TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
SEYFEDDİN BAHAR BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/16797)
Karar Tarihi: 12/9/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucu : Seyfeddin
  BAHAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucuya
teslim edilmeyen kitaplar hakkındaki toplatma kararlarının ifade özgürlüğünü
ihlal ettiği iddiası hakkındadır.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 20/10/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabul
edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucu, başvuru tarihinde devletin egemenliği altında
bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak suçundan
hükümlü olarak Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda (İnfaz Kurumu) bulunmaktadır .
7. PKK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan tarafından yazılan
" Demokratik Uygarlık Çözümü I Uygarlık
Maskeli Tanrılar ve Örtük Krallar Çağı ", " Demokratik Uygarlık Çözümü II Kapitalist Uygarlık
Maskesiz Tanrılar ve Çıplak Krallar Çağı ", " Demokratik Uygarlık Çözümü III Özgürlük Sosyolojisi
Tekrar Özgürlük Ütopyalarıyla Yaşama Çağı ", " Demokratik Uygarlık Çözümü IV Ortadoğu'da Uygarlık
Krizi Ortadoğu Kültürünü Demokratikleştirmek " isimli kitaplar,
İnfaz Kurumu Eğitim Kurulunun (Eğitim Kurulu) kararıyla başvurucuya teslim
edilmemiştir. Eğitim Kurulu kararında, söz konusu kitaplar hakkında toplatma
kararının devamına kararları bulunduğu ve 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 62. maddesinin (3)
numaralı fıkrası uyarınca başvurucuya verilmelerinin mümkün olmadığı
belirtilmiştir.
8. Başvurucu Eğitim Kurulu kararına itiraz etmiştir. Ankara Batı
İnfaz Hâkimliği (İnfaz Hâkimliği) başvurucunun itirazını reddetmiştir. İnfaz
Hâkimliği söz konusu yayınlarda örgüt propagandası yapıldığını ve terör örgütü
üyelerini öven ifadelere yer verildiğini belirtmiştir. Bu nedenle İnfaz
Hâkimliği, söz konusu kitapların başvurucuya verilmesi hâlinde terör örgütüyle
olan bağının zayıflamayacağını, aksine örgütün hareketleri doğrultusunda
hareket etmeye devam edeceğini ve bu durumun suç işlenmesini engelleyici
etkenleri azaltacağını ifade etmiştir.
9. Başvurucu İnfaz Hâkimliği kararına itiraz etmiştir. Ankara
Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle
6/10/2015 tarihinde itirazı reddetmiştir. Ret kararı başvurucuya 15/10/2015
tarihinde tebliğ edilmiştir.
10. Başvurucu 20/10/2015 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
11. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) ve (3) numaralı
fıkraları şöyledir:
"(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış
olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma
hakkına sahiptir.
...
(3)
Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve
yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez."
12. 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 25.
maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
" Soruşturma veya
kovuşturmanın başlatılmış olması şartıyla 25.7.1951 tarihli ve 5816 sayılı
Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda, Anayasanın 174 üncü
maddesinde yer alan inkılap kanunlarında, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 146 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, 153 üncü maddesinin
birinci ve dördüncü fıkralarında, 155 inci maddesinde, 311 inci maddesinin
birinci ve ikinci fıkralarında, 312 nci maddesinin
ikinci ve dördüncü fıkralarında, 312/a maddesinde ve 12.4.1991 tarihli ve 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin
ikinci ve beşinci fıkralarında öngörülen suçlarla ilgili olarak basılmış
eserlerin tamamına hâkim kararıyla el konulabilir."
13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun
267. maddesi şöyledir:
"Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği
hâllerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım Talebi
Yönünden
15. Anayasa Mahkemesinin Mehmet
Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler
dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama
giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça
dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi
gerekir.
B. İfade Özgürlüğü
Yönünden
16.Başvurucu, kendisine teslim edilmeyen söz konusu kitaplarda
şiddete özendirici ya da şiddeti meşrulaştıran hiçbir içerik bulunmamasına
rağmen anılan kitapların yasaklanmış olması nedeniyle kendisine verilmemesinin
ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini iddia etmiştir.
17. Anayasa Mahkemesi Sinan İyit ([GK], B. No: 2013/1495, 30/11/2017)
kararında, hakkında toplatma kararı bulunan yayınların ya da bu yayınlardan
alıntı içeren dokümanların hükümlü ya da tutuklulara verilmemesi şeklindeki
müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olduğu sonucuna varmıştır. Anılan
kararda, bireylerin ifade özgürlüğüne toplatma ve el koyma kararlarıyla
müdahalede bulunulduğu hâllerde mevcut olan zorunlu toplumsal ihtiyacın,
özellikle terörle mücadelenin söz konusu olduğu durumlarda hükümlü ve
tutuklular yönünden de mevcut olduğunda şüphe bulunmadığı belirtilmiştir. Bu
doğrultuda hakkında toplatma kararı bulunan yayınlar ya da bu yayınlardan
alıntı içeren dokümanların hükümlü ve tutuklulara verilmemesi şeklindeki
müdahalenin ceza infaz kurumunun güvenliği, düzeni, disiplininin sağlanması ve
mahkûmun ıslahı amaçlarının gerçekleştirilmesi için gerekli olmadığından
bahsedilemeyeceği ifade edilmiştir ( Sinan İyit (2 ) , §§ 52-53).
18. Başvuru konusu olayda Eğitim Kurulu 5275 sayılı Kanun'un 62.
maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca söz konusu kitapların başvurucuya
verilmemesine karar vermiştir.Bununla birlikte Eğitim Kurulunun gerekçesi, söz konusu kitaplar hakkında toplatmanın
devamına kararları bulunduğu şeklindedir. Bu nedenle Eğitim Kurulunun gerekçesi gözönüne alındığında müdahalenin dayanağının, 5275
sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) numaralı fıkrası olduğu anlaşılmaktadır.
19. Öte yandan başvurucunun esas şikâyeti söz konusu kitaplar
hakkındaki toplatma kararlarının haksız olduğuna ilişkindir. Bununla birlikte
başvurucu, söz konusu kitaplar hakkındaki toplatmanın devamına ilişkin
kararlara itiraz ettiğine ve şikâyeti yönünden etkili kanun yollarını
tükettiğine dair hiçbir açıklamada bulunmamıştır.
20. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa
Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının
tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini
öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak
iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara
sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni
göstermiş olması gerekir( İsmail Buğra İşlek , B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
21. Somut olayda başvurucunun, hukuk sisteminde mevcut idari ve
yargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi
mağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten
TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 12/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.