TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
AHMET SARIASLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19979)
Karar Tarihi: 20/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Osman
  Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Mustafa
  SARIASLAN
2. Saim
  ALKAN
3. Muzaffer
  ALKAN
4. Muzaffer
  DUYAN
5. Vezir
  DUYAN
6. Ahmet
  SARIASLAN
7. Fehmi
  SARIKODAL
8. Selçuk
  SARIASLAN
9. Ali
  YALÇIN
10. Elif
  YÜCE
11.Yusuf
  Çağlar SARIDOĞAN
12. Barış
  SARIDOĞAN
13. Dürdane
  SARIASLAN
14. Sudi
  GÖNEN
15. Erfail
  SARIASLAN
16. Mustafa
  SARIASLAN
17. Seyhan
  SARIASLAN
18. Ercan
  SARIKODAL
19. Mehmet
  SARIASLAN
20. Baki
  SARIASLAN
21. Tahir
  SARIASLAN
22. Birtan
  SARIASLAN
23. Hatice
  BAHARGÜLÜ
24. Mustafa
  YALÇIN
25. Zöhre
  ALICI
26. Durdu
  SARIASLAN
27. Nurgül
  SARIASLAN
28. Zeliha
  Sevim SARIASLAN
29. Arife
  OĞLAKKAYA
30. Seyfi
  SARIASLAN
31. Selim
  SARIASLAN
32. Seher
  AKARCA
33. Gürsel
  SARIASLAN
34. Arzum
  ÇAKIR
35. Mürüvet
  DURNA
36. Şerife
  DAĞLIOĞLU
37. Ahmet
  YAĞBASAN
38. Mehmet
  YAĞBASAN
39. Perhan
  KULAN
40. Nurdan
  SALKIN
41. Ferhan
  GÜNGÖR
42. Mukaddes
  HAZAR
43. Türkan
  SARIASLAN
44. Duran
  SARIASLAN
45. Şerife
  SARIDOĞAN
46. Bayram
  SARIASLAN
47. Cengiz
  SARIASLAN
48. Funda
  GÜLSEREN
Vekili : Av. Murat
  LOĞOĞLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurunun, başvuru tarihinden sonra vefat etmesi nedeniyle
başvurucu Niyazi Sarıaslan yönünden ayrılmasına ve anılan başvurucu yönünden
başka bir dosya numarası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Türkan Sarıaslan, Durdu Sarıaslan, Mustafa
Sarıaslan (1 Numaralı), Erfail Sarıaslan, Seyfi Sarıaslan, Arife Oğlakkaya ve
Saim Alkan'ın dedesi; başvurucular Duran Sarıaslan, Cengiz Sarıaslan, Tahir
Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Mukaddes Hazar, Zöhre Alıcı, Muzaffer Duyan, Vezir
Duyan, Nurgül Sarıaslan, Zeliha Sevim Sarıaslan, Sudi Gönen, Saim Alkan,
Muzaffer Alkan, Bayram Sarıaslan, Gürsel Sarıaslan, Selçuk Sarıaslan, Mehmet
Sarıaslan, Ahmet Yağbasan, Mehmet Yağbasan, Elif Yüce, Şerife Dağlıoğlu,
Mustafa Sarıaslan (16 Numaralı), Ahmet Sarıaslan, Selim Sarıaslan, Ercan
Sarıkodal, Fehmi Sarıkodal, Seher Akarca ve Seyhan Sarıaslan'ın anne ya da
babalarının dedesi; başvurucular Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,
Mustafa Yalçın, Arzum Çakır, Funda Gülseren, Hatice Bahargülü, Yusuf Çağlar
Sarıdoğan, Barış Sarıdoğan, Perhan Kulan, Şerife Sarıdoğan, Nurdan Salkın ve
Ferhan Güngör'ün ise dedelerinin ya da büyükannelerinin dedesi olan muris
aleyhine 8/7/1972 tarihinde Kadirli 2 No.lu Kadastro Mahkemesinde açılan
kadastro tespitine itiraz davası anılan Mahkemenin kapatılması üzerine Kadirli
1 No.lu Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, Mahkemenin dosyayı Kadastro
Komisyonuna (Komisyon) geri göndermesi üzerine Komisyonca tekrar karar verilmiş
ve söz konusu karara karşı tekrar, 1984 yılında Kadirli 1 No.lu Kadastro
Mahkemesinde kadastro tespitine itiraz edilmiş ve itiraz üzerine anılan
Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuştur. Dava, yerel Mahkeme aşamasında
derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Dürdane
Sarıaslan Yönünden
12.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre Anayasa
Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale
yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişisel
olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir ( Onur
Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§ 42-45).
