TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDULLAH SARIDAĞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13523)
Karar Tarihi:7/6/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri
  NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Abdullah
  SARIDAĞ
2. Abdulvahit HAZAR
3. Abdurrezak HAZAR
4. Ahmet
  HAZAR
5. Ahmet
  SAVCI
6. Ayşe
  HAZAR
7. Emine
  İLBOĞA
8. Emine
  KILIÇ
9. Emine SARIDAĞ
10. Fatma
  DÜZGÖREN
11. Fatma
  HAZAR
12. Halil
  SARIDAĞ
13. Hatice
  TALAYHAN
14. Hıdır
  SAVCI
15. Hıssa SARIDAĞ
16. İbrahim
  SAVCI
17. Mahsun HAZAR
18. Mehmet
  SARIDAĞ
19. Mehmet
  SARIDAĞ
20. Mehmet
  SAVCI
21. Meryem
  KORHAN
22. Meryem
  SARIDAĞ
23. Mesut
  SARIDAĞ
24. Musa SARIDAĞ
25. Mustafa
  HAZAR
26.
  Salahattin HAZAR
27. Selman
  SARIDAĞ
28. Şükran
  SARIDAĞ
29. Türkan
  SARIDAĞ
30. Yüksel
  SARIDAĞ
31. Zahra DÜZGÖREN
32. Zeynep
  HAZAR
33. Zeynep
  HAZAR
34. Zübeyde
  YILDIRIM
Vekili : Av. Hakan
  GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 19/8/2014 tarihi ve devamında yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan
ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/17248 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönünden
hukuki irtibat nedeniyle 2014/13523 sayılı dosya ile birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Bir kısım başvurucuların murisi İbrahim Sarıdağ'ın 1957 yılında Kızıltepe Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz
davasına, bir kısım başvurucuların murisi Küleyp Hazar 1980 yılında müdahil olmuştur. Anılan Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin
Kadastro Mahkemesine gönderilen söz konusu dava yerel Mahkeme aşamasında
derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Halil Sarıdağ Yönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa
Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda
başvuruculardan Halil Sarıdağ başvuru tarihinden
sonra 29/5/2015 tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde
başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu
yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen
nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Halil Sarıdağ yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Ahmet
Savcı, Ayşe Hazar, Zahra Düzgören ,
Meryem Korhan, İbrahim Savcı, Fatma Düzgören , Emine İlboğa , Zübeyde Yıldırım, Zeynep Hazar, Mehmet Savcı, Hıdır
Savcı ve Hatice Talayhan Yönünden
15. 30/3/2011 tarihli ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un
47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca
bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia
edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel
başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin
gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır ( Veli
Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
16. Somut olayda bireysel başvuru formunda anılan başvurucuların
murisi Halef Savcı'nın 1957 yılında şikâyet konusu davayı açtığından
bahsedilmekte ise de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden söz konusu
şahsın şikâyet konusu davaya müdahil sıfatıyla taraf olduğunun tespit edildiği
fakat hangi tarihte müdahil olduğuna dair herhangi bir bilgiye ya da belgeye
yer verilmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri
sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
17. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Ahmet Savcı,
Ayşe Hazar, Zahra Düzgören ,
Meryem Korhan, İbrahim Savcı, Fatma Düzgören , Emine İlboğa , Zübeyde Yıldırım, Zeynep Hazar (33 numaralı),
Mehmet Savcı, Hıdır Savcı ve Hatice Talayhan yönünden diğer kabul edilebilirlik
koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
18. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda İbrahim Sarıdağ'ın mirasçısı başvurucular yönünden yaklaşık 60 yıllık; Küleyp Hazar'ın mirasçısı başvurucular yönünden ise yaklaşık 37 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını
kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet
haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler
ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca
değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı ve
başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı ile söz konusu davaya taraf
olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının mirasçısı olma durumları da
dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin
başvurucular Mahsun Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar, Abdulvahit Hazar, Zeynep Hazar (32 numaralı), Salahattin Hazar, Mustafa Hazar ve Fatma
Hazar'a müştereken; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Yüksel Sarıdağ , Türkan Sarıdağ , Emine
Kılıç, Hıssa Sarıdağ , Mesut Sarıdağ , Musa Sarıdağ ,
Mehmet Sarıdağ , Abdullah Sarıdağ ,
Emine Sarıdağ , Meryem Sarıdağ ,
Selman Sarıdağ , Mehmet Sarıdağ ve Şükran Sarıdağ'a müştereken ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
29. 1.800 TL vekâlet ücretinin ise lehine manevi tazminata
hükmedilen tüm başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvuruculardan Halil Sarıdağ yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Ahmet Savcı, Ayşe Hazar, Zahra Düzgören , Meryem Korhan, İbrahim Savcı, Fatma Düzgören , Emine İlboğa , Zübeyde
Yıldırım, Zeynep Hazar (33 numaralı), Mehmet Savcı, Hıdır Savcı ve Hatice
Talayhan yönünden açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Mahsun Hazar, Ahmet Hazar, Abdurrezak Hazar, Abdulvahit Hazar, Zeynep Hazar (32 numaralı), Salahattin
Hazar, Mustafa Hazar ve Fatma Hazar'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL harç
bedelinin başvurucular Yüksel Sarıdağ , Türkan Sarıdağ , Emine Kılıç, Hıssa Sarıdağ , Mesut Sarıdağ , Musa Sarıdağ , Mehmet Sarıdağ , Abdullah Sarıdağ , Emine Sarıdağ ,
Meryem Sarıdağ , Selman Sarıdağ ,
Mehmet Sarıdağ ve Şükran Sarıdağ'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
2. 1.800 TL vekâlet ücretinin ise lehine manevi tazminata
hükmedilen tüm BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/42)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
Küleyp HAZAR Mirasçısı Başvurucular 1- Mahsun HAZAR 2- Ahmet
  HAZAR 3- Abdurrezak HAZAR 4- Abdulvahit HAZAR 5- Zeynep
  HAZAR (32 numaralı) 6- Salahattin
  HAZAR 7- Mustafa
  HAZAR 8- Fatma
  HAZAR AYRI AYRI
  NET 3.300 TL
İbrahim
  SARIDAĞ Mirasçısı Başvurucular 9- Yüksel
  SARIDAĞ 10- Türkan
  SARIDAĞ 11- Emine
  KILIÇ 12- Hıssa SARIDAĞ 13- Mesut
  SARIDAĞ 14- Musa
  SARIDAĞ 15- Şükran
  SARIDAĞ 16- Meryem
  SARIDAĞ 17- Mehmet Sarıdağ (19 numaralı) AYRI AYRI
  NET 675 TL
18- Mehmet
  SARIDAĞ (18 numaralı) 19- Abdullah
  SARIDAĞ 20- Emine
  SARIDAĞ 21- Selman
  SARIDAĞ AYRI AYRI
  NET 425 TL