከኩም ብተደጋጋሚ ምሕጻብ ቀጽሉ።
የማያስፈልግዎ ከሆነ ጭምብሎችን አያከማቹ።
ዘየድሊ እንተኾይኑ ናይ ገፅ መሸፈኒ እናገዛእካ ምእካብ ኣየድልን።
ጭንብል እጥረት ማለት የጤና አጠባበቅ ሠራተኞች ጭምብል ማግኘት ተቸግረዋል ማለት ነው ፣ ይህም ሁሉንም ሰው ለአደጋ ያጋልጣል።
ሕፅረት መሸፈኒ ኣፍ ምህላዉ ናይ ጥዕና በዓል ሞያታት እዚ መሸፈኒ ኣፍ ክረኽቡ ኣይኽእሉን ማለት እትኸዉን እዚ ድማ ንኹሉ ሰብ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ።
ያ ለህዝብ ሁሉ የማይመከሩት የ N95 መተንፈሻዎችን ያጠቃልላል፥ እነዚህ የባለሙያዎች መሳርያዎች በመሆናቸው ውጤታማ ሆነው እንዲገጠሙ መሆን አለባቸው።
N95 መተንፈሲ ንህዝቢ ኣይምከሩን። እዚኦም መሳርሕታት ተዓቂኖም ከምዝምጥኑ ምስተረጋገፀ እዩ ዉፅኢታዊ ክኾኑ ዝኽእሉ ባዓል ሞያ ጥራሕ ክጥቀመሎም ድማ ይምከር።
ለጤና እንክብካቤ ሠራተኞች ይተውላቸው።
ንናይ ጥዕና ሰራሕተኛታት ክጉሎም።
ስፍራቸው የተጨናነቀ ቦታዎችን በተለይም የተጣበቡ እና አየር አንደልብ የማይዘዋወርባቸውን ቦታዎችን ማለትም እንደ ኮንፍራንስ፣ ትርኢቶች፣ ሱቆች፣ የህዝብ ትራንስፖርት እና የሃይማኖት አገልግሎቶችን ያስወግዱ።
ብፍላይ ዕጹዋት ኮይኖም ምንቅስቓስ ኣየር ዝውሕዶም ሰብ ዝበዝሖም ከባቢታት ከም ኣኼባታት፡ ዕማማት ዘለዎም፡ ናይ ዕዳጋ ቦታታት፡ ህዝባዊ መጓዓዝያታት ከምኡ’ውን ሃይማኖታዊ ኣገልግሎታት ዘልዎም ቦታታት ኣወግድ።
የቫይረሱ ስርጭትን ለመቀነስ ከሃይማኖታዊ ተጓዦች እስከ የሙዚቃ ኮንሰርቶች ድረስ እጅግ ብዙ የሰዎች መሰባሰብ የሚያካትቱ ክስተቶች ተሰርዘዋል።
ዓብዪ ናይ ሰባት ምትእኽኻብ ዘካትቱ ምድላዋት፣ ካብ ሃይማኖታውያን ተጓዓዝቲ ክሳብ ናይ ሙዚቃ ኮንሰርትታት፣ ናይዚ ቫይረስ እዚ ምስፍሕፋሕ ንምግታእ ኣብ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ኣብ ዓለም ሙሉእ ይዕጸዉ ኣለዉ።
የቱሪስት መደረሻዎች፣ ንግዶች እና ትራንስፖርት ሊዘጉ የሚችሉ ሲሆን፣ ይህም በተጠቁ ሀገራት ውስጥ ነው።
መስሕባት ንግዳዊ ውድባት ከምኡውን ብፍላይ ሃገራር ውሽጢ ዕጽዉ ይኽእሉ
አንዳንድ የተሰረዙ ዝግጅቶች፣ በተለይም ትርኢቶች፣ የስፖርት ዝግጅቶች እና ትምህርቶች በኢንተርኔት እንዲደረጉ እየተሰራ ነው፣ ይህ ማለት እርስዎ ሳይጓዙ ሊያገኟቸው ይችላሉ።
ገለ ዝተሰረዙ ምድላዋት፣ ብፍላይ ትርኢታት፣ ስፖርታዊ ምድላዋትን ክላሳትን፣ ብኦንላይን ክንቀሳቐሱ ይግበሩ ኣለዉ፣ እዚ ማለት ድማ ከይተጎዝኩም ክትከታተልዎም ትኽእሉ ኢኹም ማለት እዩ።
በነዳጅ /ጋዝ ማደያዎች ውስጥ ጓንትን ይጠቀሙ ወይም እጀታውን በፀረ-ተባይ ማጽጃ ያጽዱ።
ዝከኣል ምስ ዝኸውን ኣብ መዐደሊ ቦታታት ነዳዲ ጓንት ተጠቐም ወይ ነቲ መትሓዚ ኢድ ብ መጽረዪ ባእታ ወልውሎ ።
ከሞላ በኋላ፣ እጅዎን በሳኒታይዘር ያጽዱ።
ድሕሪ ምምላእ ኢድና ብሃንድ ሳኒታይዘር ምፅራይ የድሊ።
የአሜሪካ እና የካናዳ መንግስታት በመርከብ መጓዝን እንዲያስወግዱ ይመክራሉ።
ናይ አሜሪካ ከምኡውን ናይ ካናዳ መንግስታት ብመርከብ መርከብ ናይ እግሪ ዙረት
ኢንፌክሽኖች በቀላሉ ቦታው ላይ ይሰራጫሉ እንዲሁም የሕክምና እንክብካቤ ውሱን ነው።
ረኽስታት ኣብ መጓዓዝያታት ብቐሊሉ የስፋሕፍሕ ።እብ’ዚ ቦታታት ድማ ሕክምናዊ ክንክን ድማ ውሱን እዩ።
የሽርሽር መርከብ ላይ ወረርሽኙ ሲቀሰቀስ፣ በተሳፋሪዎች ብዛት ምክንያት ለይቶ ማቆያዎችና ማረፊያ ጣቢያዎችፈታኝ ሆነው ነበር።
ኣብ ናይ መጓዓዚ መርከብ ለበዳ ኣብ ዘጋጥመሉ ጊዜ፣ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ሰባት ብዙሓት ምስ ምዃኖም መጠን ውሸባን ስራሓት ምዕሻግ መርከብን ብዝተወሰነ መልክዑ በዳህቲ እዮም።
የተረጋገጠ ኬዝ የሌለባቸው የሽርሽር መርከቦች እንኳ ሳይቀሩ በቫይረስ ፍራቻ ምክንያት የመቆሚያ ፈቃድ የተከለከሉ ሲሆን በጃፓን በሚገኘው Diamond Princess ላይ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች በቫይረሱ ተይዘዋል።
ዋላ ዝተረጋገጸ ኬዝ ዘይብለን ናይ ጉዕዞ መርከባት ብናይቲ ቫይረስ ፍርሒ ምኽንያት ከይዓርፋ ተገይሩ፣ ኣብ ከም ናይ ጃፓን ዳይመንድ ፐሪንሰስ ልዑል ገጽታ፣ ኣማኢት ሰባት ኣብ መርከብ እዮም ተለኺፎም።
በበሽታው ይያዛሉ ብለው የሚያምኑ ከሆነ ሌሎችን ወደ ሌሎች እንዳይተላለፉ በአካል ከመሄድ ይልቅ ወደ ሆስፒታል ወይም በአከባቢው የድንገተኛ ጊዜ የሕክምና አገልግሎቶች ይደው።
በቲ ሕማም ተታሒዘ እየ ኢሉ ንዝኣመነ ሰብ ካብ ብኣካል ምኻድ ካልኦት ንዘይምልባድ ናብ ሕክምና ወይድማ ናብ ናይቲ ከባቢ ናይ ሕክምና ግልጋሎት ምድዋል ይግባእ።
ምልክቶችዎን እና የጉዞ ታሪክዎን ያሳውቁ።
ምልክታትካን ናይ ጉዕዞ ታሪኽካን ዘርዝር
የፊት ጭምብል ያድርጉ እንዲሁም የጤና ባለሞያዎችን ምክር ይጠቀሙ።
