TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
T.B. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/30404)
Karar Tarihi: 24/12/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör : Gökhan SÖNMEZ
Başvurucu : T.B.
Vekili : Av. Şafak ÖZOĞLU
I. BAŞVURUNUN
ÖZETİ
1. Başvuru; ihtiyati tedbirin uzun sürmesi nedeniyle
mülkiyet hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Başvurucu, nihai
hükmü 2/6/2021 tarihinde öğrendikten sonra 1/7/2021 tarihinde bireysel
başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin
Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Mülkiyet
Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
2. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile
benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San.
ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), İhsan Metin ([2.
B.], B. No: 2015/7044, 23/1/2019), İbrahim Geçer ([1. B.], B. No:
2014/19056, 19/2/2019) ve Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532,
23/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu
çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için
kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerektiği ve tedbirin
makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin
kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine
orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği
sonucuna ulaşmıştır. Somut başvuruda 21/12/2012 tarihinde konulan ihtiyati
tedbirin 10/9/2021 tarihinde kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.
Yaklaşık dokuz yıldır devam eden ihtiyati tedbirin, süresi itibarıyla orantılı
olmadığı anlaşıldığından anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan
ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan gerekçelerle
başvurunun bu kısmı yönünden Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan
mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Makul Sürede
Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
3. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile
benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023)
kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa
Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine
Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un
geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile
yapılan değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest
olan yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan
başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden
yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile
bağdaşmayacağı neticesine varmıştır. Somut başvuruda, anılan kararda açıklanan
ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
4. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmı yönünden
diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi
gerekir.
III. GİDERİM
5. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 102.215,50 TL maddi
tazminat ve 200.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Anayasa
Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun
sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği
ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu
olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy
ve diğerleri [1. B.], B. No: 2017/35581, 29/9/2020 , § 66). Buna göre
başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden
yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Eski hâle
getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan
kaldırılabilmesi için başvurucuya manevi zararları karşılığında net 65.000 TL
manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvurucu, uğradığını iddia
ettiği maddi zarar ile ilgili olarak yeterli bilgi ve belge sunmadığından maddi
tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli
tutulması talebinin KABULÜNE,
B. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın
KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL
EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan
mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvurucuya net 65.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan
toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun
Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde
yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten
ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına
GÖNDERİLMESİNE 24/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.