TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
YAMAN TURİZM SERVİS NAKLİYE SAN. TİC. LTD. ŞTİ. VE ALİ
  MAŞACI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/6150)
Karar Tarihi: 17/3/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin YILDIRIM
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular : 1. Yaman Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi : Kadriye YAMANOĞLU
2. Ali MAŞACI
Vekili : Av. Ayhan CANDAN
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvuru, 18/12/2002
tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının
makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali iddiası
ile ilgilidir.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru, 6/8/2013 tarihinde
Kırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve
eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona
sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinci
Komisyonunca 31/3/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına ve dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından
16/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin
birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgular bildirilmiş, başvuru belgelerinin bir
örneği görüş için gönderilmiştir. Bakanlığın 15/5/2015 tarihli yazısında,
Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine
atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde
ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucular ve diğer dört
davalı aleyhine 18/12/2002 tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde
trafik kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davası açılmıştır.
8. Kırıkkale 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi, 27/7/2010 tarihli ve E.2002/758, K.2010/163 sayılı kararı ile
davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir.
9. Temyiz incelemesi sonucu Yargıtay
11. Hukuk Dairesi, 9/10/2012 tarihli ve E.2012/6127, K.2012/15543 sayılı ilamı
ile İlk Derece Mahkemesinin kararını onamış, karar düzeltme istemini de
31/5/2013 tarihli ve E.2013/2964, K.2013/11320 sayılı ilamı ile reddetmiştir.
10. Karar düzeltme isteminin
reddine ilişkin ilam başvuruculara 17/7/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucular, 6/8/2013
tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE
GEREKÇE
12. Mahkemenin 17/3/2016
tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 6/8/2013 tarihli ve
2013/6150 numaralı bireysel başvuruları incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
13. Başvurucular, aleyhlerine
18/12/2002 tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan maddi ve manevi
tazminat davasının makul sürede sonuçlanmadığını, bu nedenle yargılama sonunda
yüksek oranda faiz ödemek zorunda kaldıklarını da belirterek, adil yargılanma
haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, başvurucu Yaman Turizm Servis
Nakliye San. Tic. Ltd. Şti., yargılama sonunda ödemek zorunda kaldığı faiz
bedelinden 500.000,00 TL’lik kısmının avans faizi ile birlikte tazminat olarak
kendisine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
14. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi
sonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar
verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun
kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir .
2. Esas Yönünden
15. Başvurucular, aleyhlerine 18/12/2002 tarihinde Kırıkkale
1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının makul sürede
sonuçlanmadığını, bu nedenle yargılama sonunda yüksek oranda faiz ödemek zorunda
kaldıklarını da belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri
sürmüşlerdir.
16. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makul
sürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu
yapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil
yargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadaki
yargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,
yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş ( Güher Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 34–59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (bkz. Gülseren Gürdal ve diğerleri ,
B.No:2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri , B.No:2013/3283,
19/12/2013; Haydar İzgi ,
B.No:2012/673, 19/12/2013).
17. Başvuru konusu olayda,
Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan tazminat davasına ilişkindir. 1086
sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülükleri
konu alan somut yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı karara
bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup ( Güher Ergun ve diğerleri, § 50) bu tarih
somut başvuru açısından, 18/12/2002
tarihidir.
18. Sürenin bitiş tarihi ise,
çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihi
olup ( Güher
Ergun ve diğerleri , § 52 ) , somut başvuru açısından söz konusu tarih ise İlk Derece
Mahkemesi kararının Yargıtay 11. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği
31/5/2013 tarihidir.
19. Başvuruya konu yargılama
sürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusunun, trafik kazasına dayalı maddi
ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, 18/12/2002 tarihinde açılan davada
esasa ilişkin kararın 27/7/2010 tarihinde verildiği, bu kararın temyiz edilmesi
ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesince 9/10/2012 tarihinde onandığı, karar düzeltme
isteminin ise 31/5/2013 tarihli ilam ile reddedildiği ve böylece yargılama
sürecinin sonuçlandığı anlaşılmıştır.
20. Başvuruya konu birleştirilen alacak ve tazminat
davalarına ilişkin yargılama sürecinin incelenmesinde; yargılamanın mahiyeti
nedeniyle icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruya konu yargılamanın
karmaşık olduğunu ortaya koymakla birlikte, davaya bütün olarak bakıldığında,
somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön
bulunmadığı, başvurucunun tutum ve davranışlarıyla ve usuli haklarını kullanırken özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli
ölçüde sebep olduğunun da söylenemeyeceği ve söz konusu on yılı aşkın yargılama
sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Açıklanan nedenlerle,
başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden
22. Başvurucular, adil
yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, başvuruculardan Yaman
Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti., yargılama sonunda ödemek zorunda
kaldığı faiz bedelinin 500.000,00 TL’sinin avans faizi ile birlikte kendisine
tazminat olarak ödenmesini talep etmiştir.
23. 6216 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, esas inceleme sonunda ihlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedileceği belirtilmiş, ancak yerindelik denetimi yapılamayacağı, idari
eylem ve işlem niteliğinde karar verilemeyeceği hüküm altına alınmış; (2) numaralı fıkrasında ise Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesi
halinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerde
başvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir .
24. Başvuru konusu
olayda, başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, başvuruya konu olan yargılama sürecinin
kesinleşerek sona erdiği dikkate alındığında, başvurucuların da manevi tazminat
talebi bulunmaması nedeniyle ihlalin tespiti dışında sonuçlarının ortadan
kaldırılması için yapılması gereken bir husus bulunmadığı anlaşılmaktadır.
25. Başvurucu Yaman Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.
tarafından, yargılama sonunda ödenmek zorunda kalınan faiz bedelinden
500.000,00 TL’lik kısmının avans faizi ile birlikte tazminat olarak kendisine
ödenmesi şeklinde, ileri sürülen tazminat talebi maddi zararlarının
karşılanmasına dönük olup, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar
arasında illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından, başvurucunun maddi tazminat
talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
26. Başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler
uyarınca tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan
toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan
gerekçelerle;
A. Başvurucuların,
1.
Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının KABUL
EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,
B. Başvurucu Yaman Turizm
Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.’ nin tazminata
ilişkin taleplerinin REDDİNE,
C. Başvurucular tarafından
yapılan 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35
TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin, kararın tebliğini
takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay
içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği
tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,
17/3/2016
tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.