TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RAMAZAN KORKMAZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/36550)
Karar Tarihi: 19/7/2017
R.G. Tarih ve Sayı: 26/7/2017-30135
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör : Akif
  YILDIRIM
Başvurucu : Ramazan
  KORKMAZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, özel öğretim kurumunun kapatılmasına karar verilmesi
ve bu kararın doğurduğu hukuki sonuçlar nedeniyle Anayasa'da düzenlenen bir
kısım ilke ve hakkın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 28/11/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
6. 15 Temmuz 2016 gecesi Türk Silahlı Kuvvetleri içinde
örgütlenmiş bir grup tarafından darbe girişiminde bulunulmuştur.
7. Bu kapsamda devletin yetkili organları tarafından tehdit
değerlendirmesi yapılarak başta Fetullahçı Terör
Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) olmak üzere demokratik anayasal
düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, millî güvenliğe yönelik tehdit
oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbirler
alınması kararlaştırılmıştır.
8. Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hâl ilan edilmiş ve
birçok olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır.
9. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar
Kurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK) 23/7/2016
tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir. Anılan KHK ile millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit
edilen FETÖ/PDY aidiyeti, iltisakı veya irtibatı
belirlenen özel öğretim kurum ve kuruluşları da kapatılmıştır.
10. Başvurucunun sahibi olduğu özel temel lisesi de 667 sayılı
KHK ile kapatılmıştır.
11. Bireysel başvuru yapılması sonrasında Cumhurbaşkanı'nın
başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunca 2/1/2017 tarihinde kararlaştırılan
685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
12. 685 sayılı KHK'nın 1. maddesiyle olağanüstü hâl kapsamında
tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak
üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu (Komisyon) kurulmuştur.
Anılan KHK'nın 2. maddesinde, Komisyonun olağanüstü hâl kapsamında doğrudan
kanun hükmünde kararnameler ile "özel öğretim kurumlarının kapatılması"na ilişkin işlemler hakkındaki başvuruları
da değerlendirip karar vereceği belirtilmiştir.
13. Başbakanlık tarafından yapılan duyuruda Komisyona
başvuruların 17/7/2017 tarihinde başlayacağı ilan edilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
14. 667 sayılı KHK'nın “Kapatılan
kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” kenar başlıklı 2. maddesinin
(1) numaralı fıkrası şöyledir:
"1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit
edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;
...
b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel
öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,
...
kapatılmıştır ."
15. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanun'un “Kapatılan kurum ve
kuruluşlara ilişkin tedbirler” kenar başlıklı 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrası şöyledir:
"Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;
...
b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları
ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,
...
kapatılmıştır .
16. 685 sayılı KHK'nın “Komisyonun
oluşumu” kenar başlıklı 1. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları
şöyledir:
" (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye
Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör
örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı
faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti,
aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu
gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde
kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları
değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu kurulmuştur.
(2) Komisyon, yedi üyeden oluşur. Üyelerin üçü
kamu görevlileri arasından Başbakan tarafından, bir üye Adalet Bakanlığının
merkez teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar
arasından Adalet Bakanınca, bir üye mülki idare amirleri sınıfına mensup
personel arasından İçişleri Bakanınca, birer üye Yargıtayda ve Danıştayda görev yapan tetkik hâkimleri arasından
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenir. Komisyon, kendi
üyeleri arasından yapacağı seçimle bir başkan ve bir başkanvekili seçer."
17. 685 sayılı KHK'nın “Komisyonun
görevleri” kenar başlıklı 2. maddesinin (1) ve (2) numaralı
fıkraları şöyledir:
"(1) Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile
tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar
verir.
...
c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve
konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf
yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve
dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması.
...
