TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET OKUYUCU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14841)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Ahmet
  OKUYUCU
2. Abdulaziz DOĞAN
3. Ali
  OKUYUCU
4. Bedriye
  OKUYUCU
5. Cafer
  DOĞAN
6. Celal
  OKUYUCU
7. Cemal
  OKUYUCU
8. Davut
  DALAY
9. Ebuzer DOĞAN
10. Fahriye
  DOĞAN
11. Fatma
  DOĞAN
12. Fatma
  ÖZTAŞ
13. Fedat BAYBARS
14. Fehime
  BAYBARS
15. Fevzi
  BAYBARS
16. Fikriye
  YAVUZ
17. Gazal
  AKSAK
18. Halim
  AYDIN
19. Hamdi
  BAYBARS
20. Hasine GEZER
21. Hidayet
  DOĞAN
22. Hüseyin
  DOĞAN
23. İhsan
  DOĞAN
24. Kasım
  DOĞAN
25. Makbule
  OĞRAK
26. Medine
  DOĞAN
27. Mehmet
  DOĞAN
28. Mehmet
  Nezir OKUYUCU
29. Mehmet
  Salih OKUYUCU
30. Menice
  DOĞAN
31. Müslüm
  DOĞAN
32. Rekiye AKSAK
33. Rezan BİNGÖL
34. Rıza
  DOĞAN
35. Selime
  ÖLÜK
36. Sernaz
  KATIKOL
37. Sumeyya DOĞAN
38. Şükran
  SOYSAL
39. Şükrü
  DOĞAN
40. Zeynep
  GÖNÜL
Vekili : Av. Hakan
  GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar
özetle şöyledir:
8. Başvurucu Davut Dalay aleyhine doğrudan; başvurucular Hasine Gezer, İhsan Doğan, Fahriye Doğan, Hidayet Doğan,
Fatma Doğan'ın babaları ve başvurucular Cafer Doğan, Müslüm Doğan, Mehmet
Doğan, Sümeyya Doğan, Kasım Doğan, Rıza Doğan ve Ebuzer Doğan'ın dedeleri olan murisleri Mecit Doğan; başvurucu Fehime Baybars'ın mirasçısı olduğu eşi ve başvurucular Fedat Baybars, Fevzi Baybars ile Fatma Öztaş'ın babaları
olan murisleri Selahattin Baybars; başvurucular Halim Aydın, Mehmet Salih Okuyucu,
Mehmet Nazir Okuyucu ve Ali Okuyucu'nun babaları, başvurucular Celal Okuyucu,
Ahmet Okuyucu, Cemal Okuyucu'nun dedeleri ve başvurucu Bedriye Okuyucu'nun
mirasçısı olduğu eşinin babası olan murisleri Sait Okuyucu aleyhine 30/7/1985
tarihinde Gercüş Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davası
yetkisizlik nedeniyle Batman Kadastro Mahkemesinde devredilmiş ve söz konusu
dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. B a şvurucular Hamdi Baybars, Zeynep Gönül, Fikriye Yavuz,
Makbule Oğrak , Şükrü Doğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl,
Sernaz Katıkol , Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime
Ölük, Menice Doğan ve Rekiye Aksak Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.
maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu
gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre
özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal
edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır ( Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,
§§ 19, 20).
12. Somut olayda başvurucular Hamdi Baybars, Zeynep Gönül,
Fikriye Yavuz, Makbule Oğrak , Şükrü Doğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl, Sernaz Katıkol ,
Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime Ölük, Menice Doğan ve Rekiye Aksak'ın şikâyet konusu davada taraf olduklarına dair başvuruya dayanak
belgelerden bir bilgiye ulaşılamadığı, başvurucular vekiline anılan duruma dair
bilgi ve belgelerin sunulmasına ilişkin tebliğ edilen yazıya verilen cevapta
ise söz konusu başvurucularla ilgili bir açıklamaya yer verilmediği
görülmüştür. Dolayısıyla anılan başvurucular yönünden ihlal iddiasına ilişkin
delillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin
açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğün yerine getirilmediği ve ileri
sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
13. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Hamdi Baybars,
Zeynep Gönül, Fikriye Yavuz, Makbule Oğrak , Şükrü
Doğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl, Sernaz Katıkol ,
Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime Ölük, Menice Doğan ve Rekiye Aksak yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin
açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın
süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği
tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da
kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
16. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
18. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 32 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
20. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını
kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet
haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler
ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca
değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
21. 6216 Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
22. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, bir kısım başvurucular murislerinin tüm
mirasçılarının sayısı da dikkate alınarak karara ekli tabloda gösterilen
miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurunun, başvurucular Hamdi Baybars, Zeynep Gönül,
Fikriye Yavuz, Makbule Oğrak , Şükrü Doğan, Abdulaziz Doğan, Gazal Aksak, Hüseyin Doğan, Rezan Bingöl, Sernaz Katıkol ,
Şükran Soysal, Medine Doğan, Selime Ölük, Menice Doğan ve Rekiye Aksak yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Batman Kadastro Mahkemesine (E.2005/86)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
1. Davut DALAY 36. 000 TL
2. Hasine GEZER 3. 600 TL
3. Cafer DOĞAN 450 TL
4. Müslüm DOĞAN 450 TL
5. Fedat BAYBARS 9. 000 TL
6. Fevzi BAYBARS 9. 000 TL
7. Fehime BAYBARS 9. 000 TL
8. Fatma ÖZTAŞ 9. 000 TL
9. Mehmet DOĞAN 450 TL
10. Halim AYDIN 5. 150 TL
11. Mehmet Salih OKUYUCU 5. 150 TL
12. Mehmet Nezir OKUYUCU 5. 150 TL
13. Celal OKUYUCU 650 TL
14. Ali OKUYUCU 5. 150 TL
15. Ahmet OKUYUCU 650 TL
16. Cemal OKUYUCU 650 TL
17. Bedriye OKUYUCU 650 TL
18. Sümeyya DOĞAN 450 TL
19. İhsan DOĞAN 3. 600 TL
20. Kasım DOĞAN 450 TL
21. Rıza DOĞAN 450 TL
22. Ebuzer DOĞAN 450 TL
23. Fahriye DOĞAN 3. 600 TL
24. Hidayet DOĞAN 3. 600 TL
25. Fatma DOĞAN 3. 600 TL