TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALİ SARAÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/18525)
Karar Tarihi: 9/5/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör : Recep KAPLAN
Başvurucu : Ali SARAÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, bürokratik aksaklıklara bağlı olarak okula geç
başlamadan kaynaklanan manevi zararların tazmini için açılan davanın reddi
nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/11/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucunun çocuğu, 2012 yılı 8. sınıf seviye belirleme
sınavı sonuçlarına göre Gümüşhane Türk Telekom Fen Lisesi (okul) için 14. yedek
sırasında yer almıştır.
7. Başvurucunun internetten indirdiği 12/9/2012 tarihli ilk
belgede; okulun kontenjan sayısı 78, kayıtlı öğrenci sayısı 76, boş kontenjan
sayısı 2, yedek kayıt öğrenci sırası ise 13. yedek olarak görülmektedir.
Başvurucunun aynı gün saat 16.35'te indirdiği ikinci belgede ise okulun
kontenjan sayısı 78, kayıtlı öğrenci sayısı 78, boş kontenjan sayısı 0, yedek
kayıt öğrenci sırası ise yine 13. yedek olarak görünmektedir.
8. Başvurucu, boş bulunan 2 kontenjana 13. yedek kayıt
sırasındaki öğrencinin kaydı yapılmışsa 14. sıradaki kızının kaydı yapılmadan
kayıtlı öğrenci sayısının 78, boş kontenjan sayısının ise 0 olamayacağı
gerekçesiyle idareye müracaatta bulunmuştur. İdare; cevabında 13/9/2012 tarihi
itibarıyla 78 olan öğrenci kontenjanının tamamının kaydının yapıldığını, kayıt
süresinin bitimine (12/9/2012 saat 17.00) 5 dakika kala başka bir öğrencinin
Sinop Fen Lisesine kaydını aldığını ve okulda bir boş kontenjan olduğunu
belirtmiştir. Başvurucunun konuyu teyit etmek için Sinop Fen Lisesinden aldığı
belgede, diğer öğrencinin 13/9/2012 tarihinde saat 16.30 civarında Sinop Fen
Lisesine kaydının yapıldığı belirtilmektedir.
9. Başvurucunun yedek sıranın kendi çocuğuna gelmesine rağmen
kaydının yapılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle 27/9/2012 tarihinde
açtığı davada, dava konusu işlemin hukuka aykırılığının açık olduğu ve
uygulanması hâlinde telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle 3/1/2013
tarihinde yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir. Bu kararın ardından
başvurucunun kızının okula kaydı yapılmış ve yargılama sonunda kaydın
yapılmamasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir.
10. Başvurucu ayrıca, kayıt sırasında kızının okula zamanında
yerleştirilmediğinden bahisle uğradığını ileri sürdüğü manevi zararların tazmin
edilmesi talebiyle de dava açmıştır. Bu dava Trabzon İdare Mahkemesince; kaydın
yapılmamasına ilişkin işlem nedeniyle kontenjanın boş kalmasının ağır hizmet
kusuru ile sakat veya kasten davacıya zarar verme amacıyla tesis edilmiş bir
işlem olmadığı ve bu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülebilecek meşru,
gerçek ve somut, tazmini gereken acı ve üzüntüden bahsetme olanağı bulunmadığı
gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu karara yapılan itiraz 15/10/2015 tarihinde
reddedilmiştir. Ret kararı başvurucuya 30/10/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucu 26/11/2015 tarihinde tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 9/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, kızının bürokratik aksaklıklar nedeniyle okula
geç başlaması nedeniyle psikolojilerinin bozulduğunu ve aile olarak çok ciddi
üzüntülere maruz kaldıklarını ifade etmiştir. Başvurucu bu şekildeki manevi
zararlarının tazmini amacıyla açtığı davanın reddi nedeniyle Anayasa'nın 2.,
10., 12. maddelerinde korunan hakları ile 42. maddesinde korunan eğitim
hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan ,
B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin eğitim hakkının
ihlal edildiği iddiası kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
15. Anayasa'nın 42. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından
yoksun bırakılamaz."
16. Anayasa Mahkemesi önceki kararlarında eğitim hakkının; ilk,
orta ve yükseköğrenim seviyelerini kapsadığına ( Hikmet Balabanoğlu , B. No:
2012/1334, 17/9/2013, § 28; İhsan Asutay ,
B. No: 2012/606, 20/2/2014, § 34), belli bir zamanda mevcut olan eğitim
kurumlarına etkili bir biçimde erişimin sağlanmasını güvence altına aldığına ( Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri , B. No:
2013/583, 10/12/2014, § 68) ve kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim
almasını engellememe şeklinde bir negatif ödev yüklediğine ( Adem Öğüt ve diğerleri, B. No: 2014/20527,
22/11/2017,§ 44; Yüksel Baran, B.
No: 2012/782, 26/6/2014, § 36) karar vermiştir.
17. Başvuru konusu olayda bir öğrencinin okul kaydı idari
aksaklıklar nedeniyle zamanında yapılamamıştır. Ancak bir süre sonra, kayıt
yapılmamasına dair idari işlemin yürütmesi mahkeme kararıyla durdurulmuş ve
kayıt yapılmıştır. Bu kapsamda eğitime erişim hususunda başvurucunun çocuğu
bakımından idari bir sorun yaşanmış ise de kamu gücünü kullanan organların
anılan sorunu etkili bir şekilde çözüme kavuşturduğu anlaşılmaktadır.
18. Anayasa Mahkemesi, belli bir zamanda mevcut olan eğitim
kurumlarına erişime meşru bir temeli olmaksızın ayrımcı bir nedenle veya kamu
gücünü kullanan makamların öngörülemez ya da keyfî hareketleri sonucunda
müdahale edildiğine ilişkin şikâyetleri kapsamlı bir biçimde inceler. Bu
bağlamda başvuruya konu tazminat davasına neden olan idari aksaklık bakımından
Anayasa Mahkemesinin meseleyi daha ileri bir düzeyde ele almasını gerektirecek
derecede anayasal bir sorun görülmemiştir.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun eğitim hakkının ihlali
iddialarına ilişkin olarak bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun a çıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
9/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.