TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İCKOVSKA SVETLANA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3053)
Karar Tarihi: 8/6/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Raportör : Yakup MACİT
Başvurucu : İckovska SVETLANA
Vekili : Av. Yusuf
  ERİKEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, haksız fiilden doğan tazminat davasında usul ve
kanuna aykırı karar verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4.Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
A. Bireysel Başvurudan Önceki Süreç
8.Başvurucu 17/11/1996 tarihinde İstanbul'un Laleli semtinde
bulunan bir oteldeçıkan yangında yaralanmıştır.
9. Başvurucu, eşi ve çocukları olay nedeniyle sorumlu olduğunu
iddia ettikleri otel sahibi H.T.ye karşı 24/1/2002 tarihinde İstanbul 4. Asliye
Hukuk Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açmışlardır.
10. İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/12/2011 tarihli
kararında, dava dilekçesini görev yönünden reddetmiştir.
11.Görevsizlik kararı üzerine dosya İstanbul 5. Tüketici
Mahkemesine (Mahkeme) gönderilmiş, Mahkeme 11/10/2012 tarihli kararında
belirttiği "...davacı İckovska Svetlana'nın davalıya
ait otelde yaralandığı, ceza davasında davalının cezalandırılmasına ilişkin
kararın kesinleştiği, uzamış ceza zamanaşımı nedeniyle zamanaşımı
gerçekleşmediği anlaşılmakla, bilirkişi raporu ve ıslah talebi doğrultusunda
davacı İckovska Svetlana'nın maddi tazminat talebinin kabulüne, davacı İ.P. nin maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekmektedir. Davacı İckovska Svetlana'nın manevi
tazminat talebi İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesince 10.000 TL olarak kabul
edilmiş ve davacı vekilince de temyiz edilmemiş bulunmakla, mahkememizce de
10.000 TL manevi tazminatdavacının çektiği elem ve ızdırab nedeniyle uygun görülmüştür. Diğer davacılar
tarafından açılan manevi tazminat davası anılan mahkemece reddedilmiş ve hükümtemyiz edilmemiş olduğundan davacı Svetlana'nın eşi davacı P. ile çocukları M. ve İ. tarafından açılmış manevi tazminat
davasının reddine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçeyle
davayı kısmen kabul etmiştir.
12.Davalının temyizi üzerine karar Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin
16/1/2014 tarihli kararı ile onanmıştır.
13. Onama kararı 11/2/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş
ve 7/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
B. Bireysel Başvurudan Sonraki Süreç
14. Davalının karar düzeltme talebi aynı Dairenin 28/1/2015
tarihli kararı ile reddedilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15.Mahkemenin 8/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru
incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal
Edildiğine İlişkin İddia
16.Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir nedenin de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
18.Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması
devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas
alınır ( Güher Ergun ve diğerleri ,
B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
19.Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 13 yıl 4 günlük yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
22. Başvurucu, başvuru konusu davada yerleşik içtihatlara aykırı
olarak davanın ıslah edilen kısmı ile ilgili olay tarihinden itibaren yasal
faiz işletilmesi gerektiği hâlde ıslah tarihinden itibaren faize
hükmedildiğini, bu nedenle yaklaşık 200.000 TL eksik tazminat aldığını, kararın
usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek Anayasa'nın 10., 11., 12., 17., 19.,
36. ve 40. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri
sürmüştür.
23. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa
Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının
tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini
öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak
iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara
sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni
göstermiş olması gerekir( İsmail Buğra İşlek , B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
24. Somut olayda başvurucunun, haksız fiil nedenine dayalı
olarak açtığı tazminat davasının, İstanbul 5. Tüketici Mahkemesinin kararı ile
kısmen kabul edildiği, başvurucunun süresinde söz konusu bu karara karşı olağan
kanun yollarına başvurmayarak, hukuk sisteminde mevcut yargısal yolları
tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden
26.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
27. Başvurucu, yeniden yargılama ve 1.000.000 TL tazminata karar
verilmesi talebinde bulunmuştur.
28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç, 1.800
vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç, 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İstanbul 5. Tüketici Mahkemesine
(E.2012/559, K.2013/637 sayılı dosyası) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
8/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.