TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BESTE GÜLER ASLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/9669)
Karar Tarihi: 19/2/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör : Murat İlter DEVECİ
Başvurucular : 1. Beste Güler ASLAN
2. Mehmet ASLAN
3. Songül ASLAN
Vekili : Av. Sevim KUCUK
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvuru, ölüm olayının failleri ile birlikte hareket
ettikleri iddia edilen kişiler hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar
(kovuşturmasızlık kararı) verilmesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru 9/6/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul
edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet
Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
7. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuşlardır.
III. OLAY VE
OLGULAR
8. Başvurucular Mehmet Aslan, Songül Aslan ve Beste Güler
Aslan 11/2/2015 tarihinde vefat eden Ö.A.nın sırasıyla babası, annesi ve
kardeşidir.
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve
Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden elde edilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucu Mehmet Aslan 12/2/2015 günü saat 01.00
sıralarında, Mersin'in Tarsus ilçesinde bulunan bir üniversitede öğrenim gören
kızı Ö.A.dan haber alamadıklarını Mersin'de bulunan bir polis merkezine
bildirerek kayıp başvurusunda bulunmuştur.Başvurucu, kızının bir arkadaşıyla
yaptıkları telefon görüşmesinden söz ederek Ö.A.nın Mersin'e gitmek için saat
20.00 sıralarında Tarsus'taki bir alışveriş merkezi önünde arkadaşının yanından
ayrıldığını beyan etmiştir.
11. Bu olaydan yalnızca otuz beş dakika önce Tarsus
Jandarma Komutanlığı (Komutanlık) görevlileri, Sağlık Mahallesi mevkiinde
yaptıkları trafik kontrolü esnasında yolda yan yana duran biri minibüs diğeri
otomobil olmak üzere iki araç görmüş ve araç sürücülerine durma sebeplerini
sormuşlardır. Minibüs Şoförü A.S.A. otoyola hangi yoldan gidileceğine ilişkin
yol tarifi aldığını söyleyince görevliler yol tarif etmişlerdir.
12. Otoyola girmeyen minibüsün aşırı süratle Tarsus
istikametine gitmesi üzerine durumdan şüphelenerek minibüsü durduran Komutanlık
görevlileri, minibüsteki paspas ve siyah renkli bir bere üzerinde kan lekeleri
görmüşlerdir. A.S.A. söz konusu kan lekelerinin minibüste taşıdığı tavuklara
ait olduğunu söylemiştir. Ellerinde ve yüzünde kan lekeleri bulunan A.S.A.nın
yüzünde de çizikler bulunduğunun fark edilmesi üzerine A.S.A., Mersin'den
aldığı biri erkek, diğeri kadın iki yolcuyla kavga ettiğini beyan etmiştir.
13. Durumdan haberdar edilen Tarsus Cumhuriyet
Başsavcılığınca (Cumhuriyet Başsavcılığı) verilen arama ve elkoyma kararına
istinaden minibüste arama yapılmış ve bu aramada bulunan siyah renkli tüylü bir
bere, içinde yanıcı madde bulunan bir bidon, kırmızı renkli bir gözlük
çerçevesi parçası ve iki adet çuval ile üzerinde şüpheli leke bulunan A.S.A.ya
ait mont Komutanlık görevlilerince zapt edilmiştir. Ayrıca minibüste parmak izi
incelemesi yapılmış, ateşli silah giriş ve çıkış izi olmadığı tespit edilmiş,
bir yandan minibüsün içinden ve A.S.A.nın elinden biyolojik örnek toplanırken
diğer yandan A.S.A.nın ve A.S.A. ile birlikte minibüste bulunan babası N.A.nın
el ve yüz svapları alınmıştır.
14. Komutanlık görevlilerince A.S.A. ve N.A.nın ifadeleri
alınmıştır. Minibüsün içinde Mersin'den aldığı iki yolcuyla kavga ettiğini
beyan edip minibüsteki kan lekelerini kavgaya bağlayan A.S.A., babası N.A. ile
birlikte arkadaşı F.G.nin evine yemeğe gittiklerini ve F.G.den bir bidon benzin
aldığını söyleyerek minibüste bidon bulunma nedenini de bu şekilde
açıklamıştır. N.A. ise oğlu ile birlikte F.G.nin evine gittiklerini beyan
etmiştir.
15. Komutanlık görevlileri il merkezindeki kolluk
birimleri ve çevredeki hastanelerle irtibata geçip kayıp başvurusu olup
olmadığını, kavga olayı nedeniyle tedavi görmekte olan herhangi bir kimse
bulunup bulunmadığını araştırmış olsalar da bir netice elde edememişlerdir.
A.S.A.nınkavganın meydana geldiğini iddia ettiği yerde de olaya dair herhangi
bir ize rastlanmamıştır. Bu nedenle A.S.A. ve N.A. 12/2/2015 günü saat
08.00-09.00 sıralarında serbest bırakılmıştır.
16. Aynı gün saat 14.00 sıralarında Komutanlığa gelen
Mersin Emniyet Müdürlüğünde görevli polisler Ö.A.nın kaybolduğu bilgisini
vermiştir.
17. Başvurucu Songül Aslan, minibüste bulunan berenin
kızı Ö.A.ya ait olduğunu teşhis etmiştir.
18. Saat 16.00 sıralarında Komutanlıkça ifadesine
başvurulan F.G. 11/2/2015 günü saat 20.30-21.00 sıralarında evine gelen A.S.A.
ve N.A. ile birlikte yemek yediklerini, saat 23.30 sıralarında bir bidon
içindeki dört litre mazotu A.S.A.ya verdiğini, ayrı araçlarla Tarsus'a
giderlerken A.S.A.nın kendisine selektör yapması üzerine emniyet şeridinde
durduğunu, A.S.A.nın da kendisinin kullandığı aracın yanında minibüsü
durdurduğunu ve yanlarına gelen jandarma görevlilerinin durma sebeplerini
sorması üzerine Mersin'e nasıl gidileceğini sormak amacıyla yolda durduğunu
beyan ettiğini söylemiştir.
19. 17.00 sıralarında A.S.A.nın evinde yapılan aramada
bulunan ve A.S.A.nın olay esnasında giydiği düşünülen pantolon, A.S.A.nın eşi
Ne.A.nın rızasına istinaden Komutanlık görevlilerince muhafaza altına
alınmıştır. Ne var ki Ne.A. pantolunu yıkadığını beyan etmiştir.
20. N.A. ile F.G. aynı gün yakalanmışlardır.
21. Ö.A.nın cesedi 13/2/2015 günü saat 08.24 sıralarında
Çamalan Mahallesi Cin Deresi mevkiinde yanmış bir vaziyette bulunmuştur. Olay
yeri, Olay Yeri İnceleme Timince (OYİT) incelenmiş olup ceset ile yol arasında
bulunan bir adet çakmak ve krem renkli örme bir kazak ile cesedin bulunduğu
bölgeyle sapak arasında kalan yolun kenarındaki bir meyve bıçağı muhafaza
altına alınmıştır.
22. Cumhuriyet Basşavcılığı, cesedin kemik dokusuna kadar
yanık olması nedeniyle haricî ölü muayenesini yapamamıştır.
