TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HANDAN YILMAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13495)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. Handan
  YILMAZ
2. Harbiye
  GÖKALP
3. Mehmet
  GÖKALP
4. Hayrettin
  YILMAZ
5. Meliha
  ESEN
6. Necat
  GÖKALP
7. Nezahet
  GÖKALP
8. Gürgin YILMAZ
9. Adil
  GÖKALP
10. Hamdiye GÖKALP
11. Handan
  TACAR
12. Mehmet
  Hatip YILMAZ
13. Nihat
  GÖKALP
14. Ömer
  GÖKALP
15. Özlem
  TEMEL
16. Sertip YILMAZ
17. Seyithan
  GÖKALP
18. Sinan
  YILMAZ
19. Şirvan
  KARACADAĞ
20. Vildan
  GÖKALP
21. Yüksel
  SUBATAN
22. Zehra
  AKKOYUN
23.
  Abdulkadir GÖKALP
24. Adnan
  GÖKALP
25. Bessi GÖKALP
26. Birgül
  KAYA
27. Burhan
  GÖKALP
28. Deniz
  GÖKALP
29. Eylem
  GÖKALP
30. Gökben
  GÖKALP
31. Gökhan
  GÖKALP
32. Gürkan
  GÖKALP
33. Haluk
  GÖKALP
34. Aytan
  DEMİR
35. Bessi GÖKALP
36. Canan
  YILMAZ
37. Cemile
  TUTAR
38. Fidan
  PİRİNÇÇİOĞLU
39. Hatice
  ŞENBAYRAM
40. Havla
  ÖNEN
41. Hürriyet
  GETİREN
42. Hüsniye
  BAŞAKÇİ
43. Mehmet
  BAŞAKÇİ
44. Methiye
  ÖZÇELİK
45. Mülkiye
  TACAR
46. Müzeyyen
  ÇAMÇİ
47. Nebahat
  GÖKALP
48. Nezihe
  ÇOKSÜER
49. Perihan
  KIRMIZI
50. Remziye
  Gül GÖKALP
51. Saadet
  ÇAMÇİ
52. Sara
  URAT
53. Süer
  ÇETİK
54. Şeyhmus YILMAZ
55. Turan
  GÖKALP
56. YükselGÖKALP ÇOKSÜER
57. Zehra
  DİZDAROĞLU
58. Zübeyir
  ÇOKSÜER
59. Hasan
  GÖKALP
60. Turan
  GÖKALP
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp ile bir kısım
başvurucular murisi Hasan Gökalp'in Derik Kadastro Mahkemesinde açtıkları
kadastro tespitine itiraz davası, Yargıtayca merci
tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, burada 1972/1
esasını alan davada yerel Mahkemece görevsizlik kararı verilmişse de anılan
kararın temyizi üzerine karar bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro
Mahkemesine gönderilmiş ve anılan Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro
Mahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Adil
Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, ../../2017, §§18-21). Somut olayda
başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25
numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve
26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya
devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönünden
başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de
bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucu Nezihe Çoksüer Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (6) ve İçtüzük'ün 66. maddesinin (3) numaralı fıkralarında,
başvuru evrakında herhangi bir eksiklik bulunması hâlinde bu eksikliğin
giderilmesi için başvurucu veya varsa vekiline onbeş günü geçmemek üzere bir süre verileceği ve geçerli bir mazeret olmaksızın bu
sürede eksikliğin tamamlanmaması hâlinde başvurunun reddine karar verileceği
öngörülmüştür. Ayrıca İçtüzük'ün 66. maddesinin (2)
numaralı fıkrasında da eksikliklerin tamamlattırılmasına dair yazıda
başvurucuya, verilen kesin sürede eksiklikleri geçerli bir mazereti olmaksızın
tamamlamadığı takdirde başvurusunun reddine karar verileceğinin bildirileceği
ifade edilmiştir ( Mehmet Encu ve diğerleri, B. No: 2014/11864, 24/2/2016, §§ 26-30).
15. Somut olayda bireysel başvuru formunda başvurucu Nezihe Çoksüer'in vekili olarak gösterilmiş Av. Ali Aydemir'e,
anılan başvurucu tarafından vekil olarak atandığını gösterir vekâletname
suretinin veya onaylı fotokopisinin en geç on beş gün içinde Mahkemeye
sunulması gerektiğine dair eksiklik bildiriminin tebliğ edildiği fakat
belirlenen eksikliğin süresi içinde usulüne uygun olarak tamamlanmadığı
anlaşılmıştır.
