TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
TAMER ASLANTAŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/5685)
Karar Tarihi: 5/12/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : İsmail Emrah
  PERDECİOĞLU
Başvurucular : 1. Tamer
  ASLANTAŞ
2. Murat
  ÇELİK
3. Mahmut Ecvet IŞIK
4. Ercan
  ÇAVUŞ
5. Serkan
  GÜNEŞ
6. Orhan
  UÇAR
7. Ceyda
  KONYA
8. Murat
  KARA
9. Muhammet
  AKKUŞ
10. Hülya
  BULDU
11. Kadriye
  YILDIZ
12. Suat
  SÖYLEMEZ
13. Orkun
  PEHLİVAN
14. Faruk
  VURAL
15. Sadrettin EMRE
16. Mücahit
  KİREMİTÇİ
17. Mehmet
  Levent TEMEL
18. Mehmet
  Ali ATA
19. Ediz
  AKSOY
20. Muhammet
  Ali KIZILDAĞ
21. Kemal
  TÜREL
22. Nurhayat AKTAŞ
23. Özgür
  KAYA
24. Ümit
  ALACAK
25. Saadet
  KOZOK
26. Meliha
  TOKSÖZ
27. İsmet
  GÖNÜLTAŞ
28. Ümit
  BOZHÜYÜK
29. Demet
  KÖREZLİOĞLU
30. Kaya
  PELİT
31. Erol
  KİRESEPİ
32. Aptullah ANBARCI
33. Mustafa
  Mithat CİN
34. Engin
  BÜYÜKARMAN
35. Günay
  KOZ
36. Arzu
  DEMİRER
37. Şeref
  YELGEÇEN
38. Erdal
  ENGİN
39. Lale
  KARAUĞUZ
40. Aydınöz
  KUTLU
41. Gerçek
  TUNA
42. Gülden
  BÜYÜKKÖKSAL
43. Canan
  AKİŞ
44. Murat
  KIRKKESELİ
45. Mustafa
  KAHRAMAN
46. Nigar SAKALLI
47. Aydın
  NALLAR
48. Mehmet
  GÜLER
49. Ahmet
  Nadir PINAR
50. Şerare
  ATILGAN
51. Sevgi
  FINDIKOĞLU
52. Latife
  Zeynep TURNAGİL
53. Ayşe Nur
  GÜRLEK
54. Metin
  ARSLAN
55. Salih
  YALÇINKAYA
56. Bekir
  Sami ÇAKIROGLU
57. Özcan
  CANKURTARAN
58. Aptullah GENÇCAN
59. Selçuk
  KARTUM
60. Şenay
  GÖNÜLLÜ
61. Yaşar
  Sait PEHLİVAN
62. Aslı
  KUMBARACI
63. Şadan DOLMA
64. Ferhat
  YILDIRIM
65. Tarkan
  KÜÇÜK
66. Alaattin
  AKARSU
67. Neşe
  Buket AKSU
68. Süleyman
  Semih MEDENİ
69. Hüseyin
  GÜZDER
70. Hakan
  ÖZDEMİR
71. İbrahim
  ÇAVUŞ
72. Ender
  Levent ÜNVER
73. Ferudun KANDEMİR
74. Erhan
  ERGEÇ
75. Nuray
  DURANLI
76. Sadullah
  PAŞAOĞLU
77. Mustafa
  Feridun AKMAN
78. Hüseyin
  CİCERALİ
79. Mehmet
  YORGANCI
80. Vedat
  HURŞİT
81. Gürbüz
  ERCENK
82. Altuğ
  YAVUZ
83. Erol
  ÇİÇEK
84.
