TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDURRAHMAN AYÇİÇEK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16841)
Karar Tarihi: 18/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Abdurrahman
  AYÇİÇEK
2. Adile GÖK
3. Ahmet
  UYSAL
4. Ahmet Ali
  ÖZKAN
5. Ali
  OKATAN
6. Ayşe ARIK
7. Ayşe
  KIRMIZI
8. Ayşe
  OKATAN
9. Ayşe
  Hanım UYSAL
10. Bayram
  OKATAN
11. Emine
  SAĞLAM
12. Fatma
  KILINÇ
13. Fatma
  ÖNAL
14. Fatma
  ÖZKAN
15. Gülsüm
  ARIK
16. Gülsüm
  ÖZTÜRK
17. Halil
  AYÇİÇEK
18. Hanım
  ÖNAL
19. Hatice
  ÖNAL
20. Hatice
  ÖZTÜRK
21. İbrahim
  ÇAKMAK
22. İsmail
  ŞENGÜN
23. İsmet
  GÖK
24. Kahraman
  ÖZ
25. Kerim
  YILMAZ
26. Keziban KARAGÖZ
27. Mehmet
  DOĞAN
28. Mehmet
  UYSAL
29. Muhammet
  ARIK
30. Mustafa
  ÖCAL
31. Nazire
  DEMİROK
32. Necmi
  UYSAL
33. Ömer
  DOĞAN
34. Ömer GÖK
35. Ömer
  KARAKAYA
36. Ömer
  YURTSEVEN
37. Ramazan
  ARIK
38. Ramazan
  ÇAKMAK
39. Ramazan
  OKATAN
40. Ramazan
  ÖZEREN
41. Ramazan
  YURTSEVEN
42. Refet
  ŞENGÜN
43. Sabri
  DERE
44. Süleyman
  KAVAK
45. Süleyman
  OKATAN
46. Şeref
  OKATAN
47. Ummahan DEMİROK
48. Veli
  KARAKAYA
49. Yadigar
  OKUNAKOL
50. Zühra DÖNMEZ
51. İsmail
  OKATAN
Vekili : Av. Sinan
  ÖZKAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular, muhtelif tarihlerde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur..
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/16856, 2014/16920, 2014/16985, 2014/16999, 2014/17019,
2014/17020, 2014/17021, 2014/17085, 2014/17152, 2014/17159, 2014/17161,
2014/17163, 2014/17168, 2014/17329, 2014/17394, 2014/17395, 2014/17401,
2014/17404, 2014/17430, 2014/17454, 2014/17460, 2014/17509, 2014/17524,
2014/17529, 2014/17555, 2014/17609 sayılı bireysel başvuru dosyaları konu
yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/16841 sayılı dosya üzerinde
birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Hatice Öztürk ve Süleyman Kavak aleyhine
doğrudan, diğer başvurucuların ise her biri farklı olan murisleri aleyhine 1961
tarihinde kadastro tespitine itiraz davası açılmış; başvurucular Ramazan
Yurtseven ile Hatice Önal, Mehmet Doğan ve Ömer Doğan'ın murisleri aleyhine ise
sırasıyla 1964 ve 1966 tarihlerinde açılan kadastro tespitine itiraz davaları
anılan 1961 tarihli dava dosyasıyla birleştirilmiştir. Söz konusu dava dosyası
hakkında tefrik kararı verilerek dosya farklı parsellere göre değişik esas
numaraları almışsa da bir kısmı temyiz incelemesinden de geçen başvuru konusu
davaların tümü yeniden Burdur Kadastro Mahkemesinin 2015/11 esasında
birleştirilmiş ve yargılama hâlen yerel Mahkeme aşamasında devam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 18/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
14. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerinden
intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvurucu Ramazan Yurtseven
yönünden yaklaşık 53 yıl; başvurucular Hatice Önal, Mehmet Doğan ve Ömer Doğan
yönünden yaklaşık 51 yıl ve diğer başvurucular yönünden ise yaklaşık 56 yıllık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
18. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını
kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet
haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler
ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca
değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
20. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
21. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
22. Başvurucular Ömer Yurtseven, Ömer Karakaya ve Süleyman Kavak
ile Ayşe Hanım Uysal, Ahmet Uysal, Mehmet Uysal ve Necmi Uysal her ne kadar
tefrik kararı verilerek farklı parseller yönünden değişik esaslara kaydedilen
ve kendilerinin ya da murislerinin taraf oldukları davaları ayrı ayrı bireysel
başvuru konusu yapmışlarsa da söz konusu davaların yukarıda da belirtildiği
üzere tekrar aynı esasta birleştiği görüldüğünden, başvurucular lehine tek
tazminata hükmedilmiştir.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara -Ramazan Yurtseven, Hatice Önal, Mehmet Doğan ve
Ömer Doğan yönünden hariç olmak üzere- şikâyet konusu davadaki taraf sayısı da
dikkate alınarak karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine
karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin
başvurucular Halil Ayçiçek, Abdurrahman Ayçiçek ve Ayşe Arık'a müştereken;
Muhammet Arık, Ramazan Arık, Gülsüm Öztürk ve Zühra Dönmez'e müştereken; Veli Karakaya'ya münferiden; Ummahan Demirok'a münferiden; Kahraman Öz'e münferiden;
Hatice Öztürk'e münferiden; Sabri Dere'ye münferiden; Ramazan Özeren ve Fatma
Önal'a müştereken; Hanım Önal, İsmail Okatan ,
Süleyman Okatan , Ali Okatan ,
Bayram Okatan , Ramazan Okatan ,
Ayşe Okatan ve Şeref Okatan'a müştereken; Gülsüm Arık ve Nazire Demirok'a müştereken; Kerim Yılmaz ve Fatma Kılınç'a müştereken; Keziban Karagöz, Yadigar Okunakol , Rafet Şengün, İsmail
Şengün ve Emine Sağlam'a müştereken; Ayşe Kırmızı'ya münferiden; İbrahim Çakmak
ve Ramazan Çakmak'a müştereken; Ömer Karakaya'ya münferiden; Ahmet Ali Özkan ve
Fatma Özkan'a müştereken; Mustafa Öcal'a münferiden; İsmet Gök, Adile Gök ve
Ömer Gök'e müştereken; Ramazan Yurtseven'e münferiden; Hatice Önal, Mehmet
Doğan ve Ömer Doğan'a müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. Dosyadaki
belgelerden tespit edilen 412,20 TL harç bedelinin ise başvurucu Ömer
Yurtseven'e münferiden, başvurucu Ömer Karakaya'ya münferiden, başvurucu
Süleyman Kavak'a münferiden ve başvurucular Ayşe Hanım Uysal, Ahmet Uysal,
Mehmet Uysal ve Necmi Uysal'a ise müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
25. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin tüm
başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin
başvurucular Halil Ayçiçek, Abdurrahman Ayçiçek ve Ayşe Arık'a MÜŞTEREKEN
ÖDENMESİNE; Muhammet Arık, Ramazan Arık, Gülsüm Öztürk ve Zühra Dönmez'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Veli Karakaya'ya
MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Ummahan Demirok'a MÜNFERİDEN
ÖDENMESİNE; Kahraman Öz'e MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Hatice Öztürk'e MÜNFERİDEN
