atepeq/tico19 huggingface dataset:
ዋና-ዳይሬክተሩ የአለም ጤና ድርጅት "የስርጭት እና አስከፊነቱ አሳሳቢ ደረጃዎች እና እርምጃ ያለመውሰድ አሳሳቢ ደረጃዎች የተነሳ በጣም እንዳሳሳበው" ተናግረዋል። የአለም ጤና ድርጅት የማህበረሰብ ጤና ድንገተኛ አዋጅ ዘግየቶ በማወጅ እና ቫይረሱን አለም አቀፍ ወረርሽኝ ብሎ ለመጥራት መዘግየት ጨምሮ ወረርሽኙን በተመለከተ በቂ የሆነ ቁጥጥር አላደረገም በሚል ከፍተኛ የሆነ ትችት ደርሶበታል።
ናይ ወድብ ጥዕና ዓለም( WHO) ዳይሬክተር ጀነራል "ብ ናይ እቲ ለበዳ ኣስጋኢ ናይ ዝርጋሐ መጠንን ክቢድነት፣ ብ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ስጉምቲ ዘይምውሳድን፣ ኣዝዩ እናተሓሳሰቦም ከምዝርከብ" ገሊጾም። ወድብ ጥዕና ዓለም( WHO) ነቲ ለበዳ ዝሓዘሉ መንገዲ ደረጃኡ ዘይሓለወ እዩ ብዝብል፣ በተለይ ዝደንጎየ ናይ ዓለምለኽ ስግኣት ጥዕና ኣዋጅ፣ ነቲ ቫይረስ ድማ ለበዳ ኢሉ ኣብ ምስያም ምድንጓያት ኣር ኣዩ ብዝብል ርኡያት ነቐፌታታት ክወሃቡዎ ጸኒሖም እዮም።
ተቃውሞው የአለም ጤና ድርጅት ዋና-ዳይሬክተር የሆኑት ቴዎድሮስ አድሃኖም ስራቸውን እንዲለቁ ፊርማ ተሰብስቧል፣ በዚህም እስከ ሚያዝያ 6 ባለው ጊዜ 733,000 ሰዎች ፈርመዋል።
እዚ ተቓውሞ ንሓላፊ WHO ቴድሮስ ኣድሓኖም ካብ ስልጣን ክወርድ ካብ 6 ኣፕሪል ብ733,000 ውልቀሰባት ዝተፈረመ ጻውኢት የጠቓልል።
መጋቢት 26∕2020 ብዙ የ ተ.መ. ድ ሰብዓዊ መብት ባለሞያዎች በዚህ COVID-19 ወረርሽኝ ወክት የአንድም ሰዉ መብት እንዳይጣስ ተኩረት ሰጥተዋል።
ብ26 መጋቢት 2020, ብዙሓት ናይ UN ተጣበቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ እዋን’ዚ ናይ ኮቪድ-19 ለበዳ መሰላት ውልቀሰባት ክኽበር ከምዘለዎ ጸቂጦም ተዛሪቦም።
ባለሙያዎች እንደገለጹት ሁሉም ሰዉ ህይዎትን ለማዳን መረባረብ እና መንግስት ደግሞ ይህን የመምራት ሀላፍነት አለበት።
ጉጅለ ሰብ ሞያታት ኩሉ ሰብ ኣብ ናይ ሂዎት ኣድሕን ጣልቃ ምእታዋት ምስታፍ ክምዝኽእል ብምሕባር ነዚ ሓላፍነት ድማ መንግስቲ ክምዝሕዞ ኣቐሚጦም።
ቡድኑ እንደጠቆመዉ የሀብት ወይም የጤና ማድን እጥረት በተወሳነ ቡድን ላይ ጥቃት ለመፈፀም ጥቅም ላይ መዋል የለበትም።
እቲ ጉጅለ ናይ ሃፍቲታት ሕጽረት ውይድማ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ ዘይምህላይ ን ዝኾነ ጉጅለ ን ምግላል ክም ምኽኒያት ክረኣይ ከምዘይብሉ ኣስሚሩሉ እዩ።
እያንዳንዱ ሰው፣ አካል ጉዳተኞችን፣ አናሳ ቡድን ውሰጥ ያሉትን፣ አዛውንትን፣ የሃገር ውስጥ ተፈናቃዮችን፣ ቤት አልባ የሆኑትን፣ በከባድ ድህነት ሁኔታዎች ውስጥ ያሉትን፣ በእስር ላይ ያሉትን፣ እንዲሁም ደግሞ ስደተኞች እና የመንግስት ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ሌሎች ያልተገለፁ ቡድኖችን ጨምሮ የጤና መብት እንዳቸው ባለሙያዎች አፅንኦትን ይሰጣሉ።
ክኢላታት ብዝገልጽዎ ዝኾነ ውልቀሰብ፡ ስንኩላትን፡ ኣባላት ንኡስ-ጉጅለ፡ ኣረግቶት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ዝተመዛበሉ፡ ግዳም ሓደር፡ ድኻታት፡ እስረኛታት ዋላ’ውን ስደተኛታትን ካልኦት ዘይተጠቅሱ ጉጅለታት ዋላ እንተኾኑ፡ መሰል ጥዕና ከም ዘለዎ ይገልጹ።
የዓላማቀፍ መንግስታዊ ድርጂቶች COVID-19 ያደረሳዉን ምጣኔዊ እና መህበራዊ ችግሮችን ለመፍታት እያተረባረቡ ነዉ።
ዓለምለኻዊ መንግስታዊ ትካላት ፣ COVID-19 ኣብ ዘስዓቦም ቁጠባዊን ማሕበርዊን ጽልዋታት ኣብ ምፍታሕ ይሰርሑ ኣለዉ።
የኢኮኖሚ ትብብር እና እድገት ድርጅት በመላው አለም ላይ ባሉ ሀገራት ላይ ጊዜውን የጠበቀ እና ሁሉን አቀፍ የሆነ የፖሊሲ ምላሾችን የሚሰጥ እንዲሁም አስተያየቶችን እና ምክሮችን የሚሰጥ ስፍራን አዘጋጅቷል።
ማሕበር ቁጠባዊ ምትሕብባርን ምዕባለን፡ ሃገራዊ ፖሊሲን ግብረመልስን ብዝምልከት፡ እዋናውን ዉሕሉልን ሓበሬታ፡ርእይቶን ምኽርን ናይ ምልውዋጥ መድረኽ ከፊቱ።
የመዘጋቱን ውጤቶች እና የጉዞ ገደቦች የሚያመቱትን ችግሮች ለመፍታት፣ የሃገር ፖሊሲ መከታተያ ጨምሮ የዲጂታል ሃብ ለመፍታት እና ለኮሮና ቫይረስ ተግባራት ምለሽ ለመስጠት ሀገራት እርስ በእርስ መማር እንዲችሉ ለማድረግ እና የተቀናጀ የአለም አቀፍ ምላሽ ለማመቻቸት በፖሊሲዎች የጤና ስርዓቶችን እና የአለም ኢኮኖሚ ማጠናከር።
ን ናይ ጥዕና ስርዓታት ን ናይ ዓለም ቁጠባ ናይ ምጥንኻር ፖሊሲታት ኣትሒዙ እስካብ ናይ ምዕጻው ን ኣብ ጉዕዞታት ዝተገበረ እገዳታት ዘስዓቦም ጽልዋታት ኣብ ምፍታሕ፡ እቲ ዲጂታላዊ ማእኸል ናይ ሃገራዊ ፖሊሲታት መከታተሊ ዘጠቓለለ ኮይኑ፡ ሃገራት ካብ ንንሕድሕደን ንክመሃሃራን ዝተዋደደ ዐልምለኻዊ መልሲ ንምሃብ ዓላማ ገይሩ ሓገዝ ንምግባር ዓላማ ዘለዎ እዩ።
ከዩናይትድ ስቴትሰ የዩ ኬ ከቢኔ የሆኑ ሚሼል ጎቭ፣ የብራዚሉ ፕሬዝዳንት ጃር ቦርሰናሮ ልጅ ኤዷርዶ ቦርሰናሮ በቻይና መንግስት ላይ ወቀሳ ደርሰዋል ምከኒያቱም ቫይረሱ የተነሳዉ ከቻይና ሁቤ ግዛት ስለሆነ እና ቻይና ቫይረሱን የያዘችባት ሁኔታ ነዉ።
መንግስቲ ቻይና በቲ ኣታሕዛ ናይዚ ኣብ ሁበይ ፕሮቪንሳ ዝተበገሰ ለበዳ ብሕብረት መንግስታት፡ UK ሚኒስተር ካቢነ ምይክል ጎቭን ኤድዋርዶ ዝተባህለ ወዱ ንፕረዚደንት ብራዚል ጃይር ቦልሶናሮን ነቐፌታታት በጺሑዎ።
በማዕከላዊ ቻይና ውስጥ የተወሰኑ የክልል-ደረጃ አስተዳዳሪዎች (CPC) አስተዳዳሪዎች ማዕከላዊ ቻይናን በለይቶ ማቆያ ጥረቶችን በመቆጣጠር ምክንያት ተባረዋል፣ በእነዚያ ክልሎች ለተፈጠረው ወረርሽኝ የፖለቲካ ተቋሙ የሰጠው ምላሽ ቅሬታ የፈጠረ ስለመሆኑምልክት ነው።
ዝተወሰኑ ናይ ቻይና ኮሙኒስት ፓርቲ( CPC) ደርጃ ክልል ኣመሓደርቲ ካብ ኣብ ማእኸላዊ ቻይና ኣብ ዝነበረ ናይ ኳራንታይን ጻዕሪታት ኣብ ዘርኣዩዎ ኣተሓሕዛ ምኽኒያት ካብ ሓላፍነቶም ተስጒጎም እዚ ድማ ኣብቲ ክባቢ ኣብ ዝነበረ ነቲ ለበዳ መልሲ ኣወሃህባ እቲ ፖለቲካዊ ኣካል ከምዘይ ተሓጎሰ ዘርኢ ምልክት እዩ።
አንዳንድ ሐተታ ሰጪዎች ይህ እርምጃ የተወሰደው የኮሮና ቫይረስ ስርጭትን በተመለከተ በቻይና ኮሚኒስት ፓርቲ ጄነራል ዋና ፀሃፊ Xi Jinping ላይ የህዝብ ቁጣን ለመከላከል ነው ብለው ያምናሉ።
ገለ ርኢቶ ወሃብቲ፣ እዚ ስጉምቲ እዚ፣ ናይ እቲ ኮሙኒስት ፓርቲ ዋና ጸሓፊ ዝኾኑ ሲ ጂፒንግ ካብ ብሰንኪ ናይ ኮረና ቫይረስ ለበዳ ክለዓል ዝኽእል ህዝባዊ ቁጣዐ ንምሕላው ተባሂሉ ዝተገበረ ካምዝኾነ ይኣምኑ።
አንዳንድ የቻይና ባለስልጣናት፣ ለምሳሌ፡- Zhao Lijian COVID-19 ከዩ.ኤስ ወይም ጣልያን ሳይነሳ አይቀርም የሚባለው ድብቅ አጀንጃ በመደገፍ፣ የመጀመሪያው የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ከውሃን መጀመሩን አይቀበሉም።
ክም ጃኦ ሊጂያን ዝበሉ ገለ ናይ ቻይና ሰበ ስልጣናት፣ እቶም ቀዲሞም እቲ ቫይረስ ካብ ዉሃን እዩ ተላዒሉ ብምባል ኣፍልጦ ዝተውሃበሎም ኣካይዳታት ብምንጻግ COVID-19 ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ወይድማ ካብ ጣልያን ተላዒሉ ክኸውን ይኽእል እዩ ዝብሉ ናይ ሽርሒ ምልከታት ድማ ድጋፍ ሂቦም።
የቻይና "ያላጣሩት ቫይረስ ወደ አለምአቀፋዊ ወረርሽኝ እንዲቀየር አርጎታል" በማለት የአሜሪካው ዶናልድ ትራም አስተዳደር ኮሮናቫይረስን እንደ "የቻይና ቫይረስ" ወይም "የዉሃን ቫይረስ" በማለት ጠቅሰውታል፣ በምላሹ በአንዳንድ ተቺዎች እንደ ዘረኛነት እና "የእሱ አስተዳደር በሽታውን ለመቆጣጠር ባለመቻሉ" ነው ሲሉ ተችተዋል።
ኣብ ምሕደራ ዶናልድ ትራምፕ ትርከብ U.S. ንኮሮናቫይረስ `ቻይናዊ ቫይረስ`ወይ`ውን `ዉሃን ቫይረስ`ብምባል፡ ቻይና ነቲ ቫይረስ ብምሕብኣ ዓለምለሓዊ ለበዳ ንክኸውን ሓጊዛቶ`ያ ትብል። ብዙሓት ከኣ ከም ዘርኣውን ነቲ ሕማም ናይ ምቑጽጻር ውድቀቶም ዘረሳስዕ ሜላታት`ዩ ኢሎም ነቒፎም።
The Daily Beast በአሜርካ በዘመናዊ ኮሙንኬሽን ውስጥ የተጠቃለሉ ህይወት የለቸዉ ነገሮች ምንጭ በብሄራዊ ደህንነት ምክር ቤት ውስጥ እንደ የኮሙኒኬሽን ስልት የሚነሳ ሁሉ ስላ ቻይና ብቻ ነው።
ዴይሊ ቢስት ርኡይ ብዝኾነ መልክዑ ካብ ናይ ብሄራዊ ደሕንነት ካውስል ዝረኸቦ ናይ መንግስቲ ኣሜሪካ ናይ ኬብል ንድፊታት( cable outlining) ከም ዝሕብሩዋ እቲ ስትራቴጂ "ኩሉ ነገር ብዛዕባ ቻይና" ትባሂሎም ክጥቀሱ ዝኽእሉ እዮም።
የጋዜጣዊ መግለጫ እና የቴሌቪዥን ዝግጅቶችን ጨምሮ፣ ይህንን መልእክት በተቻለ መጠን በማንኛውም መንገድ እንድንሰራ ተነግሮናል። እንደ ፖለቲኮ፣ የውጭ ፖሊሲ እና ብሉበርግ ያሉ የውጭ ሀገሮች ቻይና በቫይረሱ ለተጠቁ አገራት ርዳታ ለመላክ የምታደርገው ጥረት በዓለም አቀፍ ተጽዕኖ የፕሮፓጋንዳ ግፊት አካል ነው ሲሉ ተናግረዋል።
ኒዚ መልእኽቲ ብዝኾነ መንገዲ ንምውጻእ ንኽንሙክር እናተነገረና ይርከብ፣ ክም ዘገባ ብሉምበርግ ድማ፣ ናይ ቻይና ናብ በቲ ቫይረስ ዝተጠቕዑ ቦታታት ርዳእታ ንምልኣኽ ጻዕሪታት ምግባር፣ ን ናይ ዓለምለኻዊ ጽልዋ ክብሃል ዝግበር ፖሮፖጋንዳ ኣካል እዩ ክብል ሓቢሩ።
የአውሮፓ ሕብረት ዉጭ ፖሊሲ ሀላፊ የሆኑት ጆሴፍ ቦሪሊ እንዳስጠነቀቁት “በአዙሪት እና የበጎነት ፖሊቲካ በሚል የጂኦፖሎቲክስ ተፅዕኖ ለማድረግ እሽቅድድሞሽ እንዳለ ነዉ።”
ናይ EU ወጻኢ ፖሊሲታት ሓላፊ ጆሰፕ ቦረል “ብሽፋን ‘ሓገዝ’ ሃገራት ኣብ ጂኦ-ፖለቲክስ ዘለዎም ጽልዋ ንምዕባይ ክቃለሳ ይርአ ኣሎ” ኢሉ መጠንቐታ ኣሕሊፉ።
Borrell "ቻይና ከአሜሪካ በተለየ ሀላፊነት ያለውና አስተማማኝ አጋር እንደሆነ መልዕክቱን በጥብቅ እያሰራጨች ነው።" ሲል ተናግሯል።
ከምኡ’ውን ቦረል “ቻይና ዘይከም U.S. ሓላፍነታውን ጽኑዕን ብጻይ ከምዝኾነት መልዕኽቲ ቀጻሊ ተመሓላልፍ”ኢሉ።
ቸይና ከሶሪያ፣ ከቬኒዙዌላ፣ እና ከኢራን ማዕቀቧን እንድታናሳ ለአሜርካ ጥሪ በማቅረብ በተደጋጋሚ ለቬኒዙዌላ፣ እና ለኢራን ዕርዳታ አድርጋለች።
ቻይና US ኣብ ልዕሊ ሱርያ፡ ቨነዝዌላን ኢራንን ዘለዋ ዕገዳታት ከተልዕሎ ጻውዒት ኣቅሪባ። ናብተን ዳሕረዎት ክልተ ሃገራት ከኣ ረድዔት ትሰድድ ኣላ።
Jack Ma ለኩባ የለገሱት 100,000 ጭምብሎች በሚያዝያ 3 በዩኤስ ማዕቀቦች ታግዷል።
ናይ ጃክ ማ ን ኩባ ብመልክዕ ሓገዝ ዘበርከቶ 100000 ዝኾን ማስክ ብስንኪ ናይ ሕቡራት መንግስቲታት ኣሜሪካ ማዕቐብ ኣብ ኣፕሪል 3 ከእገድ ክኢሉ እዩ።
የአሜሪካ ባለስልጣናት ለሌሎች ሃገራት እንዲሰጥ የታሰበ የእርዳታ ገንዘብን ለራሳቸው ሃገር በማዋል ተወቅሰዋል።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሰበ ስልጣናት እውን ናብ ካልኦት ሃገራት ዝስደድ ርዳእታ ናብ ባዕሎም ብምጥዋይ እናተኽሰሱ ይርከቡ።
ከፊት እና አፊንጫ መሸፈኛ ጋር በተገናኛ በጀርመን፣ ኦስቲሪያ፣ ስዊዘርላንድ፣ ቼክ ሪፓብሊክ እና ጣሊያን መካከል አለመግባባት እደነበራ ነዉ የተሰማ።
ኣብ መንጎ ሃገራት ጀርመን ፣ ኦስትሪያ፣ ስዊዘርላንድ ን ቼክ ሪፐብሊክ ኣብ ምስ ናይ ገጽ መሸፈኒ ማስክ ተተሓሒዙ ዘይምርድዳኣት ተፈጢሩ ክምዝነበረ ዘመላኽቱ ጸብጻባት ነይሮም እዮም።
በተጨማሪም ቱርክ ወደ ስፔን እየተጓጓዙ የነበሩ በመቶዎች የሚቆጠሩ የመተንፈሻ መሳሪያዎችን ተቆጣጠረች።
ብተወሳኺ፣ ቱርኪ ንስፐይን ተባሂሉ ዝተሰርሐ ኣማኢት ቨንቲሌተር ኣጊዳቶ።
በመጀመሪያዎቹ ማርች ላይ፣ የአውሮፓ ህብረት በኮሮና ቫይረስ ከተጠቃችው ጣሊያን ጋር የትብብር ማነስን የጣሊያን መንግስት ተችታለች።
ብመጀመርያ ወርሒ መጋቢት መንግስቲ ጥልያን ነታ ብኮሮናቫይረስ ዝትጠቕዐት ሃገር ኣብ ምሕጋዝ ሕብረት ኤሮጳ ኣብ ዘርኣዮ ዘይሓድነታውነት ነቒፋቶ።
