TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALİ SUAT ERTOSUN BAŞVURUSU (9)
(Başvuru Numarası: 2013/1299)
Karar Tarihi: 21/1/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin YILDIRIM
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör : Abuzer YAZICIOĞLU
Başvurucu : Ali Suat ERTOSUN
Vekili : Av. Rabiya BALKANLI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapmış Anadoluda Vakit gazetesinde yayımlanan bir köşe yazısında kullanılan ifadelerin başvurucunun kişilik haklarını zedelediği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/2/2013 tarihinde Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 26/9/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından 5/6/2015 tarihinde kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir.
6. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine 13/8/2015 tarihinde sunulan görüş başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanlarını süresi içinde ibraz etmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
7. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu; adli yargıda hâkimlik, adalet müfettişliği ve başmüfettişliği, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) üyeliği yapmıştır. Başvurucu hâlen Yargıtay üyesi olarak görev yapmaktadır.
9. Ulusal düzeyde yayın yaparken 10 Ekim 2010'da yayınına son verilen Anadoluda Vakit isimli günlük gazetenin 6/11/2009 tarihli nüshasında yayımlanan “ Zere'den Mirzabeyoğlu'na kadar Ali Suat Ertosun klasiği... ” başlıklı köşe yazısında, başvurucunun Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü görevini ifa ettiği sırada cezaevleri ile ilgili alınan bir kısım kararların uygulanması sonucunda kamuoyunda " Hayata Dönüş Operasyonu " adı ile bilinen olayların yaşandığı ve bu olaylarla başvurucu arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin ve cezaevlerindeki işkence ve kötü muamele ve olumsuz yaşam koşulları iddiaları ile bağlantılı olarak şu ifadelere yer verilmiştir:
"Güler Zere, ondört yıldır hapiste. Salih Mirzabeyoğlu , on yıldır hapiste. Leman Yurtsever henüz dışarıda... Bu üç isim, üç ayrı hayat hikayesi ve niçin benim ajandamdadır derseniz... Ali Suat Ertosun’a çıkıyor bütün yollar derim size...
Ali Suat Ertosun, “Hayata Dönüş Operasyonu” adı verilen cezaevi baskınlarında, hapishanelere isyan çıktı gerekçesiyle iş makinası sokarak, mahkumların kepçe aralarına sıkışmış kollarının bacaklarının bilahare çöplüklerden çıkartıldığı feci günlerin başrolündeki kilit ismi... Mahkumların “Brejnev” takma adıyla tanıdığı, kanuni bir cezalandırma yöntemi olarak algıladığı işkenceyi tüm soğukkanlılığı ile uygulatan meşhur bir kişi... Tabii bu mahkumların anlattığı bir meseledir, biz onların yalancısıyız...
Dahası, Karagümrük Çetesi olarak bilinen Nuriş Biraderleri, Sabancı suikastının tetikçisi Mustafa Duyar’ın devlet kontrolü ve güvenliği altında tutulduğu cezaevine naklettirmiş kişi olarak da geçmişti ismi... Mustafa Duyar konuşamadan infaz edilmişti. Tabii bu da Nuriş kardeşlerin anlattığı bir başka meseledir, biz onların yalancısıyız...
Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü görevini ifa ederken, bu tür üstün hizmetlerinden dolayı, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’den madalya almış... Terfisine terfi katılarak daha sonra da Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyeliğine seçilmişti Ertosun. İşte bu kısmı, mahkumların anlattığı, bizim de yalancısı olduğumuz bir mesele değildir, el-hak; herkesin bildiği bir yükseliş öyküsüdür...
