TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MÜNİRE BETÜL CORDS VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/4820)
Karar Tarihi: 6/4/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Nuri
  NECİPOĞLU
Erdal TERCAN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Yusuf Enes
  KAYA
Basvurucular : 1. Münire Betül CORDS
2.
  Abdulkadir ÖZKAN
3. Arif
  Engin KONUK
4. Reha
  TEZCAN
5. İsmail
  Hakkı YERHAN
6. Ahmet
  TAYLAN
7. Vacide ÇALIŞKAN
8. Betigül TARKIN
9. Mehmet
  Eser ÖZTÜRK
10. Handan
  ÖZALTIN
11. Hacer
  Fikret DEDEOĞLU
12. Çiğdem
  BİLGİ
13. MutluTOPLAMACIOĞLU
14. Sadullah
  TEZCAN
15. Ertuğrul
  KONUK
16. Gülgün
  TEMEL
17. Bergen ERGEN
18. Nurten
  ERGEN
19. Esra
  ÇINAR
20. Ali
  Hakan ÖZTÜRK
21. Güner
  GÜLPINAR
22. Zihni
  Raif OKUR
23. Yusuf
  Burak TÖRÜN
24. Başak
  PAKEL
25. Nezihi
  DUMAN
26. Suzan
  Ayşen UZUN
27. Mustafa
  Ferdi ORHONLU
28. Perihan
  ÇAKIR
29. İbrahim
  Kayhan EGELİ
30. Gönül
  GÜVEN
31. Gülnar
  ELBASAN
32. Aygen
  ERGEN
33. Ahmet
  KONUK
34. Mehmet
  Ercan KONUK
35. Hatice Eyyübe SÜNGÜR
36. Lamia Vacide YEMİŞER
37. Şule
  TEZCAN
38. Özgür
  PAKEL
39. Salih
  Bora TÖRÜN
40. Taylan
  EGELİ
41. Arif
  Erol ORHONLU
Vekili : Av. Pervin
  BIYIKLIOĞLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kadastro davasının makul sürede sonuçlandırılmaması
nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/6/2013 tarihinde İstanbul Anadolu 17. Asliye Hukuk
Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil
edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 27/6/2013 tarihinde, kabul
edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucuların murisleri aleyhine Kartal Gezici Arazi
Kadastro Hâkimliğinde açılan kadastro tespitine itiraz davası sonunda 3/10/1961
tarihli ve E.1958/982, K.1961/125 sayılı kararla dava konusu olan 1380 ve 1381
parsel numaralı taşınmazların yarı hissesinin Arif Kaptan oğlu İbrahim Ethem
mirasçıları adına, yarı hissesinin Arif Kaptan oğlu Mustafa mirasçıları
adlarına tespit ve tapuya tecillerine karar verilmiş; karar temyiz edilmeyerek
kesinleşmiştir.
6. Bu karar başvuruculardan Münire Betül Cords’a 27/12/2011 tarihinde, İbrahim Kayhan Egeli’ye 28/2/2013 tarihinde, Taylan Egeli’ye 28/2/2013 tarihinde, Ali Hakan Öztürk’e 28/12/2011 tarihinde, Mustafa Ferdi Orhonlu’ya 29/12/2011 tarihinde, Arif Erol Orhonlu’ya 3/2/2012 tarihinde, Hacer Fikret Dedeoğlu’na
28/12/2011 tarihinde, Çiğdem Bilgi’ye 5/1/2012 tarihinde, Arif Engin Konuk’a
27/4/2012 tarihinde, Mehmet Ercan Konuk’a 27/4/2012 tarihinde, Hatice Eyyübe Süngür’e 27/4/2012
tarihinde, Gönül Güven’e 26/12/2011 tarihinde, Gülgün Temel’e 26/12/2011
tarihinde, Mutlu Toplamacıoğlu’na 29/12/2011
tarihinde, Ahmet Konuk’a 5/1/2012 tarihinde, Abdulkadir Özkan’a 4/1/2012
tarihinde, Gülnar Elbasan’a 26/12/2011 tarihinde, Güner Gülpınar’a 26/12/2011
tarihinde, Mehmet Eser Öztürk’e15/5/2013 tarihinde, Ertuğrul Konuk’a 27/4/2012
tarihinde, Nurten Ergen, Aygen Ergen, Bergen Ergen’in
murisleri Ayşe Ergen’e bu karar 1961 tarihinde tebliğ edilmiştir. Anılan
başvurucular, Arif Kaptan oğlu İbrahim Ethem’in mirasçılarıdır.
