TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HÜMA BAYOĞLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13229)
Karar Tarihi: 26/12/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : Tuğçe TAKCI
Başvurucu : Hüma BAYOĞLU
Vekili : Av. Etem Saba ÖZMEN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; aynı eylemden iki defa idari para cezası kesilmesi,
itirazın da Mahkemece eksik incelemeyle ve yetersiz gerekçeyle reddedilmesi
nedenleriyle " non bis in idem" ilkesinin (aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama
hakkının) ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 5/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabul
edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göre
ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu 1960 tarihinde Şebinkarahisar'da doğmuş olup olayların
gerçekleştiği tarihte İstanbul ilinde ikamet etmektedir.
7. Avukat olan başvurucunun ev hizmetlerinde izinsiz ve kaçak
olarak Türkmenistan vatandaşları N.Y. ile O.J.yi çalıştırdığının tespiti üzerine İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce
20/9/2013 tarihli tutanak ile hakkında N.Y.yi kaçak
ve izinsiz olarak çalıştırması nedeniyle 27/2/2003 tarihli ve 4817 sayılı
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun'un 4. maddesine muhalefetten 6.163
TL tutarında idari para cezası kesilmiştir.
8. Başvurucunun anılan idari para cezasına karşı yaptığı
itirazın reddedilmesi üzerine 20/12/2013 tarihinde söz konusu ceza ödenmiştir.
9. Sonrasında İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce
28/10/2014 tarihli tutanak ile başvurucu hakkında bu defa N.Y. ile O.J.yi kaçak ve izinsiz olarak çalıştırması nedeniyle aynı
yasa maddesine muhalefetten yasak çalıştırılan iki kişi için toplam 12.326 TL
idari para cezası kesilmiştir.
10. Başvurucunun itirazı İstanbul 6. Sulh Ceza Mahkemesinin
(Mahkeme) 23/5/2014 tarihli kararıyla "...idari
para cezasının ödendiğine ilişkin dekontun hangi tarih ve sayılı idari para
cezası ödeme emrine ilişkin olduğuna dair bir açıklamaya yer
verilmediği..." gerekçesiyle reddedilmiştir.
11. Başvurucunun Mahkemenin kararına itirazı İstanbul 44. Asliye
Ceza Mahkemesinin 19/6/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
12. Nihai karar başvurucuya 7/7/2014 tarihinde tebliğ
edilmiştir.
13. Başvurucu 5/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 26/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
15. Başvurucu; izinsiz ve kaçak olarak çalıştırdığı tespit
edilen kişilerden biri için mükerrer olarak idari para cezası kesilmesi, ilk
cezayı ödediği ve buna ilişkin dekontu sunduğu hâlde yaptığı itirazın Mahkemece
cezanın mükerrerliğine ilişkin yeterince araştırma yapılmadan ve yetersiz
gerekçeyle reddedilmesi nedenleriyle " non bis in idem" ilkesinin (aynı suçtan iki kez
yargılanmama ve cezalandırılmama hakkının) ihlal edildiğini iddia etmektedir.
B. Değerlendirme
16. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011
tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği Anayasa
Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamu
gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da güvence altına
alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) veya
Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin kapsamına da girmesi gerekir. Bir
başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak
ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi
mümkün değildir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §
18).
17. Aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı, Sözleşme’ye ek 7 numaralı Protokol’ün 4. maddesinde yer
alsa da, söz konusu Protokol'ün uygun bulunmasına dair 6684 sayılı Kanun'un Türkiye
Büyük Millet Meclisi tarafından 10/3/2016 tarihinde kabul edildiği ve 25/3/2016
tarihinde Resmi Gazete'de yayınlandığı, 28/3/2016
tarihinde de Bakanlar Kurulunca onaylanan Protokol'ün Türkiye açısından
1/8/2016 tarihinde yürürlüğe girdiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuruya
konu ihlal iddiası tarihi itibarıyla anılan Protokol Türkiye açısından
yürürlükte olmadığından başvurucunun hak iddiasının Anayasa ve Sözleşme’nin
ortak koruma alanının dışında kaldığı anlaşılmaktadır ( İffet İnci Gültekin, B. No: 2013/9585,
9/3/2016, § 42).
18. Başvurucunun aynı suçtan iki kez yargılandığı yönündeki
iddiasının adil yargılanma hakkı altında incelenmesi de mümkün değildir. Aksi
bir yaklaşım belirtilen ilkenin Sözleşme'yle teminat
altına alınanlardan farklı bir hak olarak ek 7 No.lu Protokol içinde
düzenlenmesiyle ve anılan Protokol'e taraf olmamak suretiyle ortaya konulan
iradeyle bağdaşmaz ( İffet İnci Gültekin ,
§ 45).
19. Açıklanan nedenlerle başvurucunun iddiasının konu bakımından yetkisizlik nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun konu bakımından
yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
26/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.