Güler Zere’yi , bana göre iki sokak ötedeki Mustafa Kemal mahallesinden tanıyorum .…
Salih Mirzabeyoğlu’nu , kitaplarından, şiirlerinden, resimlerinden tanıyorum .…
Ajandamdaki üçüncü isim Leman Yurtsever, bir insan hakları aktivistidir . Kayıp anneleri, kadın işçilerin hakları ve toplumsal barış konulu pek çok ortamda, yan yana çalıştığımız bir feminist... Aynı görüşte olmamıza gerek yok aynı salonda çalışırken. Ki bu salon tüm Türkiye’dir. Nerede akan kan, akan gözyaşı varsa, nerede inleyen bir anne varsa, yanına gidip anlattıklarını dinlemekten geçen bir yaşama tecrübesidir Leman ile benim yollarımı kesiştiren... Leman Yurtsever’e Ankara 27. Asliye Ceza Mahkemesi’nden 3 ay 15 gün hapis ve 400 TL. adli para cezası kararı çıktı. Sebebi ise dönemin Ceza ve Tevkif Evleri Gn.Md .’ü Ali Suat Ertosun’a “insan hakları utanç belgesi” göndermesi... Leman, “Gözaltında Cinsel Taciz ve Tecavüze Karşı Hukuki Yardım Projesi”nin koordinatörlerinden... Kamu görevlisine hakaretten aldı bu cezayı. Kararı verenler “yoğun kasıt”tan bahsetmişler. Pekala benim bu yazım da “yoğun kasıt”a girer. Zor iş anlayacağınız yazmak ve konuşmak bu ülkede...
Kamuoyunda “F tipi Cezaevi” olarak bilinen vahim durum, hayata geçirilmesi tam 107 kişinin hayatına mal olmuş bir hukuk skandalıdır. Üstelik hücre tipi cezalandırmanın insan hak ve onuruna aykırı olduğunu savunan ve bu konuda girişimde bulunan herkesin “yasadışı” örgütlerle bir şekilde teması olduğu/olacağı sanrısı ile hareket edilmektedir. İşte, birbirinden ayrı bu üç ismi, benim ajandama yan yana yazdıran süreç de buradan besler kendini... Cezaevi koşullarının düzeltilmesini istemek, işkenceye, tecrit- izolasyon - hücre’ye hayır demek, potansiyel suçlu ilan edilmek demek...
Bakalım ölümcül hastalık hali en sonunda Köşk’e kadar çıkabilen Güler Zere, hapishaneden hastahaneye geçebilecek mi? Yoksa “dışarıda olsaydı kim bilir kimi vururdu?” sorusuyla tüm dışarıdakileri, ancak içeri atınca rahat edecek zihniyete teslim olacak mıyız?
Hukuk ve Adalet sadece sağduyu istemez, cesaret de ister. Cesaretse, korkmamak değildir, korktuğu anda bile sabırla durmayı gerektirir. Korkuyorum, ama sabırla durmak gerek... Birilerinin işkenceye ve hücreye hayır demesi, gözaltında tecavüze hayır demesi gerekiyor...”
10. Başvurucu; kaleme alınan yazı vasıtasıyla kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu, kişiliği ve geçmişi hedef alınarak terfi etmesi, " Devlet Üstün Hizmet Madalyasıyla " ödüllendirilmesi ve HSYK üyeliğine seçilmesinde mesleki yeterliliği ve liyakati değil, cezaevlerinde yapılan operasyonlar ve uyguladığı işkencelerin rol oynadığının belirtildiğini, derin ilişkileri olan biri olarak yansıtıldığını, yazıda alaycı ifadeler kullanılarak gazetecilik meslek ilkeleriyle bağdaşmayan isnatlarda bulunulduğunu, " Hayata Dönüş Operasyonu " olarak bilinen operasyon kapsamında alınan karar ve uygulamaların yasal çerçeve içinde kaldığını belirterek yazının eleştiri sınırlarını aştığı iddiasıyla 1/11/2010 tarihinde Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesinde ilgililer aleyhine manevi tazminat davası açmıştır.
