TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
REMZİ MERCEN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/12430)
Karar Tarihi: 13/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Remzi
  MERCEN
2. Aynur
  KARACA
3. Ayten
  ERDEM
4. Celal
  MERCEN
5. Orhan
  MERCEN
6. Zeynelabidin MERCEN
7. Mülkiye
  MERCEN
8. Şerefhan
  MERCEN
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
9. Fevzi
  MERCAN
10.
  Abdulkadir MERCEN
11. Ayşe
  BAYRAKTAROĞLU
12. Reşat
  MERCAN
13. Pervin
  ÜSTÜNER
14. Aynur
  MERCEN
15. Lamia
  MERCEN
16. Mehmet
  Sait MERCEN
17. Selda
  ARAÇ
18. Süreyya
  MERCEN
19. Şükran
  MERCEN
20. Zeynep
  YILDIZ
21. Şülan MERCEN
22. Gülişah MERCAN
23. Hatice
  ÖZ
24. Mirhan MERCAN
25. Seydo BAŞÇI
Vekili : Av. Hakan
  GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 31/7/2014 tarihi ve
devamında yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/14836, 2014/17963 ve 2014/20329 sayılı bireysel başvuru
dosyaları, konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/12430 sayılı dosya
üzerinde birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu Seydo Başçı'nın 1975 yılında Derik Kadastro Mahkemesinde başvurucular Aynur Mercen , Hatice Öz, Mehmet Sait Mercen , Şülan Mercen , Abdulkadir Mercen , Zeynep Yıldız ve Ayşe Bayraktaroğlu'nun babaları ve
başvurucu Lamia Mercen'in eşi olan murisleri Mehmet Mercen ; başvurucular Gülişah Mercan, Pervin Üstüner , Selda Araç ve Şükran Mercen'in babaları ve başvurucu Süreyya Mercen'in eşi olan murisleri İzzettin Mercen ; başvurucu Reşit
Mercan'ın babası olan murisi Mehmet Veysi Mercan; başvurucu Fevzi Mercan'ın
babası ve başvurucu Mirhan Mercan'ın dedesi olan
murisleri Abdulkadir Mercen ile başvurucular Orhan Mercen , Remzi Mercen , Zeynelabidin Mercen , Aynur
Karaca, Ayten Erdem, Celal Mercen , Şerefhan Mercen ve Mülkiye Mercen'in babaları olan murisleri İbrahim Mercen aleyhine
açtığı kadastro tespitine itiraz davası hakkında yerel Mahkemece verilen
kararlar müteaddit kereler Yargıtayca bozulmuş, son
bozma üzerine yerel Mahkemece tekrar verilen karar temyiz neticesinde Yargıtayca onanmış, onama kararına karşı da karar düzeltme
talebinde bulunulması üzerine söz konusu dava hâlen karar düzeltme incelemesi
için Yargıtay'a gönderilme aşamasındadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 13/4/2017 tarihinde
yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
.
B. Esas Yönünden
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden
davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013 , §§ 50, 52).
14. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013 ,
§ 51).
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 42 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
18. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50.
maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal
edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde
ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
20. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
21. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek
olan manevi zararları karşılığında şikâyet konusu yargılama sürecindeki taraf
sayısı ile başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkate
alındığında başvurucu Seydo Başçı'ya 23.400 TL;
başvurucu Fevzi Mercan'a net 4.700 TL; başvurucu Reşat Mercan'a net 7.800 TL;
başvurucu Mirhan Mercan'a net 670 TL; başvurucular
Aynur Mercen , Hatice Öz, Mehmet Sait Mercen , Şülan Mercen ,
Abdulkadir Mercen , Zeynep Yıldız, Ayşe Bayraktaroğlu
ve Lamia Mercen'e ayrı ayrı net 2.900 TL;
başvurucular Gülişah Mercan, Pervin Üstüner , Selda Araç, Şükran Mercen ve Süreyya Mercen'e ayrı ayrı net 3.900 TL,
başvurucular Orhan Mercen , Remzi Mercen , Zeynelabidin Mercen , Aynur
Karaca, Ayten Erdem, Celal Mercen , Şerefhan Mercen ve Mülkiye Mercen'a ise
ayrı ayrı net 2.600 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
23. Dosyadaki belgelerden tespit edilen
206,10 TL harç bedelinin başvurucular Remzi Mercen ,
Aynur Karaca, Ayten Erdem, Celal Mercen , Orhan Mercen ve Zeynelabidin Mercen'e müştereken; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular
Fevzi Mercan, Abdulkadir Mercen , Ayşe Bayraktaroğlu,
Reşat Mercan, Pervin Üstüner , Aynur Mercen , Lamia Mercen , Mehmet Sait Mercen , Selda Araç, Süreyya Mercen ,
Şükran Mercen , Zeynep Yıldız, Şülan Mercen , Gülişah Mercan,
Hatice Öz ve Mirhan Mercan'a müştereken; 206,10 TL
harç bedelinin başvurucular Şerefhan Mercen ve
Mülkiye Mercen'e müştereken; 206,10 TL harç bedelinin
başvurucu Seydo Başçı'ya ise münferiden ödenmesine
karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen
1.800 TL vekâlet ücretinin başvurucular Remzi Mercen ,
Aynur Karaca, Ayten Erdem, Celal Mercen , Orhan Mercen , Zeynelabidin Mercen , Şerefhan Mercen ve
Mülkiye Mercen'e müştereken; 1.800 TL vekâlet
ücretinin başvurucular Fevzi Mercan, Abdulkadir Mercen ,
Ayşe Bayraktaroğlu, Reşat Mercan, Pervin Üstüner ,
Aynur Mercen , Lamia Mercen ,
Mehmet Sait Mercen , Selda Araç, Süreyya Mercen , Şükran Mercen , Zeynep
Yıldız, Şülan Mercen , Gülişah Mercan, Hatice Öz, Mirhan Mercan ve Seydo Başçı'ya müştereken ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucu Seydo Başçı'ya 23.400 TL; başvurucu Fevzi Mercan'a net 4.700 TL; başvurucu Reşat
Mercan'a net 7.800 TL; başvurucu Mirhan Mercan'a net
670 TL; başvurucular Aynur Mercen , Hatice Öz, Mehmet
Sait Mercen , Şülan Mercen , Abdulkadir Mercen , Zeynep
Yıldız, Ayşe Bayraktaroğlu ve Lamia Mercen'e ayrı
ayrı net 2.900 TL; başvurucular Gülişah Mercan,
Pervin Üstüner , Selda Araç, Şükran Mercen ve Süreyya Mercen'e ayrı
ayrı net 3.900 TL; başvurucular Orhan Mercen , Remzi Mercen , Zeynelabidin Mercen , Aynur Karaca, Ayten Erdem, Celal Mercen , Şerefhan Mercen ve
Mülkiye Mercen'a ise ayrı ayrı net 2.600 TL manevi
tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 206,10 TL harç bedelinin
başvurucular Remzi Mercen , Aynur Karaca, Ayten Erdem,
Celal Mercen , Orhan Mercen ve Zeynelabidin Mercen'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Fevzi Mercan,
Abdulkadir Mercen , Ayşe Bayraktaroğlu, Reşat Mercan,
Pervin Üstüner , Aynur Mercen ,
Lamia Mercen , Mehmet Sait Mercen ,
Selda Araç, Süreyya Mercen , Şükran Mercen , Zeynep Yıldız, Şülan Mercen , Gülişah Mercan, Hatice Öz
ve Mirhan Mercan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL
harç bedelinin başvurucular Şerefhan Mercen ve
Mülkiye Mercen'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 206,10 TL
harç bedelinin başvurucu Seydo Başçı'ya ise
MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE,
2. 1.800 TL vekâlet ücretinin
başvurucular Remzi Mercen, Aynur Karaca, Ayten Erdem, Celal Mercen, Orhan
Mercen, Zeynelabidin Merc en , Şerefhan Mercen ve Mülkiye Mercen'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 1.800 TL vekâlet ücretinin başvurucular Fevzi Mercan,
Abdulkadir Mercen , Ayşe Bayraktaroğlu, Reşat Mercan,
Pervin Üstüner , Aynur Mercen ,
Lamia Mercen , Mehmet Sait Mercen ,
Selda Araç, Süreyya Mercen , Şükran Mercen , Zeynep Yıldız, Şülan Mercen , Gülişah Mercan, Hatice
Öz, Mirhan Mercan ve Seydo Başçı'ya MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Derik Kadastro Mahkemesine (E.1988/27,
K.2014/8) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 13/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.