በአውሮፓ ሕብረት የጣሊያን አምባሳደር፣ Maurizio Massari፣ "ሁለትዮሽ ምላሽ የሰጠችው ቻይና ብቻ ናት" ብለዋል።
ናይ ጥልያን EU ኣምባሳደር ማውሪዚዮ ማሳሪ “ቻይና ጥራይ’ያ ሓድሕዳዊ ግብረመልሲ ሂባ” ኢሉ።
በእርግጥ ይህ ለአዉሮፓዉያን አብሮነት ጥሩ ምሳሌ አይደላም።”
ብርግጽ፣ እዚ ናይ ኣውሮጳውያን ሓድነት ዝገልጽ ኣይኮነን።"
መጋቢት 22 ላይ ሩሲየዉ ፕሬዚዳንት ቪላድሚር ፑትን ከጣሊያኑ ጠቅላይ ሚኒሰትር ጁሴፔ ኮንቴ ጋር በስልክ ከተነጋገሩ በኋላ የመከላኪያ ሀኪሞችን፣ የተለያዩ የህክሚና ቁሳቁሶችን፣ መድኀኒት የሚረጩ ተሽከርካሪዎችን ጣሊያን እንድደርሱ ሁኔታን አመቻቹ።
ኣብ ማርች 22፣ ድሕሪ ምስ ናይ ጣልያን ቀዳማይ ሚንስተር ጁሰፔ ኮንቴ ዝተገበረ ናይ ስልኪ ምይይጥ፣ ናይ ሩስያ ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን ናብ ጣልያን ወታደራዊ ናይ ሕክምና ናውቲን፣ ፍሉያት ናይ ጸረ-ታህዋሲያን መግበሪ ተሽከርከርቲን ካልኦት ናይ ሜዲካል ናውቲን ናብ ጣልያን ንክልእኽ ን ናይ ሩስያ ሓይሊ ምክልኻል ኣተሓባቢሮም ።
La Stampa የተሰኘው የጣሊያን ጋዜጣ ስሙ እንዳዲገለጽ ያልፈለገ አንድ ከፍተኛ ፖለቲካኛን ዋቢ አድርጎ እንደዘገበው 80 በመቶው የሚሆነው የጣሊያን እርዳታ ምንም ወይንም ብዙ ፋይዳ የለውም።
ክም ናይ ጣልያን ላ ስትማፓ ጋዜጣ ካብ ሓደ ስዉር "ለዑል ናይ ፖለቲካ ምንጪ" ረኸብዮ ብዝበለቶ ሓበሬታ ካብ እቲ ሩስያ ን ጣልያን ዝሓገዝቶ እቲ 80% "ጥቕሚ ዘይብሉ ውይድማ ን ጣልያን ዘይጠቕማ እዩ ነይሩ"።
ምንጩ ሩሲያንን "በጂዮፖለቲካ እና ዲፕሎማሲዊ" ላይ ውዝግብ አስነሺ በማለት ተችቷል።
እቲ ምንጪን ሩስያ ኣብ "ጂኦፖለቲካዊን ዲፕሎማስያዊን" ምሕዝነታት ኣቶኪራ ብዝብል እቲ ምንጪ ክሲ የቕርብ።
የሎምባርዲይ ፕሬዘዳንት፣ Attilio Fontana ፣ እና የጣልያን የውጭ ጉዳይ ሚንስትር Luigi Di Maio የሚዲያ ሪፖርቶችን በማጣጣል ምስጋናቸውን ገልፀዋል።
ፕረዚደንት ሎምባርዲ ኣቲልዮ ፎንታናን ናይ ጥልያን ሚንስተር ወጻኢ ሉዊጂ ዲ ሜዮን ነቲ ናይ ሚድያ ወረታት ብምኹናን፡ ምስገንኦም ኣቕሪቦም።
ራሽያም አንድ ካርጎ አዉሮፕለን መድሃኒት ወደ አሜሪካ ልካለች።
ሩስያ እውን ናብ ኣሜሪካ ናይ ሕክምና ኣቑሑ ዝጸዓነት ካርጎ ኣወሮፕላን ሰዲዳ ኣላ።
የክሬምሊን ቃል አቀባይ Dmitry Peskov "ለዩኤስ አጋሮች ድጋፍ ሲሰጥ፣ [ፑቲን] የዩኤስ የህክምና መሳሪያ እና ማቴሪያሎች አምራቾች ፍጥነት ሲያገኙ፣ አስፈላጊ ከሆነ እንደገና ሊመልሱ ይችላሉ ብለው ገምተዋል" ሲሉ ተናግረዋል።
“ኣብ US ንዝርከቡ መሳርሕትና ረድኤት ክንህብ ከለና፡ [ፑቲን] ናይ US ፋብሪካታት መሳርሒ ሕክምና ደሓን ዝኾነ መርገጺ ምስሓዙ፡ ምስዘድሊ ነቲ ሓገዝ ከማልስዎ ብዝብል ርድኢት’ዩ” ይብል ድሚትሪ ፐስኮቭ ዝተባህለ ወኪል ክረምሊን።
ከቀዝቃዛው ጦርነት ማብቂያ ጀምሮ ትልቁ የ NATO ጦርነት እንቅስቃሴ በጀርመን፣ በፖላንድ እና በባልቲክ ግዛቶች የታቀደው ኔቶ “ዲፌንደር 2020” ወታደራዊ ልምምድ በዝቅተኛ ደረጃ ይካሄዳል።
ኣብ መደብ ዝነበረ ናይ NATO“ዲፈንደር 2020” ዝተባህለ፡ ዝዓበየ ናይ NATO ፈተነ-ኲናት ድሕሪ መፈጸምታ ናይ Cold War፡ ኣብ ጀርመን፡ ፖላንድን ባልቲክስን ክግበር ዝተሓስበ ናይ ውትሕድርና ሙከራ፡ ብትሑት መልክዑ ክካየድ ተወሲኑ።
ለኑክሌር የጦር መሳሪያ ትጥቅ የመፍታት ቅስቀሳ ዋና ጸሐፊ Kate Hudson የ ዲፌንደር 2020 ልምምዶችን ተችተዋል።"በአሁኑ ወቅት ባለው የህዝብ-ጤና ቀውስ ውስጥ፣ ከአሜሪካ የመጡ የወታደሮች እና ብዙ ከአውሮፓ ሃገሮች የተሳተፉትን ህይወት ብቻ ሳይሆን ነገር ግን የሚሰሩባቸው አገራት ነዋሪዎች ህይወትንም አደጋ ላይ ይጥላል።" የኢራን መንግስት በቫይረሱ በእጅጉ ተጠቅቷል፣ ወደ ሁለት ደርዘን የፓርላማ አባላቶች የተጠቁ ሲሆኑ እንዲሁም አስራ አምስት የአሁን ወይም የቀድሞ የፖለቲካ ሰዎች ተጠቅተዋል።
ናይ ዲፈንደር 2020 ንጥፈት ብኬት ሃድሰን ዝተበሃለት ሓፈሻዊ ጸሓፊት ናይ ኑክሊያር ዲስኣርማመንት ካምፐይን “ኣብ’ዚ ዘለናዮ ቅልውላው ጥዕና፡ እዚ ፈተነ ሂወት ናይ ብዙሓት ተሳተፍቲ ኣሜሪካውያንን ኤሮጵያውያን ወተሓደራትን ከምኡ’ውን ናይ’ቶም ኣብቲ ፈተነ ዝግበረለን ሃገራት ተቀማጦ ሕብረተሰብ ሓደጋ ከውርድ ይኽእል’ዮ” ብምባል ወቒሳ። መንግስቲ ኢራን በቲ ቫይረስ ብከቢድ’ዩ ተጸልዩ። ክሳብ እስራን ኣርባዕተን ኣባላት ናይ’ቲ ፓርላማ ከምኡ’ውን ኣሰርተ ሓሙሽተን ተወሳኺ ፖለቲካውያን፡ ነበር ኮነ ህልው፡ በቲ ቫይረስ ተለኺፎም ኣለዉ።
መጋቢት 14፣ 2020 የኢራኑ ፕሬዝዳንት ሀሰን ሮሐኒ ወረርሽኙን ለመከላከል የሚያደርጉት ጥረት ውጤታማ እንዳይሁን አሜሪካ በሀገራቸው ላይ የጣለችባቸው የኢኮኖሚ ማዕቀብ ትልቅ እንቅፋት እንደሆነባቸው በመግለጽ ለአለም መንግስታት የድረሱልኝ ይፋዊ ደብዳቤ ጽፈዋል። ወረርሽኙ አሜሪካ ከሌሎች መሰል የበለጸጉ ሀገራት (አለማቀፍ የጤና ጥበቃ፤ አለማቀፍ የህጻናት ጥበቃ፤ ለህረተሰብ ጤና ከፍተኛ በጀት ወዘተ) ጋር አብሮ የሚሄድ ፈጣን ማህበራዊ ፖሊሲ ተግባራዊ እንድታደረግ አድርጓታል።
ናይ ኢራን ፕሬዝደንት ሃሰን ሮሃኒ፣ ኣብ ማርች14 2020፣ ናብ ዓለም መራሕቲ ርዳእታ ዝሓትት ዕላው ደብዳቤ ጽሒፎም፣ ብሰንኪ ኣሜሪካ ኣብ ኢራን ዘንበረቶ ማዕቀብ ናይ ዓለምለኸ ዕዳጋ ናይ ምርካብ ዕድል ዘይብሎም ምስምዃኑ፣ሃገሮም ነቲ ለበዳ ኣብ ምቅላስ ኣዝዩ በዳሂ ኮይኑዋ ከምዘሎ ሓቢሮም። እቲ ለበዳ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ እውን ልክዕ ከም ካልኦት ሃፍታማት ሃገራት ካም ዩኒቨርሳል ናይ ጥ ዕና ክንክን፣ ዩኒቨርሳል ናይ ህጻናት ክንክን፣ ክፍሊት ዘለዎ ናይ ስድራ ቤት ናይ ስራሕ ፍቓድ ዝ ኣምሰሉን ካልኦት ዓበይቲ ደረጃ ናይ ፐብሊክ ጥዕና ናይ ገንዘብ ድጋፋት ዘጠቓለለ ናይ ማሕበራዊ ፖሊሲ ኣብ ስራሕ ንኸተውዕል ኣገዲዱዋ እዩ።
የፖለቲካ ተንኝታኞች ይህ ነገር ዶናልድ ትራምፕ በ 2020 የፕሬዘዳንታዊ ምርጫ ላይ በድጋሚ-የመመረጥ እድሎቹን በአሉታዊ መልኩ ተፅዕኖ ሊያሳድርበት እንደሚችል ገምተዋል። ከጃፓን እና ደቡብ ኮሪያ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶች በወረርሽኙ የተነሳ ሻክረዋል።
ናይ ፖለቲካ ተንተንቲ ክምዝብሉዎ፣ ኣብ ናይ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ 2020 ፕሬዝዳንታዊ መረጻ መሊሶም ናይ ምምራጽ ዕድሎም ኣሉታዊ ጽልዋ ክሕድር ይኽእል እዩ ኢሎም። ኣብ መንጎ ደቡብ ኮሪያን ጃፓንን ዘሎ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ብ ሰንኪ እዚ ለበዳ ተጋዲዱ ይርከብ።
ጃፓን "ማንኛዉም ከደቡብ ኮሪያ የሚመጣ ሰዉ መንግስት ባዘጋጀዉ ማቆያ ቦታ ለሁለት ሳምንታት ይቆያል" ብላ ካሳወቀች በኋላ ደቡብ ኮሪያ "ግልፅ ያልሆና እና ደካማ ዉሳኔ በማለት ጃፓንን ወቀሰች።
ደቡብ ኮሪያ ድሕሪ ጃፓን ማንም ካብ ደቡብ ኮሪያ ዝመጽእ ውልቀ ሰብ ኣብ መንግስቲ ዘዳለዎ ቦታ ን ክልተ ሰሙናት ክቕመጥ እዩ ምባላ፡ "ግልጽነት ዝጎድሎን ቅልጡፍ ዘይኮነን ናይ ኳራታይን ጻዕሪታት"ብምባል ኮኒናቶ።
ፕሬዚዳንት Moon Jae-in ለቀውሱ ምላሽ ለመስጠት በወሰዱት እርምጃ የደቡብ ኮሪያ ማህበረሰቦች መጀመሪያ ላይ እንቅስቃሴያቸው እጅግ ተገድቦ ነበር።
ሕብረተሰብ ደቡብ ኮርያ ብናይ ፕረዚደንት ሙን ጀይ-ኢን ግብረመልሲ ኣብዚ ግዚ ቕልውላው መጀመርያ ተሓጒሶም።
ብዙ ኮሪያውያን በመንግስት በተሳሳተ መንገድ ወረርሽኙ እየተባባሰ ነው ከላይ ያለው ጨረቃ እንዲቀጣ በማለት አቤቱታቸውን እየፈረሙ ነው፣ ወይም ምላሹን እያወደሱት ነው። ወረርሽኙ ሀገሮች በምላሹ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲያስተላልፉ አድርጓል።
ብዙሓት ኮሪያውያን ውይ ብሰንኪ እቲ መንግስቲ ነቲ ለበዳ ዝሓዘሉ መንግዲ ግጉይ ብምባል ሙን ናብ ሕጊ ንኽቀርቡ ወይድማ ብ ምውዳስ ናይ ፊርማ ምትእኽኻብ ኣብ ምግባር ይርከቡ። እዚ ለበዳ ሃገራት ህጹጽ ኣዋጃት ንኽሕልፋ ኣኽኢሉ እዩ።
አንዳንድ ተንታኞች መንግስታት ስልጣናቸውን እንዲያጠናክሩ ሊረዳቸው እንደሚችል ስጋታቸውን ገልጸዋል።
ገለ ርኢቶ ወሃብቲ መንግስቲታት ናይ ስልጣን ትሕዝቶኦም ንኸጠንክሩ ክገብሮም እዩ ኢሎም ስክፍታኦም ይገልጹ ኣለዉ።
በሃንጋሪ፣ ፓርላማው ጠቅላይ ሚንስትር Viktor OrbÃ¡n ባልተወሰነ ሁኔታ በድንጋጌው መሰረት እንዲመሩ፣ ፓርላማ እለጊዜው እንዲያግዱ እንዲሁም ደግሞ ምርጫዎችን እንዲያግዱ እና ስለ ቫይረሱ እና መንግስት ቀውሱን ለመቆጣጠር እያደረግ ባለው ነገር ላይ የሀሰት መረጃ በሚያሰራጩ ሰዎች ላይ እርምጃ እንዲወስዱ ፈቅዶላቸዋል።
ኣብ ሃንጋሪ፣ እቲ ፓርላማ ቀዳማይ ሚኒስተር ቪክቶር ኦርባን፣ ብ ኣዋጅ ነዝይተወሰነ ግዜ ን ኽገዝኡ ድሕሪ ምፍቃድ፣ ፓርላማን መረጻን ጠጠው ከብሉን ኣብቶም ብዛዕባ እቲ ቫይረስን ናይ መንግስቲ ነቲ ጉዳይ ዝሓዘሉ መንገዲታትን ናይ ሓሶት ሓብሬታ ዘጋውሑ ድማ ንኽቅጽዑ ወሲኑ።
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በብዙ የአቅርቦቶች እጥረት፣ የበሽታውን ወረርሽኝ ለመዋጋት በዓለም አቀፍ ደረጃ እየጨመረ የመጣዉን አጠቃቀም፣ የድንጋጤ ግዢ፣ እና በፋብሪካ እና በሎጂስቲክ ስራዎች ላይ መቋረጥን ማስከተል የተነሳ ተወቃሽ ሆኗል።
ናይ ኮረና ቫይረስ ለበዳ ን ብዙሓት ናይ ኣቕርቦት ሕጽረታት፣ ነቲ ቫይረስ ንምቅላስ ክበሃል ናይ ኣቑሑ ምጥቃም ዝወሰኸ ምስ ምዃኑ፣ በ ድንጋጸ ንዝግበሩ ዕድጊታት ፣ ናይ ፋብሪካን ናይ ሎጂስቲክ ስራሕቲ ብምቁርራጽ ክም ምኽኒያት ዝጥቀስ እዩ።
የዩናይትድ ስቴትስ የምግብና መድሃኒት አስተዳደር የተጠቃሚ ፍላጎት በመጨመሩ እና የአቅራቢ መስተጓጎል በመፈጠሩ ሳቢያ የመድሃኒቶች እና የህክምና መሳሪያ እጥረቶች ሊከሰቱ እንደሚችሉ ማስጠንቀቂያን ሰጥቷል።
ናይ ሕቡራት መንግስቲታት ኣሜሪካ ናይ ምግቢን መድሓኒትን ምምሕዳር ብሰንኪ እቲ ወሲኹ ዘሎ ናይ ዓማዊል ድልየትን ናይ መቕረብቲ ምቁርራጻትን ሕጽረት መድሓኒትን ናይ ሕክምና ኣቑሑን ከጋጥም ክምዝኽ እል ኣጠንቂቑ።
በርካታ የአካባቢው ሰዎች መሰረታዊ ፍላጎቶች እንደ ምግብ፣ የመፀዳጃ ቤት ወረቀት/ሶፍት፣ እና የታሸገ ውሃ የያዙ መደርደሪዎች በድንጋጤ ሸመታ ባዶ በመሆቸው፣ የአቅርቦት እጥረቶች መከሰታቸውን ታዝበዋል።
ኣብ ውሱናት ቦታታት ከኣ ካብ ፍርሒ ዝተላዕለ ልዕሊ መጠን ዕድጊ ተራእዩ። በዚ ምኽንያት ምውዳእ መግቢ፡ ናይ ሽቓቅ ሶፍትን ዕሹግ ዝስተ ማይን ሕጽረታት ቀረብ ኣስዒቡ።
የቴክኖሎጂው ኢንዱስትሪ በተለይም የኤሌክትሪክ እቃዎችን መጓጓዝ ላይ መዘግየት ሊፈጠር እንደሚችል አስጠንቅቋል።
ናይ ቴክኖሎጂ ኢንዱስትሪ ብዛዕባ ምድንጓያት ምልኣኽ ናይ ኤሌትሮኒክ ኣቑሑት ብፍሉይ ከጠንቅቕ ጸኒሑ እዩ።
የ WHO ዋና ዳይሬክተር ቴድሮስ አድሃኖም እንደተናገሩት፣ የግል ደህንነት መጠበቂያ መሳሪያዎች ፍላጎት በ 100-እጥፍ አድጓል።
ብመሰረት ናይ WHO ዳይሬክተር ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ፣ ን ናይ ወልቀም መሐለዊ ኣቑሑት ድልየት( personal protection equipment) ድልየት ብ 100 ዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ።
ይህ ፍላጎት ከመደበኛ ዋጋ በሀያ እጥፍ የዋጋን ጭማሪ እንዲያስከትል እና የህክምና እቃዎች ከአራት እስከ ስድስት ወሮች እንዲዘገዩ አድርጓል።
ብሰንክዚ ጠለብ፡ዋጋታት ክሳብ ስራ ዕጽፊ ንቡር ክብ ክብልን ከምኡ’ውን ምብጽጻሕ ናውቲ ሕክምና ብኣባርባዕተ ክሳብ ሽድሽተ ኣዋርሕ ክደናጎይ ክኢሉ።