(2) Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle gerçek veya tüzel
kişilerin hukuki statülerine ilişkin olarak doğrudan düzenlenen ve birinci
fıkra kapsamına girmeyen işlemler de Komisyonun görev alanındadır. "
18. 685 sayılı KHK'nın “Komisyonun
görev süresi” kenar başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
"Komisyon, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle görev yapar. Bakanlar
Kurulu, gerek görmesi halinde bu süreyi bitiminden itibaren birer yıllık
sürelerle uzatabilir. "
19. 685 sayılı KHK'nın “Üyelerin
güvenceleri ve hakları” kenar başlıklı 4. maddesinin (1) ve (2)
numaralı fıkraları şöyledir:
"(1) Üyelerin süreleri dolmadan herhangi
bir nedenle görevlerine son verilemez. Ancak üyenin;
a) Komisyon tarafından kabul edilebilir
mazereti olmaksızın bir takvim yılı içinde toplam beş Komisyon toplantısına
katılmaması,
b) Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle iş
göremeyeceğinin sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi,
c) Görevi ile ilgili olarak işlediği suçlardan
dolayı hakkında verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmesi,
ç ) Geçici iş göremezlik halinin üç aydan fazla sürmesi,
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 302 nci , 309
uncu, 310 uncu, 311 inci, 312 nci , 313 üncü, 314 üncü
ve 315 inci maddelerinde yazılı suçlar nedeniyle hakkında soruşturma veya
kovuşturma başlatılması,
e) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen
yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle hakkında Başbakanlıkça idari
soruşturma başlatılması veya soruşturma izni verilmesi,
hallerinin tespit edilmesi üzerine Komisyon tarafından üyeliğine son verilir.
Ölüm, istifa veya herhangi bir diğer nedenle boşalan üyelikler için en geç iki
ay içinde 1 inci maddenin ikinci fıkrasındaki usule göre yeni üyeler
belirlenir.
(2) (Ek cümle: 17/4/2017-KHK-690/52 md. ) Üyeler, Komisyondaki görevleri süresince kurumlarından
aylıklı izinli sayılır. Üyeler, mali ve sosyal haklarını kurumlarından almaya
devam ederler. Üyelere, kurumlarınca mali haklar kapsamında bir ayda yapılan
toplam ödeme tutarı ile (142.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla
çarpımı sonucu bulunan tutar arasındaki fark, damga vergisi hariç herhangi bir
vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ve görev yaptıkları süreyle orantılı
olmak üzere Başbakanlıkça ayrıca her ay ilave ücret olarak ödenir. "
20. 685 sayılı KHK'nın “Bilgi
ve belge talep etme yetkisi” kenar başlıklı 5. maddesinin (1) ve (2)
numaralı fıkraları şöyledir:
"(1) Komisyon, görev alanı ile ilgili her
türlü bilgi ve belgeyi ilgililerden talep edebilir.
(2)
Soruşturmanın gizliliğine ve Devlet sırlarına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri
saklı kalmak kaydıyla kamu kurum ve kuruluşları ile yargı mercileri, Komisyonun
görevi kapsamında ihtiyaç duyduğu her türlü bilgi ve belgeyi gecikmeksizin
Komisyona göndermek veya yerinde incelenmesine imkân sağlamak zorundadır."
21. 685 sayılı KHK'nın “Başvurularda
usul ve süre” kenar başlıklı 7. maddesinin (1) ve (3) numaralı
fıkraları şöyledir:
"(1) Komisyona başvurular valilikler
aracılığıyla yapılır... Valilikler ve ilgili kurumlar kendilerine yapılan
başvuruları gecikmeksizin Komisyona iletir. Mükerrer başvurular işleme alınmaz.
...
(3) Komisyonun başvuru almaya başladığı
tarihten önce yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle ilgili olarak
başvuru alma tarihinden itibaren altmış gün içinde; bu tarihten sonra yürürlüğe
konulan kanun hükmünde kararnamelerle ilgili olarak ise Resmi Gazetede yayımlanma tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmayan başvurular
işleme alınmaz. "
22. 685 sayılı KHK'nın “İnceleme
ve karar” kenar başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Komisyon incelemelerini dosya üzerinden
yapar. Komisyon, inceleme sonucunda başvurunun reddine veya kabulüne karar
verebilir. "
23. 685 sayılı KHK'nın "Kararların
uygulanması" kenar başlıklı 10. maddesinin (2) ve (3) numaralı
fıkralarının ilgili kısmı şöyledir:
"(2) Kapatılan kurum ve kuruluşlara
ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri,
söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz
konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere
ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü
tarafından yerine getirilir.