ሕክምናዊ መሸፈኒ ኣፍን አፍንጫን ተጠቐሙ፣ ናይ ሰብ ስልጣናትን ናይ ሕክምና ዶክተራትን ምኽሪ ድማ ተኸታታትሉ።
ይህንንም ይመልከቱ፡ በረራ እና ጤና
እዚ እውን ረኣዩ: በረራን ጥዕናን
በአውሮፕላን ላይ ፣ እንደማንኛውም ቦታ ተመሳሳይ የንጽህና አሰራሮችን ይከተሉ-እጆችን ደጋግመው ይታጠቡ ፣ ወይም ከመቀመጫዎ ለመልቀቅ ምቹ ካልሆነ በአልኮል ያለበት የእጅ ማፅጃን ይጠቀሙ እንዲሁም ፊትዎን ከመንካት ይቆጠቡ።
ኣብ ነፋሪት ልክዕ ከም ካልእ ቦታ ተመሳሳሊ ናይ ጽሬት ንጥፈታት ተኸተል ።ብተደጋጋሚ ኢድካ ተሓጸብ፡ ካብ ወንበርካ ክትትንስእ ምስ ዘይምችኣካ ኣልኮል ዘለዎ መጽረዪ ኢድ ተጠቀም ከምኡ’ውን ገጽካ ካብ ምትንካፍ ትተቖጠብ ።
በመስኮቶች መቀመጫ ወንበር ላይ ያሉት ተሳፋሪዎች ከታመሙ ሰዎች ጋር የመገናኘት እድላቸው ዝቅተኛ መሆኑን ተመራማሪዎቹ አረጋግጠዋል።
ኣብ መስኮት ኮፍ ዝበሉ ተጓዓዝቲ ምስ ዝሓመሙ ሰባት ናይ ምርኻብ ተኽእሎኦም ትሑት ምዃኑ መጽናዕትታት ረኺቦም ኣለዉ።
የመስኮት መቀመጫ ቦታን ለማስያዝ ይሞክሩ፣ እና በበረራ ወቅት አውሮፕላኑ ውስጥ ይሚኖር መንቀሳቀስ ያስወግዱ።
ኣብ ግዜ በረራ መስኮት ኣብ ዘለዎ ቦታ ንምሓዝ ፈትን ከምኡ’ውን ኣብ ውሽጢ ካቢን ምንቅስቓስ ኣወግድ።
እጆችዎን ከታጠቡ እና ከመቀመጥዎ በፊት በመቀመጫዎ ዙሪያ ያለውን አካባቢ ለማፅዳት ፀረ-ተባይ ማጥፊያዎችን ይጠቀሙ።
ኢድና ድሕሪ ምሕፃብናን ቅድሚ ኮፍ ምባልናን ፀረ ታህዋስያን ተጠቒምና ኣብቲ ከባቢ ኮፍ መበሊና ዝርከቡ ኣቕሑት ምፅራይ የድሊ።
ገዳይ ኮሮናቫይረስ ደረቅ ቦታዎችን ያፅዱ ፣ እንዲሁም መቀመጫዎ ቆዳ ከሆነ ያን እሱም ያጸዱ።
ተረርቲ ቦታታት ምውልዋልን ከምኡ'ውን መንበርካ ቆርበት ምስ ዝኸውን ከትውልውሎ ትኽእል ኢኻ።
መቀመጫ ወንበርን አያጽዱ፣ ምክንያቱም እርጥበቱ በላሉ መተላለፍ እንዲኖር ስለሚያደርግ ነው።
ናይ ጨርቂ መቀመጢ ኣይትጽረጉ፣ ምክንያቱ ትርሁስነት ንምትህልላፍ የምችዎ እዩ
ፀረ-ተባይ ማጥፊያዎችን ሲጠቀሙ በማሸጊያው ላይ ያለውን መመሪያ ይከተሉ።
ዲስኢንፌክታንት ዋየፓት ኣብ ትጥቀሙሉ እዋን፣ ኣብቲ መዐሸጊኡ ዘሎ መምርሒ ተኸተሉ።
እንዲሁም ያስታውሱ፡- ቫይረሶች በአፍዎ፣ በአፍንጫዎ እና በአይንዎ ውስጥ ይገባሉ - በቦታን ማፅዳት ባይጎዳም ትክክለኛ ንፅህናን አይተካም።
ከምኡ’ውን ቫይረሳት ብ ኣፍካ፡ ኣፍንጫኻ ከምኡ’ውን ዓይንኻ ከም ዝኣትዉ ዘክር ።ነቲ ከባቢ ምውልዋል ዝጎድእ እኳ እንተዘይኮነ፡ መተካእታ ናይ ግቡእ ጽሬት ግን ኣይኮነን።
እጅዎን ይታጠቡ እንዲሁም ፊትዎን አይንኩ።
ኣእዳውኩም ተሓጸቡ ገጽኩም ምንካእ ድማ ኣወግዱ።
እንዲሁም መሀረብ ወይም ሌሎች መያዣ በመጠቀም ለመንካት ይጠቀሙ።
ታች ስክሪንን ካልኦት መቆፃፀርትን ሶፍቲ ተጠቕምካ ምንካእ የድሊ።
የልብስ ማጠቢያ ክፍሉን በሚጠቀሙበት ጊዜ የውሃ መዝጊያውን ለማጥፋት እና በሩን ለመክፈት የወረቀት ፎጣዎችን ይጠቀሙ፣ ከተጠቀሙ ቡኋላ ይጣሉት።
ሽቓቕ ኣብዝጥቀሙሉ ሰዓት፣ ማይ ኣብ ዝኸፍቱሉን ኣብ ዝዓፅዉሉን ሰዓት ን ማዕፆ ኣብ ዝኽፍቱሉ ሰዓትን ሶፍት ይጠቐሙ፣ ቀፂሎም ድማ ነቲ ዝተጠቐሙሉ ሶፍት ይጉሓፉዎ።
ወረርሺኝ ባለባቸው አካባቢዎች ላይ ያሉ አየር መንገዶች መተላለፎችን ለመቀነስ እና መንገደኞች ደህንነታቸው ይጠበቅ ዘንድ ደረጃዎችን በመውሰድ ላይ ናቸው።
ኣብ በቲ ረኽሲ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ዝርከቡ መንገዲ ኣየራት ምምሕልላፍ ንምቕናስን ውሕስነት ተጉዓዝቲ ንምሕላውን ስጉምቲታት ኣብ ምውሳድ ይርከባ።
ለምሳሌ፣ እነዚህ አዘውትረው የጽዳት ቦታዎችን ሊያካትቱ ይችላሉ፣ የበረራ አስተናጋጆች ጭምብላቸውን እንዲለብሱ እና ከትኩስ ምግቦች ፋንታ የታሸጉ እንዲዘጋጁ ያስችላቸዋል።
ንኣብነት፣ እዚ ድማ መጽረዪ መሳለጥያታት ብበዝሒ ክጥቀም ይኽእል፣ ናይ በረራ ሰራሕተኛታት ማስክ ክገብሩ ብምግባር፣ ኣብ ክንዲ ሓድሽ ምግቢ ኣቐዲሙ ዝተዓሸገ ምግቢ ከቕርቡ ምግባር ከካትት ይኽእል።
አንድ የተሳፋሪዎች ቡድን ከባድ ወረርሽኝ ካለው አካባቢ ጋር እየተገናኘ ከሆነ፣የበረራ አስተናጋጆቹ ከቀሪዎቹ ተሳፋሪዎች አርቀው ሊያስቀምጧቸው ይችላሉ (እንዲሁም በቅርብ ጊዜ በከፍተኛ አደጋ ውስጥ የነበሩ ከሆነ ለዚህ ምክንያት የበረራ አስተናጋጆቹን መንገር ያስታውሱ)።
ጉጅለ ተጎዓዝቲ ካብ ከቢድ ለበዳ ዘለዎም ቦታታት ዝመጹ እንተሃልዮም፣ ናይቲ በረራ ሰራሕተኛታት ካብቶም ካልኦት ተሳፈርቲ ኣርሒቖም ኮፍ ከብልዎም ይኽእሉ (ኣብ ቀረባ ግዘ ኣብ ልዑል ሓደጋ ዘለዎ ቦታ እንተኔርኩም፣ ንናይ በረራ ሰራሕተኛታት በዚ ምኽንያት እዚ ንገርዎም)።
በአውሮፕላኑ ላይ መቀመጫዎችን እንዳይቀይሩ ሊከለከሉ ይችላሉ።
ኣብ ኣውሮፕላን ቦታ ምቕያር ተኸልኪልኩም ትኽእሉ።
ይህ የሆነበት ምክንያት፣ በአውሮፕላን ላይ ያለ አንድ ሰው በበሽታው ከተያዘ ባለስልጣናቱ አጠገቡ ተቀምጠው የነበሩትን ሰዎች ለመከታተል እና ለመመርመር ወይም ለይቶ ለማወቅ ይረዳቸዋል።
