TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
NOKTA DERGİ VE GAZETECİLİK TİC. LTD. ŞTİ
  BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/16564)
Karar Tarihi: 24/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör : Recep KAPLAN
Başvurucu : Nokta Dergi ve Gazetecilik Tic. Ltd.
  Şti
Vekili : Av. Kadir KÖKTEN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; yaptığı bir haberden dolayı başvurucunun sahibi
olduğu derginin bazı nüshalarına el konulması, anılan nüshaların toplatılması
ve derginin sosyal medya hesaplarına yönelik erişimin engellenmesi kararı
verilmesi nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği iddiasına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/10/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucunun sahibi olduğu Nokta dergisinin (dergi) 14-20/9/2015
tarihli nüshasına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan ve onun
fotoğrafını içeren bir kapak konulması sonrasında başvurucunun adresinde arama
yapılmış, dağıtımı yapılan dergiler kolluk yetkililerince bayilerden
toplatılmış ve dağıtılmamış dergiler varsa dağıtılmaması istenmiştir.
7. Öte yandan bu işlemlere yakın tarihlerde derginin internet
adreslerine erişim engellenmiş ve sorumlu yazı işleri müdürü adli işlemlere
tabi tutulmuştur.
8. İlgili Cumhuriyet Başsavcılığının dağıtımı yapılan dergilerin
bayilerden toplatılması ve dağıtılmamış dergiler varsa dağıtılmaması yönündeki
yazılı talimatı İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından onanmıştır.
Başvurucunun bu karara itirazı 16/9/2015 tarihinde reddedilmiştir. Ret kararı başvurucuya
aynı tarihte tebliğ edilmiştir.
9. Başvurucu 16/10/2015 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
10. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun
ile kanunlaştırılan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname'nin (KHK) 2. maddesi ile başvurucunun sahibi olduğu derginin
kapatılmasına karar verilmiştir.
11. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında KHK ile de, kapatılan dergilerin bağlı
olduğu şirketlerin faaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının
resen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
12. 668 sayılı KHK'nın "Alınan
tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları
şöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu
tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;
...
c) Ekli (3) sayılı listede yer alan gazete ve
dergiler ile yayınevi ve dağıtım kanalları kapatılmıştır.
...
3 SAYILI LİSTE
...
DERGİLER
...
11 NOKTA
..."
13. 670 sayılı KHK'nın "Devir
işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)
numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve
televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları
şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin
edilir."
14. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancak
bireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret
şirketler hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk
kaynakları için Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. (B. No:
2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23) kararına bakılabilir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; sahibi olduğu derginin bazı nüshaları hakkında
verilen elkoyma ve toplatma kararları ile derginin sosyal medya hesaplarına
yönelik olarak verilen erişimin engellenmesi kararı nedeniyle basın
özgürlüğünün ve mülkiyet hakkının, yargı makamlarınca verilen kararların
yeterli gerekçe içermemesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal
edildiğini iddia etmektedir.
B. Değerlendirme
17. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzel
kişiliği haiz bir şirket ise şirket bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz
olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonuna
kadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasının
incelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur. ( Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret
sicil kaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel
başvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi,
başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumunda
başvurunun düşmesine karar vermektedir ( Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).
18. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,
25/9/2019, §§ 27, 29) başvurusuna
ilişkin kararında; kamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflı
bir işlemle son verilmesi durumunda, bu şirketin taraf olduğu bireysel
başvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlinde
ortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin
zedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa Mahkemesi,
anılan kararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle
sona erdirilen özel hukuk tüzel kişiliklerinin tüzel kişilikleri sona ermeden
önce yaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden
kişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde
Anayasa Mahkemesine bildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurunun
incelenmesine devam edilebileceğine karar vermiştir.
19. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa
Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında
menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişinin
yaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bu
isteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde
tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri dikkate
alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia eden
kişilerin bu iddialarını destekleyecek ve ispata yarayacak bilgi ve belgeleri
Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir ( Samanyolu
Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. , §30).
20. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamında
menfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somut
olayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
21. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHK
ile resen terkin edilmiştir. 670 sayılı KHK 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.
22. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimse başvuruyu
devam ettirme isteğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden ve dolayısıyla
başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.