TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYSEL DEMİRALP VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13528)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Aysel
  DEMİRALP
2. Hayrettin
  YILMAZ
3. Necat
  GÖKALP
4. Nezahet
  GÖKALP
5. Gürgin YILMAZ
6. Adil
  GÖKALP
7. Hamdiye GÖKALP
8. Handan
  TACAR
9. Mehmet
  Hatip YILMAZ
10. Nihat
  GÖKALP
11. Ömer
  GÖKALP
12. Özlem
  TEMEL
13. Sertip YILMAZ
14. Seyithan
  GÖKALP
15. Sinan
  YILMAZ
16. Şirvan
  KARACADAĞ
17. Vildan
  GÖKALP
18. Zehra
  AKKOYUN
19. Handan
  YILMAZ
20. Bessi GÖKALP
21. Mehmet
  GÖKALP
22. Burhan
  GÖKALP
23. Eylem
  GÖKALP
24. Gökben
  GÖKALP
25. Gökhan
  GÖKALP
26. Gürkan
  GÖKALP
27. Haluk
  GÖKALP
28. Birgül
  KAYA
29. Bessi GÖKALP
30. Canan
  YILMAZ
31. Cemile
  TUTAR
32. Fidan
  PİRİNÇÇİOĞLU
33. Hatice
  ŞENBAYRAM
34. Havla
  ÖNEN
35. Hürriyet
  GETİREN
36. Hüsniye
  BAŞAKÇİ
37. Mehmet
  BAŞAKÇİ
38. Methiye
  ÖZÇELİK
39. Mülkiye
  TACAR
40. Müzeyyen
  ÇAMÇİ
41. Nebahat
  GÖKALP
42. Deniz
  GÖKALP
43. Remziye
  Gül GÖKALP
44. Saadet
  ÇAMÇİ
45. Sara
  URAT
46. Süer
  ÇETİK
47. Şeyhmus YILMAZ
48. Turan
  GÖKALP
49.YükselGÖKALP
  ÇOKSÜER
50. Zehra
  DİZDAROĞLU
51. Zübeyir
  ÇOKSÜER
52. Hasan
  GÖKALP
53. Turan
  GÖKALP
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılında
Derik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro
Mahkemesine gönderilmiş, Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine karar
bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan
Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel
Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Adil
Gökalp, Bessi Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa Mahkemesine
bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda
başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp ve Yüksel
Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden sonra sırasıyla
31/1/2016, 9/4/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir
süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan
başvurucular yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen
nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar
verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,
Cemile Tutar, Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren,
Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi ,
Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi ,
Sara Urat , Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat
Gökalp, Mehmet Gökalp, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar ,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Süer Çetik , Turan Gökalp,Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, Birgül
Kaya ve Deniz Gökalp Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin
(3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu
gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre
özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal
edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır ( Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,
§§ 19, 20).
15. Somut olaydasöz konusu
başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan
Ömer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam
ettiklerini ileri sürmüşlerse de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden
anılan başvurucuların Ömer Gökalp mirasçıları olup olmadıkları bilgisine
ulaşılamadığı ayrıca başvurucuların şikâyet konusu davaya taraf olup
olmadıklarının da teyit edilemediği anlaşıldığından başvurucular tarafından
ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,
Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar , Hasan
Gökalp, Mülkiye Tacar , Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp,
Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Süer Çetik , Turan Gökalp,Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönünden
diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular
Yönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin tüm mirasçılarının
sayısı ile söz konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da
mirasçısının mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli
tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine
manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Adil Gökalp, Bessi Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun
DÜŞMESİNE,
B. 1. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,
Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet
Gökalp, Hamdiye Gökalp, Handan Tacar ,
Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar , Nezahet Gökalp, Ömer
Gökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp,
Süer Çetik , Turan Gökalp, Methiye Özçelik, Haluk
Gökalp, Burhan Gökalp, Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen
başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/86)
GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
1- Havla
  ÖNEN 2- Aysel
  Demiralp AYRI AYRI NET 1.100 TL
3- Canan
  YILMAZ 4- Fidan
  PİRİNÇÇİOĞLU 5- Gürgin YILMAZ 6- Handan
  YILMAZ 7- Hayrettin
  YILMAZ 8- Mehmet
  Hatip YILMAZ 9- Sertip YILMAZ 10- Sinan
  YILMAZ 11- Şeyhmus YILMAZ 12- Şirvan
  KARACADAĞ AYRI AYRI NET 675 TL
13- Eylem
  GÖKALP 14- Gökben
  GÖKALP 15- Gökhan
  GÖKALP 16- Gürkan
  GÖKALP 17- Remziye
  Gül GÖKALP 18- Seyithan
  GÖKALP 19- Vildan
  GÖKALP AYRI AYRI NET 950 TL
20- Zübeyir
  ÇOKSÜER NET 2.250 TL