  Alparslan ALTIN
85. İhsan
  ESEN
86. Feyzan
  ATMACA
87. Hakan
  OKYAY
88. Vedat
  ÇAYIR
89. Yeşim
  ÖZSU
90. Derya
  AVCI
91. Hatice
  Aylin ÇOŞKUN
92. Sema
  SATIL
93. Bayram
  KATIRCI
94. Çetin
  Can ÇİFTÇİ
95. Zemçi NALÇAKAN
96. Bayram
  KANİK
97. Burcu ER
  PAŞAOĞLU
Vekili : Av. Figen
  ERTEKİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, 2007-2008 dönemi kazancına ilişkin ödenen gelir
vergisinin düzeltme hükümlerine göre terkin edilmemesine ilişkin işlemin iptali
ve fazla yatırılan verginin tazmini istemiyle açılan davanın reddedilmesi
nedeniyle mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddialarına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 21/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Ön inceleme sürecinde başvuru, başvuru yollarının tüketildiği
tarihten itibaren otuz günlük süre içinde yapılmadığı gerekçesiyle 29/4/2014
tarihinde idari yönden reddedilmiştir. Başvurucular ise Anayasa Mahkemesinin
2013/5554 numaralı bireysel başvuruya ilişkin verdiği 6/2/2014 tarihli karar
ile başvuru yollarının tükenmiş olduğunu bu bağlamda anılan kararın kendilerine
tebliğ edilmesinden sonra yasal süre içinde bireysel başvuru yaptıklarını
belirterek idari redde itiraz etmişlerdir.
4. Komisyonca idari redde yapılan itirazın ve başvurunun kabul
edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvurunun idari yönden reddedilmesi süreci ile ilgili
olaylar özetle şöyledir:
6. S.F. İlaç San. A.Ş. tarafından Anayasa Mahkemesine yapılan
2013/5554 numaralı bireysel başvuruda başvurucu Şirket, vergi sorumlusu sıfatı
ile işçileri adına kesinti yaparak ödediği gelir vergisi meblağının hatalı
olduğundan bahisle bu meblağın düzeltme hükümlerine göre terkin edilmesi
talebinin reddine ilişkin işlemin iptali için açtığı davanın reddedildiğini
belirterek mülkiyet hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri
sürmüş; Anayasa Mahkemesince 6/2/2014 tarihinde yapılan değerlendirme sonucu
anılan başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna
karar verilmiştir.
7.Anayasa Mahkemesinin 6/2/2014 tarihli kabul edilmezlik
kararının adı geçen Şirkete 21/3/2014 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine
adlarına vergi kesintisi yapılan Şirket çalışanları 21/4/2014 tarihinde,
incelenmekte olan 2014/5685 numaralı bireysel başvuruyu yapmışlardır.
8. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası
uyarınca süresinde yapılmadığı gerekçesiyle bu başvuru Komisyonlar Başraportörünce 29/4/2014 tarihinde idari yönden
reddedilmiş, buna ilişkin karar 15/5/2014 tarihinde başvuruculara tebliğ
edilmiştir. İdari ret kararının gerekçesi şöyledir:
"Anayasa Mahkemesine 21/4/2014 tarihinde
yaptığınız ve 2014/5685 sayılı bireysel başvuru numarası ile kayda alınan
bireysel başvurunun incelenmesinde başvuruya konu nihai kararların tarafınızca
17/6/2013 - 30/1/2014 tarihleri arasında öğrenildiği, başvuru formunda
belirtilen Anayasa Mahkemesinin 2013/5554 bireysel başvuru sayılı kararının
başvurucu açısından bireysel başvuru süresinin hesabında dikkate alınamayacağı,
bu nedenle en son tarihli tebliğin yapıldığı 30/1/2014 tarihinden itibaren en
geç 3/3/2014 tarihinde başvuru yapılması gerekirken, bu süre geçirildikten
sonra 21/4/2014 tarihinde kayda alınan başvuru formu ile yapıldığı tespit
edilmiştir.
...
Açıklanan nedenlerle başvurunuz 6216 sayılı
Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrasında belirtilen 30 günlük süre
içinde yapılmaması nedeniyle idari yönden reddedilmiştir."
9. Başvurucular 22/5/2014 tarihinde başvurunun idari yönden
reddine ilişkin karara itiraz etmişlerdir.
IV.İLGİLİ HUKUK
10.6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idari
yargı yetkisinin sınırı" kenar başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
..."
11.4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili
olanlar" kenar başlıklı 377. maddesi şöyledir:
"Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen
vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler.
..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 5/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. İdari Ret Kararına İtiraz Yönünden İnceleme
13. Başvurucular; idari ret kararına itiraz dilekçelerinde 6216
sayılı Kanun'un 47. maddesinde düzenlenen otuz günlük sürenin başvuru
yollarının tüketildiğinin öğrenilmesinden itibaren işletilmesi gerektiğini, bu
doğrultuda başvuruya konu şikâyetlerine yönelik yargılama süreci çalıştıkları
Şirketçe yürütüldüğünden başvuru yolunun tükendiğini Anayasa Mahkemesinin
2013/5554 numaralı bireysel başvuruya ilişkin kişi bakımından yetkisizlik
nedeniyle kabul edilmezlik kararının Şirkete tebliğ edilmesinden sonra
öğrendiklerini, buna göre başvurularında süre aşımı bulunmadığını ileri
sürmüşlerdir.