በአለም ዙሪያ የግል ደህንነት መጠበቂያ መሳሪያ እጥረትን አስከትሏል፣ በዚህም የጤና ሰራተኞች አደጋ ላይ ሊወድቁ እንደሚችሉ የአለም ጤና ድርጅት አስጠንቅቋል።
ዓለምለኻዊ ሕጽረት ናይ ነብሰ ምክንኻን ናውቲ’ውን ኣምጺኡ። ክሳብ ኣብ ሂወት ሰራሕተኛታት ሕክምና ሓደጋ ከምዘውርድ ው.ጥ.ዓ የጠንቕቕ።
አውስትራሊያ ውስጥ፣ አለም አቀፉ ወረርሽኝ የዳይጉ ሸማቾች የአውስትራሊያ ምርቶችን ለቻይና ይሸጡ ዘንድ አዲስ አጋጣሚ ፈጥሮላቸዋል።
ኣብ ኣውስትራልያ ብምኽንያት እዚ ለበዳ ንደይጉ ሾፐርስ ውጽኢቶም ንቻይና ክሸጡ ዕድል ረኺቦም።
ድርጊቱ በአንድ አንድ ሱፐር ማርኬቶች ዉስጥ የሕፃናት ፎርሙላ እጥረት አጋጥል፤ ከዚያ በኋላ በአዉስትራሊያ መንግስት እንዲወጋድተደረገ። ምንም እንኳ የCOVID-19 ኬዞች ስርጭት በሰሜን ኢጣሊያ እና ዉሃን ክልል ከፍተኛ ብሆንም ከፊተኛ ምግብ ፊላጎትን በመከታታል ሁለቱም አከባቢዎች ከምግብ እጥረት ድኖዋል።
እዚ ንጥፈት ሕጽረት ናይ ህጻናት ፎርሙላ ኣብ ገለ ሱፐር-ማርኬትታት ስለዘምጸአ ብመንግስቲ ኣውስትራልያ ተኸልኪሉ። ዋላ’ኳ ሰሜናዊ ጥልያንን ዉሃንን ብኮቪድ-19ን ምስኡ ዝመጽእን ሓያል ጠለብ መግብን ዝያዳ እንተጠቅዓ፡ ክልቲአን ሃገራት ብሕጽረት መግቢ ኣይተሸገራን።
በጣም ወሳኝ የሆኑ ምርቶች ክምችት እና የተከለከለ ንግድን ለማስቀረት በቻይና እና ጣልያን የተወሰዱት እርምጃዎች ውጤታማ ነበሩ፣ እነዚህም እርምጃዎች በአውሮፓ እና ሰሜን አሜሪካ የተጋረጡትን አሳሳቢ የምግብ እጥረቶችን ማስቀረት ችለዋል።
እቲ ብቻይናን ጣልያንን ኣብ ልዕሊ ኣገደስቲ ኣቑሑት ምውህላልን ብኹቡር ምሻጥን ዝተገብረ ስጉምቲ ዕውት ነይሩ፣ ኣብ ኣውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን ክኸውን ዝኽእል እዩ ተባሂሉ ዝተገመተ ከቢድ ሕጽረት ምግቢ፣ ክውገር ውን ተኻኢሉ።
ሰሜን ኢጣሊያ ትልልቅ የግብርና ምርት ስላላት ትልቅ የሚባል ቅናሽ አላሳየችም፤ ነገር ግን የኢንዱስትሪ ተወካዮች እንደ አሉት ከሆነ ዋጋ ልጨምር ይችላል።
ሰሜናዊ ጣልያን ምስ እቲ ዓብዪ ሕርሻዊ ምህርቲታታ፣ ዓብዪ ናይ ምህርቲ ምቕናስ እኳ እንተዘየጋጠማ፣ ብመሰረት ናይ ኢንዱስትሪ ወኪላት ግን ናይ ዋጋ ምውሳኽ ክህሉ ክምዝኽእል ገሊጾም።
ባዶ የምግብ መደርደሪያዎች ለጊዜው ብቻ ሊከሰት ይችላል፣ ይህም በውሃን ከተማ ውስጥ እራሱ፣ የቻይና መንግስት ባለስልጣናት ለህዝብ በቂ የምግብ ክምችት መኖሩን ለማረጋገጥ የአሳማ ስጋ ክምችት ለቋል።
ባዶ መኽዘናት መግቢ ንግዚኡ ጥራይ’ዩ ተራእዩ፡ ኣብ ከተማ ዉሃን’ውን ዋላ እንተኾነ። ሓለፍቲ መንግስቲ ቻይና ነቲ ኣብ መኽዘን ዝነበረ ስጋ ሓሽማ ንህዝቢ ክቕልብ ናብ ሓፋሽ ዘርጊሖም።
በጣሊያንም ምግብ አምራቾች ለእንደነዚህ አይነት የአደጋ ችግር ጊዜ መጠባበቂያ እንዲያስቀምጡ የሚደነግግ ተመሳሳይ ህግ አለ።
ኣብ ጣልያን እውን መፍረይቲን ህጹጽ እዋናት ዝኾን መሐለውታ ንክሕዙ ዘገድስ ተመሳሳሊ ሕጊ ኣሎ።
በአለም አቀፍ ኢኮኖሚ ላይ የደረሰው ጉዳት በቻይና ውስጥም ታይቷል፡ በመጋቢት 16 ሚዲያ ሪፖርት መሰረት፣ በ 2020 የመጀመሪያዎቹ ሁለት ወራት ወቅት የቫይረስ ስርጭት ለመቀነስ መንግስት በወሰዳቸው እርምጃዎች መሰረት የቻይና ኢኮኖሚ በጣም ጎድቷል እና የችርቻሮ ሽያጮች በ 20.5% ቀንሷል።
ኣብ'ቲ ዓለምለኻዊ ቁጠባ ዝበጸሐ ጉድኣት ኣብ ቻይና እዩ ተሰሚዑ ብመሰረት ናይ ማርች 16 ናይ ሚድያ ጸብጻብ፡ ብምኽኒያት መንግስቲ ናይቲ ቫይረስ ምዝማት ንምቁራጽ ዝወሰዶም ስጉምቲታት ናይ ቻይና ቁጠባ ኣብቶም ናይ 2020 መጀምሪያ ክልተ ሰሙናት ኣዝዩ ተሃስዩ ነይሩ፡ ናይ ችርቻሮ ዋጋ ድማ ብ 20.5% ንሂሩ እዩ።
ቻይና የምጣኔ ህብት እና ማኑፈክቸርንግ ማዕከል በመሆኗ እና ቫይረሱ ከዛ በመነሳቱ በአለም ምጣኔ ህብት መዋዠቅ ተከስቷል።
ዋና ቻይና ዓባይ ናይ ቁጠባን ስንዐን ማእከል ከም ምዃና፣ እቲ ናይ ቫይረስ ላብዕ ንናይ ዓለምለኸ ቁጠባዊ ንጥፈታት ኣዝዩ ዓቢ ናይ ምዕናው ስግኣት ከምጽኣሉ ከም ዝኽእል እዩ ተራእዩ።
Agathe Demarais of the Economist Intelligence Unit ይበልጥ ግልጽ የሚሆኑ ውጤቶች እስኪወጡ ድረስ ገበያዎች ተለዋዋጭ እንደሆኑ ይቀጥላሉ።
ኣጋቴ ዴማሪያስ ዝተብሃለ ካብ Economist Intelligence Unit ዝኾነ ኣብ ዕዳጋ ዘሎ ዘይምርግጋዕ ፣ እስካብ ኣብ'ቲ ክመጽእ ዝኽእል ውጽኢት ንጹር ምስሊ እስካብ ዝዝርክብ ክምዝቕጽሉ ትብያኡ ኣቐሚጡ።
በጃንዋሪ 2020፣ አንዳንድ ተንታኞች በግምት በዓለም ላይ እድገት ወረርሽኙ የሚያሳድረው ኢኮኖሚያዊ ውድቀት ከ 2002-2004 ከ SARS ወረርሽኝ የበለጠ ሊሆን እንደሚችል ገምተዋል።
ኣብ ጥሪ 2020፡ገለ ተንተንቲ እዚ ለብዒ ኣብ ዓለማዊ ዕቤት ከስዕቦ ዝክእል ቁጠባዊ ውድቀታት ነቲ ኣብ 2002-2004 ምስ ምልዓል ሳርስ ዘጋጠመ ውድቀት ክሓልፎ ከምዝክእል ይግምቱ።
በ St. Louis Washington University የሚሰሩት ኤክስፐርት ባስቀመጡት ግምት መሰረት፣ የአለም አቅርቦት ሰንሰለት እሰከ ሁለት አመት ሊቆይ የሚችል ከ $300 ቢሊዮን በላይ ጫና ያርፍበታል።
ክም ሓደ ናይ ኣብ St. Louis ዝርከብ ዋሺንግቶን ዩኒቨርሲቲ( Washington University) በዓል ሞያ ትንበያ፣ ኣብ ናይ ዓለም ኣቕርቦት ሰንሰለት እስካብ $300+ ቢልዮን ዝኾን ን ኽልተ ዓመት ዝጸንሕ ጽልዋ ክህሉ እዩ።
የቻይና የነዳጅ ፍላጎት እና የነዳጅ ዋጋ በማሽቆልቆሉ የነዳጅ ላኪ ሀገራት ድርጅት (OPEC) ገበያ ለመፈለግ ሲራኮት እንደነበር ተዘግቧል።
ትካል ናይ ፔትሮሊየም ኤክስፖርት ዝገብራ ሃገራት (OPEC) ብ ሰንኪ ብ ወገን ቻይና ዘጋጠመ ትሑት ናይ ነዳዲ ድልየት ናይ ነዳዲ ዋጋ ኣዝዩ ዝወረድ ምስ ምዃኑ እቲ ትካል "ክምዝተረበሸ" ጸብጻባት ይሕብሩ።
በ 24 ፌብሩዋሪ ላይ ከሜይንላንድ ቻይና ውጪ በ COVID-19 ጉዳዮች ከፍተኛ መጨመር ምክንያት የአለም አቀፍ የስቶክ ገበያዎች ወድቀዋል።
ካብ ቻይና ወጻኢ ኮቪድ-19 ዝተረኽቦም ሰባት ቁጽሮም ብምውሳኹ ብ24 የካቲት ዓለምለኻዊ ዕዳጋታት ወሪደን።
እ.አ.አ በየካቲት 27፣ በኮሮናቫይረስ ስርጭት የተስፋፋቱት ስጋቶች ሳቢያ፣ NASDAQ-100፣ the S&amp;P 500 Index፣ እና the Dow Jones Industrial Average ጨምሮ በርካታ የዩ.ኤስ ሸቀጥ ጠቋሚዎች ከ 2008 ጀምሮ በጣም ያሽቆለቆለባቸውን የለጠፉ ሲሆን ከዚህም ነጥቦችን ቀንሷል፤ ይህም ከ 2007-08 ጀምሮ ከመጣው የፋይናንስ ቀውስ ከፍተኛው የአንድ-ቀን ውድቀት ነው።
ኣብ ፈብሩዋሪ 27፡ ብዛዕባ ኮረና ቫይረስ ብዝነበሩ ጭንቀታት ፡ ዝተፈላለዩ ን NASDAQ-100, S&amp;P 500 ጠቋሚ, ዶው ጆንስ ሓዊሱ ናይ U ስቶክ ጠቆምቲ ካብ 2008 ንደሓር እቲ ዝዓበየ ምንቁልቋል ኣመዝጊቦም ኣለው፡ ዶው ድማ ብ 1191 ነጥቢታት ኣብ ሓደ መዓልቲ ብምውራድ ድሕሪ ናይ 2007-08 ፋይናንሳዊ ቀውሲ እቲ ዝዓበየ ምወራድ ኣመዝጊቡ እዩ።
ሶስቱም ማውጫዎች ከ 10% በላይ በመቀነስ ሳምንቱን አጠናቅቀዋል።
ኣብ መወዳእታ’ዚ ሰሙን ሰለስቲአን ምልክታት ብ10% ወሪደን።
በየካቲት 28 Scope Ratings GmbH ቻይና ብድርን በተመለከተ በራሷ መወሰን የምትችል ነጻ ሀገር መሆኗን አረጋግጧል። ይሁን እና አሉታዊ ተጽዕኖ አሳድሮባቸዋል።
ኣብ ፌብሩዋሪ 28፣ Scope Ratings GmbH ናይ ቻይና ናይ ልቓሕ ደረጃ ኣረጋጊጹ፣ እንተኾነ Negative Outlook (ኣሉታዊ ውጽኢት) ረኹቡ።
አክሲዮኖች እንደገና በኮሮና ቫይረስ ስጋት ምክንያት ዋጋው የወደቀ ሲሆን ትልቅ የሆነው ውድቀት በማርች 16 ተመዝግቧል።
ብ16 ማርች ዕዳጋታት ካብ ፍርሒ ኮሮናቫይረስ ዝተበገሰ ዝዓበየ ውድቀት ኣርእየን።
የኢኮኖሚ ውድቀት ሊፈጠር እንደሚችል በርካቶች ይገምታሉ።
ብዙሓት ናይ ቁጠባዊ ቅልውላው ከጋጥም ከምዝኽእል ይግምቱ።
ኢኮኖሚስቱ Mohamed El-Erian ማዕከላዊ ባኮች እና ስቴቶች ስለወሰዱት የጊዜያዊ የአስቸኳይ ጊዜ እርምጃዎችን አመስግነዋል።
ክኢላ ቁጠባ መሓማድ ኢል-ኢርያን ነተን ብማእከላዊ ባንክታትን ሃገራትን ዝተወስደ እዋናዊ ህጹጽ ስጉምትታት ኣመስጊኑ።
ማዕከላዊ ባንኮች እ.ኤ.አ በ 2008 ከገቡበት የፋይናንስ ቀውስ ለመውጣት ካደረጉት ይልቅ በፍጥነት ምላሽ እየሰጡ ይገኛሉ።
ማእከላዊ ባንክታት ካብቲ ናይ 2008 ቁጠባዊ ውድቀት ብዝቐልጠፈ ግብረመልሲ ይህባ ኣለዋ።
በጉዞ እገዳዎች፣ የጉዞ መስህቦችን ጨምሮ የህዝብ ቦታዎች በመዘጋታቸው፣ እና መንግስታት በመላው አለም የሚደረግ ማንኛውም ጉዞ እንዲቆም በመምከራቸው በጣም ከተጎዱት ዘርፎች መካከል አንዱ ቱሪዝም ነው።
ብ ሰንኪ ናይ ጉዕዞ እገዳታት፣ ናይ ጉዕዞ መስሕባት ሓዊሱ ህዝባዊ ቦታት ምዕጻው፣ ብ መንግስቲታ ኣብ መላእ ዓለም ዝኾነ ዓይነት ጉዕዞ ኽግበር የብሉን ዝብሉ ምኽሪታት፣ ናይ ቱሪዝም ሴክተር ካብቶም ኣዝዮም ዝተሃሰዩ እዩ።
በዚህ ምክንያት ብሪታንያ አየር መንገድ፣ ቻይና ምስራቃዊ አየር መንገድ እና ካንታንስ ጨምሮ በርካታ አየር መንገዶች በዝቅተኛ ፍላጎት ምክንያት በረራዎችን ሰርዘዋል፣ የብሪታንያ የክልል አየር መንገድ ፍሌይም ወድቀዋል።
ከም ሓደ ውጽኢቱ፡ ብዙሓት መንገድታት ኣየር፡ ከም ብሪቲሽ ኤርዌይስ፡ ቻይና ኢስተርን ኤርላይንስን ኳንታስ በረራታተን ክስርዛ ከለዋ፡ ብሪቲሽ ሪጅናል ኤርላይን ፍላይቢ ደስኪሉ።
የክሩዝ ላይን ኢንዱስትሪው ላይ የደረሰው ተጽእኖ መጠን ከዚህ በፊት ታይቶ አያውቅም።
ኣብ ናይ ባህሪ ቱሪዝም ዘምጽኦ ጽልዋ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ኣብ ዘይፈልጥ ደረጃ’ዩ በጺሁ።
በርካታ የባቡር ጣቢያዎች እና አመላላሽ ጀልባ ወደቦችም ተዘግተዋል።
ብዙሓት ናይ ባቡር ፋርማታን ናይ ፌሪ ወደባትን ውን ተዓጽየን ይርከባ።
ከቻይና አዲስ አመት በዓል ጋር በተገኛኘ ዋና የጉዞ ምክንያት በሆነው ቹንዩን ውስጥ ወረርሽኙ ተስፋፍቷል።
እቲ ለብዳ ምስ እቲ ቹንዩን ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምስ ናይ ቻይና ሓዱሽ ዓመት ዝተሓሓዝ ዋና ናይ ጉዕዞ ወቕቲ ተገጣጢሙ።
ሰፊ ስብስብን የሚሳትፉ በርካታ ዝግጅቶች፣ የአዲስ አመት ክብረ-በዓላት ጨምሮ በብሄራዊ እና ክልላዊ መንግስታት ተሰርዘዋል፣ የግል ኩባንያዎችም እን መደብሮቻቸውን እና እንደ ሆንግ ኮንግ ዲዝኒላንድ እና ሻንጋይ ዲዝኒ ኒላንድ አይነት የቱሪስት መስህባቸውን እየዘጉ ይገኛሉ።
ዓበይቲ ምድላዋት ሓዊሱ ብዙሓት ምድላዋት ብ ብሄራዊን ክልላዊን መንግስቲታት ት ኣጊዶም፡ እዞ ኦም ድማ ዓመታዊ ናይ ሓዱሽ ዓመት ፌስቲቫላት ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ናይ ውልቀ ትካላት ድማ ብወገኖም ሹቓቶምን ናይ ቱሪስት ቦታት ክም ሆንግ ኮንግ ዲዝኒ ላንድ ዝ ኣምሰሉ ዓጺዮም ።
በቤጂንግ ዉስጥ በሚገኘዉ ፎርቢደን ሲቲ አና የባህላዊ የካርኒቫል ቤታ መቅደስን ጨሚሮ ብዙ የሉነር አድስ ዓመት በዓለት እና የቱሪስት መስቦች በዙ ሰዎች እንዳይሰባሰቡ ስባል ተዘግተዋል።
ብዙሓት መደባት ናይ ቻይናውያን ሓድሽ ዓመትን ሰሓብቲ ቱሪዝምን ከም ናይ በይጂንግ Forbidden Cityን ካልኦትን ምትእኽኻባት ንምውጋድ ተባሂሉ ከምዝእጸዋ ተገይሩ።
ቻይና ዉስጥ ከሚገኙ 31 ግዛቶች፣ ከተማ መስተዳደሮች እና ክልሎች በ 24ቱ ዉስጥ አድስ ዘመን በዓል እስከ የካቲት 10 እንዲራዛም እና ቀኑ እስኪደርስ ብዙ ስራ ቦታዎች እንዳይከፈቱ ባለስልጣናት ትእዛዝ አስተላልፈዋል።
ካብተን 31 ናይ ቻይና ግዝኣታት፣ ሙኒስፓሊቲታት ን ክልላትን፣ እብተን 24 ሰብ ስልጣናት ናይ ሓዱሽ ዓመት በዓላት ናብ ፌብሩዋሪ 10 ዘናውሑ እንትኾን ኩሎም ናይ ስራሕ ቦታታት ድማ እስካብ እቲ መዓልቲ ክይኽፍቱ ድማ መምርሒ ሓሊፉ እዩ።
