TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
K.G. VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/12621)
Karar Tarihi: 18/9/2024
R.G. Tarih ve Sayı: 10/1/2025 - 32778
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
RESEN GİZLİLİK KARARI VERİLDİ
Başkan : Basri BAĞCI
Üyeler : Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Metin KIRATLI
Raportör : Kemal ÖZEREN
Başvurucular : 1. K.G.
2. M.G.
3. E.S.G.
Vekili : Yusuf TÜRKMEN
I. BAŞVURUNUN
ÖZETİ
1. Başvuru; tıbbi ihmal sonucu zarara uğranılması
nedeniyle maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının,
yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarına ilişkindir.
2. Birinci ve ikinci başvurucunun müşterek çocukları olan
üçüncü başvurucu, 22/11/2007 tarihinde F. Üniversitesi Hastanesinde (Hastane)
sol kolu dirsek altından itibaren olmadan doğmuştur.
3. Başvurucular, olayla ilgili E.A.K., A.A.A., G.D. ve
H.K. isimli hekimlerin kusurları bulunduğundan bahisle bu kişiler aleyhine
maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi talebiyle Ankara 20. Asliye Hukuk
Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucular; ilgili
hekimlerin bebekte hamilelik sürecinde ortaya çıkan anomaliyi teşhis edemediklerini,
meslek ve sanatlarının icrasında ihmal gösterdiklerini ifade etmiştir.
Kendilerine bebeğin fiziksel olarak tam olduğu bilgisi verildiğini, doğumla
birlikte bebeğin sol kolunun dirsekten aşağısının olmadığını görmeleriyle
birlikte derin bir manevi elem ve acı hissettiklerini, madden ve manen büyük
zarara uğradıklarını ileri sürmüştür. Üçüncü başvurucunun psikolojik, ortopedik
ve diğer tedavi giderleri ile engelli doğumun hayatı boyunca neden olacağı
diğer maddi zararlarının karşılanması gerektiğini belirten başvurucular;
şimdilik toplam 10.000 TL maddi tazminat, 150.000 TL manevi tazminat ödenmesine
karar verilmesini talep etmiştir.
4. Mahkeme konu ile ilgili olarak Adli Tıp Kurumu
Başkanlığı (ATK) 3. İhtisas Kurulundan bilirkişi raporu almıştır. 23/3/2009
tarihli raporda; ikinci başvurucuyu gebelik sürecinde 23. haftada gören Dr.
A.A.A.nın, 20. haftada 2. düzey USG yapan Radyolog Dr. G.D.nin ve 29. haftada
gören Dr. E.A.nın eylemlerinin tıp kurallarına uygun olmadığı belirtilmiştir.
İkinci başvurucuyu 38. haftada gören Dr. H.K.nın ise ileri gebelik haftalarında
muayene amacının farklı olması nedeni ile bahsedilen anomali
görülemeyebileceğinden eyleminin tıp kurallarına uygun olduğu belirtilmiştir.
İtiraz üzerine ATK 3. İhtisas Kurulu 30/4/2010 tarihinde yeni bir rapor
düzenlemiştir. Bu raporda üçüncü başvurucunun yüzde 35,2 oranında meslekte
kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağı, söz konusu anomalinin hekimlerin eylemi
ile ortaya çıkmadığı, hekimlerin anomaliyi tespit ederek bununla ilgili
bilgilendirmeyi yapmamasının bir eksiklik olduğu vurgulanmıştır.
5. Öte yandan 10/2/2011 tarihli bilirkişi raporunda
üçüncü başvurucunun sol ön kol 1/3 proksimalden itibaren yokluğu arızası
nedeniyle iş gücü kaybı yönünden 71.537,95 TL maddi tazminat hesaplanmış; A.A.A.nın,
G.D.nin ve E.A.nın müteselsilen sorumlu oldukları, H.K.nın ise herhangi bir
kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir. 15/6/2011 tarihli bilirkişi ek raporunda
ise üçüncü başvurucu için toplam 179.250 TL yaşam boyu tedavi protez gideri
hesaplanmıştır.
