atepeq/tico19 huggingface dataset:
እ.ኤ.አ. በሚያዝያ ወር የሳይንስ ሊቃውንት ሪፖርት እንዳደረጉት፣ 115 አጠቃላይ የክትባት እጩዎች በእድገት የመጀመሪያ ደረጃዎች ውስጥ ሲሆኑ፣ 78 ቱ ንቁ ፕሮጄክቶች መሆናቸውን (79፣ በ Milken Institute መረጃ መሰረት) ገልፀዋል፣ 37 ሌሎች ደግሞ ይፋ መደረጉን፣ ግን በሕዝብ ዘንድ ያለው መረጃ አነስተኛ ነው ተብሎ ይገመታል ( በዕቅድ ወይም በንድፍ ደረጃ ላይ)።
Eebla keessa saayintistoota CEPI tiin akka gabaafametti, waliigalaan talaalliiwwan kaadhimamoon 115 waqtii oomisha duraarra jiran, 78 akka piroojektii dammaqaatti kan fudhatam ( akka Inistiitiyuutii Miilkenitti,79), fi kan biroon 37 immoo kan beeksifaman ta’anii, garuu odeeffannoon hawaasaa baayyee xinnoon jiraachuun (karoorra ykn diizaayiniirra akka turuuf kan gidduutti dhaabbate).
የደረጃ I-II ሙከራ የመጀመሪያ እና ደህንነቱ የተጠበቀ የበሽታ መከላከያ ምርመራን ያካሂዳል፣ በተለምዶ የዘፈቀደ፣ የቦታ ቁጥጥር የሚደረግበት እና በበርካታ ጣቢያዎች ላይ የሚወሰን ሲሆን ይበልጥ ትክክለኛ እና ውጤታማ የሆነ መጠን የሚወስን ነው።
Yaaliin sadarkaa I-II nageenyumaa fi qorannoo summaa’inaa irratti, keessattu walkeessa makuu, pilaasiboodhan kan to’atamee, fi iddoo garagaraatti, isa sirrii fi hammanta sirrii ta’e argachuuf gaggeefama.
ደረጃ III ሙከራዎች ተጨማሪ ተሳታፊዎችን ይህም የቁጥጥር ቡድኖችን፣ የመድሀኒቱን በሽታው የመከላከል ውጤታማነት የሚካትት ሲሆን፣ አሉታዊ ውጤትን በመጠኛ መጠን መስጠት ምክንያት የሚያካትት ነው።
Yaaliiwwaan marsaa III gosa gosaan, hirmaattota dabalataa, garee to’annoo, fi doozii sirrii irratti miidhaanni fiduu malu to’achaa, dandeetti talaallichi dhukkubicha ittisuuf qabu madaaluu dabalatee kan of keessatti hammatudha.
በመጎልበት ላይ ካሉ 79 የክትባት ምልምሎች ውስጥ (አፕሪል 2020 ላይ በተረጋገጠው መሰረት) 74 የሚሆኑት በሰው ላይ አልተሞክሩም (አሁንም በ “ቅድመ ክሊኒካዊ” ምርምር ላይ ናቸው)።
Kadhimamtoota talaalli 79 oomishamaa jiran keesssaa (Ebla 2020 kana kan mirkanaa’an), 74 sadarkaa yaalii namaa irra hin geenye (hanga amma qorannoo “kilinikaala dura” keessa jiru).
በአውስትራሊያ እ.ኤ.አ. በጥር 24 ቀን 2020፣ University of Queensland የበሽታ ተከላካይ ስሜትን ለማነቃቃት የቫይረስ ፕሮቲኖችን በጄኔቲክ የሚቀየር የሞለኪውል ክትባት ለመስራ በመመራመር ላይ መሆኑን አስታወቀ።
Naannoo Amajjii 24 2020 Awustiraaliyaatti Yuuniversiitiin Kuwiinsilaandii deebii madiinummaa si’eessuuf hidda sanyii pirootiinota vaayiresii kan jijjiiru, dandeettii talaallii moolaakiwulaar kilaampii qorachaa akka jiru beeksisee ture.
በጃንዋሪ 24∕2020 አካባቢ በ Saskatchewan ዩኒቨርስቲ ዓለም አቀፍ የክትባት ማዕከል (VIDO-InterVac) በ 2021 የሰው ልጅ ላይ ምርመራ ለመጀመር በማሰብ በክትባት ላይ ሥራ መጀመሩን አስታውቋል።
Naannoo Amajjii 24, 2020 Kaanaadaa keessatti, Giddu-galli Talaallii Addunyaa (VIDO-InterVac) Yuunversiitii Saskatchewanitti hojii taalallii irratti guyyaa jalqabbii beeksise, qorannoo nama irratti bara 2021 jalqabuu irratti kan kaayyeffate.
የክትባት የልማት ፕሮጄክቶች እ.ኤ.አ. ጃንዋሪ 26 ፣ 2020 በቻይና የበሽታ ቁጥጥር እና መከላከል ማዕከል እና በሆንግ ኮንግ ዩኒቨርስቲ በጃንዋሪ 28 ተከፈቱ።
Dagaaginni pirojektiiwwan talaalli giddu gala to’annaa fi ittisa dhukkubaa Chaayinaatti Amajjii 26,2020, akkasumas Yuunversiitii Hoong Koongiitti Amajjii 28 beeksifame.
Janssen Pharmaceutical Companies እ.ኤ.አ. ጥር 29∕2020 አካባቢ በ Hanneke Schuitemaker የሚመራው ክትባትን በማዘጋጀት ላይ ሥራ መጀመሩን አስታወቁ።
Naannoo Amajjii 29, 2020, kubbaaniyyaan qorichaa Janssen, Hanneke Schuitemaker’n durfamuun, talaalli hojjechuu akka eegalan beeksise.
ጃንሰን አንድ ላይ ከባዮቴክኖሎጂ አጋሩ Vaxart ጋር አንድ ላይ በመሆን በአፍ የሚሰጥ ክትባትን ሰርቷል።
Janssen talaallii afaaniin fudhatamu hiriyaa isaa baayoteknoolojii, Vaxart waliin dagaagsaa jiru.
Emergent BioSolutions ክትባቱን ለማምረት ከ Vaxart ጋር የማምረቻ አጋርነት መመስረቱን እ.ኤ.አ. መጋቢት 18 ቀን 2020 አሳወቀ።
Bitootessa 18, 2020, Baayosolution warshaleen hiriyyummaa Vaaksart waliin talaalli argachuuf akka oomishu beeksise.
እ.ኤ.አ. የካቲት 8 ቀን 2020፣ ሮማኒያ ውስጥ OncoGen የተባለው ላብራቶሪ ለካንሰር ነርቭ ሕክምና ክትባት የሚውል ተመሳሳይ ቴክኖሎጂ ያለው ክትባት ዲዛይን ላይ ለመስራት የሚያስችል ጥናትን አሳትሟል።
Guraandhala gaafa 8, 2020 irratti, laaboraatooriin Onkoojiinii Romaaniyaa diizaayinii talaallii, teknoloojii wallaansa talaallii kaanserii niyeentijiinii keessatti fayyadameen walfakkaatuu irratti waraqaa qorannoo maxxanseera.
ማርች 25 ላይ፣ የምርምር ተቋሙ የበላይ የክትባቱን ሲንተሲስ ጨርሰው ሙከራዎቸን ለመጀመር ዝግጁዎች እንደሆኑ አሳውቀዋል።
Bitootessa 25 duraa taa’an dhaabbata qorannicha qophii talaalli xumuranii akkkasumas yaalii eegaluu isaanii beeksisee ture.
በአውሮፕላኑ ላይ መቀመጫዎችን እንዳይቀይሩ ሊከለከሉ ይችላሉ። እ.ኤ.አ. 27 የካቲት 2020 Generex ንዑስ ኩባንያ / NuGenerex Immuno-Oncology የኮቪድ -19 ላይ የ Ii-Key peptide ክትባት ለመፍጠር ፕሮጄክት መጀመራቸውን አስታውቀዋል።
Gurraandhala 27, 2020tti, kaampaaniin hortee Generex, NuGenerex Immuno-Oncology, pirojektii talaallii talaallii Ii-Key peptide COVID-19 irratti uumuuf jalqabaa jiraachuu isaanii beeksisan.
በሰዎች ላይ ‘’በ90 ቀናት ውስጥ’’ ሊሞከር የሚችል የክትባት ሙከራ ማምረት ይፈልጋሉ።
Talaallii kaadhimamaa “guyyoota 90 keessatti” namarratti yaalamuu danda’an hojjechuu barbaadani.
እ.ኤ.አ. ማርች 5 ቀን 2020 በሴንት ሉዊስ ውስጥ የሚገኘው የዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ አንድ ክትባት ለማምረት የሚያስችላቸውን ፕሮጄክቶች አስታውቋል።
Bitootessa 5 2020 tti, Yunivarsiitiin Waashiingtan St. Louis keessaa talaallii dagaagsuuf pirojektoota isaa beeksiseera.
እ.ኤ.አ. ማርች 5 ቀን 2020፣ በ Fort Detrick የሚገኘው፣ የዩናይትድ ስቴትስ የጦር ሃይል Medical Research and Materiel Command እና Silver Spring ውስጥ የሚገኘው Walter Reed Army Institute of Research በሁለቱም ምዕራብ ሜሪላንድ ውስጥ የሚገኙ ሲሆኑ ክትባት ለማግኘት እንደሚሰሩ አስታውቀዋል።
Bitootessa 5 bara 2020, qorattoonni dawaa fi ajajni meeshaalee loltoota United States Fort Detrick fi loltootni dhaabbata qorannoo meetii arfaasaa Walter Reed,Maryland lixaa lachuu keessatti, talaallii argachuu irratti hojjechaa akka jiran ibsan.
ማርች 10፣ 2020 ላይ፣ Emergent Biosolutions ከ Novavax Inc ጋር ትብብር ማድረግ መጀመሩን አሳውቋል።
Naannoo Bitootessa 10, 2020 Faloonni lubbuu Attatamaa Novavax Inc waliin gurmaa’an beeksifaman.
በክትባት ልማት እና ማምረት ላይ።
dagaagfamaa fi oomisha talaallii keessatti.
አጋሮቻቸው ለዝርዝር ምርመራና ለክፍል I ክሊኒክ ሙከራ እ.አ.አ. እስከ ጁላይ 2020 ድረስ በበለጠ አሳውቀዋል።
Maatiin dabalataan karoorawwan qorannoo kilinikaalaa duraa fi yaalii kilinikaala sadarkaa I adoolessa 2020 ni beeksisu.
እ.ኤ.አ. ማርች 12 ቀን 2020 የህንድ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ከ 11 ገለልተኝነቶች ጋር እየሰሩ መሆናቸውን አስታወቁ። ይሁን እንጂ፣ በፍጥነት ክትባት ለማዘጋጀት ቢያንስ ከአንድ ዓመት ተኩል እስከ ሁለት ዓመት ያህል እንደሚወስድ አስታውቋል።
Bitootessa gaafa 12, 2020 irratti Ministeerri Fayyaa Indiyaa gareewwan 11 kan hojjechaa jiranii fi talaallii hojjechuuf ariitiin yoo faana dha’ame yoo xinnaate waggaa-tokkoof-walakkaatii hamma waggoota lamaa akka fudhatu ibseera.
ማርች 12፣ 2020፣ ሜዲጋጎ፣ በኩቤክ ውስጥ በኩቤክ ከተማ የሚገኝ የባዮቴክኖሎጅ ኩባንያ ከካናዳ ተቋማት ለጤና ምርምር በከፊል የገንዘብ ድጋፍ የሚደረግለት የኮሮና ቫይረስ-መሰል ቅንጅት መዘርጋቱን ዘግቧል፡፡
Bitootessa 12 2020 tti, kaampaaniin baayooteknoolojii Magaalaa Quebec, Quebec, gargaarsa walakkaa Dhaabbatoota Kanaadaa Qorannoo Fayyaaf irraa argataniin dagaaguu vaayirasii koroonaa akka suudootti gabaasan.