23. Başvurucular Songül Aslan ve Beste Güler Aslan,
minibüste bulunan berenin Ö.A.ya ait olduğunu beyan edip olayla ilgili
şikâyetlerini dile getirmişlerdir.
24. A.S.A.nın yakalanması amacıyla Tarsus Sulh Ceza
Hâkimliğince (Hâkimlik) verilen arama kararına istinaden pek çok adreste arama
yapılmış ancak A.S.A. bulunamamıştır.
25. A.S.A. 13/2/2015 günü saat 20.49 sıralarında Tarsus
ilçe merkezinde yakalanmıştır.
26. Soruşturma kapsamında Komutanlık pek çok kişinin
ifadesine başvurmuştur.
27. A.S.A. şüpheli sıfatıyla alınan beyanında;
şoförlüğünü yaptığı minibüsle 11/2/2015 tarihindeki son seferini 19.30-20.00
saatleri arasında Mersin'den Tarsus'a yaptığını, yolcuları son durakta
indirdikten sonra O.S. isimli arkadaşını evine bıraktığını, Ö.A.yı saat 20.05
sıralarında bir alışveriş merkezi önünden nöbetçi minibüse teslim etmek için
aldığını, Ö.A.nın şoför koltuğunun arkasındaki koltuğa oturduğunu, sonraki
minibüsün 20.30'da hareket edecek olması ve vaktin ilerlemesi nedeniyle 100 TL
karşılığında Mersin'e götürmek üzere Ö.A. ile anlaştığını, daha hızlı ulaşım
için otoyoldan gitmek istediğini ancak Ö.A.nın farklı güzergâhtan gitme
nedenini sorup eliyle kafasına vurduğunu, güzergâh değiştirse de Ö.A.nın
kendisine bir kez daha vurduğunu, ayrıca boynunu tırmalayıp biber gazı
sıktığını, eğilmesi nedeniyle biber gazının kendisine ulaşmadığını, minibüsü
yolun kenarına çekip minibüsün arka tarafına geçtiğini, bu esnada Ö.A.nın
yüzünü tırmaladığını, sinirlenip saçından tutup iteklediği Ö.A.ya birkaç kez
tekme attığını ve bunun üzerine Ö.A.nın bayıldığını söylemiştir. A.S.A. bundan
sonraki olaylar silsilesini ise şöyle anlatmıştır:
i. Ö.A.nın bayılması üzerine A.S.A.nın telefonla aradığı
F.G. 20.30 sıralarında bir başkasının aracıyla A.S.A.nın yanına gelmiştir. Araç
sahibi, F.G.yi bırakıp gitmiştir. Olayları dinleyen F.G. kendisini A.S.A.nın
yanına getiren araç sahibini tekrar arayıp 5 TL'lik benzin istemiştir.
Minibüsün dışındayken benzini teslim alıp minibüsün ön tarafına koyan F.G.
kendi aracını almak için benzin getiren araçla A.S.A.nın yanından ayrılmıştır.
ii. A.S.A. evine giderken babası N.A.yı telefonla arayıp
evlerinin bulunduğu köşeye çağırmıştır. Başından geçenleri N.A.ya anlatan
A.S.A., babası minibüsün yanında beklerken evine gidip kıyafetlerini
değiştirmiş ve elini yüzünü yıkamıştır. A.S.A. yüzüne ne olduğunu soran eşine
kavga ettiğini söylemiştir.
iii. N.A. Ö.A.yı hastaneye götürmeyi önermiştir. Ancak
F.G. A.S.A.ya Ö.A.yı öldürmesini söylemiştir. Bu sebeple A.S.A. babası
yanlarında yokken minibüse giripÖ.A.nın boğazına birkaç kez bıçak saplamıştır.
F.G.nin delil bırakmamaya ilişkin yönlendirmesi üzerine A.S.A., Ö.A.nın
ellerini bileklerinden kesmiştir. N.A.nın getirdiği poşete Ö.A.nın ellerini
koyan A.S.A., poşeti N.A.nın evinin alt katındaki kullanılmayan tuvaletin
klozetine saklamıştır. A.S.A.ya göre N.A. poşetin içinde ne olduğunu
bilmemektedir.
iv. A.S.A.dan aldığı 40 TL ile benzin almak için
bulunduğu yerden ayrılan F.G., satın aldığı benzini beyaz bir bidon içinde eski
Ankara yolu yakınlarında bir yerde A.S.A.ya vermiştir. A.S.A. babası N.A. ile
birlikte F.G.nin gösterdiği yerden ormanlık bir alana girmiş ve sürüyerek
minibüsten indirdiği cesedi uçurumun kenarına bırakmıştır. Daha sonra A.SA.
N.A.nın verdiği benzini cesedin üzerine döküp tutuşturduğu kâğıt parçalarını da
cesedin üzerine atmıştır. Bu esnada F.G. yolun kenarında beklemiştir.
v. Tarsus istikametine giderlerken F.G. aracını yolun
kenarında durdurmuş, bunu gören A.S.A. da minibüsü F.G.nın aracının yanına
çekmiştir. Jandarma görevlileri neden durduklarını sorunca A.S.A. ve F.G.,
A.S.A.nın Mersin'e gitmek için otoyolu sorduğunu söylemişlerdir. Jandarma
görevlileri, A.S.A.ya otoyolu tarif etmişlerdir. A.S.A.nın tarif edilen yoldan
gitmediğini gören jandarma görevlileri A.S.A.nın kullandığı minibüsü durdurup
minibüsteki kan lekelerini görmüşlerdir. A.S.A. ve N.A. karakolda ifade verip
sabahleyin serbest bırakılmışlardır.
vi. Serbest kalmasından sonra N.A., Ö.A.nın minibüsten
aldığı kitaplarını kardeşinin evindeki sobada yakmıştır.
vii. Minibüsü tamir eden Pompacı Ö.nün yanına giden
A.S.A., olayda kullandığı bıçağı minibüsün içinden alıp bir kanala atmıştır.
Olayı gören S.G.ye A.S.A. " Kavgada karışmıştır ." demiştir.
A.S.A., S.G.nin telefonundan M. ve R. isimli iki arkadaşı ile halasını
aramıştır. A.S.A. telefon görüşmelerinin içeriğinden söz etmemiştir.
viii. A.S.A. kavga ettiğinden ve bir kişinin kayıp
olduğundan söz ederek telefon hattı ve telefon satışı ile uğraşan arkadaşı
H.D.den yeni bir telefon hattı almıştır. Yeni telefon hattını eşinin telefonuna
kaydettiren A.S.A., telefon hattının kullanımaaçılmaması üzerine eşinden yeni
hattın numarasını telefonundan silmesini istemiştir.
ix. H.D.ye anlattığı hususları arkadaşı B.B.ye de anlatan
A.S.A., daha sonra B.B.nin evine gitmiş ve onun ev telefonundan M. isimli bir
arkadaşını aramıştır. Bu telefon görüşmesinden sonra B.B.nin evinden ayrılırken
A.S.A., B.B. ve patronu M.C.yi görmüş ve B.B.ye ev telefonlarını kullandığını
söylemiştir.
x. Dayısı Y.T.nin evinde kullandığı mobil telefonu
-içinde SIM (abone kimlik modülü) kart ve batarya olmadan- annesi N.A.ya veren
A.S.A., M. ile buluşmuştur. O esnada M., çalıştığı minibüsün bağlı olduğu
kooperatifin ikinci başkanı olan H.T. ile telefonda konuşmaktadır. Telefona
A.S.A.yı isteyen H.T., alışveriş merkezinin önünden aldığı kızın gözlüklü olup
olmadığını sormuş, A.S.A. ise dikkat etmediğini söylemiştir. N.A.nın evinin
karşısındaki boş evde geceyi geçiren A.S.A. ertesi günyakalanmıştır.
