TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ORHAN DAĞDELEN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3078)
Karar Tarihi: 13/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : Leyla Nur
  ODUNCU
Başvurucu : Orhan
  DAĞDELEN
Vekili : Av. Mehmet
  Ali KIRDÖK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 5/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve
bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını
bildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucunun terör örgütüne üye olmak suçundan yargılandığı
davada aldığı ceza nedeniyle hükümlü olarak bulunduğu Üsküdar E Tipi Kapalı
Ceza ve İnfaz Kurumunda cezası infaz edilirken ölüm orucu eylemlerine son
verilmesi ve tedavilerin sağlanması amacıyla 19/12/2000 tarihinde, eylem
yapılan ceza ve infaz kurumlarına idare tarafından eş zamanlı operasyonlar
gerçekleştirilmiştir.
9.Başvurucunun da içinde bulunduğu koğuşta güvenlik güçlerince
gerçekleştirilen operasyon anında yaşanan arbede nedeniyle başvurucu yaralanmış
ve meslekte kazanma gücünü %36 oranında kaybetmiştir.
10. Başvurucu, söz konusu operasyonu gerçekleştiren güvenlik
güçlerinin haksız fiili sonucu sağ gözünün görme yetisini kaybettiği iddiasıyla
Bakanlık ve İçişleri Bakanlığına maddi ve manevi tazminat istemli başvuruda
bulunmuş; başvurucunun talebi İçişleri Bakanlığınca reddedilmiştir.
11. Başvurucu tarafından belirtilen işlem aleyhine 10/10/2001
tarihinde tam yargı davası açılmıştır.
12. İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 30/4/2007tarihli ve
E.2001/1440, K.2007/1418 sayılı kararıyla başvurucunun maddi ve manevitazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar
verilmiştir.
13. Davalı idarelerin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin
9/4/2008 tarihli ve E.2007/8648, K.2008/2053 sayılı kararıyla İlk Derece
Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
14. Bozma kararı uyarınca yapılan yeniden incelemede İstanbul 2.
İdare Mahkemesinin 4/11/2010 tarihli ve E.2008/1675, K.2010/1963 sayılı kararı
ile davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir.
15. Davalı idarelerin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin
13/11/2013 tarihli ve E.2011/1945, K.2013/8018 sayılı kararıyla İlk Derece
Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.
16. Davalı idarelerin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin
22/2/2015 tarihli ve E.2014/3851, K.2015/6088 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
17. Başvurucu 5/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 13/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
19. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak
davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,
7/11/2013, §§ 45, 47).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Selahattin Akyıl, § 41).
23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 13 yıl 4 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
26. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İstanbul 2. İdare Mahkemesine
(E.2008/1675, K.2010/1963) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
13/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.