በሐምሌ ወይም ነሐሴ 2020 ከታቀደ የሰው ምርመራ ጋር የክትባቱ እጩ በቤተ ሙከራ ውስጥ ነው።
Kaadhimamaan talaallichaa qorannoo laaboraatoorii keessa jira, qorannoo ilma namaa Adoolessa yookaan Hagayya 2020 karoorfame wajjin.
በዚያ ሳምንት መጀመሪያ ላይ፣ ዘጋርዲያን ሪፖርት አንዳደረገው ከሆነ የአሜርካው ፕሬዝዳትን ዶናልድ ትራምፕ ኪውርቫክ “ትልቅ የሆነ የገንዘብ ክፍያ’ ለ Covid-19 ክትባት” ያቀረቡ እንደሆነ፣ የጀርመን መንግስት ደግሞ ይህንን እንደተቃወመ ነው።
Jalqaba torban sanaatti, The Guardian Pireezidaantiin US Donaald Traamp CureVac’f "'qarshii ol’aanaa' argannoo talaallii Covid-19 addaatiif" akka dhiyeessan gabaasan, kan mootummaan Jarman irratti mormii kaase.
እ.ኤ.አ. የካቲት 17 ቀን 2020፣ አሜሪካዊው የመድኃኒት ኩባንያ Pfizer ከጀርመኑ ኩባንያ BioNTech ጋር mRNA ላይ የተመሠረተ ክትባት በጋራ ለመስራት አጋርነት መፍጠሩን አስታወቀ።
Bitootessa 17, 2020, kubbaaniyyaan Qorichaa Ameerikaa Pfizer kubbaaniyaa Jaarman BioNtech waliin ta’uun talaalli mRNA irratti hundaa’e akka hojjetan beeksisan.
mRNA ላይ የተመሠረተ ክትባት እጩ BNT162፣ በኤፕሪል 2020 ይጀምራል ተብሎ ከሚጠበቀው ክሊኒካዊ ሙከራዎች ጋር በአሁኑ ወቅት በቅድመ-ክሊኒክ ሙከራ ላይ ነው።
Talaalliin kaadhimamaa mRNA irratti hundaa’e BNT162, yeroo ammaa qorannoo kilinikaawaan duraa keessa jira yaaliiwwan kilinikaawaa Ebla 2020 tti akka eegalan abdii godhachuun.
የጣሊያን የባዮቴክኖሎጂ ኩባንያ ጣሊያን እ.ኤ.አ ማርች 17 ቀን 2020 እ.ኤ.አ. በኤፕሪል 2020 የቅድመ ክሊኒካዊ ምርመራ ውጤት እንደሚኖርና የመጨረሻው የክትባት ሙከራዎቻቸውም በሰዎች ላይ የችሎታ ምርመራ መጀመር እንደሚችሉ አስታውቀዋል ።
Xaaliyaan keessatti Bitootessa 17, 2020, Taakis baayoteek, kubbaaniyyaan baayotek Xaaliyaa bu’aa qorannoo yaalii kilinikala duraa Ebla keessa akka argachu danda’an beeksisan akkasumas Ebla 2020 kadhimaan talaalli dhumaa nama irratti taasisuun jalqabu ni danda’a.
ፈረንሳይ ውስጥ ማርች 19፣ 2020 ላይ፣ የወርሽኝ መከላከል ዝግጁነት ፈጠራ (CEPI) ለ COVID-19 ክትባት ምርምር የሚሆንን US$4.9 ሚሊዮን ኢንቨስትመንት አድርጎ የነበረ ሲሆን ይህም፣ Institut Pasteur፣ ቴሚስ ባዮሳይንስ (ቪዬና፣ ኦስትሪያ) እና የፒትስበርግ ዩንቨርሲቲን የሚያካትት ነበር። ጠቅላላውንም ለ COVID-19 የሚደረገውን የ CEPI ክትባት ኢንቨስትመንትን ወደ $29 ሚሊዮን አድርሶታል።
Faransaayi keessatti Bitootessa gaafa 19, 2020 Gamtaan Argannoowwan Qophaa’ina Weeraraa (CEPI) investimentii miiliyoona US$4.9 qorannoo talaallii COVID-19 kan kampaanota Instiitiyuut Paasterii, Teemis Baayoosaayinsii (Veenaa, Ostiiriyaa), fi Yuuniversiitii oof Piitirisbergii, waliin ta’uun investimentii waliigalaa hojii talaallii COVID-19 miiliyoona US$29 tti fideera.
የ CEPI ሌሎች የ COVID-19 ክትባት ማጎልበት የኢንቨስትመነት አጋሮች ሞደርና፣ ኩሬቫክ፣ ኢኖቪዮ፣ ኖቫቫክስ፣ የሆንግኮንግ ዩንቨርሲቲ፣ የኦክስፎርድ ዩንቨርሲቲ እና የኩዊንስላንድ ዩንቨርሲቲዎች ናቸው።
Shariikonni investimentii oomisha talaallii COVID-19 CEPI kan biroon Moodernaa, Kiyuurvaach, Aayinooviyoo, Noovaavaaksii, Yuuniversiitii oof Hoongi Koongi, Yuuniversiitii oof Ooksifoord fi Yuuniversiitii oof Kuwiinsilaandi dha.
እ.ኤ.አ. መጋቢት 20 ቀን 2020፣ ተመራማሪዎች ስድስት የተለያዩ ክትባቶችን በእንስሳት ላይ ለምርምር መጀመራቸውን አስታውቀዋል የሩሲያ የጤና ባለሥልጣናት።
Bitootessa 20, 2020 tti, qondaaltonni fayyaa Raashiyaa saayintistoonni qorannoo bineensaa kaadhimamtoota talaallii ja’aa akka jalqaban beeksisaniiru.
የ Imperial College London ተመራማሪዎቹ እ.ኤ.አ. መጋቢት 20 ቀን 2020 ለ COVID-19 የራስ-ማጎልበት RNA ክትባት እንደሚያዳብሩ አስታውቀዋል።
Qorattoonni koolleejjii Impeeriyaalaa London gaafa Bitootessa 20 2020 talaallii RNA ofiin of guddisu COVID-19’f dagaagsaa jiraachuu isaanii beeksisan.
ከቻይና ቅደም ተከተል በተቀበለ በ14 ቀናት ውስጥ የክትባት እጩ ተዘጋጅቷል።
Talaalichi kaadhimaa guyyoota 14 keessatti tartiba jiinii chaayinaa irraa fudhatameen kan dagaagedha.
በመጋቢት መጨረሻ ፣ የካናዳ መንግሥት እንደ Medicago and University of Saskatchewan ሙከራዎች ያሉ በካናዳ ኩባንያዎች እና ዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ በርካታ የክትባት እጩዎችን ጨምሮ በ COVID-19 ላይ ለሚደረጉ የሕክምና ምርመራዎች የ 96 የምርምር ፕሮጄክቶችን በ C$275 ሚሊዮን የካናዳ ዶላር ድጋፍ እንደሚያደርግ አሳውቋል።
Dhuma Bitootessaatti, mootummaan Kaanaadaa doolaara Kaanaadaa miiliyoona 275 wal’aansa ittisa COVID-19 irratti pirojektiiwwan qorannoo 96’f gargaarsa gochuuf beeksiseera, kaadhimamtoota talaallii hedduu kaampaanota Kaanaadaafi Yuunivarsiitootaatti dabalatee, kan akka Medicago fi karoora haaraa rakkoo adda ta’eef karoorfame kan Yuunivarsiitii Saskatchewan.
በዚያው ጊዜ አካባቢ፣ የካናዳ መንግስት C$192 ሚሊዮን ለ COVID-19 ክትባት ማበልጸጊያ እንደመደበ እና ብሄራዊ “የክትባት ባንክ” ለተለያዩ ክትባቶች እንደሚሰራ አሳውቋል። ይህም ሌላ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ቢከሰት ለመከላከል ይቻል ዘንድ ነው።
Yerooma walfakkaataatti, Mootummaan Kaanaadaa talaallii COVID-19 oomishuufi, achumaanis koronaavaayiresiin kanbiraan kan ka’u yoo ta’eef akka fayyadamamuuf talaaliiwwan haaraa hedduuf karoora “baankii talaallii” biyyaalessaa hundeessuuf, addatti C$ miiliyoona 192 kan ramadeera.
እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 2፣ 2020፣ በፒትስበርግ ዩኒቨርሲቲ የሕክምና ትምህርት ቤት ተመራማሪዎች በአይጦች ውስጥ ሊከሰት በሚችል የ PittCoVacc ክትባት ምርመራ ላይ ሪፖርት መድረጉን በመግለፅ፤ "ከክትባቱ ከ 2 ሳምንት በኋላ በግልጽ የታዩት SARS-CoV-2 S1 የበሽታ መከላከያ ክትባቶች ከተወሰዱ ከ 2 ሳምንት በኋላ በግልጽ የታዩ የበሽታ-ተኮር ፀረ-ምላሾች \[አይጦች ውስጥ] አሉ" በማለት አሳወቁ።
Ebla 2, 2020 irratti, qorattoonni Yunivarsiitii Pittsburgh Kutaa Barnoota Wal’aansaa yaalii PittCoVacc irratti godhame gabaasan, talaallii COVID-19 ta’uu malu hantuuta keessatti, akka jedhanitti “MNA’n kutaa xiqqoo talaalliiwwan SARS-CoV-2 S1 deebii farra qaamaa farra qaama alagaa humna guddaa qabu kenne [hantuuta keessatti] erga talaalliin kennamee torban 2 boodaa kaasee argame. "
ካናዳ ውስጥ አፕሪል 16∕2020 ላይ የዋተርሉ ዩንቨርሲቲ የፋርማሲ ት∕ቤት በአፍንጫ ውስጥ ሊረጭ የሚችልን በ ዘረመል ላይ የተመሰረተ ክትባት ንድፍ አሳውቆ ነበር።
Kaanaadaa keessatti Ebla 16 bara 2020, Yuunversiitiin Waaterloo Manni Barumsa Dunkana Qorichaa saxaxa DNA irratti hundaa’e kadhima talaalli ispiraay funyaan keessa ta’uu akka mulu beeksise.
የባክቴሪያ በሽታዎችን በመጠቀም ዲ ኤን ኤው በ SARS-CoV-2 ቫይረስ ላይ ፀረ እንግዳ አካላትን ለማምረት የሰውነትን በሽታ የመከላከል ስርዓት የሚያነቃቁ ምንም ጉዳት የሌላቸውን የቫይረስ-መሰል ቅንጣቶችን ለማምረት በሰው ባክቴሪያ ውስጥ እንዲባዛ ሆኖ የተሠራ ነው።
Fayyadamuun, DNA’n baakteriyaa namaa keessatti akka of baay’isuutti saxamuun vaayrasii miidhaa hin qabne, ittisa qaama farra alagaa vaayrasii SARS-CoV-2 kakaasuu kan mulu akka oomishamuuf faayida irra oola.
ማርች 2020 ላይ የአሜሪካ መንግስት፣ ኢንዱስትሪ እና ሶስት ዩንቨርሲቲዎች ከ IBM ሱፐርኮምፒውተሮቸን ለመግዛት ያላቸወን ግብአት ያሰባሰቡ ሲሆን፣ ይህም ኮምፒውት የማድረጊያ ግብዓቶችን ከ Hewlett Packard Enterprise፣ Amazon፣ Microsoft እና Google ያመጣ ነው።
Bitootessa 2020 keessa, mootummaan US, industiriin, fi yunivarsiitonni sadii IBM irraa kompiitaroota humna ola’aanaan hojjetan argachuuf qabeenyota walitti qaban, qabeenyota kilaawud komputiingii Interpiraayizii Hewlett Packard, Amaazoon, Maaykiroosooft, fi Google irraa waliin walitti makamuun.
አንዳንድ ክትባቶች ያልተወሰነ ውጤቶች አሏቸው፣ እነዚህም ያልተወሰኑ ውጤቶችም ተብለው ይጠራሉ።
Talaalliwwan muraasni bu’aa heddu qabu, akkasumas bu’aa adda hin baane jedhamuun beekkamu.
