TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ANIL SAVAŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/912)
Karar Tarihi: 13/9/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Raportör : Volkan
  ÇAKMAK
Başvurucu : Anıl SAVAŞ
Vekili : Av. Haydar
  ULUSOY
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; askerî okuldan ilişiğin kesilmesi işlemine karşı
açılan davada ret hükmüne ulaşılırken bariz takdir hatası yapılması, esasa
etkili iddiaların karşılanmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 15/1/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden
sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucu 2011-2012 eğitim öğretim yılı itibarıyla Deniz
Astsubay Meslek Yüksek Okulu bünyesinde askerî öğrenci olarak eğitime
başlamıştır.
7. İkinci sınıfın sonunda sahip olduğu disiplin puanlarının
tümünü yitirdiğinden bahisle başvurucunun Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu
ile ilişiği 27/6/2013 tarihli işlemle kesilmiştir.
8. Başvurucu, ilişik kesme işlemine karşı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi (AYİM) nezdinde iptal davası açmıştır.
9. AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 4/6/2014 tarihli kararıyla
davayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle 31/1/2013 tarihli ve 6413
sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu uyarınca oda hapsi disiplin
cezasının mevzuattan çıkarıldığı hatırlatılmıştır. Disiplin hükümleri yönünden
6413 sayılı Kanun'un öngördüğü yönetmelik ihdas edilene kadar 27/7/1967 tarihli
ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu
hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ve ceza puanları hariç olmak üzere
oda hapsi disiplin cezalarının izinsizlik cezası olarak uygulanacağı
hususlarının 6413 sayılı Kanun'un geçici 1. ve geçici 3. maddelerinde hüküm
altına alınmış olduğu ifade edilmiştir. Bu geçici maddeler ile yasa koyucunun
6413 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce askerî öğrenciler hakkında tesis
edilen disiplin puanı düşürme işlemlerinin aynen muhafaza edilmesine yönelik
irade gösterdiği yönünde belirleme yapılmıştır. Bu belirleme yapıldıktan sonra
başvurucunun disiplin puanının tükenmesine neden olan ve oda hapsi cezalarının
da içinde olduğu disiplin cezaları yıllar itibarıyla tek tek sayılmak suretiyle
hatırlatılmıştır. Başvurucuya 2012/2013 eğitim öğretim yılında verilen
cezalardan 8/3/2013 tarihinden itibaren tesis edilenlerin 6413 sayılı Kanun
gereği oda hapsi değil izinsizlik cezası şeklinde uygulandığı vurgulanmıştır.
Başvurucunun toplam olarak 1 kez Alay, 2 kez Yüksek Disiplin Kuruluna sevk
edilmek suretiyle disiplin konusunda ikaz edildiği, ayrıca velisinin de
disiplin zafiyeti nedeniyle uyarıldığı ancak buna karşın disiplin açısından
başvurucunun istenilen seviyeye ulaşamadığı hususlarına dikkat çekilmiştir.
Çıkarılma işleminin sebebi olan disiplin cezalarının tümünün yetki ve şekil
unsuru yönünden hukuka uygun olduğu belirlenmiştir. Disiplin notunun kırılması
ve notların toplanmasında maddi hata yapılmadığı, her türlü eylemin
cezalandırılması cihetine gidilmediği, bazı durumlarda ikaz ile yetinildiği
tespit edilmiştir. Sonuç itibarıyla çıkarılma işleminin tüm unsurlarıyla
mevzuata ve hukuka uygun olduğu kanaatine varılarak ret gerekçesi
oluşturulmuştur.
10. Ret kararı iki üyenin ayrışık oyuna karşılık oyçokluğu ile
alınmıştır. Ayrışık oy gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"... Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından 6413 sayılı Kanun yapılmış, bu Kanun ile oda hapsi cezası
kaldırılmış, verilen cezalar kınama ve izinsizlik cezaları olarak öngörülmüş,
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli askeri öğrencilere de verilecek cezalar
arasında oda hapsi cezasına yer verilmemiş, oda hapsine ilişkin hükümler yürürlükten
kaldırılmış, ancak yapılan bu değişikliğin yürürlüğe girmesi yürütme organının
iradesine bırakılmıştır. idare de, yasal değişikliğin
yürürlüğe girebilmesi için şart koşulan yönetmeliği çıkarmakta gecikmiş, sonuç
olarak; yasadan aldığı bu yetkiyi geç kullanmak suretiyle oda hapsi cezasının
puan olarak yürürlükte kalmasını sağlamıştır.
