TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADNAN GÖKALP VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13498)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Adnan
  GÖKALP
2. Harbiye
  GÖKALP
3. Mehmet
  GÖKALP
4. Hayrettin
  YILMAZ
5. Meliha
  ESEN
6. Necat
  GÖKALP
7. Nezahet
  GÖKALP
8. Gürgin YILMAZ
9. Adil
  GÖKALP
10. Hamdiye GÖKALP
11. Handan
  TACAR
12. Mehmet
  Hatip YILMAZ
13. Nihat
  GÖKALP
14. Ömer
  GÖKALP
15. Özlem
  TEMEL
16. Sertip YILMAZ
17. Seyithan
  GÖKALP
18. Sinan
  YILMAZ
19. Şirvan
  KARACADAĞ
20. Vildan
  GÖKALP
21. Yüksel
  SUBATAN
22. Zehra
  AKKOYUN
23.
  Abdulkadir GÖKALP
24. Handan
  YILMAZ
25. Bessi GÖKALP
26. Aysel
  DEMİRALP
27. Burhan
  GÖKALP
28. Eylem
  GÖKALP
29. Gökben
  GÖKALP
30. Gökhan
  GÖKALP
31. Gürkan
  GÖKALP
32. Haluk
  GÖKALP
33. Aytan
  DEMİR
34. Bessi GÖKALP
35. Canan
  YILMAZ
36. Cemile
  TUTAR
37. Fidan
  PİRİNÇÇİOĞLU
38. Hatice
  ŞENBAYRAM
39. Havla
  ÖNEN
40. Hürriyet
  GETİREN
41. Hüsniye
  BAŞAKÇİ
42. Mehmet
  BAŞAKÇİ
43. Methiye
  ÖZÇELİK
44. Mülkiye
  TACAR
45. Müzeyyen
  ÇAMÇİ
46. Nebahat
  GÖKALP
47. Nezihe
  ÇOKSÜER
48. Perihan
  KIRMIZI
49. Remziye
  Gül GÖKALP
50. Saadet
  ÇAMÇİ
51. Sara
  URAT
52. Süer
  ÇETİK
53. Şeyhmus YILMAZ
54. Turan
  GÖKALP
55.YükselGÖKALP
  ÇOKSÜER
56. Zehra
  DİZDAROĞLU
57. Zübeyir
  ÇOKSÜER
58. Hasan
  GÖKALP
59. Turan
  GÖKALP
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılında
Derik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro
Mahkemesine gönderilmiş, anılan Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine karar
bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan
Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel
Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Adil
Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda
başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye
Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden
sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüş
ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde
iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönünden başvurunun
incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de
bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,
Cemile Tutar, Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren,
Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi ,
Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi ,
Sara Urat , Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat
Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan
Gökalp, Mülkiye Tacar , Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp,
Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan
Kırmızı, Süer Çetik , Turan Gökalp, Meliha Esen,
Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp ve Nezihe Çoksüer Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre Anayasa
Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale
yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir ( Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014,
§§ 42-45).
15. Somut olaydasöz konusu
başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan
Ömer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam
ettiklerini ileri sürmüşlerse de vekillerinin eksikliğin giderilmesi
bildirimine verdiği 6/2/2015 tarihli cevapta anılan başvurucuların Ömer Gökalp
mirasçıları olmadıkları ve şikâyet konusu davaya taraf olmadıkları beyan edilmiştir.Dolayısıyla şikâyet ettikleri davada taraf
sıfatları bulunmayan başvurucuların ihlale neden olduğunu ileri sürdükleri
kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmedikleri anlaşılmaktadır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,
Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar ,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik ,
Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp ve
Nezihe Çoksüer yönündendiğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular
Yönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı
ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de
bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına
alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
24.6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin tüm mirasçılarının
sayısı ile söz konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da
mirasçısının mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli
tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine
manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Adil Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
B. 1. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,
Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet
Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan Gökalp,
Mülkiye Tacar , Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem
Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı,
Süer Çetik , Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye
Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalpve Nezihe Çoksüer yönünden başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/85)
GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
1- Adnan GÖKALP 2- Havla ÖNEN 3- Yüksel SUBATAN 4- Aysel Demiralp AYRI AYRI NET 1.100 TL
5- Canan YILMAZ 6- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU 7- Gürgin YILMAZ 8- Handan YILMAZ 9- Hayrettin YILMAZ 10- Mehmet Hatip YILMAZ 11- Sertip YILMAZ 12- Sinan YILMAZ 13- Şeyhmus YILMAZ 14- Şirvan KARACADAĞ AYRI AYRI NET 675 TL
15- Eylem GÖKALP 16- Gökben GÖKALP 17- Gökhan GÖKALP 18- Gürkan GÖKALP 19- Remziye Gül GÖKALP 20- Seyithan GÖKALP 21- Vildan GÖKALP AYRI AYRI NET 950 TL
22- Zübeyir ÇOKSÜER NET 2.250 TL