ይህ ማለት ከሚከላከሉት በሽታ ባሻገር ጠቀሜታ አላቸው ማለት ነው።
Sana jechuun dhukkuboota ittisan garasitti faayidaalee qabaachuu danda’u.
በአውስትራሊያ ተጨማሪ የዘፈቀደ ምርመራ በ 4,170 የጤና እንክብካቤ ሠራተኞችን ለመመዝገብ እየፈለገ ነው።
Awustiraaliyaa keessatti yaaliin baajuree gadi-fageenyaanii hojjettoota eegumsa fayyaa 4,170 hirmaachisuuf yaadaa jira.
በእድገት ላይ ያሉ ክትባቶች አስተማማኝ ወይም ውጤታማ ላይሆኑ ይችላሉ።
Talaalliiwwan hojjetamaa jiran amanamoo ta’uu ykn dandeettii qabaachuu dhiisuu malu.
ከ COVID-19 ጋር ግንኙነት ያላቸውን የእንስሳት ሞዴሎች የክትባትን ውጤታማነት የሚያጠና ምርምር ማለትም እንደ ACE2 ትራንስጀኒክ አይጦች፣ ሌሎች የቤተሙከራ እንስሳት፣ እና ሌሎች ሰው ያልሆኑ ጦጣዎች፣ ደረጃ 3 ባዮ ደህንነት ህይወት ያላቸውን ቫይረሶች በመጠቀም ጊዜ እንዲኖር እንደሚያስፈልግ እንዲሁም መስፈርት የሆነ የደህንነት ሂደቶችን ጥቅም ላይ ለማዋል አለም አቀፍ ትብብር እንዲኖር ያመለክታሉ።
Qorannoon gara duraa bu’a-qabeessummaa talaallii madaaluuf moodeloota bineeldaa COVID-19-adda ba’ee kan akka hantuuta sanyii fooyya’aaa-ACE2, bineeldota laaboraatoorii biroo, fi piraaymeetota nama hin ta’iinii vaayiresoota kanneen to’achuuf tarkaanfiiwwan to’annoo baayooseeftii-gulant 3 fi adeemsota nageenyaa sadarkaasaanii eeggatan mirkaneessuuf walitti hidhamiinsa addunyaa akka barbaachisu ibsa.
በ SARS እና MERS ላይ የተደረጉ ክትባቶች በሰው ባልሆኑ የእንስሳት ሞዴሎች ውስጥ ተፈትነዋል።
Talaalliiwwan farra SARS fi MERS moodeloota bineeldota nama hin taane irratte yaalameera.
እ.ኤ.አ. እስከ 2020 ድረስ፣ በሰው ልጆች ላይ ደህና እና ውጤታማ ሆኖ ለተመለከተው SARS ምንም ዓይነት መድኃኒት ወይም መከላከያ ክትባት የለም።
Hanga 2020 tti, SARS irraa kan fayyisu ykn ittisu namaaf naga-qabeessaa fi bu’a-qabeessa akka ta’e talaalliin mullate hin jiru.
እ.ኤ.አ. በ 2005 እና በ 2006 በታተሙት የምርምር ወረቀቶች መሠረት ፣ SARS ን ለማከም የተዘበራረቁ አዳዲስ ክትባቶችን እና መድሃኒቶችን መለየት እና ማዳበር በዓለም ዙሪያ ላሉ መንግስታት እና የህዝብ ጤና ኤጀንሲዎች ቀዳሚ ነበር ። እንዲሁም በ MERS ላይ ምንም የተረጋገጠ ክትባት የለም።
Akka waraqaawwan qorannoo 2005 fi 2006 maxxanfamaniitti, adda baafamnii fi dagaagfamni talaalliiwwan nooveeliifi daawaawwanii SARS’n wal’aanuuf mootummootaa fi ejensoota fayyaa uummataa addunyaarra jiraniif dursi kan kennamuufi. Dabalataan talaalliin MERS’f mirkanaa’ellee hin jiru.
የ MERS በሽታ በመጣበት ጊዜ፣ አሁን ያለው የ SARS ምርምር ጠቃሚ የሆነን መለኪያ ክትባት ለማዘጋጀት እና ለ MERS-CoV የሚሆን ህክምናን ለማምጣት እንደሚያስችል ታምኖበት ነበር።
Gaafa MERS babal’ataa ture, qorannoon SARS duraan ture talaalliiwwaniifi damee wal’aansaa dhukkuba fayyisuu irratti xiyyeeffatan dagaagsuuf qajeelcha hojii barbaachisaa hubama MERS-CoV irratti akka dhiyeessuu malutu amanamee ture.
እ.ኤ.አ. ማርች 2020 በሰው ልጆች ውስጥ የደረጃ ክሊኒካዊ ሙከራዎችን ያጠናቀቀው አንድ (DNA ላይ የተመሠረተ) MERS ክትባት ነበር ፣ እንዲሁም ሌሎች ሶስት በሂደት ላይ ሲሆኑ ሁሉም በቫይረስ የተያዙ ክትባት ፣ ሁለት ተመጣጣኝ-ተኮር (ChAdOx1-MERS ፣ BVRS-GamVac) እና አንድ MVA-vectored (MVA-MERS-S)።
Akka Bitootessa 2020, talaallin MERS (DNA irratti kan hundaa’e) guutumatti yaalii kilinikaalaa sadarkaa I namoota kan darbe, akkasumas kanneen biroo adeemsarra jiru, talaalliwwam baattuun- vaayralii hundi, baattuun adenovaayralii lama (ChAdOx1-MERS, BVRS-GamVac), fi baattuu-MVA tokko (MVA-MERS-S).
የማህበራዊ ሚዲያ ልጥፎች ከ COVID-19 በስተጀርባ ቫይረስን የሚጠይቅ ሴራ ንድፈ ሀሳብን እና የሚታወቅ እና አንድ ክትባት ቀድሞውንም ቢሆን መገኘቱ የሚል ሃሰብ እንዲነሳ አድርገዋል።
Vaayirasiin COVID-19 duubaan jiru beekamaafi talaalliin dursee argameera jechuun maxxansoonni miidiyaa hawaasaa yaada qorannoo shiraan guute beeksisaniiru.
በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያ ድረ ገፆች ያሉ ጽሁፎች እደሚያሳዩት ለሌሎች የኮሮናቫይረስ አይነቶች እንደ SARS ኮሮናቫይረስ ያሉ ዘረመል እና ክትባቶች የፈጠራ ማስከበሪያ ሰነዶች ባለቤትነት እንዳሉ ይጠቅሳሉ።
Maddeeleen maxxansoota sabquunnamtii hawaasaa hedduun caqafaman, maddeelee tartiiba hidda sanyii jiranii fi talaaliiwwan qacceelee koronaavaayiresii biroo akka koronaavaayiresii SARS kan waabeffatanidha.
b'Coronaviruses አእዋፍ ውስጥ በሽታ አምጪ ተህዋስያን የሚመደቡ ቫይረሶች ናቸው።
Vaayirasoonni koroonaa b' garee vaayirasootaa dhibeewwan hoosiftootaafi simbirroota keessatti geessisanidha.
የኮሮና ቫይረስ በሰዎች ውስጥ፣ ከከባድ እስከ ሞት ሊደርሱ የሚችሉ የመተንፈሻ አካላት በሽታዎችን ያስከትላል።
Ilma namaa keessatti, vaayirasoonni koroonaa hubamuu qaamoota hargansuu kan salphaa hanga du’aatti geessuu danda’u geessisu.
መለስተኛ ህመሞች አንዳንድ የተለመዱ የጉንፋን በሽታዎችን ያጠቃልላል (ሌሎች ሊሆኑ የሚችሉ ምክንያቶች ፣ በዋነኝነት ራይኖቫይረስ) ፣ ብዙ ገዳይ ዝርያዎች ደግሞ SARS ፣ MERS እና COVID-19 ን ሊያስከትሉ ይችላሉ።
Gosoonni balaafamoon SARS, MERS, fi COVID-19 f sababa kan ta’an yommuu ta’u, dhukkubbiileen giddu-galeessaa mallattoolee utaalloo dabalata. (sababoota biroo kan qabaachuus malu, irra caalmaan immoo riinoovaayiresii).
በሌሎች ዝርያዎች ውስጥ የበሽታ ምልክቶች ይለያያሉ-በዶሮዎች ውስጥ የላይኛው የመተንፈሻ አካላት በሽታ ያስከትላሉ፣ ላሞችና አሳማዎች ላይ ደግሞ ተቅማጥ ያስከትላሉ።
Mallattooleen sanyiiwwan kan biroo keessatti garaagara: lukkuuwwan keessatti, dhibee hargansuu qaama gara olii geessisu, loowwaniifi booyyota keessatti immoo garaa kaasaa geessisu.
የሰውን የኮሮና ቫይረስ ኢንፌክሽኖች ለመከላከል ወይም ለማከም ክትባቶች ወይም ፀረ-ቫይረስ መድኃኒቶች ገና በግኝት ላይ አሉ።
Talaallonni yookaan qorichoonni farra dhukkuboota vaayirasiin dhufanii vaayirasii koroonaan hubamuu ilma namaa ittisan yookaan wal’aanan ammallee jiru.
Coronaviruse ንዑስ- Orthocoronavirinae ፣ በቤተሰብ ውስጥ Coronaviridae ፣ Nidovirales ን ያዝዛሉ ፣ እና Riboviria እውን ይሆናሉ።
Vaayirasoonni koroonaa damee maatii Orthocoronavirinae of-keessatti qabatu, maatii Coronaviridae keessatti, tartiiba Nidovirales, fi mootummaa Riboviria.
እነሱ አዎንታዊ ስሜት ያላቸው ነጠላ-አርጊ RNA ጂኖ ያላቸው የታሸጉ ቫይረሶች እንዲሁም nucleocapsid የሄሊካል symmetry ናቸው።
Isaan vaayirasoota jenoomii kajila RNA baaqqee positivii fi nucleocapsid boca ispiriingii kan danaan walqixxee waliin haguugamani.
የኮሮና ቫይረሶች ዘረመል መጠን ከ 26 እስከ 32 ኪሎቤዝ ድረስ የሚደርስ ሲሆን ከ RNA ቫይረሶች ውስጥ ከፍተኛው ነው።
Hangi sanyii koronaavaayiresii tilmaamaan kiiloobeezii 26 hanga 32 yoo ta’u, vaayiresoota RNA warra gurguddoo keessaa isa tokkodha.
እነሱ በእነሱ ላይ የፕሮጀክት ባህሪ የክበብ ቅርፅ ያላቸው ነጠብጣቦች አሏቸው፣ በኤሌክትሮኒክ ማይክሮግራፎች ውስጥ ስማቸው የሚመነጨውን የፀሐይ ኮሮኖናን የሚያስታውስ ምስል ይፈጥራል።
Isaanis boca tuttuqaa qaama isaanii irraa ka’un haagugaman, innis fakkii elektron maaykiroogiraafii fakkii ifa aduu koronaa nama yaadachisu kan maqaan isaanii irraa argamee uumun adda ba’u.
ኮሮናቫይረስ ለመጀመሪያ ጊዜ የተገኘው በ 1930ዎቹ በቤት ውስጥ የተያዙ የዶሮዎች ከባድ የመተንፈሻ አካላት ኢንፌክሽን በተላላፊ ብሮንካይተስ ቫይረስ (IBV) ከተጠቁ በኋላ ነው።
Koronaavaayiresoonni jalqaba kan argaman 1930’mmoota keessa yeroo dhukkubni sirna hargansuu hamaan lukkuulee manaa vaayiresii ujummoo qilleensaa hubuun dhufuunsaa (IBV) mul’atetti ture.