እዚ ምኽንያት ብነፋሪት ዝበለ ሓደ ሰብ ብሕማም ምስ ቀየረ ብጥቓ ተቐሚጦም ዝነበሩ ሰባት ዳህሳሳዊ ወይ ከኣ ፈልዩ ንምፍላጥ
COVID-19 ምልክቶችን በማስታገስ እና ሌሎች ተዛማጅ በሽታዎችን በመከላከል ይታከማል።
COVID-19 ምልክታት ብምቁፅፃርን ከምኡዉን ዝተሓላለኸ ፀገም ብምክልኻልን ይድሕን።
ለኮሮናቫይረስ ክትባት ወይም የተለየ ሕክምና የለም።
ምንም ኣይነት ክትባት ይኩን መህወዪ የብሉን ንኮሮና ቫይረስ።
ክትባት ወይም ጸረቫይረስ ላይ ምርምር እየተደረገ ይገኛል።
ናይ ክትባት መጽናዕቲ ወይ ፍሉይ ጸረ ቫይረስ መድሓት ኣብ ከይዲ ይርከብ።
COVID-19 ለማከም የኤችአይቪ መድሃኒቶችና ሌሎች የኖቭል አንቲ ቫይራል መድሃኒቶችን በመጠቀም የተለያዩ ሙከራዎች ይደረጋሉ።
HIV መድሕሓኒታት ከምኡውን ካልኦት ን ኖቨል ጸረ-ቫይረስ ብምጥቃም ን COVID-19 ንምሕካም ዝግበሩ ፈተነታት ኣለዉ።
አንዳንድ ደካማ የሆኑ ምልክቶች በፓራሲታሞል (አሴታሚኖፊን) አማካይነት ሊፈቱ ይችላሉ።
ቀለልቲ ምልክታት paracetamol (acetaminophen) ብምውሳድ ምቕናስ ይከኣል እዩ።
በ COVID-19 ተጠቅተው ከሆነ፣ ሀገራት የተለያዩ ተከታታይ ምርመራዎች ኔጋቲቭ እስከሚሆኑ ድረስ ለይተው ያስቀምጡዎታል።
ብ ኮቪድ-19 እንተተለኺፍካ፡ ሃገራት ብተኸታታሊ ናይ ኮቪድ-19 መርመራታት ኣሉታዊ መልሲ ክሳብ ዝረኽቡ ክፈልዩኻ እዮም።
በ COVID-19 ከተያዘ ሰው ጋር የቅርብ ግንኙነት ከነበረዎት ብዙ ሀገራት ከመጨረሻው ተጋላጭነት በኋላ ለ 14 ቀናት ያህል ለይቶ ማቆያ ውስጥ ያስገቡዎታል እንዲሁም ምልክቶችን ካሳዩ ይከታተሉዎታል።
ኣብዝሓ ሃገራት ብCOVID-19 ምስ ዝተታሓዘ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ንዘለዎ ሰብ ካብ ዝተራኸብካሉ ማዓልቲ ጀሚሩ ን14 ማዓልቲ ወሺበን ናይ ሕማም ምልክታት ይከታተላ።
ምንም እንኳን የበሽታው ምልክቶች ባይኖርብዎትም አንዳንድ አገሮች ምርመራ ያደርጉዎታል።
ገለ ሃገራት ምልክታት ዘይብልካ ከለኻ’ውን መርመራ ይገብሩልካ እዮም።
በብዙ አገሮች ውስጥ የጤና አጠባበቅ ስርዓቱ የታካሚዎችን ቁጥር ማስተናገድ እስኪያቅታቸው ድረስ ተዘርግቷል ፣ እናም ባለው የህክምና ሰራተኞች ፣ አቅርቦቶች ወይም መሣሪያዎች እጥረት ምክንያት ህክምናውን የመከልከል እድሉ አለ።
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ስርዓት ክንክን ጥዕና ክሳብ ሙሉእ ቁጽሪ ሕሙማት ክእንግድ ዘይክእለሉ ደረጃ ተመዚዙ ይርከብ፡ ከምኡ’ውን ብሰንኪ ዋሕዲ በዓል ሞያ ጥዕና፡ ቀረብ ወይ መሳርሒ ፍወሳ ክትንጸግ ተክእሎ ኣሎ።
ብዙ ሀገሮች በተለይም ጉዳት ለደረሰባቸው አካባቢዎች እና ወደ መሃል ለመጓዝ የተገደቡ በረራዎችን ፣ መርከቦችን እና የድንበር አቋራጭ መንገዶችን ዘግተዋል ወይም በጣም ገድበዋል።
ብዙሕ ሃገራት ብፍላይ ጉድኣት ከባቢታት ከምኡውን ከባቢታት ብዙሕ ነፈርቲ መራኽብ ከምኡውን ናይ ዶብ መንገድታት ወይ ከኣ ብጣዕሚ እዮም
ተጨማሪ ሀገራትም ሀገራቸው ውስጥ ወደ ሚገቡ ሰዎች እግዶችን እያደረጉ ሲሆን (ነገር ግን ይህ በነዋሪዎች አና ዜጎች ላይ አይተገበርም) ወይም እስከ 14 ቀን ድረስ በሚደርስ ለይቶ መቆየት እንዲገቡ ይደረጋሉ።
ካብቲ ዝነበሮ ተወሳኽቲ ብዙሓት ሃገራት ናይ ምእታው ክልከላ (ን ናይ ሃገር ውሽጢ ተጉዓዝቲን ቆውምቲ ነበሮን ከይሓወስካ) ውይድማ ን 14 መዓልቲታት ኳራንታይን ብምግባር ኣብ በፃሕቲ ተጉዓዝቲ እግዳታት ኣብ ምንባር ይርከባ።
የግዴታ የሆነ ለይቆ መቀመጥ ባይደረግም እንኳን “ራስን አግልሎ መቆየት’’ እንዲያደርጉ እና ከሌሎች ሰዎች ጋር ያለዎትን መስተጋብር እንዲያቆሙ ሊጠየቁ ይችላሉ።
ዋላ ኣገዳሲ ዝኾነ ኳረንቲን ክትገብሩ እንተዘይተገደድኩም፣ ኣብ ገዛኹም ብምጽናሕን ምስ ካልኦት ሰባት ብዘይ ምንኽኻእን "ዓርሰ -ኳረንቲን" ክተካይዱ ክትሕተቱ ኢኹም።
በጣም ከባድ ገደቦች በቅርብ በተጎዱ አካባቢዎች ላይ በነበሩ ተጓዦች ላይ ተግባራዊ ናቸው፣ ነገር ግን ቁጥራቸው ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመሩ ለሚመጡ ተጓዦች ገደቡን በአጠቃላይ እየተተገበረባቸው ነው።
መብዛሕትኦም ከበድቲ ገደባት ናብ ዝተለኸፉ ቦታታት ኣብ ቀረባ ግዘ ከይዶም ንዝነበሩ ተጓዓዝቲ እዮም፣ ብዙሓት ሃገራት ድማ ናብ ናይ ሓፈሻዊ ተጓዓዝቶም ኣታዊ የእትውዎም ኣለዉ።
አንዳንድ ሀገራት የውጨ ሀገር ዜጎችን ሙሉ በሙሉ ወይም በግማሽ ወደ ሀገራቸው እንዳይገቡ ያደረጓቸው ሲሆን የራሳቸው ሃገር ዜጎች እና ነዋሪዎች ደግሞ ከሀገር እንዳይወጡ አድርገዋል።
ሓድ-ሓደ ሃገራት ኩሉ ወይ ከኣ ኩሉ ወጻእተኛ ዜጋታት ምስ ወጻኢ ንምእታው ወይ ከኣ ናይ ሃገረይ ዜጋታት ከምኡውን ናይ ነባሮ ናይ ምውጻእ ዓቕሚ እንቋዕ
የተጎዱት አካባቢዎች የትኞቹ ናቸው?
እቶም ዝተጠቕዑ ኣካላት እንታይ እዮም?