28. A.S.A., Cumhuriyet Başsavcılığında verdiği ifadesinde
kollukta alınan ifadesini tekrar etmiştir.
29. A.S.A.nın kendisiyle ilgili ifadeleriyle kısmen
uyumlu beyanda bulunan N.A., benzin bidonunu kendisinin A.S.A.ya verdiğine
ilişkin iddiayı kabul etmemiş; Ö.A.ya ait bluz, fular ve çanta askısını bahçede
yaktığını, daha sonra ablasının kendisini çay içmeye çağırdığını, Ö.A.ya ait kitapları
ablasının evindeki sobada yaktığını söylemiştir. N.A. Cumhuriyet
Başsavcılığında verdiği ifadesinde kollukça alınan ifadesini yinelemiştir.
30. F.G. ise 11/2/2015 günü saat 20.30 sıralarında
kendisine telefon eden A.S.A.nın başının belada olduğunu söylediğini ancak
ayrıntılı bilgi vermediğini, bir süre sonra kendisini telefonla tekrar arayan
A.S.A.nın 5 TL'lik benzin istediğini, arkadaşı O.T.nin kendisini aracıyla
A.S.A.nın bulunduğu yere bırakıp gittiğini, yüzüne ne olduğunu sorunca
A.S.A.nın kendisini soymaya çalışan ve biber gazı sıkan bir kişiyi
bıçakladığını ve bu kişinin minibüsün arkasında ölü vaziyete yattığını
söylediğini, minibüste yoğun bir kan kokusu olduğunu, A.S.A.nın isteği üzerine
telefonla aradığı O.T.nin 5 TL'lik benzin getirdiğini, benzini A.S.A.ya verip
O.T.nin aracıyla evine gittiğini, 21.30 sıralarında N.A.nın telefonundan arayan
A.S.A.nın kendisini evine çağırdığını, evine gelince dışarıya çıkan A.S.A. ve
N.A.nın minibüsteki kıza ne yapacaklarını konuşmaya başladıklarını beyan
etmiştir. Müdafiinin itirazı üzerine ifade tamamlanamamıştır.
31. Cumhuriyet Başsavcılığında verdiği ifadesinde A.S.A.
ve N.A.nın kendisini suçlayıcı ifadelerini kabul etmeyen F.G., O.T.ye sadece
A.S.A.nın başının belada olduğunu söylediğini, A.S.A.nın başının belada olma
sebebini bilmediği için O.T.ye başka bir şey anlatmadığını, A.S.A.nın N.A.dan
aldığı bıçakla minibüse girdiğini, minibüsten çıktığında A.S.A.nın ellerinde
maktulün kesik ellerini gördüğünü, A.S.A.nın kendisine 40 TL verip benzin
almasını istediğini, bir akaryakıt istasyonundan 20 TL'lik benzin aldığını,
A.S.A. ve N.A.nın isteği üzerine Çamalan tarafına aracıyla gittiğini, cesedin
yakılması konusunda A.S.A. ve N.A. ile görüşmediğini, yer göstermediğini
savunmuştur. Ayrıca F.G. 12/2/2015 tarihinde ifadeye çağrılınca arkadaşı R.G.
ile birlikte A.S.A.nın evine gittiklerini, R.G.nin olaydan haberinin
olmadığını, nasıl ifade vereceğini kendisine A.S.A.nın anlattığını söylemiştir.
32. Hâkimlik, Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine
şüpheliler A.S.A., N.A. ve F.G.nin tutuklanmasına karar vermiştir.
33. Ö.A.nın arkadaşı B.N.G. bilgi sahibi sıfatıyla
verdiği ifadesinde; arkadaşı Ö.A. ile birlikte 17.00-20.00 saatleri arasında
bir alışveriş merkezinde dolaştıklarını, saat 20.00 sıralarında alışveriş
merkezinin önündeki duraktan otobüse bindiğini ve bu nedenle Ö.A.nın yanından
ayrıldığını söylemiştir.
34. H.İ.T. bilgi sahibi sıfatıyla verdiği ifadesinde;
Mersin'den Tarsus'a gelmek maksadıyla 11/2/2015 günü saat 19.30'da A.S.A.nın
şoförlüğünü yaptığı minibüse binip Tarsus'ta indiğini ve yolculuk esnasında
herhangi bir tartışma yaşanmadığını beyan etmiştir.
35. F.G.nin arkadaşı R.G. bilgi sahibi sıfatıyla verdiği
ifadesinde; 11/2/2015 günü saat 20.00 sıralarında F.G. ile bir şeyler
yediklerini, saat 20.15 sıralarında F.G.nin yanından ayrıldığını, ertesi gün
saat 11.30 civarında F.G.nin evine gittiğini, F.G.nin babasının F.G.yi
telefonla arayıp karakoldan ifadeye çağırdıklarını söylediğini, daha sonra
A.S.A.nın evine gittiklerini, burada A.S.A., A.S.A.nın babası ve F.G.nin kendi
aralarında bir şeyler konuştuklarını, F.G.nin ifade verme nedenini bilmediğini
söylemiştir.
36. Bilgi sahibi sıfatıyla verdiği ifadesinde O.T.,
arkadaşı F.G.yi 11/2/2015 günü saat 20.50 sıralarında aracıyla Şehitler Tepesi Mahallesi'nde
minibüste beklemekte olan A.S.A.nın yanına götürdüğünü, daha sonra oradan
ayrıldığını, F.G.nin yalnızca A.S.A.nın başına bir iş geldiğinden söz ettiğini
ve başka bir şey söylemediğini, F.G.nin 21.00 sıralarında telefonla arayıp 5
TL'lik benzin istediğini, aldığı benzini şişe içinde F.G.nin tarif ettiği yere
götürdüğünü, F.G.nin benzin şişesini minibüsün içinde bekleyen A.S.A.ya
verdiğini ve akabinde F.G.yi aracıyla evine bıraktığını beyan etmiştir.
37. N.A. bilgi sahibi sıfatıyla alınan beyanında;
11/2/2015 günü saat 19.00 sıralarında A.S.A.nın elleri ve yüzü kanlı vaziyette
eve geldiğini, boynunda ve yüzünde çizikler bulunduğunu, sağ gözünün altında da
morarma olduğunu, pantolununu değiştiren eşinin tedirgin gözüktüğünü, ne
olduğunu sorunca kavga ettiğini söylediğini, 19.15 sıralarında arkadaşı F.G.nin
yanına gitmek için evden ayrıldığını, geceleyin merak edip eşinin telefonunu
aradığını, telefonu açan N.A.nın karakolda olduklarını söylediğini, 07.00-08.00
sıralarında eve gelen eşinin kavga olayının bir şahidini görmeye gideceğini
söyleyipkendisinden telefonun mesaj ve arama kayıtlarını silmesini istediğini
söylemiştir.