13.Somut olayda başvurucunun uzun sürmesi nedeniyle şikâyet
ettiği davada taraf sıfatının bulunmadığı, dolayısıyla başvurucunun ihlale
neden olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak
etkilenmediği anlaşılmaktadır.
14.Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucu Dürdane Sarıaslan
yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2.Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz
Sarıaslan, Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın,
Mürüvet Durna, Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü Yönünden
15. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi şöyledir:
"Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye
kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında,
ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına
hükmedilebilir."
16.Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi
şöyledir:
“Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve
benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye
kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri
dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para
cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.”
17. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir
kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça
öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının
hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının
bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda
bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin
başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru
hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür ( Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:
2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö. ,
B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).
18. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek
olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,
başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi
verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu
değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında
Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat
oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak
kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya
tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında
ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla
bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru
hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir ( Mehmet Güven Ulusoy , § 32; S.Ö. ,
§ 29).
19. Somut olayda başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan,
Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,
Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü'nün şikâyet konusu davayla
ilgili olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvuruda
bulunduğu ve anılan Komisyonun 21/11/2013 tarihinde verdiği kararla söz konusu
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edilmesi nedeniyle
başvurucular lehine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) uzun yargılama
konusundaki yerleşik içtihadını da gözönüne alarak değişen miktarlardamanevi
tazminata hükmettiği tespit edilmiştir.
20.Anılan başvurucuların bireysel başvuruda makul süreyi aşması
nedeniyle şikâyet konusu yaptıkları davaya ilişkin olarak daha önce ihlali
giderim imkânı sağlayan bir yola başvurdukları ve lehlerine hakkaniyet
ölçüsünde manevi tazminata hükmedildiği, şikâyet konusu yargılama süreci
derdest olmasına rağmen başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı bir
unsur olan söz konusu durum hakkında ise Mahkemenin bilgilendirilmediği
anlaşıldığından başvurucular tarafından başvuru hakkının kötüye kullanıldığı
kabul edilmelidir.
21. Açıklanan nedenlerle bireysel başvurunun değerlendirilmesi
noktasında esaslı bir unsur hakkında Mahkeme bilgilendirilmeksizin yapılan
bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye
kullanımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
22. Bu durumda başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan,
Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,
Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü aleyhine, Anayasa Mahkemesini
yanıltıcı nitelikte başvuru yapmaları nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51.
maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 250 TL disiplin para
cezasına hükmedilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır
( Güher Ergun ve diğerleri, B. No:
2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
25. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 45 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
29. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını
kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet
haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların, makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler
ışığında başvuru hakkını kötüye kullandıkları tespit edilen başvurucular
yönünden ise Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve hakkaniyete göre manevi tazminata
hükmedilmesine karar verdiği gözönüne alınarak mülkiyet haklarının ihlal
edildiği yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
30. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
31. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
32. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
33. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara -başvurucular murisinin tüm mirasçılarının sayısı da
dikkate alınarak- karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
34. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvurucular Ahmet Sarıaslan, Ahmet Yağbasan, Arife Oğlakkaya, Barış Sarıdoğan,
DurduSarıaslan, Elif Yüce, Ercan Sarıkodal, Erfail Sarıaslan, Fehmi Sarıkodal,
Ferhan Güngör, GürselSarıaslan, MehmetSarıaslan, Mehmet Yağbasan, Mukaddes
Hazar, MustafaSarıaslan (1 Numaralı), Muzaffer Alkan, Muzaffer Duyan, Nurdan
Salkın, Nurgül Sarıaslan, Perhan Kulan, Saim Alkan, Seher Akarca, Selçuk
Sarıaslan, Selim Sarıaslan, Seyfi Sarıaslan, Sudi Gönen, Şerife Dağlıoğlu,
Türkan Sarıaslan, Vezir Duyan, Yusuf Çağlar Sarıdoğan, Zöhre Alıcı, Zeliha
Sevim Sarıaslan, Mustafa Sarıaslan (16 Numaralı), Şerife Sarıdoğan, Bayram
Sarıaslan, Duran Sarıaslan ve Seyhan Sarıaslan'a müştereken ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan, Tahir
Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna, Mustafa
Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü yönünden başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanımı nedeniyle REDDİNE,
2. Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan, Tahir
Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna, Mustafa
Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü'nün, 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi
ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca 250 TL disiplin para
cezasıyla CEZALANDIRILMASINA,
B. 1. Başvurunun başvurucu Dürdane Sarıaslan yönünden kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Ahmet Sarıaslan, Ahmet Yağbasan,
Arife Oğlakkaya, Barış Sarıdoğan, DurduSarıaslan, Elif Yüce, Ercan Sarıkodal,
Erfail Sarıaslan, Fehmi Sarıkodal, Ferhan Güngör, GürselSarıaslan,
MehmetSarıaslan, Mehmet Yağbasan, Mukaddes Hazar, MustafaSarıaslan (1
Numaralı), Muzaffer Alkan, Muzaffer Duyan, Nurdan Salkın, Nurgül Sarıaslan,
Perhan Kulan, Saim Alkan, Seher Akarca, Selçuk Sarıaslan, Selim Sarıaslan,
Seyfi Sarıaslan, Sudi Gönen, Şerife Dağlıoğlu, Türkan Sarıaslan, Vezir Duyan,
Yusuf Çağlar Sarıdoğan, Zöhre Alıcı, Zeliha Sevim Sarıaslan, Mustafa Sarıaslan
(16 Numaralı), Şerife Sarıdoğan, Bayram Sarıaslan, Duran Sarıaslan ve Seyhan
Sarıaslan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Kadirli 1. Kadastro Mahkemesine
(E.2016/1) GÖNDERİLMESİNE,.
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCU TAZMİNAT MİKTARI
Duran SARIASLAN 800 TL
Mukaddes HAZAR 1.560 TL
Zöhre ALICI 520 TL
Yusuf Çağlar SARIDOĞAN 260 TL
Barış SARIDOĞAN 260 TL
Perhan KULAN 250 TL
Nurdan SALKIN 250 TL
Ferhan GÜNGÖR 250 TL
Türkan SARIASLAN 780 TL
Durdu SARIASLAN 780 TL
Muzaffer DUYAN 400 TL
Vezir DUYAN 400 TL
Nurgül SARIASLAN 400 TL
Zeliha Sevim SARIASLAN 400 TL
Sudi GÖNEN 780 TL
Muzaffer ALKAN 400 TL
Mustafa SARIASLAN (1 Numaralı) 780 TL
Bayram SARIASLAN 250 TL
Gürsel SARIASLAN 250 TL
Selçuk SARIASLAN 250 TL
Mehmet SARIASLAN 250 TL
Ahmet YAĞBASAN 400 TL
Mehmet YAĞBASAN 400 TL
Elif YÜCE 400 TL
Şerife DAĞLIOĞLU 400 TL
Erfail SARIASLAN 1.100 TL
Seyfi SARIASLAN 1.100 TL
Arife OĞLAKKAYA 1.100 TL
Mustafa SARIASLAN (16 Numaralı) 400 TL
Ahmet SARIASLAN 400 TL
Selim SARIASLAN 400 TL
Ercan SARIKODAL 300 TL
Fehmi SARIKODAL 300 TL
Seher AKARCA 300 TL
Seyhan SARIASLAN 300 TL
Saim ALKAN 1.560 TL
Şerife SARIDOĞAN 400 TL