atepeq/tico19 huggingface dataset:
ኬዞች የሚያመለክቱት ለCOVID-19 የተመረመሩ ሰዎች እና በይፋ ፕሮቶኮሎች መሰረት የምርመራው ውጤታቸው ፖዘቲቭ መሆኑን የተረጋገጠባቸው ሰዎችን ነው።
Lakkoofsi dhukkubsattoota COVID-19 wajjiin walqabatanii, fi kanneen akkaataa adeemsa seeraatiin qorannoon isaanii poozatiivii ta’uu mirkanaa’e.
በ 23 ማርች፣ ከ 3% በላይ ህዝቡን የመረመረ አገር የለም፣ እና እንደ ጣሊያን፣ ኔይዘርላንድ፣ ስፔይን፣ እና ስዊዘርላንድ ያሉ፣ ብዙ አገራት ቀለል ያሉ ምልክቶች ያሏቸውን ብቻ ያለመመርመር የባለስልጣን መመሪያዎች ነበሯቸው።
Akka Bitootessa 23’tti, biyyi baay’ina ummata ishee keessaa %3 qoratte hin turre, akkasumas biyyoonni hedduun kanneen akka Xaaliyaanii, Neezarlaandi, Ispeen, fi Siwuuzerlaandi imaammata warreen mallattoo salphaa qaban hin qorataman jedhu qabu.
በፈረንጆቹ መጋቢት 16 በታተመዉ ጥናት መሰረት በቻይና ዉስጥ እስከ ጥር 23 በግምት 86%ቱ የCOVID-19 ስርጭት አልታወቀም ነበር። እነዚህ ያልተመዘገቡ ስርጭቶች ለ 79%ቱ የተመዘገቡ የበሽታዉ ስርጭት ምንጭ የሆኑ ናቸዉ።
Qu’annoon Bitootessa 16 tti maxxanfame Chaayinaa keessatti, hanga Amajjii 23 tti, COVID-19’n hubamuun 86% tti tilmaamamu akka adda hin baanee, fi dhukkubaan hubamuun ragaa barreeffamaan hin deeggaramne kunniin madda dhukkubaan hubamuu 79% dhimmoota ragaa barreeffamaan deeggaramanii ta’uu argate.
መጋቢት 30 የታተመው የስታቲስቲካል ትንታኔ በጣልያን የተጠቂዎች ቁጥር ከተመዘገቡት ኬዞች በላይ ከፍ ያለ እንደሚሆን ገምቷል።
Xiinxalli istaatistiksii Bitootessa 30 maxxanfame, lakkoofsi dhibamtootaa Xaaliyaanii keessaa hamma gabaafame akka caalu tilmaameera.
የመጀመሪያው ግምት ለ COVID-19 መሰረታዊ ድጋሚ የማምረት ቁጥር (R0) ከ 1.4 እስከ 2.4 ነበር።
Tilmaamni jalqabaa lakkoofsa wal hormaataa (R0) kan COVID-19 1.4 hanga 2.4 ture.
በዩኤስ የበሽታ ቁጥጥር እና መካላከያ ማዕከል የታተመው ጥናት 5.7 ሊሆን እንደሚችል ይደመድማል።
Qu’annoon Wiirtuu To’annoofi Ittisa Dhukkubaa US’n maxxanfame 5.7 ta’uu akka malu goolabe.
COVID-19 ያለባቸው አብዛኛዎቹ ሰዎች ያገግማሉ።
Namoonni baay’een COVID-19 qabaman dandamatan.
ለማያዉቁት፤ አንድ ሰዉ ምልክ ታይቶበት እስከሚሞት ድረስ የሚፈጀዉ ግዜ ከ 6 እሰከ 41 ቀናት ነዉ፣ በጣም የተለመደዉ ደግሞ 14 ቀን ነዉ።
Warreen hin qabneef, yeroon mallattooleen dagaagan irraa gara du’aatti guyyoota 6 hanga 41 gidduutti ture, kan caalatti baramaa guyyoota 14 ta’uu waliin.
እስከ ሚያዝያ 10∕2020 ባለው ጊዜ፣ ከ COVID-19 ጋር በተገናኘ ወደ 97,000 ሞቶች ተመዝግበዋል።
Hanga Ebla 10 2020tti, tilmaamaan du’a 97,000 tu COVID-19 waliin walqabata ture.
እስከ የካቲት 5 ድረስ በቻይና ከተመዘገበዉ ሞት ዉስጥ 80% የሚሆነዉ እድሜያቸዉ ከ 60 ዓመት በላይ ስሆን 75% የሚሆኑት ደግሞ ነባር የደም ዝውውርና የስኳር በሽታ ያለባቸዉ ናቸው። በ COVID-19 ምክንያት የተከሰተ ኦፊሴላዊ የሞት መጠን ባጠቃላይ በኦፊሴላዊ ፕሮቶኮሎች መሰረት የ COVID-19 ፖዘቲቭ ሆነው የሞቱ ሰዎችን የሚመለከት ነው።
Chaayinaa keessatti hamma Guraandhala 5tti du’aatiiwwan 80%n warreen 60 ol ta’anii fi 75% immoo dhukkuboota kardiyovaaskulaarii fi Sukkaaraa dabalatee warra rakkoolee fayyaa durumaan qaban turan. Akka pirootokooliitti hammi du’aatii weerara addunyaa COVID-19, namoota COVIDf bu’aa qorannoo poositiivaa qabaatanii du’anidha.
ሳይመረመሩ የሞቱ ለምሳሌ ቤት ዉስጥ፣ በቤተ ለቤት ህኪሚና እና በመሳሰሉት የሞቱትን ሳይካተት በCOVID-19 ምክንያት የሞት ቁጥር ከፍ ሊል ይችላል።
Lakkoofsi hamma dhukkuba COVID-19’n du’uu olaanaa ta’uu mala, akka namoota utuu hin qoratamin du’an hammachuu hin malleen – fkn. manatti, iddoo yaalaman keessatti, kkf.
በጣልያን ያለው ከፊል ውሂብ በአለም አቀፍ ወረርሽኙ ወቅት የነበረው እላፊ የሞት ቁጥር ከCOVID ሞት ይፋዊ ቁጥር ከ 4-5 እጥፍ እንደሚበልጥ ደርሶበታል።
Odeeffannoon hin qulqulloofne Xaaliyaanii akka argatetti du’i guddaan yeroo weeraraa du’a dhaabbataa COVID harka 4-5x’n caale.
የዩ.ኤስ የበሽታ ቁጥጥር እና መከላከል ማዕከላት (CDC) ቃል አቀባይ "[የተገለፀው የሞት ቁጥር] ዝቅ ተደርጎ መገመቱን እናውቃለን"፣ በዩ.ኤስ እንደዚህ አይነት ከግምት በታች የሆነ ከቁጥር በታች የሆኑ የተዘበራረቁ ሪፖርቶች መግለጫ በወረርሽኙ ወቅት አልፎ አልፎ ይከሰታል፣ ይህም ልክ በ 2009 እንደተከሰተው H1N1 ስዋይን ፍሉ ስርጭት ላይ እንደሆነው አይነት ነው። በውሃን የተረጋገጠው የመጀመሪያ ሞት ኬዝ የተከሰተው እ.ኤ.አ በጥር 9፣ 2020 ነበር።
Dubbi himtuun Giddugala Ittisaa fi Too’annoo dhibee U.S. (CDC) “[hammi du’aa jedhame] tilmaama gadi aanaa ta’uu ni beekna”, ibsa gabaasa himamaatiin mirkanaa’e kan U.S.’tti lakkoofa gadi bu’aa ta’e kan akka tilmaama gadi aanaa yeroo hunda weerara keessatti muudatu, kan akka weerara infuluweenzaa iswaayin H1N1 bara 2009. Duuti jalqabaa kan mirkanaa’e Wuhaanitti Amajjii 9, 2020.
የመጀመሪያው ሞት ከዋናው ምድር ቻይና የተፈጠረው ፊሊፒንስ ውስጥ በ 1 ፌብሩዋሪይ ነው፣ የመጀመሪያው ሞት ከኤዢያ ውጪ ደግሞ ፈረንሳይ ውስጥ ፌብሩዋሪ 14 ላይ ነው።
Lafa Chaayinaan alatti duuti jalqabaa Filiippinsi keessatti Muddee gaafa 1, kan mullatee fi duuti jalqabaa Eeshiyaan alattii immoo Muddee gaafa 14, Faransaayi keessatti ture.
ልክ ጥር 28 ላይ ከቻይና ዉጪ በኢራን፣ ደቡብ ኮሪያ እና ጣሊያን ዉስጥ ብዙ ሞት ተመዝግቧል።
Guraandhala gaafa 28, lafa Chaayinaan alatti du’aatiin daarzaana caalu Iraan, Kooriyaa Kibbaa fi Xaaliyaanii tokkoon tokkoo isaanii keessaatti galmaa’eera.
ማርች 13 ላይ፣ በእያንዳንዱ አህጉር ከአንታርቲካ በስተቀር፣ ከአርባ በላይ ሀገሮች እና ግዛቶች ሞት እንዳለ ተናግረዋል። የሞቱን መጠን ለመለካት የተለያዩ እርምጃዎች በጋራ ተወስደዋል።
Bitootessa 13, biyyoonnii fi daangaaleen afurtamaa ol Antaarkitikaan alatti ariilee hundarratti argaman du’a gabaasan. Tarkaanfileen hedduu haamilee baay’isuuf fayyadamaman.
እነዚህ ቁጥሮች በአከባቢ ይለያያሉ፤ ከግዜ በዋል ግን በሚደራገዉ የምርመራ ብዛት፣ በጤና አገልጊሎት ጥራት፣ በህኪምና አመራጮች፣ ወረርሽኙ ከተነሳ ጀምሮ ባለዉ ጊዜ እና የህዝብ በሃሪያት የሆኑ እንደ እድሜ፣ ፆታ እና አጠቃላይ ጤና ባሉ ነገሮች ጫና ይደረግበታል። የሞት እና ኬዝ ሬሽዮ የሚያሳያዉ በተወሰና ግዜ ገደብ ዉስጥ የሞት ቁጥርን ለተያዙት ቁጥር ማካፋል ነዉ።
Lakkoofsonni kunniin naannoon fi yeroo dhaan jijjiiramu, akkasumas qabiyyee qorannoo, qulqullina sirna kunuunsa fayyaa, filannoowwan wal’aansaa, yeroo erga jalqabbii dhukkubaa jalqabaa irraa kaasee, fi amaloota uummataa kanneen akka umurii, saala, fi fayyaa waliigalaatiin dhiibbaan irra gaha. Reeshoon du’aa-gara-dhimmaa lakkoofsa du’aa hiruu yeroo kenname gidduutti lakkoofsa dhimmoota qoratamanii calaqqisiisa.
በጆንስ ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ ስታትስቲክስ መሰረት፣ እ.ኤ.አ እስከ ሚያዝያ 10፣ 2020 ድረስ ያለው የአለም አቀፍ ኬዝ-ያለው ሞት መጠን 6.0% (97,039/1,617,204) ነው።
Odeeffannoo Yuunivarsiitii Joon Hoopkiinsi irratti hundaa’uun duu’I addunyaa hammi du’a-dhukkubsataa 6.0% (97,039/1,617,204) akka Ebla 10, 2020’tti.
ቁጥሩ በየክልሉ ይለያያል።
Lakkoofsichi naannoon gargari.
በቻይና፣ በኬዝ-ያለው-ሞት መጠን ከ 17.3% (እ.ኤ.አ ከጥር 1-10፣ 2020 ጀምሮ የበሽታ ምልክት ለታየባቸው) ወደ 0.7% (እ.ኤ.አ ከየካቲት 1፣ 2020 በኋላ የበሽታ ምልክት ለታየባቸው) ቀንሷል። ሌሎች እርምጃዎች የሚያካትቱት የኬዝ ሞት መጠን (CFR) የሚያካትቱ ሲሆን፣ ተመርምረው የነበሩ በበሽታው ህይወታቸው ያለፈ ሰዎች ብዛትን በመቶኛ የሚያሳይ ነው፣ እናም የኢንፌክሽን ሞት መጠን (IFR) ደግሞ በበሽታው ህይወታቸው ያለፈ የተጠቂዎች (የተመረመሩ እና ያልተመረመሩ) ሰዎችን ብዛትን በመቶኛ የሚያሳይ ነው።
Chaayinaa keessatti tilmaamni reeshiyoo du’aatii-irraa-ta’ii 17.3% (warreen mallattoon agarsiisuu jalqabniif Amajjii 1-10 2020 tti) irraa 0.7% ( warreen Guraandhala 1 2020 irraa kaasanii mallattoo agarsiisuu jalqabaniif) tti gadi bu’eera. Safartuuleen biroon hamma du’aatii ta’ii (CFR), kan dhibbeentaa namoota qoratamanii dhukkubichaan immoo du’anii ibsuu, fi hamma du’aatii hubamiinsaa (IFR), kan dhibbeentaa namoota hubamanii (qoratamanii ykn utuu hin qoratamiin) dhibechaan du’anii ibsudha.
