TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYDIN ALPARSLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/20189)
Karar Tarihi: 22/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1. Aydın
  ALPARSLAN
2. Kocer ALPARSLAN
3. Pürüze
  ÇAKAN
4. Gülcan
  ALPARSLAN
5. Reyhan
  ALPARSLAN
6. Zeydin ALPARSLAN
7. Ayşan ALPARSLAN
8. Nurcan
  ÇAYIR
9. Yavuz
  HUSİDUR
10. Şengül
  ALPARSLAN
11. Mahmut
  ALPARSLAN
12. Ahmet
  ALPARSLAN
13. Metin
  ALPARSLAN
14. Çetin
  ALPARSLAN
15. Ferzende ALPARSLAN
16. Yılmaz
  ALPARSLAN
17. Kutfettin ALPARSLAN
18. Meryem
  ÖZDEN
19. Gülendam
  ÇAKAN
20. Sıvdın ERGÜL
21. Yanıkçukur Köyü Tüzel Kişiliği
Vekili : Av. Abdullah
  GÜZEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucuların murisleri aleyhine 6/9/1983 tarihinde el
atmanın önlenmesi davası açılmıştır. Diyadin Asliye Hukuk Mahkemesi 2/12/1997
tarihli kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay 1. Hukuk
Dairesinin 29/9/1998 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine dava,
Mahkemenin E.2000/1 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
9. Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği
tarafından 6/6/2000 tarihli duruşmada müdahilllik talebinde bulunulmuş, talep Mahkemece 19/12/2000 tarihinde kabul edilmiştir.
10. Mahkemece 23/12/2010 tarihinde taşınmazların bulunduğu yerde
kadastro çalışması başladığı için Mahkemenin görevsizliğine ve dava dosyasının
Diyadin Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Yargılamaya
Diyadin Kadastro Mahkemesinin 2010/34 sayılı dosyası üzerinden devam
edilmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
12. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Yanıkçukur Köyü Tüzel Kişiliği Yönünden
13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesinde kamu tüzel
kişilerinin bireysel başvuru yapamayacağı öngörülmüştür. Anayasa Mahkemesinin
anılan hüküm doğrultusunda yerleşik hâle gelmiş içtihadı kapsamında kamu tüzel kişisi kavramı içine giren
merkezî idare birimleri, mahallî idareler olan köy ve belediyeler ile meslek
kuruluşları ve vakıf üniversitelerine bireysel başvuru yapma hakkının
tanınmadığı kabul edilmiştir ( Ballıdere Belediye
Başkanlığı , B. No: 2012/1327, 12/2/2013, §§ 16-19; Büğdüz Köyü Muhtarlığı , B. No: 2012/22,
25/12/2012, §§ 26-29; Doğubayazıt Ticaret ve
Sanayi Odası , B. No: 2012/743, 5/3/2013, §§ 15-17; İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi , B.
No: 2012/1430, 21/11/2013, §§ 20-28 ).
14. Somut olayda, başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel kişiliğinin kamu tüzel kişisi olduğu anlaşılmıştır.
15. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular
Yönünden
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
18. Başvuruya konu dava, başvurucuların miras bırakanlarından
intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçıların
yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
19. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , § 52).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvuruda 33 yıl 5
aydır devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
24. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde
bulunmuşlardır.
25. Somut olayda başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği dışında diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında, dava dosyasındaki mirasçı sayısı da dikkate alınarak başvurucu Sıvdın Ergül'e net 3.900 TL; başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği dışında diğer başvuruculara ayrı ayrı net 1.650 TL manevi
tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
27. Başvurucular tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuş
olmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında
illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminat
taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
28. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel
kişiliği dışında diğer başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden
tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel
kişiliği yönünden yapılan başvurunun kişi
bakımından yetkisizlik nedeniyle REDDİNE,
B. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel
kişiliği dışında diğer başvurucular yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvurucu Sıvdın Ergül'e net 3.900
TL; başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği dışında
diğer başvuruculara ayrı ayrı net 1.650 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 1. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel
kişiliği tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
2. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel
kişiliği dışında diğer başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler
uyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan
toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Diyadin Kadastro Mahkemesine
(E.2010/34) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.