TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HÜSEYİN GÜÇLÜ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/62494)
Karar Tarihi: 29/1/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Basri BAĞCI
Üyeler : Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Raportör : Mustafa Erdem ATLIHAN
Başvurucu : Hüseyin GÜÇLÜ
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ceza infaz kurumunda oda penceresinin tel ile kapatılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu, devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışma suçundan müebbet hapis cezasından hükümlü olarak İzmir 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (İnfaz Kurumu) tutulmaktadır.
3. Başvurucu, odasında bulunan penceredeki telin sökülmesi talebiyle 20/9/2021 tarihli dilekçeyle İnfaz Kurumu idaresine başvurmuş; Kurum İdare ve Gözlem Kurulu 21/9/2021 tarihli kararıyla pencerede bulunan telin kurumun asayiş ve güvenliği açısından yapıldığı, idari bina dâhil kurumun dışarı bakan tüm pencerelerinde söz konusu telin bulunduğu, firar, isyan gibi muhtemel olayların engellenebilmesi ve telafisi mümkün olmayan müessif olaylara sebebiyet verilmemesi için bahse konu telin sökülmesinin mümkün olmadığı, başvurucunun barındığı tekli koğuşun penceresinin havalandırma bahçesine baktığı, havalandırma bahçesinin belirli saatlerde birden fazla hükümlü tarafından kullanıldığı, başvuruya konu telin olmaması hâlinde hükümlüler arasında alışveriş ve haberleşmenin rahatlıkla sağlanabileceği gerekçesiyle talebin reddine karar vermiştir.
4. Başvurucu; Karşıyaka 2. İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) yaptığı başvuru ile oda penceresinin dış kısmında yer alan demir parmaklıklara ilave olarak kafes tel takıldığını, bu uygulamanın tutulduğu odanın kasvetli havasının daha da ağırlaştırdığını, elbiselerini kurutmak için odanın demir parmaklıklarına astığını ve odada bunun için başka bir yer olmadığını, takılan tel nedeniyle elbiselerin kurumasının geciktiğini, zaten bozuk olan gözlerinin daha da bozulacağını belirterek kafes telinin kaldırılmasını talep etmiştir. İnfaz Hâkimliği yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarının güvenlik ve fizik düzenine ilişkin mevzuata dayandırdığı bir değerlendirme yaparak başvurucunun talebini reddetmiştir.
5. Başvurucu, aynı İnfaz Kurumundaki bazı odaların penceresinde kafes tel bulunmadığını, uygulamanın psikolojik ve fizyolojik etkilerinin İnfaz Hâkimliğince dikkate alınmadığını belirterek İnfaz Hâkimliğinin kararına itiraz etmiştir. İtirazı inceleyen Karşıyaka 1. Ağır Ceza Mahkemesi kafes telinin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararı usul ve kanuna uygun bularak itirazı reddetmiştir.
6. Başvurucu, nihai kararı 18/11/2021 tarihinde öğrendikten sonra 13/12/2021tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
7. Komisyon adli yardım talebinin kabulü ile başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
8. Başvurucu; İnfaz Kurumunda tutulduğu odanın penceresinin dış kısmında binanın yapımı sırasında yerleştirilen demir parmaklıklar bulunduğunu, parmaklıkların dış kısmına sonradan kafes tel ilave edildiğini, bu uygulamanın göz sağlığını olumsuz etkilediğini, oda içindeki hava sirkülasyonuna engel olduğunu, zaten kasvetli olan odayı daha da kasvetli hâle getirdiğini, telin çıkarılması için İnfaz Hâkimliğine yaptığı başvurunun bir keşif dahi yapılmaksızın reddedildiğini ifade ederek kötü muamele yasağının ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvuruya konu uygulamalar nedeniyle meydana geldiği ileri sürülen rahatsızlığın Anayasa'nın 17. maddesi bağlamında aranan asgari ağırlık eşiğine ulaşmadığı savunulmuştur. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.
9. Başvuru, Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı kapsamında incelenmiştir.
10. İnsan onurunun korunması amacıyla Anayasa'nın 17. maddesinin ilk fıkrasında maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı güvence altına alınmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasıyla da kişilere işkence ve eziyet yapılması, kişilerin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulması yasaklanmıştır. Bu yasak için herhangi bir istisnanın kabul edilmemesi ve Anayasa'nın 15. maddesinde savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde de maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamayacağının ifade edilmesi, yasağın mutlak niteliğini ortaya koymaktadır ( Cezmi Demir ve diğerleri [1. B.], B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 80; Ali Rıza Özer ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 72, 74).
11. Anılan yasak kapsamında kalan hususlar, ceza infaz kurumlarında farklı şekillerde tezahür edebilir. Bunlar ceza infaz kurumu idaresi ve görevlilerinin kasıtlı davranışlarından kaynaklanabileceği gibi yönetimsel hatalar veya yetersiz kaynaklar sebebiyle de ortaya çıkabilir ( Turan Günana [1. B.], B. No: 2013/3550, 19/11/2014, § 37).