እነዚህ ክልሎች 80% የሃገሩን ብሔራዊ የሃገር ውስጥ ምርት እና 90% ኤክስፖርቶችን ይወክላሉ።
እዞም ክልላት ካብ ኣጠቓላሊ ናይታ ሃገር GDP 80% ዝውክላ እንትኾና፣ ካብ ኤክስፖርት ድማ ነቲ 90% ዝውክላ እየን።
ሆንግ ኮንግ ለተላላፊው በሽታ የምላሽዋን ደረጃ ከፍ አድርጋለች፣ እና ድንገተኛ ብላ በማወጅ፣ ትምህርት ቤቶችን እስከ ማርች ዘግታለች እና የአዲስ አመት በአሎቸን ሰርዛለች። በመደብሮች ሰዓታት መቀነስ እና ጊዜያዊ መዘጋቶች፣ የችርቻሮ ንግድ በአለም ዙሪያ ተጽዕኖ ተፈጥሮባቸዋል።
ሆንኮንግ ነቲ ናይ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ግብረመልሱ ናብቲ ዝለዓለ ጥርዚ ክብ ኣቢሉ፡ቤት-ትምህርታት ክሳብ መጋቢት ብምዕጻውን ጽንብላት ሓድሽ ዓመት ብምስራዝን ኩነት ሕጹጽነት ኣዊጃ። ብምኽንያት ምጉዳል ሰዓታት ሸቐጥን ምዕጻው ድኳናትን ኣብ ዕዳጋታት ዓለም ጽልዋ ኣውሪዱ።
በአውሮፓ እና ላቲን አሜሪካ ወዳሉ የችርቻሮ ሻጮች የሚደረግ ጉብኝት በ 40% ቀንሷል።
ብዝሒ በጻሕቲ ድኳናት ኣብ ኤሮጳን ላቲን ኣሜሪካን ብ40% ጎዲሉ።
የሰሜን ኣፍሪካ እና መካከለኛ ምስራቅ ነጋዴዎች የ50 – 60% ቅናሽ ገጥሟቸዋል።
ናይ ሰሜን ኣሜርካን ማእኸላይ ምብራቕን ቸርቸርቲ ካብ 50–60% ዝኾን ቕነሳ ኣጋጢምዎም።
ይህ ደግሞ በማርች የ 33–43% ከፌብሩዋሪ ሲወዳደር ወደ የግዢ ማዕከሎች የሚሄዱት የእግር ትራፊክ ማሽቆልቆልን አምጥቷል።
ብሰንኪ ዚ`ውን ኣብ ናይ ዕድጊ ማእከላት ብ ማርች ዝተራእየ ብዝሂ ናይ እግረኛታት ምስ ናይ ፌብሩዋሪ ክነጻጽር ከሎብ33–43% ጎዲሉ።
በአለም ዙሪያ ያሉ የመገበያያ ሞል ኦፐሬተሮች እንደ ተጨማሪ ንፅህና መጠበቂያ፣ የሸማቾች ሙቀት ለመፈተሽ የሙቀት መፈተሻ ገጠማ፣ እና ዝግጅቶች መሰረዝ አይነት ተጨማሪ እርምጃዎችን ተግብረዋል። በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የላቲን አሜሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን እንደገመተው፣ የወረርሽን-ተኮር መዘጋት በላቲን አሜሪካ ውስጥ በ 14 እና 22 ሚሊዮን መሃል የሚገመቱ ሰዎችን ያለ ወረርሽኝ ችግር ውስጥ ገብተው ከነበሩ ሰዎች ይልቅ ወደ ከፋ ድህነት ውስጥ ሊከታቸው ይችላል።
ኣብ መላእ ዓለም ዘለው ናይ ዕዳጋ ማእከላት ተወሳኺ ስጉምትታት ኣተኣታትዮም፣ ከም ናይ ገደብ ምውሳኻት፣ ናይ ሸመትቲ ሙቐት ንምልካዕ ናይ ተርማል ስካነር ምትእትታው፣ ከምኡ ውን ናይ መደባት ምስራዝ። ብመሰረት ናይ ላቲን ኣሜሪካ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ቁጠባ ኮሚሲዮን ግምት፣ እቲ ላብዕ ዘኸተሎ ዝሕተላ እቲ ላብዕ እንተዘይህሉ ከኸትል ካብ ዝኽእል ዝያዳ ንኣስታት ኣብ ላቲን ኣሜሪካ 14 ክሳብ 22 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ኣዝዩ ትሑት ናይ ድኽነት ደረጃ ከብጽሖም ይኽእል።
ጥር እና የካቲት 2020 ላይ በዉሃን ወረርሽኙ ጣራ በነካ ግዜ 5 ሚሊየን የሚሆኑ ቻይናዉን ስራቸዉን አጥተው ነበር።
ኣብ ጥሪን ለካቲትን 2020, ኣብ ዉሃን ኣብ ግዜ ልዑል ጻዕቂ ናይ’ዚ ለብዒ፡ ኣስታት 5 ሚልዮን ህዝቢ ቻይና ስራሕ ኣልቦ ኮይኖም።
ወደ 300 ሚሊዮን የሚጠጉ በርካታ የቻይና የገጠር ስደተኛ ሰራተኞች በሁቤይ ግዛት ውስጥ ወደመሃል ሃገር ውስጥ በቤት እንዲሆኑ ወይም እንዲቆዩ ተደርገዋል። በመጋቢት 2020፣ ከ 10 ሚሊዮን በላይ አሜሪካውያን ስራቸውን አጥተዋል እናም ለመንግስት እርዳታ አመልክተዋል።
መብዛሕትኦም ናይ ቻይና 300 ሚሊዮን ናይ ገጠር ስደተኛ ሰራሕተኛታት ኣብ ደሴት ዝርከቡ ገዛውቲ ተበታቲኖም ይርከቡ፣ ወይ ድማ ኣብ ሁበይ ግዝኣት ተሓይሮም ይርከቡ። ኣብ ማርች 2020, ልዕሊ 10 ሚልዮን ኣሜሪካውያን ስራሕ ስኢኖም ናብ ናይ መንግስቲ ድጋፍ ኣመልኪቶም።
የኮሮናቫይረስ ስርጭት በዩናይትድ ስቴተስ ውስጥ 47 ሚሊዮን ስራዎችን አሳጥቷል እና Federal Reserve Bank of St. Louis እንደገመተው የስራ አጥነት መጠን 32% ሊደርስ ይችላል። በህንድ ያለው መዘጋት በሚሊዮናች የሚቀጠሩ የህንድ ስደተኛ ሰራተኞችን (በየዕለት ስራ ደሞዞች የሚከፈላቸው) ስራ አጥ አድርጓቿል። የ Angus Reid Institute ዳሰሳ 44% ካናዳውያን ቤተሰቦችበሆነ መልኩ ስራ አጥነት አንደገጠማቸው ደርሶበታል። በስፔን ውስጥ ከእ.ኤ.አ ከመጋቢት 2020 አጋማሽ ጀምሮ ሁሉም ነገር በመዘጋቱ ወደ 900,000 የሚደርሱ ሰራተኞች ስራቸውን አጥተዋል።
ክም Federal Reserve Bank of St. Louis፣ ናይ ኮርና ቫይረስ ለበዳ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ 47 ሚልዮን ዝኮኑ ስራሓት ዝጸሉ ኮይኑ ናይ ስራሕ ስእነት መጠን ድማ 32% ክበጽሕ ይኸእል እዩ። እቲ ምዕጻው ብ ዓሰርተታት ሚልዮናት ዝቑጸሩ ህንዳውያን ስደተኛ ሰራሕተኛታት(መዓልታዊ ክፍሊት ዝረኽቡ ዝነበሩ) ካብ ስራሕ ወጻኢ ገይሩ እዩ።ኣብ ኣንጉስ ሬይድ ዝተገበረ ዳህሳስ ክምዝሕበሮ ካብ ናይ ካናዳ ስድራቤታት እተን 44% ገለ ዓይነት ስእነት ስራሕ ኣጋጢሙወን እዩ። ኣብ ስፔይን ካባቢ 900000 ሰራሕተኛታት በሰንኪ ኣብ ማእኸል ማርች 2020 ዝተነብረ ምዕጻው ስራሖም ክስእኑ ክኢሎም እዮም።
በማርች ሁለተኛ አጋማሽ፣ ለጊዜያዊ የስራ አጥነት ጥቅሞች 4 ሚሊየን የፈረንሳይ ሰራተኞች አመልክተዋል እና 1 ሚሊዮን የእንግሊዝ ሰራተኞች ለአለም አቀፋዊ የብድር ዘዴ አመልክተዋል፣ ወደ ግማሽ ሚሊየን የሚጠጉ የጀርመን ድርጅቶች ሰራተኞቻቸውን Kurzarbeit ተብሎ ለሚጠራው የመንግስት የአጭር ጊዜ የቅነሳ ስራዎች ዘዴ ሰራተኞቻቸውን ልከዋል።
ኣብ ካልኣይ ክፋል ወርሒ መጋቢት፡ 4 ሚልዮን ሰራሕተኛታት ፈረንሳ ብሰንኪ ስራሕ ኣልቦነት ግዝያዊ ሓገዝ ክወሃቦም ሓተታ ኣቅሪቦም። ብተመሳሰሊ ሓገዝ ዝሓተቱ ብዝሒ ሰራሕተኛታት ኣብ ብሪጣንያ 1 ሚልዮን ክበጽሕ ከሎ፡ ኣብ ጀርመን’ውን ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ትካላት ሰራሕተኝኦም ብመንግስቲ ዝተመወለ ‘ኩርዛባይት’ ዝተባህለ ግዝያዊ ሓገዝ ክረኽቡ ኣኽኢሎም።
በጀርመን ተግባራዊ የተደረገው የአጭር ጊዜ የስራ ካሳ ፖሮግራም በፈረንሳይ አና በእንግሊዝም ተግባራዊ መደረግ ጀምሯል።
ብጀርመን ዝተወጠነ ናይ ስራሕ ካሕሳ መደብ ብፈረንሳን ብሪቴንን ተቐባልነት ረኺቡ።
የኪነ ጥበብ እና ባህላዊ ታሪክ ክፍሎች በዚህ ወረርሽኝን ምክንያት በከፍተኛ ሁኔታ ጉዳት የደረሰበት ሲሆን፣ የድርጅቶችን እንቅስቃሴ እንዲሁም የተቀጠሩ እና በአለም አቀፍ ደረጃ በግላቸው የሚሰሩ ግለሰቦችንም ተጽእኖ ውስጥ አስገብተዋል።
ናይ መድረኽ ስነ-ጥበብ ምድላዋትን ባህላዊ ቅርሲ ሴክተራት በዚ ለበዳ እቶም ኣዚዮም ዝተሃሰዩ እዮም፣ በዚ ድማ ብዓለም ደረጃ ዘለው ናይ ትካላት ከምኡውን ናይ ውልቀ ሰባት ስራሕን ፣ ክልቲኦም ዝትቖጸሩን ዓርሶም ዝኸኣሉን ጽልዋ ሕዲሩዎም እዩ።
የጥበብ እና የባህል ዘርፍ ድርጅቶች ባህላዊ ቅርስን ለህብረተሰቡ የማቅረብ ተልዕኮቻቸውን (ብዙውን ጊዜ በመንግስት የሚረዳ)፣ የሰራተኞቻቸውን እና የህዝብን ደህንነት ለመጠበቅ፣ እና በተቻው ሁሉ ተዋናዮችን ለመደገፍ ሞክረዋል።
ውዱባት ስነ-ጥበብን ባህልን ባህላዊ ውርሻ ንኮም ክፉት ምግባር፡ ድሕነት ናይ ሰራሕተኝኦምን ሓፋሽን ምሕላው ከምኡ’ውን ንክኢላታት ስነ-ጥበብ ምድጋፍን ዘጠቃልል (መብዛህትኡ ግዜ ብህዝቢ ዝተመወለ)ሸቶኦም ንምትግባር ጽዒሮም።
መጋቢት 2020 ስደርስ መጠኑ ይለያይ እንጅ በመለዉ አለም ቤተ መፅሐፍት፣ ሙዚያሞች፣ የትዕይንት መድረኮችና ሌሎች የባህል ተቋማት ተዛገቶ ትዕይንቶችም ተሰሪዛዋል ወይም ለሌላ ግዜ ተላልፈዋል።
ኣብ ማርች 2020፣ ኩሎም ኣብ መላእ ዓለም ን ብዝተፈላለየ ደረጃን፣ሙዝየማት፣ ላይበረሪታት፣ ናይ መድረኽ ስራሕ ቦታታት ን ካልኦት ባህላዊ ትካላት ንዘይተወሰነ ግዜ ተዓጽዮም፣ ዘካይዱዎም ኢግዚቢሽናት፣ ምድላዋት ን ናይ መድረኽ ስራሕቲን ድማ ተሰርዚም ወይድማ ናብ ካሊእ እዋን ተምሓላሊፎም እዮም።
በምላሹም በዲጂታል መድረክ አማራጭ አገልግሉት ለመስጠት ትልቅ ጥረቶች ነበሩ። ሌላው የቅርብ እና በፍጥነት እያደገ ያለው የዚህ በሽታ ክስተት የሃይማኖታዊ አገልግሎቶች፣ ስፖርት ውስጥ ዋነኛ ክስተቶች፣ እና ሌሎች ማህበራዊ ዝግጅቶች፣ እንደ የሙዚቃ ፌስቲቫሎች እና ኮንሰርቶች፣ የቴክሎኖጂ ኮንፍረንስ እና የፋሽን ትርዒቶች መሰረዝ ነው።
ከም ግብረመልሲ ብዲጂታል መርበባት ዝወሃቡ ኣገልግሎታት ኣብ ምሃብ ጽዑቕ ጻዕርታት ተኻይዶም። ብቀረባ እዋን ብቅጽበት ካብዘጋጠሙ ሳዕቤናትዚ ሕማም ምስራዝ ሃይማኖታዊ መደባት፡ ስፖርታዊ ንጥፈታትን ካልኦት ማሕበራዊ መደባት ከም ናይ ሙዚቃ ፈስቲቫላትን ኮንሰርታት፡ ናይ ቴክኖሎጂ ኣኼባታትን ፋሽን ሾውን የጠቓልሉ።
የፊልም ኢንዱስትሪውም መቋረጦች አጋጥሞታል። የ ቫቲካን በሮም ውስጥ የቅዱስ ሳምንት በመጨረሻው የክርስቲያኖች penitential የጾም ጊዜ የሚደረግ ስነስርአት፣ መሰረዙን አስታውቀዋል።
ፊልም ኢንዱስትሪ’ውን ዝንባለታት ኣጋጢምዎ ይርከብ። ቫቲካን ነቲ ኣብ ሮማ ዝግበር ጸሎተ ሕማማት፡ ማለት መጨረሽታ ሰሙን ጾም ዓርብዓ፡ ከምዝተሰረዘ ሓቢሩ።
ብዙ የሀገረ ስብከቶች አዛውንት ክርስቲያኖችን እሁድ ቀን ከብዙሀን ጋር መጥተው መሳተፋቸውን በመተው ቤታቸው እንዲቀመጡ መክሯል፤ አንዳንድ ቤተ-እምነቶች የቤተክርስቲያንን አገልግሎቶች በሬድዮ፣ በኦንላይን የቀጥታ ስርጨት ወይም ቴሌቪዥን ተደራሽ ሲያደርጉ፣ ሌሎቹ አምልኮን በመኪና እየነዱ ለማድረግ አቅርበዋል።
ብዙሓት ዲያቆናት ነቶም ብዕድመ ዝደፍኡ ኣመንቲ ክርስትያን ካብ ሰንበት ምቅዳስ ኣብ ገዝኦም ክጸንሑ ይመኽርዎም ኣለዉ። ገሊአን ቤተ-ክርስትያናት ብመርብብ ራዲዮ፡ ኢንተርኔት ወይ ቴሌቭዥን ይሰብካ ኣለዋ፥ ገሊአን ድማ ኣብ ውሽጢ ማኪና ኮይንካ ከምዝስማእ ይገብራ ኣለዋ።
የሮማን ከቶሊክ ቤተክርስትያን ምዕመናን ለአምልኮ እንደይሰበሰቡ ካደረገች ጊዜ ጀምሮና የቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይም ከክርስቲያን ሃይማኖታዊ ተጓዦች ነጻ ከሆነ በኋላ፣ ሌሎች የሀይማኖት ድርጅቶችም ሀይማኖታዊ አገልግሎቶችን በመገደብ ህዝብ አብያተ ክርስትያናት ውስጥ ለአምልኮ እንደይሰበሰብ እና በአንድ ቦታ እንደይበዛ ከልክለዋል።
ናይ ሮማን ካቶሊክ ደብሪታት ቤተ ክርስትያናቱ ምዕጻዉን ናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣደባባይ ካብ ክርስቲያናዊ በጻሕቲ ነጻ ኣብዝኾነሉ፣ ካልኦት ናይ ሃይማኖት ኣካላት እውን ኣገልግሎታቶም ብ ምስራዝ፣ ኣብ ቤተ ክርስትያናት፣መስጊዳት፣ ምኹራባት፣ ቤተ-መቕደሳትን ኣብ ጉርድዋራ ዝግበሩ ህዝባዊ ምትእኽኻባት ወሰን ንኽግበሩ ገይሮም እዮም።
የኢራን ጤና ሚኒስቴር በቫይረሱ ስርጭት በተጠቁት ቦታዎች ላይ የአርብ ፀሎቶች መሰረዛቸውን አሳውቋል እና የተቀደሱ ስፍራዎችም በኋላ ላይ ተዘግተዋል፣ ይህ በእንዲህ እንዳለ ሳውዲ አረቢያ የውጭ መንፈሳዊ ተጓዦች መግባት እንዲሁም ደግሞ የመካ እና መዲና ቅዱስ ስፍራዎች እንዳይገቡ ከልክላለች።
ናይ ኢራን ናይ ጥዕና ሚኒስተር ኣብቶም በቲ ለበዳ ዝተጠቕዑ ቦታት ናይ ዓርቢ ጸሎት ስርዛ ከምዝገበረ ድሕሪ ምእዋጅ ሼሪናት ድማ ጸኒሖም ክዕጸዉ ተገይሮም እዮም ፡ ሱዕዲ ዓረብ ድማ ካብ ወጻኢ ዝመጹ ናይ ሃይማኖት ተጉዓዝቲ ናብ ዓዳ ክይኣትዉ ድሕሪ ምክልኻል ዜጋታታ ድማ ናብቶም ኣብ መካን መዲናን ዝረከቡ ቅዱሳት ቦታት ንኽይኽዱ ኣጊዳ።
ይህ ወረርሽኝ ከሁለተኛው የአለም ጦርነት ቀጥሎ በአለም ላይ በሚካሄዱ የተለያዩ ስፖርታዊ ውድድሮችና በሚከናወኑበት ፕሮግራሞች ላይ ከፍተኛ ጫና ሆኗል።
