TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEM KOYUNOĞLU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/39706)
Karar Tarihi: 28/11/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Üyeler : Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Selahaddin
  MENTEŞ
Raportör : Mahmut ALTIN
Başvurucular : 1. Cem
  KOYUNOĞLU
2. Cemil
  KOYUNOĞLU
3. Neslihan
  KOYUNOĞLU BİNGÖL
4. Nursel
  ERTAN
5. Zekiye
  KOYUNOĞLU
Vekili : Av. Gökhan
  CANDOĞAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin değer kaybına
uğratılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/12/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucuların murisi 1967-1988 yılları arasında Emekli
Sandığına tabi memur olarak görev yapmış, bu tarihten sonra özel sektörde
Sosyal Sigortalar Kurumuna (SSK) tabi olarak çalışmış ve SSK tarafından 1/8/1991
tarihi itibarıyla emekli olmuştur.
7. Anayasa Mahkemesi 5/2/2009 tarihli ve E.2005/40, K.2009/17
sayılı kararı ile 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun'un 12. maddesinde
yer alan "Son defa T.C. Emekli
Sandığına tabi görevlerden emekliye ayrılan ve" ibaresini,
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir. Bu
karar 5/6/2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış
olup 5/6/2010 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
8. Başvurucuların murisi 8/12/2011 tarihli dilekçesiyle Sosyal
Güvenlik Kurumundan (SGK), Emekli Sandığına tabi olarak çalıştığı dönemler için
emekli ikramiyesi ödenmesi talebinde bulunmuştur. SGK 11/1/2012 tarihli yazıyla
talebi reddetmiştir.
A. Ankara 8. İdare
Mahkemesindeki İlk Yargı Süreci
9. Başvurucuların murisi, SGK'nın işleminin iptali ve emekli ikramiyesinin ödenmesi talebiyle dava açmıştır.
10. Ankara 8. İdare Mahkemesi 30/11/2012 tarihinde davanın
kabulü ile dava konusu işlemin iptaline, emekli aylığının bağlandığı tarihte
yürürlükte bulunan katsayılar dikkate alınarak hesaplanacak emekli ikramiyesi
tutarının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle
birlikte başvurucular murisine ödenmesine karar vermiştir.
11. Taraflarca itiraz edilen karar, Ankara Bölge İdare Mahkemesi
4. Kurulu (Kurul) tarafından 21/4/2014 tarihinde onanmıştır.
B. Ankara 7. İdare
Mahkemesindeki İkinci Yargı Süreci
12. Başvurucular, murisleri lehine sonuçlanan Mahkeme kararı
üzerine SGK'dan emekli ikramiyesinin ödenmesi
talebinde bulunmuştur. SGK, emekli aylığının bağlandığı 1988 yılındaki
katsayıyı esas alarak 31,61 TL emekli ikramiyesi ile 4,14 TL yasal faizin
başvuruculara ödenmesine karar vermiştir. Başvurucular anılan işleme itiraz
etmişse de SGK 26/2/2015 tarihinde itirazı reddetmiştir.
13. Başvurucular, ikramiyenin güncel değerler üzerinden
hesaplanması gerektiği iddiasıyla işlemin iptali talebiyle dava açmıştır.
14. Ankara 7. İdare Mahkemesi 6/11/2015 tarihinde davayı
reddetmiştir. Mahkeme kararında ikramiyenin emeklilik tarihindeki katsayılar
üzerinden ödeneceğine dair Kurul kararının kesinleşmiş olduğu ve güncel
tutarlara göre ödeme yapılmasının kanuni bir dayanağının bulunmadığı
gerekçesine yer verilmiştir.
15. Temyiz edilen karar, Kurul tarafından 12/5/2016 tarihinde
onanmıştır. Karar düzeltme istemi de aynı Kurul tarafından 26/10/2017 tarihinde
reddedilmiştir.
16. Nihai karar başvuruculara 17/11/2017 tarihinde tebliğ
edilmiştir.
