TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
EROL KESGİN BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2016/1550)
Karar Tarihi: 25/9/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
M.Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız
  SEFERİNOĞLU
Raportör : Özgür DUMAN
Başvurucu : Erol KESGİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru yönetim kurulu üyesinin sosyal güvenlik prim
borcundan müteselsilen sorumlu tutulması nedeniyle
mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 22/1/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
7. Başvurucu 1957 yılında Kemerburgaz’da doğmuş olup İstanbul’un
Kadıköy ilçesinde ikamet etmektedir.
8. Gıda ve hayvancılık alanında faaliyet göstermek üzere kurulan
T. Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin (Şirket) 30/6/2009
tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yer alan ilana göre sermayesi
50.000 TL olup bu sermaye her biri 500 TL kıymetinde olmak üzere 100 hisseye
ayrılmıştır.
9. Başvurucu 21/8/2009 tarihinde bir adet hissesini devralmak
suretiyle Şirket hissedarı olmuş ve Şirket Genel Kurulunun 8/9/2009 tarihli
kararı ile Şirketin Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmiştir. Başvurucunun bu
tarihte başlayan Yönetim Kurulu üyeliği 2011 yılında da devam etmiştir.
10. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK veya Kurum) Bolu İl Müdürlüğü,
Şirketin 2009 yılı Nisan, Mayıs, Haziran, Ağustos, Eylül ve Ekim ayları arası
döneme ait 8.377,49 TL tutarında sosyal güvenlik prim ve 3.242,53 tutarında
gecikme zammı olmak üzere toplam 11.620,02 TL borcu için Yönetim Kurulu üyesi
sıfatıyla başvurucuya ödeme emri göndermiştir. Aynı ödeme emri Şirket Yönetim
Kurulu başkanı ve başkan yardımcısı ile diğer Yönetim Kurulu üyesine de
gönderilmiştir.
11. Başvurucu, ödeme emrine konu sosyal güvenlik prim
borçlarından dolayı sorumlu olmadığı iddiasıyla Bolu İş Mahkemesinde (Mahkeme)
10/7/2012 tarihinde SGK aleyhine icra emrine itiraz davası açmış ve ödeme
emrinin de iptalini talep etmiştir. Başvurucu dava dilekçesinde, Şirketin tapu
siciline kayıtlı bir taşınmazı ve makine parkları ile fabrikasının mevcut
olduğunu, bu sebeple borcun Şirketin mal varlığından tahsil imkânının
bulunduğunu belirtmiştir.
12. Mahkeme konu hakkında bilirkişi raporu tanzim ettirmiştir.
Bilirkişinin 28/6/2013 tarihli raporunda; başvurucunun yönetici sıfatıyla müteselsilen sorumlu tutulabilmesi için prim borcunun
olduğu dönemde de bu sıfata sahip olması gerektiği belirtilmiştir. Bilirkişi
buna göre 8/9/2009 tarihinde Yönetim Kurulu üyesi olan başvurucunun, 2009 yılı
Eylül ve Ekim ayları dönemleri yönünden prim aslı ve gecikme faizinden sorumlu
olduğu, ödeme emrindeki 2009 yılı Nisan, Mayıs, Haziran ve Ağustos aylarına ilişkin borçlar yönünden ise sorumlu tutulamayacağı görüşünü
bildirmiştir.
13. Mahkeme, bilirkişi raporunu hükme esas alarak 5/11/2013
tarihinde davayı kısmen kabul etmiştir. Mahkeme dava konusu 2009 yılı Nisan,
Mayıs, Haziran ve Ağustos aylarına ait prim ve gecikme
zammı borçları yönünden başvurucunun davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti
ile ödeme emrinin buna ilişkin kısmının iptaline karar vermiş, fazlaya ilişkin
talebi ise reddetmiştir.
14. Karar, taraflarca temyiz edilmiştir. Yargıtay 10. Hukuk
Dairesi (Daire) 20/10/2014 tarihinde temyiz edilen hükmün bozulmasına karar
verilmiştir. Bozma kararında, 11/9/2014 tarihli ve 29116 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak, öngörülen istisnaları haricinde
aynı tarih itibarıyla yürürlüğe giren10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu
ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı
Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun’un 81. Maddesi ile 31/5/2006
tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na
eklenen geçici 60.maddesinin (1), (2), (3), (9) ve (19) numaralı fıkralarına
atıf yapılmıştır. Daire bu hukuki olgu çerçevesinde yeniden değerlendirme
yapılması gerektiğini belirtmiştir.
15. Mahkemece bozma kararı doğrultusunda yapılan araştırma
sonucunda Şirketin 6552 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılandırma talebinde
bulunduğu tespit edilmiştir. Mahkeme 17/3/2015 tarihinde yine önceki kararında
olduğu şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.