እ.ኤ.አ. በ1940 ዎቹ ፣ ሁለት ተጨማሪ የእንስሳት ኮሮና ቫይረስ ፣ አይጥ ሄፕታይተስ ቫይረስ (MHV) እና ሊተላለፍ የሚችል የጨጓራና የቫይረስ በሽታ (TGEV) ተገልለዋል ። የሰው ልጆች ኮሮና ቫይረስ ደግሞ በ1960 ዎቹ ውስጥ ተገኝተዋል።
1940 moota keesa, koronaavaayiresoonni bineeldotaa dabalataa lama, vaayiresii tiruu illeettii (MHV) vaayiresii daddarbaa gaastirooyinteeritisii (TGEV), adda baafamanii turan. Koronaavaayiresoonni namaa immoo 1960 moota keessa adda baafamani.
ቀደሚዎቹ የተጠኑት ከሰው ተካሚዎች ሲሆኑ እነዚህም ጉንፋን የነበረባቸው እና ከጊዜ በኋላ ኮሮና ቫይረስ 229E እና ኮሮና ቫይረስ OC43 ተብሎ የተሰየመ ነው።
Gara duraa warri qorataman namoota utaalloo dhukkubsatanirraa kan ta’e, boodarra koronaavaayiresii namaa 229E fi koronaavaayiresii namaa OC43 jedhuun moggaafamaniiru.
የመጀመሪያዎቹ በለንደን በሚገኘው Thomas Hospital ሆስፒታል ውስጥ የተቀረጹትን የስኮትላንዳዊ ቫይሮሎጂስት June Almeida ምስል ተቀርፀዋል።
Isaan jalqaba vaayirooloojistii biyya iskootlaand June Almeida tiin Hospitaala St.Thomas tti London keessatti suura kaafaman.
ከዚያ በኋላ ሌሎች እንደ SARS-CoV in 2003, HCoV NL63 በ 2004, HKU1 በ 2005, MERS-CoV በ 2012, አና SARS-CoV-2 በ 2019 ላየ ታውቀዋል።
Amma ammaatti gosoota biro koroonaa vaayirasiikan adda ba’e kan akka SARS-CoV bara 2003, HCoV NL63 bara 2004, HKU1 bara 2005, MERS-CoV bara 2012, and SARS-CoV-2 bara 2019.
ከእነዚህ ውስጥ አብዛኛዎቹ ከባድ የመተንፈሻ አካላት ኢንፌክሽን ውስጥ ያካትታል።
Kanneen keessaa garri caalaan dhukkuboota hamoo ujummoota sirna hargansuu kan hammatanidha.
አዲሱን የቫይረሶች ቤተሰብን ለመሰየም ለመጀመሪያ ጊዜ በ 1968 የቫይሮሎጂስት ባለሙያ ቡድን በተሰየመው መጽሔት ውስጥ ጥቅም ላይ ውሎ ነበር።
Maqichi jalqaba bara 1968 garee qorattoota vaayrasitiitin barruu uummama maatii vaayrasii haara hojjechuu kan jedhu irratti itti fayyadamame.
ስሙ ከ ቫይሮኖች መልክ ጋር (ኢንፌክሸን የሚፈጥረው የቫይረሱ ቅርጽ) በኤሌክትሮን ማይክሮስኮፒ የሚገናኝ ሲሆን፣ ትልቅ የሆነ ያበጡ ወለሉ ላይ ያሉ ክፍሎች ያሉት ሲሆን ይህም ዘውድ ወይም የፀሐይ ጨረሮች ያሉትነ አይነት ቅርጽ እንዲኖረው የሚያደርግ ነው።
Maqichi bifa amalaa viiriyonii (gosa vaayirasii faalamaa) maayikirooskoppii elektiroonii bakka bu’a, kunis gama guddaa kan qabu, hojii danaa balbii suuraa hojii ykn soolaarii koroonaa uuma.
ይህ ሞርፎሎጂ የተፈጠረው በቫይረሱ ነጠብጣቦች የተፈጠሩ ናቸው፣ እነዚህም በቫይረሱ ወለል ላይ ያሉ ፕሮቲኖች ናቸው።
Caasan qaama isaa tutuqaaa vaayralii pepilomeersi olka’an kan pirootinii qaama vaayrasii kan ta’e irraa kan ijaaramedha.
ኮሮናቫይረሶች ትልልቅ ዮሀኑ ፔሎሞርፊክ ክብ ቀንጣቶች ሲሆኑ ወለላቸው ላይ ወጣ ያለ ፕሮጀክሽን አላቸው።
Vaayirasiin koroonaa qaamota piluumoorfoolikii naannawaa guddaa agarsiisa qaama balbii fakkaatu wajjin guddaadha.
የቫየረሱ መያዣ በኤሌክትሮን ማይክሮግራፍ ውስጥ ልዩ የሆነ የኤሌክትሮን ወፍራም ቅርፊት ይመስላል። የቫይረሱ መያዣ ሊፒድ ጥምር ድርብን የሚያካትት ሲሆን ይህም መሸፈኛው (M) መያዣው (E) እና እሾኩ (S) ቅርጻዊ ፕሮቲኖች የታሰሩበት ስፍራ ነው።
Invilooppiin vaayiresii maayikiroograaphii elektiroonii keessatti akka sheelota elektiroonii walitti gobbataniitti mullata. Invilooppiin vaayiresii baqqaana coomaa lama kan pirootiinonni ijaarsaa membireeniin (M), invilooppiin (E) fi ispaayikii (S) ittiin utubaman qaba.
ሊፒድ ባይሌየር ኢንቨሎፕ፣ ሜምብሬን ፕሮቲን፣ እና ኒውክሎፕሲድ ከተሸካሚው ሴል ውጭ በሚሆንበት ጊዜ ከለላ ያደርጉለታል።
Hunguuggiin liipidii baqqanaa lamaa, meembiireeniin pirootinii, akkasumas nuukulookapsidiin vaayrasii seelii keessummeesituu ta’een ala yeroo jiru ittisu.
ኮሮና ቫይረስ አዎንታዊ ስሜት ያለው አንድ-ነጠላ RNA ጂኖም ይይዛል።
Vaayrasiin koronaa miira pozitivii, jiinomee RNA kirrii qeenxee qaba.
የኮሮና ቫይረስ ጂኖም መጠን ከ 26.4 እስከ 31.7 ኪሎቤዞች ይደርሳል።
Hammamtaan jenoomii vaayirasii koroonaa kiiloobeezii 26.4 hanga 31.7 ta’a.
የጂኖም መጠን ከ RNA ቫይረስ መካከል ትልቁ ነው።
Hammi jiinoomee vaayrasiiwwan RNA keessaa isa guddaadha.
የመጀመሪያዎቹን ሁለት ሦስተኛዎችን የሚይዙት ክፍት የንባብ ክፈፎች 1ሀ እና 1ለ፣ የሪፕሊኬዝ∕ትራንስክሪፕቴዝ∕ፖሊክሪፕቴን ኮድ ይይዛሉ።
Katabbiin banaa giinoomii lama-sadaffaa 1a fi 1b irraa, pirootiinii baay’ee bakka akka buusu ykn daddabasutti qabatame.
የሪፕሊኬስ/ትራንስክሪፐቴክስ ፖሊይፕሮቲን መዋቅራዊ ያልሆኑ ፕሮቲኖችን ለመፍጠር በራሱ ይጥራል። የኋላ ንባብ ፍሬሞች አራቱን ዋነኛ መዋቅራዊ ፕሮቲኖች፡ ነጠብጣብ፣ ኤንቨሎፕ፣ ሽፋንና ንዑስ ካፕዲድ ያስገባሉ።
Rippilikees/pooliipirootiiniin tiraaniskiriiptesii pirootiinii miti-ijaarsaa uumuudhaaf ofdiiga. Fireemonni gara dhumaarraa immoo odeeffannoo hidda sanyii pirootiinota ijaarsaa ijoo arfanii: ispaayikii, invilooppii, membireenii fi niwukilookaapsiidii kan olkaa’udha.
በእነዚህ ንባብ ማእቀፎች መካከል ያለው ስርጨት ላሉት ፕሮቲኖች ማእቀፍ የሚሆን ነው።
Bittimfamuun dubbifama godayyaa kanneen gidduu dubbifama godayyaa iddaannoo pirootiiniiti.
የአክሰሰሪ ፕሮቲኖች እና ተግባራቸው ቁጥር ልዩ ሲሆን ከኮሮና ቫይረስ ጋር ግንኙነት ያለው ነው።
Lakkoofsi iddaannoo pirotiiniiwwanii fi hojiin isaanii vaayrasiii koronaa murtaa’e irratti hundaa’un isa addaati.
በሽተው የሚጀምረው በሰው የሕዋስ ተቀይዩ ላይ የቫይረስ ነጠብጣብ (S) glycoprotein ሲጣበቅ ነው።
Dhukkubbiin kan eegalu yoo tuqaa olkaa’an vaayrasii gilaaykopirootinii (S) fudhattuu seelii keessummeesituu walfakkaatatti maxxanuudha.
ከተያያዘው በኋላ የአስተናጋጁ ህዋስ ፕሮቲዝ የተቀባዩ-ተያያዥ የተባዛውን ስፓይክ ፕሮቲን ያስጀምራል።
Erga maxxane booda, pirootesiin seelii keessummeesituu pirootinii olkaa’e fudhattuu offitti maxxanse jabeessu akkasumas kakaasu.
በተሸከሚው አካል ሴል ውስጥ ባለው ፕሮቲዝ መሰረት፣ ክብነት አና ማንቃት ቫይረሱ በኢንዲሲቶሲስ ወይም ቀጥተኛ ደብልቅ ወደ ተሸካሚው ሴል ውስጥ መግባት ይችላል። ተሸካሚው ሴል ውስጥ ሲገባ የቫየረሱ ቅንጣት ሽፋን የለውም እንዲሁም ወደ ሴሉ ሳይቶፕላዝም ውስጥ ይገባል።
Argama seelii keessummeesituu pirootesii irratti hundaa’un, jabeessuu fi kakasuun vaayrasiin gara seelii keessummeesituu akka indoosaaytosisin yookiin kallattiidhan memberenii keessummeesituu akka seenu heeyama. Gara seelii yoo seenuu, qaamni vaayrasi kan hin haguugamne waan ta’eef gara saaytopilaasizimii ni seeana.
አስተናጋጁ ሪባስሞም የመጀመሪያውን የቫይረስ ጂኖም ክፍት ንባብ ክፈፍ ይተረጉማል ከዛም ረጅም ፖሊፕሮቲን ይፈጥራል።
Raaybosomii keessummeesituun walqaxxamura jalqaba gara fireemii banaatti hiikun jiinomee vaayrasii dubbisa akkasumas poolipirootinii dheeraa uuma.
ፖሊፕሮቲን ወደ ብዙ ቅርፅ አልባ ፕሮቲኖች ውስጥ የሚያጣብቅ የራሱ የሆነ መከላከያዎች አሉት።
Pooliipirootiiniin pirooteesii mataasaa kan pooliipirootiinicha gara pirootiinii miti-ijaarsaa hedduutti diiguu danda’u qaba.
ብዙ ቅርጽ የሌላቸው ፕሮቲኖች ኮላለስ መልቲፕሮቲን ሬፕሊኬስ ኮምፕሌክስ (RTC) ለመስራት ጥቅም ላይ ውሏል።
Pirootiinonni mit-ijaarsaa lakkoofsaan hedduun makaa rippilikees-tiraaniskiriiptesii abbaa pirootiinaa hedduu (RTC) uumuuf walitti ni makamu
ዋናው ሪፕሊካስ-ትራንስክሪፕቴስ ፕሮቲን በ RNA ላይ ጥገኛ የሆነ የ RNA ፖሊመሬስ (RdRp) ነው።
Baay’istuu- garagalchituun pirootinii maxxantuu RNA ti RNA-polymerease(RdRP) keessaa bu’uura.
የ RNA ግልባጭ ከ መደበኛ RNA ማባዛት ላይ በቀጥታ ይሳተፋል።
Inni kallattiidhaan garagalchaafi kajila RNA irraa garagalcha tartiiba jiinii DNA keessatti hirmaata.
