TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BAHATTİN ÖZTÜRK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/2024)
Karar Tarihi: 29/5/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör : Volkan SEVTEKİN
Başvurucu : Bahattin ÖZTÜRK
Vekili : Av. Ali YAZAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyle
adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 2/2/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu, maliki bulunduğu İzmir'in Urla ilçesi Gülbahçe köyünde bulunan taşınmazına taşkın yapı yapmak
suretiyle müdahalede bulundukları gerekçesiyle, taşkın yapı sahipleri aleyhine 13/9/2004
tarihinde Urla Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) el atmanın önlenmesi ve kâl davası açmıştır. Bir kısım davalı tarafından ise
başvurucu aleyhine açılan karşı davada tapu iptali ve tescili isteminde
bulunulmuştur.
7. Başvurucu, yargılama devam ederken yargılamanın uzun sürmesi
nedeniyle 2/2/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda
bulunmuştur.
8. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden bireysel
başvuru sonrası Mahkemenin 27/4/2015 tarihli kararı ile başvurucunun davasının
kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.
9. Kararın davalı-karşı davacı H.Ö. tarafından temyiz edildiği
ve dosyanın Yargıtay temyiz aşamasında olduğu anlaşılmaktadır.
10. Bu defa bireysel başvuru sonrasında 31/7/2018 tarihli ve
30495 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli
ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların
Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.
11. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre
yargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi
ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan
bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul
edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaat
üzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (Tazminat
Komisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
IV. İLGİLİ HUKUK
12. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararında 6384 sayılı Kanun'un
kapsamı, bu Kanun'a göre kurulan Tazminat Komisyonunun yapısı, çalışma esasları
ve müracaat usulüne dayanak oluşturan mevzuata yer vermiştir ( Ferat Yüksel, B. No: 2014/13828, 12/9/2018 §§ 11-14).
V. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 29/5/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
14. Başvurucu, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzun sürmesi
nedeniyle makul sürede yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüş; ihlalin tespitiyle birlikte tazminat talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969,18/9/2013, § 16). Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüşse de iddianın özünün adil yargılanma hakkının güvencelerinden biri
olan makul sürede yargılanma hakkına ilişkin olduğundan incelemenin bu kapsamda
yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
16. Ferat Yüksel kararında Anayasa Mahkemesi
yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç
veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018
tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak Tazminat
Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma,
başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı
yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır.
17. Anılan kararda özetle anılan başvuru yolunun kişileri mali
külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle
ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir
başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân
tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi olanakları sunması
nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu
hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur ( Ferat Yüksel , §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa
Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı
şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat
Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel
başvurunun ikincil niteliği ile
bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş olması
nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir ( Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
18. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren
bir durum bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
29/5/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.