TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
REMZİYE DUMAN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/491)
Karar Tarihi: 5/3/2013
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Serruh KALELİ
Üyeler : Mehmet
  ERTEN
Zehra
  Ayla PERKTAŞ
Erdal
  TERCAN
Zühtü
  ARSLAN
Raportör : Şermin
  BİRTANE
Başvurucu : Remziye
  DUMAN
Vekili : Av.
  Mehmet Nuri YILDIZ
I.
BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvurucu, terör olayları nedeniyle
köyünü terk etmek zorunda kaldığından uğradığı zararların karşılanması için
açtığı davada adli yardım talebi reddedildikten sonra yargılama giderlerinin
yatırılmaması gerekçe gösterilerek davanın açılmamış sayılması yolunda verilen
kararın mülkiyet hakkı ve hak arama hürriyetini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru, 30/10/2012 tarihinde Van 2. İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin
idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir
eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 4/3/2013 tarihinde başvurunun karara bağlanması için
Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca,
kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme
gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili
olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu Hakkâri ili, Çukurca
ilçesi, Uzundere köyünde ikamet etmekte iken terör olayları sebebiyle 1995 yılı
Ekim ayında köyünden göç etmiş, Van ili, Bostaniçi beldesi, Yalım Erez Mahallesine yerleşmiştir.
6. Başvurucu, 1/8/2009 tarihinde İçişleri Bakanlığına müracaat ederek köyünü terk etmek zorunda
kalması sebebiyle zarara uğradığından bahisle tarafına manevi tazminat
ödenmesini istemiştir.
7. Başvurucunun talebi İçişleri
Bakanlığının 20/8/2009 tarih ve 6626 sayılı işlemiyle
reddedilmiş, başvurucu, bu işlemin iptali ve tarafına manevi tazminat
ödenmesine karar verilmesi istemiyle Van İdare Mahkemesinde adli yardım talepli
dava açmıştır.
8. Van 1. İdare Mahkemesinin 30/3/2010 tarih ve E.2009/1141 sayılı kararıyla başvurucunun
adli yardım talebi reddedilmiş ve 8/6/2010 tarihli ara kararla başvurucudan
harç ve posta ücreti yatırması istenilmiştir. Verilen sürede harç ve posta
gideri yatırılmadığından aynı Mahkemenin 26/7/2010 tarihli ara kararıyla başvurucuya tekrar süre verilerek harç ve posta giderini
yatırması, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği bildirilmiştir.
9. Verilen sürede harç ve posta
ücretinin yatırılmaması üzerine, anılan Mahkemenin 30/9/2010 tarih ve E.2009/1141, K.2010/1530 sayılı kararıyla davanın açılmamış
sayılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Danıştay 15.
Dairesinin 19/9/2011 tarih ve E.2011/11058,
K.2011/1288 sayılı kararı ile onanmıştır.
10. Başvurucunun karar düzeltme talebi
ise aynı Dairenin 5/6/2012 tarih ve E.2012/4250,
K.2012/3671 sayılı kararı ile reddedilmiş, karar aynı tarihte kesinleşmiştir.
B. İlgili Hukuk
11. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü
fıkrası, geçici 18. maddesinin yedinci fıkrası, 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası, geçici 1. maddesinin (8)
numaralı fıkrası, 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 46 ve 54. maddeleri.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 5/3/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 30/10/2012 tarih ve 2012/491
numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, 1995 yılında göç ettiği köyündeki mülkünden o
tarihten beri yararlanamadığını, köydeki evinin diğer yapılarla birlikte
yıkıldığını duyduğunu, köyüne geri dönemediğinden maddi sıkıntı ve manevi acı
içinde bulunduğunu, açtığı tazminat davasının da maddi durumunun dava harç ve
giderlerini karşılamasına imkân vermemesi ve adli yardım talebinin reddedilmesi
nedeniyle, yargılama giderlerini yatıramadığından reddedildiğini belirterek
Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkının ve 36. maddesinde
tanımlanan hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1.
maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra
kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları
inceler.”
15. Anılan hüküm uyarınca Anayasa
Mahkemesinin yetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve
kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Bu açık
düzenleme karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihaî işlem ve kararları
da içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir. Mahkemenin
zaman bakımından yetkisine ilişkin bu düzenlemenin kamu düzenine ilişkin olması
nedeniyle, bireysel başvurunun tüm aşamalarında resen dikkate alınması gerekir.
16. Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurularda
zaman bakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin
yetkisinin geriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir
gereğidir (B. No: 2012/51, § 18 , 25/12/2012 ).
17. Başvuru konusu Van 1. İdare
Mahkemesinin 30/9/2010 tarih ve E.2009/1141,
K.2010/1530 sayılı kararı, Danıştay 15. Dairesinin 19/9/2011 tarih ve
E.2011/11058, K.2011/1288 sayılı kararı ile onanmış, karar düzeltme talebi ise
aynı Dairenin 5/6/2012 tarih ve E.2012/4250, K.2012/3671 sayılı kararı ile
reddedilmiş ve karar aynı tarihte kesinleşmiştir.
18. Açıklanan nedenlerle, başvuru
konusu kararın 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş
olduğu anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden
incelenmeksizin “ zaman bakımından
yetkisizlik ” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi
gerekir.
V.HÜKÜM
Başvurunun,
“ zaman bakımından yetkisizlik ”
nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA ,
yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 5/3/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar
verildi.