በውስብስብ ውስጥ ያሉት ሌሎች መሠረተ-ልማት ፕሮቲኖች በማባዛትና በሕትመት ሂደት ውስጥ ይረዱታል።
Pirootinoonni caasaa hin qabne walxaxaa sana keessaa adeemsa garalchaa fi jijjiirama sadarkaa tokko irraa gara kan birootiif gargaaru.
ለምሳሌ ከውጭው ዋና ተግባራት መካከል አንዱ የቫይረስ ጂኖም መኮረጅ ነው። ለምሳሌ ውስብስብ የሆነው ዋና ተግባር RNA -ጥገኛ RNA polymerase ን የማጣሪያ ተግባር በማቅረብ ለማባዛት ተጨማሪ ታማኝነት ይሰጣል።
Egzoorayboonuukilaasin pirootinii hin qindoofne,fakkeenyaaf, dandeetti dabalataa akka of baay’isuuf hojii maxxantuu RNA irra deebi’ee ilaalun poolimeereisii RNA hanqate kennaaf. Hojii walaxaa keessaa guddaan tokko ginoomee vaayraalii baay’isuudha.
RdRp አንድ ላይ ከነጌቲቭ ሴንስ ዘረመል RNA ጋር በመሆን ፖዘቲቭ ሴንስ ዘረመል RNA በመስራት ላይ ይገኛል።
RsRp’n kallattiin walitti dabalama miira negatiivaa fi jeenoomii RNA, geenoomii miiraa RNA poosetiivii irraa giddu galeeffata
ይህ ከአሉታዊ ስሜታዊ ጂኖሚካዊ RNA ከአዎንታዊ-ስሜት ጂኖሚካዊ RNA መባዛት ይከተላል።
Kun miira negatiivii jenomikii RNA irraa garagalcha miira positiivii jenomikii RNA’n hordofama.
የኮምፕሌክሱ ሌላ አስፈላጊ ተግባር የቫይረስ ጂኖም መተርጎም ነው።
Faayidaan mallattoolee kanaa inni biraan sanyii vaayiresichaa daddabarsuufi.
RdRp ከአሉታዊ-አነቃቂ የስነ-አዕምሯዊ RNA ሞለኪውሎች በቀጥታ-አሉታዊ ግብረ-ንፅፅር አር ኤን ኤ ሞለኪውሎችን በቀጥታ ያክማል።
RdRp’n kallattiin oomisha keemikaalaa uumamaa miirri negatiivii damee jenomikii molakiyuulii RNA miira posetiivii jenomikii RNA irraa walii akka galan godha.
ይህ የእነዚህ አሉታዊ-ስሜቶች subgenomic RNA ሞለኪውሎች ወደ ተጓዳኝ የአዎንታዊ ስሜት mRNAs ይተላለፋሉ።
Kunis katabbiiwwan molikiwuulii negatiivaa jiinii miiraa RNAgara miira poozetiivii mRNAs malu kanneeniitiin hordofama.
የተደገመው ፖዘቲቭ ሴንስ ዘረመላዊ RNA ዘረመላዊ ፕሮጀኒ ቫይረስ ይሆናል።
Miirri poozitivii jiinomikii RNA dachaa jiinoomee vaayrasiiwwan addaa ta’a.
mRNAs የመጀመሪያ ንባብ የንባብ ክፈፍ ከተጠናቀቁ በኋላ ሶስተኛው የቫይረሱ ጂን የዘር ግልባጭ ነው።
mRNA’oonni galagalcha hidda sanyii kuusaa sanyii vaayiresii sadaffaa dhumaa walirra-oolmaa fireemii dubbisaa isa jalqabaa boodaati.
እነዚህ mRNAs በአስተናጋጁ የጎድን አጥንት ወደ መዋቅራዊ ፕሮቲኖችና በርካታ ተጨማሪ ፕሮቲኖች ተተርጉመዋል።
mRNA’oonni kunneen raayiboozoomota baattootiin gara pirootiinii ijaarsaa fi pirootiinota gargaartuu heduutti hiikamu.
RNA ትርጓሜ በኢንዶፕላዝሚክ ረቲክለም ውስጥ ይከሰታል።
Hiikkaan RNA kaninni rawwatu retikulamii indooplaasmawaa keessattidha.
የቫይራል መዋቅራዊ ፕሮቲኖች S፣ E እና M ምስጢራዊ መንገዱን ተከትለው ወደ Golgi መካከለኛ ክፍል ይሄዳሉ።
Pirootiinonni ijaarsaa vaayiresii S,E, fi M n karaa balfiirra ba’uun gara kutaalee qoqqoodamoo gidduu Goljiitti deema.
የ M ፕሮቲኖች የኒውክዮካፕላድ ጥገኛ በመሆን ከቫይረሶች ጋር ለመገናኘት የሚያስፈልጉትን አብዛኛዎቹ የፕሮቲን-ፕሮቲን መስተጋብሮችን ይመራሉ።
Pirootiiniin M pirotiinii kallattii walitti dhufeeny pirootiinii- pirootiinii baay’een walitti dabalamuu vaayirasiiwwan gara nuukilookaapsiidiitti qabatuu hordofu.
ከዚያ በኋላ የፕሮስቴት ቫይረሶች በሚስጥር vesicles በኩል ከሚያስፈልጉት አስተናጋጅ ሴል ይለቀቃሉ።
Sanyiin vaayiresootaa kanaan booda seelii baattoo keessaa mala egzoosaayitoosisiitiin karaa vesiloota sekreeteriitiin gadi dhiifama.
ከተጨማሪ አስተናጋጅ ሴል ተቀባይ ጋር የኮሮናቫይረስ ፕሮቲኖች ያላቸው መስተጋብር የቲሹ ሕብረ ሕዋሳት፣ ወረርሽኝ እና የቫይረሱ ዝርያ ደረጃን ለመለየት ወሳኝ ነው።
walitti dhufeenyi vaayirasii koronaa ispaayik pirootinii fi kompilimantii seelii baattuu fi simattuu isaa tishuu tiroopisimii, miidhaa fi hamma gosa vaayirasichaa ibsuuf yaada ijoodha.
ለምሳሌ፡- የ SARS ኮሮናቫይረስ ወደ angiotensin-ከሚቀየር ኢንዛይም 2 (ACE2) ተቀባዩ ላይ በመያያዝ የሰውን ሕዋሳት ይጎዳል።
Vaayrasiin koronaa SARS, fakkkeenyaaf, inzaayimii antijonestik-konverting riiseptaarii 2(ACE2) jedhamutti maxxane seelii nama miidha.
የኮሮናቫይረስ ሳይንሳዊ ስም Orthocoronavirinae ወይም Coronavirinae ነው።
Maqaan saayinsawaaa vaayirasii koroonaa Orthocoronavirinae yookaan Coronavirinae dha.
ኮሮናቫይረስ በኮሮናቪሪዴ ቤተሰብ ፣ ከኒዶቪራሌስ ክፍል፣ እና ሪቦቪራ አይነት የሚመደብ ነው።
Koronaavaayiresoonni maatii Koronaavaayiriidee, tarree Niidoovaayirelsi, fi riyaalmi ttidha kan isaan ramadaman.
ጂነስ ቤታኮሮናቫይረስ፤ ዓይነት ዝርያዎች፡ ሙሪን ኮሮናቫይረስ
Garee Vaayrasii koronaa beettaa; gosa qaacheewwan: vaayrasii koronaa Muraayinii
ዝርያዎች፡ ቤታኮሮናቫይረስ 1 (ቦቫይንኮሮናቫይረስ፣ የሰው ኮሮናቫይረስ OC43), የሰው ኮሮናቫይረስ HKU1, ሙሪን ኮሮናቫይረስ፣ ፒፒስትሬሉሰ የሌሊት ወፍ ኮሮናቫይረስ HKU5፣ ሮሴተስ ሌሊት ወፍ ኮሮናቫይረስ HKU9፣ ከባድ አጣዳፊ የመተንፈሻ አካላት ምልክት ጋር የተዛመደ ኮሮናቫይረስ (SARS-CoV, SARS-CoV-2), ታይሎንሲተርስ ሌሊት ወፍ ኮሮና ቫይረስ HKU4፣ ከመካከለኛው ምስራቅ የመተንፈሻ አካላት ምልክት ጋር የተዛመደ ኮሮና ቫይረስ፣ ሄጅሆግ ኮሮናቫይረስ 1 (EriCoV)
Sanyii: Beettaakoronaavaayiresii 1(koronaavaayireesii Loowwanii, koronaavaayiresii Namaa OC43), koronaavaayiresii Namaa HKU1, koronaavaayiresii Fooliyoo, koronaavaayiresii simbira halkanii Pipistireelisii HKU5, koronaavaayiresii simbira halkanii Roositusii HKU9, koronaavaayiresii baayyee hamaa sirna hargansuu hubu (SARS-CoV, SARS-CoV-2), koronaavaayiresii simbira halkanii Taayiloonaayisiterisii HKU4, koronaavaayiresii Giddu-gala Bahaa sirna hargansuu hubu 1 (EriCoV)
ዝርያዎች: ቤልጉ ዌል ነርቭ ኮሮናቫይረስ SW1 ፣ ተላላፊ ብሮንካይተስ ቫይረስ
Sanyii: koronaavaayiresii Beeluugaa Weelii SW1, vaayiresii dhibe geessisaa ujummoo qilleensaa.
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በጣም የተለመዱ የጋራ ቅድመ አያቶች (MRCA) ከ 8000 ከክርስቶስ ልደት በፊት ጀምሮ እንደነበሩ ይገመታል፣ ምንም እንኳን አንዳንድ ሞዴሎች እስከ 55 ሚሊዮን ዓመታት ወይም ከዚያ በላይ የሚሆኑት የጋራ አባቶቻቸውን እስከ ቢሊዮን እና ከዚያ በላይ ዝርያዎች ድረስ የሚያመለክቱ ቢሆኑም።
Moodeloonni muraasni horteen waliinii isaanii waggoota miiliyoona 55 ykn isaa olitti nu deebisuun, adeemsa jijjirama tirannaa waliinii simbira halkanii fi sanyiiwwan aviyaanii haa tuqaniyyuu malee, horteen waliinii koronaavaayiresoota hundaa inni dhiyoon (MRCA) dhiyeenya kana Dh.K.D. 8000 argamuunsaa tilmaamameera.
በጣም የቅርብ ጊዜ የሆነው የአልፋኮሮናቫይረስ መስመር የቀድሞው ቅድመ አያት በ 2400 ከክርስቶስ ልደት በፊት ፣ የ betacoronavirus መስመር በ 3300 ከክርስቶስ ልደት በፊት ፣ ጋማኮሮናቫይረስ መስመር 2800 BCE እና በ 3000 ከክርስቶስ ልደት በፊት ገደማ የጨጓራና የቫይረስ መስመር ተመድቧል።
Sararri abuduroo yeroo baay’ee dhiyoo vaayirasii koroonaa alfaa beekamaan naannoo 2400 DH.K.D tti kaa’ame, sararri vaayirasii koroonaa beettaan 3300 DH.K.D tti, sararri vaayirasii koroonaa gaammaa 2800 DH.K.D tti, fi sararri vaayirasii koroonaa deeltaa naannoo 3000 DH.K.D tti.
ብዛት ያላቸው አስተናጋጅ የሌሊት ወፍ እና የኤቪያን ዝርያዎች እና የእነሱ አቀፋዊ ብዛት፣ ስለ ኮሮና ቫይረስ ሰፋ ያለ ዝግመተ ለውጥ እና ስርጭት እንዲሰራ አድርጓል። ብዙ የሰው ልጅ ኮሮና ቫይረስ የሌሊት ወፎች ዝርያ አላቸው።
Lakkoofsi baay’ee simbira halkanii baattuu taatee fi sanyiiwwan aviyaan, akkasumas hangi addunyaawaa isaanii, jijjiirama tirannaa bal’aa fi tamsa’ina vaayirasii koroonaa dandeessisaniiru. Vaayirasiin koroonaa ilma namaa baay’een simbiroota halkanii keessatti madda isaanii qabu.
