TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KATAYOUN BAHRAMI POURAN VE DİĞERLERİ
  BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/17658)
Karar Tarihi: 5/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Raportör : Mahmut
  Serhat MAHMUTOĞLU
Başvurucular : Katayoun BAHRAMI POURAN (İran İslam
  Cumhuriyeti)
Mohammad ESMAEILZADEH (İran İslam
  Cumhuriyeti)
Sorena ESMAEILZADEH (İran İslam
  Cumhuriyeti)
Vekilleri : Av. Ali Nezhet BOZLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski
bulunan ülkeye sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele
yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/11/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurucular, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca tedbir talebinin Bölüm
tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün 73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm tarafından 19/11/2015 tarihinde tedbir talebinin
kabulüne ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.
6. Başvurucular tarafından 9/11/2016 tarihinde başvurudan
feragat edilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular Mohammad Esmailzadeh ve Katoyoun Bahrami Pouran evlidir. Sorena Esmailzadeh ise
başvurucuların 2010 doğumlu müşterek çocuklarıdır. Başvurucular İran İslam
Cumhuriyeti vatandaşıdır.
9. Birinci başvurucu, ülkesinde üniversite öğrencisi olup aynı
zamanda on yılı aşkın bir süredir gazetecilik yapmaktadır.
10. Birinci başvurucu; ülkesinde rejim karşıtı gazetelerin yasak
olduğunu, bu nedenle İnternet üzerinden insan hakları ihlallerine ilişkin
yazılar yazdığını belirtmiştir. Anılan yazıları nedeniyle 16 gün hücrede, 1 ay
cezaevinde tutulduğunu; hakkında 10 ay 91 gün hapis ve 5 yıl eğitim yasağı
cezalarına hükmedildiğini ifade etmiş ve İran mahkemesinin kararını başvuru
formuna eklemiştir.
11. Birinci başvurucu, cezaevinden çıktıktan sonra yazılarına
devam ettiği için evlerine yapılan operasyonda eşi olan ikinci başvurucuya
şiddet uygulandığını belirtmiştir.
12. Başvurucular, evlerine bir kez daha operasyon düzenlenmesi
üzerine ülkelerini terk ederek Türkiye'ye sığınmış ve Adana Valiliği Göç
İdaresi Müdürlüğüne başvurarak 19/2/2014 tarihinde uluslararası koruma
talebinde bulunmuşlardır. Başvurucuların talepleri değerlendirmeye alınmış;
ikamet ili Adana olarak belirlenmiştir.
13. Öte yandan başvurucular, Birleşmiş Milletler Mülteciler
Yüksek Komiserliğine de (BMMYK) başvurmuşlardır.
14. Başvurucuların talepleri BMMYK tarafından 22/1/2014
tarihinde kabul edilmiş ve Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD)
yerleştirilmelerine karar verilmiştir.
15. Başvurucular, Göç İdaresine bildirmeden ikamet illerini terk
etmiş ve bu nedenle 2/6/2015 tarihinde başvurucuların sınır dışı edilmelerine
karar verilmiştir.
16. Başvurucular sağlık sorunları nedeniyle Mersin iline gitmek
zorunda kaldıklarını belirterek anılan karara karşı Adana 1. İdare Mahkemesinde
iptal davası açmışlardır. Mahkeme 22/10/2015 tarihli ve E.2015/1463,
K.2015/2036 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir.
17. Bu karar 26/10/2015 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiş
olup süresi içinde 17/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
18. Başvurucular 9/11/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine
başvuruda bulunarak ABD'ye gitmek üzere Türkiye'den ayrılacaklarını belirtmiş
ve başvurularından feragat etmişlerdir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
19. Mahkemenin 5/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucular, sınır dışı edilmeleri hâlinde ülkeleri İran'da
yaşamları ile maddi ve manevi bütünlüklerinin tehlikeye düşebileceğini
belirterek yaşam hakkı, kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği
hakkının ihlal edileceğini ileri sürmüş; adli yardım ve sınır dışı işleminin
durdurulması taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli Yardım Talebi
21. Anayasa Mahkemesinin Mehmet
Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler
dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini
ödeme gücünden yoksun oldukları anlaşılan başvurucuların açıkça dayanaktan
yoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
2. Sınır Dışı İşlemi
22.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “ Kararlar ” kenar başlıklı 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası
şöyledir:
“ Davadan
feragat hâlinde, düşme kararı verilir. ”
23. İçtüzük'ün “ Düşme kararı ” kenar başlıklı 80.
maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:
“ (1) Bölümler ya da
komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı
verilebilir:
a) Başvurucunun davadan açıkça feragat etmesi
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki
fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve
yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da
insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam
edebilir."
24. Başvurucular 19/11/2016 tarihinde, Anayasa Mahkemesine
yaptıkları bireysel başvurudan BMMYK tarafından yerleştirilmelerine karar
verilen ABD'ye gitmek amacıyla feragat etmişlerdir. Somut olayda başvurudan
feragat edilmesine rağmen başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan
bir neden de bulunmamaktadır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurucuların başvurudan feragat
ettikleri anlaşıldığından başvurunun kabul edilebilirlik şartları yönünden
incelenmeksizin feragat nedeniyle
düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle,
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun feragat nedeniyle DÜŞMESİNE,
C. 19/11/2015 tarihli kararla uygulanan tedbirin
SONLANDIRILMASINA,
D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucularınnun mağduriyetine neden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca
başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMALARINA,
E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel
Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 5/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.