TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MAHMOUD MAGHMOUMI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/2894)
Karar Tarihi: 22/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Raportör : M. Serhat
  MAHMUTOĞLU
Başvurucu : Mahmoud MAGHMOUMI
Vekili : Av. Yağmur
  EKİNCİ ALIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski
bulunan ülkeye sınır dışı kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının
ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 15/2/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
4. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, tedbir talebinin Bölüm
tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün 73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm tarafından 15/2/2016 tarihinde tedbir talebinin
kabulüne ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas
incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu, 1970 doğumlu olup İran İslam Cumhuriyeti
vatandaşıdır.
10. Başvurucu 28/11/2013 tarihinde yasal yollardan Türkiye'ye
giriş yapmış ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Kuruluna (BMMYK)
başvurarak uluslararası koruma talep etmiştir.
11. Gümüşhane Valiliği Göç İdaresi Müdürlüğünün 10/12/2014
tarihli kararıyla başvurucunun uluslararası koruma talebi sonuçlanıncaya kadar
bulunması gereken adresi izinsiz terk ettiği gerekçesiyle sınır dışı edilmesine
karar verilmiştir.
12. Başvurucu tarafından anılan sınır dışı kararının iptali için
açılan dava, Trabzon İdare Mahkemesinin 26/11/2015 tarihli kararıyla
reddedilmiştir.
13. Bu karar başvurucuya 19/1/2016 tarihinde tebliğ edilmiş olup
15/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
14. Bu süreçte başvurucu, uluslararası koruma talebi kapsamında
ABD Hükûmeti tarafından kabul edilmiştir.
15. Başvurucu 9/1/2017 tarihinde BMMYK vasıtasıyla güvenli
üçüncü ülke olarak belirlenen ABD'ye yerleşmek üzere kendi rızasıyla
Türkiye'den ayrılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, sınır dışı edilmesi hâlinde ülkesi İran'da yaşamı
ile maddi ve manevi varlığının tehlikeye düşebileceğini belirterek yaşam
hakkının, işkence ve kötü muamele yasağının ve adil yargılanma hakkının ihlal
edileceğini ileri sürmüş; adli yardım ve sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulması taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli Yardım Talebi
18. Anayasa Mahkemesinin Mehmet
Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler
dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini
ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun
olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
2. Sınır Dışı İşlemi
19. İçtüzük'ün “ Düşme kararı ” kenar başlıklı 80.
maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ (1) Bölümler ya da
komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı
verilebilir:
...
ç ) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden
ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden
görülmemesi.
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki
fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve
yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da
insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir. ”
20. Başvuru konusu olayda başvurucunun sınır dışı edilmesi
hâlinde yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeye düşeceği ileri
sürülmüştür. Anayasa Mahkemesi tarafından başvurunun değerlendirme sürecinde
sınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi telafisi imkânsız sonuçlara neden
olabileceğinden başvurunun esası hakkında bir karar verilene kadar sınır dışı
işleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir
(bkz. § 5).
21. Öte yandan bireysel başvuru yapıldıktan sonraki bir tarihte
başvurucunun uluslararası koruma talebi kabul edilmiştir. Başvurucu, BMMYK
vasıtasıyla güvenli üçüncü ülke olarak belirlenen ABD'ye yerleşmek üzere
Türkiye'den ayrılmıştır (bkz. § 15). Bu durumda başvurunun konusunu oluşturan
sınır dışı kararının uygulanma ihtimali ortadan kalkmıştır. Dolayısıyla
başvurucunun geri gönderilmesi hâlinde ülkesinde maddi ve manevi bütünlüğüne
yönelik gerçek bir tehlike altında bulunup bulunmadığı hususunda bir inceleme
yapmaya gerek kalmamıştır.
22. Açıklanan nedenlerle başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı anlaşıldığından düşmesine
karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle,
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini
haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,
C. Tedbir kararının SONLANDIRILMASINA,
D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucunun mağduriyetine
neden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılama
giderlerini ödemekten tamamen MUAF TUTULMASINA,
E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel
Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.