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ alpaca ኮሮናቫይረስ እና የሰው ኮሮናቫይረስ 229E እ.ኤ.አ. ከ 1960 በፊት አንድ ጊዜ ተገኝተዋል።
Caalatti kan yeroo dhiyoo, vaayrasii koronaa alpakaa fi vaayrasiin koronaa dhala namaa 229E yeroo tokko bara 1960 gargar ba’an.
MERS-CoV በሰው ልጆች ውስጥ የተከሰተው ከየሌሊት ወፎች ሲሆን በግመሎች በኩል ነው።
MERS-CoV ilmaan namaa keessatti simbirroota halkanii irraa gaalota akka dabarsoo giddu galeessaatti fayyadamuun mul’atan.
MERS-CoV ምንም እንኳን ከብዙ የሌሊት ወፍ በሽታ ቫይረሶች ጋር የተዛመደ ቢሆንም ፣ ከበርካታ ምዕተ ዓመታት በፊት የተበላሸ ይመስላል።
MERS-cov, Qaachee Vaayrasii koronaa simbira halkanii heddu waliin walitti dhiyaatu illee, jaarraawwan darbanitti isaan kanneen irraa adda ta’e mul’ate.
በ 1986 የተከሰተ በቅርብ የተዛመደ በሌሊት ወፍ የሚመጣ ኮሮናቫይረስ እና SARS-CoV ቫይረስ።
Vaayrasiiwwan koronaa simbira halkanii fi SARS-CoV sirritti walitti dhiyaatan bara 1986 gargar ba’an.
የ SARS ኮሮናቫይረስ እና የከባድ የሌሊት ወፍ ኮሮናቫይረሶች ሊከሰት የሚችል የዝግመተ ለውጥ ጎዳና፣ ከ SARS ጋር የተዛመዱ ኮሮና ቫይረሶች በየለሊት ወፎች ውስጥ ለረጅም ጊዜ እንደተባበሩ ይጠቁማል።
Akkaataa SARS koroonaa vaayirasii ittiin uumamuu danda’u, koroonaa vaayirasii simbira halkanii cimaa, SARS fi koroonaa vaayirasiin simbira halkanii keessatti walitti dhufeenya yeroo dheeraa qabu.
እ.ኤ.አ. በ 1790ዎቹ፣ ተመሳሳዩ ኮሮናቫይረስ ከተለያዩ ዝርያዎች ከዘለለ በኋላ ከቦቪን ኮሮናቫስይረስን ወረረ።
Bara 1790 keessa vaayirasii koroonaa bovaayinii irraa vaayirasiin koroonaa kutte duudaar sanyiin daddarbe.
በ 1890ዎቹ መጨረሻ ላይ፣ የሰው ልጅን የሚያጠቃው ኮሮናቫይረስ OC43 ከሌላ መስቀለ-ዘር የመፍሰሻ ክስተት በኋላ ከቦቪን ኮሮናቫይረስ ተለየ።
1890’moota booda vaaayirasiin koroonaa ilma namaa OC43 vaayirasii koroonaa bovine irraa taatee sanyiiwwan cross spillover kan biraa booda kallattii biraa irra qajeele.
በ 1890 በተከሰተው ወረርሽኝ በዚህ የመፍቻ ክስተት ምክንያት ሊሆን ይችላል ተብሎ ይገመታል፣ እና በኢንፍሉዌንዛ ቫይረስ አይደለም፤ ምክንያቱም በተዛማጅ የጊዜ አጠባበቅ ፣ የነርቭ ህመም ምልክቶች እና የበሽታው ወረርሽኝ የማይታወቅ ወኪል ስለሆነ ነው።
Caamsaa 1890 infiluweenzaan biyyoota hunda keessatti argamu hubamuu spillover Kanaan akka ta’utu tilmaamama, akkasumas vaayirasii infiluweenzaan akka hin taane, sababa yeroo walqabataan, mallattoolee kan narviin, fi dabarsituu dhukkuba biyyoota hunda keessatti argamanii hin beekamneen.
የሰው ልጆችን የሚያጠቃው ኮሮናቫይረስ OC43 የመተንፈሻ አካላት በሽታዎችን ከማስከተሉም በተጨማሪ በነርቭ በሽታዎችም ውስጥ ድርሻ አለው ተብሎ ይገመታል።
koronaan namaa OC43 dhukkubbii sirna hargaansu fiduu cinaatti dhukkuba sirna narvii fiduu irratti gahe akka taphatu ni shakkama.
እ.ኤ.አ. በ 1950ዎቹ. የሰው ልጆችን የሚያጠቃ ኮሮናቫይረስ OC43 ወደ ወቅታዊ የዘረመል ዓይነቶች መለወጥ ጀመረ።
1950’mmoota keessa koronaavaayiresiin namaa OC43 n giinootaayippiisaa ammaa kanatti jijjiiramuu jalqabe.
በስሜታዊነት የመዳፊት ጉበት እና ማዕከላዊውን የነርቭ ሥርዓት የሚጎዳ የመዳፊት ሄፓታይተስ ቫይረስ (Murine coronavirus) ከሰው ልጅ ኮሮናቫይረስ OC43 እና ከቦቪን ኮሮናቫይረስ ጋር ይዛመዳል።
Fiilojeenitikaaliidhaan, vaayrasiin tiruu hantuuta(Muurayin koronaa vaayras), tiruu fi sirna giddu gala narvii hantuuta kan miidhu, vaayrasii koronaa namaa OC43 fi vaayrasii koronaa abba sangaatti dhiyaata.
የሰው ልጆችን የሚያጠቃ ኮሮናቫይረስ HKU1፣ ከላይ እንደተጠቀሱት ቫይረሶች ሁሉ መነሻው ከአይጥ አስተኔዎች ነው።
Koronaavaayiresiin Namaa HKU1, akkuma vaayiresoota dura ibsamanii, ka’umsasaa gosaata hantuutaa kan godhatedha.
የኮሮና ቫይረሶች በአደገኛ ሁኔታ ውስጥ በከፍተኛ ሁኔታ ይለያያሉ።
Vaayirasiin koroonaa balaa dhaqqabsiiisuu danda’uun warren kaanirraa adda.
አንዳንዶቹ እንደ MERS - CoV ካሉ በበሽታው ከተያዙት ሰዎች መካከል ከ 30% በላይ ሊገድሉ ይችላሉ ፣ እንዲሁም የተወሰኑት እንደ ጉንፋን ያሉ በአንጻራዊ ሁኔታ ምንም ጉዳት የላቸውም።
Muraasni warri akka MERS-CoV kanneen hubaman keessaa 30% dhaa ol ajjeesuu kan danda’anii, fi muraasni warri akka utaalloo immoo birqabaan miidha-maleeyyiidha.
ኮሮናቫይረስ እንደ ትኩሳት፣ እና በአዴኖይድስ እብጠት ምክንያት የሚከሰት ጎሮሮ ህመም ካሉ ከባድ ምልክቶች ጋር ጉንፋን ሊያስከትሉ ይችላሉ።
Vaayrasiin koronaa qufaa mallattolee gurgurddaa ta’an, kan akka bowwoo, akkasumas hoqsisuu qoonqoo adenooyid liqimsuutu irraa kaase fidu danda’a.
ኮሮና ቫይረስ የሳንባ ምች (ቀጥተኛ የቫይረስ የሳንባ ምች ወይም ሁለተኛ የባክቴሪያ የሳምባ ምች) እና ብሮንካይተስ (በቀጥታ የቫይረስ ብሮንካይተስ ወይም ሁለተኛ የባክቴሪያ ብሮንካይተስ) ያስከትላል።
Koronaavaayiresoonni niimooniyaa ( niimooniyaa vaayiresii kallatti ykn niimooniyaa baakteriyaa lammaffaa) fi dhibee ujummoo qilleensaa ( dhibee ujuommoo qilleensaa vaayiresii kallattii ykn dhibee ujuommoo qilleensaa baakteriyaa lammaffaa ) kaasuu ni danda’u.
እ.ኤ.አ. 2003 ላይ የተገኘው በከባድ አጣዳፊ የመተንፈሻ አካላት ሲንድሮም (SARS) ምክንያት የሆነውን SARS- CoV፣ ሁለቱንም የላይኛው እና ዝቅተኛ የመተንፈሻ አካላት ኢንፌክሽኖችን ስለሚያስከትሉ ልዩ የሆነ በሽታ አምጪ ተሃዋስያን ነው። ስድስት የሰዎች ኮሮና ቫይረስ ዝርያዎች ይታወቃሉ፣ አንድ ዝርያ በሁለት የተለያዩ ዓይነቶች የተከፋፈለ ሲሆን ሰባት ዝርያዎችን በአንድ ላይ ይሆናሉ ማለት ነው።
Koronaavaayiresiin namaa 2003 tti argame, SARS-CoV, dhibee hamaa sirna hargansuu hubu (SARS) f sababa ta’e, dhibeewwan ujummoolee hargansuu olii fi gadii lamaan sababa waan ta’uuf ka’umsaa fi guddina adda ta’e qaba. Sanyiiwwan koronaavaayiresii namaa beekamoo ja’atu beekama, keessaa sanyiin inni tokko immoo qaccee lamatti qoodamuun, iddoo tokkotti koronaavaayiresii namaa qaccee torba taasisa.
ከእነዚህ ኮሮናቫይረስ ውስጥ አራቱ በሰው ልጆች ውስጥ ያለማቋረጥ ይሰራጫሉ እንዲሁም በዓለም ዙሪያ በአዋቂዎችና በልጆች ላይ የተለመደው የጉንፋን ምልክቶችን ያስገኛሉ -OC43, -HKU1, HCoV-229E, -NL63።
Vaayrasiiwwan koronaa Afran kunniin uummata Ardiiwwanii irra naanna’un akkasumas walumaagalatti akka addunyaa guutuutti mallattoolee uttalloo giddu galeessa gaa’essota fi ijjoollee keessatti mul’isu: -OC43, -HKU1, HCoV-229E, -NL63.
ኮሮና ቫይረስ 15% የሚሆኑት የተለመደ ጉንፋን ያስከትላሉ።
Vaayirasoonni koroonaa gara 15% qufaa geessisu.
አብዛኛዎቹ ጉንፋኖቸ የሚከሰቱት በራይኖቫይረስ ምክንያት ነው።
Irra caalan utaalloo vaayrasii raaynootiin dhufa.
አራቱ ትንሽ የሆኑት ኮሮናቫይረሶች ወቅታዊ የሆነ ክስተት ያላቸው ሲሆን በቴምፕሬት የአየር ሁኔታዎች ውስጥ የሚከሰቱ ናቸው።
Vaayirasoonni koroonaa sasalphoon afran taatee tibbaa ji’oota gannaa fi haalota qilleensaa giddu galeessa keessa uumaman qabu.
በትሮፒካል አየር ንብረት ውስጥ የሚወደድ አይነት ወቅት የለም።
Turtiiwwan gara naannawaa qilleensa gammoojjiif fedhiin hin jiru.
አራት የሰው ልጆችን የሚያጠቁ ኮሮናቫይረሶች በአጠቃላይ ቀለል ያሉ ምልክቶችን ያፈጥራሉ፡
Vaayirasiin koroonaa kan namaa afur walumaa galatti mallattoo saslphaa fidu.
ቫይረሱ በይፋ የ SARS ኮሮናቫይረስ (SARS-CoV) ተብሎ ተጠርቷል።
Vaayirasichi seera qabeessummaadhaan SARS koroonaa vaayiras (SARS-CoV) jedhamuun moggaafame.
ከ 8,000 በላይ ሰዎች በበሽታው የተያዙ ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ አስር በመቶ ያህሉ ሞተዋል።
Uummanni 8,000 caalu dibichaan qabameera, isaan keessaas garri dhibbantaan kudhan ta’an du’aniiru.
እ.ኤ.አ. መስከረም 2012 አዲስ አይነት ኮሮና ቫይረስ coronavirus የተገኘ ሲሆን በአሁኑ ጊዜ በይፋ የመካከለኛው ምስራቅ የመተንፈሻ አካላት ሲንድሮም ቫይረስ (MERS-CoV) ተብሎ ተጠርቷል።
Fulbaana 2012 keessa gosti koronaavaayiresii haaraan adda baafamuudhaan, jalqaba Noovel Koronaavaayiresii 2012 kan jedhamee, fi amma immoo dhukkuba sirna hargansuu Giddugala Bahaa (MERS-CoV) jedhamuun mogga’eera.