11. Mahkeme 1/11/2011 tarihli ve E.2010/470, K.2011/380 sayılı kararla davanın reddine karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesi şöyledir:
“ ... davacının Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü görevini ifa ettiği sırada cezaevleri ile ilgili alınan bir kısım kararların uygulanması sonucunda kamuoyunda 'Hayata Dönüş Operasyonu' adı ile bilinen olayların yaşandığının işlendiği, bu uygulamaların ağır bir şekilde eleştirildiği, yorumlandığı, davacının kişilik haklarına saldırı amacı taşımadığı ... . ”
12. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 9/4/2012 tarihli ve E.2012/472, K.2012/5939 sayılı ilamıyla onanmıştır.
13. Onama kararına karşı yapılan karar düzeltme başvurusu, Yargıtayın aynı dairesince 5/12/2012 tarihli ve E.2012/9819, K.2012/18560 sayılı kararla reddedilmiş ve ret kararı başvurucu vekiline 7/1/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 6/2/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
14. 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi şöyledir:
“Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.
Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 21/1/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu;
i . Davaya konu köşe yazısında kendisinin; görevini kötüye kullanan, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü yaptığı dönemde gerçekleştirilen Hayata Dönüş Operasyonunda, hapishanelerdeki müdahalelerde etkin rol oynayan ve o dönem yaşanan mağduriyetlerden önemli ölçüde sorumlu olan, derin devlet görevlisi ve işkenceci bir kişi olarak gösterildiğini,
ii. Davaya konu köşe yazısında anlatılan olayların; abartıldığını, gerçek dışı bilgiler verildiğini, ifade özgürlüğünün ve eleştiri yapma hakkının sınırlarının aşıldığını, kullanılan ifadelerin şeref ve haysiyetine saldırı niteliğinde olduğunu, derece mahkemelerinin davalının haber ve yorum yapma özgürlüğü ile kendisinin itibarının korunması arasındaki dengeyi sağlayamadığını,
iii. Açmış olduğu davanın hakkaniyete aykırı olarak reddedildiğini, ret kararının temyizi üzerine Yargıtayca verilen onama ve karar düzeltme ilamlarının gerekçeden yoksun olduğunu ileri sürmüş, Anayasa’nın 17 ., 25., 26., 28., 32., 36., 40. ve 141. maddelerinin ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yargılamanın yenilenmesi veya 15.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
17. Başvurucu, tahkir içeren sözler nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkını derece mahkemeleri kararlarının korumadığını belirterek Anayasa’nın 17 ., 25., 26., 28., 32., 36., 40. ve 141. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş ise de başvurucunun şikâyet ettiği koşullar ve şikâyetlerini dile getirme biçimi dikkate alınarak bu şikâyetlerin Anayasa’nın 17. maddesi bağlamında incelenmesi uygun görülmüştür.
18. Adalet Bakanlığı görüş yazısında Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları hatırlatılmıştır. Bakanlık görüşüne karşı başvurucu, başvuru dilekçesindeki görüşlerini tekrar etmiştir.
19. Başvuru konusu olaya benzer olaylarda uygulanacak ilkeler ilk olarak İlhan Cihaner (B. No: 2013/5574, 30/6/2014 , §§ 42-74) kararında ortaya konulmuştur. Daha sonra aynı ilkeler Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından benimsenmiş ( Kadir Sağdıç , B. No: 2013/6617, 8/4/2015 [GK], §§ 35-66; Nihat Özdemir , B. No: 2013/1997, 8/4/2015 [GK], §§ 29-61) ve Bölümler önlerine gelen şikâyetlerde sözü geçen ilkeleri uygulamışlardır ( Ali Suat Ertosun, B. No: 2013/1047, 15/4/2015, §§ 21-52; Ali Suat Ertosun (2), B. No: 2013/1640, 15/4/2015, §§ 19-50).
