TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ŞEHMUS OĞUZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/996)
Karar Tarihi: 18/5/2021
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Kadir ÖZKAYA
Üyeler : Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör : Eren Can BENAKAY
Başvurucu : Şehmus OĞUZ
Vekili : Av. Mahmut TANRİSEVEN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle memuriyete başlatılmama işlemine karşı açılan iptal davasında özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/12/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu 1978 doğumlu olup Batman'da ikamet etmektedir.
8. Başvurucu 30/10/2017 tarihli şehit ve gazi yakınları ile gaziler için atama kurası sonucunda Batman Valiliğine (Valilik) hizmetli olarak yerleştirilmiştir.
9. Valilik 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 sayılı KHK) 74. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bent uyarınca başvurucu hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırmıştır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle 15/1/2018 tarihli işlemle başvurucunun ataması gerçekleştirilmemiştir.
10. Başvurucu söz konusu idari işleme karşı 15/3/2018 tarihinde iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu; 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde belirtilen tüm şartları taşıdığını, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu, kamu hizmetine girme hakkının ihlal edildiğini belirtmiştir.
11. Ankara 3. İdare Mahkemesi 3/4/2018 tarihinde davayı yetki yönünden reddetmiş ve dava dosyasının Batman İdare Mahkemesine (Mahkeme) gönderilmesine karar vermiştir. Kararda dava konusu işlemi tesis eden Valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesinin yetkili olduğu belirtilmiştir.
12. Kurumun Mahkemeye sunduğu savunma dilekçesinde, başvurucu hakkında güvenlik soruşturması yapılmasının 676 sayılı KHK'nın 74. maddesiyle 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bende dayandığı ve hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Savunma dilekçesinde, başvurucu hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda atamasının gerçekleştirilmediği ifade edilmiştir.
13. Mahkeme 25/10/2018 tarihli kararla davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, 676 sayılı KHK'nın 74. maddesiyle 657 sayılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentten söz edilmiş ve buna göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması nın devlet memurluğuna alınmada genel bir şart hâline getirildiği ifade edilmiştir. Kararda 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'a ve anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik'in ilgili maddelerine yer verildikten sonra başvurucu hakkında elde edilen verilerin ara karar ile istenildiği belirtilmiş; verilerin incelenmesi neticesinde başvurucunun güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek atamasının yapılmaması yolunda tesis edilen idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
14. Başvurucu, mahkeme kararına karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde başvurucu; idarenin hakkında elde etmiş olduğu bilgileri kendisi ile paylaşmadığını, bu durumun silahların eşitliği ilkesine aykırı olduğunu belirtmiştir. Yine hakkında elde edilen bilgileri bilmediğinden savunma yapamadığını ve savunma hakkının kısıtlandığını ifade etmiştir. İstinaf talebini inceleyen Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 3. Dava Dairesi 19/9/2019 tarihinde istemi reddetmiştir.
15. Nihai karar başvurucu vekiline elektronik tebligat (e-tebligat) usulüyle tebliğ edilmiştir. Söz konusu e-tebliğ mazbatasında 25/11/2019 tarihinde ilgili tebligatın alıcı için ayrılmış tebligat hesabına başarılı bir şekilde konduğu ve aynı tarihte tebligatın alıcısı tarafından açıldığıbilgisi yer almaktadır.
16. Başvurucu 27/12/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 18/5/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu, güvenlik soruşturmasının hangi merciler tarafından yapılacağına ve güvenlik soruşturmasına konu edilebilecek bilgi ve belgelerin neler olduğuna ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığından tesis edilen işlem nedeniyle özel hayata saygı hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.
20. Anayasa Mahkemesi Mehmet Özcan (B. No: 2019/6266, 15/1/2020, § 27). kararında, tebligatın elektronik tebliğ yöntemi ile yapıldığı hâllerde e-tebligatın açıldığı tarihte başvurucuların bireysel başvuruya ilişkin gerekçeli nihai karardan haberdar olunduğunu kabul etmiş ve bireysel başvuru süresinin bu tarihten itibaren başlayacağını belirtmiştir.
21. Bireysel başvuruya konu kararın e-tebligatı başvurucu tarafından 25/11/2019 tarihinde açılmıştır. Bu tarihten itibaren 30 gün içinde en son 25/12/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunulması gerekirken bu tarih geçirildikten sonra 27/12/2019 gerçekleştirilen bireysel başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/5/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.