TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HAKAN TURĞUL BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/28148)
Karar Tarihi: 13/1/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Basri BAĞCI
Üyeler : Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Raportör : Saliha AKSOY
Başvurucu : Hakan TURĞUL
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, alkollü olarak araç kullanma iddiasıyla aleyhe uygulanan idari yaptırım kararının iptali isteminde ileri sürülen esaslı talep ve görüşlerin değerlendirilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu 22/8/2020 tarihinde gerçekleşen maddi hasarlı kaza sonucu Kalecik İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan kontrolde 0,99 promil alkollü olarak araç kullanmak suretiyle kazaya sebebiyet verdiği gerekçesiyle hakkında idari yaptırım kararı uygulanarak sürücü belgesi 6 ay süre ile geri alınmış, aracı otoparka çekilmiş ve trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan adli işlem uygulanmıştır.
3. Başvurucu, soruşturma konusu olaydan önce arkadaşı B.G.nin aracında ehliyetini düşürdüğünü, daha sonra B.G.nin kendisine ait ehliyetle şehir dışına çıktığını ve bu esnada kaza yaptığını, olay yerinde ve sonrasında B.G.nin kendi kimliğini gizleyerek kendisine ait ehliyetle adına soruşturmaya sebebiyet verdiğini, emniyet görevlilerince B.G.nin kimliği hakkında araştırma yapılmadan haksız yere ceza uygulandığını belirterek idari yaptırım kararına karşı iptal talebiyle başvuruda bulunmuştur.
4. Anılan başvuru, Kalecik Sulh Ceza Hâkimliğinin (Hâkimlik) 28/3/2021 tarihli kararıyla esastan kesin olmak üzere reddedilmiştir. Hâkimlik ret kararının gerekçesinde; "itiraz edenin dilekçesi, Kalecik İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün yazı cevabı ve dosyada mevcut bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; itiraz eden hakkında düzenlenen idari para cezasının usul ve yasaya uygun olduğu" ifadelerine yer verilmiştir.
5. Başvurucu, nihai kararı 29/4/2021 tarihinde öğrendikten sonra 20/5/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
6. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
7. Başvurucu, ileri sürdüğü iddiaların hiçbirinin Hâkimlikçe değerlendirilmediğini ve böylece adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, mevcut başvuruda gerekçeli karar hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
9. Başvuru, gerekçeli karar hakkı kapsamında incelenmiştir.
10. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
11. Anayasa Mahkemesi, alkollü olarak araç kullanma iddiasıyla aleyhe uygulanan idari yaptırım kararına itirazların gerekçesiz bir şekilde reddedilmesi hususuyla bağlantılı gerekçeli karar hakkına ilişkin ilgili hukuka ve genel ilkelere Serhat Soysalan kararında ([1. B.], B. No: 2017/16903, 27/2/2020, §§ 16-18, 24-29) yer vermiştir. Buna göre kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların gerekçede karşılanmaması gerekçeli karar hakkının ihlaline sebebiyet verebilecektir.
12. Başvurucunun idari yaptırım kararına konu kazayı kendisinin yapmadığına ilişkin kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki iddialarının Hâkimlik kararında karşılanmadığı anlaşılmıştır. Hâkimliğin başvurunun reddine ilişkin kararında Kalecik İlçe Emniyet Müdürlüğünün yazı cevabı ve dosyada mevcut bilgi ve belgelere soyut bir şekilde atıfta bulunulmakla yetinilmiş ve başvurucunun ileri sürdüğü hususlar gerekçeli kararda karşılanmamıştır.
13. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
14. Başvurucu; ihlalin tespiti ile 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
15. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
16. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin davanın sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup davanın kabulüne, reddine ya da beraate veya mahkûmiyete karar verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak, yargılamanın her aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.
17. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Kalecik Sulh Ceza Hâkimliğine (2021/28 D.İş) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
E. 487,60 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 13/1/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.