TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AMİNE CAĞLI VE HÜSAMETTİN CELALETTİNOĞLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/11918)
Karar Tarihi: 14/5/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Raportör : C. Ece YALIM
Başvurucular : 1. Amine CAĞLI
2. Hüsamettin CELALETTİNOĞLU
Vekil : Av. Hayrullah ASLIM
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ihtiyati tedbirin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucuların murisi R.K.nin de aralarında bulunduğu davalılar aleyhine 28/7/1993 tarihinde Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) tapu iptali ve tescil davası açılmıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi 3/10/1995 tarihinde davaya konu olan taşınmazların üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi için başvurucuya ait Bingöl ili MerkezKültür Mahallesi pafta no 2, ada no 1315, parsel no 9 olan taşınmaz ile ada no 1400, parsel no5, 6ve 12olan taşınmazlara ihtiyati tedbir konulmasına karar vermiştir.
3. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/2/2005 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar vermiş, anılan karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulmuştur. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 23/6/2022 tarihinde, temyiz itirazlarının kabulüne ve kararın bozulmasına karar vermiştir. Yargılama devam etmektedir.
4. Başvuru 5/3/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
5. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020) (İbrahim Geçer , B. No: 2014/19056, 19/2/2019) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin, mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
6. Somut olayda başvurucuların davalı olduğu tapu iptal ve tescil davasında 1995 yılında konulan tedbirin hâlen devam ettiği anlaşıldığından anılan kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
7. Başvurucular; 500.000 TL maddi, 500.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri , B. No: 2017/35581, 29/9/2020 , § 66). Buna göre başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Olayda ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından etkin giderim yolu, tazminat olarak görülmektedir. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi zararları karşılığında ayrı ayrı net 33.300 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net 33.300 TL manevi tazminatın ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 446,90 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 30.446,90 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Bingöl 1.Asliye Hukuk Mahkemesine (E.1993/302) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 14/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.