TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADNAN SARIDAĞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/485)
Karar Tarihi: 9/3/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Adnan
  SARIDAĞ
2. Cemil
  SARIDAĞ
3. Faruk
  SARIDAĞ
4. Hıdır
  SARIDAĞ
5. Hıssa SARIDAĞ
6. Mahmut
  SARIDAĞ
7. Şükran
  SARIDAĞ
8. Mustafa
  SARIDAĞ
9. Türkan
  SARIDAĞ
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
10. Abdulvahit HAZAR
11. Abdurrezak HAZAR
12. Ahmet
  HAZAR
13. Ahmet
  SAVCI
14. Ayşe
  HAZAR
15. Emine
  İLBOĞA
16. Fatma
  DÜZGÖREN
17. Hatice
  TALAYHAN
18. Hıdır
  SAVCI
19. İbrahim
  SAVCI
20. Mahsun HAZAR
21. Mehmet
  SAVCI
22. Meryem
  KORHAN
23. Mustafa
  HAZAR
24.
  Salahattin HAZAR
25. Zahra DÜZGÖREN
26. Fatma
  HAZAR
27. Zeynep
  HAZAR
28. Zeynep
  HAZAR
29. Zübeyde
  YILDIRIM
Vekili : Av. Hakan GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 13/1/2014 tarihi ve devamında yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan
ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/13525 sayılı dosya konu yönünden hukuki irtibat
nedeniyle 2014/485 sayılı dosya üzerinde birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Hıdır Sarıdağ ve
Mahmut Sarıdağ'ın babası, başvurucular Adnan Sarıdağ , Faruk Sarıdağ , Mustafa Sarıdağ , Cemil Sarıdağ , Şükran Sarıdağ , Türkan Sarıdağ'ın dedesi
ve başvurucu Hıssa Sarıdağ'ın mirasçısı olduğu eşinin babası olan muris İbrahim Sarıdağ'ın 1957 yılında Kızıltepe Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz
davasına, başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), Salahattin
Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar,
Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'ın babaları olan muris Küleyp Hazar 28/5/1980
tarihinde müdahil davacı sıfatıyla taraf olmuş ve anılan Mahkemenin
kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine gönderilen söz konusu dava, yerel
Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 9/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Zübeyde
Yıldırım, Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 37498960646), Zahra Düzgören , Meryem Korhan, Mehmet Savcı, İbrahim Savcı,
Hıdır Savcı, Hatice Talayhan, Fatma Düzgören , Emine İlboğa , Ahmet Savcı ve Ayşe Hazar Yönünden
12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.
maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen
ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru
kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve
deliller açıklanmalıdır ( Veli Özdemir, B.
No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
13. Somut olayda anılan başvurucuların şikâyet konusu yargılama
sürecinde davacı olduğu iddia edilen Halef Savcı mirasçıları olduğu, anılan
davanın 13/6/2014 tarihli ve 36 numaralı duruşmasında duruşmaya katılan Halef
Savcı mirasçısı ve başvurucu Hıdır Savcı'yadavada taraf olduklarını gösterir evrakı mahkemeye sunması için Mahkemece gelecek
celseye kadar süre verildiği, 12/9/2014 tarihli ve 37 numaralı duruşmada ise
başvurucu Hıdır Sarıdağ'ın bu konuda dosyada mevcut
deliller haricinde bir delili olmadığını beyan ettiği, yerel Mahkemede derdest
olan davanın sonraki duruşmalarında da söz konusu başvurucular murisi Halef
Savcı hakkında "davacı olduğunu beyan eden" ibaresinin kullanıldığı
ve bu suretle başvurucular murisi Halef Savcı ve dolayısıyla mirasçıları olan
başvurucuların şikâyet konusu davada taraf sıfatları bulunup bulunmadığı
konusunda bir belirsizlik olduğu tespit edilmiştir. Anılan başvurucular
bireysel başvuru formlarında da şikâyet konusu yargılama sürecinde taraf
olduklarını gösterir herhangi bir bilgi ya da belgeye yer vermemişlerdir. Bu
durumda ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma, temel hak ve özgürlüğünün
ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini
yerine getirmeyen başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların
kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
14. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucular Zübeyde
Yıldırım, Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 37498960646), Zahra Düzgören , Meryem Korhan, Mehmet Savcı, İbrahim Savcı,