የዓለም ጤና ድርጅት ብዙም ሳይቆይ ዓለም አቀፍ ማስጠንቀቂያ ሰጠ።
Dhaabbatni fayyaa addunyaa sana booda dhaamsa dammaqsituu walii gala dabarse.
የዓለም ጤና ድርጅት እ.ኤ.አ. መስከረም 28 ቀን 2012 እንዳመለከተው ቫይረሱ ከሰው ወደ ሰው በቀላሉ የማይተላለፍ የሚመስል ነበር።
Haareffamni WHO Fulbaana gaafa 28, 2012 akka jedhutti, vaayiresichi namarraa namatti salphaatti kan darbu hin fakkaanne ture.
ሆኖም እ.ኤ.አ. ግንቦት 12፣ 2013 በፈረንሣይ ማህበራዊና ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ከሰው ወደ ሰው እንደሚተላለፍ አረጋግጧል።
Haa ta’u malee, caamsaa 12,2013, dhimmi nama namatti daddarbuun isaa Faransaay keessatti Ministeera dhimmaa Hawaasa fi Fayyaa Faransaayootatin mirkaana’e.
በተጨማሪም ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፉ ጉዳዮች በቱኒዚያ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ሪፖርት ተደርጓል።
Dabalataan, ta’iileen namarra-namatti daddarbuu Miniisteera Fayyaa Tuuniiziyaatiin gabaafamee ture.
ሁለቱ የተረጋገጡት ኬዞች በሽታው ከሟች አባታቸው የተላለፈባቸው ሁለት ሰዎች ሲሆኑ፣ አባታቸውም የታመሙት ወደ ኳታርና እና ከሳውዲ አረቢያን ከጎበኙ በኋላ ነበር።
Dhimmooonni lamaan mirkana’an namoota abbaa isaanii, Kaatari fi Saawud Arabiyaa daawwatee erga deebi’ee booda dhukkubsate irraa kan qabaman fakkaata.
ይህ ቢሆንም ቫይረሱ ከሰው ሰው ለመተላለፍ ያስቸግረዋል፣ ምክንያቱም ብዙዎቹ የተጠቁ ሰዎች ቫይረሱን ስለማያስተላልፉት ነው።
Kananarraan kan hafe, waan garri caalaan namoota hubamanii vaayiresicha hin daddabarsineef vaayiresichi namarra namatti faffaca’uuf rakkachaa ture.
የመጨረሻው የቫይረሱ ስም ሚድል ኢስት የትንፋሽ ሲንድሮም ኮሮና ቫይረስ (MERS-CoV) ነው።
Maqaan dhumaa vaayirasichaa Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) dha.
አሜሪካ ውስጥ የነበሩት ሁለቱ ብቸኛ ክስተቶች (ሁለቱም ተርፈዋል) ሜይ 2014 ላይ የተከሰተ ነበር፣ ሜይ 2015 ላይ በኮሪያ ሪፐብሊክ ውስጥ የ MERS-CoV ወረርሽኝ ተከስቶ የነበረ ሲሆን ይህም ወደ መካከለኛው ምስራቅ ጉዞ ያደረገ አንድ ሰው ሲኦል ውስጥ ሆስፒታል በገባበት ጊዜ ነው።
Dhimmooti qofaan U.S. (lachuu kan du’arraa hafan) Caamsaa 2014 tti galmaa’an. Caamsaa 2015 tti, jalqabbiin MERS-Cov Rippabliika Kooriyaatti uumame, gaafa namichi gara biyyoota gidduugala bahaatti imale, dhukkuba isaa wal’aannachuuf hospitaalota afur kan naannoo Seoul tti argaman daawwate.
ይህ ከመካከለኛው ምስራቅ ውጭ የ MERS - CoV ትልቁ ወረርሽኝ እንዲከሰት ምክንያት ሆኗል።
Kun biyyoota gidduugala bahaan alatti jalqabbii MERS-Cov isa guddaa uume.
ከዲሴምበር 2019 ጀምሮ፣ 2,468 የ MERS-CoV ኢንፌክሽን ተፈጥሮ የነበረ ሲሆን ይህም በቤተሙከራ ምርመራዎች የተረጋገጠ ነው፤ ከእነዚህም ውስጥ 851 የመሆኑት ለሞት የሚያደርሱ የነበሩ ሲሆን የሞት መጠንም 34.5% ነው።
Muddee 2019, ta’iileen dhukkuba MERS-CoV 2,468 ta’an yaaliiwwan laaboraatooriin mirkanaa’e keessaa 851 du’a kan ta’e tilmaamaan hammi du’aa 34.5% ture.
እ.ኤ.አ. በታህሳስ 2019፣ በዉሀን፣ ቻይና ውስጥ የሳንባ ምች ወረርሽኝ ሪፖርት ተደርጓል።
Mudde 2019 keessa, jalqabbiin michii sombaa Chaayinaa, Wuhaan keessatti gabaafame.
ዲሴምበር 31∕2019 ላይ ወረርሽኙ አዲስ አይነት ኮሮና ቫይረስ እንደሆነ ታውቆ የነበረ ሲሆን፣ የመጀሪያው በአለም አቀፍ ጤና ድርጅት (የአለም ጤና ድርጅት) የተሰጠው ስም 2019-nCoV ቀጥሎም በአለም አቀፍ የቫይረስ ታክሶኖሚ ድርጅት SARS-CoV-2 የሚል ስያሜ ወጥቶለታል።
Mudde 31, 2019 tti, jalqabbiin vaayirasii koroonaa novel strain tti firoome, kan maqaa yeroo 2019-nCoV Dhaabbata Fayyaa Addunyaan kennameen, sana booda Koree Addunyaawaa Taksoonomii Vaayirasootaa irrattiin (International Committee on Taxonomy of Viruses) SARS-CoV-2 jedhamee irra deebiin moggaafame.
አንዳንድ ተመራማሪዎች ሁዋናን የባህር ምግብ የጅምላ ገበያ ለሰው ልጆች የቫይረስ ስርጭት ዋነኛው ምንጭ ላይሆን ይችላል የሚል ሀሳብ አቅርበዋል። እ.ኤ.አ. ከኤፕሪል 17 ቀን 2020 ጀምሮ ቢያንስ 153,822 ሰዎች መሞታቸው የተረጋገጠ ሲሆን ከነዚህ ውስጥ ከ 2,240,191 በላይ የሚሆኑት በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ የተረጋገጡ ኬዞች እንደሆኑ ታውቋል።
Qorattoonni muraasi Qurxummiin Galaanaa Gabaa Gurgurtaa Jimlaa Huanan madda jalqabaa dhukkuboota vaayirasiin namatti daddarbanii ta’uu dhiisuu akka malan yaada dhiyeessan. Akka Ebla 17 2020 tti, yoo xinnaate du’a mirkanaa’e 153,822 fi 2,240,191 ol dhimmoota mirkanaa’an michii sombaa vaayirasii koroonaa keessatti kan biyyoota hunda keessatti argamu.
በዉሃን የተገኘው አዲሱ Betacoronavirus ከግሩፕ 2B የተገኘ ሲሆን ከSARS-CoV እስከ 70% የሚደርስ የዘረመል ተመሳሳይነት አለው።
Rakkoon Wuuhaan rakkoo haaraa vaayraasii koronaa beettaa garee 2B irraa tilmaaman 70% jiinii SARS-CoV waliin walfakkatu adda baaseera.
ቫይረሱ ከለሊት ወፍ ኮሮናቫይረስ ጋር የ 96% ተመሳሳይነት አለው፤ ስለሆነም ከሌሊት ወፎች እንደመነጨ በስፋት ይታመናል።
Vaayirasichi vaayirasii koroonaa kan simbira halkanii waliin walfakkeenya 96% qaba, kanaafuu akkasuma simbiroota halkanii irraa eegaluun isaa bal’inaan shakkama.
ወረርሽኙ በበርካታ ሀገሮች ውስጥ የመጓጓዣ ገደቦችን እና በአገር ውስጥ እንቅስቃሴ ገደብን ያስከትላል።
Weerarichi qoqqobbii imalaa fi ugguramuun guutummaa saba biyyoota hedduu keessatti akka dhufu taasise.
ከ 1930ዎቹ ጀምሮ በእንስሳት ሕክምና ውስጥ ከተወሰደ በሽታ አምጪ ተህዋሲያን የኮሮናቫይረሶች ታውቀዋል።
Vaayrasin koronaa wal’aansa bineeldoota keessatti haalota dhukkubaa akka fiduu erga bara 1930moota keessa beekame.
ከ avian ተላላፊ ብሮንካይተስ በስተቀር ዋና ዋናዎቹ በሽታዎች በዋነኝነት የአንጀት መገኛ አላቸው።
avian infectious bronchitis malee, dhibeewwan ijoon walqabatan caalaatti iddoo mar’ummaanii qabu.
ኮሮና ቫይረስ አጥቢ እንስሳት ላይ በዋነኝነት የላይኛው የመተንፈሻ አካልን እና የጨጓራናትን የአንጀት በሽታ ያስይዛል።
Koronaavaayiresoonni gara jalqabaatti qaamolee hargansuu gara olii fi ujummoo gaastirooyintestaayinii hoosiftootaa fi simbirroolee hubu.
በተጨማሪም በእንስሳት እርባታ እና በቤት እንስሳት የቤት እንስሳት ውስጥ የተለያዩ በሽታዎችን ያስከትላሉ፣ ከእነዚህም አንዳንዶቹ ከባድ እና ለእርሻ ኢንዱስትሪ አስጊ ናቸው።
Akkasumas dhukkuboota gara bineeldoota qonnaa fi manaa irratiifis sababa ta’u, muraasni industrii qonnaa kan sirriitti miidhuu danda’aniidha.
ዶሮዎች ላይ ኢንፌክሽን የሚያመጣው ብሮንኪትስ ቫይረስ (IBV) የመተንፈሻ አካላትን ብቻ ሳይሆን የሽንት መተላለፊያ ትቦንም የሚያጠቃ ነው።
Lukkuulee keessatti, Feline coronavirus (FCoV)’n, vaayirasiin koroonaa, sirna hargansuu qofa hin xiyyeeffatu yuurinariis ni xiyyeeffata.
ቫይረሱ በዶሮ ውስጥ በሙሉ ወደ ተለያዩ የአካል ክፍሎች ሊሰራጭ ይችላል።
Vaayiresichi lukkuu keessa qaamota garaagaratti faffaca’uu danda’a.
ኢኮኖሚያዎ ከፍተኛ መጠን ያላቸው የኮሮናቫይረስ የግብርና እንስሳት፣ ፖርካይን ኮሮናቫይረስን (transmissible gastroenteritis coronavirus, TGE) እና ቦቫይን ኮሮናቫይረስን የሚያካትት ሲሆን እነዚህም እድሜያቸው ትንሽ በሆኑ እንስሳት ላይ ተቅማጥ የሚያስከትሉ ናቸው።
Koronaavaayiresoonni bineeldota qonnaa dhiibbaa diinagdee guddaa qaban kaninni dabalatu koronaavaayiresii booyyeewwanii (koronaavaayiresii mar’immaanii daddarbuu danda’u, TGE) fi koronaavaayiresii loowwanii, lamaanuu bineeldota xoxobbeerratti garaa kaasaa kaasuu danda’u.
ፊላይን ኮሮና ቫይረስ፡ ሁለት ፎርሞች፣ ፊላይን ኢንትሪክ ኮሮናቫይረስ ዝቅተኛ ክሊኒካዊ አቅም ያለው ሲሆን ነገር ግን በራስ የሚሆን የቫይረሱ ባህሪን መለወጥ ፊላይን ኢንፌክሸስ ፔሪቶኒቲስ (FIP)፣ እንዲኖር ያደርጋል፣ ይህም ከፍተኛ ሞት እንዲኖር የሚያደርግ ነው።
Vaayirasii koroonaa feline: bifoota lama, vaayirasiin koroonaa feline enteric wanta dhukkuba fidu kan barbaachisummaa kilinikaawaa gadi aanaa qabu, garuu jijjiiramni battalaa vaayirasii kanaa feline infectious peritonitis (FIP) geessisuu danda’a, dhukkuba du’a ol’aanaa waliin walqabate.