20. Başvuruya konu sözler ve iddialar (bkz. § 8) nedeniyle başvurucunun kişisel itibarının korunması hakkına müdahale edildiği kabul edilebilirlikten uzak değildir. Bu sebeple mevcut davada başvurucunun, Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrasında koruma altına alınan kişisel itibarın korunmasını isteme hakkı ile ulusal günlük gazetenin ve şikâyet konusu köşe yazısının yazarı gazetecinin Anayasa’nın 28. maddesinde güvence altına alınan basın özgürlüğü ve bu özgürlükle bağlantılı olarak Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü arasında bir denge kurulması gerekmektedir.
21. Bireyin kişisel şeref ve itibarı, Anayasa’nın 17. maddesinde düzenlenen “ manevi varlık ” kapsamında yer almaktadır. Devletin, bireyin manevi varlığının bir parçası olan kişisel şeref ve itibara keyfî olarak müdahale etmemek şeklinde negatif yükümlülüğü ve üçüncü kişilerin saldırılarını önlemek şeklinde pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır ( Abdullah Doğtaş , B. No: 2013/1123, 2/10/2013 , § 33). Şeref ve itibarı etkileyen sözlü saldırılar veya basın ve yayın yolu ile yapılan yayınlara karşı bireyin korunmaması hâlinde Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrası ihlal edilmiş olabilir ( Kadir Sağdıç , § 36; İlhan Cihaner , § 42). Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrasının olaya uygulanabilmesi için kişinin itibarına yapılan saldırının, kişinin itibarına saygı gösterilmesini isteme hakkından, başvurucunun kişisel olarak yararlanmasına zarar verecek şekilde yapılmış olup olmadığını olayın şartlarına göre değerlendirir ( Kadir Sağdıç , § 39; İlhan Cihaner , § 45).
22. Öte yandan ifade özgürlüğü, demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır. Anayasa’nın 26. maddesinin ikinci fıkrası saklı tutulmak üzere ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız ya da ilgisiz kabul edilen bilgi ve fikirler için değil; incitici, şoke edici ya da rahatsız edici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğu yinelenmelidir. İfade özgürlüğü, yokluğu hâlinde “ demokratik bir toplum ”dan söz edilemeyen çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir ve bazı istisnalara tabi ise de bu istisnaların dar yorumlanması ve bu hakkın sınırlandırılmasının ikna edici olması gerekir ( Kadir Sağdıç , § 48; İlhan Cihaner , § 55).
23. Mevcut olaydaki gibi başvurularda başvurunun sonucu, prensip olarak başvurunun ihtilaflı yazı ve sözlerin sahibi tarafından Anayasa’nın 26. maddesine dayanılarak yapılmış olması ile bu yazıya veya sözlere konu olan kişi tarafından Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak yapılmış olmasına göre değişmez. Aksi hâlde Anayasa’nın anılan maddelerinde korunan hakların dengelenmesinde benzer olaylarda çelişkili sonuçlar ortaya çıkabilir. Yargı mercilerinin, bu iki maddede düzenlenen haklar arasında Anayasa Mahkemesi içtihadında ortaya konulan kriterlere uygun bir şekilde denge kurmaları gerekir.
24. Basın özgürlüğü ile itibarın korunması hakkı arasında bir denge kurulmasıyla ilgili olarak mevcut olaya uygulanabilecek olan kriterler şu şekilde sayılabilir: Genel yarara ilişkin bir tartışmaya katkı sağlanıp sağlanmadığı, hedef alınan kişinin konumu (siyasetçi, kamu görevlisi veya sıradan birey olup olmaması ve ünlülük derecesi gibi); haber, köşe yazısı veya makalenin konusu, ilgili kişinin önceki davranışları; yayının içeriği, şekli ve sonuçları ile haber, köşe yazısı veya makalenin yayımlanma şartları ( İlhan Cihaner , §§ 66-73; Kadir Sağdıç , §§ 58-66; Nihat Özdemir , §§ 54-61; Ali Suat Ertosun, §§ 44-52; Ali Suat Ertosun (2), §§ 42-50).
