TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TUJLA GÜMÜŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17970)
Karar Tarihi: 15/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1.Tujla GÜMÜŞ
2. Gözde
  GÜMÜŞ
3. Enes
  GÜMÜŞ
4. Mehmet
  GÜMÜŞ
5. Yusuf
  Salih GÜMÜŞ
6. Kerem
  GÜMÜŞ
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/11/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu Tujla Gümüş, eşinin
elektrik çarpması sonucu hayatını kaybetmesi üzerine ortaya çıkan maddi ve
manevi zararlarının tazmini talebiyle 3/9/2008 tarihinde kendisi adına
asaleten; çocukları başvurucular Mehmet Gümüş, Gözde Gümüş, Enes Gümüş, Yusuf
Salih Gümüş ve Kerem Gümüş adına velayeten maddi ve
manevi tazminat davası açmıştır. Kızıltepe Asliye Hukuk Mahkemesi 27/10/2011
tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay 3. Hukuk
Dairesi tarafından 3/10/2012 tarihinde bozulmuştur. Kızıltepe 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin kurulmasının ardından yargılamaya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin
E.2013/198 sayılı dosyasında devam edilmiş, bozmaya uyularak yapılan
yargılamada Mahkemece 22/4/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar
verilmiştir. Karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi tarafından 21/10/2014 tarihinde
onanmıştır. Karar düzeltme talebinde bulunulmamış olup anılan karar 1/12/2014
tarihinde kesinleşmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden
yapılan araştırmada başvurucu Enes Gümüş'ün 14/7/2008 tarihinde vefat ettiği
tespit edilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 15/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Enes Gümüş
Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereği
başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla
bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde
başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk
lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar
verilir.
12. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek
olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması
durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir ( S.Ö. , B. No: 2013/7087, 18/9/2014, §
29.Benzer yöndeki karar için bkz. Mehmet
Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015).
13. Başvuru konusu olayda başvurucu Tujla Gümüş, oğlu başvurucu Enes Gümüş adına velayeten Kızıltepe 1. Noterliğinde 25/6/2008 tarihinde Avukat Ali Aydemir'e vekâlet
vermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinaden başvurucu Enes Gümüş'ü, Kızıltepe 1.
Asliye Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasında vekili olarak Avukat Ali Aydemir
temsil etmiştir. UYAP sistemi üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Enes
Gümüş'ün nüfus kayıtlarına göre 14/7/2008 tarihinde vefat ettiği tespit
edilmiştir. Avukat Ali Aydemir tarafından 17/11/2014 tarihinde başvurucunun
makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru
yapılmış, başvuru formunda başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer
verilmemiştir.
14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel
başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından
bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır ( Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmiş
başvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılan
bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye
kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
16. Bu durumda Avukat Ali Aydemir aleyhine, Anayasa Mahkemesini
yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi
ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi
gerekir.
2. Diğer Başvurucular
Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabul
edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 6 yıl 1 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
23. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde
bulunmuşlardır.
24. Somut olayda başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvurucular
yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında dava dosyasındaki hukuki menfaatin niteliği ve aile birliği de
dikkate alınarak başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvuruculara müştereken
net 7.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvurucular tarafından
yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL
vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara
müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Enes Gümüş yönünden yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Ali Aydemir'in
2.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının başvurucu Enes Gümüş dışındaki diğer başvurucular yönünden
İHLAL EDİLDİĞİNE,
E. 1. Yargılama giderlerinin başvurucu Enes Gümüş üzerinde
BIRAKILMASINA,
2. Başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvuruculara müştereken
net 7.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin
REDDİNE,
F. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu
Enes Gümüş dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2013/198, K.2014/412) GÖNDERİLMESİNE,
İ. Kararın bir örneğinin Mardin Barosuna GÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
15/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.