እነዚህ አኃዛዊ መረጃዎች በጊዜ የተገደቡ አይደሉም፤ እናም በአንድ የተወሰነ የጉዳይ ሂደት አማካይነት አንድ የተወሰነ ህዝብ በበሽታው ከተያዙ ይከተላሉ።
Istaatistiksiin kun yeroon kan daanga’uu miti akkasumas dhukkuba karaa murtoo dhukkubsataa irraa ummata murtaa’an hordofa.
በርካታ ምሁራን እነዚህን ቁጥሮች ለተወሰኑ የህዝብ ብዛቶች ለማስላት ሞክረዋል።
Hayyoonni hedduun uummattoota murtaa’aniif lakkoofsota kunniin shallaguuf yaalaniiru.
የኦክስፎርድ ዩንቨርሲቲ ማስረጃን መሰረት ያደረገው የጤና ማእከል በዚህ ወረርሽኝ ምክንያት የሚከሰተው ሞት ከ 0.1% እስከ 0.39% ሊሆን እንደሚችል ገምቷል።
Yunivarsiitiin Oxford Wiirtuu Dawaa Ragaa Irratti Hundaa’e (University of Oxford's Centre for Evidence-Based Medicine) hamma du’aa dhukkubichaan hubamuun geessise guutummaa weerara addunyaawaa sanaaf 0.1% fi 0.39% gidduu akka ta’u tilmaama.
ለዚህ ሬንጅ ከፊተኛ ግምት መጀመሪያ በጀርመን የ COVID-19 የተደረጋ ምርመራ እና በ CFR ግምት ላይ ያተደረጋ ስታትስቲካዊ ጥናት ጋር የሚሄድ ነዉ።
Tilmaamni gubbaa kan hamma kanaa kan qorannaa irra keessoo jalqabaa COVID-19 Jarman keessatti, fi qo’annoo Istaatistiksii dhiibbaa qorannoo tilmaama CFR irrattii wajjiin wal fakkaataadha.
WHO እንዳሳወቀዉ ወረርሽኙ መቆጣጣር የሚቻል ነዉ።
WHO’n weerarri addunyaawaa kun to’atamuu akka danda’u ibsa.
ወረርሽኙ ከፍተኛ ደረጃ ላይ የሚደርስበትን እና ለምን ያህል ጊዜ እንደሚቆይ እርግጠኛ ሆኖ መናገር አስቸጋሪ ከመሆኑ ባሻገር ከቦታ ቦታ ሊለያይ ይችላል።
Fiixee fi yeroon murteessaan weeraraa kan hin eeggamnee fi kallattiidhaan garaagarummaa qabaachuu mala.
የፔን ሰቴት ዩኒvርሲቲዋ ማርሴጅ ፔን እነዳለችዉ “ሳይታይ ይቆይና የኢንፌክሽን ወረርሽኝ ተመሳሳይ ሆኖ ይቆያል። ከዛ በበሽታዉ ከተያዙት ዉስጥ ሲጠፈ እየቀነሰ ይሄዳል።”
Maciej Boni’n Yunivarisiitii Mootummaa Penn akka ibsetti, "Utuu hin mirkanaa’in hafe, jalqabbiiwwan dhukkubaa salphaatti daddarban addatti dheerina yeroo guddinaa booda yeroo jijjiirama xiqqoo qabu fi isa booda baattoowwan jiran yeroo dhumanitti gadi bu’uu jalqabu.
ነገር ግን ይህ መቼ እዉን አንደሚሆን አሁን ላይ ሆኖ መገመት የማይሆን ነዉ”።
Garuu kun yoom akka ta’uu danda’u ammatti tilmaamni hiika qabeessa kaa’uun hin danda’amu.
የቻይና መንግስት ከፍተኛ የህክምና አማካሪ የሆኑት ዝሆንግ ናንሻን የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት የሚወሰዱ እርምጃዎች በተመለከተ የአለም ጤና ድርጅትን ምክር ለመከተል ሁሉም ሃገራት የሚንቀሳቀሹ ከሆነ "በሰኔ ሊያቆም ይችላል" ሲሉ ይሞግታሉ።
Gorsaan fayyaa olaanaan mootummaa Chaayinaa Zhong Nanshan biyyoonni hundi tarkaanfilee tatamsa’ina vaayirasichaa dhaaban irratti gorsa Dhabbata Fayyaa Addunyaa hordofuuf yoo qindaa’an “waxabajjii dhaabbachuu danda’a” jechuun akeekkachiisan.
በመጋቢት 17፣ ከለንደን የንፅሃና እና የትሮፒካል ህክምና አዳም ኩቻርስኪ SARS-CoV-2 "ለአመት አሊያም ለሁለት አመት ያህል ተደጋጋሚ ይታያል" ብለው ተናግረዋል።
Bitootessa 17, Aadam Kuuchariskiin mana barumsa qulqullinaa fi qoricha Landan akka himanitti SARS-CoV-2 “yoo xiqqaate waggaa tokko yookaan lamaaf marmaaruuf deema.”
በ Neil Ferguson በሚመራው እንደ የኢምፔሪያል ኮሌጅ ጥናት ከሆነ፣ የአካል መራራቅ እና ሌሎች እርምጃዎች ክትባት እስኪገኝ ድረስ (ምናልባት 18 ወራቶች ወይም ከዛ በላይ)"ያስፈልጋሉ።
Akka qorannoo Kolleejjii Impeeriyaaliitti Neel Farguusan taasisaniitti, addaan fageenyi qaamaa fi tarkaanfileen biroo kan barbaachisaniif “hanga talaalliin hojiirra oolutti (ji’oota 18 yookaan achii ol)”.
William Schaffner ከ Vanderbilt University “ይህ ኮሮናቫይረስ በቀላሉ ሊተላለፍ የሚችል በመሆኑ ሙሉ በሙሉ ይጠፋል ለማለት ያስቸግራል” እና በየዓመቱ ተመልሶ ሊመጣ እና ወደ ወቅታዊ በሽታ ሊለወጥ ይችላል ብዬ አስባለሁ" ብለው ተናግሯል።
Wiiliyaam Iskaafiner’n Yuunivarsiitii Vaanderbiil kan ibsan “akka ni yaadutti vaayirasii koroonaa kana nan shakka – sababni isaas suuta daddarba – guutumatti ni dhabama” akkasumas “gara dhukkuba waqtiitti jijjiiramuu mala, kan bara hunda deddeebi’u”.
የመመለሱ ጉዳት የሚወሰነዉ በጋራ በሚደረግ እሚዩኒቲና በዲኤንኤ ለውጥ መሰረት ነዉ።
Faalamni duubdeebii dheerachuu jijjjiiramaa fi hoomaa madiinummaa irratti hundaa’a.
የCOVID-19 በሽታ ምልክቶች በአንፃሩ ልዩ-ያልሆነ እና የተጠቁ ሰዎች የበሽታ ምልክት የማይታይባቸው ሊሆኑ ይችላሉ።
Mallattooleen COVID-19 kan waliigalaa ta’uu danda’u akkasumas namoonni dhukkubaan qabaman mallattoo agarsiisuu dhabuu malu.
ሁለት የተለመዱ ምልክቶች ትኩሳት (88%) እና ደረቅ ሳል ናቸው (68%)።
Mallattooleen heddumminaan mullatan lamaan ho’iinsa qaamaa (88%) fi qufaa gogaa (68%) dha.
አነስተኛ የተለመዱ ምልክቶች ድካም፣ የመተንፈሻ አካላት ፈሳሽ መፈጠር (አክታ)፣ የማሽተት ስሜት ማጣት፣ የትንፋሽ ማጠር፣ የጡንቻ እና መጋጠሚያ ህመም፣ የጉሮሮ መቁሰል፣ ራስ ምታት፣ መንቀጥቀጥ፣ ማስመለስ፣ ደም የተቀላቀለበት አጣዳፊ ሳል፣ ተቅማጥ ወይም የቆዳ መበለዝን ያካትታሉ። የአለም ጤና ድርጅት ከስድስት ሰዎች ውስጥ በግምት አንዱ በጠና ሊታመም እና ለመተንፈስ ሊቸገር እንደሚችል ገልጿል።
Mallattooleen dhaabbii sasalphoon dadhabbii, hancufa baay’achuu (phlegm), miira fuunfachuu dhabuu, harganuu dadhabuu, dhukkubbii irree fi walitti galoo, madaa’uu kokkee, bowuu mataa, qorra, hoqqisuu, dhiiga tufuu, baasaa, yookaan bulaa’uu gogaa. Tilmaamaan namoota jaha keessaa tokko hammeenyaan akka dhukkubsatuu fi rakkinni hargansuu akka muudatu Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) lafa kaa’e.
የአሜሪካ የበሽታ ቁጥጥር እና መከላከል ማዕከላት (ሲዲሲ) የድንገተኛ ምልክቶች የሚባሉትን እንደ ለመተንፈስ መቸገር፣ የማያቆም የደረት ህመም ወይም ጫና፣ ድንገተኛ ውዝግብ፣ ለመራመድ መቸገር፣ እና የፊት ወይም ከንፈር መበለዝ ዘርዝሯል፤ እነዚህ ምልክቶች ከታዩ በአፋጣኝ የህክምና ትኩረት ማግኘት ይመከራል። ተጨማሪ የበሽታ መስፋፋት ወደ ከፋ ሳንባ ምች፣ ከባድ የመተንፈሻ አካላት ጫና ችግር፣ መበስበስ፣ የመበከል ሁኔታ እና ሞት ያስከትላል።
Giddu-galli Ittisaa fi Qorannoo Dhibee U.S. (CDC)’n mallattooleen hatattamaa harganuuf rakkachuu, dhukkubbiin ykn dhiibbaan laphee jabaachuu, diphina tasaa, dammaquuf rakkachuu, fi fuulli ykn hidhiin addaachuu faati jechuun tarreesseera; mallattooleen kunneen jiru taanaan hordoffiin meedikaalaa hatattamaa ni gorfama. Dhukkubichi kana caala guddachuun, niimooniyaa hamaa, dhiphachuu sirna hargansuu hamaa, ciniinnaa, naasuu ciniinaa fi du’aa hordofsiisuu danda’a.
በበሽታው ከተያዙ አንዳንዶቹ ምናልባት ምንም ምልክት የላቸውም፣ ምንም የክሊኒካል ምልክቶች የሌላቸው ነገር ግን የምርመራው ውጤት የተረጋገጠ ኢንፌክሽን የሚያሳይ፣ ከተረጋገጠ ኢንፌክትድ ሰዎች ጋር ግንኙነት ያላቸው ሰዎች ኢንፌክሽኑ እንዲጠፋ በቅርበት ክትትል ሊደረግላቸው እና ሊመረመሩ እንደሚገባ እንዲመከሩ ተመራማሪዎች ሀሳብ ሰጥተዋል።
Namoonni hubaman muraasni mallattoo agarsiisuu dhiisuu, mallattoowwan kilinikaalaa qabaachuu dhiisuu malu garuu bu’aan qorannoo hubamuu isaanii ni mirkaneessu, kanaafuu warreen namoota hubamuun isaanii mirkanaa’e waliin tuttuqqii kallattii qaban itti dhiyeenyaan hordofamuu fi qorachuudhaan hubamiinsi akka to’atamuu qabuqorattoonni ni dubbatu.
ቻይኖች የምልክት አልባነት ንጽጽርን ከጥቂት እስከ 44% ድረስ ገምተውታል።
ChaayinaanhHammi mallattoo maleeyyii muraasaa hanga %44 akka ta’u tilmaamte.