25. Somut davanın kendine has koşullarında mahkemelerin başvurucuyu eleştiri sınırlarını aşan bir müdahaleden korumakta yetersiz kalıp kalmadıkları incelenmelidir. Bu bağlamda somut başvuruda taraflar arasındaki ihtilaf, büyük ölçüde dava konusu yazıların maddi vakıaların açıklanması veya değer yargısı olarak nitelendirilmesi ile ilgilidir. Bu noktada maddi olgular ile değer yargısı arasında dikkatli bir ayrıma gidilmelidir. Maddi olgular ispatlanabilse de değer yargılarının doğruluğunu ispatlamanın mümkün olmadığı gözönünde bulundurulmalıdır ( Kadir Sağdıç , § 57; İlhan Cihaner , § 64). Yine de yeterli bir olgusal temele sahip olması beklenmekle birlikte yargılamaya konu bir yazının bir bütün olarak ele alındığında kamu yararını ilgilendirmesi, değer yargısı kavramının geniş yorumlanması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bir suç isnadının sağlam bir nedene dayandığının ortaya konulmasında aranan kesinlik derecesinin, kamu yararı ile ilgili bir konuda, gazetecilerin değer yargısı içeren ifadeleri bakımından da aranmasını beklemek basın özgürlüğünün amacı ile bağdaşmaz (Benzer yöndeki AİHM kararı bkz. Scharsach ve News Verlagsgesellschaft GmbH /Avusturya, B. No: 39394/98, 13/2/2004 , §§ 39-43).
26. Başvurucu, köşe yazısında kendisinin; görevini kötüye kullanan, hapishanelerdeki infazlarda etkin rol oynayan, derin devlet görevlisi ve işkenceci bir kişi olarak gösterildiğini iddia etmektedir. Başvurucuya göre gerçeklik unsurunu taşımayan bu yazıda, yazının sahibi gazeteci tarafından hedef alınmış, itibarsızlaştırılması amaçlanmış ve kendisine hakaret edilmiştir. Buna karşın İlk Derece Mahkemesi, davalının kullandığı şikâyet konusu sözlerin, davacı tarafın kişilik haklarına herhangi bir saldırı oluşturmadığını kabul ederek davayı reddetmiştir. Somut davada İlk Derece Mahkemesi; davalının kullandığı sert sözlere onun verdiği anlamın ötesinde anlam yüklemeyi reddetmiş, yazının ifade ve basın özgürlüğünün sınırlarını aşmayan eleştirel nitelikte ifadeler içerdiğini kabul etmiştir.
27. Başvurucunun, davalının sözlerinin şahsiyet haklarına yönelik bir saldırı olduğu yönündeki değerlendirmelerine karşı, davalı herhangi bir savunma yapmamış ve davaya cevap vermemiştir. İlk Derece Mahkemesi yazının, kamuoyunu ilgilendiren bir konuda ve yayımlandığı tarih itibarıyla toplumsal ilginin yoğunlaştığı hususlarda kaleme alınmış eleştirel nitelikte bir yazı olduğunu belirtmiştir. Mahkeme, başvurucunun bulunduğu makamı da gözönüne alarak yazıdaki ifadelerin; basın özgürlüğü kapsamında yer aldığına, kişilik haklarına saldırı niteliği taşımadığına, güncel ve görünürdeki gerçekliğe uygun olduğuna karar vermiştir.
28. Başvurucu, davalı tarafından kaleme alınan köşe yazısında şahsiyet haklarına yönelik bir saldırı olduğunu ileri sürmektedir. İlk Derece Mahkemesi de başvurucunun talebini, söz konusu yazının bir bütün olarak görünür gerçeğe uygun olduğu ve özle biçim arasındaki dengenin bozulmadığı yönünde değerlendirme yaparak reddetmiştir.
