TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BAŞARAN OLGUN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/95782)
Karar Tarihi: 24/12/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör : Mutlu ALAF
Başvurucu : Başaran OLGUN
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ceza infaz kurumuna verildiği iddia edilen dilekçelerin kurum tarafından ilgili mercilere iletilmediği gerekçesiyle yapılan şikâyetin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu, başvuru tarihinde Elmalı T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Kurum) hükümlü olarak bulunmaktadır. Başvurucu 3/10/2022 tarihinde Elmalı İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) başvuru yapmıştır. Bu başvurusunda 27/6/2022 tarihinde Elmalı İnfaz Hâkimliğinin 22/6/2022 tarihli ve E.2022/2084, K.2022/2238 sayılı kararına karşı itiraz dilekçesi yazdığını, 1/8/2022 tarihinde Elmalı Ağır Ceza Mahkemesine itirazıyla ilgili dilekçe yazdığını, 8/8/2022 tarihinde Elmalı Ağır Ceza Mahkemesine itirazının akıbeti ile ilgili bilgi talepli dilekçe yazdığını, Kurum tarafından bu dilekçelerinin iletilmediğini, iki farklı dilekçesinin daha kaybolduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca bu hususları 8/9/2022, 12/9/2022, 15/9/2022 tarihlerinde bildirmesine rağmen bir işlem yapılmadığını belirtmiştir.
3. İnfaz Hâkimliği 4/10/2022 tarihinde yazdığı müzekkere ile Kurumdan başvurucunun şikâyet konusu ettiği dilekçelerle ilgili işlem yapılıp yapılmadığını sormuştur. Kurum 4/10/2022 tarihinde vermiş olduğu yazı cevabında başvurucunun dilekçesinde bahsettiği dilekçelerin ilgili birime ulaşmadığını, bu sebeple herhangi bir işlem yapılamadığını bildirmiştir. Elmalı İnfaz Hâkimliği 11/10/2022 tarihli kararı ile şikâyetin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde aşağıdaki hususlara işaret etmiştir:
"... hükümlünün talep dilekçesi ile kuruma vermiş olduğu dilekçelerinin ilgili birime gönderilmediğini beyan ederek kurum faaliyetini şikayet ettiğinin anlaşıldığı, hükümlünün dilekçesinde belirtmiş olduğu dilekçeler hakkında işlem yapılıp yapılmadığı hususunun kurumdan sorulduğu, kurum cevabi yazısı ile; hükümlünün dilekçesinde belirttiği dilekçelerin ilgili birime ulaşmadığından herhangi bir işlem yapılmadığının tespit edildiğini bildirdiği, hükümlü tarafından bahse konu dilekçelerin kuruma verildiğine dair herhangi bir belge ve evrak kayıt numarası bildirilmediği, dilekçelerin kuruma ulaşmadığına dair kurum cevabi yazısı da nazara alındığında Hakimliğimizce bu aşamada denetime elverişli başka bir araştırma yapabilme olanağının bulunmadığı anlaşılmakla hükümlünün şikayetinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
..."
4. Başvurucu, İnfaz Hâkimliği kararına itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde Kurumda yazmış olduğu dilekçeler için evrak kayıt numarası ya da evrakın alındığına dair belge verilmediğini ileri sürmüştür. Ayrıca o gün koğuştan kaç dilekçe verildiğinin tespit edilmediğini, dilekçeleri sabah sayımında infaz koruma memuruna teslim ettiğini beyan etmiştir. Elmalı Ağır Ceza Mahkemesi 20/10/2022 tarihli kararı ile itirazı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, Elmalı İnfaz Hâkimliği kararının usul ve kanuna uygun olduğu belirtilmiştir.
5. Başvurucu, nihai kararı 25/10/2022 tarihinde öğrenmiş olup 27/10/2022 tarihinde süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
6. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
7. Başvurucu; kaybolan dilekçelerinin araştırılması için İnfaz Hâkimliğinin bir karar almadığını, Kurumun tek taraflı beyanı ile karar verdiğini, çelişmeli yargılama hakkı kapsamında beyanlarının dikkate alınıp araştırılması gerektiğini, ceza infaz kurumunda olduğu için savunma ve kendini ifade etme olanağının verilmediğini, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca dilekçelerine cevap verilmemesi nedeniyle dilekçe hakkının, bilgi edinme hakkının, etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini beyan etmiştir.