6413 sayılı Kanunun Geçici 3'üncü maddesinin
2'nci fıkrasının; "23'üncü maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenen yönetmelik
yayımlanıncaya kadar , askeri öğrenciler hakkında ceza puanları hariç olmak
üzere." şeklindeki düzenlemesinin; yasanın yürürlüğe girmesini yönetmelik
çıkarma şartına bağlamak suretiyle yasama yetkisini yürütme organına
devretmesi, uygulamada idarenin geç yönetmelik çıkarmış olması nedeniyle yasanın
yürürlüğünü ötelemiş/engellemiş olması, düzenlemenin bu haliyle yasama
yetkisinin devri sonucunu doğurması nedeniyle "Kuvvetler Ayrılığı"
ilkesine ve dolayısıyla Anayasa'nın 7'nci maddesine aykırı olduğu, keza yasama
organının iradesini ortaya koyarak çıkardığı 6413 sayılı Kanunun bir bölümünün
yürürlük tarihinin (aynı Kanunda yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği
belirtilmesine rağmen) belirsiz kaldığı, bu haliyle personelin hangi işlem ve
eylemleri nedeniyle haklarında hangi hukuk kurallarına göre işlem tesis
edileceğini öngörmeleri ve hareketlerini buna göre düzenlemelerinin mümkün
olamayacağı, dolayısıyla bahse konu hükmün "Hukuki Belirlilik" ve
"Hukuk Devleti" ilkelerini kapsayan Anayasanın 2'nci maddesine de
aykırı olduğu, görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle; 6413 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Disiplin Kanununun Geçici 3'üncü maddesinin 2'nci fıkrasının;
"23'üncü maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenen yönetmelik yayımlanıncaya
kadar, askeri öğrenciler hakkında ceza puanları hariç olmak üzere."
şeklindeki düzenlemesini Anayasanın 2 ve 7'nci maddelerine aykırı
gördüğümüzden, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geri
bırakılmasına karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar veren sayın
çoğunluk görüşüne katılamadık. "
11. Ret hükmüne yönelik karar düzeltme istemi Mahkemenin
3/12/2014 tarihli hükmüyle reddedilmiştir.
12. Başvurucu nihai kararı 22/12/2014 tarihinde tebellüğ
etmesinin ardından 15/1/20155 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
13. 6413 sayılı Kanun'un " Askeri öğrenciler hakkında
verilebilecek cezalar " kenar başlıklı 22. maddesi
şöyledir:
"(1) Askeri öğrencilere verilebilecek
disiplin cezaları ağırlık derecesine göre aşağıda belirtilmiştir:
a) Kınama
b) İzinsizlik
(2) Kınama cezası; öğrencinin, disiplinsizlik
teşkil eden davranışlarda bulunduğunun
somut olarak tespit edilmesi ve bunun yazı ile bildirilmesidir.
Bu ceza, disiplin amirleri tarafından ekli (1)
sayılı çizelgeye göre verilir.
(3) İzinsizlik cezası; öğrencinin, hafta sonu
tatilinden faydalandırılmamasıdır. Bu ceza, disiplin amirleri tarafından ekli
(1) sayılı çizelgeye göre, öğrenci disiplin kurulları tarafından ise üç hafta
sonundan az olmamak üzere altı hafta sonuna kadar (bu süre dâhil)
verilir."
14 . 6413 sayılı Kanun'un geçici 23. maddesinin ikinci
fıkrasının ilk cümlesi şöyledir:
"Askeri öğrencilerin disiplinsizlik
teşkil edebilecek fiilleri ve bu fiillere verilebilecek disiplin cezalarının
türleri ve miktarı, disiplin amirlerinin kimler olacağı, öğrenci disiplin
kurullarının kurulması, kurul kararlarına itiraz ve bu kurullara ilişkin diğer
hususlar, disiplin puanları, disiplinsizliklerde düşülecek disiplin ceza
puanları ile disiplin cezalarına bağlı idari işlemler yönetmelikle tespit
edilir. "
15 . 6413 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası
şöyledir:
" 23 üncü maddenin
ikinci fıkrasında düzenlenen yönetmelik yayımlanıncaya kadar, askeri öğrenciler
hakkında ceza puanları hariç olmak üzere ilgili mevzuatlarında yer alan uyarı
cezaları kınama, oda hapsi cezaları ise ceza süresinin yarısı kadar izinsizlik
cezası olarak uygulanır."
16. 11/4/2012 tarihli ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek
Okulları Kanunu'nun "Disiplin ve
okuldan çıkarılma" kenar başlıklı 31. maddesinin birinci
fıkrası ile ikinci fıkrasının (a) bendi şöyledir:
"Astsubay meslek yüksek okullarına alınan
her öğrenciye bir disiplin notu verilir. Disiplin notundan hangi cezalar için
ne kadar not düşüleceği yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilir.
Astsubay meslek yüksek okullarında öğrenim
gören öğrenciler aşağıdaki hallerde okuldan çıkarılırlar:
a) Bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak
yönetmelik gereğince verilen disiplin notunu
kaybedenler ."
