TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALAATTİN ÖZEN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19767)
Karar Tarihi: 7/6/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri
  NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Yakup MACİT
Başvurucu : Alaattin
  ÖZEN
Vekili : Av. Zeynel
  GÜVENÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyle
adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlali dışındaki
iddialar yönünden kısmi kabul edilemezlik kararı verilerek başvurunun bu
kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar
verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Sıhhi tesisat işiyle uğraşan başvurucu ile G.. İnşaat Taahhüt Madencilik Harfiyat Nakliye ve Turizm
Tic. Ltd. Şti. (Şirket) arasında yapılan sözleşmede, Eskişehir Harekat Alarm İskan Tesislerine ait 110 adet dairenin komple
onarım işinin sıhhi tesisat ile ilgili kısmını başvurucu üstlenmiştir.
9. Sözleşme gereği Şirket, başvurucuya yaptığı iş karşılığında
Şekerbank Kütahya şubesine ait 5 adet toplam 208.725 TL bedelli çek vermiştir.
10. Şirket, Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (Mahkeme)
24/12/2008 tarihinde açtığı davada, başvurucunun sözleşme gereği edimini yerine
getirmediğini belirterek 31/12/2008 ve 15/1/2009 keşide tarihli, 41.745 TL
bedelli 2 adet çekten dolayı toplam 63.666,80 TL'lik bedelden borçlu
olmadığının tespitini talep etmiştir.
11. Mahkeme 1/6/2010 tarihli kararında davayı kısmen kabul
etmiştir.
12. Temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 5/10/2011 tarihli
kararında talep aşılarak hüküm tesis edildiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.
13. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 31/10/2012 tarihli
kararıyla reddedilmiştir.
14. Bozma kararına uyan Mahkemece verilen 20/2/2013 tarihli
kararda 59.111,24 TL miktar üzerinden dava kabul edilmiştir.
15. Temyiz üzerine karar Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 3/2/2014
tarihli kararıyla onanmıştır.
16. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 1/10/2014 tarihli
kararıyla reddedilmiştir.
17. Ret kararı 20/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş
ve 18/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
19. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması
devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas
alınır ( Güher Ergun ve diğerleri ,
B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda Kütahya 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinde 24/12/2008 tarihinde açılan menfi tespit davasında yargılamanın
Yargıtay 15. Hukuk Dairesince 1/10/2014 tarihinde verilen karar düzeltme
talebinin reddine ilişkin kararla sona erdiği anlaşılmıştır. Buna göre
yargılamanın bu kadar süre uzamasını gerektirecek karmaşık bir niteliğin
bulunmadığı, başvurucunun yargılamanın uzamasında önemli bir etkisinin de
tespit edilmediği davada yaklaşık 5 yıl 9 aylık yargılama süresinin makul
olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
26. Başvurucu 77.374,94 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminata
karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç, 1.800
vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç, 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2012/621, K.2013/56) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,
7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.