TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
FETULLAH AĞYÜREK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3452)
Karar Tarihi: 7/6/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri
  NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Aydın ŞİMŞEK
Başvurucular : 1. Fetullah AĞYÜREK
2. Hakan
  AŞAN
3. Melikşah AĞYÜREK
Vekili : Av. Müşir
  DELİDUMAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, tutukluluğun makul süreyi aşması ve tutukluluğun
devamına karar verilirken Cumhuriyet savcısından ve şüpheliden görüş alınmaması
nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 13/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formları ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Yapılan incelemede başvurucu Hakan Aşan tarafından yapılan
2014/3454 numaralı başvurunun konu bakımından aynı nitelikte olması nedeniyle
başvurucu Fetullah Ağyürek tarafından yapılan 2014/3452 sayılı başvuru ile birleştirilmesine ve
incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
5. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca anılan başvurucuların kişi
hürriyeti ve güvenliği haklarının ihlal edildiği iddialarının süre aşımı
nedeniyle kabul edilemez olduğuna, adil (makul sürede) yargılanma haklarının
ihlal edildiği iddialarının değerlendirilmesinin bölüm kararını gerektirmesi
nedeniyle başvurunun bu kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Diğer taraftan Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurucu Melikşah Ağyürek tarafından
yapılan 2014/3455 numaralı başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
7. Yapılan incelemede 2014/3455 numaralı başvurunun da konu
bakımından aynı nitelikte olması nedeniyle 2014/3452 sayılı başvuru ile
birleştirilmesine ve (her üç başvuru yönünden) incelemenin bu dosya üzerinden
yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
A. Başvurucu Melikşah Ağyürek Yönünden
9. Başvurucu, hakkında yürütülen bir soruşturma kapsamında
7/11/2007 tarihinde tutuklanmıştır.
10. Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK mülga 250. maddeyle
görevli) 16/8/2008 tarihli iddianamesi ile başvurucunun "suç işlemek
amacıyla örgüt kurma, yağma, tehdit, tefecilik ve 10/7/1953 tarihli ve 6136
sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a
muhalefet" suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle aynı
yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır.
11. Dava, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK mülga 250.
maddeyle görevli) E.2008/144 sayılı dosyası üzerinden başvurucu yönünden
tutuklu olarak görülmüştür. Mahkeme 17/2/2009 tarihli kararı ile başvurucunun
suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan 2 yıl 12 ay hapis, 6136 sayılı
Kanun'a muhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 450 TL adli para ile 8 ay hapis ve450
TL adli para, tefecilik suçundan 2 yıl 3 ay hapis ve 2.000 TL adli para, M.A.ya yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, H.K.ye
yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, K.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl
3 ay hapis, O.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, M.C.ye yönelik
tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, E.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay
hapis, D.D.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 12 ay hapis cezaları ile
cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkemece, hükümle birlikte tutukluluğun
devamına da karar verilmiştir.
12. Anılan karar başvurucunun yanı sıra Cumhuriyet savcısı
tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, temyiz incelemesi
sonunda 17/1/2012 tarihli kararı ile başvurucu hakkında suç işlemek amacıyla
örgüt kurma ve E.Ö.ye yönelik tehdit suçlarından verilen mahkûmiyet
hükümlerinin onanmasına; diğer mahkûmiyet hükümlerinin ise bozulmasına karar
vermiştir.
13. Yargıtay bozma ilamına konu suçlar yönünden yargılamaya
Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2012/172 sayılı dosyası üzerinden devam
olunmuştur. Mahkeme 26/6/2016 tarihli duruşmada başvurunun ayrıca isnat edilen
"yağma" suçlarından da tutuklanmasına karar vermiştir.
14. Tutuklu olarak sürdürülen yargılama sonunda Erzurum 2. Ağır
Ceza Mahkemesinin 25/9/2012 tarihli kararı ile başvurucunun 6136 sayılı Kanun'a
muhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 2.000 TL adli para, M.A.ya yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, H.K.ye yönelik yağma suçundan 11 yıl
hapis, O.Ö.ye yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, K.Ö.ye yönelik yağma
suçundan 5 yıl 6 ay hapis, M.C.ye yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, E.Ö. ve
D.D.ye yönelik yağma suçundan 5 yıl 6 ay hapis, tefecilik suçundan 3 yıl 4 ay
15 gün hapis ve 3.000 TL adli para cezaları ile cezalandırılmasına karar
verilmiştir. Mahkeme, hükümle birlikte "verilen ceza miktarı, tutuklulukta geçirdi [ ği ] süre, cezanın infazından kaçma şüphesi nazara
alındığında adli kontrol hükümlerin yetersiz kalacağı" gerekçesiyle başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.
15. Anılan karar, başvurucuya ve müdafiine duruşmada tefhim edilmiştir.
16. Başvuru formu ve eklerinde, hükümle birlikte verilen
tutukluluğun devamı kararına karşı itiraz yoluna gidildiğine dair bilgi ve/veya
belge sunulmamıştır. UYAP üzerinden yapılan incelemede de bu yönde bir kayda
rastlanmamıştır.
