TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
FARUK YAMAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3543)
Karar Tarihi: 4/1/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1. Faruk
  YAMAN
2. Zeyni
  DAMAR
3. Hasina DAMAR
4. Şeyhdavut YAMAN
5. Nofi YAMAN
6. Ömer
  YAMAN
7. Ahmet
  YAMAN
8. Şerif
  YAMAN
9. Rahime
  YAMAN
10. Celile
  DEMİRAT
11. İbrahim
  YAMAN
12. Mahmut
  YAMAN
13. İzzettin
  YAMAN
14. Naci
  YAMAN
15. Nuri
  YAMAN
16. Sultan
  DİDİN
17.
  Necmettin YAMAN
18. Cemile
  GÖRAL
19. Halime
  EKE
20. Hediye
  YAMAN
21. Hasan
  YAMAN
22. Bedriye
  ÖZKAN
23. Elif EKE
24. Gazal
  YAMAN
25. İsmail
  YAMAN
26. Muhittin
  YAMAN
27.
  Bedrettin YAMAN
28. Hasan
  YAMAN
29. Gazale
  ERGÜVEN
30. Davut
  YAMAN
31. Sadiye YAMAN
32. Münevver
  YAMAN
33. Hamra ERGÜVEN
34. Vecdi
  YAMAN
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/3543, 2014/3544 ve
2014/4753 numaralı başvurular, aralarında usul yönünden irtibat bulunduğu
anlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/3543 numaralı bireysel başvuru
dosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucuların murisi aleyhine 9/3/2006 tarihinde
kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. Asliye
Hukuk Mahkemesinin E.2006/154 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece
3/6/2008 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı idare
tarafından temyiz edilmiş; kararın tebliği işlemlerindeki gecikme nedeniyle
dava dosyası 2015 yılında temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilebilmiştir. Yargıtay, 5. Hukuk Dairesi 28/9/2015 tarihli ilamı ile
Mahkemenin 3/6/2008 tarihli kararını onamıştır.
10. Başvurucuların murisi aleyhine 9/3/2006 tarihinde
kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. Asliye
Hukuk Mahkemesinin E.2006/164 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece
20/5/2008 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı idare
tarafından temyiz edilmiş; kararın tebliği işlemlerindeki gecikme nedeniyle
dava dosyası 2015 yılında temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilebilmiştir. Yargıtay, 5. Hukuk Dairesi 12/10/2015 tarihli ilamı ile
E.2006/164 sayılı dava dosyasının Mahkemesine geri çevrilmesine karar vermiş
olup yargılama devam etmektedir.
11. Başvurucuların murisi aleyhine 9/3/2006 tarihinde
kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. Asliye
Hukuk Mahkemesinin E.2006/169 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece
3/6/2008 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı idare
tarafından temyiz edilmiş; kararın tebliği işlemlerindeki gecikme nedeniyle
dava dosyası 2014 yılında temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilebilmiştir. Yargıtay, 5. Hukuk Dairesi 1/6/2015 tarihli ilamı ile
davacı idarenin temyiz dilekçesinin reddine karar vermiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 4/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
13. Başvurucular makul sürede yargılanma haklarının ihlal
edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
16. Başvuruya konu dava, başvurucuların bir kısmının miras
bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu
yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin
başlangıç anı mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda muris
açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:
2013/1115, 5/12/2013, § 51).
17. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , § 52).
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
19. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvurularda Kızıltepe
1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2006/154 sayılı dosyasında 9 yıl 6 ay süren,
E.2006/164 sayılı dosyasında 10 yıl 10 aydır devam eden, E.2006/169 sayılı
dosyasında 9 yıl 2 ay süren yargılama
sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
22. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında dava konusu hukuki menfaatlerin miktarı, dava dosyalarındaki taraf
ve mirasçı sayısı ile aile birliği de dikkate alınarak başvurucular Şeyhdavut Yaman, Naci Yaman, Nuri Yaman, Sultan Didin,
Cemile Göral , Hediye Yaman ve Hasan Yaman (T.C.
Kimlik No:)'a ayrı ayrı net 1.050 TL; başvurucular Faruk Yaman ve Münevver
Yaman'a müştereken net 10.500 TL; başvurucular Şerif Yaman ve Gazal Yaman'a
müştereken net 10.500 TL; diğer başvuruculara ayrı ayrı net 10.500 TL manevi
tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 618,30 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.418,30 TL yargılama giderinin
başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Şeyhdavut Yaman, Naci
Yaman, Nuri Yaman, Sultan Didin, Cemile Göral , Hediye
Yaman ve Hasan Yaman (T.C. Kimlik No:)'a AYRI AYRI net 1.050 TL; başvurucular
Faruk Yaman ve Münevver Yaman'a MÜŞTEREKEN net 10.500 TL; başvurucular Şerif
Yaman ve Gazal Yaman'a MÜŞTEREKEN net 10.500 TL; diğer başvuruculara AYRI AYRI
net 10.500 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin
REDDİNE,
D. 618,30 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.418,30 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın birer örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
(E.2006/154, K.2008/475; E.2006/164, K.2008/418; E.2006/169, K.2008/474)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
4/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.