TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
NEVİN OĞUZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/3074)
Karar Tarihi: 9/1/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör : Özgür DUMAN
Başvurucular : 1. Nevin
  OĞUZ
2. Ahmet
  ÖZEL
3. Emine
  Aynur ESEN
4. Kemal
  AYDEMİR
Vekili : Av. Ebru
  TARAKÇI ÇİMEN
5. Ülker
  DORUK
6. Yurdanur
  BERKÜN
Vekili : Av. Mehmet
  Erol ALSAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yapılan kanuni düzenleme ile, devam eden yargılama
sürecine sonuca etkili olacak biçimde müdahale edilmesi nedeniyle adil
yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Ekli listede sıralanan başvurulara ait başvuru formları ve
eklerinin idari yönden yapılan ön incelemelerinden sonra başvurular
Komisyonlara sunulmuştur.
3. Konularının aynı olması nedeniyle ekli (2) No.lu tablonun (B)
sütununda numaraları belirtilen başvuru dosyalarının aynı tablonun 1. sırasında
yer alan 2015/3074 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve
incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
4. Komisyonlarca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümler
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
A. Uyuşmazlığın Arka
Planı
6. Başvurucular; Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığında
(Banka) çalıştıkları süre zarfında, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu’nun geçici 20. maddesi uyarınca kurulmuş bulunan T. Vakıflar
Bankası T.A.O. Memur ve Hizmetlileri Emekli Sağlık Yardım Sandığı Vakfına
(Vakıf) ödedikleri primler karşılığında emekliliğe hak kazanmışlardır.
7. Vakıf, kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumları dışında
kalan ancak onlara denk kabul edilen bir tüzel kişilik olup söz konusu sandık
mensupları bakımından zorunlu sosyal güvenlik kurumu niteliğindedir.
8. Vakfın amacı, Vakıf Senedi’nin 4.
maddesinde şöyle ifade edilmiştir:
“...
a) İş bu vakıf senedi hükümleri dairesinde üyelerin emeklilik, malullük,
ölüm, hastalık, analık, iş kazaları ve meslek hastalıkları hallerinde ve eş ve
çocukları ile üyenin geçindirmekle yükümlü bulunduğu ana ve babasının
hastalıklarında, Sosyal Sigortalar Kanunları ile temin edilen yardımlardan az
olmamak üzere hak sahiplerine yardımda bulunmak;
…”
9. Vakfın gelirleri, sandık üyelerinin aylıklarından yapılan
prim kesintilerinden ve diğer gelirlerden oluşmaktadır. Banka da aynı esaslar
çerçevesinde hesaplanan tutarı işveren hissesi olarak her ay Vakfa aktarmaktadır.
Vakıf, üyelerine yapacağı yardımın miktarını ve dolayısıyla emekli aylıklarına
ilişkin artışları Vakıf Senedi’nde yazılı hükümler
çerçevesinde tek taraflı olarak belirlemekte olup bunun 506 sayılı Kanun'la
belirlenmiş alt sınırın altına düşmemesi gerekmektedir.
B. Başvurulara Konu Dava
Süreçleri
10. Sandık üyeleri, yapılan artışların 506 sayılı Kanun’un
geçici 20. maddesine uygun bir şekilde yapılmadığı gerekçesiyle Vakıf aleyhine
iş mahkemeleri önünde alacak davaları açmışlardır. Bu davalar sonucunda 506
sayılı Kanun’un geçici 20. maddesinin nasıl anlaşılıp uygulanacağı konusunda
bir yargısal içtihat yerleşmiştir.
11. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bu çerçeveyi çizen 24/3/2010
tarihli ve E.2010/10-155, K.2010/170 sayılı kararına göre 506 sayılı Kanun'un
geçici 20. maddesinde değinilen alt sınırın belirlenmesinde, davalı Vakfın
bağladığı aylıklara yapılan artış oranlarının Sosyal Güvenlik Kurumu (bu Kuruma
devredilen SSK) sigortalılarına bağlanan yaşlılık aylıklarına yapılan artış
oranlarıyla karşılaştırılması usulü dikkate alınmalıdır. Böylece bulunan artış
oranının 506 sayılı Kanun uyarınca yaşlılık aylığı alanlara yapılan artış
oranından daha az olması durumunda da Vakıf Senedi'ndeki düzenlemelere göre aylıklarında artış olacak kişilerin ayrıca 506 sayılı
Kanun'un aylık artışlarına dair hükümlerinden yararlanmaları gerekmektedir.