16. Taraflarca temyiz edilen hüküm Dairece 8/10/2015 tarihinde
düzeltilerek onanmıştır. Daire, hükmün ikinci bendinin sonuna “davacının, 2010/12086 takip nolu ödeme emrinde yer alan 2009/9 ve 10. Aylara ait asıl alacağın %10’u oranında
haksız çıkma tazminatına mahkum edilmesine,” yazılması suretiyle hükmü düzeltmiştir.
17. Nihai karar, başvurucuya 23/12/2015 tarihinde tebliğ
edilmiştir.
18. Başvurucu 22/1/2016 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
19. İlgili hukuk için bkz. Erol
Kesgin (GK), B. No: 2015/11192, 30/5/2019, §§ 18-36.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
20. Mahkemenin 25/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
21. Başvurucu 24/9/2009 tarihli Şirket Yönetim Kurulu kararı ile
Şirketin üç yıl süreyle Yönetim Kurulu Başkanı E.S. tarafından her hususta münferiden
temsil ve ilzam edilmesine karar verildiğini, bu itibarla kendisinin herhangi
bir temsil yetkisi bulunmadığını ifade ederek ödeme emrine konu sigorta prim ve
gecikme zammı borçlarından sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir. Başvurucu,
yerleşik Danıştay ve Yargıtay içtihadına göre Kurum alacağından müteselsil
sorumluluğun olabilmesi için sadece Yönetim Kurulu üyesi sıfatını taşımanın
yeterli olmayıp prim alacağının tahakkuk ettiği ve ödenmesi gereken dönemde
temsil ve ilzam yetkisini haiz üst yönetici veya kanuni temsilci olunması
gerektiğini ifade etmiştir. Başvurucu ayrıca iddia ve itirazlarının derece
mahkemelerinin kararlarında yeterince değerlendirilmediğini de iddia etmiştir.
Başvurucu, prim borcu sebebiyle evine, emekli maaşına ve aracına haciz
konulduğunu, emekli maaşından kesintiler yapıldığını belirterek Anayasa’nın 35.
Ve 36. Maddelerinde düzenlenen mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B.
No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun adil yargılanma hakkı bağlamındaki
ihlal iddialarının ilgili olduğu mülkiyet hakkı bağlamında incelenmesi
gerektiği değerlendirilmiştir.
23. Anayasa Mahkemesi daha önce benzeri şikâyetleri Erol Kesgin başvurusunda incelemiş ve
sonuca bağlamıştır. Buna göre başvurucunun Yönetim Kurulu üyesi olduğu
gerekçesiyle borçlu şirketin sosyal güvenlik prim ve gecikme zammı borçlarından
sorumlu tutulmasının mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği belirtilmiş ve
müdahale mülkiyetin kullanılmasının kontrolü veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü
kural çerçevesinde incelenmiştir ( Erol
Kesgin, § 43). Kararın gerekçesinde, müdahalenin 5510 sayılı Kanun’un
88. Maddesine dayalı olduğu ve kamu alacağının tahsili amacıyla şirketin
Yönetim Kurulu üyesi olan başvurucunun sorumluluğuna gidilmesinde kamu yararına
dayalı meşru bir amacın mevcut olduğu belirtilmiştir ( Erol Kesgin, §§ 48, 50). Ölçülülük
bağlamında yapılan değerlendirme sonucunda müdahalenin kamu yararı amacını
gerçekleştirmeye elverişli ve gerekli olduğu tespit edilerek olayda
usule ilişkin yeterli güvencelerin ve mekanizmaların sağlandığı ifade
edilmiştir. Kararda, başvurucunun Yönetim Kurulu üyesi sıfatıyla şirketin
kanuni temsilcisi bulunduğu dönemde şirkete ait sosyal sigorta prim borçları
ile gecikme zamlarının ödenmemiş olması nedeniyle doğan kamu alacağından
sorumlu tutulmasının başvurucuya aşırı ve orantısız bir külfet yüklemediği
sonucuna ulaşılmıştır ( Erol Kesgin, §§
51-66).
24. Aynı başvurucunun farklı döneme ait sosyal güvenlik prim
borcu ve gecikme zammı tahsil edilmesi yönündeki benzer bir şikâyetine ilişkin
somut başvuruda da bu ilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durum
bulunmamaktadır. Buna göre olayda başvurucunun Yönetim Kurulu üyesi olarak
görev yaptığı dönem ile sınırlı olarak mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin
kanuni dayanağı ve meşru amacı bulunduğu gibi müdahale kamu yararı ile malikin
mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi başvurucu aleyhine
bozmamıştır. Dolayısıyla başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edilmediği
açıktır.
25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. Maddesinin (2) numaralı
fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul
edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda bir ihlal
bulunmadığı açık olan başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabanoğlu ,
B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
nedenleri incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
Engin YILDIRIM bu görüşe katılmamıştır.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA Engin YILDIRIM’ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
25/9/2019 tarihinde karar verildi.
KARŞIOY GEREKÇESİ
Bu başvurudaki çoğunluk kararına, 2015/11192 no’lu bireysel başvuruda belirttiğim gerekçelerle katılmıyorum.
Başkan Engin YILDIRIM