TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
KAYALAR TEKSTİL BRODE SAN. TİC. A.Ş.
  BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/15911)
Karar Tarihi: 10/1/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri
  NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Volkan
  SEVTEKİN
Başvurucu : KAYALAR
  TEKSTİL BRODE SAN. TİC. A.Ş.
Vekili : Av. Tekin
  DORUK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kanun yolu açık olmak üzere verilen görevsizlik
kararı uyarınca dosyanın görevli mahkemeye gönderilme talebine rağmen davanın
açılmamış sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal
edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 9/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
A. Bireysel Başvuru
Öncesi Süreç
6. Başvurucu, Denizli 1. İcra Müdürlüğünde alacak iddiasına
dayanak 31/5/2012 tarihli faturaya kapsamında 1.347,01 TL bedel üzerinden
ilamsız icra takibi başlatmıştır.
7. Borçlunun borca itiraz etmesiyle takibin durması üzerine
başvurucu, Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) itirazın iptali
davası açmıştır.
8. Mahkemenin 4/7/2013 tarihli kararıyla davanın ticari dava,
davalının da tacir olmadığı gerekçesiyle davaya bakmaya asliye hukuk
mahkemesinin görevli bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş ve
anılan kararda " Dosyanın kararın
kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde müracaat edilmesi halinde
görevli Denizli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine ... gerekçeli kararın
tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Yargıtay yolu açık olmak üzere "
ibareleri yazılarak karar verildiği açıklanmıştır.
9. Başvurucuya 24/12/2013 tarihinde tebliğ edilen görevsizlik
kararı taraflarca temyiz edilmediğinden 31/1/2014 tarihinde kesinleşmiştir.
Başvurucu vekili 9/1/2014 tarihli dilekçeyle dosyanın görevli mahkemeye
gönderilmesi talebinde bulunmuştur.
10. Dosyanın gönderildiği Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
3/3/2014 tarihli kararıyla davanın açılmamış sayılmasına karar verilip
verilmeyeceğinin değerlendirilmesi için dosyanın tekrardan Denizli 1. Asliye
Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Karar gerekçesinde,
görevsizlik kararının verildiği tarihte davanın değeri itibarıyla kararın
temyiz kabiliyetinin olmayıp kesin nitelikte olduğunu ve temyiz yolu açık
olarak karar verilmesinin bu karara temyiz yolunu açmayacağını belirtmiştir. Bu
nedenle dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talebinin 12/1/2011
tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesinin "...bu karar verildiği anda kesin ise bu
tarihten ... itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava
dosyasının görevli ... mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi
takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir." hükmü hatırlatılarak bu duruma göre tekrardan bir değerlendirme yapılması
gerektiği belirtilmiştir.
11. Bu defa Mahkemenin 4/3/2014 tarihli ek kararı ile davanın
açılmamış sayılmasına karar verilmiş ve karara "... gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 gün
içerisinde Yargıtay yolu açık olmak üzere " ibaresi yazılmıştır. Karar gerekçesinde
de dava konusu alacağın 1.347,01 TL, kararın temyiz edilebilirlik sınırının ise
1.820 TL olması nedeniyle görevsizlik kararının verildiği tarihte kesin
nitelikte olduğu açıklanmış, 6100 sayılı Kanun'un 20. maddesince görevsizlik
karar tarihi olan 4/7/2013 tarihinden itibaren iki haftalık süre geçirildikten
sonra dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talebinde bulunulduğu belirtilmiş
ve görevsizlik kararında temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesinin kanunun
emredici hükmünü değiştirmeyeceği ifade edilmiştir.
12. Anılan ek karar 17/9/2014 tarihinde başvurucu vekiline
tebliğ edilmiştir. Başvurucu ek kararda kanun yolunun açık olduğunun
belirtilmesine rağmen karar gerekçesinde kararın kesin olduğu ve temyiz kabiliyetinin
bulunmadığı açıklandığından kanun yoluna başvurmadığını belirtmiştir. 9/10/2014
tarihinde süresi içinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
B. Bireysel Başvuru
Sonrası Süreç
13. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden, bireysel
başvuru konusu olan karardan sonra bu defa başvurucu tarafından 31/5/2012
tarihli faturaya konu bedelin tahsili istemiyle 28/11/2014 tarihinde alacak
davası açılmıştır.
14. Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/5/2015 tarihli
kararıyla davalının davacının yanında işçi olarak çalıştığı, dava konusu
malların da işçinin ücret alacağına karşılık olarak verildiğinin savunulması
nedeniyle işçinin ücret alacağının bulunup bulunmadığı hususunda davaya bakmaya
iş mahkemesinin görevli bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir.
15. Dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi üzerine yapılan
yargılama sonunda Denizli 3. İş Mahkemesinin 14/7/2017 tarihli kararıyla
davanın kabulüne ve 1.347,01 TL alacağın takip talebinin tebliğ tarihi olan
22/8/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan
alınarak davacıya verilmesine hükmedilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
16. 6100 sayılı Kanun'un " Görevsizlik
veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler " kenar başlıklı
Anayasa Mahkemesinin 10/2/2016 tarihli ve E.2015/96, K.2016/9 sayılı kararı ile
"…bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten…" ibaresinin iptal edilmeden önceki nihai
karar tarihi itibarıyla yürürlükte olan 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
hâli şöyledir:
" Görevsizlik veya
yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten ,
süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği
tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ
tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava
dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir.
Aksi takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. "
17. 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
ilgili kısmı şöyledir:
“ Hüküm "Türk Milleti
Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:
…
ç) Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile
taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve
süresini.
… ”
V. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 10/1/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu, görevsizlik kararında gösterildiği şekilde
dosyanın görevli mahkemeye gönderilme talebine rağmen davanın açılmamış
sayılmasına karar verilerek aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle
adil yargılanma hakkı ve bu kapsamda mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (5) numaralı
fıkrası şöyledir:
" Kabul edilebilirlik
şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle
düzenlenir. "
21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesi şöyledir:
" (1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın her
aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden
ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden
görülmemesi.
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki fıkrada belirtilen
nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel
hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının
gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir. "
22. Anılan düzenlemeler uyarınca Anayasa Mahkemesi, başvurucunun
davadan açıkça feragat etmesi, davasını takipsiz bıraktığının anlaşılması,
ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olması ya da Anayasa Mahkemesince
saptanan benzer nitelikteki başka bir gerekçeden dolayı başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varması hâlinde başvuru hakkında düşme kararı verebilmektedir.
23. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan
mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve
uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına
gelir. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız
hâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren
sınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir ( Özkan Şen , B. No: 2012/791, 7/11/2013, §
52).
24. Somut olayda başvurucunun temel şikâyeti Denizli 1. Asliye
Ticaret Mahkemesinin 4/3/2014 tarihli ek kararı ile davanın açılmamış
sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği
iddiasıdır.
25. Başvurucunun bireysel başvuru konusu olan ek karar
sonrasında hak sahibi olduğu düşüncesiyle ileri sürdüğü hakkını mahkeme önüne
taşıyarak etkili bir şekilde karara bağlanmasını sağladığı (bkz. § 15), bir
başka ifadeyle Mahkemenin ek kararı ile ortaya çıkan ve mahkemeye erişim
hakkını engelleyen durumun ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.
26. Öte yandan İçtüzük'ün 80.
maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin
devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
27. Dolayısıyla başvurucunun söz konusu temel şikâyetinin
bireysel başvuru sonrasındaki yargılama sürecinde giderilmesi nedeniyle
başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı
anlaşıldığından İçtüzük’ün 80. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (ç) bendi gereğince başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi nedeniyle
DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
10/1/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.