TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BURHAN AKBAY BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6777)
Karar Tarihi: 11/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Gökçe
  GÜLTEKİN
Başvurucu : Burhan AKBAY
Vekili : Av. Mustafa
  ERASLAN
I.
  BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru,
  makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 13/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının
18/4/2006 tarihli iddianamesiyle kasten adam öldürme ve kasten yaralama
suçlarından kamu davası açılmış, İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2/10/2007
tarihli kararı ile başvurucunun atılı suçları işlediği gerekçesiyle
cezalandırılmasına karar verilmiştir. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 1. Ceza
Dairesinin 27/1/2009 tarihli ilamıyla bozulmuştur. Bozma üzerine yapılan
yargılama sonucunda başvurucu, İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/9/2009
tarihli kararı ile atılı suçlardan cezalandırılmış; karar tekrar temyiz
edilmiştir. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 1/11/2011 tarihli ilamıyla İlk Derece
Mahkemesi kararı bozulmuştur. Bozma üzerine tekrar yapılan yargılamada,
İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/6/2012 tarihli kararıyla başvurucunun
atılı suçlardan cezalandırılmasına karar verilmiştir. Bu kararın temyizi
üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 5/11/2013 tarihli ilamıyla kasten öldürme
suçu yönünden kurulan hükmün onanmasına, kasten yaralama suçu yönünden kurulan
hükmün ise dava zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle bozulmasına ancak bu husus
yeniden yargılama gerektirmediğinden açılan kamu davasının düşürülmesine karar
verilmiştir.
8. Kararın kesinleştirme işlemi, Mahkemece 12/12/2013 tarihinde
yapılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
11. Dava açma ya da kanun yollarına başvuru için belli sürelerin
öngörülmesi, bu süreler dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça
hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye erişim hakkına aykırılık
oluşturmaz. ( Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013,
§ 27).
12. Bireysel başvuruların 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47.
maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği
tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren
otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Anılan düzenlemelerde başvuru yolu
öngörülen durumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak "başvuru yollarının tüketildiği tarih"ten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta başvuru yapılamayacağı
dikkate alınarak bu ibarenin "nihai kararın gerekçesinin öğrenilebildiği tarih" olarak anlaşılması gerekir.
Bu öğrenme, somut olayın özelliklerine göre farklı şekillerde gerçekleşebilir.
13. Bireysel başvuru süresi bakımından "nihai kararın
gerekçesinin tebliği", öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504,
28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak
gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Bu kapsamda
nihai kararın gerekçesinin "dosyadan suret alınması" gibi hâllerde
öğrenilmesi de mümkündür. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini"öğrendiklerini beyan ettikleri tarih" de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele
alınabilir ( İlyas Türedi, B. No:
2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).
14. Diğer yandan nihai kararın gerekçesi öğrenilmemiş olmakla
birlikte sonucunun öğrenildiği durumlar da söz konusu olabilir. Böyle bir
durumda sonucu öğrenilen nihai kararın gerekçesine derece mahkemesinden kesin
olarak erişilebilmesi mümkün ise bireysel başvuru süresinin sonucun öğrenildiği
tarihten itibaren başlatılması gerekir ( Aydın
Selçuk, B. No: 2014/3194, 20/11/2014, § 24; Özgür Çapkın, B. No: 2014/2546,
30/12/2014, § 24; Halil Aslan, B.
No: 2014/3038, 10/12/2014, § 38).
15. Nihai kararın gerekçesinin öğrenilemediği veya nihai kararın
sonucunun öğrenilip gerekçesinin kesin olarak öğrenilme imkânının elde
edilemediği hâllerde başvuru süresinin hangi tarihten başlayacağının
belirlenmesi gerekir. Aksi hâlde sınırsız bir başvuru süresi söz konusu
olabilecektir. Bu kapsamda yapılacak değerlendirmede sürenin başlangıç
tarihinin, başvurucuların özen yükümlükleri ile mahkemeye erişim haklarının
aşırı sınırlanmaması hususlarının birlikte dikkate alınması gerekir.
16. Başvurucuların bireysel başvuruda bulunmak amacıyla dava ve
başvurularını takip etmek için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü vardır.Bu yükümlülük kapsamında
ilk derece mahkemesine fiilen ulaşan nihai kararın gerekçesini öğrenme
konusunda gerekli özeni gösterme sorumluluğu başvuruculara aittir. Diğer bir
ifadeyle başvurucular veya vekillerinin ilk derece mahkemesine ulaşan kararın
bir örneğini almak için özenli davrandıklarını kanıtlamaları gerekir ( Fatma Gökot , B.
No: 2013/5697, 21/4/2016, § 50).
17. Yargıtay Ceza Daireleri tarafından verilen kararların
taraflara tebliğine ilişkin bir düzenleme mevzuatta bulunmamaktadır. Ceza
yargılamasında nihai kararın tebliğ edilmediği durumlarda kararın derece
mahkemesine ulaşmasından ve böylece gerekçesinin erişilebilir olmasından sonra
özen yükümlülüğü kapsamında makul bir süre içinde bireysel başvuru yapmak
isteyen ilgililerden karara erişmeleri ve karar gerekçesini öğrenmeleri
beklenir. Bu kapsamda erişilebilir olan nihai kararın en geç üç ay içinde
ilgilileri tarafından bilindiği ve gerekçesinin öğrenildiği kabul edilmelidir.
Aksi tespit edilmediği sürece bireysel başvuru için 6216 sayılı Kanun'da öngörülen
otuz günlük başvuru süresi bu tarihten itibaren başlayacaktır ( A.C. ve diğerleri [GK], B. No:
2013/1827,25/2/2016, § 30; Fatma Gökot , § 51).
18. Somut olayda İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/6/2012
tarihli kararı, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 5/11/2013 tarihli ilamıyla kasten
öldürme suçu yönünden onanmış, kasten yaralama suçu yönünden ise dava
zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle bozulmuş, bu hususun yeniden yargılama
gerektirmemesi sebebiyle açılan kamu davasının düşürülmesine karar verilmiş ve
karar aynı tarihte kesinleşmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP)
yapılan araştırmada Yargıtay ilamının en geç kesinleştirme şerhinin
gerçekleştirildiği, 12/12/2013 tarihinde Mahkemeye ulaştığı görülmüştür. Diğer
bir ifadeyle başvurucunun nihai kararın içeriğine erişme imkânını en geç
12/12/2013 tarihinde elde ettiği anlaşılmıştır.
19. Nihai kararın içeriğine erişme imkânının elde edildiği
12/12/2013 tarihinden itibaren özen yükümlüğü kapsamında kararın içeriğinin
öğrenildiği kabul edilen üç aylık sürenin sonundan başlayan otuz günlük
bireysel başvuru süresi içinde en geç 11/4/2014 tarihine kadar başvurucu
tarafından bireysel başvuruda bulunulması gerekirken başvuru süresi geçtikten
sonra 13/5/2014 tarihinde bireysel başvuru yapılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin süre
aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın süre aşımı nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
11/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.