እንግዲህ፣ ይህ በፍጥነት የሚቀየር ሁኔታ ነው እና እያንዳንዱ ሀገር / ክልል / ድርጅት ምን ክልከላዎች ሊኖሩባቸው እንደሚችሉ የራሱ የሆነ ዝርዝር አለው።
እሞ ድኣስ፣ እዚ ብቕልጡፍ ዝቕየር ዘሎ ኩነታት እዩ፣ ሕድሕድ ሃገር/ክልል/ድርጅት ኣየናይ ናይ ቦታታት ዝርዝር እዮም ንገደባት ዝኾኑ ዝብል ሕጊ ኣለዎም።
የዋሃን ከተማ በሁሉም ዝርዝር ውስጥ የሚገኝ ሲሆን የተቀረው ደግሞ የደቡብ ቻይና ግዛት በብዛት ይገኛል።
ናይ ዉሃን ከተማ ኣብ ኩሉ ዝርዝራት ዘላ እንትትኾን እቲ ዝተረፈ ናይ ቻይና ሜይን ላንድ( mainland China) ድማ ኣብ መብዛሕቲኡ ዝርዝር ይርከብ።
አብዛኛውን ጊዜ የሚካተተሉ ሌሎች ቦታዎች፡ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ሆንግኮንግ፣ ኢራን፣ ጣሊያን፣ ጃፓን፣ ማካው፣ ሲንጋፖር፣ ደቡብ ኮርያ፣ ስፔን፣ ታይዋን፣ እንግሊዝ፣ አሜሪካ፣ ሼንዘን ቦታ ሙሉ ለሙሉ እና አንዳንድ ጊዜ ሌሎችም።
ካልኦት ቦታታት ከም ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ሆንግ ኮንግ፡ ኢራን፡ ጣልያን፡ ጃፓን፡ ማካው፡ ሲንጋፖር፡ ደቡብ ኮርያ፡ ስጳኛ፡ ታይዋን፡ ዩናይትድ ኪንግደም፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ናይ ሸንገን ቦታ ብሓፈሻ ከምኡ’ውን ሳሕቲ ዝተፈላለዩ ካልኦት የጠቓልል።
አንዳንድ ሀገራት በዜግነት ወይም በተጠቁ ቦታዎች ላይ ነዋሪነትን ላይ መሰረት ያለውን ገደብ አድርገዋል።
ገለ ሃገራት ኣብ ኣዝዮም ዝተጎድኡ ቦታታት መሰረት ዝገበሩ ዜጋታት ወይ ነበርቲ ገደባት ጌረን።
የመግቢያ ገደቦች የተብራራ ዝርዝር በ IATA ተሟልቷል።
ናይ ምእታው ገደባት ዝርዝራት ኣብ IATA ተታሒዞም ኣለዉ።.
ሁሉንም ገደቦች የሚሸፍን ባይሆንም ነገር ግን ጠቃሚ ነው።
ንኹሎም እገዳታት እኳ እንተዘይ ሸፈነ ፣ ጠቓሚ ግን እዩ።
መረጃዎትን ያዘምኑ፣ የበሽታው ወረርሽኝ እና የጉዞ ገደቦች በፍጥነት እየተቀየሩ ናቸው።
ሓደሽቲ ዜናታት ምስማዕ ቀጽሉ—ናይዚ ለበዳን ናይ ጉዕዞ ገደባትን ብቕልጡፍ ይቀያየሩ እዮም ዘለዉ።
በቅርብ ጊዜ ውስጥ ለመጓዝ ጉዞ የሚለዋወጥ ሁኔታ ዕቅዶችዎን እንዲቀይሩ የሚያስገድድዎ ሊሆን ስለሚችል ተመላሽ ገንዘብ ያስያዙ።
ንኣብ ቀረባ ግዜ ዝግበር መገሻ ምናልባት ብሰንኪ ዝቀያየር ኩነታት መደባትካ ክትቅይር ክትግደድ ስለእትኽእል ነቲ ትሓዝኦ መንበር ገንዘብካ ተመላሳይ ምዃኑ ኣብ ግምት ኣእትው።
ክስተት ባለበት ስፍራ ላይ ቲኬቶችን መግዛት እንዲሁም አውሮፕላን መቀየር እንኳ ገደብ ውስጥ ሊያስገባዎት ይችላል።
ምስ በቲ ረኽሲ ዝተጠቕዑ ቦታትት ርክብ ዘልዎም ዕድጊት ቲኬት ካብ ምግባር ክትዕቀቡ ይግባእ- ዋላ ኣውሮፕላን ቅያር ምግባር ን እገዳታት ከጋልፀኩም ይኽእል እዩ።
በበሽታው ስርጭት እና በተደጋጋሚ በሚቀየር የመግቢያ ገደቦች የተነሳ በረራዎች በትንሽ ማስታወቂያ ሊሰረዙ ይችላሉ፣ ወይም ደግሞ ጥቂት ሰዎች ስለሚበሩ እና አየር መንገድ ወንበሮችን የመሙላት ችግር እያጋጠማቸው ነው።
በረራታት ሓጺር ምልክታ ሂቦም ክስረዙ ይኽእሉ እዮም፣ ይ በዚ ናይዚ ሕማም ስርጭት ወይ በዚ ብቕልጡፍ ዝቀያየር ዘሎ ናይ ምእታውን ምውጻእን ገደባት ምኽንያት፣ ወይ ድማ ውሑዳት ሰባት ስለዝኾኑ ዝጎዓዓዙ ዘለዉ ኤርላይናት ድማ ወንበራት ኣብ ምትእኽኻል ጸገም ስለዘጋጥሞም እውን ክኸውን ይኽእል።
እንዲሁም የሙቀት ፍተሻዎችን እና ተዛመጅ አካሄዶችን እና የወረቀት ስራን በመጠባበቅ ላይ እስከሚደርሱ ድረስ ለሰዓቶች ሊዘገዩ ይችላሉ ወይም ለሁለት ሳምንቶችም ወደ ለይቶ ማቆያ ሊገቡ ይችላሉ።
ከምኡውን ናይ ዳህሪ መረጋገጺታት ከምኡውን ቅጺ ምምላእ ስራሕ ብምጽብባይ ክሳብ ንሰዓታት ይኽእሉ , ወይ ከኣ ንክልተ ይኽእሉ .
በጉዞ እቅድዎ ላይ መቋረጥ ሊከሰት እንደሚችል በተለይም አለም አቀፍ ጉዞ የሚያደርጉ ከሆነ ይህን ይጠብቁ።
ንናይ ጉዕዞ ትልሚኹም ምትእጉጓል ከጋጥሞ ከምዝኽእል ፈሊጥኩም ተዳለዉ፣ ብፍላይ ዓለም ለኻዊ ጉዕዞ እንተኾይኑ።
ምንም እንኳን በበሽታው የተያዙ አካባቢዎች አቅራቢያ ባይሆኑም አንድ ህንፃ ወይም ዕቃ ከበሽተኛው ከተጋሩ ከታቀደው በላይ እቃው ላይ በመቆየት በበሽታው ከተያዘ ስው በላይ አደጋ አለው።
ኣብ ዝተጠቕዑ ቦታታት ዋላ ተዘይሃለኻ ሕማም ምስዝሓዞ ሰብ ኣብ ሓደ ህንፃ እንተኔርካ ዉን ኣብቲ ቦታ ካብ ዝተለምካዮ ንላዕሊ ክትፀንሕ ትግደድ።
ለምሳሌ፣ ፌብሩዋሪ ወር መጨረሻ ላይ ጣሊያናዊው ዶክተር ኮስታ አጄ (ካናሪ ደሴቶች) ውስጥ የእረፍት ጊዜ በማሳለፍ ላይ እያለ COVID-19 ተገኝቶበት የነበረ ሲሆን፣ በዚህም ምክንያት ሆቴል ውስጥ የነበሩ ሰዎች ሁሉ ለይቶ ማቆያ ውስጥ ገብተው ነበር።
ንኣብነት ኣብ መወዳእታ ፌብሩዋሪ ናብ ኮስታ ኣደጀ (ካናሪ ኣይላንድስ) ዑደት ንምግባር ዝኸደ ሓደ ጣልያናዊ ሓኪም COVID-19 ከም ዘለዎ ተረጋጊፁ። በዚ ምኽኒያት ድማ ኣብቲ ዝፀንሓሉ ዝነበረ ሆተል ዝነበሩ ኣጋይሽ እዉን ክዉሸቡ ተጌሩ።
ቤት ውስጥ መቆየት እና ሌሎች የውስጥ ገደቦች
ከምኡውን ካልኦት ውሽጢ ገደባት
አንዳንድ አገሮች እና ክልሎች፣ በተለይም በጣም የተጎዱ ሰዎች የድንገተኛ ጊዜ እገዳዎችን እና የሰዎች እንቅስቃሴ ላይ ገደብ አድርገዋል። እገዳው በቅርቡ በውጭ ለነበሩትም እንኳ ይሰራል።
