TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MAHMUT ŞAHİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19446)
Karar Tarihi: 15/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1. Mahmut
  ŞAHİN
2. Muhamet TAŞTEKİN
3. Hasan
  ONGÜN
4. Mustafa
  AKAT
5. Hamza
  EROĞLU
6. Kadir
  ÖMERCİOĞLU
7. Hamdi
  ÖMERCİOĞLU
8. Fatih
  YILMAZ
9. Mevlüt ER
10. Musa
  GÜZEL
11. Hüseyin
  MILIK
12. Mevlüt YOKUŞ
13. Erman
  YOKUŞ
14. Bestami KUNT
15. Kasım
  ÇAĞABEY
16. Turgay
  KUNT
17. Aziz
  ŞAHİN
18. Akın
  ÇETİN
19. Ümit
  ÇAĞABAY
20. Birol
  ÇAĞABEY
21. Süleyman
  BAYAR
22. Eşref
  BAYAR
23. Eşber BAYAR
24. Ahmet
  ŞAHİN
25. Şahin
  APAYDIN
26. Hasan
  TURAN
27. Nedim
  YILMAZ
28. Hüseyin
  KAPLAN
29. Akın
  ÇAĞABAY
30. Aycan
  DOĞRU
31. Fevzi
  ŞİMŞEK
32. Tahir
  YAHŞİ
33. Mehmet
  SASA
Vekili : Av. İsmail
  Hakkı ATAL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 9/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Balıkçılık işi ile uğraşan başvurucular, İspanya bandıralı ve toksik atık yüklü geminin İskenderun Körfezinde
batması sonucu oluşan maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle 8/12/2006
tarihinde dava açmışlardır. Dava İskenderun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin
E.2006/325 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Dava 2011 yılında İskenderun 1.
Asliye Hukuk Mahkemesine devredilerek Mahkemenin E.2011/21 sayılı dosyasına
kaydedilmiştir. 2016 yılında da İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesine
devredilerek Mahkemenin E.2016/55 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama
devam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 15/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Hüseyin Mılık Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereği
başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla
bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde
başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk
Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar
verilir.
12. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek
olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,
başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi
verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu
değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında
Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat
oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak
kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya
tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında
ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla
bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru
hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir ( S.Ö. , B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29. Benzer yöndeki
kararlar için bkz. Mehmet Güven Ulusoy [GK],
B. No: 2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı ,
B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve
diğerleri , B. No: 2013/7302, 20/4/2016).
13. Başvuru konusu olayda başvurucu Hüseyin Mılık ,
Dörtyol 1. Noterliğinde 7/8/2006 tarihinde Avukat İsmail Hakkı Atal'a vekâlet vermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinaden
başvurucuyu, İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasında
vekili olarak Avukat İsmail Hakkı Atal temsil
etmiştir. Yargılama devam ederken başvurucu nüfus kayıtlarına göre 3/9/2014
tarihinde vefat etmiştir. Avukat İsmail Hakkı Atal tarafından 9/12/2014 tarihinde başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılmış, başvuru formunda
başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer verilmemiştir.
14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel
başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından
bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır ( Abdurrehman Uray , B. No: 2013/6140 , 5/11/2014, §
30).
15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmiş
başvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılan
bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye
kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
16. Bu durumda Avukat İsmail Hakkı Atal aleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle
6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.
maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para
cezasına hükmedilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular
Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabul
edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda on yıldır devam
eden yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
23. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde
bulunmuşlardır.
24. Somut olayda başvurucu Hüseyin Mılık dışında diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiği sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında, dava konusu hukuki menfaat ile dava dosyasındaki taraf sayısı da
dikkate alınarak başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki
başvuruculara ayrı ayrı net 4.700 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
26. Başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki
başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10
TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama
giderinin başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Hüseyin Mılık'a vekâleten
Avukat İsmail Hakkı Atal tarafından yapılan
başvurunun başvuru hakkının kötüye
kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat İsmail Hakkı Atal'ın 2.000 TL disiplin para cezası ile
CEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki
başvurucular yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvuruculara
AYRI AYRI net 4.700 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer
taleplerin REDDİNE,
F. Başvurucu Hüseyin Mılık tarafından
yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu
Hüseyin Mılık dışındaki başvuruculara MÜŞTEREKEN
ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2016/55) GÖNDERİLMESİNE,
I. Kararın bir örneğinin Adana Barosuna GÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
15/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.