38. A.A. bilgi sahibi sıfatıyla verdiği ifadesinde;
A.S.A. ile birlikte aynı kooperatife bağlı olarak minibüs şoförlüğü yaptığını
ancak onunla fazla samimiyeti olmadığını, A.S.A.nın 12/2/2015 günü saat 19.55
sıralarında kendisini telefonla arayıp nerede olduğunu sorduğunu, 15-20 dakika
kadar sonra arkadaşlarının yanında bulunduğu esnada gelen A.S.A.nın yüzünde
tırnak izleri bulunduğunu, ayrıca elinde kesici alet yarası gördüğünü,
A.S.A.nın kavga ettiğini ve akşam saatlerinden itibaren karakolda olduğunu
söyleyerek kendisinden 100 TL borç para istediğini ancak parası olmadığı için
A.S.A.ya borç veremediğini beyan etmiştir.
39. Şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan B.B. A.S.A.nın
arkadaşı olduğunu, 12/2/2015 günü saat 15.00-15.30 sıralarında yanına
geldiğini, on dakika kadar sohbet ettiklerini, kendisi evde olmadığı hâlde
akşam saatlerinde evlerine gelen A.S.A.nın bir görüşme yapmak için annesinden
telefon istediğini, annesinin evdeki telsiz telefonu verdiğini, telefonla
konuştuktan sonra A.S.A.nın evden ayrıldığını, A.S.A.nın telefon görüşmesinin
içeriğini annesinin duymadığını, A.S.A.nın ailesine zarar verebileceğini
düşünerek bu telefon görüşmesinden daha önce Komutanlık görevlilerine söz
etmediğini, cinayet olayı hakkında bilgi sahibi olmadığını söylemiştir.
40. A.S.A.nın şoförlüğünü yaptığı minibüsün sahibi S.G.
şüpheli sıfatıyla alınan ifadesinde; 11/2/2015 tarihinde akşam saatlerinde
telefonla aradığı A.S.A.ya sabahleyin çalışacaklarını söylediğini, ertesi sabah
telefonla A.S.A.ya ulaşamadığını, 07.20 sıralarında A.S.A.yı jandarma
görevlileriyle gördüğünü, ne olduğunu sorunca kavga ettiğini söylediğini,teslim
aldığı minibüste bıçak görmediğini, minibüsü pompacılık yapan Ö.de tamir
ettirdiğini beyan etmiştir.
41. Şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan A.S.A.nın halası
F.K., cinayeti evine gelen kolluk görevlilerinden öğrendiğini, evi ile kardeşi
N.A.nın evinin aynı avlu içinde olduğunu, evindeki sobada herhangi bir şey
yakılmadığını söylemiştir.
42. Bir akaryakıt istasyonunda pompacı olarak çalışan
Ö.K. bilgi sahibi sıfatıyla alınan ifadesinde, F.G.nin 11/2/2015 günü saat
22.00 sıralarında 20 TL'lik benzin aldığını ve bu benzinin bir bidona
doldurulduğunu söylemiştir.
43. F.G.nin Ö.K.dan 1/2/2015 tarihinde bidonla benzin
aldığına dair güvenlik kamerası görüntüleri elde edilmiştir.
44. Cumhuriyet savcısınca verilen arama kararına
istinaden N.A.nın evinde yapılan aramada, kullanılmayan tuvalet içinde bir
kadına ait kesik iki el bulunmuştur.
45. Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı uyarınca A.S.A.
tarafından annesi N.T.ye verilen ve içinde SIM kart bulunmayan mobil telefon
ile N.T ve F.G.nin üzerilerinden çıkan mobil telefonlar rızalarına istinaden
Komutanlık görevlilerince muhafaza altına alınmıştır.
46. Ö.A. ve arkadaşı B.N.G.nin alışveriş merkezi
girişindeki görüntülerini içerir güvenlik kamerası kayıtları elde edilmiştir.
Buna göre zamanı otuz iki dakika ileri olan kamera kayıtlarına göre Ö.A.
11/2/2015 günü saat 20.41'de tek başına dolmuş duraklarına doğru gitmektedir.
47. F.G.nin olay tarihinden sonra değiştirmediğini iddia
ettiği kıyafetleri rızasına binaen muhafaza altına alınmıştır.
48. Kanala atıldığı söylenen bıçak aransa da bulunamamıştır.
49. Al.A. isimli kişinin derede bulduğunu iddia edip
olayda kullanılmış olabileceğini ileri sürdüğü, üzerinde kıllar bulunan bıçak
Al.A.nın haber vermesi üzerine kolluk görevlilerince muhafaza altına
alınmıştır.
50. Cin Deresi mevkiine 200 metre mesafede bulunan bir
akaryakıt istasyonunun güvenlik kameralarına ait görüntülerden 12/2/2015 günü
saat 00.02 sıralarında F.G.ye ait aracın akaryakıt aldığı ve araçtan inen ancak
yüzü seçilemeyen kişinin D.Ö. isimli pompacı ile bir süre konuştuğu tespit
edilmiştir.
51. Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Hâkimlik
tarafından verilen kararlar uyarınca A.S.A., N.A. ve F.G.nin 2/2/2015-13/2/2015
tarihleri arasında, mobil telefonlar yoluyla kurdukları iletişimler tespit
edilmiş ve bu tespite dair raporlar Komutanlık görevlilerince analiz
edilmiştir.
52. Tarsus Emniyet Müdürlüğüne telefon eden ve soyadını
vermek istemeyen Ş. isimli bir kişi eski emniyet mensubu olduğunu söyleyerek
A.S.A. ve F.G.nin ortak arkadaşı olan B. isimli, soyadını bilmediği kişinin de
olaya karışmış olabileceğini iddia etmiş ancak olaya nasıl karışmış
olabileceğine dair bilgi vermemiştir. Komutanlık görevlileri, ihbarda ismi
geçen kişinin soruşturma kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan B.B.
olduğunu değerlendirmişlerdir.
53. Komutanlık görevlileri, A.S.A.nın şoförlüğünü yaptığı
minibüs ile F.G.ye ait aracın olay tarihinde MOBESE kayıtlarına yansıyan
görüntülerini temin edip incelemişlerdir.
54. Ö.A.nın mobil telefon yoluyla kurduğu iletişiminin
tespitine ilişkin raporlar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan temin
edilmiştir.
55. Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı (Grup
Başkanlığı) cesetten ve başvurucu Songül Aslan'dan alınan biyolojik örnekler
üzerinde inceleme yapıp cesedin %99,99 oranında Ö.A. olduğunu tespit etmiştir.
56. Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı, şüpheliler
A.S.A., N.A., ve F.G.ye ait dört mobil telefonu inceleyip raporlama yapmış;
A.S.A. ve N.A.dan alınan el ve yüz svaplarında atış artığı olmadığını tespit
etmiş; inceleme için gönderilen meyve bıçağı, çakmak ve Al.A.nın teslim ettiği
bıçak üzerinde mukayeseye elverişli parmak izi olmadığını saptamıştır.
57. Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Hâkimlikçe
verilen karara istinadenA.S.A., N.A. ve F.G.den alınan kan ve kıl örnekleri
üzerinde Grup Başkanlığınca moleküler genetik incelemeler yapılmıştır.
