TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ZEYNEL YILDIZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/59198)
Karar Tarihi: 16/11/2022
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör : Mustafa Eyyub DEMİRBAŞ
Başvurucu : Zeynel YILDIZ
Vekili : Av. Süleyman YALÇINTAŞ
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru; 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca verilen tedbir kararı sürecinin makul sürede tamamlanmaması, mahkeme tarafından dinlenilmeden aleyhe karar verilmesi ve hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edilmesi iddialarına ilişkindir. Başvurucu ayrıca karar nedeniyle küçük çocuğuyla ilişki kuramadığından yakınmıştır. Başvurucu, nihai hükmü 6/4/2021 tarihinde öğrendikten sonra 6/5/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
II. DEĞERLENDİRME
2. Başvurucu aleyhine Demre Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/193 Sor. sayılı dosyası kapsamında 17/2/2021 tarihinde 6284 sayılı Kanun'a uygun olarak gerekli tedbirlerin verilmesi Demre Asliye Hukuk Mahkemesinden (Mahkeme) istenmiştir. Mahkeme, 18/2/2021 tarihinde E.2021/16 D. İş ve K.2021/17 sayılı kararıyla 6284 sayılı Kanun kapsamında başvurucu aleyhine tedbire hükmetmiştir. Başvurucunun 23/2/2021 tarihli itirazı Finike Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/103 D. İş ve K.2021/104 sayılı 30/3/2021 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Makul sürede yargılanma hakkı yönünden bir sorun görülmediğinden mahkeme tarafından dinlenilmeden aleyhe karar verildiği ve hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı kapsamında incelenmiştir.
3. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer iddiaları Salih Söylemezoğlu (B. No: 2013/3758, 6/1/2016) ve Erdal Türkmen (B. No: 2016/2100, 4/4/2019) kararlarında incelemiş ve uygulanacak ilkeleri belirlemiştir. Anılan kararlarda, Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı gereği itiraz merciince başvurucuların beyan ve delillerinin etkili bir şekilde incelenmesi ve karşılanması gerektiği belirtilerek söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle başvurucuların gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmedilmiştir. Somut başvuruda anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu doğrultuda başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
4. Başvurucunun tedbir nedeniyle küçük çocuğuyla ilişki kuramadığından yakınması aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiası olarak değerlendirilmiş ancak adil yargılama hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı yönünden ihlal sonucuna ulaşılması nedeniyle söz konusu hakkın ihlal edildiği iddiasının ayrıca incelenmesine gerek görülmemiştir.
III. GİDERİM
5. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100). Ayrıca eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için ihlalin niteliği dikkate alınarak manevi zararları karşılığında başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasının incelenmesine YER OLMADIĞINA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Finike Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/103 D.İş ve K.2021/104) iletilmesi için Demre Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/16 D.İş ve K.2021/17) GÖNDERİLMESİNE,
E. Başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
F. 487,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 10.387,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/11/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.