17. Başvurucular 12/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 28/11/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
19. Başvurucular, murislerinin yirmi bir yıllık çalışmasının
karşılığı olarak 1988 yılındaki katsayılar üzerinden 2012 yılında hükmedilen
31,61 TL emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesi yönünde işlem tesis edilmesiyle
alacağın enflasyon karşından değer kaybına uğratıldığını belirtilerek mülkiyet
ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucular adil yargılanma hakkının da
ihlal edildiğini ileri sürmüşse de şikâyetlerinin özünün emekli aylığının
bağlandığı tarihteki katsayılar üzerinden belirlenen ikramiyenin aradan geçen
zaman içinde uğramış olduğu değer kaybının karşılanmamasına yönelik olduğudikkate alındığında ihlal iddialarının mülkiyet hakkı
kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı
fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)
64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru
yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği
tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.
22. Başvuruya konu somut olayda başvurucuların murisi, SGK'dan Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmeti
karşılığında emekli ikramiyesi ödenmesi isteğinde bulunmuş ve bu isteğin
reddine karar verilmesi üzerine işlemin iptali talebiyle dava açmıştır. Ankara
8. İdare Mahkemesinin 30/11/2012 tarihli davanın kabulüne dair kararı,
21/4/2014 tarihli Kurul kararı ile onanmıştır. Kesinleşen bu karar gereğince
başvurucuların murisine 31,61 TL emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesine
ilişkin yeni bir işlem tesis etmiştir.
23. Anayasa Mahkemesi daha önce Ferda
Yeşiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) kararında, bir sosyal
güvenlik alacağının değer kaybına uğratıldığı yönündeki şikâyeti mülkiyet hakkı
kapsamında esas bakımından incelemiştir. Ancak söz konusu başvuruda
başvurucunun, değer kaybına yönelik iddiasını derece mahkemeleri önünde dile
getirdiği ve olağan kanun yollarını da yöntemince tükettikten sonra bireysel
başvuruda bulunduğu tespit edilerek başvuru kabul edilebilir bulunmuştur.
24. Bireysel başvuruya konu olayda başvurucular, her ne kadar
emekli ikramiyesi alacağının emekli olduğu 1988 yılı katsayılarına göre
ödendiğini belirterek bu alacağının enflasyon karşısında değer kaybına
uğramasını şikâyet etmekte ise de emekli ikramiyesi ödenmesi talebi, Ankara 8.
İdare Mahkemesince kabul edilmiştir. Söz konusu mahkeme kararında ikramiyenin
emekli olunan tarihteki katsayılar üzerinden ödeneceği kararlaştırılmıştır.
Başvurucular, emekli ikramiyesinin aylık bağlama tarihindeki katsayılar
üzerinden ödenmesi yönündeki bu karara karşı yaptıkları itiraz da reddedilerek
karar kesinleşmiştir. Ancak mahkeme kararı uyarınca yapılan hesaplama sonucu
tespit edilen rakam başvurucular tarafından tatmin edici bulunmadığından ikinci
kez yargı yoluna müracaat edilmiş ve derece mahkemeleri de önceki mahkeme
kararı uyarınca işlem yapıldığından davayı reddetmiştir.
25. Bu itibarla bireysel başvuruya konu olay Ferda Yeşiltepe kararına konu yargılama
sürecinden farklı özellikler taşımaktadır. Şöyle ki ilk yargı sürecinde emekli
ikramiyesinin aylık bağlama tarihindeki katsayılar esas alınarak ödenmesine
ilişkin karar gereğince idare tarafından yapılan hesaplama sonucunda 31,61 TL
emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesine ilişkin işleme karşı ikinci kez
yargı yoluna gitmiş olup bu işlem üzerine değer kaybına yönelik iddiasını dile getirmesinin
idari ve yargısal yolları canlandırmaya yönelik olduğu kabul edilmelidir. 6216
sayılı Kanun ve İçtüzük'ün hükümleri daha önce
tamamlanmış olan bir sürece yönelik yeni bir başvuru hakkı imkânı
tanımamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Turhan Kanaoğlu ,
B. No: 2016/11436, 21/3/2019, § 25).
26. Bu durumda başvurucuların, emekli ikramiyesi alacağını
enflasyon karşısında değer kaybına uğratan Kurulun 21/4/2014 tarihli onama
kararını öğrendikleri tarihten itibaren otuz günlük başvuru süresi içinde
bireysel başvuruda bulunmaları gereklidir. Başvurucular ise bu süre geçtikten
sonra 12/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin süre
aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
28/11/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.