6. Mahkeme 22/11/2011 tarihinde davalı H.K. yönünden
davanın reddine, davalı diğer hekimler yönünden maddi tazminat talebinin kabulü
ile 10.000 TL maddi tazminatın E.A., A.A.A. ve G.D.den müştereken ve
müteselsilen alınarak başvuruculara ödenmesine, fazlaya ilişkin hakların
tutulmasına, manevi tazminat talebinin ise kısmen kabulü ile birinci başvurucu
için 20.000 TL, ikinci başvurucu yönünden 25.000 TL manevi tazminatın E.A.,
A.A.A. ve G.D.den müştereken ve müteselsilen alınarak başvuruculara ödenmesine
karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, somut olayla ilgili olarak düzenlenen
raporlara değindikten sonra öncelikle H.K.nın sorumluluğu bulunmadığını
belirtmiştir. Diğer hekimler yönünden ise bahse konu anomalinin tespit
edilmemiş olduğundan bahsedildikten sonra tıbbi müdahalede bulunma hak ve
yetkisine sahip olan hekimin bu tıbbi müdahaleyi tıp ilminin ulaştığı en son
teknik ve bilgiye göre maksimum dikkat ve özenle gerçekleştirmesi gerektiğini
vurgulamıştır.
7. Mahkeme kararı, başvurucular ve aleyhlerine hüküm
kurulan hekimler tarafından temyiz edilmiştir. Temyiz dilekçesinde
başvurucular, H.K.nın söz konusu olayda kusurlu ve hükmedilen manevi tazminat
miktarının yetersiz olduğunu ileri sürmüştür. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi
(Yargıtay) 4/3/2013 tarihinde 22/11/2011 tarihli kararın bozulmasına karar
vermiştir. Kararda öncelikle üçüncü başvurucuda ortaya çıkan anomalinin
tespitinin yapılamamasında H.K. dışındaki hekimlerin kusurunun bulunduğunu
hususunun sabit olduğu belirtmiştir. Öte yandan bahse konu hekimlerin söz
konusu anomalinin ortaya çıkmasında herhangi bir kusurunun olmadığı fakat
zamanında tespit edilmiş olması hâlinde üçüncü başvurucunun kürtaj yoluyla
tahliye edilmesinin mümkün olup olmadığı hususunda ayrıca bilirkişi raporu
alınması gerektiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda denetime elverişli bir
bilirkişi raporu alınarak buna göre karar verilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
8. Mahkeme, anılan bozma kararı doğrultusunda ATK 3.
İhtisas Kurulundan yeni bir rapor almıştır. 29/8/2014 tarihli raporda önceki
tespitlere ek olarak üçüncü başvurucudaki anomaliyle hekimlerin eylemleri
arasında illiyet bağı bulunmadığı, bu anomalinin kürtaj yoluyla tahliye
endikasyonu taşımadığı ve anne karnında tedavisinin mümkün olmadığı
belirtilmiştir. Bununla birlikte rutin USG ve 2. düzey USG’de ekstremitenin
görülmesi gerektiği, ikinci başvurucunun gebeliği süresinde 23. haftada gören
Dr. A.A.A. ve 20. haftada 2. düzey USG yapan Radyolog Dr. G.D. ve 29. haftada
gören Dr. E.A.nın eylemlerinin tıp kurallarına uygun olmadığı belirtilmiştir.
Yine ikinci başvurucuyu 38. haftada gören Dr. H.K.nın ise ileri gebelik
haftalarında muayene amacının farklı olması nedeni ile bahsedilen anomali
görülemeyebileceğinden eyleminin tıp kurallarına uygun olduğu ifade edilmiştir.