እዚ ለበዳ ድሕሪ ካልኣይ ዂናት ዓለም ኣብ ዓለምለኻዊ ስፖርትዊ ካላንደራት እቲ ዝዐበየ ምቁርራጽ ኣስዒቡ እዩ።
የ 2019–20 UEFA ቻምፒዮንስ ሊግ፣ የ 2019–20 ፕሪሚዬር ሊግ፣ UEFA Euro 2020፣ የ 2019–20 NBA ሲዝን እና የ 2019–20 NHL ሲዝንን ጨምሮ በርካታ የስፖርት ዝግጅቶች ተሰርዘዋል።
መብዛሕቲኦም ዓበይቲ ንጥፈታት ስፖርት ከም በዓል 2019-20 UEFA Champions League፡ 2019-20 Premier League፡ UEFA Euro 2020፡ 2019-20 NBA season ከምኡ`ውን 2019-20 NHL season ተሰሪዞም ወይ ተሰጋጊሮም።
ወረርሽኙ የ 2020 በጋ ኦሎምፒክ እቅዶችን አስተጓጉሏል፣ በዋናነት በ ጁላይ መጨረሻ ላይ እቅድ ተይዞላቸው የነበር ቢሆንም፣ አለም አቀፍ ኦሎምፒክ ኮሚቴ (International Olympic Committee) 24 ማርች ላይ ዝግጅቱ "እንደገና ከ 2020 በኋላ ነገር ግን ከ 2021 ሰመር ሳያልፍ እንደሚሆን" አሳውቀዋል። ካሲኖዎች እና የጨዋታ ቦታዎች በአለም ዙሪያ ተዘግተዋል እና የ ቀጥታ ፖከር (live poker) ውድድሮች ተላልፈዋል ወይም ተሰርዘዋል።
ብምኽንያት’ዚ ለበዳ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ ክጅምር ተመዲቡ ዝነበረ ናይ ክረምቲ ኦሊምፒክስ 2020 ተሰሪዙ። “ድሕሪ 2020 ግን ቅድሚ ክረምቲ 2021 ከም ዝሰጋገር” ከኣ ብዓለምለኻዊ ኮሚተ ኦሊምፒክስ ብ24 መጋቢት ተሓቢሩ። ካሲኖታት ብዓለም ደረጃ ክዕጸዋ ከለዋ ናይ ፖከር ወይ ጠላዕ ውድድራት ከኣ ተሰጋጊረን ወይ ተሰሪዝን።
ይህም ብዙ ቁማርተኞች ኦንላይን እንዲገቡ ያደረገ ሲሆን፣ ብዙ የኦንላይን ቁማር ድረገጾች የአዳዲስ ተመዝጋቢዎቻቸው ቁጥር ላይ ጭማሪዎችን እንዳዩ አሳውቀዋል። የመዝናኛው ኢንዱስትሪም የተጎዳ ሲሆን ብዙ የሙዚቃ ቡድኖች የኮንሰርት ዙረታቸውን አቁመዋል።
እዚ ንብዙሓት ጠላዕ ተጻወቲ ናብ ኦንላይን ንክኸዱ ገይርዎም፣ ብዙሓት ናይ ኦንላይን ጣልዕ መጻወቲ ሳይት ኣዝዩ ብዙሕ ወሰኽ ቁጽሪ ተሳተፍቲ ኣብ ሓድሽ መምዝገቢአን ከምዘሎ ሪፖርት ገይረን። እቲ ናይ መዘናግዒ ኢንዱስትሪ ውን ተጸልዩ እዩ፣ ብዙሓት ናይ ሙዚቃ ጉጅለታት ናይ ኮንሰርት ዙር የቋርጹን ይስርዙን ብምህላዎም።
ብዙ ትላልቅ እንደ ብሮድዌይ አይነት ቲያትሮች ሁሉንም ዝግጅታቸውን በእንጥልጥል አቁመዋቸዋል።
ካም ኣብ ብሮድዌይ ዘለዋ ዝበላ ብዙሓት ዓበይቲ ቲያትራት ኩሎም ምድላዋትን ጠጠው ኣቢለን ኣለዋ።
አርቲስቶች ስራቸውን እንዲያከናውኑ፣ እንዲያሰራጩ እና እንዲያሳትሙ እንደ ቀጥታ የስትሪሚንግ ኮንሰርቶች ወይም ድረ-ገፅ-ተኮር "ፌስቲቫሎች" አይነት ባህላዊ ቀጥታ ስርጭት ችሎታን እንደ አማራጭ በኢንተርኔት ላይ እንዲያዘጋጁ እና እንዲያጋሩ አንዳንድ አርቲስቶች ሁኔታዎችን ቃኝተዋል።
ገለ ኣርቲስትታት ኣብ ኢንተርኔት ስራሕቶም ክሰርሑን ከቕርቡሉ ዝኽእሉሉ መንገዲታት ረኽቦም ኣለው፣ ካብ'ቲ ባህላዊ ብቐጥታ ስራሕቲ ካብ ምቕራብ በተጻራሪ፣ ብ ኢንተርኔት ቐጥታ ፈነወታት ዝመሓላለፉ ሙዚቃዊ ምድላዋት ውይድማ ኣብ መርበብ ኢንተርኔት ዝተደረኹ ኣርቲስታት ስርሕቶም ዘቕርቡሉ፣ ዘከፋፍሉሉ፣ ዘሕትሙሉ "ፌስቲቫላት" ከም መማረጺ ቐሪቦም ኣለው።
በኦንላይን በርካታ ኮሮናቫይረስ-ተኮር የኢንተርኔት መዝናኛዎች ተሰራጭተዋል፣ ከእነዚህ ውስጥ አብዛኛዎቹ ባልተጠበቀ ሁኔታ ወደ ቀልድ እና መዘናጋት ተለውጠዋል።
ብዙሓት ኣብ ኦንላይን ዝዝርግሑ ኣብ ኮረና ቫይረስ ዘተኮሩ ሜምማት ኣብ መንጎ እቲ ዘሎ ስጋኣት ብምስሓቅ ን ብምዝንጋዕና ናብ ብዙሓት ተባጺሖም እዮም።
የ COVID-19 ወረርሽኝ ከተከሰተ ጀምሮ፣ ከፍተኛ የሆነ ማግለል፣ መጤ ጠልነትና ዘረኝነት በቻይናውያንና እስያውያን፣ የምስራቅ እስያ ዘር ባለባቸው ሰዎች እና ከፍተኛ ክስተት ካለባቸው አውሮፓ፣ ዩናይትድ ስቴትስ እና ሌሎች ሀገሮች በመጡ ሰዎች ላይ ተስተውሏል።
ኮቪድ-19 ካብ ዝዝርጋሕ ኣብ ልዕሊ ቻይናውያን፡ ምብራቕ ኤሽያ ዝመቦቐሎም ሰባትን ካብተን ብዝሒ ሕሙማት ዘለወን ሃገራት ሕቡራት መንግስታትን ኤሮጳን ዝመጹ ሰባትን ምፍልላይ፡ ጽልኢ ወጻእተኛታትን ዘርኣዊ ስጉምትታትን ክውሰድ ተራእዩ።
የፍርሐት፣ ጥርጣሬ፣ ጠላትናት ክስተቶች በብዙ ሀገራት ይበላጥ ደግሞ በአዎሮፓ፣ ምስራቅ ኤሽያ፣ ሰሜን አሜሪካ አእና ፓስፊክ ኤሽያ አከባቢ ታይቶል።
ናይ ፍርሓት፡ ጥርጣረታትን ሕማቕ ሓሳባትን ኣብ ብዙሓት ሃገራት በተለይ ድማ ኣብ ኣውሮፓ፡ምብራቕ ኤሽያ፡ ሰሜን ኣሜሪካ ን ኣብ ናይ ኤሽያ ፓስፊከ ክልላትን ተራእዮም እዮም።
የየካቲት ሪፖርቶች (ከተመዘገቡት ኬዞች ውስጥ አብዛኛዎቹ የሚሆኑት ኬዞች እስከዚህ ጊዜ ድረስ በቻይና በሚገኙበት ወቅት) በአለም ዙሪያ በተለያ ቡድኖች ልክ የቻይና ህዝቦች ቫይረሱ እንደሚገባቸው ወይም ይህ መድረሱ ተገቢ የሆነ የበቀል እርምጃ እንደሆነ አድረገው ላይ የዘር ስሜቶች ገልፀዋል።
ክም ናይ ፌብሩዋሪ ጽብጻባት(ኩሎም ጉዳያት ኣብ ውሽጢ ቻይና ጥራይ እንዳሃለው) ዶክመንት ዝተገበሩ ህዝቢታት ቻይና እቲ ቫይረስ ዝግብኦም እዩ፣ ዝግበኦም ቅጽዓት ድማ እዩ ዝብሉ ኣብ መላእ ዓለም ብዝርከቡ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ዝተውሃቡ ዘርኣዊ መግለጺታት ኣለው።
በአፍሪካ አንዳንድ ከተሞች ውስጥ የጸረ-ቻይና ስሜት ሲነሳ ታይቷል።
ገለ ኣብ ኣፍሪካ ዘለዋ ሃገራት ዘሰጉማኦ ጸረ ቻይና ዝኾኑ ኣካይዳታት ምውሳኽ ኣርእዩ እዩ።
የዉሃን እና ሁቤይ በቨይረሱ መነሻ ቦታ ስለሆኑ ብቻ አድልኦ እነደሚደርስባቸዉ በተደጋጋሚ ተናግሯል።
መብዛሕትኦም ናይ ዉሃንን ሁበይን ነበርቲ ብዘንኪ ናይ ኣከባቢያዊ መበቆሎም መድልዎ ካምዝበጽሖም ሪፖርት ገይሮም።
ንቁ። ኦንላይን እና ኦፍላይን እና በቫይረሱ በተያዙ አካባቢዎች ላሉት ለቻይንኛ ድጋፍ አለ።
ኣብ ናይ ኢንተርኔት መርበብን ካብኡ ወጻኢን ፡ ነቶም ኣብ ቻይና ዘለዉ በቲ ለብዳ ኣዝዮም ዝተጠቕዑ ቦታት ድጋፍ ይግበር ነይሩ እዩ።
አዲስ ትኩስ ነጥብ በሆኑ እንደ ጣሊያን ያሉ አውሮፓ ውስጥ የመጀመሪያው ከፍተኛ የ COVID-19 ወረርሽኝ ስርጭት የታየባት ሀገር ውስጥ፣ ክስተቱን ተከትሎ ጥርጣሬ እና መጤ ጠልነት ሊከሰት ይችላል። የማሌዠያ፣ ኒውዚላንድ፣ ሲንጋፖር እና ደቡብ ኮርያ ሀገራት ዜጎች የቫይረሱን ስርጭት ለመቀነስ በሚል አላማ ሰዎች ከቻይና ወደሀገራቸው እንዳይገቡ የሚያደርግ የፊርማ ማሰባሰብ ስራዎችን ሲያደርጉ ቆይተዋል።
ናይ እቲ ለበዳ ናብ ሓደሽቲ ቦታት ምዝማት ስዒቡ፣ ካብ ጣልያን፣ እታ ካብ ኣውሮፓ ሃገራት ብ COVID-19 ለበዳ ዝተጠቕዐት ናይ መጀመሪያ ሃገር፡ ዝኾኑ ስባት፡ ናብ ኣቶም ዘቕነዐ ጥርጣረን ዜኖፎቢያን ክጋጥሞም ይኽእል እዩ። ዜጋታት ማሌይዢያ፡ ኔው ዚላንድ፡ ሲንጋፖርን ደቡብ ኮሪያን ኣብ መጀምሪያ፡ነቲ ሕማም ንምክልኻል ብዝብል፡ ናይ ቻይና ዜጋታት ናብ ሃገሮም ከይ ኣትዉዉ ዝብል ናይ ፊርማ ምስብሳብ ስራሕቲ ክገብሩ ጸኒሖም እዪም።
ጃፓን ውስጥ፣ የ #ቻይናዎችወደጃፓንእንዳትመጡ (#ChineseDontComeToJapan) ሀሽታግ ትዊተር ላይ በብዛት ታይቷል።
ኣብ ጃፓን ኣብ ትዊተር ዝተዘርግሀ#ቻይናውያን-ናብ-ጃፓን-ኣይምጽኡ ዝብል ሃሽታግ ብዙሕ ኣዛራቢ ኮይኑ።
በቻይና ህዝብ እንዲሁም ደግሞ ዩናይትድ ኪንግደም እና ዩናይትድ ሰቴትስ ውስጥ ያሉ ሌሎች ኤሽያውያን የዘር ጥቃት፣ እንዲሁም ደግሞ የጥቃት መጠን መጨመሩ ሪፖርት ተደርጓል።
ህዝቢታት ቻይናን ካልኦት ኣብ እንግሊዝ ን ኣብ ኣሜሪካን ዝነበሩ ናይ ኣሽያ ህዝቢታት ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናወሰኹ ዝመጹ ዘርኣዊ በደላትን መጥቃዕቲታትን ይበጽሖም ከምዘሎ ይዛረቡ።
የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኮሮናቫይረስን “የቻይና ቫይረስን” ነው በማለታቸው ከፍተኛ ትችት የገጠማቸው ሲሆን ዘረኛ እና ጸረ-ቻይና አስኝቷቸዋል።
US ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንኮሮና ቫይረስ “እቲ ቻይናዊ ቫይረስ” ኢሉ ብምጽዋዕ ነቐፌታት ወሪዱዎ። እቲ ብሂል ብብዙሓት ከም ዘርኣውን ኣንጻር ቻይናውያንን ኮይኑ ይሕሰብ።
በዩክሬን ተቃዋሚዎች ከዉሃን ዩክሬናዉያንን እና ሌሎች የዉጪ ዜጎችን ከዉሃን ወደ ኖቪ ሳንዛሪ አሳፈሮ የሚሄደዉን አውቶቡስ አጥቅተዋል።
ኣብ ኡክረይን ካብ ዉሃን ናብ ኖቪ ሳንዣሪ ዝተመልሱ ኡክሬናውያንን ወጻእተኛታትን ዝሓዘት ኣቶቡስ ብተቓወምቲ ተጠቒዓ።
ከቻይና ጋር ድንበር የምትጋራው፣ ከሰሜን ምስራቅ ህንድ የመጡ ተማሪዎች፣ እናም በዋናው የህንድ ከተሞች የሚማሩ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር ተያይዞ ትንኮሳ እንዳጋጠማቸው ተዘግቧል።
ካብ ምስ ቻይና ትዳወብ ሰሜናዊ ምብራቅ ህንዲ መጽዮም ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ህንዲ ዝመሃሩ ተምሃሮ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ግፍዒታት ከም ዝወረዶም ተገሊጹ።
በምዕራብ ቤንጋል ዲሊፕ ጎሽ የብሃራቲያ ጃናታ ፓርቲ ስቴት ክፍል ፕሬዘዳንት ቻይና ተፈጥሮን አበላሽታለች እና "ለዚያም ነው እግዚአብሄር እየተበቀላቸው ያለው" ሲሉ ተናግረዋል።
ዲሊፕ ጎሽ ዝተባህለ ናይ ባራትያ ጃንታ ፓርቲ ፕረዚደንት ናይ ምዕራብ ቤንጋል “ቻይናውያን ኣንጻር ተፈጥሮ ብምኻዶም’ዩ ኣምላኽ ቀጺኡዎም” ኢሉ ተዛሪቡ።
በኮልካታ ውስጥ የሚገኘው የቻይና ቆንስላ አስተያየቶቹ፣ "የተሳሳተ" በማለት በኋላ ላይ አውግዘውታል። ቻይና ውስጥ፣ ዜኖፎቢያ እና ዘረኝነት ቻይናውያን ባልሆኑ ዜጎች ነዋሪዎች ላይ በወረርሽኙ ምክንያት ተፋፍሟል፣ የውጪ ዜጎች "የውጪ ቆሻሻ" እና "ለመወገድ" የታለሙ ተብለው ተገልጸዋል።
እቶም ዝተውሃቡ ርኢቶታት ድማ ብ ኣብ ከልካታ ዝርከቡ ሰበ ስልጣን ቻይና "ገጉይ" ዝብል ነቐፌታ በጺሑዎም እዩ። ኣብ ቻይና፡ ብዚ ለበዳ ዝተጎሃሃረን ናብ ወጻእተኛታት ዘቕነዐን ወጻእተኛታት "ባዕዳዊ ጎሓፋ" ዝብለን "ይጎሓፉ" ዝብልን ዜኖፎቢያን ዘረእኛነትን ተራእዮም እዮም።
በክፍያ ብቻ የሚታዩ ክፍሎች ያላቸዉ በርካታ ጋዜጦች በተወሰኑት ወይም በሁሉም የኮሮና ቫይረስ ሽፋናቸዉ ምክንያት እነዚህን ክፍሎች አስቀርተዋል።
ብዙሓት ናይ ክፍሊት ገጽታት( paywalls) ዘለዎም ጋዜጣታት፡ ምእንተ ኮረና ቫይረስ ሽፋን ክብሉ ብ ኸፊል ውይድማ ሙሉእ ብምሉእ ኣልዒሎሞም ኣለው።
ብዙ የሳይንሳዊ አሳታሚዎች በበሽታው ከተከፈተው ወረርሽኝ ጋር የተዛመዱ ሳይንሳዊ ወረቀቶችን ተደራሽ እንዲሆኑ ክፍት አድርገዋል።
ብዙሓት ሳይንሳዊ መጽሄታት ነዚ ለበዳ ዝገልጹ ሳይንሳዊ ጽሑፋት ብነጻ ከምዝዝርግሑ ገይሮም።
አንዳንድ ሳይንቲስቶች እንደ bioRxiv ባሉ ሰርቨሮች ላይ ያገኙትን ውጤቶች በፍጥነት ፕሪፕሪነተ እንዲደርግ አካፍለዋል።
ገለ ሳይንቲስታት ዝረኸቡዎም ውጽኢታት ኣብ ልከዕ ክም bioRxiv ዝበሉ ቅድመ ምሕታም ሰርቨራት ምዝርጋሕ ይመርጹ።
አሁን እየመጣ ያለ ኢንፌክሽን የሚያመጣ በሽታ – ኢንፌክሽን የሚያመጣ በሽታ አብዛኛውን ጊዜ አዲስ ሲሆን ወረርሽኝ ወይም ስርጭት ደረጃ ላይ ነው
ዝቐላቕሉ ተላባእቲ ሕማማት- ብሓድሽ ዝተቐላቐለ ባእታ ዝመጹ ተላባእቲ ሕማማት፡ ብዙሕ ግዜ ኣብ ዓቕሚ ዝርገሐን ናይ ምትሕልላፍ መንገድታት ሓደሽቲ’ዮም።
አለማቀፋዊነት እና በሽታ –የግሎባላይዜሽን አጭር እና የበሽታ መተላለለፊያ መግለጫ።
ግሎባላይዘሽን ን ሕማምን- ናይ ግሎባላይዘሽን ናይ ሕማም ምትሕልላፍን ሓፈሻዊ ርኢቶ
የወረርሽኞችና አለም አቀፍ ወረርሽኞች ዝርዝር – በተላለፊ በሺታ ምክንያት የተከሰተ ሞት ቁጥር