(3) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/53 md. ) Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak
Komisyonda bulunan tüm evrak, ... ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda
ilgili kurum veya kuruluşa, ... devredilir. "
24. 685 sayılı KHK'nın “Yargı
denetimi” kenar başlıklı 11. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Komisyon
kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenecek Ankara
idare mahkemelerinde ilgilinin en son görev yaptığı kurum veya kuruluş aleyhine
iptal davası açılabilir... "
V. İNCELEME VE GEREKÇE
25. Mahkemenin 19/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
26.Başvurucu, KHK ile okulunun kapatılmasına karar verildiği
için bu işleme karşı doğrudan dava açamaması nedeniyle mahkemeye erişim
hakkının; bu konuda kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmamasına karşın sahibi
olduğu kurumunun terör örgütleri ile iltisak ve irtibatının görülmesi nedeniyle
masumiyet karinesinin; hiçbir somut delil ortaya konulmadan terör örgütleriyle
ilişkisi bulunduğu değerlendirilerek okulunun kapatılması nedeniyle adil
yargılanma hakkı kapsamındaki diğer tüm güvencelerinin; atılı suçun şirket
faaliyetleri kapsamında işlendiği ispat edilmeksizin yasaların keyfî şekilde
yorumlanması sonucunda işlem tesis edilmesi nedeniyle suç ve cezaların
kanuniliği ilkesinin; eğitim kurumunun kapatılmasına karar verilmesi nedeniyle
ayrıca özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının bu kapsamda ayrımcılık
yasağının ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve ihlallerin
ortadan kaldırılması talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
27. 685 sayılı KHK'nın geçici 1. maddesinin (3) numaralı
fıkrasına göre Komisyonun görev alanına giren konularda daha önce herhangi bir
yargı merciine başvurmuş veya dava açmış olanlar hakkında yargı mercilerince
karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilir ve dosyalar yeni bir
başvuru şartı aranmaksızın incelenmek üzere Komisyona gönderilir. Ancak anılan
düzenlemenin olağan kanun yollarına ilişkin olduğu açıktır. Anayasa Mahkemesine
bireysel başvuru yolu ise olağan nitelikte bir kanun yolu değildir. Açıklanan
nedenle Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurular 685 sayılı KHK'nın
geçici 1. maddesinin (3) numaralı fıkrası kapsamına girmemektedir. Dolayısıyla
somut bireysel başvurunun kabul edilebilirlik kriterleri bakımından
değerlendirilmesi gerekir.
28. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi
şöyledir:
"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun
yollarının tüketilmiş olması şarttır."
29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45.
maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,
eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının
tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."
30. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel başvuru
yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun yollarının
tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm
organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya
çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu
nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların
öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından
değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır ( Ayşe Zıraman ve Cennet
Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).
31. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak
ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek
ikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil
niteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için
öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca
başvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal
mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve
kanıtlarını zamanında bu makamlara sunması, aynı zamanda bu süreçte dava ve
başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir ( Ayşe Zıraman ve Cennet
Yeşilyurt , § 17).
32. Başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği, ilke olarak
Anayasa Mahkemesine başvurunun yapıldığı tarihteki duruma bakılarak
değerlendirilir. Ancak Anayasa Mahkemesi bazı durumlarda bireysel başvuru
yapıldıktan sonra oluşturulan yeni başvuru yollarının tüketilmesi gerektiğine
de karar verebilir. Özellikle belli bir konudaki yapısal ve sistemik sorunlara
çözüm bulmak amacıyla sonradan oluşturulmuş bir yol söz konusu ise ikincillik ilkesi,o konudaki temel hak ve
özgürlüklerin ihlali iddialarının -bu yol vasıtasıyla- öncelikle idari ve
yargısal makamlarca değerlendirilmesine imkân tanınmasını gerekli kılabilir.
