TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AKSAL MİMARLIK MÜHENDİSLİK TURİZM İNŞAAT
  SANAYİ TİC. A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/15985)
Karar Tarihi: 18/4/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE
Başvurucu : AKSAL Mimarlık Mühendislik Turizm
  İnşaat Sanayi Tic. A.Ş.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, birleşen itirazın iptali davasında yargılamanın
hakkaniyete aykırı olması ve uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 8/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucu, sözleşme kapsamında edimin yerine getirilmemesi
nedeniyle Edirne 2. İcra Müdürlüğü nezdinde icra takipleri başlatmış; itiraz
üzerine duran takiplerin iptali amacıyla 4/1/2001 tarihinde Edirne 1. ve 2.
Asliye Hukuk Mahkemelerinde itirazın iptali davası açmıştır.
7. Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar, Edirne 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) E.2001/9 sayılı dosyasında birleştirilmiş;
Mahkeme 16/12/2005 tarihli kararında, birleşen E.2002/280 sayılı dosyadaki
talebin kabulüne, diğer davaların reddine karar vermiştir.
8. Hüküm, başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 15.
Hukuk Dairesinin 25/1/2013 tarihli kararıyla dava ile bağlantılı ağır ceza
mahkemesi dosyasının beklenmesi gerektiği gerekçesi ile bozulmuştur.
9. Bozma sonrası tüm talepler yönünden yeniden başlatılan
yargılama, Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/227 Esas sayılı dosyasında
devam etmektedir.
10. Başvuru konusu davaya ilişkin olarak ilk derece başvuru
yollarından Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin temyiz incelemesi tamamlanmış, karar
düzeltme yoluna başvurulmamış ve yerel mahkeme kararının bozulmasına ilişkin
karar başvurucu vekiline 1/9/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucu 8/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 18/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru
incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul Sürede
Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
14. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)
kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya
da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği
iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara
ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin
yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama
kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini
tartışmıştır.
15. Anılan kararda özetle anılan başvuru yolunun kişileri mali
külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle
ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir
başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân
tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi olanakları sunması
nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu
hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur ( Ferat Yüksel , §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa
Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı
şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat
Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin
bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak
başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı
vermiştir ( Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
16. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren
bir durum bulunmamaktadır.
17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Adil Yargılama Hakkına
İlişkin Diğer İhlal İddiaları
18. Başvurucu, somut davada hakkaniyete uygun yargılama
yapılmadığını, yargısal sürecin uzadığını, alacağını tahsil edemediğini
belirterek Anayasa'nın 17. ve 36. maddelerinde güvence altına alınan haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
19. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak
ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek
ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği
gereği, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle
olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. ( Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt ,
B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 17).
20. Somut olayda başvurucu, yargılama süreci devam ederken
bireysel başvuruda bulunmuş; sonrasında Anayasa Mahkemesince bireysel
başvurunun karara bağlandığı tarih itibarıyla başvuruya konu yargılamanın devam
ettiği tespit edilmiştir (bkz. §
9). Başvurucunun başvuru formunda dile getirdiği, yargılamaya yönelik
şikâyetlerini yargılamada ve sonrasında temyiz aşamalarında ileri sürebilme, bu
aşamalarda inceletme imkânı bulunmaktadır. Bu çerçevede derece mahkemelerinin
yargılama ve temyiz süreçleri beklenmeden soruşturma sürecindeki adil
yargılanma hakkı ihlali şikâyetlerinin başvurucu tarafından bireysel başvuruya
konu edildiği görülmüştür.
21. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Adil yargılama hakkına ilişkin diğer ihlal iddialarına
ilişkin iddianın başvuru yollarının
tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
18/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.