ናይ ለብዒታትን ለበዳታትን ዝርዝር ሊስታ-ዝርዝር መጠነ-ሞት ብሰንኪ ተላባዕቲ ሕማማት
የዱር እንስሳትን በህገወጥ ማዘዋወር እና ከእንስሳት ወደ ሰዎች የሚተላለፍ በሽታዎች ወይም ያልተለመዱ ዱር እንስሳትን ለንግድ ከማዋል ጋር የሚገናኙ የጤና ስጋቶች
ናይ ዱር እንሰሳት ኮንትሮባንድን ካብ እንሰሳት ናብ ደቂ ሰባት ሕማም ናይ ምምሕልላፍ ተኽእሎ ምህላውን- ምስ ናይ ዱር እንስሳት ንግዲ ዝተትሓሓዙ ናይ ጥዕና ሓደጋታት
የቤተሙከራ ምርመራዎች ለመተንፈሻ አካል ኮሮናቫይረስ በሽታ 2019 (COVID-19) እንዲሁም ግንኙነት ያለው SARS-CoV-2 ቫይረስ መኖሩን እና ለዚህ ኢንፌክሽን ምላሽ የሚሰጡ አንቲቦዲዎችን የሚያሳውቅ ዘዴዎችን ጥቅም ላይ ያውላል።
ን ናይ መተንፈሲ ሕማም ኮረና ቫይረስ 2019 (COVID-19) ን SARS-CoV-2 ቫይረስ ዝግበሩ ናይ ላብራቶሪ ፈተነታት ህላወ ናይ ቫይረስ ን ረኽሲ መልሲ ኣብ ምሃብ ዝፈርዩ ጸረ-ታህዋሲያን( antibodies) ዘፍልጡ መንገዲታት ዘጠቓለለ እዩ።
በናሙናዎች ውስጥ የሚገኝ ቫይረስ በ RT-PCR የሚረጋገጥ ሲሆን የኮሮና ቫይረስን RNA ለመለየት የሚችል ነው።
ኣብ ናሙናታት እቲ ቫይረስ ምህላዉ ብ RT-PCR እዩ ዝረጋገጽ፣ ናይቲ ኮሮናቫይረስ ' RNA ስለዘለሊ።
ይህ ምርመራ ውስን ሲሆን የ SARS-CoV-2 ን ለመለየት የሚጠቅም ነው።
እዚ ምርመራ እዚ ስፔስፊክ እዩ ናይ SARS-CoV-2 ቫይረስ RNA ንከለሊ ጥራሕ እዩ ድማ ተሰሪሑ።
በጣም የቅርብ ጊዜ የሆኑ ወይም የነቁ መበከሎቸን ለመለየት የሚረዳ ነው።
ናይ ቀረባ ግዘን ንጥፉ ረኽሲን ንምርግጋጽ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለ እዩ።
የአንቲቦዲዎች መለየት (ሴሬሎጂ) ለምርመራም ሆነ ለህዝብ ክትትል ይረዳል።
ናይ ኣንቲ ቦዲታት ምርመራ (ሴሮሎጂ) ንምርመራን ህዝባዊ ሓለዋን ይጠቅም እዩ።
የአንቲቦዲ ምርመራዎች ምን ያክል ሰዎች በሽታው እንዳለባቸው ያሳያሉ፣ ይህም ምን ያክል ሰዎች ምልክቱ እንዳለባቸው ነገር ግን ሪፖርት ለማድረግ ትንሽ እንደሆነ ወይም ምንም ምልክት የሌለባቸውን ጨምሮ ነው።
ናይ ኣንቲቦዲ ምርመራታት ክንደይ ሰባት በዚ ሕማም ከምዝተተሓዙ እዩ ዘርኢ፣ እቶም ምልክታቶም ኣዝዮም ኣናእሽተይ ዝነበሩ ወይ ምልክት ዘየርአዩ እውን ሓዊሱ።
የበሽታው ትክክለኛ የሆነ የመግደል መጠን እና የብዙሃኑ የበሽታ መከላከል አቅም ከዚህ ምርመራ ውጤት ሊታወቅ ይችላል።
ትኽክለኛ መጠነ-ሞት ናይዚ ሕማምን ብዝሒ ናይ herd immunityን ብውጽኢት ናይዞም ምርመራታት እዮም ዝፍለጡ።
ውስን በሆነ የመመርመር ስራ ምክንያት ማርች 2020 ላይ የትኛውም ሃገር በህዝቡ ውስጥ ያለው ስርጭት ምን ያክል እንደሆነ እርግጠኛ የሆነ መረጃ የለውም።
ውሱን ምርመራ ብምህላዉ፡ ካብ መጋቢት 2020 ጀሚሩ ዝኾነ ሃገር ብዛዕባ ዝርጋሐ ናይ'ቲ ለበዳ ኣብ ህዝብታቶም እሙን ዳታ ዘልዎ የለን።
እስከ ማርች 23 የትኛውም ሃገር የህዝብ ብዛታቸውን ከ 3% በላይ ያልመረመረ ሲሆን በየሃገራቱ የተደረገው ምርመራ ላይ ከፍተኛ የሆነ ልዩነት አለ።
ኣብ 23 ማርች፣ ልዕሊ 3% ናይ በዝሒ ህዝባ ዝመርመረት ማንም ሃገር ኣይነበረትን፣ ኣብ ሃገራት ምርመራታት ዝካየዱሎም መገዲታት ድማ ዓብዪ ኣፈላላይ ኣለዎም።
ይህ መለያየት የሞት መጠኖች ላይ ከፍተኛ የሆነ ውጤት ለማሳደር ያለው አቅም ከፍ ያለ ሲሆን፣ በአንዳንድ ሃገሮች ውስጥ የሚደረገውን ከትክክለኛው ከፍ ያለ ግምት ስለሆነ ነው።
እዚ ቁጽሪ ሪፖርት ንዝተገበሩ ናይ ሞት ኬዛት እውን ብዓብዪኡ ዝጸልው እዩ ዝመስል፣ ኣብ ገለ ሃገራት ልዕሊ ዝተገመቱ ክኾኑ ይረኣዩ ስለዘለዉ።
በዚያው ሰዓት የሚሆንን ሪቨርስ ትራንስክሪፕሽን ፖሊመሬስ ቼን ሪአከሽንን (rRT-PCR) በመጠቀም ምርመራው እንደ አፍንጫውስጥ ፈሳሽን በመጥረግ ወይም ምራቅን በመጠቀም የሚገኝ ናሙናን መመርመር ያሰችላል።
ናይ ብሓቂ ሪቨርስ ትራንስክሪፕሽን ፖሊመሬዝ ቸይን ግብረ መልሲ (rRT-PCR) ብምጥቃም እቲ ምርመራ ብዝተፈላለዩ ሜላታት ካብ ስርዓተ ምትንፋስ ብዝተወሰዱ ናሙናታት፣ ናዞፋሪንጃል ስዋብ ወይ ናይ ዓኽታ ናሙና ሓዊሱ ክካየድ ይኽእል።
ውጤቶች ከ ከጥቂት ሰዓታት እስከ 2 ቀንት ባለው ጊዜ ውስጥ ይገኛሉ።
ውጽኢታት ኣብ ውሽጢ ዝተወሰኑ ሰዓታ ክሳብ 2 መዓልቲታት ክቐርቡ እዮም።
ጉሮሮ ላይ ያለን ፈሳሽ ናሙና በመውሰድ የሚደረገው የ RT-PCR ምርመራ አስተማማኝ የሚሆነው በበሽታው የመጀመሪያ ሳምንት ላይ ብቻ ነው።
እቲ ብናይ ጎሮሮ ስዋብ ዝስራሕ ናይ RT-PCR ምርመራ ኣብ ናይ መጀመርያ ናይቲ ሕማም ሰሙን እዩ ተኣማኒ።
ቀጥሎ ቫይረሱ ከጉሮሮ ላይ በመጥፋት ሳምባ ውስጥ መባዛት ይችላል።
ጽኒሑ ድማ እቲ ቫይረስ ኣብ ሳንቡእ እናተራበሐ እንከሎ ኣብ ጉሮሮ ክጠፍእ ይኽእል እዩ።
በሁለተኛው ሳምንት ለተመረመሩ የተበከሉ ሰዎች፣ አማራጭ የሆነ ናሙና መሳሪያ ከዲፕ ኤርዌይስ በመምጠጫ ካቲተር ወይም የሳል ውጤት (ምራቅ) ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል።
ንኣብ ካልኣይ ሰሙን ምርመራ ዝገበሩ ዝተለኸፉ ሰባት፣ ከም መማረጺ ናይ ናሙና ማቴርያል ካብ ውሽጢ መተንፈሲ ኣካላት ብሳክሽን ካቴተር ወይ መስዓሊ ማቴርያል (ዓኽታ) ምጥቃም ይከኣል።
ከመጀመሪያዎቹ አንዱ የሆነው የ PCR መመርመሪያ በርሊን ውስጥ በ ጃንዋሪ 2020 ላይ ተሰርቶ የነበረ ሲሆን ሰሪው ደግሞ Charité ነው። በዚያው ሰአት የሚደረግ የፖሊመርስ ሰንሰለት ምላሽ (rRT-PCR) ወደ ኋላ መመለስን በማድረግ፣ በአለም አቀፍ የጤና ድርጅት (WHO) አንዲሰራጭ 250,000 መመርመሪያዎችን ሰርቷል።
ካብቶም ናይ መጀመሪያ ናይ ፈተነታት ሓደ ኣብ በርሊን ውሽጢ ኣብ ቻሪቴ( Charité) ብ ወርሒ ጥሪ 2020 real-time reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) ብምጥቃም ማዕቢሉ እዩ፣ እዚ ድማ 250000 ዝኸውን ኪት( kits) ብ ወድብ ጥዕና ዓለም ን ኽክፋፈል ኣኽኢሉ እዩ።
ዩናይትድ ኪንግደምም ጃንዋሪ 23፣ 2020 ላይ መመርመሪያ አዘጋጅታ ነበር። Kogenebiotech የተባለው የደቡብ ኮርያ ድርጅት ክሊኒካዊ ደረጃ ያለውን PCR-መሰረት ያደረገ SARS-CoV-2 የመመመርመሪያ መሳሪያ (PowerChek Coronavirus) በጃንዋሪ 28፣ 2020 ላይ አዘጋጅቷል።
ዩናይትድ ኪንግደም ኣብ 23 ጃንዋሪ 2020 ምርመራ ኣማዕቢላ እያ።ናይ ደቡብ ኮሪያ ተትካል Kogenebiotech ክሊኒካል ደረጃ ዘለዎ፣ PCR-መሰረት ዝገበረ SARS-CoV-2 መለለዪ ኪት (PowerChek ኮሮናቫይረስ) ኣብ 28 ጃንዋሪ 2020 ኣማዕቢሉ።
በሁሉም ኮሮና ቫይረሶች ውስጥ የሚገኘውን "E" ዘረመል የሚፈልግ ሲሆን፣ ለ SARS-CoV-2 የሆነውን RdRp ዘረመን የሚፈልግ ነው። ቻይና ውስጥ የ BGI ቡድን ከቻይና ብሄራዊ የጤና ምርቶች አስተዳደር የድንገተኛ አጣዳፊ ጥቅምን ለማግኘት የመጀመሪያ ከሆኑት ድርጅቶች ውስጥ እንዱ ሲሆን ለ PCR- መሰረት ያለው SARS-CoV-2 መለያ መሳሪያ ነው። አሜሪካ ውስጥ የበሽታዎች ቁጥጥር እና መከላከል ማእከል (CDC) የ 2019 ኖቭል ኮሮናቫይረስ (2019-nCoV) በዚያው ጊዜ RT-PCR መመርመሪያ ፓናልን ለማህበረሰብ ጤና ቤተ ሙከራዎች በአለም አቀፍ ወኪል ምንⶐች አማካይነት የሚያሰራጭ ነው።
ነቲ ብኹሎም ቤታ ኮሮናቫይረሳት ሼር ዝተገበረ ናይ "E" ጂን ይደሊ፣ እቲ RdRp ጂን ድማ ብፍሉይ ን SARS-CoV-2።ኣብ ቻይና፣ BGI ጉጅለካ ናይ ቻይና ብሄራዊ ሕክምና ምህርቲታት ምምሕዳር ን PCR-መሰረት ዝገበረ SARS-CoV-2 መለለዪ ከኪት ንኢመርጀንሲ ናይ ምጥቃም ፈቓድ ካብ ዝረኸቡ ትካላት ሓደ እዩ ኔሩ።ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ፣ ናይ ሕማም ምቁጽጻርነን ምክልኻልን ማእኸል (CDC) ናይ 2019-ሓድሽ ኮሮናቫይረስ (2019-nCoV) ናይ ብሓቂ RT-PCR መመርመሪ ፓነል ናብ ናይ ህዘባዊ ጥዕና ሓለዋ ቤተ ፈተነታት ብናይ ዓለም ለኻዊ መወሃሃዲ ሓገዛት ኣቢሉ ኣሰራጭዩ።
ከሶስቱ የዘረመል ምርመራዎች ውስጥ በድሮዎቹ የመመርመር መሳሪያዎች ውስጥ ትክክለኛ ያለሆን ሪኤጀንት በመገኘቱ ምክንያት ትክክላኛ ያልሆነ ውጤት ሊገኝ ችሏል እንዲሁም አትላንታ ውስጥ በ CDC ላይ በሚደረግ ምርመራ ላይ ማነቆ የተፈጠረ ሲሆን፣ በቀን ውስጥ በአማካይ 100 ናሙናዎች ስኬታማ በሆን መንገድ በሙሉው የፌብሩዋሪ 2020 ወር ውስጥ ተደርጓል።
ካብቶም ሰለስተ ጽንሕ ዝበሉ ናይ ጄነቲክ ፈተነታት( genetic tests) እቲ ሓደ መደምደምታ ዘይብሎም ውጽኢታት እዩ ተረኺቡዎ እዚ ድማ ብሰንኪ ግጉይ ሪኤጀንትን( reagents) ኣብ ኣትላንታ CDC ዘጋጠመ ዝተናወሐ ናይ ፈተነ ኩነታትን ኮይኑ እዚ ድማ ኣብ ሙሉእ ውርሒ ጥሪ 2020 መዓልታዊ ብ ማእኸላይ ካብ 100 ዝነኣሱ መርኣዪታት ብ ዕዉት ንኽካየዱ ዝገበረ እዩ።
እስከ ፌብሩዋሪ 28/2020 ድረስ ሁለት ክፍሎችን ጥቅም ላይ የሚያውሉ ምርመራዎች ሊታመኑ የሚችሉ እንደሆኑ ያልተወሰ የነበረ ሲሆን እስከዚህ ጊዜ ድረስ ሀገራዊ እና አካባቢያዊ ቤተሙከራዎች ምርመራዎችን ለማድረግ ፈቃድ አላገኙም ነበር።
ክልተ ኣካት ተጠቒምካ ምረርመራ ምግባር ክሳብ 28 ፌብሩዋሪ 2020 ተኣማኒ ተገይሩ ኣየተወሰደን ነይሩ፣ ድሕሪኡ ድማ እዩ ናይቲ ግዝኣትን ከባቢያዊን ቤተ ፈተነታት እቲ ምርመራ ክጅምርዎ ተፈቒድዎም።
ምርመራው በድንገተኛ ጊዜ አጠቃቀም ፈቃድ መሰረት በምግብ እና መድሃኒት አስተዳደር ተፈቅዶለታል። ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ያሉ የንግድ ቤተ-ሙከራዎች ምርመራ ማድረግ የጀመሩት መጋቢት 2020 መጀመሪያ ላይ ነበር።
እዚ ምርመራ ብናይ መግቢን መድሓኒትን ምምሕዳር ፈቓድ ተዋሂብዎ እዩ ኣብ ትሕቲ ናይ ሃንደበታዊ ግዘ ጥቕሚ ፈቓድ።US ኮመርሻል ቤተ ፈተነታት ኣብ ማርች 2020 መጀመርያታት ምርመራ ጀሚሮም።
በማርች 5/2020 LabCorp ብሄራዊ የሆነ በ RT-PCR ላይ የተመሰረተ የ COVID-19 ምርመራ እንዳለ አሳውቆ ነበር።
ካብ መጋቢት 5 2020 ጀሚሩ ላፕኮርፕ( LabCorp) ኣብ RT-PCR ዝተደረኸ ብሄራዊ ህላወ ናይ COVID-19 መመርምሪ ኣፍሊጡ።
Quest Diagnostics ብሄራዊ የ COVID-19 ምርመራን በ ማርች 9/2020 ላይ ዝግጁ አድርጎ ነበር።
Quest Diagnostics (ኩዌስት ዳያግኖስቲክስ) ብተመሳሳሊ ኣብ 9 ማርች 2020 ሃገር ለኻዊ ናይ ኮቪድ-19 ምርመራ ኣቕሪቡ።
ምንም ዓይነት የመጠን ገደብ ያልተወሰነ ሲሆን፣ የናሙና ስብሰባ እና ማብላላት በ CDC መስፈርት መሰረት ሊደረግ ያስፈልጋል።
ምንም ዓይነት ናይ ገደብ ቁጽሪ ኣይተኣወጀን; ናይ ናሙና ምእካብን ፕሮሰስ ምግባርን ብናይ CDC ረቛሒታት መሰረት ክካየድ ኣለዎ።
ሩሲያ ውስጥ የ COVID-19 ምርመራ የተዘጋጀው እና የተመረተው በመንግስት የቫይሮሎጂ እና ባዮቴክኖሎጂ ምርምር ማዕከል በሆነው VECTOR ነው።
ኣብ ሩስያ፣ ናይ ኮቪድ-19 ምርመራ ብናይቲ ግዝኣት ናይ ቫይሮሎጂን ባዮቴክኖሎጂን መጽናዕቲ ማእኸል VECTOR ማዕቢሉ ዝቐረበ እዩ።
ፌብሩዋሪ 11/2020 ላይ ምርመራው በፌደራል የጤና ምርመራ ተመዝግቦ ነበር። በማርች 12/2020 Mayo ክሊኒክ የ COVID-19 ኢንፌክሽንን የሚለይ ምርመራ አዘጋጅቶ እንደነበር ሪፖርት ተደርጓል። ማርች 13/2020 ላይ Roche Diagnostics ከ FDA በከፍተኛ ቁጥር በ 3.5 ሰአት ውስጥ ውጤትን የሚያሳውቅ ምርመራ ለማድረግ ፈቃድ አግኝቶ የነበረ ሲሆን ይህ ደግሞ በ 24 ሰዓት ጊዜ ውስጥ 4,128 ምርመራዎችን ለማድረግ የሚያስችል ነው።
