TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
KAYALAR OTOMOTİV KUYUMCULUK PETROL DAYANIKLI TÜKETİM MALLARI SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/31679)
Karar Tarihi: 4/7/2022
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
İrfan FİDAN
Raportör : Habip OĞUZ
Başvurucu : Kayalar Otomotiv Kuyumculuk Petrol Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Özay VURAL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, başvurucunun şikâyet dilekçesine konu edilen olaylar ile ilgili olarak hiçbir inceleme ve araştırma yapılmadan şüpheliler hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 1/10/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu temsilcisinin başka bir şirket yetkilileri hakkında dolandırıcılık, bedelsiz senedi kullanma, görevi kötüye kullanma ve güveni kötüye kullanma suçlarının işlendiğinden bahisle şikâyetçi olması üzerine Manisa Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturma neticesinde 18/6/2020 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir.
6. Manisa 1. Sulh Ceza Hâkimliği 28/7/2020 tarihinde başvurucunun anılan karara yaptığı itirazı kesin olarak reddetmiştir.
7. Başvurucu 1/10/2020 tarihinde başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
8. Anayasa Mahkemesinin 4/7/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
9. Başvurucu şikâyet dilekçesine konu edilen olaylar ile ilgili olarak hiçbir inceleme ve araştırma yapılmadığını, şikâyetçi olunan şirketin gerçek yetkililerinin savunmalarının alınmadığını beyan ederek adil yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
10. Bakanlık görüşünde, Hâkimliğin ve Başsavcılığın ilgili hukuk kurallarını yorumlamak suretiyle bir sonuca ulaştığı ve yapılan değerlendirmelerde ilgili ve yeterli gerekçelere yer verildiği ifade edilmiştir.
11 . Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formunda dile getirdiği iddiaları yinelemiştir.
B. Değerlendirme
12. Başvuruya konu şikâyetlerin özü itibarıyla başvurunun adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
14. Sözleşme’nin 6. maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz. Dolayısıyla bir ceza davasında haklarında suç isnadı bulunmayan mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişiler Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır ( Onurhan Solmaz , §§ 23, 24).
15. Somut olayda, başvuran hakkında suç isnadına ilişkin olmayan ve üçüncü kişinin cezalandırılmasına yönelik ihlal iddialarının adil yargılanma hakkının kapsamına girmediği anlaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/7/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.