TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
SÜLEYMAN ERTE BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/469)
Karar Tarihi: 16/4/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Alparslan ALTAN
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör : Salim KÜÇÜK
Başvurucu : Süleyman ERTE
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvurucu, 12/11/2012 tarih ve 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir
Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrası uyarınca Çanakkale ili, Merkez ilçe, Kumkale Belediyesinin
tüzel kişiliğinin ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere
kaldırılarak köye dönüşecek olması nedeniyle anayasal haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru, 7/1/2013 tarihinde Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit
edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 12/4/2013 tarihinde başvurunun
karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli
görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33.
maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1) numaralı fıkrası
uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen 2011 yılı adrese
dayalı nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında olan belediyelerin
tüzel kişiliklerinin ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere
kaldırılarak köye dönüştürülmesi öngörülmüştür.
6. Başvurucunun ikamet ettiği yerleşim yerinin mahalli idare birimi
olan Kumkale Belediyesi, anılan Kanun’a ekli (27) sayılı listede tüzel kişiliği
kaldırılıp köye dönüştürülen belediyeler arasında yer almaktadır.
7. 6360 sayılı Kanun, 6/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
B. İlgili
Hukuk
8. 3/7/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi, 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrası ile anılan Kanun’a ekli (27) sayılı liste.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,
başvurucunun 7/1/2013 tarih ve 2013/469 numaralı bireysel başvurusu incelenip
gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun
İddiaları
10. Başvurucu, 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)
numaralı fıkrası uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen
2011 yılı adrese dayalı nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında
kaldığından Çanakkale ili, Merkez ilçe, Kumkale Belediyesinin tüzel kişiliğinin
ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere kaldırılarak köye
dönüştürülmesi nedeniyle bu beldede ikamet edenlerin yerel yönetim haklarının
ellerinden alındığını, bu nedenle eğitim,
sağlık, ulaşım, çevre gibi hizmetlere erişimde sorunlar yaşanacağını belirterek, Anayasa’nın 36. maddesindeki hak arama hürriyetinin, 42.
maddesindeki eğitim ve öğrenim, 56. maddesindeki sağlıklı bir çevrede yaşama,
67. maddesindeki seçme ve seçilme ile 70. maddesindeki kamu hizmetine girme
haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
11. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “ Bireysel başvuru hakkı ” kenar
başlıklı 45. maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:
“ Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler
aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi
kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel
başvurunun konusu olamaz. ”
12. 6216 sayılı Kanun’un “ Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar ” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“ Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen
işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan
etkilenenler tarafından yapılabilir. ”
13. Anayasa’nın 148. maddesinin
üçüncü ve 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca,
Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki
herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden herkese
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı tanınmıştır.
14. 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise y asama
işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru
yapılamayacağı kurala bağlanmıştır.
15. Bireysel başvuru, temel hak ihlali
iddialarının incelenmesi ve ihlalin tespiti hâlinde bunun ortadan kaldırılması
için yapılması gerekenlere de karar verilmesine olanak sağlayan bir başvuru
yoludur. Bu kapsamda, bireylere doğrudan yasama işleminin iptalini isteme
yetkisi tanınmamıştır.
16. Türkiye Büyük Millet Meclisince çıkarılan kanunlar ve alınan
kararlar yasama işlemlerini oluşturmaktadır. Kanunlar, Türkiye Büyük Millet
Meclisince Anayasa’da belirlenen usullere uyulmak suretiyle yapılan ve
parlamento kararları dışında kalan yasama işlemleridir.
17. Bir yasama işleminin, temel hak ve özgürlüğün ihlaline neden
olması durumunda, doğrudan yasama işlemi aleyhine değil, ancak yasama işleminin
uygulanması mahiyetindeki işlem, eylem ve ihmallere karşı bireysel başvuru
yapılabilir.
18. Somut olayda başvurucu, güncel
ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilendiğine ilişkin güçlü ve ikna edici
gerekçeler ileri sürmeksizin 6360 sayılı Kanun uyarınca ikamet ettiği beldenin köye dönüştürülmesi nedeniyle eğitim,
sağlık, ulaşım, çevre gibi temel kamu hizmetlerine erişimde sorun
yaşayabileceği ihtimalinden bahsetmektedir. Buna karşılık anılan Kanun,
yalnızca mahalli idare birimi değişikliği öngörmekte olup, başvurucunun belirttiği
kamu hizmetlerine erişim ile ilgili bir sonuç meydana getirmiş değildir. Kaldı
ki bahsedilen kamu hizmetleri, bir yerleşim yerinde belediye kurulmasına bağlı
olmaksızın ilgili idari birimlerin yerine getirmeleri gereken hizmetlerdir. Bu
nedenle başvurucunun salt söz konusu düzenleme nedeniyle güncel ve kişisel bir
hakkının ihlal edildiğinden bahsetmek mümkün değildir.
19. Açıklanan nedenlerle, y asama
işlemi aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından,
başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “ konu yönünden yetkisizlik ” nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “ konu yönünden yetkisizlik ” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin
başvurucu üzerinde bırakılmasına, 16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.