TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TURHAN SESLİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/508)
Karar Tarihi: 27/10/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör : Akif
  YILDIRIM
Başvurucu : Turhan SESLİ
Vekili : Av. Barış
  YÜCE
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, katılan sıfatıyla yer alınan davada lehe vekâlet
ücretine hükmedilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/1/2014 tarihinde İstanbul Anadolu 22. Asliye Ceza
Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil
edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 15/7/2015 tarihinde,
başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar
verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından 28/12/2015 tarihinde, başvurunun
kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar
verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 21/1/2016 tarihli yazısında, Anayasa
Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen
başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucunun katılan sıfatıyla yer aldığı karşılıksız çek
keşide etme sebebiyle açılan davada İstanbul Anadolu 22. Asliye Ceza Mahkemesi
(Mahkeme), 16/3/2011 tarihli ve E.2009/1819, K.2011/180 sayılı kararıyla sanık
hakkında adli para cezası ile çek hesabı açtırmasının yasaklanmasına ve
başvurucu lehine de vekâlet ücretine hükmetmiştir.
8. Anılan karar sonrası yapılan yasal değişiklik üzerine
Mahkeme, 25/10/2013 tarihli ve E.2009/1819, K.2011/180 sayılı ek kararıyla
16/3/2011 tarihli kararını iptal etmiş; sanığın çek düzenlemekten ve çek hesabı
açtırmaktan yasaklanmasına karar vermiş ancak başvurucu lehine vekâlet ücretine
hükmetmemiştir.
9. Başvurucunun anılan karara itirazı, İstanbul Anadolu 9. Ağır
Ceza Mahkemesinin 18/12/2013 tarihli ve 2013/1803 Değişik İş sayılı kararı ile
kesin olarak reddedilmiştir.
10 .
Nihai karar, başvurucuya 31/12/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucu 10/1/2014 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 27/10/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, sanığın çek düzenlemekten ve çek hesabı açmaktan
yasaklanmasına rağmen lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini, söz konusu
ücrete hükmedilmemesi nedeniyle yaptığı itirazın gerekçe gösterilmeden
reddedildiğini belirterek Anayasa’nın 35., 48., 49. ve 55. maddelerinde güvence
altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş; yargılamanın
yenilenmesi ve tazminata hükmedilmesi taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının adil yargılanma
hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı
fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından
ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının
yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf
olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da
girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalanhak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel
başvurunun kapsamında değildir ( Onurhan Solmaz ,
B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
16. Sözleşme’nin 6. maddesinde adil yargılanmaya ilişkin
güvencelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç
isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek
hakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla bahsedilen hâller
dışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular,
Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu
olamaz. Bir ceza davasında üçüncü kişilerin cezalandırılmasını talep eden
mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişiler
Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır ( Onurhan Solmaz , §§ 23, 24).
17. Bu kuralın istisnaları, ceza davasında medeni hak talebine
imkân veren bir sistemin benimsenmiş olması veya ceza davası sonucunda verilen
kararın hukuk davası açısından etkili ya da bağlayıcı olması hâlleridir ( Perez /Fransa , B. No: 47287/99,12/2/2004, § 70).
Dolayısıyla bir ceza davasında mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya
katılan sıfatını haiz kişilerin yargılama masraflarına ilişkin ihlal
iddialarının adil yargılanma hakkı kapsamında olmadığı sonucuna varılmıştır.
18. Somut olayda idari yaptırıma ilişkin bir uyuşmazlıkta
başvurucunun "katılan" sıfatıyla taraf olması nedeniyle başvurunun
adil yargılanma hakkı kapsamına girmediği anlaşılmaktadır.
19. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin konu
bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun konu bakımından
yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
27/10/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.