TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET PEKDEMİR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/21348)
Karar Tarihi: 16/1/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Recep KÖMÜRCÜ
Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör : M. Emin ŞAHİNER
Başvurucu : Mehmet PEKDEMİR
Vekili : Av. Adem BAŞER
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargı kararının icra edilmemesi nedeniyle mahkemeye
erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/4/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
8. Başvurucu, Ankara'nın Yenimahalle ilçesi Yakacık
Mahallesi'nde bulunan 44336 ada 1 parsel sayılı taşınmazın malikidir.
9. Başvurucu, maliki olduğu taşınmaza Ankara Büyükşehir
Belediyesi (Belediye) tarafından moloz ve çöp dökülmek suretiyle kamulaştırma
işlemi uygulanmadan el atıldığını belirterek Belediye aleyhine 2/11/2012
tarihinde kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı tazminat davası açmıştır.
10. Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 21/11/2013
tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilerek 100.931 TL tazminata
hükmedilmiştir.
11. Temyiz üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin (Daire)
12/6/2014 tarihli kararı ile hüküm düzeltilerek onanmış, başvurucunun karar
düzeltme talebi aynı Dairenin 16/2/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
12. Başvurucu 27/8/2014 tarihinde Ankara 5. İcra Müdürlüğünün
E.2014/16426 sayılı dosyasında icra takibi başlatmış, ancak aradan geçen iki
yılı aşkın süre zarfında takibe konu alacak tahsil edilememiştir.
13. Başvurucu 26/4/2017 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
14. Bireysel başvurular sonrasında, 31/7/2018 tarihli ve 30495
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20.
maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine
Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a
geçici madde eklenmiştir.
15. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre
yargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi
ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan
bireysel başvuruların, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul
edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaat
üzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (Komisyon)
tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
IV. İLGİLİ HUKUK
16. İlgili hukuk için bkz. Ferat
Yüksel , B. No: 2014/13828, 12/9/2018, §§ 11-14.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 16/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu; Ankara ili sınırları içinde bulunan taşınmazına
Belediye tarafından moloz ve çöp dökülmek suretiyle fiilî olarak el atıldığını,
el atmadan dolayı açtığı tazminat davasının lehine sonuçlandığını, kesinleşmiş
mahkeme kararının uygulanmadığını ve yargılama sonunda da mahkeme kararına
rağmen alacağını tahsil edemediğini, kesinleşmiş mahkeme kararıyla bir sonuca
varamadığını, karar doğrultusunda alacağının tahsili için Ankara 5. İcra
Müdürlüğü vasıtasıyla icra takibi başlattığını, ancak aradan geçen iki yıllık
süre zarfında alacağını elde edemediğini belirterek Anayasa'nın 35. ve 36.
maddelerinde düzenlenen adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu mülkiyet hakkının da ihlal
edildiğini ileri sürmüş ise de kesinleşmiş olan alacaklara ilişkin icra
takibinin kamu mallarının haczedilemezliği düzenlemesi gerekçe gösterilerek
sonuçsuz bırakıldığına ilişkin iddianın esas itibarıyla ilgili olduğu adil
yargılanma hakkı bağlamında mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesi uygun
görülmüştür.
20. Ferat Yüksel kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya
da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği
iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara
ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin
yolu, ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama
kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek etkililiğini
tartışmıştır ( Ferat Yüksel ,§§
26-36).
21. Ferat Yüksel kararında özetle; anılan başvuru yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması
ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş
şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden
mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün
olmadığında başka türlü telafi olanakları sunması nedenleriyle potansiyel
olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu hususunda
değerlendirmelerde bulunulmuştur ( Ferat
Yüksel , §§ 33-36). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi ilk
bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma ve
yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru
yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil
niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş
olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir ( Ferat Yüksel, §§ 35-36).
22. Somut başvuru yönünden de söz konusu karardan ayrılmayı
gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
23. Açıklanan gerekçeyle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
16/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.