TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
BİLGE DEMİRBAĞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/8816)
Karar Tarihi: 10/12/2025
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Basri BAĞCI
Üyeler : Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Metin KIRATLI
Raportör : Muhammed Cemil KANDEMİR
Başvurucu : Bilge DEMİRBAĞ
Vekili : Av. Metin İRİZ
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, üyesi olduğu sendikanın aldığı karar üzerine nöbet görevini yerine getirmeyen kamu görevlisinin disiplin cezası ile cezalandırılması nedeniyle sendika hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
2. Başvurucu, İstanbul'da bir lisede rehberlik öğretmeni olup Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası üyesidir.
3. Başvurucu, üyesi olduğu sendikanın rehberlik öğretmenlerinin nöbet tutmaması yönündeki kararı üzerine nöbet görevini yerine getirmemiştir. Bu nedenle başvurucu hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır. Başvurucunun 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (a) alt bendi gereğince 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Başvurucu hakkında tesis edilen disiplin cezasının iptali talebiyle dava açmıştır.
4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 6/2/2019 tarihli kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir aylık zamanaşımı süresi içerisinde disiplin soruşturmasına başlanılmadığı, ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğraması nedeniyle tesis olunan dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı belirtilmiştir.
5. Davalı idarece karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) soruşturmaya bir aylık zamanaşımı süresi içinde başlanıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunu kabul ederek Mahkeme kararını kaldırmıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararında uyuşmazlığın esasının Mahkemece sonuçlandırılması gerektiği belirtilerek dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemeye iadesine karar verilmiştir.
6. Başvurucu, nihai kararı 28/1/2020 tarihinde öğrendikten sonra 27/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
7. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
8. Başvurucu; disiplin soruşturmasının süresi içinde tamamlanmadığını, savunma için ek süre verilmediğini, lehine delilleri ileri sürme imkânı tanınmadığını, Mahkemenin lehinde verdiği kararın Bölge İdare Mahkemesi tarafından kaldırılarak davasının reddedildiğini, Bölgeİdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğunu ileri sürerek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca, disiplin cezası almasına neden olan eylemin hakkın kullanımı olduğunun değerlendirilmemesi sebebiyle ifade özgürlüğünün ve örgütlenme özgürlüğünün, başka bir sendikanın yaptığı eylem nedeniyle ilgililere disiplin cezası uygulanmamasına rağmen kendisine ceza uygulanması nedeniyle eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
9. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğine yönelik şikâyetleri incelenirken kabul edilebilirlik hususları ile Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
10. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasında bireysel başvuruda bulunulmadan önce ihlal iddiasının dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerektiği belirtilmiştir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm organlarının uyması gereken bir ilke olup bu ilkeye uygun davranılmadığı takdirde ortaya çıkan ihlale karşı öncelikle yetkili idari mercilere ve yargı makamlarına başvurulmalıdır ( Bayram Gök [2. B.], B. No: 2012/946, 26/3/2013, §§ 16, 17). Temel hak ihlallerini öncelikle yargılama mercilerinin gidermekle yükümlü olması, kanun yollarının tüketilmesi koşulunu zorunlu kılar ( Necati Gündüz ve Recep Gündüz [1. B.], B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 20; Güher Ergun ve diğerleri [1. B.], B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 26).
11. Eldeki olayda başvurucu hakkında tesis edilen disiplin cezasının iptali talebiyle açtığı davada Mahkeme soruşturma zamanaşımı süresine uyulmadığı gerekçesiyle iptal kararı vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi, disiplin soruşturmasına süresi içerisinde başlanıldığını belirterek bu kararı kaldırmış ve dosyayı yeni bir karar verilmek üzere Mahkemeye göndermiştir. Bölge İdare Mahkemesi soruşturmanın süresi içinde başladığına ilişkin olarak karar vermekle birlikte disiplin cezasının hukuka uygunluğuna ilişkin bir değerlendirme yapmamıştır. Başvurucuya verilen disiplin cezası yönünden Mahkemece yeniden yargılama yapılacağı anlaşılmaktadır. Başvurucunun, yapılacak yeni yargılamada verilen nihai karar nedeniyle anayasal bir hakkının ihlal edilmesi durumunda yapacağı bireysel başvuruda soruşturma zamanaşımına ilişkin iddialarını da ileri sürebileceği açıktır. Ancak başvurucu Bölge İdare Mahkemesi kararı sonrası hakkındaki disiplin cezasına ilişkin davanın sonucunu beklemeden bireysel başvuruda bulunmuştur. Dolayısıyla başvuru yollarının tamamını tüketmediği anlaşılmıştır.
12. Öte yandan başvurucunun Mahkeme tarafından yapılan yeni yargılama sonucunda verilen nihai karara karşı bireysel başvuru yapmadığı görülmüştür.
13. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 10/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.