58. Adli Tıp Kurumu Adana Grup Başkanlığınca düzenlenen
otopsi raporundan;
- Göz içi sıvısında alkol (etanol, metanol) ve
sistematiklerindeki diğer maddelerin (uyutucu-uyuşturucu maddeler dâhil)
bulunmadığı,
- Yanık nedeni ile sınırlı bölgelerden alınabilen sürüntü
örneklerinde sperm bulunmadığı, tırnak numunesinde A.S.A.ya ait DNA
profilitespit edildiği,
- Kişinin duman solumaya ait solunum yollarında is
bulaşığı emaresine rastlanmadığı,
- Kişinin vücudunda on bir adet kesici ve delici alet
yarası mevcut olup bu yaralardan sekizinin ayrı ayrı öldürücü nitelikte olduğu,
- Kesici delici alet yarasının cilt-cilt altı bulgularına
göre ika edilen aletin bir kenarının keskin, diğer kenarının künt olduğu, bu
yaraların aynı özelliklere sahip alet ve/veya aletlerle oluşturulmasının mümkün
olduğu,
- Ağır derecede yanmış kişinin ölümünün kesici ve delici
alet yaralanmasına bağlı iç organ yaralanması, büyük damar yaralanmasına bağlı
dış kanama sonucu meydana gelmiş olduğu anlaşılmıştır.
59. Başvurucular Mehmet Aslan ve Songül Aslan, vekilleri
aracılığıyla delil toplanmasına ilişkin taleplerini içerir bir dilekçeyi
Cumhuriyet Başsavcılığına vermişlerdir. Bu dilekçeyle başvurucular; bazı
işyerlerindeki güvenlik kamerası görüntülerinin temin edilmesi, kesin ölüm
nedeninin ve yakıldığı esnada Ö.A.nın yaşayıp yaşamadığının tespit edilmesi,
A.S.A.nın şoförlüğünü yaptığı minibüsün otoyolu kullanmak için gerekli geçiş
kartına (OGS ve HGS) sahip olup olmadığının araştırılması, olay öncesinde
A.S.A.nın minibüsle evine bıraktığını iddia ettiği O.S.nin ifadesinin alınması,
B.G., O.T., Ne.A., F.K. ve A.A.nın mobil telefon yoluyla kurdukları
iletişimlerin tespit edilmesi, A.S.A., N.A. ve F.G.nin 12/2/2015-15/2/2015
tarihleri arasındaki iletişimlerinin tespit edilmesi, F.K.nın ve Ne.A.nın mobil
telefonlarına el konulması, B.B.nin annesinin, H.D.nin, Y.T.nin ve Pompacı Ö.
isimli kişinin ifadelerine başvurulması da dâhil bazı taleplerde bulunmuşlardır.
Ayrıca başvurucular aynı dilekçede; Ne.A., O.T. ve A.A.nın bir şekilde suça
karıştıklarını iddia etmişlerdir.
60. Başvurucular Mehmet Aslan ve Songül Aslan'ın talebi
üzerine Komutanlık görevlileri, Ne. A., O.T. ve A.A.nın şüpheli sıfatıyla;
O.S., H.D. Ö.G. ve B.B.nin annesi M.B.nin ise bilgi sahibi sıfatıyla
ifadelerini alıp olayda kullanılan minibüsün otoyolu kullanmak için gerekli
kartı olduğunu tespit etmişlerdir.
i. Daha önce verdiği ifadesiyle kısmen uyumlu beyanda
bulunan Ne.A., kullandığı mobil telefonun mesaj ve çağrı kayıtlarını A.S.A.nın
talebi üzerine sildiğini, karakola gittiği zaman A.S.A.nın söylediği şekilde
ifade verdiğini, paraya ihtiyacı olduğu için mobil telefonunu sattığını
söylemiştir.
ii. O.T. daha önce verdiği ifadeyle benzer yönde beyanda
bulunup F.G.nin benzini hangi amaçla istediğini bilmediğini ifade etmiştir.
iii. A.A., A.S.A.nın kendisinden borç para istediğini
ancak parası olmadığı için veremediğini, telefonda görüştüğü H.İ.T.nin A.S.A.
ile konuşmak istediğini ancak A.S.A.nın " Müebbetle yargılanacağım.
Görüşmeme gerek yok. " diyerek yanından ayrıldığını söylemiştir.
iv. O.S. 11/2/2015 günü saat 20.15 sıralarında otobüse
binecekken A.S.A.nın kullandığı minibüsle yanında durduğunu, bunun üzerine
minibüse bindiğini, minibüste iki yolcu daha olduğunu, yolcular indikten sonra
kendisinin de bir kavşakta minibüsten indiğini, A.S.A.nın Tarsus şehir
merkezine doğru gittiğini beyan etmiştir.
v. H.D. 12/2/2015 günü işyerine gelen A.S.A.nın biriyle
kavga ettiğinden söz ederek herhangi bir kişi adına kayıtlı, açık bir SIM kart
istediğini, vermek istemediğini ancak A.S.A.nın ısrarlarına dayanamayarak kaydı
olmayan boş bir SIM kartı A.S.A.ya verdiğini söylemiştir.
vi. Ö.G., S.G.ye ait olup A.S.A.nın şoförlüğünü yaptığı
minibüsün 12/2/2015 tarihinde S.G. tarafından tamir için işyerine
getirildiğini, minibüste bıçak görmediğini, kendisi gelmeden önce bıçağın
alınmış olabileceğini beyan etmiştir.
v. M.B., evlerine gelen A.S.A.nın telefon numarasının
değiştiğini söyleyerek arama yapmak için mobil telefonunu istediğini,
kullanması için telsiz telefonu A.S.A.ya verdiğini, A.S.A.nın kiminle ne
görüştüğünü bilmediğini ve A.S.A.nın tedirgin bir hâlinin olduğunu söylemiştir.
