TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HÜSEYİN EL HÜSEYİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2024/16630)
Karar Tarihi: 27/5/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör : Merve ARSLANTÜRK
Başvurucular : 1. Hüseyin EL HÜSEYİN
Vekili : Av. Hüsameddin SALEM
2. Ahmed TARBİ
Vekili : Av. Zehra FELHAN
3. Adil ELŞEYHO
4. Ahmed ELİSA
5. Heysem ALAVAYS
6. Mahmoud HUSSEIN ALI
  ALJOUMAN
7. Muna EL HÜSEYİN
8. Yahya EL HÜSEYİN
Vekili : Av. İsa POLAT
I. BAŞVURUNUN
ÖZETİ
1. Başvuru, sınır dışı etme davasında bazı usul
güvencelerine aykırı davranılması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm tarafından Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü’nün 73. maddesi uyarınca başvurularda sınır dışı etme
işleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir.
3. Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucular
hakkında farklı tarihlerde 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve
Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca sınır dışı etme kararı
alınmıştır
4. Başvurucular, haklarında alınan sınır dışı etme
kararlarına karşı yetkili idare mahkemelerinde iptal davası açmış; idare
mahkemelerince açılan davalar kesin olarak reddedilmiştir.
5. Tüm başvurular otuz günlük yasal başvuru süresi içinde
yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
6. Konularının aynı olması nedeniyle 2024/33847,
2024/34995, 2024/35579, 2024/36226, 2024/36525, 2024/39984,
2024/39149numaralarıbaşvuruların 2024/16630 numaralı bireysel başvuru ile
birleştirilmesine ve incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmesi
gerekir.
7. Anayasa Mahkemesi tarafından adli yardım talebinin
kabul edilebilmesi için gerekli şartlar Mehmet Şerif Ay (B. No:
2012/1181, 17/9/2013, § 23) kararında, yabancıların adli yardım talepleri
konusunda benimsenen ilkeler ise Nadali Agheli Kohne Shari (B. No:
2014/12633, 9/9/2015, §§ 17, 18) kararında yer almaktadır. Anılan ilkelere göre
adli yardım için gerekli şartlar mevcutsa karşılıklılık şartı gerçekleşmese
bile yabancının adli yardım talebi kabul edilmelidir. Somut başvuruda yargılama
giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların adli yardım
taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
8. Başvurucu Mahmoud Hussein Ali Aljouman sınır dışı etme
kararının dayanağının olmadığını, idare mahkemesinin sadece sınır dışı etme
kararında belirtilen Malezya'nın güvenli olduğu gerekçesiyle davanın reddine
karar verdiğini, ailesi Türkiye'de iken Malezya ya da Suriye'ye dönemeyeceğini,
kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ihlal
edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu, ailesi ile ilgili olarak herhangi bir
bilgi vermemiştir. Diğer başvurucular, soyut bir iddia ile haklarında
soruşturma başlatıldığını, söz konusu soruşturmalara istinaden sınır dışı
edilmelerine karar verildiğini, soruşturma sonucu beklenmeden, soruşturma
neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesine veya kamu davasının
açılması ertelenmesine rağmen sınır dışı işlemin iptali istemi ile açtıkları
davanın reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek adil
yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
9. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet
Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
Başvurucu Hüseyin El Hüseyin, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuş; diğer
başvurucular karşı beyanda bulunmamıştır.
10. Başvurucular, sınır dışı edilmelerinin yaşamlarına ya
da maddi veya manevi bütünlüklerine yönelik ciddi bir tehlike oluşturduğunu
ileri sürmemiştir. Bu nedenle başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamında
incelenmiştir.
11. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile
30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel
başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia
edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) veya Türkiye’nin taraf olduğu
Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve
Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren
başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir ( Onurhan Solmaz , B.
No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
12. Devletin yabancıları ülkeye kabul etmekte veya sınır
dışı etmekte takdir yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak anılan işlemlerin
Anayasa'da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklere müdahale oluşturması
hâlinde bireysel başvuruya konu edilebilmesi mümkündür ( A.A. ve A.A. [GK],
B. No: 2015/3941, 1/3/2017, § 54). Öte yandan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
tarafından yabancıların ülkeye girişine, ülkede kalışına veya ülkeden
çıkarılmasına ilişkin işlemlerin Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamında kalmadığı
kabul edilmektedir. Bir başka ifadeyle söz konusu işlemlere ilişkin davalar
medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili görülmemektedir ( Aıgul Mavlıanova ,
B. No: 2016/6293, 9/11/2017, § 27). Dolayısıyla sınır dışı etme işlemini konu
alan uyuşmazlıkları içeren yargılamaların Anayasa'nın 36. ve Sözleşme'nin 6.
maddesinde güvence atına alınan adil yargılama hakkının ortak koruma alanı
kapsamında kalmadığının kabulü gerekir ( Aıgul Mavlıanova , § 28).
13. Başvuru konusu olayda yukarıda da belirtildiği üzere
başvurucunun adil yargılanma hakkına ilişkin iddialarının konusunun Anayasa'nın
ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kaldığı anlaşılmıştır.
14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul
edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE,
B. Adli yardım taleplerinin KABULÜNE,
C. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddiaların konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
D. Sınır dışı etme işlemlerine ilişkin verilen tedbir
kararlarının SONLANDIRILMASINA,
E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi
mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların
yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi
Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına
GÖNDERİLMESİNE, 27/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.