TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RABİA ALKAYA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası:2014/12680)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : İsmail Emrah
  PERDECİOĞLU
Başvurucular : 1. Rabia
  ALKAYA
2. Mehmet
  AKGÜL
3. Seher
  KANDEMİR
4. Bilal
  GÜNDOĞDU
Vekili : Av. Feyzi
  YAVUZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,
ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra
edilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal
edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/7/2014 tarihinde
yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
7.Konularının aynı olması nedeniyle 2014/12778, 2014/13036 ve
2014/13108 numaralı bireysel başvuru dosyalarının 2014/12680 numaralı bireysel
başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve incelemenin 2014/12680 numaralı dosya
üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular ekli tablonun (C) sütununda gösterilen İlk
Derece Mahkemelerinde, ekli tablonun (D) sütununda gösterilen tarihlerde Kartal
Belediye Başkanlığı aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat
davaları açmışlardır.
10. Yapılan yargılamalar sonucu başvurucular lehine tazminatlara
hükmedilmiş, İlk Derece Mahkemesi kararları (G) sütununda gösterilen tarihlerde
kesinleşmiştir.
11. Başvurucular muhtelif tarihlerde güncel alacak-borç
bilgilerini sunmuşlardır. Bu bilgilere göre söz konusu dava dosyalarında
hükmedilen tazminatlar ekli tablonun (H) sütununda yer verilen tarihlerde
tamamen ödenmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde
yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
13. Başvurucular; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik
değere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi
nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri
sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan
mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın
kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilir
bir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icranın makul süre içinde
yapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişim
hakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.
Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur ( Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:
2013/711, 3/4/2014 , §§ 37-54).
16.Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir
alacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu
kurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya
da ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının
ihlaline neden olur ( Kenan Yıldırım ve Turan
Yıldırım, §§ 55-75).
17. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilen
nitelikteki yargı kararının üzerinden ekli tablonun (I) sütununda yer verilen
süreler geçmesinin ardından icra edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim
hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varmak gerekir.
18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence
altına alınan mülkiyet hakkınınihlal edildiğine karar
verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50.
maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
20. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde
bulunmuşlardır.
21. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının
ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net ekli tablonun (J) sütununda yer
verilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
23. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için
başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal
arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belge
sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi
gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 824,40 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.624,40 TL yargılama giderinin ekli
tabloda yer verilen başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL
EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B.1. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
2. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet
hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net ekli tablonun (J) sütununda yer
verilen miktarlarda manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer
taleplerin REDDİNE,
D. 824,40 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.624,40 TL yargılama giderinin ekli tabloda yer verilen başvuruculara
MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
=== Sıra 1 — 2014/12680 / Rabia Alkaya ===
  A Başvuru Numarası: 2014/12680
  B Başvurucu ve T.C. Kimlik No.: Rabia Alkaya
  C İlk Derece Mahkemesi: Kartal 3 . Asliye Hukuk
  D Dava Tarihi: 13/1/2011
  E İlk Derece Mahkemesi Esas Sıra Numarası: 2011/31
  F Nihai Karar Mercii: Kartal 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
  G Kararın KesinleşmeTarihi: 8/9/2011
  H Alacakların Ödenme Tarihi: 5/8/2014
  I Yargı Kararı İcra Aşamasında Geçen Süre: 2 yıl 11 ay
  J Toplam Tazminat Miktarı (TL): 7.200
=== Sıra 2 — 2014/12778 / Mehmet Akgül ===
  A Başvuru Numarası: 2014/12778
  B Başvurucu ve T.C. Kimlik No.: Mehmet Akgül
  C İlk Derece Mahkemesi: Kartal 1 . Asliye Hukuk
  D Dava Tarihi: 9/7/2009
  E İlk Derece Mahkemesi Esas Sıra Numarası: 2009/392
  F Nihai Karar Mercii: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
  G Kararın KesinleşmeTarihi: 15/9/2011
  H Alacakların Ödenme Tarihi: 11/9/2014
  I Yargı Kararı İcra Aşamasında Geçen Süre: 3 yıl
  J Toplam Tazminat Miktarı (TL): 7.200
=== Sıra 3 — 2014/13036 / Seher Kandemir ===
  A Başvuru Numarası: 2014/13036
  B Başvurucu ve T.C. Kimlik No.: Seher Kandemir
  C İlk Derece Mahkemesi: Kartal 3 . Asliye Hukuk
  D Dava Tarihi: 11/10/2010
  E İlk Derece Mahkemesi Esas Sıra Numarası: 2010/672
  F Nihai Karar Mercii: Kartal 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
  G Kararın KesinleşmeTarihi: 6/7/2011
  H Alacakların Ödenme Tarihi: 20/1/2015
  I Yargı Kararı İcra Aşamasında Geçen Süre: 3 yıl 7 ay
  J Toplam Tazminat Miktarı (TL): 9.600
=== Sıra 4 — 2014/13108 / Bilal Gündoğdu ===
  A Başvuru Numarası: 2014/13108
  B Başvurucu ve T.C. Kimlik No.: Bilal Gündoğdu
  C İlk Derece Mahkemesi: Kartal 3. Asliye Hukuk
  D Dava Tarihi: 11/6/2010
  E İlk Derece Mahkemesi Esas Sıra Numarası: 2010/392
  F Nihai Karar Mercii: Kartal 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
  G Kararın KesinleşmeTarihi: 8/6/2011
  H Alacakların Ödenme Tarihi: 6/2/2015
  I Yargı Kararı İcra Aşamasında Geçen Süre: 3 yıl 8 ay
  J Toplam Tazminat Miktarı (TL): 9.600