61. Cumhuriyet Başsavcılığı 6/4/2015 tarihinde,
haklarında suçluyu kayırma ve suç delillerini yok etme, gizleme ve değiştirme suçlarından soruşturma yürütülenşüpheliler S.G., F.K., Ne.A., B.B., O.T.,
A.A. ve H.D. hakkında kovuşturmasızlık kararı vermiştir. Söz konusu kararın
ilgili kısımları şöyledir:
"...Kasten öldürme suçunun
şüpheliler [A.S.A.],
[N.A.] ve [F.G.] tarafından gerçekleştirildiği, şüphelilerin
ifadelerinde cinayet olayına ilişkin olarak ikrarlarının olduğu, delillerin ne
şekilde ve hangi surette yok edildiğinin ve yok edilmeye çalışıldığının
ayrıntılı bir şekilde şüpheliler tarafından ikrar edildiği, mevcut şüphelilerin
delillerin yok edilmeye çalışılmasına ve şüpheli [A.S.A.] nın firari
olduğu dönem içerisinde ona kaçmasına yardım ve imkan sağladıkları yönünde
kasten ve bilerek yardım ve iştirakte bulunduklarına dair dosya kapsamı
itibariyle iddia dışında bir delil olmadığı, kaldı ki herhangi bir kimsenin de
şüphelilerin eylemlerini kolaylaştıracak etkin bir imkan ya da kolaylık sağlama
durumunun dosya kapsamı itibariyle bulunmadığı, zira böyle bir suçun
işlendiğinin öğrenilmesinden sonra şüpheli [A.S.A.] nın kimsenin
kendisine yardım etmemesi nedeniyle kaçamadığı ve Tarsus ilçesinde kısa bir
süre içerisinde yakalandığı, delillerin yok edilmeye çalışılması eyleminde ise
şüphelilerin kendi aralarında iş bölümü ve gerekli planlamayı yaparak
eylemlerini gerçekleştirdikleri,
Böylelikle yapılan soruşturma sonucu
toplanan tüm delillere göre şüphelilerin [C] inayet şüphelilerinin eylemlerini bildiklerine,
bilerek bu şüphelilere herhangi bir şekilde yardım ettiklerine, bu şüphelilerin
kaçmalarına imkan sağladıklarına dair şüphelilerin savunmalarının ve diğer
şüphelilerin beyanlarının aksine soyut iddia dışında bu şüphelilerin suç işleme
kastıyla hareket ettiklerine dair haklarında kamu davası açılması için yeterli
delil elde edilemediği tüm dosya kapsamından anlaşılmakla... [O] laydan
dolayı... şüpheliler hakkında açıklanan nedenlerle KAMU ADINA KOVUŞTURMAYA YER
OLMADIĞINA... karar verildi."
62. Başvurucular, vekilleri aracılığıyla kovuşturmasızlık
kararına itiraz etmişlerdir. İtirazda;
- B.B. hakkındaki telefon ihbarı ile ilgili herhangi bir
araştırma yapılmamasına,
- 11/2/2015 tarihinde Ne.A. ve A.S.A. ile O.T. ve F.G.
arasında mobil telefon yoluyla kurulan iletişimlerin sıklığına,
- Ne. A.nın olay gecesi A.S.A.nın pantolonunu yıkamasına,
- A.A., .S.A. ve N.A.nın 12/2/2015 tarihinde mobil
telefon yoluyla kurdukları iletişimin sıklığına,
- A.S.A.nın B.B.nin ev telefonunu kullanmasına,
- H.D.nin A.S.A.ya sorgusuz sualsiz SIM kart vermesine,
- İfadesine göre 12/2/2015 tarihi sabahında çalışacak
olan S.G.nin apar topar minibüsü tamire götürmesine,
- Soruşturma kapsamında ifadesine başvurulan kişilerin
beyanları arasındakibazı çelişkilere dikkate çekilerek şüpheliler hakkında kamu
davası açılması için yeter derecede şüphe oluşturacak delil bulunduğu ileri
sürülmüştür.
63. Başvurucuların itirazı Hâkimliğin 30/4/2015 tarihli
kararıyla reddedilmiştir.
64. Bu karar başvurucular vekiline 13/5/2015 tarihinde
tebliğ edilmiş olup başvuru 9/6/2015 tarihinde yapılmıştır.
65. Cumhuriyet Başsavcılığı 6/4/2015 tarihli
iddianameyle, nitelikli kasten öldürme, teşebbüs aşamasında kalmış cinsel
saldırı ve cinsel amaçla kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarını işlediği
iddiasıyla A.S.A. hakkında; nitelikli kasten öldürme suçunu işledikleri
iddiasıyla ise N.A. ve F.G. hakkında Tarsus Ağır Ceza Mahkemesi (Ceza
Mahkemesi) nezdinde kamu davası açmıştır. Bahse konu iddianamede;
- A.S.A.nın gerçekleştirmek istediği cinsel saldırı
eyleminin Ö.A.nın direnmesi, biber gazı sıkması ve A.S.A.nın yüzünü tırmalaması
nedeniyle gerçekleşmediği,
- A.S.A., N.A. ve F.G.nin Ö.A.yı öldürme ve delilleri yok
etme konusunda kendi aralarında plan yaptıkları,
- A.S.A.nın F.G.nin yönlendirmesinden ve N.A.nın duruma
sessiz kalmasından destek alarak Ö.A.yı öldürüp ellerini kestiği,
- Ö.A.nın ellerini saklayan A.S.A., N.A. ve F.G.nin
cesedi yakmaya karar verdiği,
- Cin Deresi mevkiine varınca F.G.nin yolda aracıyla
gözcülük yaptığı, A.S.A. ve N.A.nın ise cesedin üzerine benzin dökerek cesedi
yaktıkları,
-Şüphelilerin el konulan cep telefonlarında yapılan
incelemede herhangi bir suç unsuruna rastlanmadığı iddia edilmiştir.
66. Ceza Mahkemesi, A.S.A., N.A. ve F.G.nin sorgularını
yapıp O.T. ve Ne.A.yı tanık sıfatıyla dinlemiştir.
67. Sorgusunda A.S.A.nın " F.G.nin Ö.A.ya cinsel
saldırıda bulunduğunu " ima etmesi üzerine Ceza Mahkemesi, Cumhuriyet
Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuştur. Cumhuriyet Başsavcılığı, yürüttüğü
soruşturma sonunda cinsel saldırı suçunu işlediği iddiasıyla F.G. hakkında kamu
davası açmıştır. Bu dava, Ceza Mahkemesi tarafından başvuruya konu davayla
birleştirilmiştir.
68. Ceza Mahkemesi 3/12/2015 tarihinde, A.S.A.yı
nitelikli kasten öldürme, cinsel saldırı ve cinsel amaçla kişiyi hürriyetinden
yoksun kılma suçlarından, F.G.yi nitelikli kasten öldürme ve cinsel
saldırı suçlarından, N.A.yı ise nitelikli kasten öldürme suçundan
mahkûm etmiştir.
69. Anılan karar, sanık müdafileri, katılanlar vekilleri
ve katılma talebinde bulunan bir kısım vekil tarafından temyiz edilmiştir.
70. A.S.A. 11/4/2016 tarihinde ölmüştür.
71. Yaptığı temyiz incelemesi sonunda Yargıtay 1. Ceza
Dairesi (Ceza Dairesi) 27/3/2017 tarihinde, F.G. ve N.A.nın nitelikli
kasten öldürme suçunu işledikleri iddiasıyla kurulan hükümleri hak
yoksunluğuyla ilgili kısımlarını düzelterek onamıştır. Ancak Ceza Dairesi,
varsayıma dayalı mahkûmiyet kararı verildiği, kaldı ki cezayı artırıcı
nedenlerin uygulanmasında hata edildiği gerekçesiyle F.G.nin cinsel saldırı suçunu
işlediği iddiasına dayanılarak açılan davada verilen hüküm ile ölmesi nedeniyle
düşme kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle A.S.A. hakkında kurulan hükümleri
bozmuştur.
72. Böylece nitelikli kasten öldürme suçu yönünden F.G.
ve N.A.nın ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına dair
hükümler 27/3/2017 tarihinde kesinleşmiştir.
73. Bozma sonrası yapılan yargılamada F.G., A.S.A.nın
birini öldürdüğünüO.T.ye söylediğini, benzini getirince O.T.ye ölü kişinin
minibüste olduğunu ifade ettiğini ve bunu duyan O.T.nin hemen bulundukları
yerden kaçtığını söylemiştir. Ayrıca F.G., R.G.ye de A.S.A.nın birini
öldürdüğünü söylediğini hatta A.S.A. ve N.A. ile konuşmaya giderken
konuşulanlara şahit olsun diye R.G.yi yanında götürdüğünü beyan etmiştir.
