TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KAZİM PİRİNÇÇİOĞLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17233)
Karar Tarihi: 4/1/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucu : Kazim PİRİNÇÇİOĞLU
Vekili : Av. Hakan
  GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/11/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucu tarafından yapılan 2014/17233 ve 2014/17236
numaralı başvurular, aralarında kişi yönünden irtibat bulunduğu anlaşıldığından
birleştirilmiş, incelemeye 2014/17233 numaralı bireysel başvuru dosyası
üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu aleyhine 24/5/1988 tarihinde el atmanın önlenmesi
talebiyle dava açılmıştır. Derik Asliye Hukuk Mahkemesi 28/5/1991 tarihli
kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin
(Daire) 9/12/1991 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma ilamına uyularak yapılan
yargılamada Mahkemece 26/7/1994 tarihli karar ile davanın dinlenilmesine yer
olmadığına karar verilmiştir. Karar, Dairenin 15/12/1994 tarihli ilamı ile
bozulmuştur. Bozma üzerine Mahkemenin E.1995/14 sayılı dosyasına kaydedilen
davada Mahkemece 2/12/2014 tarihli karar ile davanın açılmamış sayılmasına
karar verilmiştir. Davacının temyiz talebi üzerine dava dosyası Yargıtaya gönderilmiş olup temyiz incelemesi devam
etmektedir.
10. Başvurucu aleyhine 26/9/1988 tarihinde haksız işgal
nedeniyle maddi tazminat davası açılmıştır. Derik Asliye Hukuk Mahkemesi
26/7/1994 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay
4. Hukuk Dairesinin 13/2/1995 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine
Mahkemenin E.1995/55 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece 10/11/1998
tarihli karar ile E.1995/55 sayılı dava dosyasının Mahkemenin E.1995/14 sayılı
dava dosyası ile birleştirilmesine, yargılamaya E.1995/14 sayılı dava dosyası
üzerinden devam edilmesine karar verilmiştir. Mahkemece 12/5/2003 tarihli
duruşmada daha önce E.1995/14 sayılı dava dosyası ile birleştirilen E.1995/55
sayılı dava dosyasının tefrikine karar verilmiştir. Tefrik kararı üzerine
Mahkemenin E.2003/53 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam
etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 4/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
12. Başvurucu 24/5/1988 ve 26/9/1988 tarihlerinde aleyhine
açılan davalarda yargılamaların uzun süredir devam ettiğini belirterek makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
16. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvurucu
aleyhine 24/5/1988 ve 26/9/1988 tarihlerinde açılan davalarda sırasıyla 28 yıl
7 ay ve 28 yıl 3 aydır devam eden yargılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna
varmak gerekir.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
19. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
20. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
21. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında dava dosyalarındaki taraf sayıları da dikkate alınarak başvurucuya
net 39.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 412,20 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.212,20 TL yargılama giderinin başvurucuya
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 39.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 412,20 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.212,20 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın birer örneğinin Yargıtay 1. Hukuk Dairesine ve Derik
Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2003/53) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
4/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.