7. Anılan karar başvurucular Lamia Vacide Yemişer , Sadullah Tezcan, Şule Tezcan, Esra Çınar,
Reha Tezcan, Handan Özaltın, Perihan Çakır, Nezihi Duman,Vacide Çalışkan Betigül Tarkın , Zihni Raif Okur, Yusuf Burak Törün , Salih Bora Törün’e 27/4/2012 tarihinde, İsmail Hakkı Yerhan’a 29/12/2011
tarihinde, Başak Pakel’e 5/7/2012 tarihinde, Özgür Pakel’e 5/7/2012 tarihinde,
Suzan Ayşen Uzun’a 26/12/2011 tarihinde, Ahmet Taylan’a 26/11/2011 tarihinde
tebliğ edilmiştir. Anılan başvurucular, Arif Kaptan oğlu Mustafa’nın
mirasçılarıdır.
8. Başvurucular 27/6/2013 tarihindebireysel başvuruda bulunmuşlardır.
B. İlgili Hukuk
9. 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun
30. maddesi ile 21/6/1987 tarih ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 25.
maddesinin birinci fıkrası, 28. maddesinin birinci fıkrası, 29. maddesinin
birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 30. maddesinin birinci ve ikinci
fıkraları, 32. maddesinin birinci fıkrası ve 36. maddesinin birinci fıkrasının
son cümlesi ( Güher Ergun ve Tosun Tayfun
Ergun, B. No: 2012/12, 17/9/2013, §§ 16-22).
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
11. Başvurucular,Kartal Gezici Arazi
Kadastro Hâkimliğinin 3/10/1961 tarihli ve E.1958/982, K.1961/125 sayılı
kararının davanın taraflarına tebliğ edilerek hükmün kesinleştirilmesi ve
akabinde dosyanın Tapu Sicil Müdürlüğüne gönderilerek taşınmazların tapu
siciline tescillerinin gerçekleştirilmesi gerekirken tebliğ işlemlerinin
yapılmadığını ve dosyanın sürüncemede bırakıldığını, Tapu Sicil Müdürlüğünce
ilgili parsellerin tescillerinin gerçekleştirilemediğini, usûl işlemlerinin Mahkemece yapılmaması nedeniyle yargılamanın 50 yılı aşkın bir
süre devam ettiğini, bu nedenle taşınmazları kullanamadıklarını belirterek adil
yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler ve tazminat talep
etmişlerdir.
B. Değerlendirme
1. Başvurucular İbrahim Kayhan Egeli, Taylan
Egeli ve Mehmet Eser Öztürk Yönünden
12. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü"
kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının
tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten
itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."
13. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün "Başvuru süresi ve mazeret" başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel
başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu
öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması
gerekir."
14. Bireysel başvurunun ön şartlarından birisi de başvuru
süresidir. Süre, başvurunun her aşamasında dikkate alınması gereken bir usul
hükmüdür.
15. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin
(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin
(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru
yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde
Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışı
temsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir ( Yasin Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, §§ 18,19).
