TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
PERVİN KARAMAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14833)
Karar Tarihi: 13/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Pervin
  KARAMAN
2. Dilfürüz AKAGÜNDÜZ
3. Yusuf
  KARAMAN
4. Bircan
  ŞAHİN
5. İsmail
  KARAMAN
6. Emine
  DAĞTEKİN
7. Zeynep
  DEMİREL
8. Fatma
  GÖZÜKARA
Vekili : Av. Hakan
  GELERİ
Başvurucu : 9. Aliye
  TAYFUR
Vekili : Av. Fuat
  ÇAMLIBEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurucu Aliye Tayfur yönünden başvurunun kabul
edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, diğer başvurucular
yönünden ise başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmiştir.
5. 2015/3828 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönünden
hukuki irtibat nedeniyle 2014/14833 sayılı dosya üzerinde birleşmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurucu Aliye Tayfur yönünden
başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar
verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Pervin Karaman, Dilfürüz Akagündüz, Yusuf Karaman, Bircan Şahin, İsmail Karaman, Emine Dağtekin, Zeynep Demirel
ve Fatma Gözükara'nın babaları olan murislerinin
16/4/1992 tarihinde Doğubayazıt Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine
itiraz davasına, başvurucu Aliye Tayfur'un babası olan murisi 5/2/1997
tarihinde müdahil olmuş ve anılan dava yerel Mahkeme aşamasında derdest
durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 13/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
12. Başvurucu Aliye Tayfur yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
14. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
15. Başvuru konusu davanın açılış tarihi farklı olmakla beraber
başvurucu Aliye Tayfur'un murisinin 5/2/1997 tarihinde verdiği müdahale talepli
dilekçesi sonrasında, müdahil sıfatıyla yargılamada yer almaya başladığı
anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvurucu murisi açısından makul süre
değerlendirmesinde dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanın açıldığı
tarih değil usulüne uygun olarak müdahale talebinde bulunulan 5/2/1997
tarihidir ( İsmail Özkan , B. No:
2012/367, 17/9/2013, § 25).
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
17. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvurucu Aliye Tayfur
yönünden yaklaşık 20 yıl, diğer başvurucular yönünden ise yaklaşık 25 yıllık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
19. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını
kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet
haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler
ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca
değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
21. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkate
alınarak başvurucular Pervin Karaman, Dilfürüz Akagündüz, Yusuf Karaman, Bircan Şahin, İsmail Karaman, Emine Dağtekin, Zeynep
Demirel ve Fatma Gözükara'ya ayrı ayrı net 3.300 TL;
başvurucu Aliye Tayfur'a ise net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvurucular Pervin Karaman, Dilfürüz Akagündüz,
Yusuf Karaman, Bircan Şahin, İsmail Karaman, Emine Dağtekin, Zeynep Demirel ve
Fatma Gözükara'ya müştereken; 226,90 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.026,90 TL yargılama giderinin ise
başvurucu Aliye Tayfur'a münferiden ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Aliye Tayfur yönünden makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da
dikkate alınarak başvurucular Pervin Karaman, Dilfürüz Akagündüz, Yusuf Karaman, Bircan Şahin, İsmail Karaman, Emine Dağtekin, Zeynep
Demirel ve Fatma Gözükara'ya ayrı ayrı net 3.300 TL;
başvurucu Aliye Tayfur'a ise net 6.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata
ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Pervin Karaman, Dilfürüz Akagündüz, Yusuf Karaman, Bircan Şahin, İsmail
Karaman, Emine Dağtekin, Zeynep Demirel ve Fatma Gözükara'ya MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 226,90 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan
toplam 2.026,90 TL yargılama giderinin ise başvurucu Aliye Tayfur'a MÜNFERİDEN
ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Doğubayazıt Kadastro Mahkemesine
(E.1992/106) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
13/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.