TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İSMAİL DÖNDER BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/9891)
Karar Tarihi: 4/1/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucu : İsmail
  DÖNDER
Vekili : Av. İsmail
  DOĞAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/6/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucu tarafından yapılan 2014/9891, 2014/9905 ve
2014/9909 numaralı başvurular, aralarında kişi yönünden irtibat bulunduğu
anlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/9891 numaralı bireysel başvuru
dosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu 19/6/2009 tarihinde kamulaştırmasız el atma
nedeniyle tazminat davaları açmıştır. Davalar Mardin Asliye Hukuk Mahkemesinin
E.2009/525, E.2009/526 ve E.2009/527 sayılı dosyalarına kaydedilmiştir. Mardin
2. Asliye Hukuk Mahkemesinin kurulmasının ardından E.2009/526 sayılı dosyanın
yargılamasına Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edilmiştir. E.2009/525
ve E.2009/527 sayılı dosyalar Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin sırasıyla
E.2011/96 ve E.2011/97 sayılı dosyalarına kaydedilerek yargılamaya devam
edilmiştir.
10. Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2009/526 sayılı dosyada,
25/4/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, karar 22/1/2015 tarihinde Yargıtay
5. Hukuk Dairesi tarafından bozulmuştur. Bozma üzerine Mahkemece 8/3/2016
tarihinde tekrar davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının temyizi üzerine
dosya, Yargıtaya gönderilmiş olup temyiz incelemesi
devam etmektedir.
11. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2011/96 sayılı dosyada,
15/1/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, karar Yargıtay 5. Hukuk
Dairesinin 14/11/2013 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine Mahkemenin
E.2014/13 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam etmektedir.
12. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, E.2011/97 sayılı dosyada
16/10/2014 tarihinde başvurucu vekilinin bulunduğu duruşmada davanın kabulüne
karar vermiştir. Anılan karara karşı temyiz yoluna başvurulmamıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 4/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
14. Başvurucu, 19/6/2009 tarihinde açtığı tazminat davalarında
makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süresw yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği
tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri ,
B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
18. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvurularda Mardin 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2009/526 sayılı dosyası ile Mardin 2. Asliye Hukuk
Mahkemesinin E.2011/96 sayılı dosyasında7 yıl 6 aydır devam eden ve Mardin 2.
Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2011/97 sayılı dosyasında 5 yıl 4 ay süren yargılama sürelerinin makul olmadığı
sonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
21. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucuya net 19.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 618,30 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.418,30 TL yargılama giderinin başvurucuya
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 19.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 618,30 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.418,30 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın birer örneğinin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi ve Mardin
2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2014/13; E.2011/97, K.2014/534) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
4/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.