TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYNUR BAKIRCI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/935)
Karar Tarihi: 24/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Yakup MACİT
Başvurucu : Aynur
  BAKIRCI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, vesayet altında bulunan kişi adına araç alımına
yönelik izin talebinin mahkemece reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/1/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvurucu, alzheimer hastalığı
nedeniyle %91 engelli olan ve kendisi ile aynı çatı altında yaşayan annesi
S.B.ye Küçükçekmece 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 1/12/2014 tarihli
kararı ile vasi tayin edilmiştir.
7. Başvurucu; annesinin bakım ve hastane işlerinin zor olduğunu,
parasını kendi ödemek koşuluyla annesi adına özel tüketim vergisinden muaf
olacak şekilde sıfır araç almak istediğini belirterek Mahkemeden izin talebinde
bulunmuştur.
8. Mahkeme 3/11/2015 tarihli ek kararında; kısıtlının birikmiş
parasının olmadığını, aracın bedeli başvurucu tarafından ödense dahi vergi,
trafik cezası ile muhtemel bir kaza sonrasında ortaya çıkabilecek maddi ve
manevi tazminat taleplerini karşılamasının mümkün olmadığını, bu açıdan izin
talebinin borçlandırıcı bir işlem niteliğinde olduğunu belirterek talebin
reddine karar vermiştir.
9. Başvurucunun itirazı üzerine Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi (denetim makamı) 10/11/2015 tarihli kararında itirazın reddine karar
vermiştir.
10. Başvurucu 4/12/2015 tarihli dilekçesinde, aynı yöndeki
talebini yineleyerek izin talebinde bulunmuş; Mahkeme 14/12/2015 tarihli ek
kararla önceki yargısal sürece atıfta bulunarak (bkz. §§ 8, 9) izin konusunda
karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.
11. Başvurucunun beyanına göre karar 14/12/2015 tarihinde
öğrenilmiş, 11/1/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
12. Başvurucunun annesi, bireysel başvuru tarihinden sonra
5/7/2017 tarihinde vefat etmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
13. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun
462. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Aşağıdaki hâllerde vesayet makamının
izni gereklidir:
...
2. Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları
dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi ,
..."
14.4721 sayılı Kanun'un 488. maddesi şöyledir:
" İlgililer, vesayet makamının
kararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına
itiraz edebilirler. Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı
kesin karara bağlar. "
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanunu uyarınca malül ve sakat olanların beş
yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk araç iktisabında özel tüketim
vergisinden muaf olacaklarını, kendisinin annesine vasi olarak atandığını,
annesinin on beş yıldır bakıma muhtaç ve %91 oranında engelli olduğunu,
hastaneye getirip götürme işleri için annesi adına parasını kendisi ödemek
koşuluyla yeni araç almak istediğini, bu konuda dava açtığını belirtmiştir.
Başvurucu; Mahkemenin annesinin geliri bulunmadığı gerekçesiyle talebini
reddettiğini, annesinin başka gelirleri olduğu hâlde gerekli araştırma
yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini, bu durumun Anayasa'nın
devletin engelliler için alması gereken tedbirleri düzenleyen 61. maddesine
aykırı olduğunu, bunun yanında kısıtlının yeterli gelire sahip olmaması
nedeniyle araç alımına izin verilmemesinin geliri olan engelliler ile geliri
bulunmayan engelliler arasında ayrıma neden olduğunu belirterek Anayasa'nın 10.
ve 61. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri
sürmüş, yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (5) numaralı
fıkrasında kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile
ilgili diğer hususların Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'yle (İçtüzük) düzenleneceği belirtilmiştir.
18. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir
sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar
verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80.
maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması
veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan
haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam
edilebileceği öngörülmüştür ( Ömer Bahar ,
B. No: 2014/4573, 20/9/2017, § 17).
19. Vasi olan başvurucu, esasen annesi S.B. adına bireysel
başvuruda bulunmuştur. Somut davaya konu olayda başvurucu, kısıtlı yönünden
araç alımının mahkeme kararıyla engellenmesinin kendisinin hak ve menfaatlerini
olumsuz etkilediği yönünde somut ve kabul edilebilir bir iddia ileri
sürmemiştir. Dolayısıyla ihlal iddiasına konu olguların doğrudan başvurucunun
annesinin hak ve yükümlülükleri ile ilgili hususlar olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya arasına alınan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) nüfus kaydına göre
S.B. bireysel başvuru tarihinden sonra 5/7/2017 tarihinde yaşamını yitirmiştir.
Bu açıdan ihlal iddiasına konu olaylardan hak ve menfaatinin menfi yönde
etkilendiği belirtilen S.B.nin vefatı ile başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı anlaşılmıştır.
20. Öte yandan İçtüzük'ün 80.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin
devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.