Bu rapora itiraz edilmesi nedeniyle bu kez ATK Genel Kurulu tarafından
26/5/2016 tarihli rapor düzenlenmiştir. Bu raporda da bahse konu anomalinin
hekimlerin eylemleri ile ortaya çıkmadığı, eksik incelemenin sadece ailenin bu
sakatlıkla ilgili bilgilendirilmemesine yol açtığı vurgulanarak 29/8/2014
tarihli rapordaki tespitler tekrarlanmıştır.
9. Mahkeme 26/9/2016 tarihinde başvurucuların maddi ve
manevi tazminat talepli davasının reddine karar vermiştir. Yargıtayın bozma
kararında belirtilen hususlar ile 29/8/2014 ve 26/5/2016 tarihli ATK
raporlarında yer alan tespitlerin yer aldığı mahkeme kararının gerekçesinde
üçüncü başvurucudaki anomalinin hekimlerin eylemleri sonucunda ortaya
çıkmadığı, sadece anomalinin tespit edilmeyerek birinci ve ikinci başvurucunun
bilgilendirilmemesi hususunda hekimlerin kusurunun bulunduğu vurgulanmıştır.
Bununla birlikte bahse konu anomalinin tespit edilmesi hâlinde üçüncü
başvurucunun kürtaj yoluyla tahliyesinin mümkün olmadığı ve anne karnında
tedavisine de imkân bulunmadığı belirtilerek mevcut anomali ile ilgili
hekimlerin eylemleri arasında illiyet bağı kurulamadığı ifade edilmiştir.
10. Başvurucular, bu karara karşı temyiz başvurusunda
bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde; uyuşmazlık konusu olayla ilgili olarak
yeterli araştırma ve inceleme yapılmadığını, talep ve iddialarının dikkate
alınmadığını ifade etmiştir. Bununla birlikte somut olaydakine benzer nitelikte
olan ve H.A. vakası olarak belirttikleri olayda bahse konu anomalinin tedavi
edildiğini ileri sürmüştür.
11. Yargıtay 30/1/2019 tarihli kararıyla Mahkemenin
26/9/2016 tarihli kararına yönelik temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek usule
ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına karar vermiştir.
12. Başvurucular, kararın düzeltilmesini talep etmiştir.
Karar düzeltme dilekçesinde somut olaydaki anomalinin anne karnında tedavi
edilebilir olduğu tekrar belirtilmiştir. Yargıtay 8/2/2021 tarihinde karar
düzeltme talebinin reddine karar vermiştir.
13. Başvurucular, nihai hükmü 1/3/2021 tarihinde
öğrendikten sonra 26/3/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
14. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
15. Öte yandan somut olayla ilgili hekimler hakkında
taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma ve kasten yaralama suçlarından
ceza yargılaması yürütülmüştür. Ankara 2. Asliye Ceza Mahkemesi (Ceza
Mahkemesi) tarafından yargılama safahatında Yüksek Sağlık Şûrasından alınan
12/11/2010 tarihli raporda ceza hukuku kuralları dikkate alındığında meydana
gelen anomalide hekimlerin uygulamaları ile sebep-sonuç ilişkisi
bulunmadığından hekimlerin kusurlu olmadıkları yönünde görüş bildirilmiştir.
Ceza Mahkemesi bu raporla birlikte diğer tıbbi belgeler çerçevesinde gebelik
döneminde meydana gelen anamolide sanık hekimlerin uygulamaları ile sebep-sonuç
ilişkisi bulunmadığı ve nedensellik bağı kurulamadığı sonucuna vararak
hekimlerin beraat etmelerine karar vermiştir. Bu karara karşı yapılan temyiz
başvurusu, Yargıtay 12. Ceza Dairesi tarafından reddedilerek Ceza Mahkemesi kararı
onanmıştır.
II. DEĞERLENDİRME
A. Makul Sürede
Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
16. Başvurucular, yargılamanın çok uzun sürmesi nedeniyle
makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
17. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile
benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023)
kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa
Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış
Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2.
maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile yapılan
değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest olan,
yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan
başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden
yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile
bağdaşmayacağı neticesine varmıştır. Somut başvuruda, anılan kararda açıklanan
ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum yoktur.
18. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının
tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Maddi ve
Manevi Varlığın Korunması ve Geliştirilmesi Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin
İddia
19. Başvurucular, doğum öncesinde birçok kez tetkik ve
kontroller için hastaneye gittiklerini, ilgili hekimlerin her defasında
sağlıklı bir doğum gerçekleşeceğine yönelik bilgi verdiğini belirtmiştir.
Hekimlerin aydınlatma yükümlülüğü doğrultusunda gerekli bilgileri vermediği
hususunun sabit olduğunu ifade eden başvurucular, söz konusu anomalinin tespit
edilmesi hâlinde tedavi edilebilir olduğunu iddia etmiştir. Bu bağlamda emsal
nitelikteki H.A. vakası olarak değerlendirilen olayda anomalinin tedavi
edildiğini ve sağlıklı bir doğum gerçekleştiğini ifade ederek, somut olay
nedeniyle sağlıklı yaşam hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
20. Başvuru, maddi ve manevi varlığın korunması ve
geliştirilmesi hakkı kapsamında incelenmiştir.
21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul
edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı
anlaşılan maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal
edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
22. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrasında
herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu
belirtilmektedir. Bu kapsamda anılan Anayasa hükmü ile kişinin maddi ve manevi
varlığının bütünlüğü gerek kamusal yetkilerle donatılmış kişilerin gerekse özel
kişilerin müdahalelerine karşı güvence altına alınmıştır ( Özkan Şen , B.
No: 2012/791, 7/11/2013, § 40).
23. Anayasa’nın 17. maddesinin amacı, esas olarak
bireylerin maddi ve manevi varlığına karşı devlet tarafından yapılabilecek
keyfî müdahalelerin önlenmesidir. Bunun yanı sıra devletin tıbbi müdahaleler
nedeniyle kişilerin maddi ve manevi varlığını etkili olarak koruma ve maddi ve
manevi varlığına saygı gösterme şeklinde pozitif yükümlülüğü de bulunmaktadır ( Ahmet
Acartürk , B. No: 2013/2084, 15/10/2015, § 49). Nitekim Anayasa’nın 56.
maddesinde de belirtildiği üzere pozitif yükümlülük, sağlık alanında yürütülen
faaliyetleri de kapsamaktadır ( İlker Başer ve diğerleri , B. No:
2013/1943, 9/9/2015, § 44). Devlet, bireylerin yaşam hakkı ile maddi ve manevi
varlıklarını koruma hakkı kapsamında ister kamu isterse özel sağlık kuruluşları
tarafından yerine getirilsin sağlık hizmetlerini hastaların yaşamları ile maddi
ve manevi varlıklarının korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesini
sağlayacak şekilde düzenlemek zorundadır ( Ahmet Acartürk , § 51).
24. Maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi
hakkı kapsamında hukuki sorumluluğu ortaya koymak için adli ve idari yargıda
açılacak tazminat davalarında makul derecede dikkatli ve özenli inceleme
şartının yerine getirilmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür
olaylara ilişkin yürüttükleri yargılamalarda Anayasa’nın 17. maddesinin
gerektirdiği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yapıp yapmadıklarının ya
da ne ölçüde yaptıklarının da Anayasa Mahkemesi tarafından değerlendirilmesi
gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri tarafından bu konuda gösterilecek
hassasiyet, yürürlükteki yargı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer
hak ihlallerinin önlenmesinde sahip olduğu önemli rolün zarar görmesine engel
olacaktır ( Yasin Çıldır , B. No: 2013/8147, 14/4/2016, § 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, § 32).
25. Diğer taraftan belirtmek gerekir ki olaylara ilişkin
delillerin değerlendirilmesi öncelikle idari ve yargısal makamların ödevidir.
