TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HİLAL ADA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/22735)
Karar Tarihi: 3/7/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Hüseyin KAYA
Başvurucu : 1. Hilal ADA
2. Seniha
  SÜRER
3. Reyhan
  ÇOŞMUŞLU
Vekilleri : Av. Cihan
  AYDIN
Av. Keziban YILMAZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ceza infaz kurumundaki tutulma koşulları nedeniyle
kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 1/11/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan
ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Yapılan incelemede başvurucu Seniha Sürer tarafından yapılan
2016/22735 numaralı başvuru, başvurucu Hilal Ada tarafından yapılan 2016/22737
numaralı başvuru ve başvurucu Reyhan Coşmuşlu tarafından
yapılan 2016/22739 numaralı başvuru konu bakımından aynı nitelikte olması
nedeniyle 2016/22735 numaralı başvuru üzerinde birleştirilmiş ve incelemenin bu
dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurucuların tedbir kararı verilmesi yönündeki talepleri
hakkında Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü tarafından 8/11/2016 tarihinde ret
kararı verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular farklı tarihlerde terör suçlarıyla bağlantılı
olarak tutuklanmış ve Diyarbakır E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz
Kurumu) yerleştirilmiştir.
9. Başvurucular 19/9/2016 tarihinde Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne (Genel Müdürlük) başvurarak
Ceza İnfaz Kurumunun fiziki şartlarının kötü ve yetersiz olduğunu belirtmiş,
tutulma koşulların düzeltilmesini talep etmişlerdir.
10. Genel Müdürlük 28/9/2016 tarihli ve 109992 sayılı, 3/10/2016
tarihli ve 111771 sayılı yazılarında başvuruculara cevaben ceza infaz kurumlarının
inşası ve faaliyetinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin ceza infaz
alanındaki tavsiye kararlarında belirlenen minimum standartların gözönünde bulundurulduğunu, aniden çok sayıda tutuklama
olduğunda geçici olarak bazı illerde kalabalıklaşma yaşandığını ancak bu
sorunun sevk ve nakillerle kısa zamanda giderildiğini, konuyla ilgili gerekli
incelemenin yapılacağını belirtmiştir.
11. Başvurucular, Genel Müdürlüğün anılan cevabının kendilerine
3/10/2016 ve 7/10/2016 tarihlerinde tebliğ edildiğini belirterek 1/11/2016
tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 3/7/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
13. Başvurucular, on altı kişilik kapasitesi olduğu hâlde kırk
kişi kaldıkları koğuşta yirmi yatak, bir tuvalet ve bir banyo bulunduğunu,
yerlere serilen battaniyelerin üstünde sağlıksız koşullarda yattıklarını, yatak
taleplerinin reddedildiğini, verilen sıcak suyun öz bakım ve temizlik için
yetersiz kaldığını, havalandırma imkânının ise kısıtlı olduğunu iddia
etmişlerdir. Söz konusu iddialar kapsamında başvurucular Anayasa'nın 17.
maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı ve bu
güvenceyle bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan
etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi ceza infaz kurumlarındaki tutulma
koşullarının kötülüğünden kaynaklanan kötü muamele iddialarına ilişkin olarak
infaz hâkimliğine şikâyet yolunu tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu
olarak gördüğünü çeşitli kararlarında belirtmiştir. ( birçok karar arasından bkz. Mehmet Baransu , B. No: 2015/8046, 19/11/2015,§§ 23-35; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No:
2016/23672, 11/1/2018, §§ 250-252).
15. Öte yandan Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Birinci
Komisyonunca eldeki başvuruya benzer şikâyetleri ihtiva eden bir başvuru
hakkında infaz hâkimliği yolu tüketilmediği gerekçesi ile verilen bir kabul
edilemezlik kararı ( Mehmet Reşit Arslan ,
B. No: 2013/2025, 30/9/2013) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önündeki
başka bir başvuruda ( Ethem Sakin/Türkiye ,
B. No: 20616/13, 28/6/ 2016)Türk Hükûmeti tarafından
emsal karar olarak sunulmuştur. AİHM, belirtilen Anayasa Mahkemesi kabul
edilemezlik kararına da atıfta bulunarak (aynı kararda bkz. § 24) infaz
hâkimliği yolunun tüketilmemiş olmasını başvuru yollarının tüketilmemesi olarak
görmüş ve kabul edilmezlik kararı vermiştir (aynı kararda bkz. §§ 30-37).
16. Somut olayda, başvurucuların Ceza İnfaz Kurumundaki tutulma
koşullarına ilişkin şikâyetleri açısından Anayasa Mahkemesince verilen ve
yukarıda belirtilen kararlarda varılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir
durumun olmadığı anlaşılmaktadır.
17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezliğine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
3/7/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.