16. Eksiklik bildiriminin süresinde tamamlanmaması hâlinde bu
durum, başvurunun usulüne uygun yapılıp yapılmadığı yönünden bireysel
başvurunun her aşamasında resen gözetilmesi gereken bir husustur. Bu bağlamda
eksikliklerin gideriminin süresinde yapılması
başvurunun esastan incelenebilmesi için ön koşuldur.
17. Açıklanan nedenlerle başvurucu vekilinin, eksiklik
bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş günlük kesin sürede geçerli
bir mazeret olmaksızın başvurunun incelenmesi için gerekli ve temel nitelikteki
eksik belgeleri sunmadığı anlaşıldığından başvurucu Nezihe Çoksüer yönünden başvurunun reddine karar
verilmesi gerekir.
3. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,
Cemile Tutar, Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren,
Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi ,
Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi ,
Sara Urat , Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu Yönünden
18. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)
ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre
özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal
edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır ( Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,
§§ 19, 20).
19. Somut olaydasöz konusu
başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan
Ömer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam
ettiklerini ileri sürmüşlerse de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden
anılan başvurucuların Ömer Gökalp mirasçıları olup olmadıkları bilgisine
ulaşılamadığı ayrıca başvurucuların şikâyet konusu davaya taraf olup
olmadıklarının da teyit edilemediği anlaşıldığından başvurucular tarafından
ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,
Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp
(55 numaralı) ve Zehra Dizdaroğlu yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları
bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan
yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi
gerekir.
4. Diğer Başvurucular Yönünden
21. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52). Somut olayda, bireysel başvuru formunda şikâyet konusu
davanın açılış tarihinin belirtilmediği ve başvuruya dayanak olarak sunulan
belgelerden de söz konusu davanın açılış tarihi bilgisine ulaşılamadığı
anlaşılmıştır. Dolayısıyla somut olayda yargılama süresinin tespitinde sürenin
başlangıç tarihi olarak şikâyet konusu davanın Derik Kadastro Mahkemesinde
açıldıktan sonra Yargıtayca merci tayini yoluyla
Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderildiği tarih olan 1972 yılının esas
alınması gerektiği kabul edilmelidir.
23. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 45 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
27. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
28. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
29. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, başvurucular murislerinin mirasçı sayısı ile söz
konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının
mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen
miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine
manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucu Nezihe Çoksüer yönünden
başvurunun REDDİNE,
3. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,
Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp (55 numaralı) ve Zehra Dizdaroğlu
yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun
olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
4. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/80)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
Ömer GÖKALP Mirasçısı Başvurucular 1- Adnan GÖKALP 2- Havla ÖNEN 3- Yüksel SUBATAN AYRI AYRI NET 1.100 TL
4- Canan YILMAZ 5- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU 6- Gürgin YILMAZ 7- Handan YILMAZ 8- Hayrettin YILMAZ 9- Mehmet Hatip YILMAZ 10- Sertip YILMAZ 11- Sinan YILMAZ 12- Şeyhmus YILMAZ 13- Şirvan KARACADAĞ AYRI AYRI NET 675 TL
14- Eylem GÖKALP 15- Gökben GÖKALP 16- Gökhan GÖKALP 17- Gürkan GÖKALP 18- Remziye Gül GÖKALP 19- Seyithan GÖKALP 20- Vildan GÖKALP AYRI AYRI NET 950 TL
21- Zübeyir ÇOKSÜER NET 2.250 TL
Hasan GÖKALP Mirasçısı Başvurucular 22- Nihat GÖKALP 23- Mehmet GÖKALP 24- Abdulkadir GÖKALP 25- Aytan DEMİR AYRI AYRI NET 850 TL
26- Deniz GÖKALP 27- Hamdiye GÖKALP 28- Handan TACAR 29- Hasan GÖKALP 30- Mülkiye TACAR 31- Nezahet GÖKALP 32- Ömer GÖKALP 33- Özlem TEMEL 34- Bessi GÖKALP ( 35 numaralı) 35- Nebahat GÖKALP 36- Perihan KIRMIZI 37- Süer ÇETİK 38- Turan GÖKALP ( 60 numaralı) 39- Meliha ESEN 40- Methiye ÖZÇELİK 41- Haluk GÖKALP 42- Birgül KAYA 43- Burhan GÖKALP AYRI AYRI NET 250 TL