ÖDENMESİNE; Sabri Dere'ye MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Ramazan Özeren ve Fatma Önal'a
MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Hanım Önal, İsmail Okatan ,
Süleyman Okatan , Ali Okatan ,
Bayram Okatan , Ramazan Okatan ,
Ayşe Okatan ve Şeref Okatan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Gülsüm Arık ve Nazire Demirok'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE;
Kerim Yılmaz ve Fatma Kılınç'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Keziban Karagöz, Yadigar Okunakol ,
Rafet Şengün, İsmail Şengün ve Emine Sağlam'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Ayşe
Kırmızı'ya MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; İbrahim Çakmak ve Ramazan Çakmak'a MÜŞTEREKEN
ÖDENMESİNE; Ömer Karakaya'ya MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; Ahmet Ali Özkan ve Fatma
Özkan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Mustafa Öcal'a MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; İsmet Gök,
Adile Gök ve Ömer Gök'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; Ramazan Yurtseven'e MÜNFERİDEN
ÖDENMESİNE; Hatice Önal, Mehmet Doğan ve Ömer Doğan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE;
dosyadaki belgelerden tespit edilen 412,20 TL harç bedelinin ise başvurucu Ömer
Yurtseven'e MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE, başvurucu Ömer Karakaya'ya MÜNFERİDEN
ÖDENMESİNE, başvurucu Süleyman Kavak'a MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE ve başvurucular
Ayşe Hanım Uysal, Ahmet Uysal, Mehmet Uysal ve Necmi Uysal'a ise MÜŞTEREKEN
ÖDENMESİNE,
E. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Burdur Kadastro Mahkemesine (E.2015/11)
GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
18/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCU TAZMİNAT MİKTARI
Halil
  AYÇİÇEK 2. 100 TL
Abdurrahman
  AYÇİÇEK 2. 100 TL
Ayşe ARIK 2. 100 TL
Muhammet
  ARIK 600 TL
Ramazan
  ARIK 600 TL
Gülsüm
  ÖZTÜRK 450 TL
Zühra DÖNMEZ 450 TL
Veli
  KARAKAYA 4. 140 TL
Ummahan DEMİROK 3. 120 TL
Ömer
  KARAKAYA 3. 600 TL
Mehmet
  UYSAL 6. 240 TL
Ayşe
  Hanım UYSAL 2. 100 TL
Ahmet
  UYSAL 2. 100 TL
Necmi
  UYSAL 2. 100 TL
Kahraman
  ÖZ 3. 120 TL
Hatice
  ÖZTÜRK 12. 480
  TL
Sabri
  DERE 3. 120 TL
Ramazan
  ÖZEREN 4. 800 TL
Fatma
  ÖNAL 4. 800 TL
Hanım
  ÖNAL 3. 600 TL
İsmail
  OKATAN 3. 600 TL
Süleyman
  OKATAN 600 TL
Ali
  OKATAN 600 TL
Bayram
  OKATAN 600 TL
Ramazan
  OKATAN 600 TL
Ayşe
  OKATAN 1. 200 TL
Şeref
  OKATAN 1. 200 TL
Ömer
  YURTSEVEN 2. 600 TL
Gülsüm
  ARIK 850 TL
Nazire
  DEMİROK 3. 120 TL
Kerim
  YILMAZ 2. 400 TL
Fatma
  KILINÇ 2. 400 TL
Keziban KARAGÖZ 2. 040 TL
Yadigar
  OKUNAKOL 2. 040 TL
Refet
  ŞENGÜN 2. 040 TL
İsmail
  ŞENGÜN 2. 040 TL
Emine
  SAĞLAM 2. 040 TL
Ayşe
  KIRMIZI 4. 140 TL
İbrahim
  ÇAKMAK 3. 120 TL
Ramazan
  ÇAKMAK 3. 120 TL
Ahmet Ali
  ÖZKAN 3. 120 TL
Fatma
  ÖZKAN 3. 120 TL
Mustafa
  ÖCAL 3. 120TL
İsmet GÖK 3. 600 TL
Adile GÖK 3. 600 TL
Ömer GÖK 3. 600 TL
Süleyman
  KAVAK 12. 480
  TL
Ramazan
  YURTSEVEN 4. 440 TL
Hatice
  ÖNAL 1. 440 TL
Mehmet
  DOĞAN 2. 400 TL
Ömer
  DOĞAN 1. 440 TL