የተለመደው የመራቢያ ጊዜ (በኢንፌክሽኑ እና ምልክቱ በሚታይበት መካከል ያለው ጊዜ) ከ አንድ እስከ 14 ቀኖች ክልል ውስጥ ነው፣ አብዛኛውን ጊዜ አምስት ቀናት ነው። እርግጠኛ ያለመሆን ምሳሌ፣ ከ COVID-19 ጋር ያሉ የሰዎች ክፍልፋይ ግምት የማሽተት ስሜታቸውን ያጡት በመጀመሪያ 30% ሲሆን እና በኋላም ደግሞ ወደ 15% ቀነሰ።
Dheerinni yeroo mallattoon itti mul’atuu baratamaan (yeroo hubamuu fi jalqabuu mallattoo gidduu jiru) guyyoota tokkoo hanga 14 ti; caalaatti baratamaan guyyoota shani. Akka fakkeenya haala hin beekamneetti, tilmaami firaakshinii namoota COVID-19 waliinii kan miira fuunfachuu isaanii dhaban jalqabatti 30% isa booda 15% tti gadi bu’e.
ቫይረሱ እንዴት እንደሚተላላፍ የተወሰኑ ዝርዘሮች ገና ወደ ፊት የሚገለፅ ነዉ የሚሆነዉ።
Odeeffannoowwan gadi fagoon waa’ee tatamsa’ina dhukkubichaa ammas adeemsarra jiru.
በሽታው በዋናነት ቅርብ በሆነ ግንኙነት እና በማሳል፣ ማስነጠስ፣ ወይም ማውራት ወቅት በሚፈጠሩ ትናንሽ ጠብታዎች ይተላለፋል፣ የቅርብ ግንኙነት ከ 1-2 ሜትር (ከ 3 እስከ 6 ጫማ) መሆን ነው።
Dhukkubichi sadarkaa jalqabaatti tuttuqqii walitti dhiyeenyaatiin fi copha xixiqoo wayita qufaa, haxxissoo fi haasaatiin akka daddarbu amanama; tuttuqqiin walitti dhiyeenyaa meetira 1 hanga 2 (faana 3 hanga 6).
ጥናቶች ያልተሸፈነ ሳል ከ 4.5 ሜትሮች (15 ጫማ) እስከ 8.2 ሜትሮች (27 ጫማ) ድረስ የሚጓዙ እርጥበቶችን ሊፈጥር እንደሚችል ማወቅ ችለዋል።
Qufa’uun hin haguugamne copha meetira 4.5 (faana 15) hanga meetira 8.2 (faana 27) deemuu danda’u akka hordofsiisu qo’annoon argatee jira.
ቫይረሱ በንግግር ወቅት ሊፈጠሩ በሚችሉ ጠብታዎች ሊተላለፍ እንደሚችል እና እነዚህም ጠብታዎች አየር ላይ ለረጅም ጊዜ ሊቆይ እንደሚችሉ አንዳንዶች ይደመድማሉ። የመተንፈሻ አካላት ጠብታዎች ማውራትን ጨምሮ በአተነፋፈስ ወቅትም ሊፈጠሩ ይችላሉ፣ ሆኖም ቫይረሱ በአጠቃላይ አየር ወለድ አይደለም።
Muraasni immoo vaayiresichi copha xixinnoo yeroo dubbannu uumaman, kan qilleensa keessa yeroo dheeraaf turuu danda’aniin daddarbuu ni jechuun yaada ni dhiyeessu. Cophni sirna hargansuu wayita harganutti, yemmuu dubbannu dabalatee uumamuu ni danda’a, ta’us vaayiresichi qilleensaan kan daddarbu miti.
በአቅራቢያ ባሉ ሰዎች አፎች ወይም አፍንጫዎች ላይ ሊያርፉ ወይም ወደ ሳንባዎች ሊሳቡ የሚችሉ ይሆናል።
Coccobni kunniin afaan ykn funyaan namoota bira jiranii keessa bu’uu ykn somba isaaniillee seenuu ni danda’u.
የካርስዮፑልሞነሪ ማገገም (CPR) የመተንፈሻ አካል ቀዶ በአያር ለሚተላለፉ በሽታዎች ሊያጋልጥ ይችላል።
Adeemsawwan meedikaalaa muraasni akka ujummoo qaama namaatti galchuun akka harganan gargaaruu fi harkaan dha’annaa laphee kakaasuun, wantoonni sirni hargansuu gadlakkisu akka huurra’an kan taasisuu fi kunimmoo tatamsa’ina qilleensaaniitiif sababa ni ta’a.
የሆነ ሰው የተበከለ ወለል ይህም ቆዳ ጨምሮ ከነኩ በኋላ አይናቸውን፣ አፍንጫቸውን ወይም አፋቸውን ሲነኩም ሊሰራጭ ይችላል።
Yemmuu namni tokko gogaa dabalatee dirra faalame tuquu fi achiitii ija, funyaan ykn afaan isaanii tuqan tatamsa’uus ni mala.
በሰገራ አማካይነት ሊተላለፍ ይችላል የሚባለው ስጋት ቢኖርም፣ ይህ ስጋት የመከሰት እድሉ በጣም አነስተኛ ነው።
Yaaddoowwan utuma jiranii inni bobbaawwaniin faffaca’uu mala, balaan kun gad aanaa jedhamee amanama.
የቻይና መንግስት SARS-CoV-2 አማካነት በአፍ መተላለፉን አስተባብሏል። ቫይረሱ ምልከቱ ታይቶ በመጀመሪያ ሦስት ቀናት በጣም ይተላለፋል ምንም እንኳ ምልክት ሳታይ እና በሽተዉ ከታያ በዋላ መሰራጨት ብችልም ማላት ነዉ።
Mootummaan Chaayinaa daddarbiinsa karaa sagaraa fi afaanii SAR-CoV-2 haaleera. Vaayiresichi mallattoon mullachuu jalqabee guyyoota sadii keessatti daddarbiini isaa guddaadha, ta’us tatamsa’inni isaa mallattooleen duraa fi sadarkaalee boodaa dhukkubichaarrattis jiraachuu mala.
ሰዎች ምልክት ማሳየት ከመጀመራቸው ሶስት ቀናት በፊት በሽታው እንዳለባቸው የሚያሳይ ማረጋገጫ የተገኘባቸው ሲሆን ይህም ምልክት ከማሳየት በፊት በሽታው ሊታለፍ እንደሚችል አሳይቷል።
Namoonni mallattoon osoo irratti hin mul’atin guyyaa sadi dura qaratamanii poozatiivii ta’an osoo mallattoo muldhisuu hin eegalin daddabarsuu akka danda’an akeekama.
በለቦራቶሪ የተረጋገጠ በጣም ጥቂት የበሽተዉ ስርጭት ዘገባ ነበር፣ ነገር ግን በተመሳሰይ ሁኔታ በሌሎች ሀገራት ኒኪኪ የለቸዉ ስመረመሩ ተመሳሳይ ስርጭት ተገኝቷል።
Gabaasota laaboraatorii xiqqoo qofaatu dhimmooti mallattoo malee jiraachuu mirkaneessan, garuu daddarbiinsi mallattoo malee biyyoota muraasaan yeroo qorannoowwan quunnamtii faana dhahuu adda baafaman.
የአውሮፓ የበሽታ መከላከል እና መቆጣጠር ማዕከል (ECDC) በሽታው እንዴት በቀላሉ እንደተሰራጨ፣ አንድ ግለሰብ ከሁለት እስከ ሶስት ግለሰቦች በሽታውን እንደሚያስተላለፍ ሙሉ በሙሉ ግልፅ እንዳልሆነ አሳውቀዋል። ቫይረሱ በወለሎች ላይ ከሰዓታት እስከ ቀናት ድረስ ሊቆይ ይችላል።
Giddu-galli Ittisaa fi To’annoo Dhibee Europe (ECDC)’n wayita akkamitti dhibechi salphaatti akka tatamsa’u guutummaatti ifa hin taanetti, namni tokko akka waliigalaatti kanbiroo lamaa haga sadii huba. Vaayiresichi saatiiwwanii haga guyyootaatti dirrootarra ni jiraata.
በተለይ በፕላስቲክ (polypropylene) እና 304 የማይዝግ ብረት ላይ ቫይረሱ እስከ ሶስት ቀናት፣ በኮፐር ላይ እስከ አራት ሰዓታት ሊቆይ ይችላል።
Addatti vaayiresichi pilaastikii (polypropylene) irratti hanga guyyoota sadiitti, sibiilota hindoofne 304 irraatti, kaardiboordii irratti guyyaa tokko, fi koopperii irratti hanga saatii afuriitti argamuu akka danda’uu bira ga’ameera.
ነገር ግን ይሄ አንደ እርጥበት እና ቴምፕሬቸር ላይ ተንተርሶ ይለያያል። የቤት እንስሳትና ሌሎች አንስሳትም COVID-19 ፖዘቲቭ ሆነው ተገኝተዋል።
Kun haa ta’uyyuu malee jiidhinsaa fi tempireechara irratti hundaa’uun ni jijjiirama. Bineeldonni nama faana oolanii fi kanbiroon COVID-19 f qoratamanii poosetiiva ta’aniiru.
እንስሳት ቫይረሱን ወደ ሰዎች ማስተላለፍ ይችሉ እንደሆነ የሚያረጋግጥ ማስረጃ የለም፣ ቢሆንም የብሪትሽ ባለስልጣናት፣ ልክ የበሽታው የተጠቃ ሰው የነካውን ወለል ከነኩ በኋላ እንደሚደረገው ከእንስሳት ጋር ከተነካኩ በኋላ እጆቻቸው እንዲታጠቡ ይመክራሉ።
Bineeldonni vaayiresicha namootatti akka dabarsan ragaan hin jiru, ta’us aanga’oonni Biriitish akkuma dirroota biroo namoonni hubaman tuquu malan tuqneen boodaa, bineeldota erga tuqneen booda harka ofii akka dhiqannu gorsu.
ኮሮናቫይረስ 2 (SARS-CoV-2) የመተንፈሻ አካላት ከባድ በሽታ የኖቭል ቫይረስ ሲሆን፣ በዉሃን ውስጥ ከባድ የመተንፈሻ አካላት ህመም ኬዞች ምድብ ጋር የተገናኘ የሳንባ ምች ካለባቸው ሶስት ሰዎች ላይ መጀመሪያ የተለየ ነው።
Vaayirasiin koroonaa mallattoo sirna hargansuu hamaa 2 (SARS-CoV-2) vaayirasii novel dha, jalqaba kan argame namoota sadii kanneen niimooniyaan qabamanii fi garee dhukkubsataa sirna hargansuu olaanaa Wuhaan wajjiiin walqunnamtii qaban irraati.
የኖቭል ሳርስ-ኮቭ-2 ቫይረስ ሁሉም ባህሪያት በተዛማጅ ኮሮናቫይረስ ጋር ተፈጥሮ ውስጥ ይከሰታሉ። ከሰዎች አካል ውጭ፣ ቫይረሱ በቤት ውስጥ ሳሙና ይገደላል፣ ምክንያቱም ሳሙና የቫይረሱን መከላከያ ሽፋን ያስወግዳል። ሳርስ-ኮቭ-2 ከዋናው ሳርስ-ኮቭ ጋር በቅርበት ይዛመዳል።
Amaloonni vaayirasii SARS-CoV-2 haaraan vaayirasii koroonaa isatti dhihaatan keessatti ni argamu. Qaama namaatiin alatti, vaayirasichi saamunaa manatti argamuun du’e, kan haguugduu isaa bulbulu. SARS-CoV-2 isa jalqabaa SARS-CoV wajjiin walitti dhihaata.
ዞኖትክ መነሻ እንዳለዉ ነዉ የሚታሰበዉ።
Bu’uura zoonoozikii akka qabu yaadama.
የጄኔትክ ምርመራ እንደሚያሳየዉ ኮሮኖቫይረስ በጄኔትክ ከጂነስ ቤታኮሮኖቫይረስ፣ ንዑስ ጂነስ ሰርቤኮቫይረስ (lineage B) ከሌሎች ከሌልት ዋፍ የተገኙ ሁለት ስትሬኖች ጋር ይመደባል።
Xiinxalli hidda sanyii, koronaavaayiresiin hiddaan kilaastera giinesii Beettaakoronaavaayiresii, sabgiinesii Saarbeekoovaayiresii (toora B) keessa, qacceewwan simbira halkaniirraa dhufan lamaan waliin akka ta’an mulliseera.