33. Her hâlükârda bir başvuru yolunun tüketilmesinin gerekli
olması için ulaşılabilir olması,ihlal iddiaları yönünden makul bir başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama
kapasitesine sahip olması gerekir. Belli bir başvuru yolunun soyut olarak
belirtilen niteliklere sahip olması yeterli değildir. Bu yolun uygulamada da
anılan niteliklere sahip olması ya da en azından sahip olmadığının kanıtlanmamış
olması gerekir. Bununla birlikte soyut olarak makul bir başarı sunma kapasitesi
bulunan bir yolun uygulamada başarıya ulaşmayacağına dair süphe ,
o başvuru yolunun tüketilmemesini haklı kılmaz. Özellikle sonradan oluşturulan
ve henüz uygulaması olmayan bir başvuru yolunun bu kapsamda değerlendirilmesi
gerekir.
34. Dolayısıyla bireysel başvuru yapıldıktan sonra yeni bir
başvuru yolunun oluşturulması hâlinde Anayasa Mahkemesinin görevi, söz konusu
başvuru yolunun düzenleniş şekli itibarıyla ulaşılabilir olup olmadığını, ihlal
iddiaları yönünden makul bir başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama
kapasitesine sahip olup olmadığını değerlendirmektir.
35. 685 sayılı KHK’nın 1. maddesiyle Anayasa'nın 120. maddesi
kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli TBMM kararıyla onaylanan olağanüstü
hâl kapsamında, terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı
faaliyette bulunduğuna Milli Güvenlik Kurulunca (MGK) karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis
edilmeksizin doğrudan KHK hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin
başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu kurulmuştur. Sonradan oluşturulan bu başvuru yolunun
ulaşılabilirlik açısından ve başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama
kapasitesi yönünden ayrı ayrı ve sırayla incelenmesi gerekir.
1. Ulaşılabilir Olma
36. Komisyona başvurular valilikler aracılığıyla yapılabilir
(bkz. § 21). Komisyona başvurulması için başvuranlardan masraf talep edilmesine
yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Diğer yandan 685 sayılı KHK, makul bir
süre içinde Komisyona başvurma imkânı da tanımaktadır. 685 sayılı KHK’dan önce
yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler yönünden de başvuru süresine
ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir (bkz. § 21). Dolayısıyla sonradan
oluşturulan bu başvuru yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve
kişilere makul bir süre içinde valilikler ve kurumlar vasıtasıyla başvuru
imkânı tanıyarak başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle ulaşılabilir olduğu
sonucuna varılmıştır.
2. Başarı Şansı Sunma Kapasitesine Sahip Olma
37. Komisyon, başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan
kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin
başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere kurulmuştur. Olağanüstü hâl
kapsamında doğrudan KHK'lar ile tesis edilen kamu görevinden, meslekten veya görev
yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi; öğrencilikle ilişiğin
kesilmesi; dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel
sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel
radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları,
yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması; emekli personelin rütbelerinin
alınması işlemleri hakkındaki başvuruları Komisyon değerlendirip karara
bağlayacaktır (bkz. §§ 16, 17). Dolayısıyla Komisyonun başvuru konusu işlemi
inceleme hususunda yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
38. Komisyon, incelemelerini dosya üzerinden yapacak ve inceleme
sonunda başvurunun reddine veya kabulüne karar verecektir. Komisyon, görev
alanı ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi ilgililerden talep edebilir.
Soruşturmanın gizliliğine ve devlet sırlarına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri
saklı kalmak kaydıyla kamu kurum ve kuruluşları ile yargı mercileri, Komisyonun
görevi kapsamında ihtiyaç duyduğu her türlü bilgi ve belgeyi gecikmeksizin
Komisyona göndermek veya yerinde incelenmesine imkân sağlamak zorundadır.
Başvurucuların Komisyona bilgi/belge sunmasına da bir engel bulunmamaktadır.