በተመሳሳይም ብሮንካይተሮችን የሚያጠቁ ሁለት ዓይነት የኮሮናቫይረስ ዓይነቶች አሉ:- Ferret enteric coronavirus የጨጓራና የሆድ ህመም ሲንድሮም epizootic catarrhal enteritis (ECE) በመባል የሚታወቅ የጨጓራ የቫይረስ ዓይነት (ድመቶች ውስጥ እንደሚገኘው FIP) በመባል የሚታወቅ ferret systemic coronavirus (FSC) ነው።
Haaluma walfakkaatun, vaayrasiin koronaa illeettii miidhan gosa lamatu jiru. korana vaayrasiin illeettii dhukkubbii garaa keessaa epizootic catarrhal enteritis (ECE) jedhamuun beekamu, akkasumas caalaatti ajeesaa ta’e gosa vaayrasii(kan akka FIP adurreewwan keessaa) ferret systemic coronavirus (FSC) jedhamun beekkamuudha.
ሁለት አይነት ካናይን ኮሮናቫይረሶች አሉ (CCoV) አንደኛው ጋስትሮኢንተስታይናል ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በትንፋሽ በሽታ ምክንያት የሚተላለፍ ነው።
Kaanayin koronaa vaayrasii (CCOV) gosa lamatu jiru, inni tokko dhukkuba garaachaa giddu galeessa kan fiduu fi isaa dhukkuba sirna hargaansuu fiduudha.
አይጥ ሄፕታይተስ ቫይረስ (MHV) በከፍተኛ ሞት፣ በተለይም በላብራቶሪ አይጦች ቅኝ ግዛቶች መካከል ወረርሽኝ እንዲሞት የሚያደርግ በሽታ አምጪ ተሃዋስያን ነው።
Vaayrasiin tiruu hantuutaa (MHV) vaayrasii koronaa dhukkubbii Muurayin du’a guddaatiif sababa ta’a, keessattu hantutoota laboraatoorii koolonii keessaa.
ሲያሎዳክሪዮአዴንቲስ ቫይረስ (SDAV) ከፍተኛ ኢንፌክሽን አምጪ የሆነ የቤተ ሙከራ አይጦች ላይ የሚገኝ ኮሮና ቫየረስ ሲሆን፣ በሰዎች ላይ በቀጥታ ንክኪ ወይም በአየር ላይ ቀጥተኛ ባልሆነ መንገድ የሚተላለፍ ነው።
Sialodacryoadenitis virus (SDAV) kan jedhamu vaayirasii koroonaa hantuutaa warra laaboraatorii keessatti argamanii yoo ta’u baayyee dhukkuba fida. Akkaataan tatamsa’ina isaatiis kallattiin yeroo namoonni wal tuqaniif walitti qufa’an daddarba.
አንዳንድ የ MHV ዓይነቶች ለበርካታ ስክለሮሲስ ለመግደል በሚያገለግሉ አይጦች ውስጥ በሂደት ላይ ያለ የአንጀት በሽታ ያስከትላል።
Dhiphinni MHV muraasni hantutoota keessatti suuta dhukkuba dadhabuu yaada sammuu kan akka fakkeenya gogiinsa qaamaa baay’eetti faayida irra oolaa ture jira.
ከፍተኛ የሆኑ የምርመር ጥረቶች ቫይረሳዊ የሆነውን የእንስሳ ኮሮና ቫይረስ ሂደት ለማጠራት የተሰሩ ሲሆን ይህም በተለይም በእንስሳት ሀኪሞች እና ዙኖቲክ በሽታ የቫይረስ ባለሞያዎች ነው።
Carraaqqiiwwan qorannoo lakkoofsaan guddaa ta’an karaa dhukkuboota vaayirasiin dhufan bineelda vaayirasii koroonaa kanneenii ittiin dagaagan ibsuu irratti xiyyeeffatan, keessattuu vaayirooloojistoota dhukkuboota beeyladaa fi jarmootaan dhufan irratti fedhii qabaniin.
የበሽታ መከላከያ ኮሮናቫይረስ (የሚተላለፍ የአሳማ የጨጓራና የአንጀት በሽታ ኮሮናቫይረስ ፣ TGEV)።
Vaayirasii koroonaa porcine (vaayirasii koroonaa booyyotaa gastroenteritis daddarbuu danda’u, TGEV).
በወጣት ጥጃዎች ውስጥ ለከባድ የብልትነት ችግር ተጠያቂ የሆነው ቦቪን ኮሮናቫይረስ (BCV) ነው።
Bovine coronavirus (BCV), dhukkubaan hubamuu mar’ummaanii jabaataa kan dhukkubbii qabu hammaan guddaa ta’e kan jabbiiwwan dargaggoo keessaatiif sababa.
ፌሊን ኮሮናቫይረስ (FCoV) በድመቶች ውስጥ ቀለል ያለ የሆድ ህመም ያስከትላል እንዲሁም ከባድ የፌሊን ተላላፊ ፔሪቶኒቲስ (ሌሎች ተመሳሳይ ቫይረሶች)።
Feline coronavirus (FCoV)’n dhukkuba tiruu salphaa adurree akkasumas vaayirasii bifa wal fakkaataa baay’ee jabaaf sababa ta’a.
ሁለቱ ዓይነቶች የካንሰር ኮሮናቫይረስ (CCoV) (አንዱ enteritis ን ያስከትላል፣ ሌላኛው በመተንፈሻ አካላት ውስጥ ይገኛል)።
Gosoonni coronaavaayiresii saree lamaan (CCoV) (tokko dhangala’uu mar’ummaaniif sababa kan ta’u, inni biraan dhukkuboota sirna hargansuu keessatti argama.)
ተርኪ ኮሮና ቫይረስ (TCV) ተርኪዎች ላየኤ ኤንትሪቲስ እንዲፈጠር ያደርጋል።
Vaayrasiin koronaa Turkii(TCV) turkii keessatti dhukkubbii mar’imaaniif sababa ta’e.
Ferret enteric ኮሮና ቫይረስ epizootic catarrhal enteritis ያስከትላል።
Vaayirasiin koroonaa gosa bineensaa illeettii fi hantuuta adamsituu enteric bineensicha keessatti catarrhal enteritis geessisa.
Ferret ሲስተም ኮሮናቫይረስ በ FIP የሚመስል ምልክት ውስጥ ያስከትላል።
Vaayirasiin koroonaa ferret systematic mallattoowwan akka FIP’f ferret keessatti sababa ta’a.
ጥንቸል enteric ኮሮና ቫይረስ በወጣት የአውሮፓ ጥንቸሎች ውስጥ አጣዳፊ የጨጓራ በሽታ እና ተቅማጥ አስከትሏል።
Illeettiin vaayirasii koroonaa seensisuun dhibee gastrointestinal fi garaa kaasaa illeettiiwwan awurooppaaf sababa ta’e.
የበሽታ መከላከያ ወረርሽኝ ተቅማጥ ቫይረስ (PED ወይም PEDV), በዓለም ዙሪያ ተከሰተ።
Vaayirasiin garaa-kaasaa dhukkuba battlatti bakka murtaa’aa ga’ee namoota hunda dhukkubsachiisu porcine (PED or PECV), akka addunyaatti mul’ateera.
በኮሮናቫይረስ በሽታ 2019 (COVID-19) በከባድ አጣዳፊ የመተንፈሻ አካላት ሲንድሮም ቫይረስ 2 (SARS-CoV-2) ምክንያት የሚመጣ ተላላፊ በሽታ ነው።
Dhukkubi vaayirasii koroonaa 2019 (COVID-19) dhibee daddarbaa mallattoowwan dhibee argansuu hamaa balaafamaa vaayirasii koroonaa 2 (SARS-CoV-2) dhaan dhufudha.
የተለመዱ ምልክቶች ትኩሳትን፣ ሳል እና የትንፋሽ እጥረት ያካትታሉ።
Mallattoolee baramoon kanneen akka qaama gubaa, qufaa fi hafuura kutaa dabalatu.
ሌሎች ምልክቶች እንደ ድካም፣ የጡንቻ ህመም፣ ተቅማጥ፣ የጉሮሮ መቁሰል፣ ማሽተት ማጣት እና የሆድ ህመም ይገኙበታል።
Mallattooleen biro dadhabbii, dhukkubbii irree, garaa kaasaa, madaa’uu kokkee, foolii baasuu, fi dhukkubbii garaa fa’a ta’uu malu.
የበሽታ ምልክቶች ከታዩበት ጊዜ አንስቶ እስከ አምስት ቀናት ድረስ ያለው ጊዜ ከሁለት እስከ አስራ አራት ቀናት ሊደርስ ይችላል።
Yeroon qabamuu hanga mallattoo agarsiisuu naannoo guyyoota shaniiti, garuu guyyoota lamaa hanga kudha afurii gidduuttis argamuu danda’a.
አብዛኞቹ ጉዳዮች ቀለል ያሉ ምልክቶችን የሚያስከትሉ ቢሆንም፣ በቫይረስ የሳምባ ምች እና በብዛት የአካል ብልቶች ላይ አንዳንድ መሻሻል ታይተዋል።
Dhimmoonni hedduun bu’aa mallattoolee jalqabaa irratti kan beekaman ta’us, tokko tokko immoo adeemsa hanga michii sombaa vaayirasiittii fi miidhamuu qaamota hedduutti deemu.
ከኤፕሪል 17 ቀን 2020 ጀምሮ ከ 2.24 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ጉዳዮች ከ 210 በላይ አገራት እና ግዛቶች ሪፖርት የተደረጉ ሲሆን ከ 153,000 በላይ የሚሆኑት ለሞት ተዳርገዋል ።
Ebla 17, 2020 irraa eegalee, biyyootaafi daangaawwan 210 keessatti namoonni miliyoona 2.24 ol qabamuudhaan namoonni 153,000 ol immoo du’uun isaanii gabaafameera.
ከ 568,000 የሚበልጡ ሰዎች ከበሽታው አገግመዋል። ቫይረሱ በዋነኝነት በሰዎች ግንኙነት ወቅት በሰዎች መካከል በሚተላለፍበት ጊዜ አብዛኛውን ጊዜ በማስነጠስ፣ በመሳል ወይም በመናገር ነው።
Namoonni 568,000 ol dhukkubarraa fayyaniiru. Vaayirasichi irra guddinaan yeroo namoonni wal tuttuqan, yeroo hedduu karaa copha xixiqqoo qufa’uu, haxxiffachuu yookaan dubbachuudhaan uumamaniin namaa namatti darba.
እነዚህ ጠብታዎች የሚመነጩት በሚተነፍሱበት ጊዜ ሲሆን አብዛኛውን ጊዜ በረጅም ርቀት ላይ ከመተላለፍ ይልቅ መሬት ላይ ወይም አንድ አካል ላይ ይወድቃሉ።
Coboonni kunniin yeroo hafuura baafatan kan ba’an utuma ta’ee jiruu, fageenyarratti nama faaluu mannaa yeroo baay’ee lafatti yookaan qaama wantootaarratti coccobu.
በተጨማሪም ሰዎች የተበከለውን መሬት በመንካት ከዚያም ዐይኖቻቸውን ፣ አፍንጫቸውን ወይም አፋቸው በመንካት ሊለኩ ይችላሉ ።
Qaama wanta faalamee tuqanii, sana booda ija, funyaan yookaan afaan isaanii tuquudhaan namoonni dhukkubichaan qabamuu danda’u.
ቫይረሱ ደረቅ ቦታዎች ላይ እስከ 72 ሰዓታት ድረስ ሊቆይ ይችላል።
Vaayirasiin fuula wantoota irra sa’aatii 72f turuu danda’a.