TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
NURDAN SESİZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/317)
Karar Tarihi: 16/4/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Alparslan ALTAN
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör : Murat AZAKLI
Başvurucu : Nurdan SESİZ
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvurucu, murisi tarafından Orman
Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davada verilen ve 1951 yılında kesinleşen
müdahalenin men’i kararının Orman Genel Müdürlüğü
tarafından yerine getirilmeyerek, Orman Genel Müdürlüğü ve Maliye Hazinesi
tarafından aynı taşınmaza ilişkin açılan tapu iptali ve tescil davalarında tapu
kayıtlarının kısmen iptaline karar verilmesinin mülkiyet hakkı ile adil
yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru, 19/10/2012 tarihinde
Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve
eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir
eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 12/4/2013 tarihinde, başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı
alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucunun murisi tarafından Orman Genel Müdürlüğü
aleyhine Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan müdahalenin men’i davası sonucunda 7/9/1951 tarih ve E.1949/579, K.1951/599 sayılı ilamla, davacının tapu ile mutasarrıf
olduğu yere davalı Orman İdaresinin vaki müdahalesinin men’ine karar verilmiş ve hüküm kesinleşmiştir.
6. 1988 yılında yapılan orman kadastro çalışması sonunda
orman tahdit sınırları belirlenmiş ve taşınmaz üç ayrı
parsele ayrılmıştır. Orman kadastro çalışması sonucu belirlenen sınırlar 20/10/1989 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
7. a) Maliye Hazinesine izafeten Savaştepe Mal Müdürlüğü
tarafından başvurucu aleyhine Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde 8/4/1991 tarihinde açılan davada, Savaştepe ilçesi
Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 41 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ve
Maliye Hazinesi adına tescili talep edilmiş, Orman İdaresi davaya müdahil
olmuştur. Mahkemece, 11/4/2000 tarih ve E.1991/83,
K.2000/43 sayılı ilamla davacı ve müdahil tarafından açılan davanın reddine
karar verilmiştir.
b) Hükmün davacı ve müdahil tarafından temyizi üzerine,
Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 10/5/2001 tarih ve
E.2001/3462, K.2001/3775 sayılı ilamıyla dava konusu 88 ada 41 parsel sayılı
taşınmazın Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/9/1951 tarih ve E.1949/579,
K.1951/599 sayılı ilamıyla orman sınırları dışında bırakıldığı, kesin hüküm
niteliğindeki bu kararın davanın taraflarını bağlayacağı, Maliye Hazinesi ve
Orman İdaresi tarafından açılan davanın reddinin bu nedenle doğru olduğu
gerekçesiyle onama kararı verilmiştir.
c) Karar düzeltme istemi üzerine, Yargıtay 20. Hukuk
Dairesinin 1/7/2002 tarih ve E.2002/4832, K.2002/6419
sayılı ilamıyla 7/9/1951 tarihli hükmün dava konusu yere ait olmadığı
gerekçesiyle onama kararı kaldırılarak hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma
kararına uyularak yapılan yargılama sonunda, 30/4/2004 tarih ve E.2002/147, K.2004/59 sayılı ilamla Maliye Hazinesi tarafından açılan
davanın kısmen kabulüne, 88 ada 41 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının
kısmen iptali ile Hazine adına, kalan kısmının davalılar adına tapuya tesciline
karar verilmiştir.
d) Hükmün davalılar ile Orman İdaresi tarafından temyizi
üzerine Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 10/5/2005 tarih
ve E.2005/1444, K.2005/6051 sayılı kararıyla hüküm onanmış, karar düzeltme
istemi Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 14/4/2006 tarih ve E.2006/2386,
K.2006/5008 sayılı ilamıyla reddedilmiştir.
8. a) Orman Genel Müdürlüğü tarafından başvurucu aleyhine
Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde 6/9/1999 tarihinde
Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 45 parsel sayılı taşınmazın tapu
kaydının iptali ile orman olarak tescili istemiyle dava açılmış, Maliye
Hazinesi davaya müdahil olmuştur. Mahkemece, 13/12/2006 tarih ve E.2001/125, K.2006/110 sayılı ilamla tapu kaydının kısmen iptaline,
orman vasfı ile Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
b) Temyiz üzerine, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 21/4/2008 tarih ve E.2008/2398, K.2008/6141 sayılı ilamıyla
hüküm onanmıştır.
c) Karar düzeltme istemi, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 18/9/2008 tarih ve E.2008/10366, K.2008/11409 sayılı
ilamıyla reddedilmiştir.
9. a) Orman Genel Müdürlüğü tarafından başvurucu aleyhine 11/10/1990 tarihinde Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde
açılan davada, Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 44 parsel sayılı
taşınmazın tapu kaydının iptali ile orman olarak tescili talep edilmiştir.
