TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
VOLKAN AKYILMAZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/14212)
Karar Tarihi: 10/10/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Recai AKYEL
Raportör : Volkan
  ÇAKMAK
Başvurucu : Volkan
  AKYILMAZ
Vekili : Av. Cavit
  ÇALIŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, subaylık sınavı mülakatında idarenin ayrımcı tutumla
uygulama yapması nedeniyle eşitlik ilkesinin ve işleme karşı açılan davada
hukuka aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/8/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde astsubay
üstçavuş olarak görev yapmaktadır.
7. 2014 yılı içinde yapılan ve başarı puanı sırasına göre ilk
altmış kişinin terfi edeceği subaylığa geçiş sınavlarına katılan başvurucu,
yazılı sınavda 83 puan alarak başarılı olmuştur. Mülakat sınavından 88,25 puan
alan başvurucu; sicil notu ortalaması, mükâfat notu gibi başkaca bileşenlerin
de dâhil olduğu başarı puanı sıralamasında 80'inci olarak 60 kişilik
kontenjanın dışında kalmıştır.
8. Başvurucu, mülakat sınavında başarısız sayılarak subaylığa
geçirilmemesine ilişkin işleme karşı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM)
nezdinde iptal davası açmıştır. Başvurucu; mülakat sınavında bazı yasa dışı
örgüt [ Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet
Yapılanması (FETÖ/PYD)] üyelerine bilerek yüksek not verildiğini, mülakat
komisyonun değiştirildiğini, mülakat sınavının usulsüz olduğunu ve hukuka uygun
değerlendirme yapılmadığını ileri sürmüştür.
9. AYİM Üçüncü Dairesi (Mahkeme) 26/6/2015 tarihli kararıyla
davayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle kontenjana dâhil olan kişilere
yönelik iddialarının karşılanması amacıyla başvurucunun ve diğer bazı adayların
notları ayrıntıları ile karşılaştırmış ve bazı adayların sicil not
ortalamasının tam veya tama yakın olduğu, yazılı sonuçlarının ise başvurucunun
sonucuna yakın olduğu tespit edilmiştir. Mülakat komisyonunun asıl ve yedek
üyelerinin sınavdan önce ilan edildiği ve şahsi/ailevi nedenlerle asıl üyelerin
katılamadığı hâllerde yedek üyelerin sınava dâhil olduğu hususlarının idare ile
yapılan yazışmalar sonucu ortaya konulduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan
başvurucu vekilinin talebi üzerine idareden temin edilen belgelerin
incelendiği, başvurucunun değerlendirme formlarına yönelik kriminal inceleme talebinin ise yasa dışı oluşum içinde bulunan personele yüksek not
takdir edildiği yönündeki savın soyut iddiadan öteye geçmemesi nedeniyle
dikkate alınmadığı ifade edilmiştir. Astsubaylıktan geçiş sınavının mülakat
aşamasında takdir yetkisinin keyfî, taraflı, kişisel ve duygusal değerlendirme
yapılarak kullanıldığına dair somut bilgi, belge ve kanıt bulunmadığı vurgulanmıştır.
Sonuç itibarıyla astsubaylıktan subaylığa geçiş sınavının tüm adaylar açısından
aynı koşullarda ve mevzuata uygun bir biçimde icra edildiği kanaatine varılarak
yazılı sınavda ve mülakatta baraj puanının üzerinde puan alan ve seçme sınavını
başarmış sayılan başvurucunun birçok bileşenin olduğu puan sıralamasında
kontenjanın dışında kalması nedeniyle subaylığa geçirilmemesine ilişkin işlemde
hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.
10 Başvurucu, ret hükmünü 27/7/2015 tarihinde tebellüğ etmesinin
ardından 24/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
11. 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 109. maddesinin birinci fıkrasının ilgili
kısımları şöyledir:
"Türk Silâhlı Kuvvetlerinin ihtiyacı göz önüne alınarak her sene tespit edilecek kontenjan
nispetinde emsali arasında temayüz etmiş en az dört yıl süreli fakülte veya
yüksek okulları bitiren astsubaylar; bağlı olduğu kuvvet komutanlığının,
Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının teklifi
üzerine kendi sınıflarında veya askerî hâkim sınıfı hariç olmak üzere
öğrenimlerinin ilgilendirdiği ihtiyaç duyulan sınıflarda... teğmen nasbedilirler ."
