TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
BERRİN SANDIKÇI VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/5923)
Karar Tarihi: 23/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Numan
  ERSAK
2. Zerga GÜLÖZ
Vekili : Av. Özlem
  DÜNDAR
Başvurucular : 3. Berrin
  SANDIKÇI
4. Gülser BAHADIR
5. Mehmet
  EREN
6. Mehmet
  Refik ERSAK
7. Mehmet
  Şefik ERSAK
8. Necati
  EREN
9. Seher
  YILMAZ
10. Servet
  ERSAK
11. Süheyle ERGÜN
12. Süreyya
  KAVAK
13. Zeki
  EREN
Vekili : Av. Nalan
  ERSAN AMAK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 29/4/2014 tarihi ve sonrasında yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/15943 ve 2015/8274 sayılı bireysel başvuru dosyaları,
konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/5923 sayılı dosya üzerinde
birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
9. Başvurucular Numan Ersak , Mehmet
Şefik Ersak , Mehmet Refik Ersak ,
Süreyya Kavak, Servet Ersak , Seher Yılmaz ve Süheyle Ergün'ün babalarının dedesi, başvurucu Berrin
Sandıkçı'nın dedesinin dedesi ve başvurucu Gülser Bahadır'ın eşinin babasının dedesi olan muris Hamdan Ersak'ın ,
başvurucu Mehmet Eren'in dedesi olan muris Halil Eren'in ve başvurucular Necati
Eren ile Zeki Eren'in dedeleri olan muris Keleş Eren'in davacı; başvurucu Zerga Gülöz'ün babası olan muris
İsmail Bulut'un ise davalı sıfatıyla yer aldığı 14/10/1955 tarihinde Mardin
Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davasında yerel
Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş; bozmadan
sonra Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasında
derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Gülser Bahadır Yönünden
12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre Anayasa
Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale
yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun "kişisel
olarak" ve "doğrudan" etkilenmiş olması gerekir ( Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014,
§§ 42-45).
13.Somut olayda başvurucu Gülser Bahadır'ın
yapılan nüfus kaydı sorgulamasında, başvuru formunda iddia edildiğinin aksine,
şikâyet konusu yargılama sürecinde davacı olarak bulunan Hamdan Ersak'ın torununun oğlu olan mirasçısının eşi ve
dolayısıyla mirasçısı olmadığı, anılan başvurucunun başka bir şahısla evli
olduğu ve eşinin vefat ettiği tespit edildiğinden, uzun sürmesi nedeniyle
şikâyet ettiği davada mirasçı olarak taraf sıfatının bulunmadığı, dolayısıyla
başvurucunun ihlale neden olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden
kişisel olarak etkilenmediği anlaşılmaktadır.
14.Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucu Gülser Bahadır yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları
bakımından incelenmeksizin kişi bakımından
yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi
gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan
makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul
edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının yargılamaya
katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye esas alınan
sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve
diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 61 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
21. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
24. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucular Numan Ersak , Mehmet Şefik Ersak , Mehmet Refik Ersak ,
Süreyya Kavak, Servet Ersak , Seher Yılmaz, Süheyle Ergün ve Necati Eren'e ayrı ayrı net 570 TL;
başvurucu Mehmet Eren'e net 520 TL; başvurucu Zeki Eren'e net 470 TL; başvurucu
Berrin Sandıkçı'ya net 300 TL ve başvurucu Zerga Gülöz'e net 3.700 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin
başvurucular Numan Ersak ve Zerga Gülöz'e münferiden; 1.800 TL vekâlet ücretinden
oluşan yargılama giderinin başvurucular Numan Ersak ve Zerga Gülöz'e müştereken; 226,90 TL harç bedeli ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.026,90 TL yargılama giderinin isebaşvurucular Zeki
Eren, Mehmet Şefik Ersak , Mehmet Refik Ersak , Süreyya Kavak, Servet Ersak ,
Seher Yılmaz, Süheyle Ergün, Berrin Sandıkçı, Mehmet
Eren ve Necati Eren'e müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucu Gülser Bahadır
yönünden başvurunun kişi bakımından
yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Numan Ersak , Mehmet
Şefik Ersak , Mehmet Refik Ersak ,
Süreyya Kavak, Servet Ersak , Seher Yılmaz, Süheyle Ergün ve Necati Eren'e ayrı ayrı net 570 TL;
başvurucu Mehmet Eren'e net 520 TL; başvurucu Zeki Eren'e net 470 TL; başvurucu
Berrin Sandıkçı'ya net 300 TL ve başvurucu Zerga Gülöz'e net 3.700 TLmanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Numan Ersak ve Zerga Gülöz'e MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; 1.800 TL vekâlet ücretinden
oluşan yargılama giderininbaşvurucular Numan Ersak ve Zerga Gülöz'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 226,90 TL harç bedeli ve
1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.026,90 TL yargılama giderinin isebaşvurucular Zeki Eren, Mehmet Şefik Ersak ,
Mehmet Refik Ersak , Süreyya Kavak, Servet Ersak , Seher Yılmaz, Süheyle Ergün, Berrin Sandıkçı, Mehmet Eren ve Necati Eren'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine
(E.1978/181) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.