29. İlk olarak davalının başvuruya konu gazete yazısında dile getirdiği düşüncelerin, olgular temelinde gelişen bir tartışmaya katkı sunup sunmadığı ve içeriğinin kamunun merakını giderme isteğinin ötesine geçip geçmediği sorularına cevap verilmelidir. Bu bağlamda bir haber, köşe yazısı veya makalenin kamuyu bilgilendirme değeri ne kadar yüksek ise kişinin söz konusu haber, köşe yazısı veya makalenin yayımlanmasına o kadar çok katlanması gerekir. Aksine, yazının bilgilendirme değeri ne kadar düşükse kişinin korunan çıkarına da o kadar çok üstünlük tanınması gerekir ( İlhan Cihaner , § 74). Basının genel yarar nitelikli bütün sorunlarla ilgili olarak bilgi ve fikir yayma fonksiyonuna, kamunun bu bilgi ve fikirleri alma hakkının eklendiği hatırlanmalıdır.
30. Şikâyet konusu köşe yazısının yayımlandığı dönem, 2000 yılında Türkiye'de, cezaevlerindeki bazı tutuklu ve hükümlülerin F tipi hücre sistemine ve tecrit uygulamasına direnmek için başlattıkları açlık grevi ve ölüm orucu eylemlerine karşı yirmi cezaevine birden yapılan iki asker ile otuz tutuklu ve hükümlünün öldüğü, yüzlerce kişinin yaralandığı, yaklaşık on bin güvenlik görevlisi tarafından gerçekleştirilen “Hayata Dönüş Operasyonu”nda görev yapan bazı güvenlik görevlilerinin yargılandığı bir dönemdir. Köşe yazılarının yayımlandığı tarihte basın ve yayın organlarında, bahsi geçen yargılamaya ilişkin pek çok haber yayımlanmıştır.
31. Başvuruya konu köşe yazısının sahibi gazeteci tarafından da “Hayata Dönüş Operasyonu” ve bu operasyona ilişkin yargılamalar ile ilgili olgular ve değer yargıları içeren birçok köşe yazısı yazılmıştır. Nitekim başvurucunun bireysel başvuru dosyasına eklediği gazete kupürleri de bunu doğrulamaktadır. Başvuruya konu köşe yazısında, başvurucunun Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü yaptığı dönemde gerçekleştirilen ve otuz tutuklu ile hükümlünün ölümüyle sonuçlanan “Hayata Dönüş Operasyonun”dan , cezaevlerinde yapıldığı iddia edilen işkencelerden, taciz olaylarından ve cezaevlerinin olumsuz yaşam koşullarından bahsedilmektedir. Başvurucunun Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü olarak o dönem yaşanan mağduriyetlerden önemli ölçüde sorumlu olduğu ileri sürülmekte buna karşın toplumu ilgilendiren bu sorunları dile getirmenin zorluğuna vurgu yapılmaktadır. Yazıda, başvurucunun cezaevlerinde yaşanan olaylardaki sorumluluğuna rağmen 2004 yılında Devlet Üstün Hizmet Madalyası ile ödüllendirilmesi ve sonrasında da Cumhurbaşkanı tarafından HSYK üyesi olarak seçilmesi eleştirel bir bakış açısıyla anlatılmaktadır. Şikâyet konusu yazılarda dile getirilen iddialar ile köşe yazısının yayımlandığı dönemdeki olaylar ve başvurucunun beyanları birlikte değerlendirildiğinde söz konusu yazıda sarf edilen sözlerin ve iddiaların bir ölçüde, genel yarar nitelikli bir tartışmaya katkı sundukları kabul edilebilir.
32. Adalet sisteminin düzgün işlemesi için görev yapan kamu görevlileri olan hâkim ve savcılarla yüksek mahkeme üyeleri de diğer kamu görevlileri gibi kamunun güvenine sahip olmalıdırlar ( Saday /Türkiye , B. No: 32458/96, 30/3/2006 , § 33). Bu sebeple adalet sisteminde görev alan hâkimler ve savcılarla birlikte diğer yargı çalışanlarını asılsız suçlamalardan korumak devletin görevlerindendir. Demokratik bir toplumda bireylere, yargı sistemi ve ona dâhil olan kamu görevlilerini eleştirme ve onlar hakkında yorum yapma hakkı tanınmış olmakla birlikte bu eleştirilerin kişilerin şeref ve itibarlarının korunmasını isteme haklarını ihlal eder boyuta ulaşmaması gerekir ( İlhan Cihaner , § 85).