Mahkemece, 8/7/1997 tarih ve E.1990/120, K.1997/52
sayılı ilamla, Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/9/1951 tarih ve E.1949/579,
K.1951/599 sayılı ilamı gerekçe gösterilerek, kesin hüküm nedeniyle davanın
reddine karar verilmiştir.
b) Hükmün temyizi üzerine, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin
23/9/1998 tarih ve E.1998/7880, K.1998/7973 sayılı kararıyla taşınmazın
bulunduğu yerde yapılan orman tahdit haritasının
kesinleştiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
c) Karar düzeltme istemi, Yargıtay 20. Hukuk Dairesince 4/2/1999 tarihinde reddedilmiştir.
d) Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama
sonunda, 3/7/2001 tarih ve E.1999/37, K.2001/106
sayılı ilamla, Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2000/19, K.2000/40 sayılı
kararının kesin hüküm oluşturduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,
hükmün temyizi üzerine Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 26/3/2002 tarih ve E.2002/380,
K.2002/2635 sayılı kararıyla hüküm onanmıştır. Karar düzeltme istemi Yargıtay
20. Hukuk Dairesince 11/11/2002 tarih ve E.2002/8097,
K.2002/8883 sayılı kararla reddedilmiştir.
10. a) Maliye Hazinesi tarafından başvurucu aleyhine 28/11/1995 tarihinde Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde
açılan davada, Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 44 parsel sayılı
taşınmazın tapu kaydının iptali ile hazine adına tescili talep edilmiş, Orman
İdaresi davaya müdahil olmuştur. Mahkemece, 25/5/1999 tarih ve E.1995/220, K.1999/93 sayılı kararla davacı Maliye Hazinesince açılan
davanın reddine, müdahil Orman İdaresi tarafından açılan davanın kısmen
kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 27/12/1999 tarih ve E.1999/5077, K.1999/5286 sayılı
kararıyla bozulmuştur.
b) Mahkemece bozma
kararından sonra yapılan yargılama sonunda, 28/3/2000 tarih ve E.2000/19, K.2000/40 sayılı direnme kararıyla 1989 yılında yapılan
orman tahdidine davalılar tarafından itiraz edilmeyerek kesinleştiği gerekçesiyle
Maliye Hazinesinin açtığı davanın reddine, Orman İdaresi tarafından açılan
davanın kısmen kabulüne 88 ada 44 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının kısmen
iptali ile orman vasfı adı altında Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline,
kalan kısmın davalı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
c) Hüküm Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25/10/2000 tarih ve E.2000/16-1291, K.2000/1560 sayılı ilamıyla onanmış, karar düzeltme
istemi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca 21/2/2001 tarih ve E.2001/16-146,
K.2001/162 sayılı kararla reddedilmiştir.
11. Başvurucu, 27/7/2012 tarihinde
Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğüne müracaat ederek Balıkesir
1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 7/9/1951 tarih ve E.1949/579, K.1951/599
sayılı karar doğrultusunda gerekli düzeltici işlemin, kararın verildiği tarihe
göre yerine getirilmesini talep etmiş, Orman Genel Müdürlüğü tarafından
8/8/2012 tarihli yazı ile talebin kesinleşmiş yargı hükümlerine konu olması
nedeniyle idare tarafından yapılacak işlem bulunmadığı bildirilmiştir.
12. a) Başvurucu, 3/12/2007 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunarak, 14/4/2006
tarihinde kesinleşen Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 41 parsel
sayılı taşınmazın, başvurucu adına olan tapu kaydının kısmen iptali ile Hazine
adına, kalan kısmının davalılar adına tapuya tesciline dair kararın mülkiyet
hakkı ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüş, Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi İkinci Dairesince 5/2/2008 tarihinde başvuru kayda
alınmıştır.
b) Başvurucu, 10/4/2009 tarihinde
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunarak, 18/9/2008 tarihinde
kesinleşen Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 45 parsel sayılı
taşınmazın tapu kaydının kısmen iptaline, orman vasfı ile Hazine adına tapuya tesciline
dair kararın mülkiyet hakkı ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri
sürmüş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesince 1/8/2009 tarihinde
başvuru kayda alınmıştır.
c) Başvurucu yine, Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada
44 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının kısmen iptali ile orman vasfı adı
altında Hazine adına tapuya tesciline dair kararın mülkiyet hakkı ile adil
yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürerek Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
13. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.
maddesinin (8) numaralı fıkrası, 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca
18/6/1927 tarih ve 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun
26/9/2004 tarih ve 5236 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önceki hâliyle
427. maddesinin birinci fıkrası, 432. maddesinin birinci fıkrası, 440.
maddesinin birinci fıkrası ve 442. maddesinin birinci fıkrası.
IV. İNCELEME VE
GEREKÇE
14. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde
yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 19/10/2012 tarih ve 2012/317 numaralı
bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
15. Başvurucu, murisi tarafından Balıkesir 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinde Orman İdaresi aleyhine açılan dava sonunda 7/9/1951 tarihli kararla taşınmazın murisi adına tescilli olduğu gerekçesiyle davalı
Orman İdaresinin müdahalesinin men’ine hükmedildiğini
belirterek, 7/9/1951 tarihli kesin hükme ve taşınmazın murisi adına tapu
siciline tesciline rağmen 88 ada 41, 44 ve 45 parsel sayılı taşınmazlara
ilişkin olarak Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar sonucunda
taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile Maliye Hazinesi ve Orman İdaresi
adına tapuya tescillerine karar verilmesinin ve 1951 yılında kesinleşen karar
doğrultusunda ve karar tarihine göre işlem yapılması için Orman Genel
Müdürlüğüne yaptığı başvurunun reddedilmesinin Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet hakkı ile 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkını
ihlal ettiğini ileri sürmüş ve tazminat talep etmiştir.
