TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
CAHİDE DEMİRKAYA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/5169)
Karar Tarihi: 16/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Raportör : Özgür DUMAN
Başvurucu : Cahide
  DEMİRKAYA
Vekili : Av. Şenol
  SALTIK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, imar affı kapsamında verilen tapu tahsis belgesinin
iptal edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 8/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve
bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını
bildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. İstanbul ili Kadıköy ilçesi Bostancı Mahallesi'nde bulunan
703 ada 19 parsel numaralı taşınmaz, tapuda Todori kızı Atina adına kayıtlı iken Kadıköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 5/3/1984
tarihli ve E.1975/884, K.1984/128 sayılı kararı gereğince Tapu Müdürlüğünce
1/10/1985 tarihinde Maliye Hazinesi adına tescil edilmiştir.
9. Başvurucuların miras bırakanı İbrahim Demirkaya, bu
taşınmazda bulunan gecekondusu için 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve
Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun
kapsamında 13/4/1983 tarihinde 2.000 TL (eski TL ile) ödemiş ve ödeme makbuzu
ile birlikte 18/4/1983 tarihinde imar affı başvurusunda bulunmuştur.
10. Millî Emlak Müdürlüğü tarafından 21/4/1986 tarihinde bu
taşınmaz için anılan Kanun’a göre “tapu tahsis belgesi” düzenlenerek
başvurucunun miras bırakanına verilmiştir. Anılan “tapu tahsis belgesi” Tapu
Müdürlüğü tarafından aynı tarihte, taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine
işlenmiştir.
11. İstanbul Defterdarlığının (Defterdarlık) 7/5/2002 tarihli
yazısı ile tapu tahsis belgesinin iptal edildiği başvurucu ve diğer mirasçılara
bildirilmiştir.
12. Başvurucu diğer mirasçılar ile birlikte bu idari işleme
karşı Defterdarlık aleyhine İstanbul 1. İdare Mahkemesinde 2/6/2004 tarihinde
iptal davası açmıştır. Mahkeme, gecekondunun bulunduğu taşınmazın ıslah imar
planında kalmadığı ve bu nedenle tapu tahsis belgesinin iptal edilmesinde
hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle 31/10/2005 tarihinde davanın reddine
karar vermiştir.
13. Başvurucu ve diğer davacılar kararı temyiz etmiş, Danıştay
Altıncı Dairesinin 4/4/2008 tarihli ilamıyla hükmün bozulmasına karar
verilmiştir. Bozma ilamında; yerinde korunamayacak durumda olan gecekondu
nedeniyle başka bir gecekondu ıslah veya önleme bölgesinden arsa tahsis
edilmesinin kanun gereği olduğu belirtilmiştir.
14. Defterdarlık tarafından karar düzeltme talebinde bulunulması
üzerine Daire, 24/12/2010 tarihinde bozma ilamını kaldırarak yeniden davanın
esasını incelemiş ve hükmün farklı gerekçeyle bozulmasına karar vermiştir.
Daire, imar affı başvurusunun yapıldığı tarih itibarıyla taşınmazın özel bir
kişiye ait olup olmadığına bağlı olarak kanundaki koşullarındeğerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
15. Bozma ilamına uyan Mahkeme 10/10/2011 tarihinde davanın
reddine karar vermiştir. Kararda; dava konusu gecekondu için imar affı başvurusunun
yapıldığı tarihte bu taşınmazın özel bir şahıs olan T. kızı A. adına kayıtlı
olduğu belirtilmiştir. Mahkeme bu nedenle 2981 sayılı Kanun'un 10. maddesinin
(a) bendindeki koşulların gerçekleşmediğini belirterek tapu tahsis belgesinin
iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır.
16. Başvurucu ve diğer davacılar kararı temyiz etmişlerdir.
Mahkeme 30/1/2012 tarihinde, süresi geçtikten sonra yapıldığı gerekçesiyle
temyiz isteminin reddine karar vermiştir. Mahkeme, kararın davacılar vekiline
21/12/2011 tarihinde tebliğ edildiğini, temyiz dilekçesinin ise otuz günlük
süre geçtikten sonra 23/1/2012 tarihinde mahkeme kayıtlarına girdiğini
açıklamıştır.