በሁሉም ጄኖም ደረጃ ከሌላ የሌሊት ወፍ ኮሮኖቫይረስ ናሙና (BatCov RaTG13) በ 96% ይመሳሰላል።
Guutummaa jenoomii sadarkaa eddattoowwan vaayirasii koroonaa simbira halkanii ((BatCov RaTG13) kan biraa waliin inni 96% kan wal fakkaatu.
እ.ኤ.አ የካቲት 2020፣ የቻይና ተመራማሪዎች በፓንጎሊኖች እና በሰዎች ቫይረሶች መካከል ካሉት የጄኖም ቅደም ተከተሎች በአንዳንድ ክፍሎች ውስጥ የአንድ አሚኖ አሲድ ልዩነት ብቻ መኖሩን ደርሰውበታል።
Gurraandhala 2020, kutaa muraasa tartiiba jiinii vaayirasii paangoliinii fi kan dhala namaa gidduu garaagarummaa amiinoo aasidii tokko qoft akka jiru qorattoonni Chaayinaa argatan.
እስካሁን ያለው መላ-ጂኖም ንፅፅር በፓንጎሊን ኮሮናቫይረስ እና SARS-CoV-2 መካከል ወደ 92% የዘረ-መል ማቴሪያል እንደሚጋሩ ደርሶበታል፣ ይህም ፓንጎሊኖች መካከለኛ ተሸካሚ መሆናቸውን ለማረጋገጥ በቂ ነው።
Walbira qabni jiinii-waliigalaa vaayirasii paangoliinii fi SARS-CoV-2 gidduu jiru %92 ta’ee argame, kunis paangoliiniin mandhee yeroo akka ta’e mirkaneessuuf ni hanqata.
በቫይረሱ የሚመጣ ኢንፌክሽን በምልክቶቹ መሰረት ሊታከም የሚችል ሲሆን፣ ነገር ግን ማረጋገጫ የሚሆነው በሪቨርስ ትራንስክሪፕሽን ፖሊመራስ ቼን ሪአክሽን (rRT-PCR) ወይም የ CT ምስሎች ነው።
Dhukkubni vaayirasii mallattoolee isaatiin qoratamuu danda’a, yoo mirkansi isaa suuraa kaasuu reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) infected secretions or CT’tiin ta’es.
PCR ን ከ CT ያወዳደረው ዉሃን ውስጥ የተደረገው ጥናት ያመላከተው CT ከ PCR በላይ የበለጠ ተጋለጭ እንደሆነ ነው፣ ግን ያዉ በመጠኑ ያነሰ ግልፅነት ከሌሎች የሳንባ ነቀርሳዎች እና የበሽታ ሂደቶች ጋር የተመሳሰለ ብዙ የእይታ ባህሪያቱ።
Qorannoon PCR fi CT walbira qabuu Wuhan’tti godhame akka ibsutti CT’n PCR caalaatti dafee deebii kenna, ta’us fakkiiwwan isaa hedduun michiiwwan sombaa fi adeemsota dhukkuboota biraa waliin walirra bu’uudhaan adda bahee mullachuudhaan isaa gadidha.
እስከ መጋቢት 2020 ባለው፣ የአሜሪካ ራዲዮሎጂ ኮሌጅ ሲቲ ለCOVID-19 ምርመራ ለማጣራት ወይም እንደ-መጀመሪያ-መስመር ሙከራ ጥቅም ላይ መዋል እንደሌለበት ይመክራል።
Bitootessa 2020, kolleejjiin Raadiyooloojii Ameerikaa “CT’n sakattii ykn qorannoo sadarkaa duraa COVID-19 ittiin adda baasaan ta’uu akka hin qabne” gorsa.
የአለም ጤና ድርጅት ለ SARS-CoV-2 ጥናት የተላየዩ የ RNA ምርመራ ሂደት የሚሆን መመሪያ በፈረንጆቹ ጥር 17 የመጀመሪያዉን ዕትም አዉጥቷል።
Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO)’n SARS-CoV-2’dhaaf akkaataa qorannaa RNA maxxanse, yeroo jalqabaatiif Amajjii 17.
ሙከራዉ በእውነተኛ-ጊዜ ተቃራኒ ግልባጭ ፖሊሜሬዝ ሰንሰለት ምላሽን ይጠቀማል (rRT-PCR)።
Qorannoon kun kan dafee of haaressu ‘reverse transcription polymerase chain reaction’ (rRT-PCR) dha kaninni fayyadamu.
ምርመረዉ በመተንፈሻ አካል ወይም የደም ናሙና ላይ ሊሰራ ይችላል።
Qorannichi sumuuda dhiigaa yookaan qaama hargansuutiin godhamu danda’a.
ውጤቱ ባጠቃላይ ከጥቂት ሰዓታት እስከ አንድ ቀን ድረስ ይገኛል።
Bu’aaleen qorannoo waliigalatti saatiiwwan muraasaa hanga guyyootaa keessatti ifa ta’u.
በአጠቃላይ ምርመራው የሚደረገው የአፍንጫን የውስጥ ክፍል በመጥረግ ሲሆን የጉሮሮ መጥረግ ናሙናም ሊወሰድ ይችላል። ብዙ ቤተ-ሙከራዎች እና ድርጅቶች ሰሮሎጂካል ምርመራዎችን እያዘጋጁ ይገኛሉ፣ እነዚህም አንቲቦዲዎችን የሚለዩ ናቸው።
Walumaagalatti qorannoon kun fudhannaan kokkee jiraatus fudhannaa funyaanii irratti gaggeeffama. Dhaabbilee fi laaboraatooriiwwan hedduun qorannoo seerolojii, kan antiiboodii adda baasu ijaaraa jiru.
ከ ኤፕሪል 6፣ 2020 ጀምሮ፣ ከእነዚህ ውስጥ አንዳቸውም በስፋት ጥቅም ላይ እንዲውል የጸደቀ በበቂ ሁኔታ ትክክለኛነቱ አልተረጋገጠም።
Haga Eebla 6, 2020 tti tokkoon kanaallee haala ga’aaa ta’een sirriitti itti fayyadama bal’aatiif raggaasifamuuf hin mirkanoofne.
በአሜሪካ ውስጥ በሴልክስ የተገነባው የሲሮሎጂካል ሙከራ ለድንገተኛ አገልግሎት በተረጋገጡ ላቦራቶሪዎች ብቻ ጸድቋል።
US keessatti qorannoon seeroologikaalaa Cellex’n qophaa’e, wallaansa hatattamaaf laaboraatoriiwwan waraqaa ragaa qaban qofaan faayidaarra akka ooluuf mirkanaa’eera.
ራዲዮግራፎች እና ስሌት የሚሰራ ቶሞግራፊ (CT) እና ምልክት ያለባቸው ሰዎች ላይ ያለው ባህሪ አንድ አይነት ቅርጽ የሌላቸው የተፈጨ ብርጭቆን የሚያካትትና የሌሉ በጎድን እና ሳምባ መካከል ያለ ፈሳሽ ናቸው።
Amaloonni fakkii adda isaan baasanii radiyoograafiirraa fi ‘computed tomography’ (CT) n namoota mallattoo agarsiisanii arguuf rakkachuu fi dhabiinsa dhangala’aa pleural dabalata.
የጣሊያን ራዲዮሎጂ ማህበረሰብ አለም አቀፍ ኦንላይን የምስል ዳታቤዝን እየሰራ ሲሆን የተረጋገጡ ክስተቶችን የሚያሳይ ነው።
Hawaasni Raadiyooloojikaalii Xaaliyaanii ta’iilee mirkanaa’aniif daataabeezii toora interneetaa fakkiiwwan argamanii kan addunyaalessaa walitti makaa jiru.
እንደ አድኖቫይረስ ካሉ ሌሎች ኢንፌክሽኖች መደራረብ ምክንያት፣ በ PCR ያልተረጋገጠ ምስል COVID-19 ን ለመለየት ውስንነቱ የተገደበ ነው።
Dhibeewwan biroo akka adenovaayiresii wajjiin walirra bu’uu isaatiin, COVID-19 adda baasuu keessatti fakkiin PCR malee fuudhamu dandeetti adda baasuu murtaa’e qaba.
በቻይና ውስጥ አንድ ትልቅ ጥናት የደረት CT ውጤት ከ PCR ጋር አነጻጽሩዋል እናም ምንም እንኳን ምስል ለበሽታው አነስተኛ የተለየ ቢያሳይም፣ ፈጣን እና የበለጠ ጥንቃቄ የተሞላበት፣ ወረርሽኝ በሚከሰትባቸው እንደ የማጣሪያ መሳሪያ አድርጎ ከግምት ውስጥ አስገብቶታል።
Qorannoon guddaan Chaayinaa firii chest CT PCR wajjiin wal madaalchisan akkasumas fakkiin ibsuun dhibeef addatti xiqqaa akka ta’e ibse, naannawa weeraraa keessatti akka meeshaa qorannootti ilaalcha isaa dhiheessuun saffisaa fi baay’ee miirawaadha.
አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (ሰው ሰራሽ አስተውሎት) -ተኮር ትስስራዊ ኒውራል ኔትዎርኮች የቫይረሱ የሚታዩ ይዘቶችን በራዲዮግራፎች እና ሲቲ ለማግኘት ተሰርተዋል።
Gahumsa nam-tolchee neetworkota convolutional neural irratti hundaa’an amaloota boca vaayirasichaa raadiyoogiraafii fi CT lachuu waliin adda baasuuf dagaagfamaniiru.
አጠቃላይ ጥሩ ንፅህና ማስጠበቅ፣ እጆችን መታጠብ፣ ባልታጠቡ እጆች አይኖችን፣ አፍንጫን ወይም አፍን ከመንካት መቆጠብ እና በሶፍት ላይ ማሳል እና ማስነጠስ እናም ሶፍቱን በቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ በቀጥታ መጣል ጨምሮ የበሽታውን መተላለፍ የሚረዱ ስልቶች።
Tarsiimoowwan daddarbiinsa dhukkubichaa ittiin ittisan kaninni dabalatu guutummaa qulqullina dhuunfaa gaariitti eeggachuu, harka dhiqachuu, harka hin dhiqamneen ija, funyaanii fi afaan tuquu dhiisuu, fi herbeetti qufa’uu ykn haxxiffachuu fi herbichammoo kuusaa xuraa’awwanii keessa kallattiidhaan buusuu.
ቀድሞውኑ የተጠቁ ሰዎች ህዝብ ወዳለበት ቦታ ከመሄዳቸው በፊት የሰርጂካል ጭምበል እንዲያደርጉ ይመከራሉ።
Warreen dhibechaa of keessaa qabaachuu danda’an hawaasa keessatti haguuggi wallaansaa akka uffatan gorfamaniiru.
የአካላዊ መራራቅ እርምጃዎችም የበሽታን መተላለፍ ለመከላከል ይመከራሉ። በርካታ መንግስታት ከ እና ወደ ሃገራት ስርጭቱ ወሰተስፋፋባቸው ሃገራት የሚደረጉ ሁሉንም አላስፈላጊ ጉዞዎችን አግደዋል ወይም እንዳይደረጉ መክረዋል።
Tarkaanfiiwwan walirraa fageenya qaamaas daddarbuu ittisuuf ni gorfamu. Mootummoonni baay’een imala gara biyyootaafi iddoowwan jalqabbichaan miidhamanittiifi irraatti barbaachisaa hin taane hunda daangesseera yookaan gorseera.
ሆኖም ግን፣ ቫይረሱ በብዙ የዓለም ክፍሎች ውስጥ በማህበረሰብ ውስጥ ወደ ሚሰራጭበት ደረጃ ደርሷል።
Haa ta’u malee, kutaa addunyaa hedduutti vaayirasichi sadarkaa tatamsa’ina hawaasaa irra ga’ee jira.
