TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ABDURAHMAN ŞAHİN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/12686)
Karar Tarihi: 26/12/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör : Volkan ÇAKMAK
Başvurucu : Abdurahman ŞAHİN
Vekili : Av. Serdar ÖZTÜRK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, eğitim giderlerinin ödenmesine ilişkin borçlandırıcı
belgenin ve dayanak düzenleyici işlemin iptali istemiyle açılan davada hukuka
aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 29/7/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucu 1996 yılında Türk Silahlı Kuvvetlerinde subay
olarak görev yapmaya başlamıştır.
7. Hava pilot yüzbaşı olarak görevine devam etmekte iken
Etimesgut Asker Hastanesinin 5/12/2006 tarihli sağlık raporu ile başvurucunun
sınıfı görevini yapamayacağına karar verilmiştir. Başvurucu, bu rapor üzerine
sınıf değişikliği suretiyle görevine devam etmek istememiş ve kendi talebi
üzerine 19/7/2007 tarihi itibarıyla adi malul olarak emekliye sevk edilmiştir.
8. Kara Harp Okulu Komutanlığı, başvurucunun mecburi hizmet
süresini tamamlamadan emekli olması nedeniyle kendisi için yapılan eğitim
masraflarının ödenmesini isteyen ve ödeme yapılmadığı takdirde alacak davası
açılacağını belirten 22/9/2008 tarihli öğrenim
gideri borcu konulu yazıyı başvurucuya tebliğ etmiştir.
9. Başvurucu söz konusu işlem ile 17/12/2005 tarihli ve 26026
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı
Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine
Dair Yönetmelik'in (Yönetmelik) iptali istemiyle 2008 yılında Danıştayda dava açmıştır.
10. Danıştay Onbirinci Dairesi
30/1/2009 tarihli kararıyla uyuşmazlığın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
(AYİM) görev alanı içinde kaldığı gerekçesiyle davayı görev yönünden
reddetmiştir.
11. Diğer taraftan başvurucu aleyhine 20/7/2009 tarihinde
Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde alacak davası açılmış ve başvurucunun dava
devam ederken uyuşmazlık konusu alacağı ödemesi üzerine 30/12/2009 tarihinde
dava dosyası işlemden kaldırılmıştır.
12. İptal davası sürecinde ise görevsizlik kararının Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulunun 6/3/2013 tarihli onama kararı uyarınca
kesinleşmesinin ardından başvurucu, AYİM'de davasını
yinelemiştir.
13. AYİM Üçüncü Dairesi 14/5/2015 tarihli kararıyla davayı
reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle bireysel borçlandırıcı işlem
değerlendirilerek idari davaya konu olabilmesi adına bir idari işlemin
ilgilinin hukuki durumunda doğrudan değişiklik yapma gücüne sahip olması
gerektiği hatırlatılmıştır. Kararda başvurucuya tebliğ edilen öğrenim gideri
borcu konulu belgenin kamu zararının rıza ile ödenmesi için düzenlenen ve ödeme
yapılmadığı takdirde yasal yollara başvurulacağını belirten bildirici nitelikte
bir işlem olduğu vurgulanarak başvurucu aleyhine 2009 yılında alacak davası
açıldığı ve bu dava sürecinde başvurucunun uyuşmazlık konusu miktarı kendi
rızası ile ödediği belirtilmiştir. Bu kapsamda icrai nitelikte olmadığı ifade edilen borçlandırıcı bireysel işlemin idari davaya
konu olamayacağı sonucuna ulaşılarak düzenleyici işlemin değerlendirilmesine
geçilen gerekçede öncelikle ilgili Bakanlıkların katılımının sağlanması ve
Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda gereken düzeltmelerin yapılması
suretiyle ihdas edilen Yönetmeliğin yetki ve şekil yönünden hukuka uygun olduğu
tespit edilmiştir. Gerekçede Yönetmeliğin, kendisine dayanak olan 27/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
Personel Kanunu ve diğer üst hukuk normları çerçevesinde eğitim giderlerinin
hesaplanma ve takip, tahsil usullerini düzenlediği ifade edilerek sonuç
itibarıyla dayanak kanun hükümlerine ve üst hukuk normlarına aykırılık
içermediği kanaatine varılan Yönetmeliğin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir.
14. Başvurucu nihai hükmü 30/6/2015 tarihinde tebellüğ etmesinin
ardından 29/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; Yönetmeliğin usulüne uygun olarak yürürlüğe
konulmadığını, geriye yürümezlik ilkesine aykırı hükümler içerdiğini ve
anayasal düzenlemelere aykırılık taşıdığını, konuya ilişkin yasal düzenlemeler
uyarınca adi malul olarak emekliye sevki nedeniyle aleyhine borç
çıkarılamayacağını, mecburi hizmet süresine ilişkin olarak dava devam ederken
mevzuatta yapılan lehe değişikliklerin kendisine uygulanmadığını belirterek
Anayasa'nın 17., 36. ve 41. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
17. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları dikkate alındığında
şikâyetin karar sonucuna yönelik olduğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda
yapılması uygun görülmüştür.
18. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanun
yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda
incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava
konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin
değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması, uygulanması ile
uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu
olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil
eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir ( Ahmet Sağlam , B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
19. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek
yukarıda belirtilen (bkz. § 13) gerekçe ile hüküm kurulmuştur.
20. Mevzuatın, somut olayın ve delillerin yorumlanması, yukarıda
anılan ilkeler (bkz. § 18) uyarınca uyuşmazlığı çözmekle görevli Mahkemenin
takdirinde olup bireysel başvuruda değerlendirmeye konu edilemez.
21. Buna göre başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,
delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup
kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının
kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir..
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
26/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.