TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İNCİ KÜNTAY VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13420 )
Karar Tarihi: 7/12/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1. İnci
  KÜNTAY
2. İsmet
  Bingül ATAMAN
3. Sedat
  YILDIZ
Vekili : Av. Caner
  SAYAR
4. Ömer
  Cengiz SİPAHİ
Vekili : Av. Özlem
  TORAMAN
5. Orhan
  KÖSEOĞLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurucular İnci Küntay, İsmet Bingül Ataman,
Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi yönünden başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurucular İnci Küntay, İsmet
Bingül Ataman, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi yönünden başvurunun kabul
edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Komisyonca başvurucu Orhan Köseoğlu yönünden 29/1/2015
tarihinde başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmiştir.
7. Konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/13421,
2014/13422, 2014/15289 ve 2014/19758 başvuru numaralı dosyaların, 2014/13420
numaralı dosya üzerinde birleştirilmesine karar verilmiştir.
8. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız, Ömer Cengiz Sipahi
ve Orhan Köseoğlu aleyhine doğrudan, İsmet Bingül Ataman'ın ise murisi olan
babası aleyhine 15/8/1983 tarihinde açılan tapu iptali ve tescili ile
müdahalenin meni talepli dava hâlen yerel Mahkeme aşamasında derdest
durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 7/12/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
12. Başvurucular İnci Küntay, İsmet Bingül Ataman, Sedat Yıldız
ve Orhan Köseoğlu makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının, Ömer Cengiz
Sipahi ise anılan iki hakkıyla beraber seyahat özgürlüğünden hak arama
özgürlüğüne kadar birçok hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Orhan Köseoğlu
Yönünden
13. Başvurucu Orhan
Köseoğlu'nun başvuru konusu davaya ilişkin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddiasını daha önce Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat
Komisyonu önünde başvuru konusu yaptığı ve anılan Komisyonun 20/11/2013
tarihinde verdiği kararla başvurucu Orhan Köseoğlu lehine 15.000 TL manevi
tazminata hükmettiği anlaşılmıştır.
14. Bireysel başvuru formunda herhangi bir tazminat talebinde de
bulunmamış olan başvurucu Orhan Köseoğlu lehine, bireysel başvuru konusu
davanın makul sürede yargılanma hakkını ihlal ettiği iddiası üzerine anılan
Komisyonca hükmedilen tazminatın hakkaniyete uygun olduğu görüldüğünden,
başvurucu Orhan Köseoğlu yönünden başvurunun, mağdur sıfatı yokluğu
doğrultusunda kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. İsmet Bingül Ataman
Yönünden
15. Başvurucu İsmet
Bingül Ataman her ne kadar murisi aleyhine açılan başvuru konusu davayı mirasçı
sıfatıyla takip ettiğini belirtmişse de başvuru dosyasına buna ilişkin herhangi
bir bilgi ya da belgenin eklenmediği, başvuru konusu dava dosyasından da anılan
başvurucunun davaya mirasçı sıfatıyla dâhil olduğuna dair herhangi bir bilgiye
ulaşılamadığı anlaşıldığından başvurucu İsmet Bingül Ataman yönünden başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular
Yönünden
16. Diğer başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz
Sipahi yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar
verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna
karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili
kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 33 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
21. Başvurucular İnci Küntay ve Sedat Yıldız uzun süren
yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın
35. maddesinde tanımlanan mülkiyet haklarının, başvurucu Ömer Cengiz Sipahi ise
anılan hakkıyla beraber seyahat özgürlüğünden hak arama özgürlüğüne kadar
birçok hakkının ihlal edildiğini iddia etmişse de başvurucuların makul sürede
yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler
ışığında, mülkiyet ve diğer haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının
ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
22. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
24. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi'ye
başvuru konusu davadaki taraf sayısının fazlalığı da gözetildiğinde ayrı ayrı
net 15.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin
başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi'ye ayrı ayrı; yine
1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucular İnci Küntay
ve Sedat Yıldız'a müştereken, başvurucu Ömer Cengiz Sipahi'ye ise münferiden
ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucu Orhan Köseoğlu ve İsmet Bingül Ataman yönünden
başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi
yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın
KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz
Sipahi'nin Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz
Sipahi'ye ayrı ayrı net 15.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin
diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular İnci Küntay, Sedat
Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi'ye ayrı ayrı; yine 1.800 TL vekâlet ücretinden
oluşan yargılama giderinin başvurucular İnci Küntay ve Sedat Yıldız'a
müştereken, başvurucu Ömer Cengiz Sipahi'ye ise münferiden ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Marmaris Kadastro Mahkemesine
(E.1994/64) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
7/12/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.