TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADNAN GÖKALP VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13500)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Adnan
  GÖKALP
2. Harbiye
  GÖKALP
3. Mehmet
  GÖKALP
4. Hayrettin
  YILMAZ
5. Meliha
  ESEN
6. Necat
  GÖKALP
7. Nezahet
  GÖKALP
8. Gürgin YILMAZ
9. Aysel
  DEMİRALP
10. Hamdiye GÖKALP
11. Handan
  TACAR
12. Mehmet
  Hatip YILMAZ
13. Nihat
  GÖKALP
14. Ömer
  GÖKALP
15. Özlem
  TEMEL
16. Sertip YILMAZ
17. Seyithan
  GÖKALP
18. Sinan
  YILMAZ
19. Şirvan
  KARACADAĞ
20. Vildan
  GÖKALP
21. Yüksel
  SUBATAN
22. Zehra
  AKKOYUN
23.
  Abdulkadir GÖKALP
24. Handan
  YILMAZ
25. Bessi GÖKALP
26. Birgül
  KAYA
27. Burhan
  GÖKALP
28. Deniz
  GÖKALP
29. Eylem
  GÖKALP
30. Gökben
  GÖKALP
31. Gökhan
  GÖKALP
32. Gürkan
  GÖKALP
33. Haluk
  GÖKALP
34. Aytan
  DEMİR
35. Bessi GÖKALP
36. Canan
  YILMAZ
37. Cemile
  TUTAR
38. Fidan
  PİRİNÇÇİOĞLU
39. Hatice
  ŞENBAYRAM
40. Havla
  ÖNEN
41. Hürriyet
  GETİREN
42. Hüsniye
  BAŞAKÇİ
43. Mehmet
  BAŞAKÇİ
44. Methiye
  ÖZÇELİK
45. Mülkiye
  TACAR
46. Müzeyyen
  ÇAMÇİ
47. Nebahat
  GÖKALP
48. Nezihe
  ÇOKSÜER
49. Perihan
  KIRMIZI
50. Remziye
  Gül GÖKALP
51. Saadet
  ÇAMÇİ
52. Sara
  URAT
53. Süer
  ÇETİK
54. Şeyhmus YILMAZ
55. Turan
  GÖKALP
56. YükselGÖKALP ÇOKSÜER
57. Zehra
  DİZDAROĞLU
58. Zübeyir
  ÇOKSÜER
59. Hasan
  GÖKALP
60. Turan
  GÖKALP
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılında
Derik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro
Mahkemesine gönderilmiş, anılan Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine karar
bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan
Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel
Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri, B.
No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden sonra sırasıyla 9/4/2016,
1/2/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde
başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular
yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen
nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar
verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat
Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar ,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik ,
Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp , Nezihe Çoksüer ,
Birgül Kaya ve Deniz Gökalp Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)
ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre
özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal
edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir,
B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
15. Somut olaydasöz konusu
başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davaya mirasçı
sıfatıyla devam ettiklerini ileri sürmüşler fakat murislerinin kim olduğuna
dair herhangi bir bilgiye yer vermemişlerdir. Başvuruya dayanak olarak sunulan
belgelerden de söz konusu başvurucuların murisinin kim olduğu bilgisine
ulaşılamadığı ayrıca anılan başvurucuların şikâyet konusu davaya herhangi bir
şekilde taraf olup olmadıklarının teyit edilemediği görülmüştür. Dolayısıyla
ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma, temel hak ve özgürlüğünün ihlal
edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini yerine
getirmeyen başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,
Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar ,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik ,
Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, Nezihe Çoksüer , Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönünden diğer
kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan
yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili
kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin mirasçı sayısı ile söz
konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının
mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen
miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine
manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1.Başvurucular Bessi Gökalp,
Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden
başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Necat
Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar ,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp,
Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik , Turan
Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, Nezihe Çoksüer , Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular
yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın
KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/77)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
1- Adnan GÖKALP 2- Havla ÖNEN 3- Yüksel SUBATAN 4- Aysel Demiralp AYRI AYRI NET 1.100 TL
5- Canan YILMAZ 6- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU 7- Gürgin YILMAZ 8- Handan YILMAZ 9- Hayrettin YILMAZ 10- Mehmet Hatip YILMAZ 11- Sertip YILMAZ 12- Sinan YILMAZ 13- Şeyhmus YILMAZ 14- Şirvan KARACADAĞ AYRI AYRI NET 675 TL
15- Eylem GÖKALP 16- Gökben GÖKALP 17- Gökhan GÖKALP 18- Gürkan GÖKALP 19- Remziye Gül GÖKALP 20- Seyithan GÖKALP 21- Vildan GÖKALP AYRI AYRI NET 950 TL
22. Zübeyir ÇOKSÜER NET 2. 250 TL