ሓድሓደ ሃገራትን ክልላትን በተለይ ድማ ኣብተን ኣዚየን ዝተሃሰያ፣ ኣብ ናይ ደቂ ሰባት ምንቃቓስን ተግባራትን ዋላ ነቶም ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ደገ ዘይወጹ ሓዊሱ ናይ ህፁፅ ጊዜ ኣዋጅ ምዕፃው ን እገዳታትን እናተግበራ ይርከባ።
እነዚህም ጊዜያዊ የአንዳንድ ድንበር መቆጣጠሪያዎችን ጊዚያዊ ቁጥጥር ማድረግን ፣ በአገር ውስጥ ለመጓዝ የሚደረጉ ገደቦችን፣ በምግብ ቤቶች እና በሌሎች ተቋማት ውስጥ አገልግሎትን መዝጋት ወይም መገደብን፣ ትላልቅ ሕዝባዊ ዝግጅቶችን ማገድን እና በጣም አስፈላጊ በሆኑ ጉዳዮች በስተቀር ሰዎችን ከቤት መውጣት የሚከለክሉ ናቸው።
እዚ ድማ ንግዚያዊ ዳግማይ ምትእትታው ናይ ዶባት ምቁጽጻር፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ምቁጽጻር፡ ምውሳን ወይ ምዕጻው ኣገልግሎት ቤት መግቢታትን ካልኦት ትካላትን፡ ምክልካል ዓበይቲ ውራያት ን ከምኡ’ውን ብዘይካ ን ኣገደስቲ ኩነታት ኣብ ከበድቲ ኩነታት ሰባት ካብ ገዝኦም ከይወጽኡ የጠቓልል።
ከመንግስት ከሚጣሉ ገደቦች በተጨማሪ፣ የግል ተቋማት፣ የቫይረሱን ስርጭት ለማስቆም በሚል አላማ በራቸውን እየዘጉ እና ኩነቶችን እየሰረዙ ነው።
ካብ መንግስታዊ ቁጽጽር ንላዕሊ ናይ ግሊ ትካላት ንምስፍሕፋሕ ናይ’ቲ ቫይረስ ንምጉዳል ማዕጾታቶም ይዓጽዉን ማሕበራዊ ጉዳያት ይስርዙን ኣለዉ።
ቻይና ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የትራንስፖርት እና እንቅስቃሴ ገደብ ያለ ሲሆን ይህም በ ክልል፣ ከተማ እና በወረዳም ሆን ሰፈር ሊለያይ ይችላል።
ኣብ ቻይና ኣብ ልዕሊ መጉዓዝያን ንጥፈታትን ብ ኣውራጃ፡ ከተማ ከም'ኡ'ውን ወረዳ ወይ ዓዲ ብገፊሕ ዝፈላለ ሰፋሕቲ ክልከላታት ኣለዉ።
መንግስታት በዚህ ጊዜ ወደ ቻይና አለመጓዝን ይመክራሉ።
ብዙሓት ሃገራት ኣብዚ ሐዚ ሰዓት ናብ ቻይና ኣብ ዝግበር ጉዕዞ እገዳ ኣቐሚጠን ኣለዋ።
ምንም ምርጫ ከሌለዎ፣ ምርምርዎን ያድርጉ እና በሄዱበት ቦታ ሁሉ ስለአከባቢው ወቅታዊ መረጃ ያግኙ።
ኣማራጺ ምስ ዘይህልወካ፡ መጽናዕትኻ ጌርካ ኣብ ትኸዶ ቦታ ብዛዕባ እቲ ከባቢ ናይ ቀረባ ግዜ ሓበሬታ ርኸብ።
ወደ ሁቤ የተጓዙ ሰዎች በተለይ ከባድ እገዳዎች ያጋጥሟቸዋል።
ብፍላይ ናብ ሁበይ ዝተጓዕዙ ሰባት ከቢድ ክልከላ ይግበረሎም።
በአንዳንድ የቻይና ክፍሎች ሊያጋጥሟቸው የሚችሉ የገደቦች ምሳሌዎች (ይህ ሁሉን የሚያካትት ዝርዝር አይደለም) የሚከተሉት ናቸው፡
ኣብ ገለ ናይ ቻይና ቦታታት ከጋጠሙኹም ዝኽእሉ ገደባት (እዚ መድከሚ ዝርዝር ኣይኮነን):
ከሌሎች የቻይና ቦታዎች ወይም ከሌሎች ሀገሮች የሚመጡ በራሳቸው ወጪ የ14 ቀናት ማግለያ፣ ራስን ማግለልን ወይም COVID-19 ምርመራ ያደርጋሉ
ካብ ካልኦት ናይ ቻይና ክፋላት ወይ ድማ ካብ ካልኦት ሃገራት ንዝመፁ ሰባት ን14 ማዓልትታት ዝፀንሕ ምዉሻብ፣ ዓርሰ-ውሸባ ወይድማ ናይ COVID-19 ምርመራ ብናይ ባዕሎም ወፃኢ ይሽፈን።
ስለ ጉዞዎ እና የህክምና ታሪክዎ ጥያቄዎች (ውሸት ዓመታትን እስር ቤት ሊያገባዎት ይችላል)
ብዛዕባ ናይ ጉዕዞን ናይ ጥዕና ታሪኽ ሕቶታት (ምሕሳው ንዓመታት ከእስር ይኽእል እዩ)።
ኦንላይን የወረቀት ፎርምን በመጠቀም የግድ መደረግ ያለበት ምዝገባ
ኦንላይን ወይ ወረቐት ቅጥዒ ብምጥቃም ወሳኒ ምዝገባታት ምክያድ
በሕዝባዊ ቦታዎች የፊት ጭንብል የመልበስ ግዴታ
ኣብ ኣደባባይ መሸፈኒ ኣፍ ክትጥቀም ዝጥለበሉ
ከቻይና ውጭ 14 ቀናት ውስጥ ቆይተው የነበሩ ሰዎች እንደ ሞል የመሳሰሉ ወደ ህዝባዊ ስፍራዎች እንዲገቡ አልተፈቀደላቸውም
ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት ካብ ግዛኣት ቻይና ወጺኦም ዝነበሩ ሰባት ኣብ ከም ዕጋታት ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ቦታታት ክኸዱ ኣይፍቀደሎምን እዩ ።
ሱቆች ከጥሬ ገንዘብ ይልቅ የሞባይል ክፍያዎችን ብቻ ይቀበላሉ
ሹቓት ናይ ሞባይል ክፍሊት እምበር ጥረ ገንዘብ ኣይቕበሉ።
ሬስቶራንቶች፣ ትራንስፖርቶች እና ሌሎች ተቋማት ቻይናውያን ላልሆኑ ዜጎች አገልግሎት መስጠት አሻፈረን እያሉ ነው
ሬስቶራንትታት፣ መጎዓዓዚያታትን ካልኦት ትካላትን ንቻይናውያን ዘይኮኑ ዜጋታት ኣገልግሎት ምሃብ ይኽልክሉ ኣለዉ
ብዙ የትራንስፖርት መንገዶች ተቀንሰዋል ወይም ተዘግተዋል
ብዙሓት ናይ መጎዓዓዝያ መገዲታት ተቐኒሶም ወይ ተዓጽዮም
ለሕዝብ መጓጓዣ ካርዶች የተጓዦች ትክክለኛ-ስም የግድ መመዝገብ ይኖርበታል
ንህዝባዊ ምግዕዓዝ ካርዳት ግድነታዊ ናይ ሓቀኛ ስም ምዝገባ
ወደ ከተማ ፣ መንደር ወይም ከተማ የሚደረግ ጉዞ ሙሉ በሙሉ ታግዷል
ናብ ከተማ፣ ቁሸት ወይ ዓበይቲ ከተማታት ምእታውን ምውጻእን ሙሉእ ንሙሉእ ተዓጽዩ እዩ
ቋሚ ያልሆኑ ነዋሪዎች በአፓርትመንት ኮምፕሌክሶች ውስጥ ከመግባት የተከለከሉ ናቸው
ነበርቲ ዘይኮኑ በጻሕቲ ናቲ ኣፓርትመንት ከይኣትዉ ተኣጊዶም
አቅርቦቶችን ለማግኘት በየሁለት ቀኑ አንድ ጊዜ ወደ ውጭ እንዲወጣ የተፈቀደለት
ቀረባት ንምምጻእ ናብ ደገ ንምውጻእ ኣብ ክልተ መዓልታት ሓንሳብ ጥራይ ይፍቀድ።
የንግድ ድርጅቶች፣ እንቅስቃሴዎች እና መስህቦች ዝግ ናቸው
ናይ ንግዲ ቦታታት፣ ንቅስቃስይይታትን መስ ህባትን ተኣጺኦም
