TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KEMAL DENK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17989)
Karar Tarihi: 23/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1. Ayhan
  DURMAZ
2. Cihan
  DENK
3. Fikriye
  DENK
4. Gülpınar
  GÜNEŞ
5. Gülşan GÜNEŞ
6. Gülten
  DENK
7. Güneş
  KARAHAN
8. Hidayet
  DENK
9. Kemal
  DENK
10. Nezlişah KABAK
11. Perihan
  DENK
12. Remziye
  DEMİRALP
13. Sedat
  DENK
14.
  Abdulkadir DENK
15. Devrim
  DENK
16. Emine
  DURMAZ
17. Ersin
  DENK
18. Esin
  DENK
19. Evin
  NECİMOĞLU
20. Eyyüp DENK
21. Fevziye
  DENK
22. İbrahim
  Murat DENK
23. Mekkiye ALKAN
24. Mülkiye
  ÇELİK
25. Servet
  DENK
26. Zeki
  DENK
Vekili : Av. Hakan
  GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/11/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurucu Mehmet Denk'in 19/7/2015
tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir. 23/12/2016 tarihli yazı ile
mirasçılarına, başvurucu tarafından yapılan bireysel başvuruya mirasçı sıfatı
ile devam edip etmeyecekleri sorulmuş; devam
edecek olmaları halinde buna ilişkin belgelerin Anayasa Mahkemesi Bölümler Başraportörlüğüne gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir.
Başvurucunun mirasçıları 5/1/2017 tarihli dilekçe ile bireysel başvuruya
mirasçı sıfatı ile devam edeceklerini belirterek vekâletnameleri ile mirasçılık
belgesinin onaylı suretini göndermişlerdir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
9. Başvurucuların bir kısmı ile diğerlerinin murisi tarafından
30/9/2004 tarihinde kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası
açılmıştır. Derik Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 2006 yılında davanın kısmen
kabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay 5. Hukuk Dairesince (Daire) 2008
yılında bozulmuştur. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada Mahkemece 28/2/2012
tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, Daire
tarafından 28/11/2013 tarihinde bozulmuş; karar düzeltme talebi 11/12/2014
tarihinde reddedilmiştir. Bozma üzerine dava dosyası, Mahkemenin E.2015/478
sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Başvurucu Mehmet Denk'in 19/7/2015 tarihinde vefat etmesi üzerine mirasçıları davaya dâhil edilmiş olup
yargılama devam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini
ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Fevziye Denk
Yönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereği
başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla
bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde
başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk
Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar
verilir.
13. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek
olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması
durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir ( S.Ö. , B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29, Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:
2013/1013, 2/7/2015).
14. Başvuru konusu olayda, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi
(UYAP) üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Fevziye Denk'in nüfus kayıtlarına göre 31/5/1970 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir.
Avukat Hakan Geleri tarafından başvurucunun ölümünden
44 yıl sonra 17/11/2014 tarihinde, başvurucunun makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapıldığı anlaşılmıştır.
15. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel
başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından
bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır ( Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
16. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden 44 yıl önce vefat
etmiş başvurucu adına yapılan bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar
verilmesi gerekir.
17. Bu durumda Avukat Hakan Geleri aleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle
6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.
maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para
cezasına hükmedilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular
Yönünden
18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan
makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının
kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
20. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının miras
bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu
yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin
başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda
muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:
2013/1115, 5/12/2013, § 51).
21. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararını
verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve
diğerleri , § 52).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
23. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 12 yıl 4 aydır
devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
25. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
26. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde
bulunmuşlardır.
27. Somut olayda başvurucu Fevziye Denk dışındaki başvurucular
yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında -dava dosyasındaki taraf ve mirasçı sayısı ile dava konusu hukuki
menfaatin miktarı da dikkate alınarak- başvurucular Ersin Denk, Evin Denk,
Devrim Denk, Esin Denk ve İbrahim Murat Denk'e ayrı
ayrı net 250 TL; başvurucular Abdulkadir Denk, Servet Denk, Eyyüp Denk, Zeki Denk, Emine Durmaz, Mekkiye Alkan ve
Mülkiye Çelik'e ayrı ayrı net 1.100 TL; Fevziye Denk dışındaki diğer
başvuruculara ayrı ayrı net 8.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu
Fevziye Denk dışındaki başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Fevziye Denk adına Avukat Hakan Geleri tarafından yapılan başvurunun başvuru
hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Hakan Geleri'nin 2.000 TL disiplin para cezası ile
CEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının başvurucu Fevziye Denk dışındaki başvurucular yönünden
İHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Başvurucular Ersin Denk, Evin Denk, Devrim Denk, Esin Denk ve
İbrahim Murat Denk'e ayrı ayrı net 250 TL;
başvurucular Abdulkadir Denk, Servet Denk, Eyyüp Denk, Zeki Denk, Emine Durmaz, Mekkiye Alkan ve
Mülkiye Çelik'e ayrı ayrı net 1.100 TL; Fevziye Denk dışında diğer
başvuruculara ayrı ayrı net 8.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata
ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
F. 1. Başvurucu Fevziye Denk adına yapılan yargılama
giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
2. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Fevziye Denk dışındaki BAŞVURUCULARA
MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Derik Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2015/478) GÖNDERİLMESİNE,
İ. Kararın bir örneğinin Türkiye Barolar Birliğine
GÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.