ይህ ማለት ቫይረሱ በማህበረሰቡ ውስጥ እየተሰራጨ ነው፤ አንዳንድ የማህበረሰቡ አባላት በበሽታው የት እና እንዴት እንደተያዙ አያውቁም። በበሽታው ሊጋለጥ የሚችለውን ማህበረሰብ የሚነከባከቡ የጤና ተንከባካቢዎች መደበኛና ደረጃዊን የጠበቀ ቅድመ ጥንቃቄ፣ የንክኪ ጥንቃቄ እንዲያደርጉና አይናቸውን እንዲጠብቁ ይመከራሉ። በበሽታው ከተያዘው ሰው ጋር አካላዊ ንክኪ መኖር አለመኖርን መፈተሸ ፣ ማረጋገገጥ ለጤና ባለስልጣናት የበሽታውን ምንጭ ለማወቅ እና በሽታው እንዳይተላለፍ ለመከላከል በጣም ጠቃሚ ዘዴ ነው።
Kana jechuun vaayiresichi hawaasa keessa baballachaa kan jiruu fi miseensonni hawaasaa muraasni immoo akkamittii fi eessaa akka hubaman hin beekan. Dhiyeessitoonni kunuunsa fayyaa nama hubamuu hin oolleef kunuunsa taasisan of eeggannoowwan gulantaa, of eeggannoo tuttuqqii fi eeggannoo ijaa akka fayyadaman ni gorfamu. Faana dha’iinsi tuttuqqii madda dhibechaa akka baranii fi faffaca’iinsa kana caalu ittisuuf abbootii taayitaa fayyaatiif mala bu’a qabeessadha.
በመንግስት በተንቀሳቃሽ ስልኮች የአካባቢ መረጃ ለዚህ አላማ መጠቀም የግለሰባዊ ስጋቶች አስከትሏል፣ Amnesty International እና ከ 100 በላይ ድርጅቶች ጋር በእንደዚህ አይነቱ የስለላ ክትትል ላይ ገደቦቸን የሚሰጥ ጥሪ አቅርበዋል።
Sababa kanaaf mootummaatiin fayyadamni deetaa iddoo bilbiloota harkaa irraa yaaddoowwan iccitii kaaseera, Amnesty International fi dhaabbilee kan biroo 100 ol waliin basaasuu akkasii irratti daangaa akka godhaniif ibsa baasuun.
ብዙ የሞባይል አፕሊኬሽኖች ፊላጎት ላይ በተመረተ ጥቅም ላይ እንድዉል ቀርበዋል፤ በሚያዚያ 7፣ 2020 ብዙ ባለሞያዎች ሲጠብቁ እንደነ ብሉቱዝን በቅርባት በመጠቀም ሌላ ስለክን ማግኘት ነዉ።
Fayyadamooni bilbila harkaa baayyeen tola ooltummaan hojiirra kan oolan ykn kan yaadamanii fi hamma Eebla gaafa 7, 2020 tti gareen ogeeyyii daarzaana caalan furmaatawwan odeeffannoo dhuunfaa waliin deeman kan akka odeeffannoo imalaa fayyadamaa moobaayiloota birootiif kennuuf Bluetooth fayyadamuufaa irratti hojjetaa turan.
ተጠቃሚዎች ለ COVID-19 አዎንታዊ ምርመራ ከተደረገለት ሰው ጋር ተቀራርቦ ቆይተው ከሆነ መልዕክት ይደርሳቸዋል። ኢንፌክሽኖችን እንዴት መከላከል እንደሚቻል የተሳሳቱ አመለካከቶች እየተሰራጩ ነው፣ ለምሳሌ፣ አፍንጫን ማጠብ እና በአፍ ማጽጃ መታጠብ ውጤታማ አይደለም።
Ergasiitii fayyadamtoonni yoo nama COVID-19 irratti argame waliin tuttuqqiirra turan ta’e ergaan ni dhufaaf. Akkamitti hubamuu irraa akka of ittisan irratti hubannoon dogoggoraa naanna’aa jiru; fknf, funyaan cuunfuu fi fooxaan haxaawuunis faayidaa hin qaban.
ብዙ ድርጅቶች ለመፍጠር እየሰሩ ቢሆንም እንኳን ለ COVID-19 የተገኘ ምንም አይነት ክትባት የለም።
Talaalliin COVID-19 hin jiru, dhaabbileen baay’een tokko dagaagsuuf hojjetaa jiranis.
እጅ መታጠብ የበሽታውን ስርጭት ለመቀነስ ይመከራል።
Harka dhiqachuun tatamsa’ina dhukkubichaa ittisuuf ni gorfama.
ቢያንስ ለሃያ ሰከንዶች ያህል ሰዎች እጃቸውን በሳሙና እና በውሃ እንዲያጥቡት CDC ይመክራል፣ በተለይም ወደ መጸዳጃ ቤት ከሄዱ በኋላ ወይም እጆች በግልጽ ሲቆሽሹ፤ ከመብላት በፊት፤ እና አፍንጫን ከነካኩ፣ ካሳሉ፣ ወይም ካስነጠሱ በኋላ።
CDC’n namoonni akka harkoota irra deddeebi’anii saamunaafi bishaaniin yoo xinnaate sekondiiwwan digdamaaf dhiqatan gorsa, keessattuu erga mana fincaanii deemanii booda yookaan yommuu harkoonni mul’inaan xurii ta’anitti; utuu hin nyaatin dura; fi funyaan ofii qulleessuun, qufa’uun fi haxxiffachuun booda.
ይህ የሆነበት ምክንያት በሳሙና በመታጠብ ቫይረሱ ከሰውነት አካል ውጭ ስለሚሞት ነው።
Kun sababa qaama namaatiin alatti, vaayirasichi saamunaa manatti argamuun du’a, haguugduu isaa mancaasa.
ሳሙና እና ውሃ በማይገኝበት ቦታ 60% አልኮል የሆነ አልኮል ነክ የእጅ ሳኒታይዘር መጠቀምን CDC መክሯል።
CDC’n caalaatti sanitaayizarii harkaa alkoolii of-keessaa qabu qabiyyee alkoolii yoo xinnaate 60% waliin yeroo saamunaafi bishaanni bilisaan hin argamnetti fayyadamuu eereera.
WHO ሰዎች አይናቸውን፣ አፍንጫቸውን ወይም አፋቸውን ባልታጠበ እጅ እንዳይነኩ ይመክራል።
WHO’n harkoota hin dhiqamneen ija, funyaan yookaan afaan tuquu irraa of-qusachuu namoota gorsa.
ገጽታዎች በበርካታ መፍትሄዎች (ለአይዝጌ ብረት የተሰራው ማፅጃ በአንድ ደቂቃ ውስጥ)፣ ከ 62–71% ኢታኖል፣ 50–100% ፕሮፖፔልol፣ 0.1% ሶድየም ሃይፖክሎራይድ፣ 0.5% ሃይድሮጂን ፔሮክሳይድ፣ እና 0.2–“7.5% ፖቪዶን-አዮዲን ሊፀዱ ይችላሉ።
Dirroonni makaawwan hedduudhaan qulqulleeffamuu ni danda’u (dirroota sibiilaatiif daqiiqaa tokkoof farra ilbiisotaaf saaxilamuun), 62–71% ethanol, 50–100% isopropanol, 0.1% sodium hypochlorite, 0.5% hydrogen peroxide, and 0.2–7.5% povidone-iodine dabalatee.
ሌላ መፍትሄዎች፣ እንደ ቤንዛልኮኒየም ክሎራይድ እና ክሮሄክሳይዲን ግሉኮኔት አይነቶቹ፣ ውጤታማነታቸው የቀነሰ ነው።
Furmaatawwan biroo, kanneen akka benzalkonium chloride fi chrohexidine gluconate, bu’a qabeessummaan isaanii xiqqaadha.
CDC እንደሚመክረው፣ የ COVID በሽታ በአገልግሎት መስጫ አከባቢ፤ ቢሮ ወይም የሕጻናት መዋያ በመሳሰሉ ቦታዎች የሚጠረጠር ወይም የሚረጋገጥ ሲሆን፣ መታጠብያ፣ የጋራ መገልገያ አከባቢ እና የጋራ የኤሌክትሪክ መጠቀሚያ ቦታዎች፣ ጠረጴዛ፣ የጋራ ኮምፒዩተር፣ ATM፣ እና የመሳሰሉትን አከባቢዎች ቫይረሱን በሚያጠፋ መድሃኒት ማጽዳት ያስፈልጋል።
Yoo ta’iin COVID iddoowwan tajaajilaa akka waajjiraa, oolmaa guyyaafaatti shakkame ykn argame, naannoowwan hundi akka waajjiraalee, kutaaleen dhiqannaa, bakkeewwan waliinii, meeshaalee elektirooniksii waliin fayyadamaman kanneen akka taableetii, tach iskriinsi, kiiboordii, riimoot kontiroolii fi maashinoonni ATM namoota dhukkubsataniin fayyadaman, farri ilbiisotaa akka itti biifamuu qabu CDC’n in gorsa.
የጤና ድርጅቶች ሰዎች በሚስሉበት ወይም በሚያስነጥሱበት ጊዜ አፋቸውን እና አፍንጫቸውን በታጠፈ ክንድ ወይም በመሃረብ እንዲሸፍኑ እና ማንኛውንም መሃረብ ወዲያውኑ እንዲጣል መክረዋል።
Dhaabbanni fayyaa kan gorsu namoonni yeroo qufa’an yookaan haxxifatan afaanii fi funyaan isaanii ciqileen yookaan sooftiin haguuguu qabu, akkasumas soofticha saffisaan gatuu qabu.
የሰርጂካል መስክ ማድረግ የሚመከራዉ ለተጠቁ ሰዎች ብቻ ነዉ የሚመከረዉ። ምክኒያቱም ቫይረሱ ብዙ ተጉዞ እንዳይሰራጭ እና ሰዉ ሲያወራ፣ ስያስነጥስ እና ሲየስል የቫይረሱን ስሪጭት ስለሚገድብ ነዉ።
Haguugduuwwan fuulaa kan yeroo baqaqsanii yaaluu namoota dhukkubaaf qabamaniif gorfama, haguugduu fuula kaawwachuun hamma isaa daangessuttii fi fageenya imalaa kan yeroo hafuura baafannu cophni bahu, haxxifachuu, fi qufa’uu ittisa.
የአለም ጤና ድርጅት ጭምብሎችን መቼ እና እንዴት መጠቀም እንደሚገባ መመሪያዎችን ሰጥቷል።
WHO’n yoomiifi akkamitti golgaawwan akka faayidaarra oolan qajeelchawwan kenneera.
በሊግስ ዩኒቨርስቲ ቫይሮሎጂስት በሆኑት በስቴፈን ግሪፊን መሰረት፣ "ጨምብል/ማስክ ማድረግ ሰዎች ፊታቸውን [የ] መንካት ሁኔታ እንዲቀንስ ሊያደርግ እንደሚችል፣ ይህም ደግሞ በሚገባ ባልታጠበ እጅ ሊፈጠር የሚችል ዋና የኢንፌክሽን ምንጭን ያስቀራል።" ማስኮች/ጭምብሎች በሽታው ሊኖርባቸው የሚችሉ ሰዎች ወደ ሌላ ሰው እንዳያዘምዱም ሊያደርጉም ይችላሉ።
Akka Isteevan Giriifin’tti qorattoonni vaayirasii Yuunivarsiitii Liidsi, “maaskii fuulaa kaawwachuu hamma fuula isaanii tuttuquu namootaa ni hir’isa, kan yoo harka sirriitti hin qulqulleeffatin dhibeef nama saaxilu.” Akkasumas maaskiin namoota nama dhukkubsataan qabame kunuusuuf ni gorfama.
ጤናማ ሰዎች የፊት እና አፍጫ መሸፈኛን ማድረግ የለባቸዉ በCOVID-19 ለተያዙት ድገፍ ከሚያደርጉት ሰዎች ጋር ኒኪኪ ካለቸዉ እና ጋላጥ ከሆኑ ብቻ ስሆን ነዉ ብሎ አ.ጤ.ድ ይመክረሉ ምንም እንኳ የፊት እና አፍንጫ መሸፈኛን ማድረግ ጥሩ እንደሆና እነርሱም ቢገነዘቡም ማለት ነዉ።
WHO’n namoota fayyaa ta’aniin golgaawwan uffachuu yoo isaan balaa olaanaa, kan akka warreen nama COVID-19 qabu kunuunsaa jiran qofaaf yaada kenna, isaan dabalataan golgaawwan uffachuun namooti fuula isaanii akka hin tuqneef gargaaruu maluu mirkaneessanis.