39. Komisyonun yapısı önceden KHK ile belirlenmiştir. Komisyon
yedi üyeden oluşmakta olup üyelerin üçü yargı mensubu kişiler arasından
seçilir. Komisyon üyeleri, atanma, görevlerinin sona ermesi ve çalışma şartları
bakımından bazı güvencelerle donatılmıştır (bkz. § 19). Buna göre üyelerin
süreleri dolmadan herhangi bir nedenle görevlerine son verilemez. Ayrıca
üyeliğin sona ermesini gerektirecek bir durum söz konusu olduğunda buna
Komisyon tarafından karar verilir. Üyeler, mali ve sosyal haklarını
kurumlarından almaya devam eder. Komisyon, 685 sayılı KHK'nın yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren iki yıl süreyle görev yapar ve Bakanlar Kurulunun gerek
görmesi hâlinde bu sürenin bitiminden itibaren Komisyonun görev süresi birer
yıllık sürelerle uzatabilir.
40. Komisyon kararlarına karşı yargı yolu açıktır. Başvurucular,
Komisyon kararlarına karşı idare mahkemelerinde dava açarak yargı yoluyla da
hakkını arayabilir. Komisyon kararları yargı denetimine açık olduğundan anılan
kararlara karşı yargı yoluna başvurulduğunda Anayasa'nın 36. maddesi gereği
başvuruculara adil yargılanma hakkının tüm güvencelerinin sağlanması gerekir.
Bu bağlamda yargılamanın bağımsız ve tarafsız bir mahkemece, silahların
eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine aykırı olmayacak şekilde hakkaniyete
uygun yürütülmesi ve makul sürede sonuçlandırılması anayasal zorunluluktur.
Yargılamanın adil yargılanma hakkı kapsamındaki usul güvencelerine uygun
yürütülmesi gerektiğinden ve aksine bir düzenleme de bulunmadığından
yargılamada potansiyel olarak başvurucuların dosyaya erişmelerine, davaya
etkili şekilde katılmalarına, delillerini sunma ve inceletme fırsatına sahip
olmalarına engel bir durum bulunmamaktadır.
41. Komisyonun başvuru konusu işlemi incelemeye, başvuruyu kabul
ederek icra edilebilir bir karar verebilmeye ve bilgi/belgelere ulaşma ve
incelemeye yetkili olması, başvurucuların Komisyona bilgi ve belge sunmalarına
engel bir durumun bulunmaması, Komisyonun yapısının KHK ile önceden belirlenmiş
ve üyelerinin bazı güvencelere sahip olması, Komisyon kararlarına karşı yargı
yolunun açık olması, bu kapsamda adil yargılanma hakkına ilişkin güvencelerin
yargılama sırasında sağlanmasının Anayasa'nın 36. maddesi gereği zorunluluk arz
etmesi ve KHK ile bu konuda sınırlama getirilmemiş olması hususları bir bütün
olarak değerlendirildiğinde söz konusu başvuru yolunun düzenleniş şekli itibarıyla
başvurucunun ihlal iddiaları yönünden makul bir başarı şansı sunma kapasitesine
sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
3. Yeterli Giderim Sağlama Kapasitesine Sahip
Olma
42. Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin olarak Komisyona
yapılan başvurunun kabulü hâlinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri,
söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz
konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere
ortadan kalkmış sayılacaktır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü
tarafından yerine getirilecektir (bkz. § 23).
43. Sonuç olarak söz konusu başvuru yolunun kapatılan kurum ve
kuruluşun açılmasına imkân tanıması, buna ilişkin kararların icra yöntemini
belirlemesi ve anılan kararların icrasının hızlı şekilde gerçekleşmesine
ilişkin hükümler içermesi nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim
sağlama kapasitesine de sahip olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
44. Başvurucunun ihlal iddiaları dikkate alındığında ilk bakışta
ulaşılabilir ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli giderim
sağlama kapasitesi olduğu görünen Komisyona başvuru yolu tüketilmeden yapılan
başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun "ikincil niteliği" ile
bağdaşmayacağı sonucuna varılmıştır.
45. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Başvurucunun, 685 sayılı KHK'nın 7. maddesinde belirtilen
usul ve sürede Komisyona başvurmasında serbestiyetine ,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
19/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.