ኣብ 11 ፌብሩዋሪ 2020 እቲ ምርመራ ብፌደራል ናይ ሓለዋ ኣገልግሎት ናይ ጥዕና ክንክን ዝተመዝገበ እዩ ኔሩ።ኣብ 12 ማረች 2020፣ ማዮ ክሊኒክ ናይ ኮቪድ-19 ረኽሲ ዘለሊ ምርመራ ኣማዕቢሉ ተባሂሉ።ኣብ 13 ማርች 2020፣ Roche Diagnostics ኣብ 3.5 ሰዓታት ልዑል በዝሒ ምርመራታት ክገብር ንዝኽእእል ምርመራ ናይ FDA ፈቃድ ረኺቡ፣ ስለዚ ድማ ሓደ ማሽን ኣብ24 ሰዓታት 4,128 ዝኾኑ ምርመራታት ከካይድ ይገብር።
ማርች 19∕2020 ላይ FDA የድንገተኛ ጊዜ ጥቅም (EUA)ን ለ Abbott Laboratories የፈቀደ ሲሆን የሚሞከረውም የአቦት m2000 ሲስተም ነው፤ FDA ተመሳሳይ ፈቃዶችን ለ Hologic፣ LabCorp እና Thermo Fisher Scientific ሰጥቷል።
ኣብ 19 ማርች 2020፣ FDA ናይ ሃንደበታዊ ጥቕሚ ፈፈቓድ (EUA) ንናይ Abbott ቤትፈተነታት ሂቡ ኣብ Abbott's m2000 ሲስተም ንዝግበሩ መርመራታት; FDA ተመሳሳሊ ፈቓዳት ን Hologic, LabCorp, ከምኡውን Thermo Fisher Scientific ሂቡ ኔሩ።
ማርች 21/2020 ላይ Cepheid በተመሳሳይ EUAን ከ FDA ያገኘ ሲሆን 45 ደቂቃ የሚፈጅ ነው።
ኣብ 21 ማርች 2020፣ Cepheid ብተመሳሳሊ EUA ካብ FDA ተቐቢሉ ን 45 ደቓይቕ ዝወስድ ምርመራ።
FDA የ አይሶተርማን ኒውክሌይክ አሲድ ማጉላት ቴክኖሎጂን በ PCR ምትክ ፈቃድ ላይ ይውል ዘንድ ይጠቁማል።
FDA ኣይዞተርማል ኒዩክሊክ ኣሲድ መጉልሂ ቴክኖሎጂ ዝጥቀም ምርመራ ኣብ ክንዲ PCR ንምጥቃም ፈቓድ ሂቡ።
ይህ የሚቀያየር የሙቀት መጠን ኡደትን የማይፈልግ ስለሆነ እስከ አምስት ደቂቃ በሚሆን ትንሸ ጊዜ ውስጥ ፖዘቲቭ የሆነ ውጤት እስከ 13 ደቂቃ ደግሞ ኔጌቲቭ ውጤትን ያስገኛል።
እዚ ቀጸልቲ ተቐያየርቲ ሙቐታት ዘየድሊ ስለዝኾነ እዞም ሜላታት ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ደቓይቕ ዝኸውን ፖዚቲቭ ውጽኢታት ኣብ ውሽጢ 13 ደቓይቕ ድማ ኔጋቲቭ ውጽኢታት የቕርቡ።
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በአሁን ሰዓት 18,000 የሚሆኑ ማሽኖች ያሉ ሲሆን Abbott ደግሞ በቀን 50,000 ምርመራዎችን ለማድረግ ይቻል ዘንድ ምርቶችን ያፋጥናል። ሞኖክሎናል አንቲቦዲን ጥቅም ላይ የሚያውል ምርመራ በቀጥታ ከ ኖቭል ኮሮና ቫይረስ ኒውክሎካፕሲድ ፕሮቲን (N ፕሮቲን) የሚተሳሰር ሲሆን ልክ እንደ ፈጣን ኢንፍሉዌንዛ ምርመራ ውጤቱን ከ 15 እስከ 20 ደቂቃዎች ውስጥ ያሳያል ተብሎ ተስፋ የሚደረግ ነው።
ኣብዚ ግዘ እዚ 18,000 ዝኾኑ እዞም U.S. ን Abbott ን ዘለዉ ማሽናት 50,000 ምርመራታት ኣብ ሓደ መዓልቲ ንክካይዱ ትጽቢት ይግበሮ ኣሎ።ሞኖክሎያል ኣንቲቦዲታት ምስ ናይቲ ሓድሽ ኮሮናቫይረስ ኒዩክሎካፕሲድ ፕሮቲን (N ፕሮቲን) ብምትሕሓዝ ዝሰርሕ ምርመራ ኣብ ታይዋን ይምዕብል ኣሎ፣ ምርመራታት ከም ናይ ቅልጡፍ ኢንፍሉዌንዛ ምርመራታት ኣብ 15 ክሳብ 20 ደቓይቕ ከካይድ ተስፋ ተገይርዎ ኣሎ።
ማርች 2020 ላይ የነበረ የሊትሬቸር ሪቪው በመጀመሪያ ደረጃዎች ላይ “የደረት ራዲዮግራፊዎች ያላቸው ዋጋ በጣም ትንሽ እንደሆነ ሆኖም CT \[computed tomography] ውጤቶች በቦታው ላይ ምልክት ከመታየቱም በፊት ቢሆን እንኳን ሊኖሩ እንደሚችሉ ደምድሟል።
ናይ ማርች 2020 ሊትሬቸር ገምጋም ናይ "ኣፍ ልቢ ራድዮግራፋት ኣብ ናይ መጀመርያ ናይቲ ሕማም ደረጃ ነቲ ሕማም ናይ ምርካብ ክእለቶም ውሑድ እዩ፣ CT [computed tomography] ግን ቅድሚ ምልክታት ምፍጣሮም እውን ከለልዮ ይኽእል እዩ " ክብሉ ሓቢሮም።
በሲቲ ላይ ዓይነተኛ ገጽታዎች የሁለትዮሽ መልቲሎባር የመሬት-መስታወት ኦፓሲፊቲዎችን ከተጓዳኝ፣ ያልተበሳጠረ እና ከጀርባ ስርጭትን ጋር ያካትታሉ።
ኣብ CT ዝረኣዩ ልሙዳት ባህርያታቱ ክልተኣዊ ማልቲሎቡላር ሳዕሪ ዝመስሉ ምሽፋን ናብ ርሑቓት፣ ኣሲሜትሪክ ዳሕረዋይ ኣካል ምስርጫው እዮም።
ንኡስ ብዝሀዊነት ጫና፣ ትክክል ያልሆን ጠረጋ አና ሁሉን አካታችነት ይህ በሽታ በሚለወጥበት ጊዜ ያድጋል።
ሳብፕሉራል ዓብላሊነት፣ ርግራግ ባይታን ኮንሶሊዴሽነን እቲ ሕማም እንዳገደደ ክኸይድ ከሎ ይምዕብሉ።
በመነሻው ነጥብ ውሃን ውስጥ PCR ን ከ CT የሚያነጻጽር ጥናት CT ይበልጥ ከ PCR ይልቅ የመቀበል ባህሪ እንዳለው፣ ነገር ግን ዝቅተኛ ውስንነት ኖሮት አብዛኛዎቹ የምስል ባህሪዎቹ ከሳምባ ምች እና የበሽታዎች ሂደት ጋር አንድ አይነት መልክ ያለው ነው።
ኣብ መበቆል ናይዚ ሕዚ ለበዳ ዉሃን PCR ን CT ን ምንጽጻር ኣብ ዝተኻየደ መጽናዕቲ፡ CT ልዕሊ PCR ብዝበለጸ ሕማም ከምዘሎ ዝፈልጥን ዋላ እንተኾነ፣ ብዝተሓተ ግን ኣየናይ ሕማም ኣይፈሊን`ዩ፣ መብዛሕትኦም ስእሊታቱ ምስ ኒሞንያን ካልኦት ሕማማትን ዝመሳሰሉ እዮም።
በማርች 2020 የአሜሪካ ራዲዮሎጂ ኮሌጅ “CT እንደመጀመሪያ ደረጃ የ COVID-19 መመርመሪያ ጥቅም ላይ መዋል የለበትም” ይላል። በማርች 2020 CDC ደግሞ ለመጀመሪያ ደረጃ ምርመራ PCR ጥቅም ላይ እንዲውል ይመክራል።
ኣብ መጋቢት 2020 ፡ ናይ ኣሜሪካ ናይ ራዲዮሎጂ ኮሌጅ( American College of Radiology) " CT ክም ናይ መጀምሪያ መጻረዪ ውይከዓ ናይ መጀምሪያ ደርጃ ናይ COVID-19 መመርመሪ ክኸውን የብሉን" ክብሉ ተላቢዮም። ካብ መጋቢት 2020 ጀሚሩ ድማ CDC PCR ክም ናይ መጀመሪያ መጻረዪ ንክኸውን ለበዋኡ ኣቕሪቡ።
የበሽታ መከላከል ምላሽ ለበሽታ መከላከል የአንቲቦዲ ምርት ሲሆን IgM እና IgG የሚያካትት ነው።
ነዚ ሕማም ንምጥቃዕ ዝግበር ናይ ኣካላትና ስርዓተ-ምክልኻል ግብረ መልሲ IgM ን IgG ን ጸረ-ነፍሳት ምምስራት ዘጠቃለለ እዩ።
እነዚህ ምልክት ማሳየት ከጀመሩ 7 ቀናት ወይም ከዚያ በላይ የሆናቸው ሰዎች ኢንፌክሽንን ለመለየት፣ የመከላከል አቅምን ለመወሰን፣ እና በህዝብ ጥናት ውስጥ ነው። ምርመራዎች በማዕከላዊ ቤተ ሙከራዎች (CLT) ውስጥ ወይም በእንክብካቤ መስጫ ነጥብ (PoCT) ላይ ሊደረጉ ይችላሉ።
እዚኦም ድማ ምልክታት ድሕሪ ምጅማሮም ኣብ 7 መዓልቲታት ወይ ድሕሪኡ ነቲ ረኽሲ ንምርካብ፣ በዚ ሕማም ዘይጥቅዑ ከምዝኾኑ ንምርግጋጽን፣ ንናይ በዝሒ ህዝቢ ሓለዋን ይጠቕሙ።መርመራታት ኣብ ማእኸላይ ቤተ ፈተነታት (CLT) ወይ ብናይ ክንክን ነጥቢ ምርመራ (PoCT) ይካየዱ።
ሀይ ስሩፑት የሚባሉ አውቶማቲክ ሲስተሞች አብዛኛዎቹ ክሊኒካዊ ቤተሙከራዎች ውስጥ እነዚህን ምርመራዎች ማድረግ የሚችሉ ሲሆን ነገር የመገኘታቸው መጠንም በእያንዳንዱ ሲስተም ውስጥ በምርት መጠን የሚወሰን ይሆናል።
እተ ልዑል-ዝሓለፈ ኣውቶሜትድ ሲስተም ኣብ መብዛሕትኦም ክሊኒካል ቤተ ፈተነታት እዞም ምርመራታት እዚኦም ከካይዱ ይኽእሉ እዮም ኣቕርቦቶም ግን ኣብ ናይ ሕድሕድ ሲስተም መምርቲ ሬት ዝድገፍ ይኸውን።
ለ CLT አንድ የደም ናሙና በተለምዶ ጥቅም ላይ ይውላል፣ ነገር ግን የበሽታ መከላከልን ምላሽ ለማየት ሲሪያል ናሙናዎች ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ።
ሴርያል ናሙናታት ናይ ሕማም ምክልኻል ዓቕሚ ንምክትታል ዋላ`ኳ እንተጠቀሙ፡ CLT ናይ ደም ነጻላ ናሙና እዩ ብልምዲ ዝጥቀም።
ለ PoCT የደም ናሙና አብዛኛውን ጊዜ የሚገኘው መርፌ በመውጋት ነው።
ን PoCT ነጸላ ናይ ደም ናሙና መብዛሕትኡ ግዘ ኣብ ቆርበት መርፍእ ብምውጋእ ዝውሰድ እዩ።
ከ PCR ዘዴዎች በተቃራኒ ከማውጣቱ በፊት የማስነሻ እርምጃ አስፈላጊ አይደለም። በ ማርች 26፣ 2020 እንደአስፈላጊነቱ ለኤጀንሲው ማስታወቂያ የሰጡ 29 ተቋማትን በመሰየም የፀረ-ሰው ምርመራዎችን አሁን ማሰራጨት ችለዋል።
ከም ናይ PCR ሜላታት ኤክስትራክሽን ስጉምቲ ቅድሚቲ መርመራ ኣየድሊን።ኣብ ማርች 26, 2020, FDA ከምዝተሓተትዎ ነቲ ኤጀንሲ ምልክታ ዝሃቡ 29 ትካላት ሓቢሩ ስለዚ ድማ ሕዚ ናይ ኣንቲቦዲ ምርመራታቶም ከሰራጭዉ ክኢሎም ኣለዉ።
እ.ኤ.አ. በኤፕሪል 7 ቀን 2020፣ በአደጋ ጊዜ አጠቃቀም ፈቃድ መሠረት በኤፍዲኤ የተፈቀደው አንድ ፈተና ብቻ ነው። እ.ኤ.አ. ማርች 2020 መገባደጃ ላይ Euroimmun Medical Laboratory Diagnostics እና Epitope Diagnostics IgG እና IgA በደም ናሙናዎች ውስጥ ፀረ እንግዳ አካላትን ለይቶ ለማወቅ የሚያስችል የአውሮፓ ፈቃድን አገኙ።
ካብ ኣፕሪል 7, 2020 ጀሚሩ፣ ብናይ ሃንደበታዊ ጥቕሚ ፈቓድ ብ FDA ሓደ ምርመራ ጥራሕ እዩ ተፈቒዱ።ኣብ ማርች 2020 መወዳእታታት፣ Euroimmun Medical Laboratory Diagnostics (ዩሮኢሚዩን ናይ ሕክምና ቤተ ፈተነታት ዳያግኖስቲክስ) ን Epitope Diagnostics (ኢፒቶፕ ዳያግኖስቲክስን) ንናይ ምርመራ ኪታቶም ፈቓድ ረኺቦም፣ ኣብ ናይ ደም ናሙናታት ኣንጻር እቲ ቫይረስ ዝምረቱ IgG ን IgA ን ኣንቲቦዲታት ንምልላይ ይጠቕሙ።
የምርመራው አቅም በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ ናሙናዎችን በሰዓት መመርመር ሲሆን ከተለመደው የቫይረሱን RNA በ PCR ከመለየት የሚፈጥን ነው።
ናይ ምምርማር ዓቕሚ ዝተፈላለዩ ሓደ ሚእቲ ናሙናታት ኣብ ውሽጢ ሰዓታት ይምርምር፡ ስለዚ ድማ ልዕሊ እቲ ልሙድ ናይ ቫይረስ RNA PCR ምርመራ ኣዝዩ ዝፈጠነ እዩ።
አንቲቦዲዎች አብዛኛውን ጊዜ በ 14 ቀናት የመበከል ጊዜ ውስጥ ይለያሉ። በአፕሪል መጀመሪያ ላይ ዩኬ ውስጥ የትኛውም የአንቲቦዲ መመርመሪያ የተገዛ መሳሪያ ጠቃሚ አልነበረም።
እዞም ኣንቲቦዲታት መብዛሕትኡ ግዘ ድሕሪ ናይቲ ረኽሲ ምፍጣር 14 መዓልቲታት እዮም ዝፍለጡ።ኣብ ኣፕሪል መጀመርያ፣ UK ዝዓደገቶም ናይ ኣንቲ ቦዲ ኪታት ንምጥቃም ብቑዓት ከምዘይኮኑ ኣረጋጊጻ።
ሆንግ ኮንግ የሚጠረጠሩ ታካሚዎች ቤት ውስጥ እንዲሆኑ የሚያስችላቸውን እርምጃ ወስዳለች፣ “የድንገተኛ ጊዜ ዲፓርትመንት ለታካሚው የናሙና ቱቦን የሚሰጥ ሲሆን”፣ እነርሱ ይተፉበታል፣ ይመልሱታል እንዲሁም የምርመራ ውጤቶችን ከጊዜ በኋላ ያገኛሉ። የእንግሊዝ NHS የሚጠረጠሩ ጉዳዮችን ቤት ውሰጥ ለመመርመር የሚያሰችል ዝግጅት በማድረግ ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ ሆስፒታል ውስጥ ቢሄዱ የሚጠረጡ ሰዎች ሌሎች ሰዎችን እንዳይበክሉ የሚያደርግ ሲሆን አምቡላንስ ጥቅም ላይ ቢውል ከኢንፌክሽን ለማጽዳት ነው። በመኪና በመንዳት ማለፍ COVID-19 መመርመሪያ ለሚጠረጠር ጉዳይ፣ የጤና ባለሞያ ናሙና ትክክለኛውን መሳሪያ በመጠቀም ይወስዳል።
ሆንግ ኮንግ ዝተጠርጠሩ ሰባት ኣብ ገዝኦም ክጸንሑሉ ዝኽእሉሉ ሜላ ኣዳልያ፣ "ናይ ኢመርጀንሲ ክፍሊ ናይ መመርመሪ ናሙና ቱቦ ነቲ ተሓካሚ ይህቦ "፣ እንትፍ ይብሉሉ ውጽኢቶም ድማ ጸኒሖም ክፈልጡ ይግበሩ።ናይ ብሪታንያ NHS ዝተጠርጠሩ ኬዛት ኣብ ገዛኦም ዝሕከሙሉ ሜላ ክጅምር ከምዝኾነ ሓቢሩ፣ ዝሓመሙ ሰባት ናብ ሆስፒታል ኣብ ዝመጹሉ ግዜ ከስዕብዎ ዝኽእሉ ስርጭት ንምቕናስ ወይ ሕሙማት ዘምጽኣ ኣምቡላስታት ዝግበረለን ዲስኢንፌክት ምግባር ንምቕናስ፡ ኣብ ናይ መኪናኻ ኮይንካ ብዝርከብ ኣገልግሎት ዝግበሩ ናይ ብኮቪድ-19 ዝተጠርጠሩ ኬዛት ምርመራታት፣ ናይ ጥዕና ክንክን ሰብ ሞያ ኣግባባዊ ዝኾኑ ቅድመ ጥንቃቐታት ወሲዱ ናሙናታት ይወስድ።
ከመኪና ሳይወጡ የሚታለፍባቸው ማእከላት ደቡብ ኮርያ ውስጥ በጣም ፈጣን የሆነ፣ እና ሰፊ የሆነ ምርመራ በሀገሪቱ ውስጥ ይደረግ ዘንድ አስችሏል። ጀርመን ውስጥ፣ የህጋዊ ጤና መድን ብሄራዊ ትብብር ሀኪሞች ማርች 2 ላይ እንዳሉት ከሆነ፣ በቀን ውስጥ 12,000 ምርመራዎችን በአምቡላንስ ውስጥ ለማድረግ የሚችል አቅም ያለው ሰሆን ከዚህ በፊት በነበረው ሳምንት 10.700 ምርመራዎች ተደርገው ነበር።
