TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ZAFER YENİTEPE BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/39694)
Karar Tarihi: 4/4/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan y. : Recep
  KÖMÜRCÜ
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör : Ömer MENCİK
Başvurucu : Zafer
  YENİTEPE
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve tutukluluğa
ilişkin kararların bağımsız ve tarafsız hâkim ilkelerine aykırı olan sulh ceza
hâkimliklerince verilmesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının
ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/9/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
6. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe
teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke
genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl
19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargı
organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok
uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak
isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir ( Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No:
2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25).
9. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde
Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından, darbe girişimiyle bağlantılı ya da
doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/ PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil
toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik soruşturmalar
yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri
uygulanmıştır ( Aydın Yavuz ve diğerleri ,
§ 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12).
10. Başvurucu, en son İstanbul Anadolu hâkimi olarak görev
yapmıştır.
11. Darbe teşebbüsünden sonra Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
(HSYK) İkinci Dairesinin 16/7/2016 tarihli kararı ile -İstanbul Anadolu hâkimi
olarak görev yapmakta olan- başvurucunun görevden uzaklaştırılmasına karar
verilmiştir (24/8/2016 tarihinde başvurucu meslekten ihraç edilmiştir.).
12. HSYK'nın görevden uzaklaştırma
kararı akabinde İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurucu
hakkında ceza soruşturması başlatılmıştır.
13. Başvurucu anılan soruşturma kapsamında tutuklanması
istemiyle İstanbul Anadolu 1. Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir. İstanbul
Anadolu 1. Sulh Ceza Hâkimliği 20/7/2016 tarihli kararıyla başvurucunun silahlı
terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir.
14. Başvurucunun bu karara 25/7/2016 ve 27/7/2016 tarihlerinde
yaptığı itiraz, İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 4/8/2016 tarihli
kararıyla reddedilmiştir.
15. Başvurucu, anılan kararı 26/8/2016 tarihinde öğrenmiştir.
16. Başvurucu, 26/9/2016 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
17. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı; söz konusu
soruşturmanın Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/104109 soruşturma numaralı
dosyasıyla birleştirilmesi gerektiği, yargılamanın tüm hâkim ve Cumhuriyet
savcıları açısından bu soruşturma dosyası üzerinden yapılması gerektiğinin
bildirilmiş olması nedenleriyle soruşturma dosyasında19/8/2016 tarihinde
yetkisizlik kararı vererek dosyayı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına
göndermiştir.
18. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 6/1/2017 tarihli ve 29940
mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 680 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin 7. maddesi ile 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve
Savcılar Kanunu'nun 93/1. maddesinde, hâkim ve savcıların kişisel suçları hakkında
soruşturma yapma yetkisinin ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölge
adliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığına ait olduğu
şeklinde değişiklik yapılmış olması gerekçesiyle 12/1/2017 tarihinde
yetkisizlik kararı vererek dosyayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına
göndermiştir.
19. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı 7/9/2017 tarihli iddianame
ile başvurucunun silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediğinden bahisle
cezalandırılması istemiyle İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) kamu
davası açmıştır.
20. İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi 21/9/2017 tarihinde
iddianamenin kabulüne karar vermiş ve başvurucu hakkındaki yargılama,
Mahkemenin E.2017/29 sayılı dosyası üzerinden sürdürülmüştür.
21. Mahkeme 23/1/2018 tarihinde yapılan duruşmada başvurucunun tahliyesinekarar vermiştir. İstanbul Cumhuriyet
Başsavcılığı tahliye kararına 1/2/2018 tarihinde itiraz etmiş, itirazı
değerlendiren İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesi 6/2/2018 tarihinde itirazın
kabulü ile başvurucu hakkında tutuklamaya yönelik yakalama kararı
çıkartılmasına karar vermiştir. Ancak başvurucu bu yakalama kararı sonrasında
yakalanamamıştır.
22. Yapılan yargılama sonucunda Mahkeme 2/10/2018 tarihli
kararıyla başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 9 yıl hapis
cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.
23. Hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup bireysel
başvurunun incelendiği tarih itibarıyla davanın istinaf incelemesi devam
etmektedir.
24. Başvurucu, aynı soruşturma kapsamında ayrıca 15/5/2017
tarihinde Anayasa Mahkemesine (B. No: 2017/25378) başvuruda bulunmuştur. Söz
konusu başvuruda başvurucu, birtakım iddialarının yanında bu başvurusunda ileri
sürdüğü iddialarını da dile getirmiştir. Başvurucunun diğer iddialarının
yanında bu iddialarının da Birinci Bölüm Birinci Komisyonun 21/12/2018 tarihli
ve 2017/25378 başvuru numaralı kararıyla kabul edilemez olduğuna kesin olarak
karar verildiği anlaşılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
25. Mahkemenin 4/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
26. Başvurucu; kuvvetli suç şüphesi varlığı durumunda tutuklama
tedbirine başvurulabileceğini, bu noktada kuvvetli suç şüphesinin varlığını
ortaya koyan hususların somut olarak gösterilmesinin şart olduğunu ancak
kendisi açısından soruşturma dosyasında sadece HSYK'nın nasıl hazırlandığı bilinmeyen bir kararının tutuklamaya esas alındığını, bu
nedenle tutuklanmasının hukuki olmadığını belirterek kişi hürriyeti ve
güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
27. Başvurucu; ayrıca tutuklanmasına karar veren ve tutukluluğa
itirazı reddeden sulh ceza hâkimlerinin HSYK tarafından atandığını, kendisinin
HSYK tarafından açığa alınması sonrasında tutukluluğa ilişkin kararları veren
sulh ceza hâkimlerinin HSYK kararının aksine bir karar vermelerinin mümkün
olmadığını, dolayısıyla hâkimlik teminatının olmadığı bir durumda tutuklama
tedbirine başvurulduğunu iddia etmiştir.
B. Değerlendirme
28. Başvurucunun 15/5/2017 tarihinde, aynı konulara ilişkin
olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğu; Birinci Bölüm Birinci
Komisyonun 21/12/2018 tarihli ve 2017/25378 başvuru numaralı kararıyla
başvurunun bu yönüyle kabul edilemez olduğuna kesin olarak karar verildiği
anlaşılmıştır.
29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun mükerrer başvuru niteliğinde olması nedeniyle reddine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Tutuklamanın hukuki olmaması ve sulh ceza hâkimliklerinin
bağımsız ve tarafsız hâkim ilkelerine aykırı olması dolayısıyla kişi hürriyeti
ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların mükerrer başvuru niteliğinde olması nedeniyle
REDDİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
4/4/2019tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.