TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
DEVRİŞ DEGER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16428)
Karar Tarihi: 6/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri
  NECİPOĞLU
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Devriş DEGER
2. Celal
  ARSLAN
3. Hamdi
  ÖNEN
4. İbrahim
  DEGER
5. Şerif
  DEGER
6. Hasan
  DEGER
7. Mehmet
  ATLI
8. Osman ATA
9. Ali DEGER
10. Abdullah
  ARSLAN
11. Abdullah
  ATA
12. Keri
  ARSLAN
13. Güle ATA
14. Kemal
  ATAŞ
15. Remezan ARSLAN
16. Mehmet
  Salih ATLI
17. Mahmut
  ATLI
18. Arif
  DEGER
19.
  Abdurrahman DEGER
20. Hüsnü
  ARSLAN
21. Muhiddin
  ATA
22.
  Abdulbaki ATA
23. Sabri
  ARSLAN
24. Zeki ATA
25. Hüsnü
  ATA
26. Salih
  ATA
27.
  Abdurrahman ATAŞ
28. İbrahim
  ATAŞ
29. Vahit
  ATA
30. Ali ATLI
31. Nedim
  ŞAHİN
32. Hasan
  DEGER
33. Musa
  ARSLAN
34. Şükrü
  ATA
35. Teyyar ŞAHİN
36. Veysi
  ATA
37. Nezir
  ARSLAN
38.
  Selahattin ATLI
39. Cemil
  ARSLAN
40. Halime
  ARSLAN
41. Selim
  ATA
Vekili : Av. Engin
  Uğur HAMİDİ
42. Hacice YILDIRIM
43. Hanife
  UYTUN
44. Hanifi YILDIRIM
Vekili : Av. Eda
  FİDAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 10/10/2014 ve 17/12/2015 tarihlerinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan
ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2015/19701 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönünden
hukuki irtibat nedeniyle 2014/16428 sayılı dosya üzerinde birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Hanifi Yıldırım ve
Hanife Uytun'un babaları, başvurucu Hacice Yıldırım'ın ise eşi olan murislerinin 4/12/1986
tarihinde Çınar Asliye Hukuk Mahkemesinde, başvurucular Halime Arslan, Güle
Ata, Selim Ata, Şükrü Ata, Ali Atlı, Mehmet Atlı, Abdurrahman Değer, Ali Değer, Devriş Değer, Hasan Değer ( 32 numaralı), Arif Değer
aleyhlerine doğrudan; başvurucular Abdullah Arslan, Hüsnü Arslan, Celal Arslan,
Nezir Arslan, Musa Arslan, Sabri Arslan, Remezan Arslan, Mehmet Salih Atlı, Nedim Şahin, Hasan Değer ( 6 numaralı), İbrahim
Değer, Şerif Değer, Abdulbaki Ata, Hüsnü Ata, Muhiddin Ata, Osman Ata, Salih
Ata, Vahid Ata, Veysi Ata ve Zeki Ata'nın anne yada
babaları olan murisleri aleyhlerine açtığı el atmanın önlenmesi davası
görevsizlik nedeniyle önce Çınar Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, anılan
Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş ve Çınar
Kadastro Mahkemesinin kapatılması üzerine dosya Diyarbakır Kadastro Mahkemesine
devredilmekle şikâyet konusu dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 6/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucu Hacice Yıldırım Yönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)
80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa
Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri, B.
No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Hacice Yıldırım başvuru tarihinden sonra 30/9/2016
tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme
yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu yönünden başvurunun
incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de
bulunmamaktadır.
14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Hacice Yıldırım yönünden başvurunun düşmesine karar
verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Cemil
Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş,
Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi
Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun Yönünden
15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2)
numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu gücünün neden olduğu iddia
edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel
başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin
gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,
§§ 19, 20).
16. Somut olayda başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan,
Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı,
Selahattin Atlı ve Teyyar Şahin murislerinin, şikâyet
konusu davada davalı sıfatıyla yer aldıkları iddia edilmişse de başvuruya
dayanak olarak sunulan belgelerden anılan iddianın teyit edilemediği
anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların
kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
17. Başvurucular Hanifi Yıldırım ve
Hanife Uytun şikâyet konusu davada davacı olan
murisleri Sıtkı Yıldırım'ın mirasçıları sıfatıyla, başvurucu Hamdi Önen ise
şikâyet konusu davada davalı olan murisi Beşir Önen mirasçısı sıfatıyla anılan
davada taraf olduklarını iddia etmişlerdir. Murislerinin şikâyet konusu davada
taraf oldukları görülmekle beraber başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden
söz konusu başvurucuların anılan davaya mirasçı sıfatıyla devam edip
etmediklerinin teyit edilemediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular
tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
18. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Cemil Arslan,
Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut
Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
19. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
21. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerinden
intikalle takip etmekte olduğu bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 30 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
25. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını
kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet haklarının
da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede yargılanma
haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler ışığında,
mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca
değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde
ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
27. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı da dikkate
alındığında karar ekli tabloda belirtilen miktarlarda manevi tazminat
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine
manevi tazminat ödenmesine hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1.Başvurucu Hacice Yıldırım
yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata,
Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine manevi tazminat hükmedilen
başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/30)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
6/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT
  MİKTARI
1. Halime
  ARSLAN 2. Güle
  ATA 3. Selim
  ATA 4. Şükrü
  ATA 5. Ali
  ATLI 6. Mehmet
  ATLI 7. Abdurrahman
  DEĞER 8. Ali
  DEĞER 9. Devriş DEĞER 10. Hasan
  DEĞER ( 32 numaralı) 11. Arif
  DEĞER AYRI AYRI
  NET 12.000 TL
12.
  Abdulbaki ATA 13.
  Muhiddin ATA 14. Nedim
  Şahin AYRI AYRI
  NET 6.000 TL
15.
  Abdullah ARSLAN 16. Hüsnü
  ARSLAN AYRI AYRI
  NET 4.000 TL
17. Salih
  ATA 18. Vahid ATA 19. Zeki
  ATA AYRI AYRI
  NET 3.000 TL
20. Osman
  ATA 21.
  Mehmet Salih ATLI AYRI AYRI
  NET 2.000 TL
22. Veysi
  ATA 23. Musa
  ARSLAN 24. Sabri
  ARSLAN 25.
  İbrahim DEĞER 26. Şerif
  DEĞER AYRI AYRI
  NET 1.700 TL
27. Hasan
  DEĞER ( 6 numaralı) 1. 500 TL
28. Celal
  ARSLAN 29. Nezir
  ARSLAN 30. Remezan ARSLAN AYRI AYRI
  NET 1.100 TL
31.
    Hüsnü ATA 900 TL