TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ADEM SERKAN
  GÜNDOĞDU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/8668)
Karar Tarihi: 6/4/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri NECİPOĞLU
Erdal TERCAN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Gökçe GÜLTEKİN
Başvurucular : 1. Seyfi POLAT
2. Ziya ULUSOY
Vekilleri : Av. Keleş ÖZTÜRK
Av. Faruk Nafiz ERTEKİN
Başvurucu : 3. Adem Serkan
  GÜNDOĞDU
Vekili : Av. Faruk Nafiz ERTEKİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru "Anayasayı ihlal, silahlı terör örgütünü
yönetme" suçlarından yürütülen soruşturma kapsamında 12/9/2006 tarihinde
gözaltına alınan başvurucular hakkında açılan kamu davasının makul sürede
sonuçlandırılamaması nedeniyle adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasına
ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 29/11/2013 tarihi ile 2/12/2013 tarihinde İstanbul
10. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin
idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvuruların Komisyona
sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Komisyon tarafından 31/12/2013 tarihinde, başvuruların kabul
edilebilirlik incelemelerinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2013/8668, 2013/8669,
2013/8891 numaralı bireysel başvuru dosyaları, aralarındaki hukuki ve fiili
irtibat nedeniyle birleştirilmiş; incelemeye 2013/8668 numaralı bireysel
başvuru dosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar
özetle şöyledir:
7. Başvurucular, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250.
maddesi ile görevli) yasa dışı MLKP (Marksist Leninist Komünist Parti) örgütüne yönelikyürütülen soruşturma kapsamında 12/9/2006
tarihinde gözaltına alınıp 15/9/2006 tarihinde tutuklanmışlardır.
8. Başvurucular hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının
(CMK 250. maddesi ile görevli) 17/5/2007 tarihli iddianamesi ile anayasal
düzeni silahlı ayaklanma yoluyla değiştirmeyi amaçlayan silahlı terör örgütünü
yönetme, sahte kimlik kullanma, patlayıcı madde bulundurma, 10/7/1953 tarihli
ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a
muhalefet etme, mala zarar verme suçlarından yirmi şüpheli ile birlikte kamu
davası açılmıştır.
9. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ile
görevli) 13/12/2012 tarihinde başvurucu Adem Serkan
Gündoğdu'nun, 17/5/2011 tarihinde ise başvurucu Ziya Ulusoy'un tahliyesine
karar vermiştir.
10. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ile
görevli) 5/11/2013 tarihli ve E.2007/303, K.2013/192 sayılı kararıyla
başvurucuların, üzerilerine atılı suçların bir kısmı
yönünden mahkûmiyetlerine karar vermiştir.
11. Bu karar temyiz edilmiş olup temyiz incelemesi devam
etmektedir.
12. Başvurucular 29/11/2013 ve 2/12/2013 tarihlerinde bireysel
başvuruda bulunmuşlardır.
B. İlgili Hukuk
13. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 309.
ve 314. maddeleri, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun
5. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 6136 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (2)
numaralı fıkrası.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
15. Başvurucular "Anayasayı ihlal, silahlı terör örgütünü
yönetme" suçundan yürütülen soruşturma kapsamında haklarında açılan kamu
davasının makul sürede sonuçlandırılamadığını belirterek adil yargılanma
haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, ihlalin tespit edilmesini ve
tazminat ödenmesini talep etmişlerdir.
B. Değerlendirme
1. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
16. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça
dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini
gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul
edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
17. Başvurucular, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250.
maddesi ile görevli) haklarında açılan kamu davasında yargılamanın makul sürede
sonuçlandırılmadığını belirterek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini
ileri sürmüşlerdir.
18. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede
sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve
Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının
kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul
olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli
olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve
başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi
hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir ( B.E .
B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin
Ceyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40). Bu kapsamda yapılan
incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik
kararlar verilmiştir ( Mehmet Fatih Özdemir, B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun , B. No: 2013/3396, 22/6/2015; Osman Bayrak, B. No: 2013/3803,
25/2/2015).
19. Başvuru konusu olay, İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinde
(CMK 250. maddesi ile görevli) "Anayasayı
ihlal, silahlı örgüt" suçlarından açılan ceza davasına
ilişkindir. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup olmadığı
değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği iddiasının
yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak etkilendiği
arama ve gözaltı gibi bir takım tedbirlerin
uygulanması anı ya da kamu davasının açıldığı tarihtir. Somut başvuru açısından
bu tarih,başvurucuların İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250. maddesi ile görevli) gözaltına
alındığı 12/9/2006'dır. Ceza yargılamasında sürenin sona erdiği tarih, suç
isnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih olmakla birlikte yargılaması
devam eden davalar yönünden Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili
kararını verdiği tarihtir ( Ersin Ceyhan, § 35).
20. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde İstanbul
Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250. maddesi ile görevli) yürütülen soruşturma
kapsamında başvurucuların 12/9/2006 tarihinde gözaltına alındıkları, 15/9/2006
tarihinde ise tutuklandıkları, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK 250.
maddesi ile görevli) 17/5/2007 tarihli iddianamesiyle başvurucular hakkında
ceza davasının açıldığı tespit edilmiştir. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin
(CMK 250. maddesi ile görevli) 5/11/2013 tarihli kararı ile başvurucuların üzerilerine atılı bir kısım suçlar yönünden
cezalandırılmalarına karar verildiği, anılan kararın temyiz incelemesinin hâlen
devam ettiğianlaşılmıştır .
21. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza
davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,
delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler
dikkate alındığında karmaşık olmakla birlikte davaya bütün olarak bakıldığında
somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön
bulunmadığı ve söz konusu dokuz yıl dört ayı aşkın yargılama sürecinde makul olmayan
bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Açıklanan nedenlerle başvurucuların Anayasa’nın 36.
maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarını ihlal
edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)
numaralı fıkraları şöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun
hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı
verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması
gerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından
kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama
yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında
hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya
genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama
yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı
ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar
verir.”
24. Başvurucu Ziya Ulusoy 28.000 TL, başvurucu Seyfi Polat ile Adem Serkan Ulusoy 30.000 TL tazminat ödenmesi talebinde
bulunmuşlardır.
25. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda
başvurucuların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
26. Başvurucuların tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin dokuz yıl
dört ayı aşkın yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin
uzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı
karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine
karar verilmesi gerekir.
27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL başvuru
harcının başvuruculara ayrı ayrı ödenmesine, 1.800 TL vekalet ücretinin ise
başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net
6.000 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucuların tazminata ilişkin diğer
taleplerinin REDDİNE,
D. 198,35 TL başvurucu harcının
AYRI AYRI, 1.800 TL vekalet ücretinin MÜŞTEREKEN BAŞVURUCULARA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini
takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay
içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği
tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Adalet
Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.