33. Buna karşılık başvurucu, şikâyet konusu yazılarda sözü edilen “Hayata Dönüş Operasyonu”nun yapıldığı tarihte Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü, yazının yayımlandığı dönemde ise HSYK üyesidir ve HSYK’ya Yargıtay üyelerince seçilmiştir. Başvurucunun, olayların geçtiği zaman diliminde ve hâlen Türkiye kamuoyunda tanınan bir yüksek bürokrat olduğu ve tanınmışlık derecesi dikkate alındığında az bilinen bir kişi olduğu iddia edilemez. Dolayısıyla başvurucu, gerek “Hayata Dönüş Operasyonu”nun yapıldığı tarihteki görevi gerekse köşe yazısının yayımlandığı dönemdeki görevi nedeniyle eleştirilere sıradan kişilere göre daha fazla katlanmalıdır.
34. Diğer yandan, söz konusu köşe yazısı nedeniyle başvurucunun kişisel kariyerinin ve mesleğinin önemli ölçüde etkilenmediği gözönünde tutulmalıdır. Nitekim köşe yazısının yayımlandığı dönemde başvurucunun HSYK üyeliği devam etmiştir ve başvurucu hâlen Yargıtay üyesi olarak kariyerine devam etmektedir.
35. Son olarak başvuruya konu köşe yazısında abartıya kaçılmadığı da söylenemez. Ne var ki basın özgürlüğünün kapsamının, demokrasi ile yakın ilişkisinin doğal sonucu olarak bir dereceye kadar abartıya ve hatta kışkırtmaya izin verecek şekilde geniş yorumlanması gerektiği kabul edilmelidir ( Kadir Sağdıç , § 76).
36. Anayasa Mahkemesi veya derece mahkemeleri, gazetecilik mesleğinin nasıl yapılması gerektiğini ve gazetecilerin haber verme tekniğini belirleyemezler. Zira bir düşüncenin en iyi hangi üslup ve biçimle aktarılacağına bizzat düşünceyi dile getirenler karar verebilir. Bu bağlamda Anayasa’nın 26. maddesinin, sadece ifade edilen haber ve fikirlerin içeriğini değil fakat aynı zamanda bunların nakledilme biçimlerini de koruduğu hatırda tutulmalıdır ( Ali Suat Ertosun, § 66).
37. Somut olayda İlk Derece Mahkemesi, davalının basın özgürlüğü ve bu bağlamda ifade özgürlüğü ile başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakları arasında bir denge kurmuştur. İlk Derece Mahkemesi, değer yargılarına dayanan söz konusu yazıların genel çıkarı ilgilendiren bir tartışmaya katkı sunup sunmadığı sorusuna özel bir önem vermiş, ayrıca yazıların yazıldığı şartlar üzerine de eğilmiştir. Mahkeme, davaya konu yazılarda geçen olayların gerçekliği meselesine değinmiş; dava konusu yazıların yeterli bir olgusal temele sahip olduğunu belirterek yayınların yapıldığı tarihte meydana gelen olaylarla yayınların içeriği arasındaki öz-biçim ilişkisinin bozulmadığı, başvuruya konu köşe yazısında geçen olayların “görünür gerçekliğe uygun” olduğu yönünde değerlendirme yapmıştır.
38. Bu şartlarda yukarıdaki değerlendirmelerin tamamı ve yargı mercilerinin farklı çıkarları dengelenirken sahip oldukları takdir payları da dikkate alındığında Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrasından kaynaklanan pozitif yükümlülüklere uyulduğu, Derece Mahkemelerince tarafların haklarının değerlendirilmesinde açık bir dengesizlik saptanmadığı ve bu kapsamda bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
21/1/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.