TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ŞENYILDIZ YILDIRIM BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/406)
Karar Tarihi: 16/4/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Alparslan ALTAN
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör : Selami TURABİ
Başvurucu : Şenyıldız YILDIRIM
Vekili : Av. Mustafa ÖNDES
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvurucu, üçüncü derece arkeolojik sit alanı içerisinde
kalan taşınmazı üzerindeki tasarruf hakkının 21/7/1983 tarih ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 44.
maddesinde yer alan hüküm sebebiyle kısıtlandığını belirterek mülkiyet hakkının
ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru, 23/10/2012 tarihinde
Urla Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari
yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin
bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 12/4/2013 tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı
alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
A. Olaylar
B. Başvuru dilekçesindeki ilgili
olaylar özetle şöyledir:
4. Başvurucunun, İzmir ili, Urla ilçesi, Atatürk Mahallesi,
20D - 30c pafta, 1135 ada, 9 parselde kayıtlı arsa vasfında, üçüncü derece
arkeolojik sit alanı içerisinde kalan bir taşınmazı bulunmaktadır.
5. Başvurucu, İzmir Müze Müdürlüğüne verdiği 19/8/2010 tarihli dilekçesi ile masrafların kurumca
karşılanarak taşınmazında sondaj kazı yapılması için müracaatta bulunmuştur.
6. İzmir Müze Müdürlüğü 20/8/2010 tarih ve 1928 sayılı yazılarıyla talebin kazı defterine kaydedildiğini ancak
masrafın kurumca karşılanması uygulamasının olmadığını sondaj kazısı içinde
yazının Kültür ve Turizm Bakanlığına gönderildiğini başvurucuya bildirmiştir.
7. Başvurucu, 5/10/2010 tarihli
dilekçe ile tekrar İzmir Müze Müdürlüğüne müracaat ederek söz konusu kararın
yeniden incelenmesini talep ederek uygulamanın gerekçesini sormuş, anılan
Müdürlük, 11/10/2010 tarih ve 2340 sayılı yazısı ve 24/12/2010 tarih ve 2950
sayılı yazıları ile 2863 sayılı Kanun’un 44. maddesine göre işlem yaptıklarını,
buna göre kazı çalışmalarıyla ilgili tüm giderlerin kazı sahipleri tarafından
karşılanması gerektiğini belirtmiştir. Anılan Müdürlük yazısı başvurucuya 24/10/2010 tarihinde tebliğ edilmiştir.
8. Başvurucu idarenin bu işlemine karşı idari yargı
mercilerine müracaatta bulunmamıştır.
C. İlgili Hukuk
9. 2863 sayılı Kanun’un “ Giderler ” kenar başlıklı 44. maddesinin ilgili
bölümü şöyledir:
“Kazı, sondaj ve araştırma yapılan saha ile, kazı, sondaj ve araştırmadan çıkan kültür varlıklarının
yerinde korunmasını sağlamak maksadıyla, kazı yerinde geçici olarak
çalıştırılacak bekçilerin ücret ve masrafları ile kazı yerinin eski haline
getirilmesinin gerektirdiği giderleri karşılamak, kazı sırasında meydana
gelebilecek zararları tazmin ve bunlarla ilgili bütün giderler, düzenlenecek
yönetmeliğe göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatma
sırasında, kazı sahiplerinden tahsil edilerek emaneten mal sandığına yatırılan
paralardan ödenir. …”
IV. İNCELEME VE
GEREKÇE
10. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde
yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 23/10/2012 tarih ve 2012/406 numaralı
bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
11. Başvurucu, İzmir Müze Müdürlüğüne
müracaatta bulunmasına rağmen üçüncü derece arkeolojik sit alanı içerisinde
kalan taşınmazı üzerindeki kazı çalışmalarının, masraf yatırılmadığı
gerekçesiyle yapılamadığını, 2863 sayılı Kanun’a dayanılarak kendisinden masraf
talep edilmesinin haksız olduğunu, bu masraf nedeniyle taşınmazı üzerindeki
kazı çalışmalarının yapılamayarak tasarruf hakkının kısıtlandığını, kendisine
bu masrafı yatırma yükümlülüğü getiren 2863 sayılı Kanun’un 44. maddesinin
iptal edilmesi gerektiğini belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
12. 30/3/2011 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.
maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel
başvuruları inceler.”
13. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman
bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi
olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar
aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir. Niteliği itibarıyla kamu
düzenine ilişkin olan bu başvuru şartını taşımayan bireysel başvuruların
incelenebilmesi mümkün değildir.
14. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin
bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekilde
uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B. No: 2012/51, § 22, 25/12/2012 ).
15. Başvuru konusu olayda, başvurucunun taşınmazı üzerinde
kazı yapılması talebini içeren nihai başvurusu, İzmir Müze Müdürlüğünün 11/10/2010 tarih ve 2340 sayılı yazısı ve 24/12/2010 tarih
ve 2950 sayılı yazısıyla reddedildiğinden ve bu red işlemine karşı da idari yargı mercilerine müracaat edilmediğinden nihai işlem
kesinleşmiştir. Bu durumda başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin
yetkisi dışında kalmaktadır.
16. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu işlemin 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından
başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “ zaman bakımından yetkisizlik ” nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “ zaman bakımından
yetkisizlik ” nedeniyle KABUL
EDİLEMEZ OLDUĞUNA , yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde
bırakılmasına, 16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.