TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEMİL BİLGİÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/40109)
Karar Tarihi: 4/12/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör : Burak TOPALOĞLU
Başvurucu : Cemil BİLGİÇ
Vekili : Av. Halil ÇETİN
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, istinaf başvurusundan vazgeçilmiş sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu aleyhine tapu iptal ve tescil davası açılmıştır. Uşak 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) davanın kabulüne karar vermiştir.
3. Başvurucu adli yardım talepli olarak istinaf başvuru dilekçesi sunmuştur. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi (Daire) 27/1/2022 tarihli ara kararıyla başvurucunun adli yardım talebini itiraz kanun yolu açık olmak üzere reddetmiştir. Kararın gerekçesinde dosya kapsamı ve toplanan belgeler uyarınca adli yardımdan yararlanma şartlarının bulunmadığı belirtilmiştir. Başvurucu karara karşı itiraz etmemiştir.
4. Daire, istinaf harcının ve gider avansının tamamlanması için dosyanın Mahkemeye geri çevrilmesine karar vermiştir. Mahkeme; istinaf harcının ve gider avansının bir haftalık kesin süre içerisinde yatırılması, aksi takdirde istinaf isteminden vazgeçmiş sayılacağına dair başvurucuya ihtaratta bulunmuştur. Başvurucunun gerekli giderleri yatırmaması üzerine Mahkeme, ek kararla başvurucunun istinaf isteminden vazgeçmiş sayılmasına istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir.
5. Başvurucu, istinaf isteminden vazgeçilmiş sayılmasına ilişkin kararı 8/3/2022 tarihinde öğrenmiş ve 5/4/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
6. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
7. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
8. Başvurucu; malları üzerinde tedbir olması nedeniyle adli yardım talep ettiğini, yatırması gereken harç miktarının çok yüksek olduğunu, harcı yatırmadığı gerekçesiyle Dairenin istinaf incelemesi yapmaktan kaçındığını ileri sürerek mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
9. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un " Bireysel başvuru hakkı " başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların öncelikle ilk derece mahkemesi ve kanun yolu mercileri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (A yşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).Bireysel başvurunun ikincil niteliğinin bir sonucu olarak olağan kanun yollarında ve mahkemeler önünde ileri sürülmeyen iddialar ile bu mahkemelere sunulmayan bilgi ve belgeler bireysel başvuru konusu edilemez ( Bayram Gök [2. B.], B. No: 2012/946, 26/3/2013, § 20).
10. Somut olayda başvurucu Dairenin adli yardım talebinin reddine dair ara kararına karşı itiraz kanun yoluna başvurmadığından, Daire istinaf harcının ve gider avansının tamamlanması için dosyanın mahkemeye geri çevrilmesine karar vermiştir. Başvurucu, kendisine tebliğ edilen muhtıraya rağmen istinaf harcı ve gider avansını yatırmamıştır. Bunun sonucunda Mahkeme, başvurucunun istinaf başvurusundan vazgeçmiş sayılmasına istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Başvurucu, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmadan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Dolayısıyla anılan ihlal iddiasına ilişkin olarak başvurucunun kanunda öngörülmüş yargısal başvuru yolunu usulüne uygun tüketmeden yaptığı bireysel başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincillik niteliği ile bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.
11. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından, adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 4/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.