Aynı şekilde başvuru dosyasında bulunan tıbbi bilgi ve belgelerden hareketle
bilirkişilerin vardığı sonuçların doğruluğu hakkında fikir yürütmek Anayasa
Mahkemesinin görevi değildir ( Mehmet Çolakoğlu , B. No: 2014/15355,
21/2/2018, § 47). Ancak kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı
kapsamında yerine getirmek zorunda olduğu usul yükümlülüklerinin somut olayda
yerine getirilip getirilmediğinin nesnel bir şekilde değerlendirilmesi için
ilgili anayasal kurallar bağlamında derece mahkemelerinin kendilerine tanınmış
takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediğinin denetlenmesi gerekir. Bu
bağlamda derece mahkemelerince ulaşılan sonuca ilişkin gerekçelerin ilgili ve
yeterli olup olmadığı incelenmelidir ( Murat Atılgan , B. No: 2013/9047,
7/5/2015 § 44).
26. Somut olayla ilgili olarak yargılama safahatında ATK
tarafından farklı tarihlerde raporlar düzenlenmiş, son tahlilde Mahkeme
26/9/2016 tarihli kararında 29/8/2014 ve 26/5/2016 tarihli ATK raporlarından
yararlanarak tazminat davasının reddine karar vermiştir. Mahkemenin bu sonuca
ulaşmadan önce Yargıtayın 4/3/2013 tarihli bozma kararındaki hususlardan
hareketle yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırma yolunu izlediği görülmektedir.
Nitekim Yargıtay, bahse konu kararında hekimlerin söz konusu anomalinin ortaya
çıkmasında herhangi bir kusurunun olmadığını vurgulamakla birlikte zamanında
tespit edilmiş olması hâlinde üçüncü başvurucunun kürtaj yoluyla tahliye
edilmesinin mümkün olup olmadığı hususunun araştırılması gerektiğini
belirtmiştir. Yargılama safahatında dikkatli ve özenli inceleme şartının yerine
getirilmesi için Mahkemenin Yargıtay kararıyla ortaya konulan eksikliğin
tamamlanması amacıyla yeniden bilirkişi incelemesi yaptırdığını belirtmek
gerekir. Bununla birlikte Mahkemenin ulaştığı sonuç bağlamındaki gerekçesinin
ilgili ve yeterli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
27. Yargıtayın bozma kararında da vurgulanmış olan ve
diğer yargısal makamlar nazarında da üzerinde herhangi bir uyuşmazlık
bulunmayan husus, üçüncü başvurucuda ortaya çıkan anomalinin tespitinin
yapılamamasında H.K. dışındaki hekimlerin kusuru olduğu hususudur. Daha açık
ifadeyle üçüncü başvurucuda ortaya çıkan anomali ilgili hekimler tarafından
tespit edilmemiş ve yargısal sürecin sonunda bu durumun bir kusur olduğu
sonucuna varılmıştır. Bu kusurun sonucu olarak birinci ve ikinci başvurucunun
doğacak olan bebeklerinde ortaya çıkan anomali hakkında aydınlatılmadığı
vurgulanmalıdır.
28. Ayrıca üçüncü başvurucu hakkında ortaya çıkan
anomalinin zamanında tespit edilmesi hâlinde bu durumun tedavi ya da kürtaj
yoluyla tahliye edilip edilemeyeceği ise diğer bir konudur. Her ne kadar
başvurucular somut olaydakine benzer nitelikte olduğunu belirttikleri ve H.A.
vakası olarak isimlendirdikleri bir olaydan temyiz dilekçesinde ve bireysel
başvuru formunda belirtmişseler de bu hususta başvurucular tarafından yargılama
safahatında ve bireysel başvuru aşamasında dosyalara sunulmuş bilimsel
nitelikte bir bilgi veya belgenin olmadığı görülmektedir. Bunun yanında ATK'nın
29/8/2014 ve 26/5/2016 tarihli raporlarında bahse konu anomalinin tahliye
endikasyonu taşımadığı ve anne karnında tedavisinin mümkün olmadığı
belirtilmiştir (bkz. § 8). Nitekim belirtildiği üzere aksi yönde değerlendirme
yapılmasına imkân veren ya da bu hususunun ayrıca araştırılması gerektiğine
yönelik bilimsel nitelikte bir veri de yargılama safahatında bulunmamaktadır.