17. Bu kararın da temyizi üzerine Dairenin 4/10/2012 tarihli
ilamıyla, temyiz isteminin süre yönünden reddi kararı onanmış, başvurucu ve
diğer davacıların karar düzeltme istemleri de aynı Dairenin 8/1/2014 tarihli
ilamıyla reddedilmiştir.
18. Nihai karar başvurucu vekiline 12/3/2014 tarihinde tebliğ
edilmiş, başvuru formunda karardan 10/3/2014 tarihinde haberdar olunduğu
bildirilmiştir.
19. Başvurucu 8/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
20. Mahkemenin 16/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
21. Başvurucu, miras bırakanına verilen tapu tahsis belgesinin
2981 sayılı Kanun kapsamında öngörülen bedeli ödediği ve taşınmazın da Hazine
adına kayıtlı olduğu hâlde açılan bir davada özel kişiye ait olduğunun
belirlendiği gerekçesine dayalı olarak iptal edildiğinden yakınmaktadır.
Başvurucuya göre aynı taşınmazda bulunan diğer imar affı başvuruları idari ve
yargısal süreçler sonunda kabul edilmiş ve tapular verilmiştir. Başvurucu
ayrıca, ıslah imar planı yapıldıktan sonra kanuna göre tapu verilmesinin
zorunlu olduğunu belirtmektedir. Başvurucu bu nedenlerle mülkiyet hakkının
ihlal edildiğini ileri sürmüş; yeniden yargılama ve tazminata karar verilmesi
taleplerinde bulunmuştur.
22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un geçici 1. maddesinin (8)
numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin
başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve
kararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir ( Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,
§ 17).
23. Başvuru konusu olayda başvurucunun tapu tahsis belgesinin
iptal edilmesi işlemine karşı İstanbul 1. İdare Mahkemesinde açtığı dava, bozma
ilamı sonrası 10/10/2011 tarihinde reddedilmiştir (bkz. §§ 12-15). Başvurucunun
temyiz istemi ise Mahkemece 23/1/2012 tarihinde, istemin kanunda öngörülen otuz
günlük süre geçtikten sonra yapıldığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Temyiz
edilen bu karar Danıştayca onanmış, karar düzeltme
istemi de reddedilmiştir (bkz. §§ 16, 17).
24. Başvuru formu incelendiğinde; başvurucunun, temyiz isteminin
reddine ilişkin yargısal süreç yönünden derece mahkemelerince tebligat vb.
delillerin yanlış değerlendirildiği veya süreye ilişkin hukuk kurallarının
yanlış yorumlandığı gibi konularda herhangi bir şikâyetinin bulunmadığı
görülmektedir. Başvurucunun şikâyeti esas itibarıyla, tapu tahsis belgesinin
iptal edilmesi ve bu idari işleme karşı açtığı davanın reddedilmesine
ilişkindir. Başvurucunun tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin başlattığı
yargısal süreç ise süresinde temyiz edilmediği anlaşılan Mahkemenin 10/10/2011
tarihli davanın reddine dair kararıyla son bulmuştur. Diğer bir deyişle,
başvuru konusu olayda olağan kanun yolu, kararın temyiz edilmemesi ile
tamamlanmıştır. Nitekim temyiz isteminin reddiyle ilgili sonraki yargısal süreç
sonunda da bu kararın kanun ile öngörülen süresi içinde temyiz edilmediği
tespit edilmiştir. Dolayısıyla başvuruya konu tapu tahsis belgesinin iptali
işlemine karşı açılan söz konusu davanın Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından
yetkisinin başladığı 23/9/2012 tarihinden önce sonuçlandırıldığı
anlaşılmaktadır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin zaman
bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun zaman
bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/2/2017
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.