TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MÜMİN MERİÇ BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/17697)
Karar Tarihi: 18/4/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Raportör : Heysem KOCAÇİNAR
Başvurucu : Mümin MERİÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, işçi alacaklarının ödenmesi talebiyle açılan davada
faize hükmedilmemesi ve yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedenleriyle
adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/11/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabul
edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
A. Başvuruya Konu Asıl
Davaya İlişkin Yargılama Süreci
6. Başvurucu 1/3/2005 tarihli dilekçe ile fazlaya ilişkin
haklarını saklı tutarak ödenmeyen işçi alacakları için 2.000 TL ödenmesi
istemiyle dava açmıştır. Bakırköy 4. İş Mahkemesi 13/5/2010 tarihli kararla
105,60 TL fazla mesai, 105,60 TL genel tatil ve 475,20 TL yıllık izin ücretinin
davalıdan tahsiline karar vermiş; fazlaya ilişkin talepleri reddetmiştir.
7. Hüküm, başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 9.
Hukuk Dairesi 7/6/2012 tarihli kararla iş akdi işverence haksız olarak
feshedildiğinden kıdem ve ihbar tazminatının da hüküm altına alınması
gerektiğine işaret ederek hükmü bozmuştur.
8. Başvurucu, bozma kararına uyulmasından sonra yaptırılan
bilirkişi incelemesini esas alarak 8/10/2009 tarihinde davasını 30.232.71 TL
olarak ıslah etmiştir. Anılan ıslah dilekçesinde artırılan miktara faiz
uygulanmasına ilişkin bir talep mevcut değildir.
9. Mahkeme 27/12/2012 tarihinde, önceki kararda hüküm altına
alınan alacakların yanı sıra 12.956,01 TL kıdem ve 3.124,80 TL ihbar
tazminatını hüküm altına almış ancak ıslah ile artırılan kısma faiz
uygulamamıştır. Hüküm 4/6/2013 tarihinde onanarak kesinleşmiştir.
B. Faiz Alacağına Konu
Davaya İlişkin Yargılama Süreci
10. Başvurucu 8/7/2014 tarihli dilekçeyle hüküm altına alınan
alacağa işleyen toplam 25.000 TL faiz alacağının ödenmesi talebiyle ikinci bir
dava açmıştır.
11. Bakırköy 6. İş Mahkemesi 9/4/2015 tarihli kararla bilirkişi
tarafından hesaplanan toplam 18.152 TL faiz alacağının tahsiline karar
vermiştir. Hüküm Yargıtayca 9/9/2015 tarihinde
onanarak kesinleşmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 18/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Asıl Alacağa Konu
Yargılamaya İlişkin İhlal İddiaları
13. Başvurucu, faiz isteğinin asıl davada hüküm altına
alınmaması ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının
ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı
fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu
öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde
yapılması gerekir.
15. Somut olayda 4/6/2013 tarihli nihai kararın başvurucu
tarafından en geç ikinci davanın açıldığı 8/7/2014 tarihinde öğrenildiğinin
kabulü gerekli olup bu tarihten itibaren otuz günlük başvuru süresi geçtikten
sonra 12/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.
16. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Faiz Alacağına Konu
Yargılamaya İlişkin İhlal İddiası
1. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, on yılı aşan bir yargılama sonucunda alacağına
kavuştuğunu belirterek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri
sürmüştür.
2. Değerlendirme
18. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)
kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya
da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği
iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara
ilişkin olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına
(Tazminat Komisyonu) başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir
olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup
bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır.
19. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru
yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması
nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına
makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı vetazminat ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi
olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama
imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur ( Ferat Yüksel , §§ 27-34). Bu gerekçeler
doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal
iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi
olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan
başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil
niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının
tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir ( Ferat Yüksel , §§ 35, 36).
20. Mevcut başvurunun bu kısmı yönünden söz konusu karardan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçeyle;
A. 1. Asıl alacağa konu yargılamaya ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
2. Faiz alacağına konu yargılamaya ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
18/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.