8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 29/1/2025 tarihli yazısı sunulmuştur. Bu yazının ekinde şikâyete konu edilen bir kısım dilekçelerin sunulduğu görülmüştür. Bu yazıda 27/6/2022 tarihli dilekçenin İnfaz Hâkimliğine şikâyet dilekçesinde bahsedilen karara ilişkin olmadığı, 1/8/2022 tarihli bir dilekçenin de bulunmadığı, Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığına ve Elmalı İnfaz Hâkimliğine hitaben yazılmış 8/8/2022 tarihli iki dilekçenin olduğu ve Kurum tarafından bu dilekçelerin ilgili yerlere gönderildiği, başvurucunun 8/9/2022 tarihli dilekçesinde ilgili karara dair itiraz talebinin bulunduğunu beyan ettiği, başvurucuya dilekçelerindeki iddialarına istinaden görevli personel tarafından gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, 12/9/2022 ve 15/9/2022 tarihli dilekçelerinin Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığı Ceza İnfaz Kurumu Muhabere Bürosuna gönderildiği ancak söz konusu dilekçelerin bahse konu karara ilişkin olmadığı, başvurucunun 29/9/2022 tarihinde Kuruma hitaben yazdığı herhangi bir dilekçesinin bulunmadığı bilgileri verilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
9. Başvurunun ihlal iddialarının mahiyeti gereği adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
10. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilen kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır ( Ahmet Sağlam [2. B.], B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 41).
11. Anılan kurallar uyarınca ilke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda açık bir keyfîlik içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede, kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular açıkça keyfîlik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesince incelenemez ( Necati Gündüz ve Recep Gündüz [1. B.], B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).
12. Somut olayda başvurucu 27/6/2022, 1/8/2022, 8/8/2022, 8/9/2022, 12/9/2022, 15/9/2022 tarihli dilekçelerini Kuruma verdiğini ancak Kurumun bu dilekçelerle ilgili işlem yapmadığını, ilgili kurumlara iletmediğini ve Kurumun iki dilekçesini de kaybettiğini iddia ederek İnfaz Hâkimliğine şikâyette bulunmuştur. Başvurucunun şikâyeti İnfaz Hâkimliği tarafından reddedilmiştir.
13. Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 29/1/2025 tarihli yazısı ekinde sunulan evraklar incelendiğinde 27/6/2022 tarihli dilekçenin İnfaz Hâkimliğinin 22/6/2022 tarihli ve E.2022/2105, K.2022/2252 sayılı kararına itiraz dilekçesi olduğu, başvurucunun bireysel başvuru formunda bildirdiği İnfaz Hâkimliğinin E.2022/2084, K.2022/2238 sayılı dosyasına ilişkin olmadığı görülmüştür. Bu dilekçenin Kurum tarafından 28/6/2022 tarihli üst yazı ile İnfaz Hâkimliğine gönderildiği anlaşılmıştır. 8/8/2022 tarihli dilekçeyle ilgili olarak ise bu tarihe ait iki ayrı dilekçenin olduğu tespit edilmiştir. Bu dilekçelerden birinin Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazıldığı ve puanlamaya ilişkin itirazlara yönelik olduğu, aynı gün Kurum tarafından alındığı ve Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği görülmüştür. Diğer dilekçenin ise İnfaz Hâkimliğine hitaben yazıldığı ve İdare Gözlem Kurulu kararına yönelik itiraza ilişkin olduğu, Kurum tarafından alındığı ve aynı gün İnfaz Hâkimliğine gönderildiği anlaşılmıştır. 12/9/2022 tarihli dilekçenin kan tahlilinin değerlendirilmesi talebine ilişkin olduğu, Kurum tarafından alındığı ve Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği anlaşılmıştır. 15/9/2022 tarihli dilekçenin diş çekim talebine ilişkin olduğu, Kurum tarafından alındığı ve Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği görülmüştür.
14. Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından 1/8/2022 ve 29/9/2022 tarihli dilekçelerin olmadığı bildirilmiştir. 8/9/2022 tarihli dilekçenin ise yazı ekinde sunulmadığı ancak personel tarafından dilekçe hakkında bilgi verildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
15. Başvurucu; dilekçelerinin kaybolduğunu ve dilekçelere dair işlem yapılmadığını, İnfaz Hâkimliği tarafından dilekçelerinin akıbetinin araştırılması için karar alınmadığını ileri sürmüşse de Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ekinde sunulan evraklardan bir kısım dilekçeyle ilgili işlem yapıldığı görülmüştür. Başvurucu; hem şikâyet dilekçesinde hem de İnfaz Hâkimliği kararına itiraz dilekçesinde, bulunamayan dilekçelerinin neye ilişkin olduğuna dair somut veriler ortaya koymadığı gibi İnfaz Hâkimliği tarafından hangi delillerinin araştırılmadığını da somutlaştırmamıştır. İnfaz Hâkimliği, şikâyet dilekçesi çerçevesinde araştırma ve değerlendirmelerini yapmıştır. Bu itibarla yargılama bir bütün olarak değerlendirildiğinde kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir hususun bulunmadığı, yargılamanın hakkaniyetinin zedelenmediği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlal edilmediği açıktır.
16. Açıklanan gerekçelerle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine dair iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 24/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.