TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ŞEHRİBAN COŞKUN VE
  DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru
  Numarası:2014/11376)
Karar
  Tarihi: 20/7/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular : 1. Şehriban COŞKUN
2. Billur AYGÖR
3. Mediha YAVUZ
4. Gökhan YAVUZ
5. Uğur YAVUZ
6. Yıldıran YAVUZ
7. Emine ÇAKAR
8. Meltem ATAMAN
9. Ayhan BAYDAR
(Şerife DURGUT mirasçıları)
10. Metin DURGUT
11. Emre DURGUT
Vekili : Av. Seçkin ATAR
(Şerife DURGUT mirasçısı)
12. Murat DURGUT
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru;
kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, ekonomik değere ilişkin ve icra
edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi nedeniyle mahkemeye
erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/7/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru,
başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra
Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca
başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar
verilmiştir.
5. Bölüm
Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin
birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru
belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru
formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular
tarafından 2/12/2011 tarihinde Alaplı Asliye Hukuk
Mahkemesinde Alaplı Belediye Başkanlığı ve diğer başka davalılar aleyhine
açılan kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasında 9/4/2013
tarihli karar ile 4.801.055 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek
faizi ile birlikte Alaplı Belediye Başkanlığından alınarak başvuruculara
ödenmesine hükmedilmiş, bu karar taraflarca temyiz edilmeyerek 27/5/2013
tarihinde kesinleşmiştir.
9.
Başvurucular tarafından 15/11/2016 tarihinde, ilgili
idare tarafından 30/1/2017 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunulan beyanlar ile
başvurucular lehine hükmedilen tazminatın hâlen ödenmediği ifade edilmiştir.
10. Merkezi
Nüfus İdare Sistemi üzerinde yapılan sorgulama sonucu başvuruculardan Şerife Durgut'un bireysel başvuru tarihinden sonra 7/5/2016 tarihinde öldüğü anlaşılmıştır.
11. Ölen
başvurucu Şerife Durgut'un mirasçılarından Metin Durgut ve Emre Durgut vekilleri
Av. Seçkin Atar aracılığıyla 15/11/2016 tarihinde,
diğer mirasçı Murat Durgut 31/1/2017 tarihindeAnayasa Mahkemesine sundukları dilekçeler ile
murisleri tarafından yapılan bireysel başvuruyu devam ettireceklerini beyan
etmişlerdir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru
incelenip gereği düşünüldü:
13. Başvurucular;
ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir
yargı kararının uzun süre icra edilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile
mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik Yönünden
14. Açıkça
dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini
gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkı
ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Kamu
kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilir bir yargı kararının hiç
icra edilmemesi ya da icranın makul süre içinde yapılmaması, kararın verildiği
yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişim hakkı dâhil adil yargılanma hakkı
güvencelerini anlamsız hâle getirir. Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye
erişim hakkının ihlal edilmesi sonucunu doğurur ( Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014 , §§
37-54).
16. Öte
yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir alacak, mülkiyet hakkı
kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu kurum ve kuruluşları
aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya da ödenmesinin uzun
sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının ihlaline neden olur ( Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, §§
55-75).
17. Anılan
ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararları dikkate
alındığında somut olayda yukarıda belirtilen nitelikteki yargı kararının 3 yıl
11 ayı aşan bir süre geçmesine rağmen icra edilmemiş olması nedeniyle mahkemeye
erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varmak gerekir.
18. Açıklanan
gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim
hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının
edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da
edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve
sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…”
20. Başvurucular,
maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
21. Somut
olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna
varılmıştır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculardan Şehriban Coşkun, Billur Aygör ,
Mediha Yavuz, Gökhan Yavuz, Uğur Yavuz, Yıldıran Yavuz, Ayhan Baydar, Emine
Çakar ve Meltem Ataman'a ayrı ayrı net 9.600 TL; ölen başvurucu Şerife Durgut'un mirasçıları Metin Durgut ,
Emre Durgut ve Murat Durgut'a miras payları dikkate alınarak ayrı ayrı net 3.200 TLmanevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
23. Anayasa
Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucuların uğradıklarını
iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı
bulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sunmamış olması
nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan
yargılama giderinin Şehriban Coşkun, Billur Aygör ,
Mediha Yavuz, Gökhan Yavuz, Uğur Yavuz, Yıldıran Yavuz, Ayhan Baydar, Emine
Çakar ve Meltem Ataman, Metin Durgut , Emre Durgut , Murat Durgut'a ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin Şehriban Coşkun, Billur Aygör , Mediha Yavuz, Gökhan Yavuz, Uğur Yavuz, Yıldıran
Yavuz, Ayhan Baydar, Emine Çakar Ve Meltem Ataman, Metin Durgut ,
Emre Durgut'a ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Ayrıca
yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra edilmesi ve böylece hukuk
devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğü zararın devam etmesinin
önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgili idareye gönderilmesine
karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan
gerekçelerle;
A. Mahkemeye
erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL
EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın
36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35.
maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculardan Şehriban Coşkun, Billur Aygör ,
Mediha Yavuz, Gökhan Yavuz, Uğur Yavuz, Yıldıran Yavuz, Ayhan Baydar, Emine
Çakar ve Meltem Ataman'a ayrı ayrı net 9.600 TL; ölen başvurucu Şerife Durgut'un mirasçıları Metin Durgut ,
Emre Durgut ve Murat Durgut'a ayrı ayrı net 3.200 manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer
taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin Şehriban Coşkun,
Billur Aygör , Mediha Yavuz, Gökhan Yavuz, Uğur Yavuz,
Yıldıran Yavuz, Ayhan Baydar, Emine Çakar ve Meltem Ataman, Metin Durgut , Emre Durgut , Murat Durgut'a ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama
giderinin Şehriban Coşkun, Billur Aygör , Mediha
Yavuz, Gökhan Yavuz, Uğur Yavuz, Yıldıran Yavuz, Ayhan Baydar, Emine Çakar Ve
Meltem Ataman, Metin Durgut , Emre Durgut'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin,
kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden
itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin
sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ
UYGULANMASINA,
F. Kararın
bir örneğinin Alaplı Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın
bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.