የንግድ ድርጅቶች ስራቸውን እንደገና ለመጀመር የአካባቢውን መንግሥት ፈቃድ ይፈልጋሉ
ናይ ንግድ ቦታታት ናይ ክልል መንግስቲ ፍቃድ የድልዮም እዩ ደጊሞም ንምክፋት
ምግብ ቤቶች (ክፍት ከሆኑ) በደንበኞች መካከል አነስተኛ ርቀት እንዲኖር ያስፈልጋል
ቢት ምግቢታት (ዝትኸፈቱ እንተሃልዮም) ኣብ መንጎ ዓማዊሎም እቲ ትሑት ናይ ርሕቐት ወሰን ከትግበር ይሓቱ እዮም ።
ጥራቱ የወረደ የፊት ማስክን መሸጥ እስከ ከፍተኛ የሆነ የእድሜ ልክ እስራት ይዳርጋል
ምሻጥ ትሕተ-ደረጃ ዝኾነ ፌስ-ማስክ ክሳብ ናይ ዕድመ ልክዕ እስራት ዘብጽሕ ማእሰርቲ ኣለዎ።
እ.ኤ.አ. እስከ መጋቢት 2020 አጋማሽ ድረስ አውሮፓ የበሽታው ወረርሽኝ ዋና ክፍል ነው፣ እና ብዙ የአውሮፓ አገራት ድንበሮቻቸውን lአለም አቀፍ ጉዞ ዘግተዋል - የድንበር ተጓዦች እና የጭነት ተሽከርካሪዎች ብቻ መሻገር ተፈቅዶላቸዋል ።
ኣብ ማርች 2020 ማእኸል፣ ኣውሮፓ ናይቲ ለበዳ ዋና ማእኸል ኮይና፣ መብዛሕትአን ናይ ኣውሮፓ ሃገራት ድማ ናይ ዓለም ለኂ ጉዕዞታተ ወደባተን ዓጽየን - ናይ ዶብ ተጎዓዓዝቲን ኣቑሑ ዝጸዓኑን ጥራሕ እም ክሰግሩ ዝፍቀዶም።
በተጨማሪም ከምግብ ቤቶች አና መድሀኒት ቤቶች ውጪ የሆኑ ንግዶች እና የህዝብ ትራንስፖርት እንዲቀንስ ወይም እንዲቆም ተደርጓል።
ካብ ናይ ምግቢ ትካላትን ቤት መድሓኒትን ወፃኢ ዝርከቡ ትካላት ተዓፅዮም ይርከቡ። ናይ ህዝቢ መጉዓዝያ ድማ ተቐኒሶም ወይድማ ጠጠው ኢሎም ይርከቡ።
እንደ ጣሊያን፣ ስፔን እና ፈረንሳይ ያሉ ከባድ ጉዳት የደረሰባቸው ሃገራት ጃንዋሪ ላይ ልክ ቻይና ውስጥ እንደነበረው አይነት የእንቅስቃሴ ገደብ አድርገዋል።
ኣብ 'ተን ኣዚየን ዝተሃሰያ ሃገራት ፣ ኣብ ጣልያን ፣ ስፔይን ን ፈረንሳይን ክም ኣብ ቻይና ዘሎ ምዕጻው(lockdowns ) ተተግቢሩወን ይርከብ።
እንዲሁም የአውሮፓ ህብረት የውጭ ድንበሮችን ዘግቷል።
ሕብረት ኣውሮፓ’ውን ደገኣዊ ዶባታታ ዓጽያ ኣላ።
COVID-19 ሰሜን አሜሪካ ውስጥም ተስፋፍቶ ይገኛል።
ኮቪድ-19 ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ’ውን ዝተስፋሕፍሐ እዩ።
በካናዳ ፣ በአሜሪካ እና በሜክሲኮ መካከል ያሉት ድንበሮች አስፈላጊ ላልሆኑ ጉዞዎች ተዘግተዋል ፣ እንዲሁም በብዙ አካባቢዎች በትላልቅ ስብሰባዎች ላይ እገዳዎች ተግባራዊ ይሆናሉ (ይህ ማለት እንደ ሬስቶራንቶች ያሉ ቦታዎች ይዘጋሉ ፣ እና ዝግጅቶች ይሰረዛሉ) ።
ኣብ ሞንጎ ካናዳ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ሜክሲኮን ዘሎ ዶብ ን ኣግደስቲ ዘይኮኑ ጐዕዞታት ተዓፅዩ ዝርክብ እንትኾን ኣብ ብዙሓት ክባቢታት ድማ ናይ ምትእኽኻብ እገዳታት ተትግብሮም ይርከቡ(እዚ ማለት ክም ቤት ምግቢታት ዝኣምሰሉ ቦታታት ተዓፅዮም ኣለው ምድላዋት ድማ ተሰሪዞም ኣለው )።
በርካታ የግዛት፣ የካውንቲ እና የማዘጋጃ ቤት አውራጃዎች ሁሉንም አስፈላጊ የንግድ ሥራዎችን ለመዝጋት የሚያስፈልጉ በቤት-ውስጥ የመቆየት ትዕዛዞችን አውጥተዋል ።
ብዙሓት ግዝኣታት፣ ካወንቲታትን ናይ ማዘጋጃ ቤት ፍርዲ ቤታትን ኣዝዮም ኣገደስቲ ዘይኮኑ ንግዲታት ክዕጸዉ ብምግባር ናይ ኣብ ገዛኹም ጽንሑ ትእዛዝ ኣውጺኦም ኣለዉ።
ብዙ በረራዎች ተሰርዘውም፣ ማስጠንቀቂያዎች ተወስደውም፣ እና ገደቦች ታግደውም ፣ በኮሮና ቫይረስ ዘመን መብረር ፈታኝ ሊሆን ይችላል።
ብዙህ በረራታት ተሰሪዞም፣ መጠንቀቅታት ተኣዊጆም፣ ገደባትውን ወጺኦም እንተለዉ ብናይ ኮሮና ቫይረስ ጊዜ ምንቅስቃስ ፈተና ኣለዎ።
አንዳንድ መንገዶች ከባድ ናቸው።
ገለ መንገድታት ዚኮኑ ኣይኮኑን።
ሌሎች ብዙ የማይመች ግንኙነት ከተለመደው ይልቅ እና በበረራዎች መካከል የሚያስፈልጋቸው ናቸው።
ካልኦት ዝበለጸ ዘይመስል ርክባት ክህልዎም ይኽእል—ብዙሓት ደው ምባላትን ኣብ መንጎ በረራታት ድማ ንነዊሕ ግዘ ምጽባይ።
በአንዳንድ ሁኔታዎች ይህ ማለት የበለጠ ውድ ቲኬቶች ማለት ነው።
እዚ ድማ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ብተዛማዲ ክቡር ትኬታት ምግዛእ ማለት እዩ ።
በሌላ በኩል ፣ መልካሙ ዜና ብዙ በረራዎች በተቀነሰ ፍላጎት ምክንያት ከተለመደው ርካሽ ናቸው ፣ እና ከጎንዎ ባዶ የሆነ ወንበር የሚያገኙበት ጥሩ ዕድል አለ።
ብካሊእ ወገን ዘሎ ጽቡቅ ነገር፣ ብዙህ በረራታት ድልየት ስለዝቀነሰ ካብ ካሊእ ግዜ ብዝተፈለየ ሓሲሮም ኣለዉ እሞ ጽቡቅ እድል ኣሎ ኣብ ጥቃኩም ባዶ ቦታ ትረክቡሉ
ተጨማሪ ሰዓት ለግንኙነቶችዎ ይገንቡ፣ በተለይም ከአለም አቀፍ በረራ ወደ ሀገራዊ በረራ እየበረሩ ከሆነ እና ዝርዝርዎ በከፍተኛ ደረጃ ተጽእኖ ውስጥ የገባን ሀገር የሚያካትት ከሆነ ነው።
ንርክባት ተወሳኺ ግዘ ምፍጣር፣ ብፍላይ ካብ ዓለም ለኂ በረራ ናብ ሃገራዊ በረራ ኣብ ትዘዋወሩሉ እዋን ከምኡውን ጉዕዞም ናብ ኣዝያ ዝተጠቐዐት ሃገር ዘካትት እንተኾይኑ።
ምርመራዎች ፣ የሙቀት ፍተሻዎች ፣ ተጨማሪ ወረቀቶች እና ተጓዳኝ ሌሎች የመጠባበቅያ ጉዳዮጭ ጉዞዎን ከመቀጠልዎ በፊት ደቂቃዎች ወይም ሰዓቶችን ሊጨምሩ ይችላሉ።
ምርመራ፣ ናይ ሙቐት ሰውነት ምልካዕ፣ ተወሳኺናይ ወረቐት ስራሕ፣ ከምኡውን ምጽባያት ጉዕዞኹም ክትቅጽሉ ቅድሚ ፈቓድ ምርካኩም ደቓይቕ ወይ ሰዓታት ክትጸንሑ ክገበሩኹም ይኽእሉ እዮም።
