TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BARIŞ DERİN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13462)
Karar Tarihi: 22/12/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : İsmail Emrah
  PERDECİOĞLU
Başvurucu : Barış DERİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, iş mahkemesinde açılan alacak davasında bilirkişi
raporunda hatalı hesaplamalar yapıldığı ve yargılamanın makul sürede
sonuçlanmadığı nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu tarafından 27/7/2004 tarihinde Antalya 1. İş
Mahkemesinde açılan işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasında
başvurucu, davalı şirketten fazla mesai ücreti alacağını bulunduğunu ileri
sürerek ilgili alacağın yasal faizi ile birlikte tahsiline hükmedilmesini talep
etmiştir.
9. Başvurucu ayrıca 19/12/2005 tarihinde aynı davalı aleyhine
Antalya 1. İş Mahkemesinde açtığı davada, davalı şirketçe iş sözleşmesinin
feshedildiğini, feshin haksız ve kötü niyetli olduğunun Antalya 1. İş
Mahkemesinin kararı ile ortaya konulduğunu veişe iade
kararı verildiğini ancak davalı şirketin işe iade kararına uymadığını
belirterek ihbar-kıdem tazminatının, resmî çalışma günleri ücretlerinin ve
sendikal faaliyet nedeniyle iş sözleşmesinin feshinden dolayı uygun görülecek
tazminatın davalı taraftan yasal faizi ile birlikte tahsiline hükmedilmesini
talep etmiştir.
10. Yargılamaların ilerleyen aşamalarında dava dosyaları
birleştirilerek görülmeye devam edilmiş, dinlenen tanık beyanları, resmî
kurumlardan alınan bilgiler, iş yeri dosyaları, bilirkişi raporu ve toplanan
diğer deliller üzerine yapılan değerlendirme neticesinde Antalya 1. İş
Mahkemesi 14/2/2012 tarihli kararı ile başvurucunun normal çalışma süresinin
üzerinde çalıştığı, genel tatillerde çalıştığı haksız fesih nedeniyle kıdem ve
ihbar tazminatı alacaklısı olduğunu tespit etmiş ancak usulüne uygun açılmış
sendikal tazminat davası bulunmadığından sendikal tazminata ilişkin karar
verilmesine yer olmadığına bu doğrultuda davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir.
11. İlk Derece Mahkemesi kararı temyiz incelemesi sonucu
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 8/5/2014 tarihli ilamı ile onanmış ve yargılama
sona ermiştir.
12. Onama ilamı başvurucuya 21/7/2014 tarihinde tebliğ edilmiş,
başvurucu 11/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 22/12/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul Sürede
Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
14. Başvurucu yargılamanın çok uzun sürdüğünü, bununla birlikte
bu nedenle yargılama sonunda lehine hükmedilen alacak ve tazminat değerlerinin
güncelliğini kaybettiğini belirterek hükmedilen meblağların adil olmadığını
ileri sürmüştür.
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).
16. Başvurucunun söz konusu şikâyetinin yargılamanın uzun
sürmesi sonucuna yönelik olduğu anlaşıldığından bu şikâyet yönünden ayrıca
değerlendirme yapılmamıştır.
1. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan iş mahkemeleri
nezdinde açılan davalarda yargılama süresi tespit edilirken sürenin başlangıç
tarihi olarak uyuşmazlığı karara bağlayacak davanın açıldığı tarih; sürenin
sona erdiği tarih olarak yargılamanın sona erdiği ( Nesrin Kılıç, B. No: 2013/772, 7/11/2013 § 69), yargılaması
devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas
alınır ( Mehmet Salih Ayyıldız, B.
No:2012/397, 17/11/2014, § 25).
19. İş mahkemelerinde görülen davalarda yargılama süresinin
makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç
dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu
ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin
niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Nesrin
Kılıç , §§ 57, 58).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık on yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
22. Başvurucu, iş mahkemesinde açtığı alacak davasında hükme
esas alınan bilirkişi raporunda hatalı hesaplamalar yapıldığını belirterek,
adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
23. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun
yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda
incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava
konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin
değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması
bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru
kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya
açık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda
değildir ( Ahmet Sağlam , B. No:
2013/3351, 18/9/2013, § 42).
24. Başvurucu tarafından ileri sürülen hükme esas alınan
bilirkişi raporunun hatalı hesaplamalara dayandığı şikayetlerinin yukarıda
belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu
anlaşılmaktadır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir. …”
27. Başvurucu tazminat talebinde bulunmuştur.
28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucuya net 13.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan
toplam yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmaları
nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süre
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 13.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
D. 206,10 TL harçtan oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama
giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Antalya 1. İş Mahkemesine (E.2004/760,
K.2012/62) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
22/12/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.