TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
YUSUF DURAK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6568)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucu : 1. Yusuf
  DURAK
Vekili : Av. Esin
  AYDİN
Başvurucular : 2. Abdulvahap KEPENÇ
3. Ahmet
  KEPENÇ
4. Alettin
  KEPENÇ
5. Beyaz
  KEPENÇ
6. Cebrail
  KEPENÇ
7. Emine
  KEPENÇ
8. Güli BUDAK
9. İdris
  KEPENÇ
10. Mehmet
  Emin KEPENÇ
11. Mehmet
  Şerif KEPENÇ
12. Muhuttin KEPENÇ
13.
  Selahattin KEPENÇ
14. Ayşe
  KEPENÇ
15. İzzettin
  KEPENÇ
16. Rahime
  KEPENÇ
17. Semiye KEPENÇ
18. Zeki
  KEPENÇ
19. Zekiye
  VURAL
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
Başvurucular : 20. Hasan
  Cemil ŞAKAR
21. Yusuf
  AKGÜL
Vekili : Av. Şükrullah KURUL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 13/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/6568, 2014/7702,
2014/10454 ve 2015/3634 numaralı başvurular, aralarında konu yönünden irtibat
bulunduğu anlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/6568 numaralı
bireysel başvuru dosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvurucu Halil Kepenç'in 5/8/2014
tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir. 2/1/2017 tarihli yazı ile
mirasçılarına, başvurucu tarafından yapılan bireysel başvuruya mirasçı sıfatı
ile devam edip etmeyecekleri sorulmuş; devam
edecek olmaları hâlinde buna ilişkin belgelerin Anayasa Mahkemesi Bölümler Başraportörlüğüne gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir.
Başvurucunun mirasçıları 16/1/2017 tarihli dilekçe ile bireysel başvuruya
mirasçı sıfatı ile devam edeceklerini belirterek vekâletnameleri ile mirasçılık
belgesinin onaylı suretini göndermişlerdir.
8. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucular Hasan Cemil Şakar ,
Ahmet Kepenç , Yusuf Akgül ile diğer başvurucuların
murisi Halil Kepenç'in de aralarında bulunduğu
davalılar aleyhine 29/1/2007 tarihinde başvurucu Yusuf Durak tarafından tapu
iptali ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
16/5/2013 tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay
16. Hukuk Dairesinin 14/3/2016 tarihli ilamı ile onanmıştır. Anılan ilam
taraflara tebliğ edilmiş olup karar düzeltme talebinde bulunulmamıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
12. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
15. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının miras
bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu
yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin
başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda
muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:
2013/1115, 5/12/2013, § 51).
16. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararını
verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve
diğerleri , § 52).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
18. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 9 yıl 1 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
21. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde
bulunmuşlardır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında -dava dosyasındaki taraf ve mirasçı sayısı da dikkate alınarak-
başvurucular Yusuf Durak, Hasan Cemil Şakar , Ahmet Kepenç ve Yusuf Akgül'e ayrı ayrı net 7.200 TL; diğer
başvuruculara ayrı ayrı net 450 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuş
olmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında
illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminat
taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu
Yusuf Durak'a ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 433 TL harç ve 1.800 TL
vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.233 TL yargılama giderinin başvurucular
Hasan Cemil Şakar ve Yusuf Akgül'e müştereken
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvurucular Hasan Cemil Şakar , Yusuf Akgül ve Yusuf
Durak dışındaki diğer başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Yusuf Durak, Hasan Cemil Şakar ,
Ahmet Kepenç ve Yusuf Akgül'e ayrı ayrı net 7.200 TL;
diğer başvuruculara ayrı ayrı net 450 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata
ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan
toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin Başvurucu Yusuf Durak'a ÖDENMESİNE,
2. Başvurucular Hasan
Cemil Şakar ve Yusuf Akgül tarafından yapılan 433 TL
harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.233 TL yargılama giderinin
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
3. 206,10 TL harç ve
1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvurucular Hasan Cemil Şakar , Yusuf Akgül ve Yusuf
Durak dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2007/62, K.2013/699) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.