12. Anayasa'nın 17. maddesi, tutuklu ve hükümlülerin tutulma koşullarının da insan onuruna yakışır bir şekilde olmasını koruma altına alır. Bu nedenle tutuklu ve hükümlüler özgürlükten mahrum kalmalarının doğal sonucu olan kaçınılmaz elem seviyesinden daha fazla sıkıntı veya eziyet çekecekleri bir duruma sokulmamalıdır. Ayrıca bu kişilerin sağlık ve esenlikleri yeterli bir şekilde güvence altına alınmalı, bu kişilere ihtiyaç duydukları tıbbi yardım sağlanmalıdır ( Turan Günana , § 39).
13. Bir muamelenin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının kapsamına girebilmesi, asgari bir ağırlık derecesine (ciddiyet seviyesine) ulaşmasına bağlıdır. Ceza infaz kurumundaki tutulma koşullarının bahsi geçen asgari ağırlık eşiğine ulaşıp ulaşmadığı konusunda yapılacak değerlendirmede tutulma süresi, açık havada egzersiz yapma olanakları, koşulların neden olduğu fiziksel ve psikolojik etkiler, bazı durumlarda mahpusun yaşı, cinsiyeti, sağlığı ve davanın tüm koşulları gibi birçok faktörün önemli rol oynadığı belirtilmelidir. Bunlarla birlikte tutulma koşullarının kötü muamele oluşturup oluşturmadığı belirlenirken kişisel alan faktörünün temel bir unsur olarak dikkate alınması gerektiği vurgulanmalıdır ( Cengiz Yetgin [GK], B. No: 2019/39068, 14/6/2023, § 58; geri gönderme merkezindeki tutulma koşulları yönünden yapılan benzer değerlendirme için bkz. K.A. [GK], B. No: 2014/13044, 11/11/2015, § 93).
14. Somut olayda başvurucu İnfaz Kurumunda tutulduğu odanın penceresinde demir parmaklıklara ilaveten kafes tel eklenmesinin fizyolojik (bozuk olan gözlerinin daha da bozulmasına sebep olacağı, odadaki hava sirkülasyonunun büyük oranda engellendiği) ve psikolojik (odanın kasvetli olan ortamını daha da kasvetli hâle soktuğu) olarak kendisini olumsuz anlamda etkilediğini söylemiş ancak İnfaz Kurumu revirine başvurduğunu ya da iddia ettiği etkiden kaynaklanan herhangi bir sağlık sorunu olduğu için tedaviye ihtiyaç duyduğunu ileri sürmemiştir.
15. Başvurucunun bu uygulamanın gözlerinde var olan göz bozukluğunu artıracağı olasılığı dışında ileri sürdüğü hava sirkülasyonunun olumsuz etkilendiği iddiasını ilk defa bireysel başvuru formunda dile getirdiği ve İnfaz Hâkimliğine yaptığı başvuruda öne sürdüğü elbiselerini kurutacak yer bulamadığı iddiasına ise bu aşamada yer vermediği görülmüştür. Başvurucu, bu iddialar dışında kafes tel uygulamasının güneş ışığının engellenmesi gibi somut başka bir sonucundan yakınmamıştır. Başvurucunun iddialarından ve başvuruya konu edilen yargısal süreçte ileri sürdüğü savlardan pencere camının tamamen kapatılmadığı, telin odanın havalandırmasına da engel olmadığı anlaşılmaktadır. Başvurucunun tutulma koşullarının sair yönlerine ilişkin bir şikâyeti de yoktur. Parmaklık üzerine kafes tel takılmasının başvurucuya hissettirdikleri subjektif nitelikte olup uygulamanın doğal olarak özgürlükten yoksun bırakılma nedeniyle ortaya çıkan ızdırap ve acının ötesinde kötü muamele için aranan asgari ağırlık seviyesine ulaşan bir muamele olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.
16. Nitekim Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki Erol Kaya ([2. B.], B. No: 2021/48736, 28/5/2025, §§ 14-15) başvurusunda da ceza infaz kurumunda oda penceresinin ek tel ile kapatılmasının kötü muamele için aranan asgari ağırlık seviyesine ulaşan bir eylem olmadığını belirterek açıkça dayanaktan yoksun bulmuş ve kabul edilemezlik kararı vermiştir.
17. Dolayısıyla başvurucunun pencere önüne yerleştirildiğini belirttiği kafes telinin ceza infaz kurumunda bulunmanın bir sonucu olarak hürriyeti bağlayıcı tedbir gereğince katlanılması mümkün ve muhtemel tedbirlerden olduğu, ileri sürdüğü kısmen çelişkili yakınma sebeplerine ise uygulamanın sonuçları yönüyle somut bir açıklama getirmediği dikkate alındığında kötü muamele yasağının ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
18. Açıklanan gerekçelerle kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 29/1/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.