በርካታ አገራት የህዝባቸውን አባላት የፊት ጭንብል መጠቀምን ማበረታታት ጀምረዋል።
Biyyoonni hedduun miseensota uummataatiin fayyadamiinsa golgaawwan fuulaa jajjabeessuu jalqabaniiru.
በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ፣ CDC የሚሰጠው ምክረ ሃሳብ ከጨርቅ የተሰሩ ለሕክምና አገልግሎት የማይውሉ የፊት ማስኮችን ማድረግን ነው። ቻይና ደግሞ ጤናማ የሆነው የማህበረሰብ ክፍል በተለይም ከሌሎች ሰዎች ጋር የቅርብ ንክኪ በሚኖራቸው ወቅት (1 ሜትር (3 ጫማ) ወይም ያነሰ) ለአንዴ አገልግሎት የሚውሉ የሕክምና ማስኮችን መጠቀምን ትመክራለች።
U.S. keessatti CDC’n haguugduu fuulaa huccuu irraa hojjatamu kan meedikaalaa kan hin taane gorsa. Chaayinaan addatti maaskii meedikaalaa kan miseensota fayyaa hawaasaatiin gatamu gorsiti, keessattii yeroo namoota biraa wajjiin ( meetira 1 (faana 3) yookaan Sanaa gadi) walitti dhuhaatan.
የህዝብ ትራንስፖርት ሲጠቀሙ ወይም በተጨናነቁ ቦታዎች በሚቆዩበት ወቅት የሰርጂካል ማስክ እንዲደረግ ይመክራል።
Hong Kong yommuu geejjiba hawaasaa fayyadaman ykn iddoowwan namni itti baay'atan turanitti haguuggiiwwan kutaa baqaqasanii hodhuu uffachuu akka qaban gorsiti.
የታይላንድ የጤና መኮንኖች ሰዎች ከልብስ የሚሰሩ የፊት ጭምብሎችን እንዲያደርጉና በየቀኑ እንዲያጥቧቸው እያበረታቱ ነው።
Qondaaltonni fayyaa Taayilaand namoonni haguuggii fuulaa uffatarraa manumatti akka hojjetatanii fi guyyuu akka miiccan jajjabeessaa jiru.
ቼክ ሪፐብሊክ እና ስሎቫኪያ ጭምብል ሳይለብሱ ወይም አፍንጫን እና አፍን ሳይሸፍኑ ወደ አደባባይ መውጣትን ከልክለዋል።
Cheek Republikii fi Siloovaakiyaan haguuggii utuu hin godhataniin ykn afaanii fi funyaan ofii utuu hin saamsatiin alaa hawaasatti ba’uurra uggura keesseetti.
በመጋቢት 16፣ ቬትናም ማንኛውም ዜጋ ከቤት ወደ ህዝባዊ ቦታዎች ሲወጣ የፊት መሸፈኛ ጭምብል በመልበስ እራሳቸውንና ሌሎችን እንዲጠብቁ አዝዛለች።
Bitootessa 16, Veetnaam hundumtuu yeroo gara hawaasaa bahan ofii fi namoota biraas eeguuf maaskii fuulaa akka kaawaatan gaafatte.
የኦስትሪያ መንግስት ማንኛውም ግሮሰሪ መደብር ውስጥ የሚገባ ሰው የፊት ጭምብል እንዲያደርግ አስገድዷል።
Namoonni mankuusaa nyaataa seenaa kamuu haguugduu fuulaa akka fayyadaman mootummaan Awustaraaliyaa dirqama taatise.
እስራኤል ሁሉም ዜጎቿ ዉጪ ሲወጡ የአፍ እና አፊንጫ መሸፈኛ እንዲያደረጉ ጠይቃለች።
Israa’el jiraattota hunda yeroo uummata gidduu ta’anitti akka isaan golgaawwan fuulaa uffatan gaafatte.
ታይዋን፣ ከማርች ግማሽ አመት ጀምሮ በቀን አስር ሚሊየን ጭንብሎችን እያመረተች ስትገኝ፣ የባቡር ተሳፋሪዎችን እና የከተማ አውቶቢሶች ሚጠቀሙትን ከ ኤፕሪል 1 ጀምሮ የፊት ጭንብሎችን እንዲያደርጉ አዛለች።
Taayiwaan walakkaa Bitootessaa irraa eegalee kan guyyaatti maaskiiwwan miiliyoona kudhan oomishtu, imaltoonni baaburaa fi baasii magaala gidduu maaskii fuulaa akka kaawwatan kan dirqamsiifte Ebla 1 irratti.
ፓናማ ወደ ውጪ የሚወጡ ሰዎች በሙሉ የፊት ጭምብል እንዲያደርጉ የምታስገድድ ሲሆን፣ የፊት ጭምብል መግዛት ለማይችሉ ሰዎች ደግሞ ቤት ውስጥ የሚሰራውን እንዲያደርጉ ስታበረታታ ነበር።
Paanaamaan yeroo gara alaa bahamu haguugduun fuula akka uffatamu dirqama taasifte, kanneen haguugduu fuula bitachuu hin dandeenyeef haguugduu fuulaa manatti oomishamu gorsite.
የፊት ጭንብሎችም በጃፓን፣ ሰሜን ኮሪያ፣ ማሌዢያ፣ እና ሲንጋፖር ውስጥ በስፋት ተደርገዋል።
Haguuggiin faalaa Jaappaan,Kooriyaa Kibbaa, maaleeshiyaa, fi Singaapoor keessattis ballinaan fayyadamamaniiru.
ማህበራዊ መራራቅ ወይም (አካላዊ መራራቅ በመባል የሚታወቀዉ) የበሽታው መስፋፍያ ሁኔታዎችን መጠበቅን የሚያካትት ሲሆን በግለቦች መካከል ያለውን ንክኪ በመቀነስ የበሽታውን ስርጭት ይቀንሳል።
Walirraa fageenyi hawaasummaa (dabalataan walirraa fageenya qaamaa jedhamee beekamu) gochaawwan to’annoo dhukkubaan hubamuu faffaca’insa dhukkubaa hir’isuuf yaadaman namoota gidduutti walitti dhufeenya dhiyoo hir’isuun hammata.
ዘዴዎቹ የሚያካትቱት ለይቶ ማቆያ፤ የጉዞ እገዳ፤ ትምህርት ቤቶችን፣ ስራ ቦታ፣ ስቴዲዬሞች፣ ትያትር ቤቶች እና የግብይት ማዕከላትን መዝጋት ነዉ።
Maloonni kan isaan hammatan; qofaatti baafamuu; dhorkaawwan imalaa; fi cufaatii manneen barnootaa, bakkeewwan hojii, isteediyeemotaa, tiyaaterootaa ykn giddu galawwan daldalaati.
ግለሰቦች የማህበራዊ ርቀት መጠበቂያ መንገዶችን ለመተግበር የሚችሉት ቤት በመቀመጥ፣ ጉዞን በመገደብ፣ ሰዉ የሚበዛበት ቦታ ባለመሄድ፣ ሳይነካኩ ሰላም በመባባል፣ ራሳቸዉን ከሌሎች በአካል በመራቅ ነዉ።
Namoonni dhuunfaa mana turuudhaan, imalarraa of qusachuudhaan, naannoowwan namoonni itti heddumman dhiisuudhaan, nagaa walgaafannaa tuttuqqii hin qabne fayyadammudhaan, fi qaamaan warreen biroorraa of fageessuudhaan, maloota gargar ba’iinsa hawasaaa hojiirra oolchuu ni danda’u.
ብዙ መንግስታት በአሁኑ ወቅት በወረርሽኙ የተጠቁን ግዛቶች ውስጥ የማህበረሰብ መራራቅን እየመከሩ እና እንደ ግዴታ እያስደረጉት ነው።
Amma mootummoonni hedduun naannoo weeraraan miidhametti addaan fageenya hawaasaa dirqamsiisaa yookaan gorsaa jiru.
በዩናይትድ ስቴትስ መንግስት አካል እና ጤና ድርጅት የሚመከረው አንድ ላይ የመሰብሰብ ቁጥር ከ 250 እንዲወርድ የተደረገ ሲሆን (ምንም አይነት የሚታወቅ የ COVID-19 ምልክት የሌለ ከሆነ ሲሆን) ወደ 50 እንዲወርድ የተደረገ ሲሆን ከዚያም ወደ 10 ሰዎች ወርዷል።
Hammamtaan olaanaa walitti qabamuu qaamota mootummaa US’n fi dhaabbilee fayyaan eeramu ariitiin namoota 250 irraa (yoo faffaca’insi COVID-19 beekame naannicha keessa hin jiru ta’e) gara namoota 50 tti hir’ateera, akkasumas booda gara namoota 10 tti.
መጋቢት 22፣ 2020 እለት ጀርመን ማንም ሰዉ ከሁለት በላይ ሆኖ ዉጭ እንዳይገናኝ ክልከላ ጥላለች። በዕድሜ የገፉ እና የህኪሚናን ሁኔታን የሚከታተሉ ይህ ማለት ስኳር በሽታ፣ የልብ በሽታ፣ የመተንፈሻ አካለት በሽታ፣ ደም ብዛት፣ በሽታን የመከላከል አቅማቸዉ ደካማ የሆኑ እና ለከባድ ህመም እና ሌሎች ዉስበስብ ነገሮች የተጋለጡ ሰዎች በተቻለ መጠን ወረርሽኙ በተከሰተባት አካባቢ ከቤት እንደይወጡ የCDC ምክረ ሐሳብ ነዉ። በማርች ወር መጨረሻ አካባቢ፣ WHO እና ሌሎች የጤና ድርጅቶች "ማህበራዊ መራራቅ" የሚለውን ቃል በ "አካላዊ መራራቅ" መተካት የጀመሩ ሲሆን፣ የዚህም ምክንያት አላማው ማህበራዊ ትስስሮችን በኢንተርኔት ወይም በርቀት በማስጠበቅ አካላዊ ንክኪን መቀነስ ስለሆነ ነው።
Bitootessa gaafa 22, 2020 Jarmaniin walitti qabama hawaasaa nama lamaan olii ni uggurte. Ga’eessonni dulloomanii fi warreen rakkoo fayyaa akka sukkaaraa, dhibee onnee, dhibee sirna hargansuu, dhiibbaa dhiigaa fi sirna madiinummaa dadhabaa qaban miidhaawwan dhukkubbii cimaa fi mallattooleef kan saaxilamanii fi iddoon weerara hawaasaatti hanga danda’ametti mana akka turan CDC’n gorseera. Gara dhuma Bitootessaa 2020 tti, kaayyoonsaa walitti dhufeenya hawaasumaa yaadaan ykn fageenyaan eegaa tuttuqqii qaamaa immoo hir’isuu ta’uu ibsuudhaaf, WHO fi qaamoleen fayyaa biroon termii “gargar fageenya hawaasaa” “gargar fageenya qaamaanii” tiin bakka buusuu eegalan.
"""ማህበራዊ መራራቅ"" የሚለው ቃል አጠቃቀም በተሟላ የማህበራዊ ንጠላ ውስጥ መሳተፍ ያለባቸው ሰዎችን ያመለክታል፣ ከሌሎች ጋር ግንኙነታቸውን እንዲቀጥሉ ከመምከር ይልቅ በአማራጭ መንገዶች በኩል እንዲሆን። አንዳንድ ባለስልጣናት በአለም አቀፍ ወረርሽኝ ወቅት ጥቅም ላይ የሚውሉ የወሲባዊ ጤና መመሪያዎችን ሰጥተዋል።"
Itti fayyadamni jecha “addaan fageenya hawaasaa” namoonni haalota tokko tokkorratti namoota biroo wajjiin akka walqunnamaniif osoo hin taane, guutumatti akka addaan fagaataniifi. Hoggantoonni tokko tokko yeroo weeraraa kanatti qajeelfama fayyaa saalqunnamtii dhiheessu.
እነዚህም አብረው ከሚኖሩትና ቫይረሱ ወይም የቫይረሱ ምልክቶች ከሌሉበት ሰው ጋር ብቻ ወሲብ እዲፈፅሙ መምከርን ያካትታል።
Kunneenis kan dabalatan gorsawwan nama waliin jiraattu waliin, kan vaayiresiicha of keessaa hin qabne ykn mallattoo vaayiresichaa hin qabne waliin walquunnamtii saalaa gochuuti.