F.G.ye göreA.S.A. R.G.ye, hasmının kardeşi ile tartışıp onu vurduğunu
söylemiştir.
74. Bozma sonrası yapılan yargılama sonunda Ceza
Mahkemesi 29/9/2017 tarihinde, vefat etmesi nedeniyle A.S.A. hakkında açılan
davaların düşürülmesine; F.G.nin cinsel saldırı suçunu işlediği
iddiasıyla açılan davada varsayıma dayalı mahkûmiyet kararı verildiğine ilişkin
bozma kararına karşı direnilmesine ve F.G.nin cinsel saldırı suçundan
mahkûmiyetine karar vermiştir.
75. Ceza Mahkemesince verilen karar, F.G. hakkında
kurulan hüküm yönünden sanık müdafii ve katılanlar vekilleri ile katılma
talebinde bulunan bazı tüzel kişi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
76. Temyiz talepleri hakkında henüz karar verilmemiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
77. Konuyla ilgili ulusal ve uluslararası hukuka ilişkin
bilgiler Anayasa Mahkemesinin Yasin Ağca (B. No: 2014/13163, 11/5/2017,
§§ 86, 87, 91-96) başvurusu hakkında verdiği kararda yer almaktadır.
78. Bununla birlikte Yasin Ağca başvurusu hakkında
verilen kararda yer almayan ancak başvuru yönünden önem arz eden birkaç
husustan bahsetmek gerekir.
79. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), ölüm olayı
nedeniyle haklarında kamu davası açılan, suç ortağı olduğu iddia edilen kişiler
hakkında kovuşturmasızlık kararı verilmesi nedeniyle yaşam hakkının usul
boyutunun ihlal edildiğine ilişkin bir başvuruda ( Şevket Güneş ve diğerleri (k.k.) , B. No: 24494/06, 1/3/2016) başvuruya konu edilen soruşturmayı, hakkında
kamu davası açılan kişiyle ilgili yürütülen soruşturmayı da kapsayacak şekilde,
bir bütün olarak incelemiştir. Yaptığı incelemede başvuruya konu soruşturmanın
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 2. maddesinin usule ilişkin
gerekliliklerini karşıladığı ve suç ortağı olduğu iddia edilen kişilerin ölüm
olayı ile ilişkilendirilebilmeleri için yeterli unsur bulunmadığına dair
kovuşturmasızlık kararının keyfî olmadığı sonucuna varan AİHM,başvurucuların ya
da avukatlarının suç ortaklığına ilişkin suçlamalar konusunda yetkilimakamlara
daha kuvvetli bir dayanak sunmadan daha derin bir soruşturma yapılmasını ümit
edemeyecekleri kanısına varmıştır ( Şevket Güneş ve diğerleri, § 19).
AİHM söz konusu kanıya Sözleşme'nin 3. maddesinin ihlal edildiği iddialarının
konu edildiği bazı başvurular hakkında verdiği kararları kaynak alarak
ulaşmıştır (anılan kararlar için bkz. Ş.T./Türkiye (k.k.), B. No:
28310/95, 9/11/1999; Kaplan/Türkiye (k.k.), B. No: 24932/94, 19/9/2000; Mahsun
Tekin/Türkiye , B. No: 52899/99, 20/12/2005, § 29). Son olarak AİHM mezkûr Şevket
Güneş ve diğerleri başvurusu hakkında verdiği kararda, etkili soruşturma
yükümlülüğünün başvurucuların suç ortaklığına dair iddialarının savunulabilir
olması hâlinde doğacağını belirtmiştir ( Şevket Güneş ve diğerleri , §
20).
V. İNCELEME VE
GEREKÇE
80. Mahkemenin 19/2/2019 tarihinde yapmış olduğu
toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü
81. Başvurucular; haklarında kamu davası açılan
sanıklarla birlikte hareket ettiklerini ileri sürdükleri şüpheliler hakkında
etkili bir soruşturma yürütülmeden kovuşturmasızlık kararı verildiğini
belirterek yaşam, adil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiğini
iddia etmişlerdir. Başvuruculara göre söz konusu kişiler ile haklarında kamu
davası açılan kişiler arasındaki sıkı iletişim trafiği, bu iletişimlerin
gerçekleştiği zaman dilimleri, iletişimlerin gerçekleştiği yerler, soruşturma
kapsamında beyanlarına başvurulan bazı kişilerin ifadeleri arasındaki
çelişkiler ve suç delillerinin yok edildiğine dair emareler dikkate
alınmamıştır.
82. Bakanlık görüşünde, başvuruya konu olay hakkında
yürütülen soruşturma kapsamında yapılan işlemler özetlenerek etkili soruşturma
yürütülüp yürütülmediğinin Anayasa Mahkemesi tarafından takdir edilmesi
gerektiği belirtilmiştir.
83. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında
bazı delillerin taleplerine rağmen toplanmadığına ve bazı şüpheliler arasındaki
akrabalık bağına dikkat çekerek başvuru formundaki iddialarını tekrar
etmişlerdir.
B. Değerlendirme
84. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından
yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki
tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013,
§ 16). Başvurucular, özü itibarıyla yakınlarının ölüm olayına karışmakla
suçladıkları bazı kişiler hakkında etkili bir ceza soruşturması
yürütülmediğinden yakınmaktadırlar. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi, başvurunun
özellikle yaşam hakkının etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin usul boyutu
kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatindedir.
85. Anayasa’nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak
alınacak “ Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı ” kenar
başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
" Herkes,
yaşama... hakkına sahiptir."
86. Anayasa’nın " Devletin temel amaç ve görevleri "
kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“Devletin temel amaç ve görevleri, …
Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve
mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti
ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal
engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli
şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
1. Kabul
Edilebilirlik Yönünden
87. Anayasa'nın yaşam hakkını güvence altına alan 17.
maddesi ile devletin temel amaç ve görevlerini belirten 5. maddesi birlikte
değerlendirildiğinde meydana gelen ölüm olaylarının sorumlularının
belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırılmasını sağlayabilecek etkili bir ceza
soruşturması yürütülmesi gerekmektedir. Ancak yürütülen bu soruşturma, belirli
bir kişinin sorumlu olup olmadığıyla sınırlı olmamalı; olayın tüm yönlerini
ortaya koyacak kapsamda ve nitelikte olmalıdır. Nitekim soruşturmanın etkili
olup olmadığına ilişkin değerlendirme -somut olayın kendine özgü koşulları
dikkate alınarak- belirli bir kişi hakkında verilen kararla sınırlı olarak
değil yürütülen soruşturma bir bütün olarak incelendikten sonra
yapılabilecektir ( Gülcan Keleş ve diğerleri, B. No: 2014/797,
22/03/2017, § 30).