B. Değerlendirme
16. 30/3/2011 tarih ve 6216
sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici
1. maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel
başvuruları inceler.”
17. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin
yetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve
kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Bu açık
düzenleme karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihai işlem ve kararları
da içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir.
18. Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin
zaman bakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin
yetkisinin geriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir
gereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012 ).
19. Olağan kanun yollarına başvurulması
sonucu kesinleşen mahkeme kararlarından sonra, kararların yerine getirilmesi
konusunda yetkisi bulunmayan kurum veya organlara başvuruda bulunulması etkili
bir başvuru yolu olmadığı gibi, bu başvurunun reddine karar verilmesi de
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için yeni bir hak ve yetki
vermeyecektir. Tüketilen yolun Anayasa Mahkemesi önündeki başvuruya konu olan
duruma çözüm getirme, başka bir ifadeyle Anayasa’yı ihlal ettiği iddia edilen
hususun düzeltilmesini ve ihlalin ortadan kaldırılmasını sağlayabilme
özelliğine sahip olması gerekir. Mahkeme, başvuru konusu olaya etkin bir çözüm
sunacak yetkisi olmayan kurum ve organlara başvurularak davanın
canlandırılmasına ve başvurunun zaman bakımından yetki kapsamına alınmasına
izin vermemektedir (B. No: 2012/829, § 32, 5/3/2013 ).
20. Başvuru konusu olayda başvurucu, Balıkesir 1. Asliye
Hukuk Mahkemesinde açılan dava sonucunda 7/9/1951 tarih ve E.1949/579, K.1951/599 sayılı ilamla taşınmazın murisleri adına tapuya
kayıtlı olduğu gerekçesiyle davalı Orman İdaresinin müdahalesinin men’ine karar verildiğini, bu kararın Orman Genel Müdürlüğü
tarafından yerine getirilmediğini, aynı taşınmaza yönelik olarak kadastro
tespitinden sonra Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar sonucunda
taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile Maliye Hazinesi ve Orman İdaresi
adına tapuya tescillerine karar verildiğini belirterek anayasal haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
21. Başvurucunun karar tarihine göre uygulanmasını istediği
Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/9/1951 tarih
ve E.1949/579, K.1951/599 sayılı men’i müdahale
kararı 1951 yılında kesinleşmiştir. Bu davadan sonra taşınmazın mülkiyetine
yönelik açılan tapu iptali ve tescil davaları sonucunda taşınmazın bir kısmının
başvurucu adına, bir kısmının ise Orman Genel Müdürlüğü adına tapuya tesciline
karar verilmiştir. Tapu iptali ve tescil davaları neticesinde verilen kararlar
ile mülkiyet durumu yeniden belirlenmiş ve anılan kararlar kesinleşmiştir. Dolayısıyla yeniden oluşan ve kesinleşen tapu kayıtları ile
taşınmaza ilişkin krokiler bulunmasına rağmen, başvurucunun 1951 yılında
kesinleşen men’i müdahale kararının, karar tarihine
göre uygulanmasını Orman Genel Müdürlüğünden talep etmesi ve bu talebin
reddedilmesi, başvurucuya bireysel başvuruda bulunmak için yeni bir hak
vermeyeceği gibi, 1951 yılında kesinleşen kararın uygulanmadığı iddiasıyla
başvuruda bulunma hakkı da sağlamaz.
22. Başvurucu aleyhine açılan Savaştepe ilçesi Cumhuriyet
Mahallesinde bulunan 88 ada 41 parsel sayılı taşınmaza ilişkin dava sonucu
verilen tapu iptali ve tescil kararı 14/4/2006 tarihinde, 88 ada 44 parsel sayılı taşınmaza yönelik tapu iptali ve tescil
kararı 21/2/2001 tarihinde, 88 ada 45 parsel sayılı taşınmaza ilişkin tapu
iptali ve tescil kararı ise 18/9/2008 tarihinde kesinleşmiştir. Başvurucunun
anayasal haklarını ihlal ettiğini ileri sürdüğü bu hükümler ile başvurucunun
murisi tarafından Orman İdaresi aleyhine Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
açılan dava sonucunda verilen ve 1951 yılında kesinleşen müdahalenin men’i kararı, 23/9/2012 tarihinden
önce kesinleştiği için zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisi içinde
kalmamaktadır.
23. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu kararların, bireysel
başvuruların incelenmeye başlandığı tarih olarak belirlenen 23/9/2012 gününden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
şartları yönünden incelenmeksizin “ zaman
bakımından yetkisizlik ” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “zaman
bakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA , yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde
bırakılmasına, 16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.