TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET ALİ DÜNDAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/7695)
Karar Tarihi: 22/3/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Mehmet
  Ali DÜNDAR
2.
  Abdulkadir DÜNDAR
3. Davut
  DÖNDER
4. İsmail
  DÖNDER
5. Mehmet
  DÜNDAR
6. Sait DÜNDAR
7. Şemsettin
  DÖNDER
8. Abdulhakim DÜNDAR
9. İbrahim
  DÜNDAR
10. Beşir
  DÖNDER
11. Beşir
  DÜNDAR
12. Mehmet
  Selim DÜNDAR
13. Melesi
  DÖNDER
14. Ramazan
  DÜNDAR
15. Ahmet
  DÜNDAR
16. Halis
  DÖNDER
17. Selanik
  DÜNDAR
18. Mahmut
  DÜNDAR
19. Lokman
  DÜNDAR
20. Mahmut
  DÜNDAR
Vekili : Av. İsmail
  DOĞAN
21. Şeyhmus AKSOY
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 29/5/2014 tarihinde ve devamında yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilir olduğuna karar
verilmiştir.
5. 2014/9900 ve 2014/13482 sayılı bireysel başvuru dosyalarının
konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/7695 sayılı dosya üzerinde
birleştirilmesine karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu Şeyhmus Aksoy'un
31/7/2001 tarihinde Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde diğer başvurucular
aleyhine açtığı tapu iptali ve tescil davası hakkında 5/3/2014 tarihinde
davanın takipsiz bırakılması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar
verilmiş, dava dilekçesinin süresinde yenilenmesi üzerine devam eden dava
hakkında 2/10/2015 tarihinde tekrar davanın takipsiz bırakılması üzerine ikinci
kez dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Dava dosyasının
işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren süresinde davanın yenilenmediği
anlaşıldığından 7/3/2016 tarihinde davanın açılmamış sayılması kararı
verilmekle dosya söz konusu yerel Mahkeme kararının taraflara tebliği
aşamasındadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 22/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüştür.
A. Başvurucu Abdulhakim Dündar Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)
ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen
ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki
hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller
açıklanmalıdır ( Veli Özdemir, B.
No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
12. Somut olayda bireysel başvuru dosyasına sunulan bilgi ve
belgelerden başvurucu Abdulhakim Dündar'ın şikâyet
konusu yargılama sürecinde taraf olup olmadığının anlaşılamadığı, dolayısıyla
ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma ile temel hak ve özgürlüğünün ihlal
edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini yerine
getirmeyen başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
13. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucu Abdulhakim Dündar yönünden diğer kabul edilebilirlik
koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 15 yıl 7 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
18. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
19. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
20. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiği sonucuna varılmıştır.
21. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında şikâyet konusu yargılama sürecinde davacı olan başvurucu Şeyhmus Aksoy'a; davasını takipsiz bırakması nedeniyle iki
defa dava dosyasının işlemden kaldırıldığı ve bu suretle yargılamanın
uzamasında anılan başvurucuya atfedilebilecek bir gecikme döneminin olduğu,
ayrıca söz konusu davadaki taraf sayısı ile dava konusu hukuki menfaat de göz
önüne alındığında net 9.500 TL; diğer başvurucular Mehmet Ali Dündar,
Abdulkadir Dündar, Davut Dönder , İsmail Dönder , Mehmet Dündar, Sait Dündar, Şemsettin Dönder , İbrahim Dündar, Beşir Dönder ,
Beşir Dündar, Mehmet Selim Dündar, Melesi Dönder ,
Ramazan Dündar, Ahmet Dündar, Halis Dönder , Selanik
Dündar, Mahmut Dündar (18 numaralı), Lokman Dündar ve Mahmut Dündar'a (20
numaralı) ise yine şikâyet konusu yargılama sürecindeki taraf sayısı ve dava
konusu hukuki menfaat dikkate alındığında ayrı ayrı net 13.500 TL manevi
tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Şeyhmus Aksoy'a münferiden, başvurucular Mehmet Ali Dündar,
Abdulkadir Dündar, Davut Dönder , İsmail Dönder , Sait Dündar, İbrahim Dündar, Beşir Dönder , Beşir Dündar, Mehmet Selim Dündar, Melesi Dönder , Ramazan Dündar, Ahmet Dündar, Halis Dönder , Selanik Dündar, Lokman Dündar ve Mahmut Dündar'a
(20 numaralı) müştereken, yine başvurucular Mahmut Dündar (18 numaralı), Mehmet
Dündar ve Şemsettin Dönder'e de müşterekenödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvurucu Abdulhakim Dündar yönünden açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucu Şeyhmus Aksoy'a net 9.500
TL, diğer başvurucular Mehmet Ali Dündar, Abdulkadir Dündar, Davut Dönder , İsmail Dönder , Mehmet
Dündar, Sait Dündar, Şemsettin Dönder , İbrahim
Dündar, Beşir Dönder , Beşir Dündar, Mehmet Selim
Dündar, Melesi Dönder , Ramazan Dündar, Ahmet Dündar,
Halis Dönder , Selanik Dündar, Mahmut Dündar (18 numaralı),
Lokman Dündar ve Mahmut Dündar'a (20 numaralı) ise ayrı ayrı net 13.500 TL
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Şeyhmus Aksoy'a MÜNFERİDEN, başvurucular Mehmet Ali Dündar, Abdulkadir Dündar, Davut Dönder , İsmail Dönder , Sait
Dündar, İbrahim Dündar, Beşir Dönder , Beşir Dündar,
Mehmet Selim Dündar, Melesi Dönder , Ramazan Dündar,
Ahmet Dündar, Halis Dönder , Selanik Dündar, Lokman
Dündar ve Mahmut Dündar'a (20 numaralı) MÜŞTEREKEN, yine başvurucular Mahmut
Dündar (18 numaralı), Mehmet Dündar ve Şemsettin Dönder'e de MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2001/269, K.2016/425) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
22/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.