ኣብ ጎደናታት ኣብ መኻይን ምርመራ ዝገብሩ ማእኸላት ን ደቡብ ኮሪያ ኣብ ዓለም ካብ ማንም ሃገር ንላዕሊ ኣዝዮም ፈጣናት፡ ጽዑቓት ምርመራታት ንኽትገብር ኣኽኢሉዋ እዩ። ኣብ ጀርመን ናይ ብሄራዊ ማሕበር ስታቱቶሪ ጥዕና( National Association of Statutory Health Insurance) ስብ ሞያታት ጥዕና ኣብ መጋቢት 2፡ ብተንቀሳቐሲ መስርሕ ኣብ መዓልቲ 12000 ምርመራታት ናይ ምግባር ዓቕሚ ክምዘሎ ብምሕባር ኣብቶም ዛሕልፉ ሰሙናት ድማ 10700 ዝኮኑ ምርመራታት ክምዝተገብሩ ገሊጾም።
ሀኪም ምርመራ እንዲደረግ በሚያዝበት ወቅት ወጪዎች የሚሸፈኑት በጤና መድን ነው።
አቲ ምርመራ ብዶክተር ዝተኣዘዘ እንተኾይኑ እቲ ወጻኢ ብናይ ጥዕና መድሕን ዝመጹ እዮም።
እንደ Robert Koch Institute ፕሬዝዳንት ከሆነ፣ ጀርመን በሳምንት ውስጥ 160,000 ምርመራዎችን የማድረግ አቅም አላት።
ናይ Robert Koch Institute (ሮበርት ኮች ትካል) ፕረዚደንት ከምዝበልዎ፣ ጀርመን ኣብ ሰሙን 160,000 ምርመራታት ናይ ምክያድ ሓፈሻዊ ብቕዓት ኣለዋ።
እስከ ማርች 19 ባለው ጊዜ በብዙ ትላልቅ ከተማዎች በመኪና እየነዱ የሚታለፍበት ምርመራ ማድረግ ቀርቦ ነበር።
ካብ መጋቢት 19 ጀሚሩ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ኣብ መኪናታት ዝግበር ምርመራ ይካየድ ኣሎ።
ማርች 26 2020 ላይ ጀርመን ውስጥ የተደረገው አጠቃላይ የምርመራዎች ቁጥር የማይታወቅ ሲሆን ምክንያቱ ደግሞ ፖዘቲቭ ውጤቶች ብቻ ሪፖርት ስለሚደረጉ ነው።
ካብ 26 ማርች 2020 ጀሚሩ ኣብ ጀርመን ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ምርመራ ኣይፍለጥን፣ ምኽንያቱ ፖዚቲቭ ምርመራታት ጥራሕ እዮም ሪፖርት ዝግበሩ ዘለዉ።
የመጀመሪያ ደረጃ ቤተ ሙከራ ጥናት እንደሚያሳየው ከቀን መቁጠርያ ሳምንት 12/2020 ጀምሮ ቢያንስ 483,295 ናሙናዎች እስከ 12/2020 ድረስ ምርመራ የተደረገባቸው እና 33,491 ናሙናዎች (6.9%) የ SARS-CoV-2 የተረጋገጠ መሆናቸውን ደርሰውበታል። በእስራኤል ውስጥ ተመራማሪዎች በ Technion እና Rambam ሆስፒታል በአንድ ጊዜ ከ 64 ታካሚዎች ናሙናዎችን ለመፈተሽ አንድ ዘዴን ፈትነው ሞክረዋል ፣ ናሙናዎችን በማቀላቀል የተቀናጀ ናሙና አዎንታዊ ሆኖ ከተገኘ ብቻ። ሂዩ-ያ "(ቻይንኛ-ç« çœ¼ ፣ ወይም "የእሳት ዐይን" በእንግሊዝኛ) በቀን 10,000 ናሙናዎች ማካሄድ በሚችለው በ የካቲት 5∕2020 በቢጂአይ ተከፈተ።
ናይ መጀመርያ ናይ ቤተ ፈተነ መጽነናዕቲ ካብ ናይ ካላንደር ሰሙን 12/2020 ጀሚሩ እንተንኢሱ ብሓፈሻ 483,295 ናሙናታት ክሳብ 12/2020 ምርመራ ተገይርሎም 33,491 ናሙናታት (6.9%) ድማ ን SARS-CoV-2 ፖዝቲቭ ውጽኢት ኣርእዮም።ኣብ እስራኤል፣ መጽናዕቲ መካየድቲ Technion ን Rambam ሆስፒታልን ናይ 64 ሕሙማት ናሙናታት ብሓደ ግዘ ምምርማር ዝከኣለሉ ሜላ ምሂዞም ፈቲኖሞን፣ እቶም ናሙናታት ብምሕዋስ እቶም ዝተሓወሱ ናሙናታት ፖዝቲቭ እንተተረኺብዎም ጥራሕ ተወሳኺ ምርመራ ክግበሮም ዝገብር።ኣብ ውሃን 2000-sq-ሜትር ሃንደበታዊ መለለዪ ቤተ ፈተነ "Huo-Yan" (ቻይንኛ: 火眼, ወይ "Fire Eye" ብኢንግሊሽ) ኣብ 5 ፌብሩዋሪ 2020 ብ BGI ተኸፊቱ፣ ልዕሊ 10,000 ናሙናታት ኣብ መዓልቲ ፕሮሰስ ዝገብር።
የ BGI መስራች በሆኑት Wang Jian የቅርብ ክትትል ስር ከሚገኘው ግንባታ ጋር እንዲሁም 5 ቀናትን በመውሰድ፣ ሞዴል ስራው በ ሁቤይ ውስጥ በ 47% ከፍ ሊል የሚችል የነበረ ሲሆን ለይቶ መቀመጥ የሚያስወጣው ወጪ ደግሞ የምርመራው ሁኔታ ባይጀመር ኖሮ በእጥፍ ከፍ ይል ነበር።
እዚ ህንጻ ብናይ BGI-መስራቲ Wang Jian እንዳተራኣየ 5-መዓልቲታት ወሲዱ። እዚ ናይ ምርመራ ዓቕሚ ክምዕብል እንተዘይከኣል ኔሩ፡ ናይ ሁቤይ ኬዛት ካብዚ ናይ ሕዚ 47% ንላዕሊ ምኾኑ ነይሮም ናይ ክትትልን ውሸባን ወጻኢ ድማ ዕጽፊ ክውስኽ ይኽእል ምንባሩ ተረጋጊጹ።
የውሃን ላቦራቶሪን ተከትለው በመላው ቻይና ውስጥ የሚገኙ 12 ከተሞች ውስጥ የተከፈቱ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ ሼንዘን፣ ቲይያንጂን፣ ቤጂንግ እና ሻንጋይ ይገኙበታል።
ናይ ዉሃን ቤተ ፈተነ ብ Huo-Yan ቤተ ፈተነታት ናይ Shenzhen, Tianjin, Beijing, ከምኡውን Shanghai ተኸቲሉ፣ ብጠቕላላ ኣብ ናይ ቻይና 12 ከተማታት።
ማርች 4 2020 ላይ እለታዊ የጅምላ ምርመራዎች በቀን 50,000 ነበሩ። ኦፐን ሶርስ መልቲፕሌክስ ዲዛይንስ በ Origami Assays የተለቀቀ ሲሆን 93 ምርመራዎችን ብቻ በመጠቀም 1122 የ COVID19 ታካሚ ናሙናዎችን ለመመርመር የሚያሰችል ነው። አነዚህ ሚዛናዊ የሆኑ ንድፎች በትንንሽ ቤተሙከራዎች ውስጥ ሊደረጉ የሚችሉ ሲሆን ሮቦት የፈሳሽ መያዣዎችን አይፈልጉም።
ኣብ 4 ማርች 2020 መዓልታዊ ምርመራታት ብሓፈሻ 50,000 ምርመራታት ብመዓልቲ ኮይኖም።ክፍቲ ምንጪ፣ ብ Origami ምርመራታት ዝቐረበ ንድፊ ልዕሊ ናይ 1122 ሕሙማት ናይ ኮቪድ-19 ናሙናታት 93 መመርመሪታት ጥራሕ ክምርምር ይገብር።እዞም ዝተመጣጠኑ ንድፊታት ኣብ ኣናእሽተይ ቤተ ፈተነታት ብዘይ ናይ ሮቦት ፈሰስቲ ተሓዝቲ ሓገዝ ክካየዱ ይኽእሉ።
ማርች ወር ላይ፣ የምርመራ ንጥረ ነገር እጥረት እና ማነስ አውሮፓ ህብረት፣ ዩኬ እና አሜሪካ ውስጥ ብዙሃኑን በመመርመር ሂደት ላይ ከፍተኛ ማነቆ ሆነ።
ኣብ ማርች፣ ኣብ EU ን UK ን ከምኡውን US ናይ ሬጀንት ሕጽረታትን ዘይብቑዕነትን ብዙሕ ምርመራ ንምክያድ ዓብዪ ውጥረት ኮይኑ ጸኒሑ።
ይህም አንዳንድ ጸሀፊዎች አንዳንድ የምርመራ ሂደቶችን ማለትም ናሙናዎችን እስከ 98 °C (208 °F) ለ 5 ደቂቃ በማሞቅ የ RNA ዘረመሎች እንዲለቀቁ እና ተጨማሪ ምርመራ ይደረግ ዘንድ የሚያደርገውን ሂደት እንዲመረምሩ አድርጓል። በማርች 31 ቀን የተባበሩት አረብ ኢምሬቶች ከማንኛውም ሀገር ይልቅ በነፍስ ወከፍ እየመረመረ እንደሆነ ማስታወቂያ ተሰጥቶ የነበረ ሲሆን ብዙሃኑን የህዝብ ክፍል ለማዳረስ መስመር ላይ ነበር።
እዚ ሓደሓደ ጸሓፍቲ ንናሙናታት ኣብ 98 °C (208 °F) ን 5 ደቓይቕ ምውዓይ RNA ጄኖማት ንዝበለጸ ምርመራ ምስዳድ እውን ዘካተተ ናይ ናሙና ምድላው ፕሮቶኮላት ንክድህስሱ ጌርዎም እዩ።ኣብ 31 ማርች United Arab Emirates (ሕቡራት መንግስታት ዓረብ ኤሜሬትስ) መብሕትኦም በዝሒ ህዝቡ ልዕሊ ማንም ካልእ ሃገር ናይ ኮሮናቫይረስ ምርመራ እንዳገበረት ከምትርከብ ተሓቢሩ፣ ማዕረ በዝሒ ህዝባ ምርመራ ንምግባር እንዳሰረሐት ከምትርከብ ድማ ተገሊጹ እዩ።
ይህም በመኪና እየነዱ ማለፍ፣ አንዲሁም መላውን ህዝብ የሚያካትት የቤተሙከራ ከ ቡድን 42 እና BGI (ይህም የሚመሰረተው በ "Huo-Yan" ቻይና ውስጥ ባለው ድንገተኛ ቤተ ሙከራ ነው)።
ናይ ኣብ መኪናኻ ከለኻ ብዝርከብ ኣገልግሎትን፣ ናይ ብዝሒ ህዝቢ ስኬል ካብ ቤተ ፈተነ ጉጅለ 42 ን BGIን(ኣብ ናይ "Huo-Yan" ሃንደበታዊ መለለዪ ቤተ ፈተነታት ናይ ቻይና መሰረት ዝገበረ) ምትሕብባር እዩ።
በ 14 ቀናት ውስጥ የተሰራው ቤተሙከራ በሺዎች የሚቆጠሩ RT-PCR ምርመራዎችን በቀን ማድረግ የሚችል ሲሆን ከቻይና ውጪ በዚህ መጠን ለመስራት የሚችል በአለማችን የመጀመሪያው ነው።
ኣብ 14 መዓልቲታት ተሃኒጹ፣ እዚ ቤተ ፈተነ ዓሰርተ ኣሽሓት ናይ RT-PCR ምርመራታት ኣብ ሓደ መዓልቲ ከካይድ ይኽእል እዚ ድማ ካብ ቻይና ወጻኢ እንትካየድ ንመጀመርያ ግዘ እዩ።
የተለያዩ የምርመራ ቅደም ተከተሎች የኮሮና ቫይረስን የተለያየ የዘረመል ክፍሎች ኢላማ ውስጥ የሚያስገባ ሲሆን የተመረተው ደግሞ ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ሆንግ ኮንግ፣ ጃፓን እና ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ነው።
ኣብ ናይቲ ኮሮና ቫይረስ ዝተፈላለዩ ጀኒቲክ ገጽታ ዘነጻጸሩ ዝተፈላለዩ መመርመሪ ትእዛዛት ኣብ ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ሆንግ ኮንግ፣ ጃፓንን ዩናይትድ ስቴትስን ማዕቢሎም።
የአለም ጤና ድርጅት የጀርመንን የመሳሪያዎች ማምረት አዘገጃጀት ቅደም ተከተል ዝቅተኛ ገቢ ላላቸው እና የራሳቸውን መስራት ለማይችሉ ሀገራት ለራሱ አድርጎ ወስዶታል።
ናይ ዓለም ጥዕና ድርጅት ናብ ትሑት ኣታዊ ዘለወን ባዕለን ከምርታ ዘይኽእላ ሃገራት ዝስደድ ዘሎ ናይ ጀርመን ናይ ኪት ምህርቲ ተቐቢልዎ።
የጀርመን የአዘገጃጀት ቅደም ተከተል በ ጃንዋሪ 17፣ 2020 የተዘጋጀ ሲሆን፣ በዩናይትድ ስቴትስ የበሽታ ቁጥጥር ማዕከላት የተዘጋጀው ፕሮቶኮል እስከ ጃንዋሪ 28 ድረስ ዝግጁ አልነበረም፤ ይህም በተባበሩት የቻይና መንግስታት ውስጥ ያሉ ምርመራዎች እንዲዘገዩ ያደረገ ሲሆን ዩናይትድ ስቴትስ ደግሞ በመመርመሪያ መሳሪያዎች አሰተማማኝነት ላይ ወረርሽኙ በጀመረበት ወቅት ችግር አጋጥሟት ነበር፤ እንዲሁም እነዚህ ሀገራት እና አውስትራሊያ ፍላጎትን የሚያሟላ በቂ የሆነ መመርመሪያ መሳሪያን ለማቅረብ እና በጤና ባለሞያዎች ደግሞ ምክሮችን ለማቅረብ ሳይችሉ ቀርተዋል።
ናይ ጀርመን ቅመማ ኣብ ጥሪ 17 2020 እዩ ተሓቲሙ፡ እቲ ብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ( U.S.) ዝተዳለወ ናይ ሕማም ቁጽጽር ፕሮቶኮል እስካብ ጥሪ 28 ዝርከብ ስለዘይነበረ ናይ ምርመራታት ምድንጓይ ፈጢሩ እዩ። ቻይናን U.S.ን እቲ ለበዳ ኣብ ምጅማሩ ኣብ ተኣማንነት ናይ ምርመራ ኪታት (test kits) ጸገም ኣጋጢሙወን ነይሩ እዩ፡ እዘን ሃገራት እዚእንን ኣውስትራሊያን ድማ ብ ሰብ ሞያ ሕክምና ብዝተብሃሎ መሰረት ደልየት ኣብ ምምላእ እኹል ኪትስ ከቕርባ ኣይከኣላን።
በተቃራኒው፣ ኤክስፐርቶች እንደሚናገሩት፣ ደቡብ ኮሪያ ውስጥ ሰፊ የሆነ ምርመራ የማድረግ አቅም መኖሩ የኖቭል ኮሮና ቫይረስን ስርጭት ለመቀነስ እገዛ አድርጓል።
ክነጻጸር ከሎ፣ ሰብ ሞያታት ናይ ደቡብ ኮሪያ ሰፊሕ ናይ ምርመራ ኣቕርቦት ስርጭት ሓድሽ ኮሮና ቫይረስ ቀኒስዎ ይብሉ።
የደቡብ ኮሪያ መንግስት አብዛኛውን ጊዜ በግሉ ሴክተር ላብራቶሪዎቸ ውስጥ የመመርመር አቅምን ለበርካታ ዓመታት ሲገነባ ነበር።
ናይ ምርመራ ዓቕሚ፣ ብዓብይኡ ኣብ ናይ ግሊ ቤተ ፈተነታት፣ ኣብ ብዙሓት ዓመታት ብናይ ደቡብ ኮረር መንግስቲ ዝተሰርሑ እዮም።
ማርች 16 ላይ፣ የአለም ጤና ድርጅት የ COVID-19ን ወረርሽኝን ስርጭት ለመቀነስ ምርመራዎችን ማፍጠን እንደሚገባ አሳስቧል። ቫይረሱ በነበረው ከፍተኛ ስርጭት ምክንያት የጨመረው የመመርመሪያ መሳሪያዎች ፍላጎት በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ የቫይረስ መመርመሪያ እጥረትና ኬሚካል ፍላጎት እጥረት እንዲፈጠር አድርጓል።
ኣብ 16 ማርች፣ ናይ ዓለም ጥዕና ድርጅት ናይ ምርመራ ፕሮግራማት ናይ ኮቪድ-19 ንምቕናስ ከሳልጡ ሓቲቱ።በቲ ናይቲ ቫይረስ ሰፊሕ ምስርጫው ብዝፈጠሮ ኣማኢት ኣሽሓት ናይ ግሊ ምርመራታት ኣብ ናይ U.S. ቤት ፈተነታት ስለዝተኻየዱ፣ ከምኡውን ናይ ስዋባትን ኬሚካል ሬጀንትን ኣቕርቦት ስለዝተዳኸመ ናይ ምርመራ ልዑል ሕቶታት ይቐርቡ ኣለዉ።
በማርች 2020 ቻይና በመመርመሪያ መሣሪያዎቻቸው ትክክለኛነት ላይ ችግሮች እንዳሉ አሳወቀች።
ኣብ ማርች 2020 ቻይና ኣብ ናይ መመርመሪ ኪቶም ዘጋጠመሞ ናይ ዘይትኽክለኛት ጸገም ሪፕሮት ጌሮም።