88. Bir ceza soruşturması veya yargılaması sürecinde
kovuşturmasızlık, beraat, mahkûmiyet veya hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararları ile farklı zamanlarda neticelenmiş aşamalar bulunması
durumunda -bu aşamaların tek bir olay için farklı kişilerin sorumluluklarına
yönelik olduğu gözetildiğinde- soruşturmaların bir bütün olarak
değerlendirilmesi gerekebileceğinden ( S.D. , B. No: 2013/3017,
16/12/2015, § 69) hareket eden Anayasa Mahkemesi, aynı olaya ilişkin
sorumluluğu bulunduğu iddia edilen, birden fazla kişi hakkında yürütülen adli
süreçlerin bir kısmı devam ederken bazı şüpheli/sanık bakımından sürecin sona
ermesi üzerine yapılan bireysel başvurularda somut olayın ve tüm adli sürecin
bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiylebaşvuru yollarının
tüketilmediği sonucuna ulaşmıştır ( Bilal Turan ve diğerleri (3) , B. No:
2013/7418, 31/3/2016, § 72; Bülent Kurt, B. No: 2013/7408, 20/1/2016, §
40; Gülcan Keleş ve diğerleri, §§ 30, 31).
89. Başvurucular, ölüm olayının failleri ile birlikte
hareket ettiklerini iddia ettikleri kişiler hakkında kovuşturmasızlık kararı
verilmesi üzerine bireysel başvuru yapmışlar ise de başvurunun incelendiği
tarihte adli süreç nitelikli kasten öldürme suçu yönünden tamamlanmış
olup yalnızca cinsel saldırı suçu yönünden devam etmektedir. Dolayısıyla
başvuru yollarının tüketilmesi yönünden başvuruda bir eksiklik bulunmamaktadır.
Somut olayda devletin etkili soruşturma yükümlülüğünü yerine getirip
getirmediğinin tespiti için başvurucuların yakınının ölümü hakkında yürütülen
ceza soruşturması bir bütün olarak ele alınmalıdır.
90. Bundan başka başvuru açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı gibi başvurunun kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek
başka bir neden de bulunmamaktadır. Bu sebeple yaşam hakkının usul boyutunun
ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi
gerekir.
2. Esas
Yönünden
a. Genel İlkeler
91. Anayasa Mahkemesinin yaşam hakkının usul boyutu
konusunda benimsediği genel ilkelere göre şüpheli bir ölüm olayı hakkında
yürütülen ceza soruşturmasının etkililiği için;
i. Soruşturma makamlarının resen ve derhâl harekete
geçerek ölüm olayını aydınlatabilecek ve sorumluların belirlenmesini
sağlayabilecek bütün delilleri tespit etmeleri ( Serpil Kerimoğlu ve
diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, § 57),
ii. Ceza soruşturmasının fiilen hesap verilebilirliği
sağlamak için soruşturma sürecinin kamu denetimine açık olması, ayrıca her
olayda, ölen kişinin yakınlarının meşru menfaatlerini korumak için bu sürece
gerekli olduğu ölçüde katılmalarının sağlanması ( Serpil Kerimoğlu ve
diğerleri, § 58),
iii. Hukuk devletine bağlılığın sağlanması ve hukuka
aykırı eylemlere hoşgörü ve teşvik gösterildiği görünümü verilmesinin
engellenmesi amacıyla ceza soruşturması makul bir özen ve süratle yürütülmesi ( Salih
Akkuş , B. No: 2012/1017, 18/9/2013, § 30) gerekir.
b. İlkelerin
Olaya Uygulanması
92. Somut olayda Cumhuriyet Başsavcılığının ölüm olayı
hakkında kendiliğinden ivedilikle bir soruşturma başlattığı ve bu soruşturmada
başvurucuların delil toplanmasına ilişkin taleplerini dile getirebildikleri,
kovuşturmasızlık kararına itiraz edebildikleri, Ceza Mahkemesince verilen
kararlara karşı kanun yollarına başvurabildikleri ve soruşturmaya katılım
konusunda herhangi bir engelle karşılaşmadıkları görülmüştür. Ayrıca
soruşturmanın makul bir sürat ve özenle yürütüldüğü gözlemlenmiştir.
93. Bundan başka ölüm olayını aydınlatabilmek ve
sorumluları belirlemek adına soruşturma kapsamında;
- Yanmış vaziyette bulunan cesedin kimliğinin
belirlendiği,
- Cesedin başvurucuların yakını Ö.A. olduğunun
saptandığı,
- Olayda kullanılan minibüs ve olay yerinin kriminastik
yönden OYİT tarafından incelendiği,
- Otopsi işlemi sonunda Ö.A.nın ölüm nedeninin
belirlendiği,
- Ö.A.nın tırnak numunesinde A.S.A.ya ait DNA profilinin
tespit edildiği,
- A.S.A., N.A. ve F.G.nin 2/2/2015-13/2/2015 tarihleri
arasında mobil telefonlar yoluyla kurdukları iletişimlerin tespit edilip analiz
edildiği,
- A.S.A.nın şoförlüğünü yaptığı minibüs ile F.G.ye ait
aracın olay tarihinde MOBESE kayıtlarına yansıyan görüntüleri ve bazı
işyerlerine ait kamera kayıtlarının temin edilip incelendiği,
- Olayda kullanıldığı değerlendirilen bazı eşyalar
üzerinde parmak izi incelemesi yapıldığı ve alınanbazı svaplarda atış artığı
bulunup bulunmadığı yönünden rapor alındığı,
- Bazıları şüpheli sıfatıyla olmak üzere pek çok kişinin
dinlendiği anlaşılmıştır.
94. Yürüttüğü soruşturma sonunda iletişimin tespitine
(iletişim araçlarının diğer iletişim araçlarıyla kurduğu iletişime ilişkin
arama, aranma, yer bilgisi ve kimlik bilgilerinin tespit edilmesine yönelik
işlemler) ilişkin raporlar ile ifadesine başvurulan kişilerin beyanlarını
dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendiren Cumhuriyet Başsavcılığı, ölüm
olayına yalnızca üç kişinin karıştığı sonucuna varmış ve "cinayet
şüphelilerinin eylemlerini bildikleri, bilerek bu şüphelilere herhangi bir
şekilde yardım ettikleri ve bu şüphelilerin kaçmalarına imkân
sağladıkları" gerekçesiyle kamu davası açmaya yeter ölçüde delil
bulunmaması nedeniyle bir şekilde olaya karıştıkları iddia edilen kişiler
hakkında kovuşturmasızlık kararı vermiştir.
95. Anayasa Mahkemesi, başvurucuların yakınının ölüm
olayı çerçevesinde sanıklar A.S.A., N.A. ve F.G.nin sorumluluğunun tespit
edilmesi amacıyla yürütülen ve N.A. ile F.G.nin mahkûmiyeti ile sonuçlanan
ayrıntılı ceza soruşturmasında keyfîliğin bulunmadığı ve bu soruşturmanın
Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği etkinlikte olduğu kanaatindedir.
Anayasa Mahkemesine göre, yürütülen soruşturmadan daha derin ve etkili bir
soruşturma yürütülmesi konusunda haklı bir beklentiye girebilmeleri için
başvurucuların iddiaları hakkında soruşturma makamlarına daha sağlam argüman
veya emare sunmaları gerekir.
96. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 17. maddesinde
güvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edilmediğine karar
verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL
EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam
hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde
BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına
GÖNDERİLMESİNE 19/2/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.