12. 926 sayılı Kanun'un 111. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...emsalleri arasında temayüz etmiş
astsubayların subaylığa nasbedilmelerinde aranacak
nitelikler ile seçme sınavlarının yapılma usul, esas ve şartları Subay Sicil
Yönetmeliğinde gösterilir. "
13. 27/12/1998 tarihli ve 23566 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Subay Sicil Yönetmeliği'nin( Subay Sicil
Yönetmeliği)110. maddesi şöyledir:
"Subay olacak astsubaylar, yazılı ve
mülâkat olmak üzere iki aşamalı seçme sınavınatâbi tutulurlar. Yazılısınav , meslekbilgisi ve genelkültürkonularınıkapsar . Yazılısınavsorularının % 80 'i meslek bilgisi konularından, % 20'sidegenel
kültür konularından oluşur. Meslek bilgisi sorularının % 60 'ı
Türk Silâhlı Kuvvetleriİç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliği, Askerî Ceza Kanunu ve Silâhlı Kuvvetler ile ilgili diğer mevzuattan; % 40'ı da geçirilecekleri subay
sınıfının özelliklerine göre tespit edilecek konulardan seçilir. Fakülteveya yüksek okul mezunlarından, öğrenimleri ile
ilgili sınıflarda subay olmak için müracaat edenlerin meslekbilgisi sorularının % 40 'ı, görmüş olduğu öğrenimle ilgili
konulardan belirlenir.
Genel kültür soruları; Türkçe, İnkılâp Tarihi,
Atatürkçülük ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güncel konulardan hazırlanır.
Mülâkatta ise; genel görünüş, anlatım, konuşma
düzgünlüğü, kendine güven gibi hususlar değerlendirilir."
14. Subay Sicil Yönetmeliği'nin 111. maddesinin ikinci fıkrası
şöyledir:
"Yazılı sınavda; sınav kapsamındaki her
alandan (geçirileceği sınıf bilgisi, askeri kültür ve genel kültür) asgari %50
puan almak kaydıyla, 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar, başarılı
sayılarak mülâkata tâbi tutulurlar. Mülâkatta da 100 puan üzerinden 70 ve daha
yukarı puan alanlar, seçme sınavını başarmış sayılırlar. Yazılı sınav ve
mülâkatta alınan notların ortalamasına, sicil notu ortalaması ile mükâfat ve
ceza puanları ilâve edilerek seçme sınavı sıralama notları tespit edilir.
Mükâfat puanı, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-9’daki Mükâfat Puanları
Çizelgesine göre bulunur. Ceza puanı, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Disiplin Kanununun (2) sayılı çizelgesine göre bulunan toplam puanın 0,118
katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilen puandır. Ceza puanının
hesaplanmasında, 6413 sayılı Kanunun (2) sayılı çizelgesinde yer almayan ve
taksirli suçlar hariç olmak üzere mahkeme kararı ile verilen para cezaları için
4 puan, diğer hapis cezaları için 4,5 puan esas alınır. Bu puanlar da 0,118
katsayısı ile tahvil edilir. Mahkeme kararı ile verilen cezalar ertelenmiş,
hapis cezası seçenek yaptırımlarına çevrilmiş, adli sicilden çıkarılmış ya da
verilen mahkûmiyet hükmünün açıklanması geri bırakılmış olsa dahi ceza puanı
hesaplanır. Mükâfat puanları (+), ceza puanları (-) değerdedir. Bulunan seçme
sınavı sıralama notlarından, notu en yüksek olandan başlamak üzere belirlenen
kontenjana göre subay olacaklar saptanır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 10/10/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Eşitlik İlkesinin
İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; mülakat sınavında FETÖ üyesi astsubaylara yüksek
not takdir edildiğini, kendisi gibi yazılı sınavda yüksek not alan adayların bu
şekilde ayrımcı muameleye tabi tutulduğunu belirterek Anayasa'nın 10.
maddesinde güvence altına alınan eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri
sürmektedir.
2. Değerlendirme
17. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ve
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenen
ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarak
değerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yer
alan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §
33).
18. Somut olayda eşitlik ilkesinin ihlal edildiği ileri
sürülmekte ise de söz konusu ihlal iddiasının hangi temel hak ve özgürlüğe
yönelik olarak gerçekleştiği belirtilmemiştir. Başvuru konusu iddiaların
Anayasa ve Sözleşme kapsamındaki hak ve hürriyetlerden biri ile bağlantısı da
bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
1. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucu; mülakat sınavının usulsüz bir biçimde
yapıldığını, FETÖ üyelerinin açıkça kayırıldığını, mevzuata uygun puan
değerlendirmesi yapılmadığını, bu usulsüzlüklerin subaylığa geçirilen adayların
yarısının daha sonra FETÖ/PDY mensubu olması nedeniyle açığa alınması ile
ortaya çıktığını, uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümlerinin açıkça yanlış
yorumlandığını, hukuka aykırı ve keyfî karar verildiğini ileri sürmektedir.
2. Değerlendirme
21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Şikâyetlerin özü uyuşmazlık konusu işlemin
hukuka aykırı olduğu ve Mahkeme tarafından hukuka aykırı karar verildiği
iddialarına yönelik olduğundan şikâyetin yargılamanın sonucu itibarıyla adil
olmadığı iddiası kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.
22. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun
yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda
incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava
konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin
değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla
ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil
eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir ( Ahmet Sağlam , B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
23. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek
ilgili kısımları yukarıda belirtilen (bkz. § 9) gerekçe ile 26/6/2015 tarihinde
hüküm kurulmuştur.
24. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, delillerin
değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup kararda
bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan
bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu
şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir..
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
10/10/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.