29. Diğer taraftan Mahkemenin 26/9/2016 tarihli kararında
bahse konu anomalinin tespit edilmesi hâlinde üçüncü başvurucunun kürtaj
yoluyla tahliyesinin mümkün olmadığı, anne karnında tedavisine de imkân
bulunmadığı gerekçesiyle mevcut anomali ile ilgili hekimlerin eylemleri
arasında illiyet bağı kurulamadığı sonucuna varılmakla birliktehekimlerin bahse
konu anomaliyi tespit etmemiş olması şeklindeki kusurlarıyla ilgili bir
değerlendirme yapılmamıştır. Esasen açıklığa kavuşturulması gereken husus
birinci ve ikinci başvurucunun aydınlatılması sonucunu doğuran kusurun birinci
ve ikinci başvurucu üzerinde doğurduğu etkidir.
30. Somut olaydaki anomalinin tespit edilmesi hâlinde her
ne kadar üçüncü başvurucunun kürtaj yoluyla tahliyesinin veya tedavisinin
mümkün olmadığı ortaya konulmuş ise de bu durumun birinci ve ikinci başvurucu
tarafından gebelik aşamasında değil de doğumla birlikte öğrenilmiş olmasının
tazminat hukuku açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda birinci
ve ikinci başvurucunun gebelik sürecinde bebeklerinin sağlıklı doğacağı yönünde
bilgilendirilmiş olmasına rağmen doğumla birlikte bebeklerinin sol kolunun
dirsekten itibaren olmadığını öğrenmeleriyle ortaya çıkan etki, bu durumu
gebelik esnasında öğrenmelerinden daha fazla olabilecektir. Nitekim yargılama
safahatında da başvurucular, doğum sonrasında üçüncü başvurucuda anomalinin
görülmesiyle derin bir acı ve elem yaşadıklarını belirtmiştir.
31. Sonuç olarak Mahkeme, üçüncü başvurucudaki anomalinin
gebelik sürecinde tespit edilmemesinin bir kusur olduğu sonucuna varmış iken bu
hususunun başvurucular üzerinde doğurduğu etkiyi ve bunun ne şekilde tazmin
edileceğini ortaya koymamış ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar
vermiştir. Bu bağlamda yargısal makamların ilgili ve yeterli gerekçeleri ortaya
koymamaları nedeniyle başvurucuların maddi ve manevi varlığını koruma ve
geliştirme hakkı bakımından kamu makamlarının pozitif yükümlülüklerini yerine
getirmediği sonucuna ulaşılmıştır.
32. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 17. maddesinin
birinci fıkrasında güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması ve
geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
33. Başvurucular, ihlalin tespitine ve toplam 150.000 TL
manevi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
34. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının
ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar
bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken
iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal
sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun
yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun
özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK],
B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) ,
B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
35. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için
yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından
tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun niteliği gereği kamuya açık belgelerde
başvurucuların kimliğinin RESEN GİZLİ TUTULMASINA,
B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL
EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi
hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan maddi
ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Kararın bir örneğinin maddi ve manevi varlığın
korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan
kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 20. Asliye Hukuk
Mahkemesine (E.2013/513, K.2016/309) GÖNDERİLMESİNE,
E. Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDİNE,
F. 487,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan
toplam 19.287,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
G. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların
Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde
yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten
ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin bilgi için Yargıtay 13. Hukuk
Dairesi (E.2017/1675, K.2019/776) ile Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
18/9/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.