TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BARIŞ ÖZTÜRK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/39842)
Karar Tarihi: 12/6/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Yakup MACİT
Başvurucular : 1. Muteber
  ÖZTÜRK
2. Barış
  ÖZTÜRK
3. Zeynep
  ÖZTÜRK
4. SözerBerat ÖZTÜRK
Vekili : Av. Mustafa
  ÖZTOK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1.Başvuru; orman vasfına haiz tapulu taşınmaz kaydının iptal
edilmesinden dolayı açılan tazminat davasında, usul ve kanuna aykırı yöntemle
taşınmaz değerinin düşük tespit edilmesi ve yargılamanın makul sürede
sonuçlandırılmaması nedenleriyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal
edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 1/12/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucuların murisinden kalan İzmir'in Narlıca ilçesindeki
tapuda kâin 232.000 m 2 'lik taşınmazla ilgili Orman Genel
Müdürlüğü tarafından açılan tapu iptal tescil davasında İzmir 8. Asliye Hukuk
Mahkemesi 21/12/2009 tarihli kararıyla taşınmazın orman vasfı ile Hazine adına
kayıt ve tesciline karar vermiştir.
7. Başvurucular, İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesi kararıyla
Hazine adına tesciline karar verilen taşınmaz
bedelinin tahsili istemiyle 31/5/2013 tarihinde İzmir 5. Asliye Hukuk
Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmışlardır.
8. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelere göre yargılama
devam etmekte olup duruşma 10/10/2019 tarihine ertelenmiştir.
9. Bu arada UYAP'tan yapılan nüfus
kaydı sorgulamasından başvurucu Muteber Öztürk'ün 24/6/2018 tarihinde vefat
ettiği anlaşılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 12/6/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucular Barış Öztürk, Zeynep
Öztürk, Sözer Berat Öztürk Yönünden
1. Makul Sürede
Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
a. Başvurucuların İddiaları
11. Başvurucular, yargılamanın uzaması nedeniyle makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
b. Değerlendirme
12. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)
kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya
da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği
iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara
ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin
yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama
kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini
tartışmıştır.
13. Anılan kararda özetle anılan başvuru yolunun kişileri mali
külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle
ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir
başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân
tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi olanakları sunması
nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu
hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur ( Ferat Yüksel , §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa
Mahkemesi ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı
şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat
Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin
bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak
başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı
vermiştir ( Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
14. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren
bir durum bulunmamaktadır.
15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer İhlal İddiaları
a. Başvurucuların İddiaları
16. Başvurucular; Mahkemenin gelir metoduna göre taşınmazın
değerini tespit etmeye çalıştığını, bu yöntemin taşınmazın gerçek değerini
belirlemekten uzak olduğunu, uluslararası standartlara göre değerleme yapılması
gerektiğini, tazminata esas olan taşınmazın haksız bir şekilde ellerinden
alındığını, davayı devam ettirebilmeleri için kendilerinden çok yüksek miktarda
harç ödemesi yapılmasının istendiğini, istinaf ve temyiz aşamalarında da
yeniden harç isteneceğini, bu durumun hak arama özgürlüğünü engellediğini
belirterek Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerinde güvence altına alınan mülkiyet
ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
b. Değerlendirme
17. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa
Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının
tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini
öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak
iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara
sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni
göstermiş olması gerekir ( İsmail Buğra İşlek ,
B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
18. Somut olayda, mülkiyet ve adil yargılanma hakkının edildiği
iddiasının öncelikle derece mahkemelerinde ileri sürülerek bu mahkemelerce
değerlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla başvurucuların makul sürede
yargılanma hakkı dışında ileri sürdükleri ihlal iddialarını bu aşamada Anayasa
Mahkemesi önüne getirmeleri mümkün değildir.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
B. Başvurucu Muteber
Öztürk Yönünden
20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
21. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa
Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( İskender Kaya ve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda başvurucu Muteber Öztürk,
başvuru tarihinden sonra 24/6/2018 tarihinde vefat etmiş ancak mirasçıları
makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini
bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam
etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Barış Öztürk, Zeynep Öztürk, Sözer Berat Öztürk
yönünden;
1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Başvurucu Muteber Öztürk yönünden; başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden
görülmemesi nedeniyle DÜŞMESİNE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
12/6/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.