በበሽታው እንደተያዙ የተጠረጠሩ እና በ COVID-19 ለተያዙ ሰዎች ራስን አግልሎ በቤት መቀመጥ ይመከራል።
Manatti qofaatti of tursiisuun kaninni gorfamu warreen COVID-19 f qoratamanii fi warreen akka hubaman of shakkaniif dha.
የጤና ኤጄንሲዎች ዝርዝር የሆኑ ራስን ለይቶ የማስቀመጥ መመሪያዎችን አቅርበዋል። ብዙ መንግስታት ቫይረሱ በተከሰተበት ስፍራ ያሉ ሰዎች ራሳቸውን ለይተው እንዲቀመጡ ይመክራሉ።
Dhaabbileen fayyaa qajeelfama bal’aa adda-of-baasuu isa sirrii irratti hojjatan. Mootummoonni hedduun guutuu hawaasaa naannoo faalame jiraatan adda of baasuu dirqamsiisan yookaan gorsan.
ጠንካራ የራስ-ለይቶ ማቆያ መመሪያዎች በከፍተኛ ስጋት ቡድኖች ውስጥ ላሉት ተሰጥቷል።
Qajeelfamni cimaan of-adda baasuu kanneen garee miidhaa olaanaa keessa jiraniif kennamee jira.
COVID-19 ካለበት የሆነ ሰው ጋር ተጋላጭ ሊሆኑ የሚችሉ ሰዎች እና ቫይረሱ ወደተስፋፋበት ሃገር ወይም ክልል በቅርብ ተጉዘው የነበሩት ተጋለጭ ከሆኑበት የመጨረሻ ቀን ጀምሮ ለ 14 ቀናት በራስ-ለይቶ ማቆያ እንዲቆዩ ይመከራሉ።
Warreen nama COVID-19’tiin qabameef saaxilamtanii fi biyya yookaan naannoo tattamsa’inni itti baay’atetti imaltan yeroo saaxila baatan irraa eegaltanii guyyoota 14f akka adda of baaftan gorfamtan.
ስርጭቱን ለመቆጣጠር የሚውሉ ስልቶች ማገድ ወይም መከልከል እና መቀነስ ናቸው።
Tarsiimoowwan jalqabbiin dhukkubichaa ittiin to’atamu baballina dhorkuu ykn uggura, akkasumas akkaataa ittisaati.
እንቅስቃሴን ማገድ በወረርሽኙ የመጀመሪያ ክፍሎች ላይ የሚደረግ ሲሆን አላማውም የተበከሉትን ሰዎች በክትትል ለማወቅ እና ለይቶ ለማቆየት እንዲሁም በቀሪው ህብረተሰብ ላይ ያለውን ስርጭት ለመቀነስ ይቻል ዘንድ የኢንፌክሽን ቁጥጥር ሌሎች አዳዲስ መንገዶችን ለማስተዋወቅ ነው።
Too’annaan kan eegale sadarkaa jalqabaa weerarichaa irratti akkasumas dhukkubichi ummata biraatti akka hin babaldhanne kanneen qabaman baruu fi adda baasuu fi tarkaanfiilee too’annaa dhibee kan biraa fi talaalli ifoomsuu.
የበሽታውን መስፋፋት ከዚህ በላይ መግታት ካልተቻለ፣ ሙከራዎች ከዛ ወደ መቋቋም ደረጃ ይወሰዳሉ፡ መስፋፋቱን ለመቀነስ እና የጤና እንክብካቤ ስርአት እና ማህበረሰቡ ላይ ያለውን ውጤቶች ለመቋቋም እርምጃዎች ይወሰዳሉ።
Yemmuu tatamsa’ina vaayiresichaa to’achuun dadhabamutti, tarkaanfileen gara gulantaa miidhaa hir’isuutti deema: tarkaanfileen tatamsa’ina harkisuu fi dhiibbaa inni hawaasaa fi sirna fayyaa irraan ga’u hiri’isuuf fudhatamaniiru.
የመያዝ እና የመቋቋም ጣምራ እርምጃዎች በአንድ ላይ ሊወሰድ ይችላል።
Tarkaanfileen to’annoo baballinaa fi miidhaa hir’isuu yeroo walfakkaataatti fudhatamuu danda’u.
መሰረታዊ የመራቢያ ቁጥርን ከ 1 በታች በመቀነስ አለም አቀፍ ወረርሽኙን ለመለወጥ የበለጠ ከባድ እርምጃዎችን ይፈልጋል። የተላላፊ በሽታ ወረርሽኝ መቆጣጠር አንዱ ክፍል የወረርሽኝ አካሄድ በመባል የሚታወቀውን የወረርሽኙን ስርጭት መቀነስ በመጠቀም የበሽታውን ወረርሽኝ ለመቀነስ መሞከር ነው።
Ittisni lakkoofsa wal hormaata salphaa lakkoofsa 1 gaditti hir’isuudhaan weerara booddeetti deebisuu tarkaanfii cimaa fudhachuu barbaada. Gosa ittisa weerarichaa keessaa tokko fiixee weerarichaa gadi hir’isuu yaaluudha. Boca diriirsuu jedhamee beekama.
ይህም የጤና አገልግሎት መስጫዎች ከአቅም በላይ እንዳይጨናነቁ በማድረግ ክትባትና ህክምናዎች ለማዘጋጀት ተጨማሪ ጊዜ ይሰጣል።
Kun balaa yaadda’uu tajaajiloota fayyaa hir’isa akkasumas talaalliiwwaniifi wal’aansonni akka dagaagfamaniif yeroo dabalataa dhiyeessa.
ወረርሽኙን ሊቆጣጠር የሚችል ከፋርማሲዩቲካል ዉጪ የሆነ ጣልቃገብነት የሚካተተዉ ራስን የመከላከል ዘዴዎች እነደነ እጅ ንፅህና የአፍ እና አፍንጫ መሸፈኛ ማድረግ እና ራስን ማግለል፤ አካላዊ መራራቅን ላማስፈፀም ህብረተሰባዊ እርምጃዎችን እንደነ ትምህርት ቤቶችን መዝጋት፣ ሰዉ የሚሰባሰብባቸው ፕሮግራሞች መሰረዝ፤ እንደነዚህ ያሉ እርምዎች ተቀባይነት እንዲነያገኙ ለማድረግ ህብረተሰብ እንዲሳተፍ ማድረግ፤ እንዲሁም አከባበ በቂ እርምጃዎች ማፅዳት ነዉ። በቻይና ዉስጥ ወረርሽኙ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ሲደረስ ወረርሽኙን ለመግታት ጠንክር እርምጃ ተወስደዋል። እነዚህ እርምጃዎች ሙሉ ከተሞችን ራሳቸዉን ለይቶ ማቆያ ማሰገባትና ሙሉ በሙሉ ጉዞን ማገድ ነዉ።
Gidduu seensi faarmasiin alaa kan weeraricha hogganuu malu tarkaanfii ittisa dhuunfaa, kanneen akka qulqullina harkaa, haguugduu fuulaa kaawwachuu, fi adda of foo’uu of keessatti hammata; tarkaanfiiwwan hawaasaa kanneen akka manneen barnootaa cufuu fi walitti qabama ummataa haquu; hirmaannaa hawaasaa fudhatamaa fi hirmaannaa dhiibbaa akkasii keessaa jajjabeessuuf; akkasumas kunuunsa naannoo kanneen akka, qaama wantootaa qulqulleessuu. Gochi cimaan weeraricha too’achuuf yaadame Chaayinaatti kan fudhatame erga hammeenyi weerarichaa ifoomaa dhufeeti, kanneen akka guutuu magaalaa adda foo’uu fi ittisa imalaa kaa’uu.
ሌሎች ሃገራትም የቫይረሱን ስርጭት ለመገደብ አለማ የተለያዩ እርምጃዎችን ወስደዋል።
Biyyoonni biroos tarkaanfilee tatamsa’ina vaayiresichaa daangessuuf yaadaman garagaaraa hojiirra oolchaniiru.
ደቡብ ኮርያ አብዛኛውን ሰው የሚያካትት ምርመራ እና ለይቶ መቀመጥን ያስተዋወቀች ሲሆን፣ የተበከሉ ሰዎች ደግሞ እንቅስቃሴ በሚያደርጉበት ጊዜ ማሳወቂያዎችን ታወጣለች።
Kooriyaan Kibbaa sakattii waiigalaa fi iddoo tursiisaa naannawaa kan jalqabdee fi sosochii namoota hubamanii irratti sagalee waamichaa kenniteetti.
ሲንጋፖር ራሳቸዉን ለተወሰነ ግዜ ላገለሉት የገነዘብ ድጋፍ ስተዳርግ ይሄንን የልተገበሩት ላይ ዳግሞ ቅጣት ጥላለች።
Singaapoor deeggarsa maallaqaa warreen hubaman kanneen qofaatti of-baasaniif dhiyeessiteetti akkasumas adabbii guddaa warreen akkas gochuu dhiisan irra keesseetti.
ታይዋን የፊት ማስክ ምርትን እና የህክምና አቅርቦቶች የተቀናጀ ስርጭትን ጨምራለች። ቅነሳ (የወረርሽኙን ስርጭት መቀነስ ግን አለማቆም) እና መቆጣጠር (የወረርሽኙን እድገት መቀልበስ) ከባድ ተግዳሮቶች እንዳለበት የታላቋ ብሪታኒያ እና ዩናይትድ ስቴትስ ቅኝቱ ያሳያል።
Taayiwaan oomisha golgaa fuulaa dabalteetti akkasumas dhiyeessiiwwan wal’aansaa kuufaman adabdeetti. Fakkeessitoonni Biritaaniyaa Guddoo fi Yunaayitid Isteetsiif akkaataan ittisaa (gadi bu’uutti jira garuu faffaca’insa weerara iddoo murtaa’ee dhaabaa hin jiru) fi uggurri (guddina weerara iddoo murtaa’ee duubatti deebisuu) rakkoowwan guddaa akka qaban agarsiisan.
ተመራጭ የሆኑ ፖሊሲዎችን መጠቀም ከፊተኛ የጤና ችግርን በ 2/3ኛ ሲቀንስ ሞትን በግማሽ ይቀንሳል። ነገር ግን በሺህዎች የሚቆጠር ሞት እና የጤና ዘዴ አዉንም ብዙ ችግር እንዳለ ያሳያሉ።
Imaammatoonni akkaataa ittisaa baay’ee mijaa’oo ta’an tarii fiixee fedhii kunuunsa fayyaa 2/3’n fi du’a immoo walakkaan hir’isuu danda’u, garuu ammayyuu du’ii fi yaadda’uun sirnoota fayyaa kumaatamaan lakkaa’aman keessatti mul’ata.
በሰው ልጆች ውስጥ ቫይረሱ እየተሰራጨ እስካለ ድረስ ጭቆናን መጠቀም ተመራጭ ሊሆን ይችላል ግን መጠበቅ አለበት(ወይም ክትባት እስኪገኝ ድረስ፣ ያ መጀመሪያ ከመጣ)፣ ሁኔታዎች በሚላሉበት ጊዜ ስርጭቱ በፍጥነት ይመልሳል።
Uggurri filatamuu danda’a garuu hamma vaayirasichi uummata gidduutti tamsa’aa jirutti tursiifamuu qaba (yookaan hamma talaalliin argamutti, yoo sun jalqaba argame), akka daddarbaatti Kanaan ala yeroo tarkaanfiiwwan laafanitti ariitiin deebi’a.
ወራርሽኙን ለመግታት የረጅም ግዜ ጣልቃ መግባት የማህበራዊ እና ምጣኔ ሐብታዊ ቀዉስን ያስከትላል።
Dhiibbaan yeroo-dheeraa weeraricha dhaabuuf godhamu miidhaa diinagdee fi hawaasummaa fida.
ለ COVID-19 የተፈቀዱ የተወሰኑ የጸረ-ቫይረስ መድሃኒቶች የሉም፣ ነገር ግን የነባር መድሃኒቶች መፈተሻን ጨምሮ፣ የልማት ጥረቶች አየተካሄዱ ናቸው።
Qorichi farra vaayiresii addatti COVID-19f mirkanaa’e hin jiru, garuu qorichoota jiran irratti yaalii gaggeessuu dabalatee hojjechuudhaaf tattaaffiin adeemsarra jira .
