TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TÜRKAN UYGUN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19616)
Karar Tarihi: 20/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin YILDIRIM
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular : 1. Türkan UYGUN
2. Ahmet Naci AZILI
3. Ercan UYGUN
4. Gültekin UYGUN
5. İsmail UYGUN
6. Leyla KOYUNCU
Vekili : Av. Emine AK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,
ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra
edilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal
edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
8. Başvurucular tarafından 13/2/2012 tarihinde Ankara 25. Asliye
Hukuk Mahkemesinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine açılan
kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında 28/11/2012 tarihli karar
ile 98.320,50 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi
ile birlikte başvuruculara ödenmesine hükmedilmiş, bu karar Yargıtay 5. Hukuk
Dairesince 20/5/2013 tarihinde onanmış, karar düzeltme istemi sonucunda ise
aynı Dairenin 13/1/2014 tarihli ilamı ile karar yargılama giderleri yönünden
düzeltilerek onanmış, düzelterek onama ilamı başvuruculara 19/2/2014 tarihinde
tebliğ edilmiş, düzelterek onama ilamına karşı taraflarca yeniden karar düzeltme
yoluna başvurulmadığından ilk derece mahkemesi kararı 14/3/2014 tarihinde
kesinleşmiştir.
9. Başvurucular 14/11/2016 tarihinde, ilgili idare ise
11/11/2016 tarihinde güncel alacak-borç bilgilerini sunmuşlardır. Başvurucular
beyanlarında kendilerine henüz bir ödeme yapılmadığını belirtmişler, ilgili
idare ise başvuruculara toplam 4.711,40 TL ödeme yapıldığını, kalan güncel borç
miktarının ise 118.219,48 TL olduğunu ifade etmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Mahkemeye Erişim Hakkı
ve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
11. Başvurucular, ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik
değere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi
nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri
sürmüşlerdir.
1. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan
mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın
kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
13. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilir
bir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icrasının makul süre içinde
yapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişim
hakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.
Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur ( Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:
2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).
14. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir
alacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu
kurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya
da ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının
ihlaline neden olur ( Kenan Yıldırım ve Turan
Yıldırım, §§ 55-75).
15. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilen
nitelikteki yargı kararının üzerinden üç yılı aşan süre geçmesine kısmen icra
edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal
edildiği sonucuna varılmalıdır.
16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence
altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Hükmedilen Tazminata
İşletilen Faiz Oranı Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlaline İlişkin İddia
17. Başvurucular Anayasa Mahkemesine 16/3/2015 tarihinde
sundukları ek beyan dilekçesi ile kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan
tazminat davası sonunda belirlenen tazminat miktarına işletilen yasal faiz
oranının enflasyon oranı karşısında zararı karşılamada yetersiz kaldığını
belirterek, mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı
fıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru
yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde
yapılması gerekir.
19. Somut olayda, yasal faizi ile birlikte tazminata hükmeden
ilk derece mahkemesi kararına ilişkin düzelterek onama ilamının başvuruculara
19/2/2014 tarihinde tebliğ edildiği (bkz.§ 8), başvurucuların ise 16/3/2015
tarihli ek beyan dilekçesi ile ihlal iddiasında bulundukları, bu durumda ise söz
konusu iddiaların düzelterek onama ilamının kendilerine tebliğ edildiği
19/2/2014 tarihinden itibaren otuz günlük süre geçtikten sonra ileri sürüldüğü
anlaşılmaktadır.
20. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
21. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
22. Başvurucular, tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının
ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 8.400 TL manevi tazminat ödenmesine
karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin
başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra
edilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğü
zararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgili
idareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal
edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Hükmedilen tazminata işletilen faiz oranı nedeniyle mülkiyet
hakkının ihlaline ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye
erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet
hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra edilmesi için
kararın bir örneğinin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvuruculara ayrı ayrı net 8.400 TL manevi tazminat
ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,
20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.