Hıdır Savcı, Hatice Talayhan, Fatma Düzgören , Emine İlboğa , Ahmet Savcı ve Ayşe Hazar yönünden diğer kabul
edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Başvuru konusu davanın açılış tarihi farklı olmakla beraber bir
kısım başvurucu murisi Küleyp Hazar'ın 28/5/1980
tarihinde verdiği müdahale talepli dilekçesi sonrasında dâhili davacı sıfatıyla
yargılamada yer almaya başladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan
başvurucular açısından makul süre değerlendirmesinde dikkate alınacak sürenin
başlangıç anı, davanın açıldığı tarih değil usulüne uygun olarak müdahale
talebinde bulunulan 28/5/1980'dir ( İsmail
Özkan , B. No: 2012/367, 17/9/2013, § 25).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvurucular Hıdır Sarıdağ , Mahmut Sarıdağ , Adnan Sarıdağ , Faruk Sarıdağ , Mustafa Sarıdağ , Cemil Sarıdağ , Şükran Sarıdağ , Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ yönünden yaklaşık
60 yıllık; başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), Salahattin
Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar,
Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar yönünden ise yaklaşık 37 yıllıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
22. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda
yer verilen tespitler ışığında mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki
iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
24. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
25. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında -başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkate
alındığında- başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376),
Salahattin Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma
Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'a ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucular
Hıdır Sarıdağ ve Mahmut Sarıdağ'a ayrı ayrı net 4.000 TL; başvurucular Cemil Sarıdağ ,
Şükran Sarıdağ , Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ'a ayrı
ayrı net 500 TL; başvurucular Adnan Sarıdağ ve
Mustafa Sarıdağ'a ayrı ayrı net 350 TL, başvurucu
Faruk Sarıdağ'a ise net 550 TL manevi tazminat
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvurucular Hıdır Sarıdağ , Mahmut Sarıdağ , Adnan Sarıdağ , Faruk Sarıdağ , Mustafa Sarıdağ , Cemil Sarıdağ , Şükran Sarıdağ , Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ'amüştereken ; 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet
ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin de başvurucular Zeynep
Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), Salahattin Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'a müştereken ödenmesine
karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Zübeyde Yıldırım, Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No:
37498960646), Zahra Düzgören ,
Meryem Korhan, Mehmet Savcı, İbrahim Savcı, Hıdır Savcı, Hatice Talayhan, Fatma Düzgören , Emine İlboğa ,
Ahmet Savcı ve Ayşe Hazar yönünden başvurunun açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376),
Salahattin Hazar, Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma
Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'a ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucular
Hıdır Sarıdağ ve Mahmut Sarıdağ'a ayrı ayrı net 4.000 TL; başvurucular Cemil Sarıdağ ,
Şükran Sarıdağ , Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ'a ayrı
ayrı net 500 TL; başvurucular Adnan Sarıdağ ve
Mustafa Sarıdağ'a ayrı ayrı net 350 TL ve başvurucu
Faruk Sarıdağ'a ise net 550 TL manevi tazminat
ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Hıdır Sarıdağ ,
Mahmut Sarıdağ , Adnan Sarıdağ ,
Faruk Sarıdağ , Mustafa Sarıdağ ,
Cemil Sarıdağ , Şükran Sarıdağ ,
Türkan Sarıdağ ve Hıssa Sarıdağ'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL harç ve 1.800 TL
vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin de
başvurucular Zeynep Hazar (T.C. Kimlik No: 35738019376), Salahattin Hazar,
Mustafa Hazar, Mahsun Hazar, Fatma Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar ve Abdulvahit Hazar'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/43)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
9/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.