ያለ ሃኪም ትዕዛዝ የሚሸጡ መድሃኒቶችን መውሰድ፣ ፈሳሾች መጠጣት፣ እና እረፍት የሕመም ምልክቶችን ለመቀነስ ሊረዳ ይችላል።
Qoricha qufaa lakkaa’a-dhaabu, dhugaatii dhangala’aa, fi boqachuun mallattoo laaffisuu danda’a.
በክብደቱ ላይ በመመርኮዝ፣ የኦክስጅን ህክምና፣ በደም ስር የሚሰጡ ፋሳሾች እና የመተንፈሻ ድጋፍ ሊያስፈልጉ ይችላሉ።
Hammeenya, yaala oksijiinii, dhangala’oo veenii gidduu, fi hargansuu irratti hundaa’uun gargaarsi barbaachisuu mala.
እስቴሮይዶችን መጠቀም የባሰ ለከፋ ውጤቶች ሊመራ ይችላል።
Istirooyidii fayyadamuun bu’aawwan hammeessuu mala.
በቫይረስ የተነሳ ለሚመጡ በሽታዎች ህክምና የተፈቀዱ በርካታ ስፍራዎች COVID-19 ን ለማከም አገልግሎት እየተመረመሩ ይገኛሉ።
Kompaawundootni dhukkuboota vaayirasiin dhufan biroo wallaanuuf mirkanaa’anii turan hedduun wallaansa COVID-19 f akka oolaniif qoratamaa jiru.
የአለም ጤና ድርጅትም አንዳንድ "ባህላዊ እና በቤት የሚዘጋጁ መድሃኒቶች" በ SARS-CoV-19 ከሚከሰቱ የበሽታ ምልክቶች ማስታገሻ ሊሰጡ እንደሚችሉ ገልጿል።
WHO’n “yaaliiwwan manaa fi aadaa” muraasni mallattoolee SARS-CoV-19n dhufan balleessuuf akka danda’anis ibseera.
ለ COVID-19 ታካሚዎች ፍላጎቶች አቅም ማሳደግ እና የጤናን እንክብካቤን ማመቻቸት እንደ መሰረታዊ ለበሽታው ስርጭት መግቻ የተወሰደ እርምጃ ነው ሲል WHO ገልጻል።
Dandeettii dabaluun fi kunuunsa fayyaa dhukkubsattoota COVID-19n barbaadamaniif oolchuun akka tarkaanfii deebii bu’uuraa weerarichaatti WHO’n kan ibsamedha.
የ ECDC እና የአለም ጤና ድርጅት የአውሮፓ ክልላዊ ፅ/ቤት ግብዓቶችን በበርካታ መጠኖች ለማንቀሳቀስ፣ ይህም የCOVID-19 ምርመራ በተመለከተ የላቦራቶሪ አገልግሎቶች ላይ ማተኮር፣ በሚቻልበት ጊዜ ሁሉ ሂደቶችን መሰረዝ፣ COVID-19 ፖዘቲቭ የሆኑ ታካሚዎችን መለየት እና መነጠል እና ሰራተኞች በማሰልጠን የፅኑ ህሙማን እንክብካቤ አቅሞችን መጨመር እና ያሉትን የመተንፈሻ ማሽኖች እና አልጋዎች ቁጥር መጨመር ጨምሮ ለሆስፒታሎች እና የመጀመሪያ ደረጃ የጤና እንክብካቤ አገልግሎቶች መመሪያዎችን ሰጥቷል።
ECDC fi Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) Awurooppaa qajeelfama hospitaalonnii fi buufataaleen tajaajila fayyaa qabeenya sadarkaa garaagaraatti itti fayyadamuuf itti dhimmi bahan baase, xiyyeeffannoo tajaajila laabiraatoorii gara qorannoo COVID-19’tti akka naannessan, adeemsa filannoo yoo barbaachise haquu, maatii dhukkubsattoota COVID-19 adda baasuu, akkasumas namoota leenjisuunii fi lakkoofsa meeshaa hargansuu fi siree dabaluun humna yaala addaa dabaluu.
ስለመጀመሪያው ክስተት (ታካሚ ዜሮ) ከየት እንደተነሳ የሚነገሩ ብዙ መላምቶች አሉ።
dhukkubsataa jalqabaa (dhibamaa duwwaa jedhamu) jalqaba eessaa akka qindaa’e irratti yaadota garaagaraatu jira.
መጀመሪያ የተዋቀዉ የኮሮኖቫረስ ኬዝ በ ታህሳስ 1 2019 ውሃን፣ ሁቤ፣ ቻይና ዉስጥ ነዉ።
Dhukkubsataan jalqabaa vaayirasii koroonaa haaraa kan beekame Muddee 1,2019 Wuhaan, Hubei, Chaayinaatti.
በአንድ ወር ውስጥ፣ በሁቤይ ያለው የኮሮናቫይረስ የጉዳት ቁጥር ቀስ በቀስ ቀንሷል።
Ji’a tokko gidduutti, lakkoofsi dhimmoota vaayirasii koroonaa Hubei keessaa suuta suutaan dabale.
እነዚህ አብዛኛዎቹ ከሃዋንያን የባህር ምግብ የጅምላ ገበያ ጋር የተገናኙ ነበሩ፣ ይህም የቀጥታ እንስሳትን ከሚሸጡት በተጨማሪ ነው፣ እናም አንድ ጽንሰ-ሀሳብ ቫይረሱ የመጣው ከእነዚህ የእንስሳት ዓይነቶች ውስጥ አንዱ ነው፤ ወይም በሌላ አገላለጽ ዞኖቲካዊ መነሻ አለው። በ ዲሴምበር 26 ውስጥ ያልታወቀ መንስኤ የሳንባ ምች ክሊኒክ ታይቷል እናም በሀይቢ የክልል ሆስፒታል በ ዲሴምበር 27 ለዉሃን ጂያንጋን CDC ያሳውቀዉ ሐኪሙ Zhang Jixian የታከመ ነዉ።
Kunneen irra jireessaan “Huanan Seafood Wholesale Market”, kan bineeldota lubbuun jiran gurguruun kan walqabatee, fi yaadrimeen tokko immoo vaayiresichi gosoota bineeldotaa kanneen keessaa tokkoorraa dhufe kan jedhudha; ykn, ykn jecha biraan, achii as dhuftisaa bineeldota irraati. Kilaasterro niimooniyaa sababnisaa hin beekamne Muddee gaafa 26 kan mullatee fi Hospitaala Godina Hubei keessatti dookter Zhang Jixian’n kan Muddee gaafa 27 Wuhan Jianghan CDC beeksiseen kan yaalamedha.
እ.ኤ.አ ታህሳስ 30፣ በዉሃን ማዕከላዊ ሆስፒታል ያሉ የሃኪሞች ቡድን ለስራ ባልደረቦቻቸው " SARS -መሰል ኮሮናቫይርስ መከሰቱን አሳስበዋል"።
Muddee gaafa 30, gareen dookterootaa ‘Wuhan Central Hospital’ “waayee koronaavaayiresii SARS fakkaatuu” namoota waliin hojjetan akeekkachiisanii turan.
ከእናዚህ ዶክቶሮቹ ስምንቱ፣ Li Wenliangን ጨምሮ፣ የዉሸት ወሬን አሰራጫችሁ በመባል በፖሊስ መስጠንቀቅያ የተሰጣቸዉ ሲሆን፤ ሌላኛዋ Ai Fen የተባለች ወሬዉን አሰራጨሽ በመባል በአለቃዋ ተግሳጽ ተሰጥቷታል።
Dookteroota kanneen keessaa saddeet, Li Wenliang dabalatee odeefannoo sobaa faffacaasuudhaan poolisii dhaan kan doorsifamanii fi kan biraan Ai Fen immoo dammaksituu kaasuu isheetiif hoggantoota isheetiin yakkamteetti.
የዉሃን የጤና ማዘጋጃ ቤት ኮሚሽን (Wuhan Municipal Health Commission) በኋላ ይፋ ማስታወቂያ 31 ዲሴምበር ላይ አውጥቷል እና WHO ን አሳውቋል።
Muddee 31 irratti Koomishiiniin Fayyaa Magaala Wuhaan akeekkachiisa hawaasaa baase akkasumas Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO)’s beeksise.
ያልታወቀ የሳንባ ምች በቂ ኬዞች በጥር መጀመሪያ ምርመራ እንዲደረግባቸው በውሃን ውስጥ ላሉ የጤና ባለስልጣናት ሪፖርት ተደርጓል። በስርጭቱ የመጀመሪያ ምዕራፍ ወቅት፣ በየሰባት እና ግመሽ ቀናት የኬዞቹ ቁጥር በእጥፍ ጨምሯል።
Dhukkubsattoonni niimooniyaa hin beekamnee hedduun abbootii taayitaa Wuhaaniif gabaafaman qorannoo jalqaba Amajjiitti ta’u eegaluuf. Yeroo sadarkaa jalqabaa weerarichaa, lakkoofsi dhukkubsattootaa tilmaamaan guyyaa torbaa fi walakkaatti dachaan dabala.
በጃንዋሪ 2020 መጀመሪያ እና አጋማሽ ውስጥ፣ በቻይና አዲስ አመት ፍልሰት እና ኋን የትራንሰፖርት ማእከል መሆን እና የዋና የባቡር ልውውጦች፣ ቫይረሱ ወደ ሌሎች የቻይና ግዛቶች እንዲሰራጭ ረድቷል።
Jalqabaa fi walakkaa Amajjii 2020’tti, vaayirasichi gara kutaalee Chaayinaa kanneen biraatti tatamsa’e, godaansa bara haaraa Chaayinaatiin kan deeggarame fi Wuhaan giddugala geejjibaa fi wal jijjiiraa baaburaa taate.
ጃንዋሪ 20 ላይ፣ ቻይና 140 የሚጠጉ አዲስ ጉዳቶችን በአንድ ቀን ውስጥ ሪፖርት አድርጋለች፣ ሁለት ሰዎች በቤጂንግ እና አንድ ሰው በሼንዘን አካትቶ።
Amajjii 20 tti, guyyaa tokkotti Chaayinaan dhimmoota haaraa 140 ta’an gabaasteetti, namoota lama Beejing keessaafi tokko Shenzeen keessaa dabalatee.
ከዚያም በኋላ ኦፊሴላዊ የሆነ መረጃ ኤንደሚያሳየው እስከ ጃንዋሪ 20፣ 2020 ባለው ጊዜ ውስጥ 6,174 ሰዎች ምልክቱን አሳይተዋል። ማርች 26 ላይ ዩናይትድ ስቴትስ የተረጋገጠ ክስተት ቁጥርዋ ከቻይና እና ጣሊያ በልጧል። ኤፕሪል 9∕2020 ላይ በአለም አቀፍ ደረጃ ከ 1.61 ሚሊዮን በላይ ኬዞች የተመዘገቡ ሲሆን ከ 97,000 በላይ ሰዎች ደግሞ ሞተው ከ364,000 የሚበልጡ ሰዎች አገግመዋል።
Deetaan seera qabeessa gara boodaa Amajjii 20, 2020 tti namoonni 6,174 dursanii mallattoo agarsiisuu jalqabuu isaanii agarsiisa. Akka Bitootessa 26 tti, Yunaayitid Isteets akka addunyaatti Chaayinaa fi Xaaliyaan irraa lakkoofsa dhimmoota mirkanaa’anii olaanaa fudhatteetti. Akka Ebla 9, 2020 tti, dhimmooti miiliyoona 1.61 olta’an akka addunyaatti gabaafamaniiru; namoonni 97,000 ol du’aniiru 364,000 ol immoo bayyaannataniiru.
ወደ 200 የሚጠጉ ሃገራት እና ግዛቶች ቢያንስ አንድ ኬዝ አላቸው።
Biyyoonnii fi daangaawwan 200 itti dhihaatan yoo xiqqaate dhukkubsataa tokko ni qabaatu.
በአዉሮፓ ዉስጥ በተከሰተ ወረርሽኝ ምክንያት በሼንገን አከባቢ የሚገኙ ብዙ ሀገራት ነፃ እንቅስቃሴን በመግታት የድንበር ቁጥጥር ጀምሯል።
Sababa weerara addunyaa Europe’n, biyyoonni Naannoo Schengen hedduun sochii bilisaa kan dhorkanii fi to’annoowwan daangaa jalqabaniiru.