TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GURBET ERTÜRK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16741)
Karar Tarihi: 20/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Recai AKYEL
Raportör : Akif
  YILDIRIM
Başvurucu : Gurbet
  ERTÜRK
Vekili : Av. Mehmet
  Uğur YILDIRIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın yenilenmesi talebinin hukuka aykırı
olarak reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca başvurunun kabul
edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, hükümlü Ç.E.nin eşidir.
Başvurucu, eşini temsile yetkili olduğuna ilişkin bir delil de sunmamış ve
vasisi olduğunu beyan etmemiştir.
9. Başvurucunun eşi Ç.E., Kırklareli Ağır Ceza Mahkemesinin
(Mahkeme) 18/12/2008 tarihli ve E.2003/311 K.2008/238 sayılı kararıyla yağma
suçundan 5 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Anılan karar, Yargıtay 6. Ceza
Dairesi tarafından onanmıştır.
10. Başvurucu, yargılama aşamasında eşi Ç.E.nin hukuki yardım alamadığını, yargılamayı sağlıklı şekilde takip edemediğini,
kanuni ve takdirî indirim hükümlerinin kararda
tartışılmadığını, hükme esas alınan tanık beyanının gerçeği yansıtmadığını
belirterek eşi adına yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur. Mahkeme
7/7/2014 tarihinde yargılamanın yenilenmesi talebini reddetmiştir.
11. Anılan karara yapılan itiraz, Edirne 2. Ağır Ceza
Mahkemesince 29/8/2014 tarihinde reddedilmiştir. Ret kararı başvurucu
tarafından 26/9/2014 tarihinde öğrenilmiştir.
12. Başvurucu 23/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun
262. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Şüpheli veya sanığın yasal
temsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresi içinde
kendiliklerinden başvurabilirler...”
V. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
15. Başvurucu, beyanları mahkûmiyete esas alınan tanık S.S.nin Mahkeme huzurunda verdiği ifadesinin görgüye dayalı
olmadığını ve gerçeği yansıtmadığı yönünde imzalı belge verdiğini, bu hususun
yeni delil niteliğinde olduğunu, deliller toplanmadan yargılamanın yenilenmesi
talebinin reddedildiğini belirterek eşinin Anayasa'nın 36. maddesinde güvence
altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve yeniden
yargılama yapılması talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
16. 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkına
sahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı
ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı
doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir.”
17. Anılan düzenlemeye göre bir kişinin Anayasa Mahkemesine
bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte bulunması
gerekmektedir. Bu ön koşullar; başvurucunun, kamu gücünün eylem veya işleminden
ya da ihmalinden dolayı "güncel bir hakkının ihlal edildiği" iddiasındabulunması , iddia edilen ihlalden kişinin
"kişisel olarak ve doğrudan" etkilenmiş olması ve bunların sonucunda
başvurucunun "mağdur" olduğunu iddia etmesidir (Fetih Ahmet Özer, B.
No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).
18. 5271 sayılı Kanun'un 262. maddesi uyarınca eşler, ceza
muhakemesinde bu sıfatları devam ettiği sürece şüpheli ve sanığa açık bulunan
kanun yollarına onlardan bağımsız olarak (kendiliklerinden) ve koşulsuz şekilde
başvurabilirler. Ancak bireysel başvuruda “mağdur” kavramı, ceza
muhakemesindeki kurallardan ayrı olarak yorumlanır. Bireysel başvuruda, ceza
muhakemesinde olduğu gibi eşlerin bu sıfatları devam ettiği sürece bağımsız şekilde
ve koşulsuz olarak başvuru yapmaları yeterli görülmemiştir. İhlale yol açtığı
ileri sürülen kamu gücü işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle güncel ve kişisel
bir hakkı doğrudan etkilenenlere bireysel başvuru hakkı tanınmıştır.
19. Başvuruya konu yargılama, başvurucunun eşiyle ilgilidir.
Başvurucu, eşini temsile yetkili değildir. Vasisi olmadığı için başvurucuyu
temsile yetkili olmayan eşin başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri
sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolayı güncel ve
kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmeyeceği, bu nedenle mağdur statüsü
kazanamayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle başvurucunun sadece "eş"
sıfatı adil yargılanma hakkı şikâyetleri bakımından ona mağdur statüsü
kazandırmaz.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin kişi
bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun kişi bakımından
yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.