TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SAMANYOLU YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. VE
  SAMANYOLU HABER YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/5838)
Karar Tarihi: 9/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Selahaddin MENTEŞ
Raportör : Recep KAPLAN
Başvurucular : 1. Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri
  A.Ş.
2. Samanyolu Haber Yayıncılık
  Hizmetleri A.Ş.
Vekili : Av. Talha AKSOY
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, basın kuruluşu olan başvurucuların sahibi olduğu
medya organlarının bir siyasi parti etkinliğine alınmamasına ilişkin şikâyeti
üzerine yapılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi
nedeniyle basın özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 2/4/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucuların sahibi olduğu yayın kuruluşlarının Adalet ve
Kalkınma Partisinin 27/8/2014 tarihinde Ankara’da yapılan 1. Olağanüstü Büyük
Kongresi'ne katılmasına izin verilmemiştir.
7. Başvurucular bunun üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına
nefret ve ayrımcılık suçlaması ile şikâyette bulunmuştur. Ankara Cumhuriyet
Başsavcılığı soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.
8. Başvurucuların bu karara itirazı Ankara 1. Sulh Ceza
Hâkimliğince reddedilmiştir. Ret kararı başvuruculara 13/3/2015 tarihinde
tebliğ edilmiştir.
9. Başvurucular 2/4/2015 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
10. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine
Dair Kanun ile kanunlaştırılan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması
Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 2. maddesi ile birinci başvurucunun
sahibi olduğu Samanyolu TV ve ikinci başvurucunun sahibi olduğu Samanyolu Haber
kanallarının kapatılmasına karar verilmiştir.
11. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında KHK ile de, kapatılan özel televizyonların
bağlı oldukları şirketlerin faaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicil
kayıtlarının resen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
12. 668 sayılı KHK'nın "Alınan
tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları
şöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu
tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;
b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel ...
televizyon kuruluşları kapatılmıştır.
...
2 SAYILI LİSTE
TELEVİZYONLAR
...
12 SAMANYOLU HABER
13 SAMANYOLU TV"
13. 670 sayılı KHK'nın "Devir
işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)
numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve
televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları
şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin
edilir."
14. Bireysel başvuru anında tüzelkişiliği haiz olan ancak bireysel
başvurunun incelenmesi aşamasında tüzelkişiliğini yitiren ticaret şirketler
hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk kaynakları için
ayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B. No:
2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 9/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
16. Başvurucular, sahibi oldukları medya organlarının bir siyasi
parti etkinliğine alınmamasına ilişkin şikâyeti üzerine yapılan soruşturmada
kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle basın özgürlüğünün
ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.
B. Değerlendirme
17. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu tüzelkişiliği
haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzelkişiliği haiz olması
gerektiği gibi bu tüzelkişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonuna kadar
korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasının incelenebilmesi için
zorunlu bir koşuldur ( Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36).
Şirketin ticaret sicil kaydının silinmesi ve tüzelkişiliğini yitirmesi olgusu
bireysel başvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa
Mahkemesi, başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin
yitirilmesi durumunda başvurunun düşmesine karar vermektedir ( Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38,
39).
18. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,
25/9/2019) başvurusuna ilişkin kararında kamu otoritesince bir şirketin
tüzelkişiliğine tek taraflı bir işlemle son verilmesi durumunda bu şirketin
taraf olduğu bireysel başvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin
kabulü hâlinde ortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniyle
menfaatlerinin zedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir.
Anayasa Mahkemesi anılan kararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek
taraflı iradesiyle sona erdirilen özel hukuk tüzelkişilerinin tüzelkişilikleri
sona ermeden önce yaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaati
bulunduğunu iddia eden kişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerini
makul bir süre içinde bildirmeleri hâlinde başvurunun incelenmesine devam
edilebileceğine karar vermiştir ( Samanyolu
Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. , §§ 27, 29).
19. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa
Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında
menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzelkişinin yaptığı
başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia edenlerin bu isteklerini
Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde bunların
tüzelkişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri dikkate
alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia eden
kişilerin bu iddialarını destekleyecek ve ispata yarayacak bilgi ve belgeleri
Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir ( Samanyolu
Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. , §30) .
20. Bu aşamada kimlerin tüzelkişiye ait başvurunun devamında
menfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somut
olayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
21. Somut olayda başvurucu Şirketlerin sicil kaydı, 670 sayılı
KHK ile resen terkin edilmiştir. 670 sayılı KHK 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.
22. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimse
başvuruyu devam ettirmek isteğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden ve
dolayısıyla başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
9/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.