TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RIZA TEKİN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3084)
Karar Tarihi: 20/7/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri
  NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Gökçe
  GÜLTEKİN
Başvurucu : Rıza TEKİN
Vekili : Av. Sinan
  VARLIK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararı
verilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia
yönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından
yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın tamamını veya
bir kısmını tağyir ve tebdil veya ilgaya cebren teşebbüs etmek suçundan
3/1/1982 tarihinde gözaltına alınmış,13/5/1982 tarihinde ise tutuklanmıştır.
İstanbul 1. Ordu Komutanlığı Askerî Savcılığının 24/8/1981 tarihli iddianamesi
ile cezalandırılmaları istemiyle başvurucu ve diğer 1242 sanık hakkında dava
açılmıştır. Başvurucu 5/10/1987 tarihinde tahliye edilmiştir.
9. İstanbul 2 No.lu Sıkıyönetim Askerî Mahkemesinin E.1981/654,
K.1991/12 sayılı kararıyla üzerine atılı suçtan başvurucunun mahkûmiyetine
karar verilmiştir. Başvurucunun temyizi üzerine hüküm, Yargıtay 9. Ceza
Dairesinin 18/6/2003 tarihli kararıyla bozulmuştur.
10. Yargılamaya (kapatılan) Üsküdar 1. Ağır Ceza Mahkemesinde
devam edilmiş; Mahkemenin 15/12/2009 tarihli kararıyla başvurucu hakkında terör
örgütü üyesi olma suçundan açılan davanın zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine,
diğer suçlardan ise başvurucunun beraatine karar
verilmiştir.
11. Karar bir kısım sanık tarafından temyiz edilmiş; Yargıtay 9.
Ceza Dairesinin 8/1/2013 tarihli kararıyla bazı sanıklar yönünden onama, bazı
sanıklar yönünden temyiz isteminin reddine, bazı sanıklar yönünden ise davanın
zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verilmiştir.
12. Başvurucu hakkındaki kararın kesinleşme türü temyizde onama,
kesinleşme tarihi ise 8/1/2013 olarak belirtilmiş ise de başvurucu veya
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hükmün başvurucu yönünden temyiz edildiğine ilişkin
herhangi bir belgeye rastlanmamıştır. Öte yandan Yargıtay 9. Ceza Dairesinin
8/1/2013 tarihli kararında başvurucunun adı bulunmamaktadır.
13. Başvurucu, Mahkemenin 15/12/2009 tarihli ve Yargıtay 9. Ceza
Dairesinin 8/1/2013 tarihli kararlarını kesinleştirme işleminin yapıldığı
18/2/2014 tarihinde öğrendiğini beyan etmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
15. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
17. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken sürenin
başlangıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar
tarafından bildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı
gibi birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak
suç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( B.E. , B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 34)
18. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı
değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların
ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın
süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate
alınır ( B.E. , § 29).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 27 yıl 11 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir …”
22. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
23. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiği sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında -yargılamadaki taraf sayısı da dikkate alınarak- başvurucuya net
6.240 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 6.240 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin (kapatılan) Üsküdar 1. Ağır Ceza
Mahkemesinin (E.2004/393, K.2009/390) sayılı dava dosyasının devredildiği
İstanbul Anadolu 5. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2004/393) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.