14. Başvurucuların itirazının değerlendirilmesi neticesinde
başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz günlük süre içinde
başvuru yapılmadığı gerekçesiyle başvurunun idari yönden reddine karar verilmiş
ise de idari ret kararına dayanak olan başvuru yollarının tüketildiğine yönelik
esas alınan tarihlerin (bkz. § 10) 2013/5554 numaralı bireysel başvurunun
başvurucusu olan Şirketin açtığı davada verilen nihai kararın söz konusu
Şirkete tebliğ tarihi olduğu anlaşıldığından başvurucuların Komisyonlar Başraportörlüğünün 15/5/2014 tarihli idari ret kararına
karşı yaptıkları itirazın kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Başvurucu Erol Çiçek Yönünden İnceleme
15. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini
haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun
düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve
yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da
insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine
devam edilebileceği öngörülmüştür.
16. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda
başvurucu Erol Çiçek başvuru tarihinden sonra 18/10/2014 tarihinde ölmüş ancak
mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini
bildirmemişlerdir. Başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi
gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
17. Açıklanan nedenlerle başvurucu Erol Çiçek yönünden
başvurunun düşmesine karar
verilmesi gerekir.
C. Diğer Başvurucular Yönünden İnceleme
18. Başvurucular 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanunu'nun 103. maddesi uyarınca çalıştıkları Şirket tarafından 2007 ve 2008
yıllarına ait gelirlerinden %35 oranında tevkifat yapılarak hesaplanan tutarların vergi idaresine ödendiğini ancak anılan Kanun
maddesinde yer alan "... fazlası %35
oranında..." ibaresinin Anayasa Mahkemesinin norm denetimi
sonucu verdiği 15/10/2009 tarihli E.2006/95, K.2009/144 sayılı karar ile iptal
edildiğini belirtmişlerdir. Başvurucuların çalıştıkları Şirket tarafından iptal
kararını gerekçe göstererek yapılan düzeltme- şikayet başvurusunun kabul edilmemesi üzerine İstanbul 4. Vergi Mahkemesinde dava
açılmış ancak reddedilmiştir. Başvurucular Anayasa Mahkemesinin iptal kararına
karşın fazla ödedikleri vergiyi geri alamadıklarını belirterek mülkiyet
hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
19. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa
Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının
tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini
öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak
iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması,
bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir( İsmail Buğra
İşlek , B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
20. Somut olayda kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilen
2013/5554 numaralı bireysel başvuruda (Bkz. § 6), başvurucu şirketin güncel ve
kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmediğine işaret edildiği görülmektedir.
Olayda elde ettikleri gelirden tevkifat usulü ile
gelir vergisi kesilen başvurucuların çalıştıkları şirketin beyanı üzerine
tahakkuk eden vergi tutarının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla vergi
mahkemesinde dava açma imkanları bulunmasına rağmen bu yolu tüketmeden,
şirketin yaptığı bireysel başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul
edilemez bulunması üzerine bireysel başvuruda bulundukları anlaşılmaktadır.
21. Öte yandan aynı yönde şikâyetin değerlendirildiği Selçuk Emiroğlu (B. No:2013/5660,
20/3/2014) başvurusunda, norm denetimi sonucu verilen iptal kararının ücret
gelirinden olması gerekenden fazla gelir vergisi tevkifatı yapıldığı iddiası yönünden mülkiyet hakkı bağlamında meşru beklenti
oluşturmayacağı sonucuna ulaşıldığı da başvurucular tarafından gözetilmelidir ( Selçuk Emiroğlu , §§ 1-35).
22. Açıklanan nedenle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Komisyonlar Başraportörünün idari ret kararına yapılan itirazın KABULÜNE,
2. Erol Çiçek yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
3..Başvurunun diğer başvurucular yönünden başvuru yollarının
tüketilmemiş olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
5/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.