TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SAMANYOLU YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU (3)
(Başvuru Numarası: 2016/9785)
Karar Tarihi: 10/12/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY
Başvurucu : Samanyolu Yayıncılık
  Hizmetleri A.Ş.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, sahibi olduğu televizyon kanalında gizli
ticari iletişim yapıldığından bahisle başvurucunun idari para cezası ile
cezalandırılması nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 25/5/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul
edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet
Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir.
7. Bakanlık 9/4/2019 tarihinde görüş bildirmiştir.
Başvurucu Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte medya
hizmet sağlayıcı bir şirkettir. Başvurucunun sahibi olduğu televizyon kanalında Samanyolu Haber logosu ile her gün ana haber bülteni yayımlanmaktadır.
28/6/2014 tarihinde yayımlanan ana haber bülteninde bazı özel dershane ve
kolejlerin gizli reklamının yapıldığı gerekçesiyle Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu (RTÜK) resen inceleme başlatmıştır. RTÜK'ün 16/7/2014 tarihli kararıyla
başvurucu hakkında 71.887 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
10. Başvurucu, hükmedilen idari para cezasının iptali
talebiyle dava açmıştır. Ankara 11. İdare Mahkemesi 22/5/2015 tarihli kararıyla
davanın reddine karar vermiştir. İtiraz üzerine verilen karar Danıştay Onüçüncü
Dairesinin 29/2/2016 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
11. Nihai karar başvurucuya 25/4/2016 tarihinde tebliğ
edilmiştir. Başvurucu 25/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
12. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair
Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanun ile 27/7/2016 tarihli ve 29783 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile
Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin (668 sayılı KHK) 2. maddesi ile Samanyolu TV'nin kapatılmasına
karar verilmiştir.
13. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ile 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (670 sayılı KHK) ile de kapatılan
özel televizyonların bağlı oldukları şirketlerin faaliyetlerinin
sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
14. 668 sayılı KHK'nın "Alınan tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit
oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti,
iltisakı veya irtibatı olan;
b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel
radyo ve televizyon kuruluşları kapatılmıştır.
...
2 Sayılı Liste
Televizyonlar
...
13 Samanyolu TV"
15. 670 sayılı KHK'nın "De vir işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının
ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel
radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı
oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen
terkin edilir."
16. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği olan ancak
bireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret
şirketleri hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk
kaynakları için ayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B.
No: 2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 10/12/2019 tarihinde yapmış olduğu
toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun
İddiaları
18. Başvurucu;
i. Halkın bilgi alma hakkı kapsamında, yayımlanan haberin
reklam maksadıyla yayımlanmadığını, bu hususlar gözetilmeksizin hükmedilen
idari para cezası nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğini,
ii. Bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanmadığını, bu
nedenle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
19. Bakanlık görüşünde, Mahkemece uygulanan idari para
cezasının demokratik bir toplumda gerekli ve amaçla orantılı düzeyde olduğu
kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
B. Değerlendirme
20. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu,
tüzel kişiliği haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzel
kişiliği haiz olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru
sürecinin sonuna kadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun
esasının incelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur ( Gümüşdere İnşaat Ticaret
ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret sicil kaydının silinmesi ve tüzel
kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel başvurunun esasının incelenmesine engel
teşkil eder. Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumunda başvurunun düşmesine karar vermektedir ( Gümüşdere
İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).
21. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu
Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554, 25/9/2019) başvurusuna ilişkin
kararında kamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflı bir
işlemle son verilmesi durumunda bu şirketin taraf olduğu bireysel başvurular
hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlinde ortakların öngöremedikleri
bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin zedelenmesinin söz konusu
olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa Mahkemesi anılan kararında hukuki
varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona erdirilen özel hukuk
tüzel kişiliklerinin tüzelkişilikleri sona ermeden önce yaptıkları bireysel
başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bireysel
başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde Anayasa Mahkemesine
bildirmeleri hâlinde başvurunun incelenmesine devam edilebileceğine karar
vermiştir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27, 29).
22. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa
Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında
menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişinin
yaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bu
isteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde
bunların tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri
dikkate alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia
eden kişilerin bu iddialarını destekleyecek bunu ispata yarayacak bilgi ve
belgeleri Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir ( Samanyolu Yayıncılık
Hizmetleri A.Ş. , § 30).
23. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun
devamında menfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her
somut olayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun
görülmüştür.
24. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı 670
sayılı KHK ile resen terkin edilmiştir. Dolayısıyla başvurucu Şirketin hukuki
varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.
25. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç
kimse başvuruyu devam ettirmek istediğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden
ve dolayısıyla başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir
neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı
kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde
BIRAKILMASINA 10/12/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.