17. Başvurucu 13/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
18. Öte yandan başvurucu, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin
25/9/2012 tarihli mahkûmiyet kararını temyiz etmiştir. Yargıtay 6. Ceza
Dairesinin 2/4/2014 tarihli ilamı ile başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet
hükümlerinin düzeltilerek -6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan verilen adli
para cezasının 450 TL olarak değiştirilmesi suretiyle- onanmasına karar
verilmiştir.
B. Başvurucular FethullahAğyürek veHakan Aşan
Yönünden
19. Başvuruculardan Hakan Aşan 7/11/2007 tarihinde tutuklanmış, Fethullah Ağyürek ise 26/10/2007
tarihinde gözaltına alınmış ve 30/10/2007 tarihinde tutuklanmıştır.
20. Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının 16/8/2008 tarihli
iddianamesi ile başvurucuların da birtakım suçları işlediklerinden bahisle
cezalandırılmaları talep olunmuş, başvurucular hakkında verilen 17/2/2009
tarihli mahkûmiyet hükmü Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 17/1/2012 tarihli ilamıyla
bozulmuştur (bkz. §§ 10-12).
21. Yargıtay bozma ilamı sonrası devam olunan yargılamada
verilen 25/9/2012 tarihli mahkûmiyet hükmü ile birlikte başvurucuların
tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiş, anılan mahkûmiyet hükmü temyiz
incelemesi sonunda Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 2/4/2014 tarihli ilamı ile
onanmıştır (bkz. §§ 14, 18).
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
22. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
23. Başvurucular; tutukluluğa ilişkin kararların gerekçesiz
olduğunu, matbu ifadelerle tutukluluğun devam ettirildiğini, tutukluluğun
devamına karar verilirken kendilerinin ve Cumhuriyet savcısının görüşünün
alınmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği ile adil yargılanma
haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye talebinde bulunmuşlardır.
B. Değerlendirme
1. Başvurucu Melikşah Ağyürek
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B.
No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu itibarla başvurucun suç isnadına bağlı
olarak tutulmasının süresinin uzunluğuna ve tutukluluğa ilişkin kararlarda
görüşünün alınmamasına ilişkin iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinde güvence
altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.
25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" kenar başlıklı 47.
maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının
tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten
itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."
26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" kenar
başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının
tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten
itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."
27. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin
(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin
(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru
yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde
yapılması gerekmektedir.
28. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada dikkate
alınması gereken usule ilişkin şarttır ( Yasin
Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18).
29. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma durumunda
tutukluluk süresinin makul süreyi aştığı iddiasıyla yapılacak bireysel
başvurunun, ilk derece yargılaması devam ederken tutukluluğun devamına karar
verilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten sonra başvuru süresi içinde
yapılması gerekir ( Mehmet Emin Kılıç, B.
No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28). Suç isnadına bağlı tutukluluğun inceleme
usulüne ilişkin şikâyetler de bu kapsamda değerlendirilmelidir.
30. Bu bağlamda bir suç isnadına bağlı olarak tutuklulukla
ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen
tutukluluğun devamı kararı sonrasında yapılması hâlinde tutukluluğun devamı
kararına itiraz edilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiği tarihten
itibaren, itiraz edilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiği
tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir ( Fırat İşgören , B. No: 2014/6425, 17/11/2016, § 34).
31. Somut olayda başvurucu tarafından ilk derece mahkemesince
hükümle -25/9/2012 tarihli mahkûmiyet hükmüyle- birlikte verilen tutukluluğun
devamı kararına itiraz edildiğine yönelik bir bilgi ve/veya belge
bulunmamaktadır (bkz. § 16). Bu nedenle başvurunun ilk derece mahkemesinin
nihai kararını verdiğinin tefhimle öğrenildiği 25/9/2012 tarihinden itibaren otuz
gün içinde yapılması gerekmektedir. Buna göre 13/3/2014 tarihinde yapılan
bireysel başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.
32. Açıklanan nedenlerle kararın öğrenilmesinden itibaren otuz
gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun süre
aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan Aşan
Yönünden
33. Başvurucuların kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal
edildiğine yönelik iddiaları Anayasa Mahkemesince (Birinci Bölüm Üçüncü
Komisyon) verilen 14/12/2015 tarihli kararda incelenmiş ve süre aşımı nedeniyle
kabul edilemez bulunmuştur. Anılan kararda ayrıca başvurucuların makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerinin bulunduğu ve bu
iddianın incelenmesinin Bölüm kararını gerektirdiği belirtilmişse de başvuru
formları ve eklerinin incelenmesi neticesinde başvurucuların bireysel başvuruya
konu ettikleri iddialarının tutukluluğun uzun sürmesine ilişkin olduğu, ayrıca
yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı hususunda bir şikâyetlerinin
bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan Aşan yönünden yeniden bir inceleme
yapılmasını ve karar verilmesini gerektiren bir durumun olmadığı sonucuna
varılmıştır.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucu Melikşah Ağyürek yönünden başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan Aşan yönünden yeniden KARAR VERİLMESİNE
YER OLMADIĞINA.
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.