በማስጠንቀቂያዎች እና በገደቦች ምክንያት መሄጃ ወይም መመለሻ ትኬት ለመግዛት ከወትሮው የበለጠ አስቸጋሪ ሆኖብዎት ይሆናል።
ብምኽኒያት መጠንቀቕታትን እገዳታትን ካብ ናብ ወይድማ ናብ ትበፅሑሉ ቦታ ዘኽይድ ትኬት ንምግዛእ ክቢድ ኮይኑ ከትረኽቡዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ጉዳት ከደረሰበት አካባቢ ለመልቀቅ እየፈለጉ ከሆነ ይህ በእውነቱ አሳሳቢ ጉዳይ ነው።
እንድሕር ደኣ ካብ በቲ ረኽሲ ዝተጠቐዕ ክባቢ ክትወፅኡ ትሓስቡ ኣሊኹም ኮይንኹም እዚ ትኽክለኛ ዘሕስብ ጉዳይ እዩ።
ለምሳሌ፣ ብዙ ሻጮች ትኬቶችን ከቻይና ወደ አሜሪካ አይሸጡም (ገደቦች ላለመተላለፍ እና በተሳፋሪ በረራ ላይ አደጋ ውስጥ ላለመሆን ተብሎ ሊሆን ይችላል)።
ንኣብነት፣ መብዛሕትኦም ሓፈሻዊ ዝኾኑ ካብ ቻይና ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ትኬት ኣይሸጡን ዘለዉ (ናይ ገደባት ጥሐሰት ንዘይምፍጻምን ንናይ ተጎዓዝቲ በረራ ብምሕሳብን)።
ለእንደዚህ ዓይነት የጉዞ መርሃ ግብር ትኬት ለመግዛት፣ አየር መንገዱን ማነጋገር ወይም ብዙም ያልታወቁ ሰብሰባዎችን መጠቀም ሊኖርብዎ ይችላል።
ንከምዚ ዓይነት ናይ ጉዕዞ ትልሚ ቲኬት ንምግዛእ ምስ መንገዲ ኣየር ምርኻብ ወይድማ ብዙሕ ዘይፍለጥ ኣካቢ ምጥቃም የድሊ።
ሌላው ምርጫ ደግሞ ሁለት የተለያዩ ቲኬቶችን መግዛት ሲሆን (ለምሳሌ የመጀሪያው ቲኬት ከቻይና ወደ ካምቦዲያ ሁለተኛው ቲኬት ደግሞ ከካምቦዲያ ወደ አሜሪካ ነው) ነገር ግን መሀል ላይ ለይቶ መቆየት እና ሻንጣዎትን ማጣት እንዳይከሰትብዎ ይጠንቀቁ።
ካልእ ተኽእሎ ድማ ክልተ ዝተፈላለዩ ትኬት (ንኣብነት ሓደ ትኬት ካብ ቻይና ናብ ካምቦድያ ከምኡ’ውን ካልኣይ ትኬት ካብ ካምቦድያ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ) ክትገዝእ እዩ ።ግን ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ከምዘይትውሸብን ቦርሳኻ ከይውሰደካን ተጠንቀቕ።
በረራዎችን ማገናኘት አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል።
በረራታት ምትእስሳር ሽግር ክህልዎ ይኽእል እዩ።
ከመገናኛው ነጥብ ሀገር ውስጥ መውጣት አለመቻል አሁን ላይ ከተለመደው በላይ ከፍ ያለ ሲሆን፣ በመለየት እና መመርመር መዘግየት ምክንያት ወይም ከፍተኛ ቁጥር ባለው ስረዛ ምክንያት ነው።
ከምኡውን ኣፈናዊ ኣብነት ድንጓየ ከምኡውን ምድምሳስ ምኽንያት ከተማ ውሽጢ ጽልዋ ሓደጋ ሕጂ ልሙድ ንላዕሊ ንፈተናን ንምፍታሽ
በተበከለ ስፍራ ላይ መገናኘነት በኋላ ላይ መግባት እንዳይቻል የሚያደርግ ገደብን የሚያደርግ ሲሆን ወረርሽኝ ባለበት አካባቢ ላይ ከነበሩ አንዳንድ ሀገራት ደግሞ አውሮፕላን እንኳን እንዳይቀሩ ያደርጉዎታል።
ኣብ ዝተለኸፈ ቦታ ምርኻብ ጸኒሑ ናብ ናይ ምእታው እገዳ ከስዕብ ይኽእል እዩ፣ ኣብ ቀረባ ግዘታት ኣብ ዝተለኸፉ ቦታታት እንተነይርኩም ገለ ሃገራት ኣውሮፕላን ክትቅይሩ እውን ኣይፈቕዱልኩምን።
በተወሰኑ የጉዞ እቅዶች ላይ በመንገድ ላይ አንድ ቦታ ተገልሎ የመኖር አደጋ አለ።
ኣብ ገለ መንገድታት ኣብ ገለ ከባቢ ናይ’ቲ መንገዲ ናይ ምውሻብ ኣጋጣሚ ኣሎ።
ስለዚህ ከቻሉ ቀጥታ በረራ ያድርጉ፣ ካልሆነ ግን የት እንደሚገናኙ በጥንቃቄ ያስቡ።
ስለ’ዚ እንተክኢልካ ንቀጥታዊ በረራ ክትምዝገብ ፈትን ።እዚ ምስ ዘይከውን ርክባትካ ኣበይ ከም እተተግብር ብጥንቃቐ ሕሰብ።
እርግጠኛ በማይኮንበት ጊዜያት ዕቅዶች ሊለወጡ ይችላሉ።
ኣብ ዘይርጉጽ ግዜታት መደባት ክቀያየሩ ይኽእሉ እዮም።
ብዙ ኤምባሲዎች እና ቆንስላዎች አስፈላጊ ያልሆኑ ሠራተኞችን ከሃገር ያስወጡ ሲሆን፣ አንዳንዶቹ ደግሞ ሙሉ በሙሉ ስራ አቁመዋል።
ብዙሓት ኤምባሲታትን ቆንሳላታትን ኣግድስቲ ዘይኮኑ ሰራሕተኛታቶም ናብ ዓዶም መሊሶሞም ይርከቡ ገልገሊኦም ድማ መሊኦም ዕዮታቶም ዓፅዮም ይርከቡ።
ድንገተኛ ድጋፍ አሁንም ቢሆን ሊኖር የሚያስፈልግ ሲሆን፣ በእርስዎ አካበቢ ያለው ቆንስላ የሚዘጋ ከሆነ ራቅ ያለውን የግድ ማግኘት እንዲኖርብዎ የሚያደርግ እድል ሊያገኙ ይችላሉ።
ኢመርጀንሲ ሓገዛት ቅሩባት ክኾኑ ኣለዎም፣ ናይ ከባቢኹም እንተተዓጽዩ ርሕቅ ንዝበለ መማኸሪ ንምርካብ ከትግደዱ ትኽእሉ ዋላ እኳ እንተኾንኩም።
በተከሰቱት ወረርሽኝ ምክንያት አንድ ቦታ ላይ ከታገቱ በአቅራቢያዎ የሚገኘው ቆንስላ ጽ / ቤት ወደ ቤትዎ ለመመለስ የአውሮፕላን ቲኬት እንዲያገኙ፣ የአደጋ ጊዜ ብድር እንዲያቀናጅልዎ ወይም የድንገተኛ ጊዜ ፓስፖርት ሊያስገኝልዎ ይችላል ።
ብሰንኪ እዚ ሕማም ሓዲግ ኮይንካ እንተደኣ ኣለኻ፡ ናብ ቦታኻ ንምኻድ በረራ ንኽትረክብ ፡ ትኬት ንክትገዝእ ህጹጽ ልቓሕ ንምርካብ ወይ’ውን ህጹጽ ፓስፖርት ንምርካብ ኣብ ቀረባኻ ዘሎ ቤት-ጽሕፈት ቆንስል ክሕግዘካ ይኽእል ይኸውን።
ቢያንስ በአካባቢዎ ላይ ስላለው ሁኔታ መረጃ መስጠት እና ለጉዞ የሚያስፈልጉ ነገሮች ምን እንደሆነ እንዲሁም ምን አይነት ገደቦች እንዳሉ እንዲያውቁ ያደርጉዎታል።
እንተንኢሱ ብዛዕባ ናይ ከባቢኹም ኩነታት ብዝምልከት ሓበሬታ ክህብኹም እዮም ብዛዕባ ኣበብ ቀረባ ግዘ ዘለለዩኹም ናይ ጉዕዞ ረቛሒታትን ገደባትን እውን።