17. 4752 sayılı Kanun temel alınarak ihdas edilen ve 16/10/2003
tarihli ve 25261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin "Disiplin
ve okuldan çıkarılma" kenar başlıklı 61. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi şöyledir:
"Astsubay meslek yüksek okulu öğrencileri
aşağıdaki hâllerde, yüksek disiplin kurulu kararıyla okuldan çıkarılırlar:
a) Disiplin notunun tamamını
kaybedenler,"
V. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 13/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu; 6413 sayılı Kanun ile oda hapsi disiplin cezası
kaldırılmasına karşın açıkça hukuka aykırı olarak aldığı oda hapsi cezalarının
da puan düşümü yapılmasına dair hesaba dâhil edildiğini ve 6413 sayılı Kanun
yürürlüğe girmesine rağmen oda hapsi disiplin cezasının uygulandığını belirterek
hukuk devleti, hak arama özgürlüğü, etkili başvuru hakkı, ve ayrımcılık yasağına ilişkin ilkelerin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
B. Değerlendirme
20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları dikkate alındığında
şikâyetin karar sonucuna yönelik olduğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda
yapılması uygun görülmüştür.
21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanun
yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda
incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava
konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin
değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile
uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu
olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil
eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi
kapsamındadır ( Ahmet Sağlam , B.
No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
22. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek
ilgili kısımları yukarıda belirtilen (bkz. §§ 9, 10) gerekçe ile 4/6/2014
tarihinde hüküm kurulmuştur. Kanun yolu incelemesinde de kararının hukuka uygun
bulunduğu görülmüştür.
23. Mahkeme 6413 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi ile yasa
koyucunun Kanun yürürlüğe girmeden önce askerî öğrenciler hakkında tesis edilen
disiplin puanı düşürme işlemlerinin aynen muhafaza edilmesine yönelik irade
gösterdiğini ifade etmek suretiyle oda hapsi disiplin cezalarının disiplin
puanlarının hesabında dikkate alınmasını hukuka uygun bulmasına yönelik
gerekçesini açıklamıştır (bkz. § 9). Ayrıca Mahkeme; başvurucunun ileri
sürdüğünün aksine 6413 Kanun'un yürürlüğe girmesinin ardından oda hapsi
disiplin cezası yerine izinsizlik cezası uygulandığını, disiplin puanı hesabında
da 6413 sayılı Kanun hükümleriyle getirilen değişikliğin dikkate alındığını
tespit etmiştir.
24. Mevzuatın, somut olayın ve delillerin yorumlanması yukarıda
anılan ilkeler (bkz. § 21) uyarınca uyuşmazlığı çözmekle görevli mahkemenin
takdirinde olup bireysel başvuruda değerlendirmeye konu edilemez.
25. Bu hâle göre başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,
delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup
kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının
kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir..
Serdar ÖZGÜLDÜR bu görüşe katılmamıştır.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Serdar ÖZGÜLDÜR'ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
13/9/2018 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
Başvurucunun Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu 2 nci sınıf derslerinin tamamını
başarıyla vermesine karşılık, mezuniyetine (astsubay çavuş nasbedilmesine )
bir hafta kala, disiplin notunun tamamını kaybettiği gerekçesiyle 23.8.2013
tarihinde askeri öğrenci statüsüne son verilerek okulla ilişiği kesilmiştir. Bu
işlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde açtığı davada
verilen red kararına muhalif olan iki üyenin de
açıkça işaret ettiği üzere, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu
16.2.2013 tarihinde yürürlüğe girmiş; bu kanunun çıkarılmasını öngördüğü
“Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliği” ise 16.10.2013 tarihinde Resmi
Gazetede yayımlanabilmiş ve bu nedenle de 16.2.2013-16.10.2013 tarihleri
arasında, askeri öğrenciler için 6413 Sayılı Kanun öncesi verilmesi öngörülen
“oda hapsi” cezasının, 6413 sayılı Kanunda öngörülen “oda hapsi cezasının
yarısı kadar izinsizlik cezası” şeklinde tatbikine devam edilmiş ve başvurunun
somutunda başvurucuya uygulandığı üzere kendisine daha fazla disiplin cezası
verilmesi ve nihayet bu suretle disiplin puanının sıfıra inmesine yol
açılmıştır. Mevcut bu fiili durum ve gerçek karşısında, davacı hakkındaki red yolundaki derece mahkemesi kararının bariz takdir zaafı
taşıdığı, bu nedenle başvurucunun gerekçeli karar hakkının ve Anayasanın 36.
maddesinin ihlâl edildiği kanaatine vardığımdan, çoğunluğu aksi yöndeki
kararına katılmıyorum.
Üye Serdar ÖZGÜLDÜR