12. Söz konusu Vakıf tarafından kendilerine aylık bağlanan
başvurucular, muhtelif tarih aralıklarında emekli aylıklarına artış yapılmaması
nedeniyle Ankara iş mahkemelerinde alacak davaları açmışlardır. Açtıkları
davalarda başvurucular, emekli aylıklarında artış yapılmayan dönemler yönünden farkın
hesaplanarak kendilerine ödenmesini talep etmişlerdir.
13. Bu arada yargılama süreci devam ederken 13/2/2011 tarihli ve
6111 sayılı Kanun’un 53. maddesiyle 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesine
eklenen beşinci fıkra ile aynı maddenin sandık emeklilerine yapılacak
yardımların düzenlendiği birinci fıkrasının (b) bendinin uygulanmasında; yardımların
sağlanması ve bağlanması yönünden alt sınırın belirlenmesinde muadil miktar
karşılaştırmasının esas alınacağı, bunun mevcut davalara da uygulanacağı
düzenlenmiştir.
14. 6111 sayılı Kanun 25/2/2011 tarihli ve 27857 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
15. 6111 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinin ardından davaları
görmekte olan yargılama makamları, açıldığı tarihteki mevzuat hükümlerine göre
kabul ile sonuçlanacak davaların yasal dayanağını oluşturan düzenlemenin
yargılama sürecindeki yasa değişikliğiyle ortadan kalktığı gerekçesine
dayanarak ret kararları vermiştir. Davaların reddine ilişkin kararlar, kanun
yolu denetiminden geçerek kesinleşmiş ve yargılama süreçleri sona ermiştir.
16. Yargılama süreçlerinin sona ermesinin ardından ekli (2)
numaralı tablonun (C) sütununda yer verilen başvurucular, bireysel başvuruda
bulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)
numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin
başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen
nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir ( Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,
§ 17).
19. Somut olayda, ihlal iddiasına konu ekli listenin 1., 2. ve
3. sıralarında gösterilen ilk derece mahkemesi kararları Yargıtay 10. Hukuk
Dairesince 20/3/2012 ve 8/5/2012 tarihlerinde onanmış olup davaların mahiyeti
itibarıyla onamaya ilişkin kararlara karşı karar düzeltme yolu da kapalı
olduğundan, söz konusu kararlar onandıkları belirtilen tarihler itibarıyla
kesinleşmişlerdir.
20. Diğer taraftan yine ihlal iddiasına konu ekli listenin 4.,
5. ve 6. sıralarında gösterilen ilk derece mahkemesi kararlarına karşı süresinde
temyiz talebinde bulunulmakla birlikte muhtıra tebliğine rağmen temyiz
masraflarının süresinde yatırılmadığı için başvurucuların temyiz talepleri
reddedilmiştir. Dolayısıyla temyiz isteminin reddine dair ek kararın Yargıtayca onandığı ve başvuru formu incelendiğinde bu
kararlara ilişkin açık bir şikâyetin de olmadığı dikkate alınmalıdır. Buna göre
Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi başvuruya konu kararların
kesinleşme süreci gözetilerek belirlenmelidir. Somut olayda söz konusu
kararların 23/9/2012 tarihinden önce kesinleştikleri anlaşılmaktadır.
21. Bu durumda başvuru konusu kararlar, 23/9/2012 tarihinden
önce kesinleştiklerinden başvurular, Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından
yetkisi dışında kalmaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvuruların, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların zaman
bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
9/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
(A) (B) (C)
(D) (E) (F)
Sıra Başvuru No Nihai Karar T. Başvuru T. Mahkeme
Esas Avukat
1 2015/3074 8/5/2012 19/2/2015 Ankara
9. İş M. 2009/558 Ebru TARAKÇI ÇİMEN
2 2015/3705 20/3/2012 25/2/2015 Ankara 18. İş M.
2009/154 Ebru
TARAKÇI ÇİMEN
3 2015/5890 8/5/2012 3/4/2015 Ankara 9. İş M. 2009/561 Ebru
TARAKÇI ÇİMEN
4 2015/13252 21/3/2012 6/8/2015 Ankara 18. İş M. 2009/169 Mehmet Erol ALSAN
5 2015/13254 21/3/2012 6/8/2015 Ankara 18. İş M.
2011/100 Mehmet Erol ALSAN
6 2015/13889 21/3/2012 17/8/2015 Ankara 18. İş M.
2011/101 Ebru TARAKÇI ÇİMEN