እንደ ቪዛ እና የፓስፖርት ሂደቶች ላይ ያሉ የተለመዱ የቆንስላ አገልግሎቶች በአከባቢው እና በቆንስላው መመስረት ሊታገዱ ይችላሉ።
ቪዛን ፓስፖርት ምሃብን ዝመሳስሉ ናይ ኮንሱላር ግልጋሎታት ንኣገዳሲ ኩነታት ጥራሕ ብምፍቃድ ከከም ቦታታትን ኮንሱሌትን ተገዲቦም ይርከቡ።
አንዳንድ ሰዎች በሽታውን “የዉሀን ኒውሞኒያ” ቢሉትም (武汉(漢)肺炎/武肺)፣ “የውሀን በሽታ” ወይም “የቻይና ቫይረስ” ቢሉትም እነዚህን ቃላት መጠቀም ቻይና ውስጥ እና በብዙ የቻይና ትውልድ ያላቸው ሰዎች ዘረኛነት እንደሆነ ይታወቃል።
ገለ ሰባት ዋላ “ኑሞንያ ዉሃን”፡”ሕማም ውሃን” ወይ “ቻይናዊ ቫይረስ” ኢሎም እንተጸውዕዎ ኣብ ቻይናን ቻይናዊ መበቆል ብዘለዎም ሰባትን ከም ዓሌታዊ ጸርፊ እዩ ዝርኣይ ።
እንደ ሆንግ ኮንግ እና ታይዋን ባሉ ቦታዎች ላይ “Wuhan pneumonia” ወይም “የቻይናውያን ቫይረስ” በሚል ስያሜ አሁንም ቢሆን በሽታውን መጠቆም የተለመደ ነው።
ኣብ ከም ሆንግ ኮንግን ታይዋንን ዝመሳሰሉ ቦታታት ነዚ ሕማም ‘’ናይ ዉሃን ኒሞኒያ’’ ወይድማ ‘’ቻይኒዝ ቫይረስ’’ ተባሂሉ እስካብ ሕዚ ይፅዋዕ።
ደህንነትዎን ስጋት ውስጥ ላለማስገባት ከቦታ ጋር ግንኙነት የሌላቸውን እንደ "COVID-19" “ኖቭል ኮሮና ቫይረስ” ወይም “ቫይረሱ” ወይም “ወረርሺኙ” የሚሉ ስሞችን ይጠቀሙ።
ደሕንነትኩም ንምሕላው፣ ነዚ ሕማም ክትጽውዑ ከለኹም ንኩሉ ቦታ ዘስማዕምዕ ቃል ተጠቐሙ፣ ከም "ኮቪድ -19"፣ "ሓድሽ ኮሮናቫይረስ "፣ ወይ "እቲ ቫይረስ " ወይ "እቲ ለበዳ "።
ታዳጊ አገራት ውስጥ በተለይም የሕግ አስከባሪዎች በደንብ ባልሠለጠኑባቸው ፣ የእረፍት ጊዜ ማሳለፍ ፣ በቤት ውስጥ መቆየት ወይም በቤት ውስጥ ትዕዛዞችን ማክበር ብዙውን ጊዜ ጭካኔ የተሞላባቸው ናቸው።
ብፍላይ ኣብ ዝዓብያ ዘለዋ ሃገራት ሕጊ ኣፈፃፅማ ድሑር ኣብ ዝኾነሉ ሕላፍ ሰዓት፣ትካላት ምዕፃው ወይድማ ካብ ገዛ ናይ ዘይምዉፃእ ሕግታት ኣብቲ ህዝቢ ኣገዳሲ ዘይኮነ ሓይሊ ብምጥቃም እዩ ዝኽበር።
እነዚህን ትዕዛዛት ያክብሩ፣ እንዲሁም ህዝብ የሚሰበሰብበት ቦታዎችን መሄድ ያስወግዱ።
እዞም ትእዛዛት እዚኦም ኣኽብሩ፣ ሰብ ዝበዝሖም ቦታታት ድማ ኣወግዱ።
በኮሮና ቫይረስ አለም አቀፍ ወረርሽኝ ምክንያት፣ የስደተኞች ጥላቻ በብዙ አገሮች ውስጥ አድጓል፣ በተቀዳሚነት ቻይናውያን ናቸው ተብለው የሚገመቱ ሰዎች ኢላማ ቢደረጉም እነርሱ ላይ ብቻ ግን ያነጣጠረ አይደለም።
ብኮሮና ቫይረስ ምክንያት፣ ብመጀመሪያ ግና ካሊእውን ዘጠቃለለ ኣብ ቻይናውያን ዘተኮረ ዜኖፎቢያ (ናይ ሀደ ኣዲ ሰብ ምግላል) ኣብ ብዙህ ኣድታት ተላኢሉ ኣሎ።
እንደ ኒውዮርክ፣ ለንደን እና ሳን ፍራንሲስኮን የመሳሰሉትን ዋና ዋና ከተሞችን ጨምሮ የምሥራቅ እስያ ሰዎች ላይ ያነጣጠሩ የዘረኝነት ክስተቶች በዓለም ዙሪያ አሉ።
ንናይ ምብራቕ ኤዥያ መበቆሎም ሰባት ዘነጻጸሩ ዘረኛ ኣጋጣሚታት ብዝምልከት ዓለም ለኻዊ ጸገማት ኣለዉ፣ ኣብ ከም ኒው ዮርክ፣ ለንደንን ሳን ፍራንሲስኮን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ከተማታት ሓዊሱ።
ሆንግኮንግ ውስጥ፣ ሲኖፎቢያ፣ ቀደሞም ከፍተኛ ቁጥር የነበረው ሲሆን በቫይረሱ ምክንያት ካለበትም ጨምሯል፣ በዚህም ምክንያት ብዙ ሱቆች እና ሬስቶራንቶች ለሜንላንድ ቻይና ነዋሪዎች አገልግሎት መስጠት ያቆሙ ሲሆን ማንደሪን ተናጋሪዎችንም ወደ ስፍራቸው እንዳይገቡ እያደረጉዋቸው ነው (ይህ ግን ታይዋናውያንን አያካትትም)።
ኣብ ሆንግ ኮንግ፣ ሲኖፎብያ፣ ክጅምር ከሎ እውን ልዑል እዩ ኔሩ፣ በዚ ለበዳ ምኽንያት ኣዝዩ ተጋዲዱ፣ ብዙሓት ሱቓትን ሬስቶራንትታትን ድማ ንናይ ዋና ቻይና ዓማዊል ኣገልግሎት ከልኪሎም ኣለዉ ናይ ማንድሪን ተዛረብቲ ድማ ካብ ከባቢኦም ክርሕቑ ተገይሮም ኣለዉ (ብዘይካ ታይዋናውያን)።
በመስራቅ እስያ ውስጥ የማያውቁትን ሰው መፍራት ደረጃ ከፍ ያለ ሲሆን አንዳንድ ሬስቶራንቶች እና ንግዶች ጃፓን እና ቻይና ውስጥ ለውጨ ሀገር ሰዎች አገልግሎት መስጠት አቁመዋል።
ናይ xenophobia መጠናት ኣብ ምብራቕ ኤስያ በዚሖም ኣለዉ፣ ገለ ናይ ጃፓንን ቻይናን ሬስቶራንትታትን ካልኦት ቢዝነሳትን ንወጻእተኛታት ዓማዊል ኣገልግሎት ኣብ ምኽልካል ይርከቡ።
በቻይና የባዕድ አገር ዜጎች በሆቴል ሠራተኞች የተከለከሉባቸው አጋጣሚዎች ነበሩ። እናም የባዕድ ሀገር ሰዎች በተለይም ጥቁር ሰዎች በባለቤቶቻቸው በአፋጣኝ እንዲባረሩ እና ከአፓርታማዎቻቸው ለቀው እንዲወጡ ተደርገዋል።
ኣብ ቻይና ወጻእተኛታት ብ ሰራሕተኛታት ሆቴል መዕረፊ ክፍልታት ካብ ምሓዝ ይክልከሉን ወጻእተኛታት ተቐማጦ ብፍላይ ድማ ጸለምቲ፡ ብወነንቲ ኣብ ሓጺር ግዜ ንኽወጹ ብዝወሃቦም ምልክታ ካብ ክፍሎም ዝስጎጉሉ ዘለዉ ኣጋጣሚታት ኣለዉ።
ምንጮች ስለ ኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ለበለጠ መረጃ የሚከተሉትን ያካትታሉ:
ናይ ኮሮናቫይረስ ናይ ዝበለጸ ሓበሬታ ምንጪታት ዝስዕቡ የካትቱ:
የዩኤስ መንግስት የበሽታ ቁጥጥር እና መከላከያ ማዕከላት
ናይ ሕቡራት መንግስቲታት ኣሜሪካ ማእኸል ናይ ሕማም ቁፅፅርን ምክልኻልን
የአውሮፓ በሽታ መከላከል እና ቁጥጥር ማዕከል (ዕለታዊ ዝማኔዎች)
ናይ ኣውሮፓ ማእኸል ምክልኻልን ቀፅፅርን ሕማም(ECDPC)( ዕለታዊ ዜናታት)