TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
İSMAİL AKSOY VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14611)
Karar Tarihi: 11/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1. İsmail
  AKSOY
2. Bahattin
  AKSOY
3. Mehmet
  Şah BİLMEZ
4. Ramazan
  AKSOY
5. Abeddin AKSOY
6. Süleyman
  AKSOY
7. Mehmet
  AKSOY
8. Lamia AK
9. Sabriye
  KAYA
10. Saliha
  AKAR
11. Nisbet AKSOY
12. Şükrüye KAPLAN
13. Zeki
  AKSOY
14.
  Şemsettin BİLMEZ
15. Yusuf
  AKSOY
16. İhsan
  AKSOY
17. Hüseyin
  AKSOY
18. Ahmet
  AKSOY
19. Veziyete MEHMETOĞLU
Vekili : Av. Ferman
  YARDIMCI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 29/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucuların bir kısmı ile diğerlerinin murisleri aleyhine
31/12/2005 tarihinde kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası
açılmıştır. Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesi 24/9/2014 tarihli kararı ile davanın
reddine karar vermiştir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 5/11/2015 tarihli ilamı
ile hüküm onanmıştır. Başvurucuların karar düzeltme talebi aynı Dairenin
13/12/2016 tarihli ilamı ile reddedilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Şemsettin
Bilmez Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83.
maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereği başvurucunun istismar
edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru
hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir
ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk lirasından fazla olmamak
üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.
12. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek
olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,
başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi
verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu
değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında
mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat
oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak
kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya
tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında
ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla
bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru
hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir ( S.Ö ., B. No: 2013/7087,18/9/2014, § 29, Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:
2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı ,
B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve
diğerleri , B. No: 2013/7302, 20/4/2016).
13. Başvuru konusu olayda başvurucu Şemsettin Bilmez, Batman 3.
Noterliğinde 1/10/2010 tarihinde Avukat Ferman Yardımcı'ya vekâlet vermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinaden başvurucuyu, Kozluk Asliye
Hukuk Mahkemesindeki kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında vekili
olarak Avukat Ferman Yardımcı temsil etmiştir. Mahkeme önündeki yargılama devam
ederken başvurucu nüfus kayıtlarına göre 19/7/2012 tarihinde vefat etmiştir.
Avukat Ferman Yardımcı tarafından 29/8/2014 tarihinde başvurucunun makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılmış,
başvuru formunda başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer verilmemiştir.
14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel
başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından
bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır ( Abdurrehman Uray , B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmiş
başvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılan
bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye
kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
16. Bu durumda Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru
yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca Avukat Ferman Yardımcı aleyhine takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular
Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabul
edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların bir kısmının miras
bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu
yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin
başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda
muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:
2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , § 52).
21. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 10 yıl 11 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
24. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
25. Somut olayda başvurucu Şemsettin Bilmez dışında diğer
başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna
varılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında dava dosyasındaki taraf ve mirasçı sayısı ile aile birliği de
dikkate alınarak başvurucu Veziyete Mehmetoğlu'na net 1.000 TL; başvurucular Lamia Ak, Sabriye
Kaya, Saliha Akar ve Şükrüye Kaplan'a ayrı ayrı net
1.550 TL, başvurucular Nisbet Aksoy ve Ramazan
Aksoy'a müştereken net 10.800 TL; başvurucular İsmail Aksoy, Bahattin Aksoy,
Mehmet Şah Bilmez, Abeddin Aksoy, Süleyman Aksoy,
Mehmet Aksoy, Zeki Aksoy, Yusuf Aksoy, İhsan Aksoy, Hüseyin Aksoy ve Ahmet
Aksoy'a ayrı ayrı net 10.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
27. Başvurucu Şemsettin Bilmez dışında diğer başvurucular
tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve
1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Şemsettin Bilmez yönünden yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Ferman
Yardımcı'nın 2.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının başvurucu Şemsettin Bilmez dışında diğer başvurucular
yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Başvurucu Veziyete Mehmetoğlu'na net 1.000 TL; başvurucular Lamia Ak, Sabriye
Kaya, Saliha Akar ve Şükrüye Kaplan'a AYRI AYRI net
1.550 TL, başvurucular Nisbet Aksoy ve Ramazan
Aksoy'a MÜŞTEREKEN net 10.800 TL; başvurucular İsmail Aksoy, Bahattin Aksoy,
Mehmet Şah Bilmez, Abeddin Aksoy, Süleyman Aksoy,
Mehmet Aksoy, Zeki Aksoy, Yusuf Aksoy, İhsan Aksoy, Hüseyin Aksoy ve Ahmet
Aksoy'a AYRI AYRI net 10.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin
diğer taleplerin REDDİNE,
F. Başvurucu Şemsettin Bilmez tarafından yapılan yargılama
giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
G. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu
Şemsettin Bilmez dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
H. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına
başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması
hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için
yasal FAİZ UYGULANMASINA,
İ. Kararın bir örneğinin Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2006/17,
K.2014/172) GÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Türkiye Barolar Birliğine
GÖNDERİLMESİNE,
K. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
11/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.