16. Başvuru konusu olayda başvurucular İbrahim Kayhan Egeli,
Taylan Egeli ve Mehmet Eser Öztürk Kartal Gezici Arazi Kadastro Hâkimliğinin
3/10/1961 tarihli ve E.1958/982, K.1961/125 sayılı kararının davanın
taraflarına tebliğ edilerek hükmün kesinleştirilmesi ve akabinde dosyanın Tapu
Sicil Müdürlüğüne gönderilerek taşınmazların tapu siciline tescillerinin
gerçekleştirilmesi gerekirken tebliğ işlemlerinin yapılmadığını ve dosyanın
sürüncemede bırakıldığını, Tapu Sicil Müdürlüğünce ilgili parsellerin
tescillerinin gerçekleştirilemediğini, usûl işlemlerinin Mahkemece yapılmaması nedeniyle elli yılı aşkın süre yargılamanın
devam ettiğini, bu nedenle taşınmazları kullanamadıklarını belirterek adil
yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
17. Bireysel başvuruda bulunulmadan önce ihlal iddiasının
dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olan idari ve
yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekmekle birlikte
hukuk sistemimizde, yargılamanın uzamasını önleyici etkiye sahip olan veya
yargılamanın makul sürede yapılmaması sonucunda oluşan zararları tespit ve
tazmin edici nitelik taşıyan bir idari veya yargısal başvuru yolunun bulunmadığı
anlaşıldığından başvuru, kanun yollarının tüketilmesi yönünden kabul edilebilir
niteliktedir ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 28-30).
18. Temyiz yolu açık olan bir hükme yönelik olarak etkili
görmedikleri veya hukuki yararları olmadığı için bu yola başvurmayan
başvurucular, Mahkemece verilen kararı öğrendikleri tarihte ihlale neden
olduğunu ileri sürdükleri kararı öğrenmiş olup temyiz yoluna başvurmayarak,
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkını kullanmışlarsa buna ilişkin süreye
riayet etmeleri beklenir. Her ne kadar Derece Mahkemesi kararı, temyiz başvuru
süresi sonunda kesinleşmekte ise de başvurucular bu yola başvurmadığında
Mahkemece verilen kararın tebliği ile ihlale neden olduğunu ileri sürdükleri
kararı öğrendiklerine göre bu tarihten itibaren otuz gün içinde başvuruda
bulunmaları gerekir. Temyiz yolunu etkili bir yol olarak görmeyen başvurucular
bireysel başvuruda bulunma yolunu tercih etmişlerse bireysel başvuruya ilişkin
süreye riayet etmelidirler (Fikret Güney, B. No: 2013/1936, 17/9/2013, § 23).
19. Başvuru konusu olayda, Kartal Gezici Arazi Kadastro
Hâkimliğinin 3/10/1961 tarihli ve E.1958/982, K.1961/125 sayılı kararı
başvurucular Taylan Egeli’ye ve İbrahim Kayhan Egeli'ye 28/2/2013tarihinde, Mehmet Eser Öztürk'e 15/5/2013
tarihinde tebliğ edilmiştir.
20. Temyiz yolu açık olan ve hukuki yarar görülmediği için
temyiz yoluna başvurulmayan bireysel başvurularda otuz günlük başvuru süresinin
hangi tarihten itibaren başlayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekir.
21. Yukarıda anılan Kanun ve İçtüzük hükümleri uyarınca bireysel
başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu
öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması
gerekir. Ancak başvurucular, etkili yol olarak görmedikleri temyiz yoluna
başvurmamışlarsa mahkemece verilen kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün
içinde bireysel başvuruda bulunmaları gerekir ( Adnan
Akdemir ve Hülya Akdemir, B. No: 2013/7309, 30/6/2014, § 30).
22. Başvuru konusu olayda anılan başvurucular, ihlale neden
olduğunu düşündükleri Kartal Gezici Arazi Kadastro Hâkimliğinin 3/10/1961
tarihli kararını sırasıyla28/2/2013 ve 15/5/2013 tarihinde öğrendikleri hâlde
bu tarihten itibaren otuz günlük başvuru süresinin geçmesinden sonra 27/6/2013
tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır. Dolayısıyla başvuruda İbrahim
Kayhan Egeli, Taylan Egeli ve Mehmet Eser Öztürk açısından süre aşımı bulunduğu
sonucuna varılmaktadır.
23. Açıklanan nedenlerle ihlale neden olduğu ileri sürülen
karara ilişkin olarak otuz gün geçtikten sonra yapılan başvurunun, bu
başvurucular için diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin "süre aşımı" nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra
kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları
inceler.”
25. Anayasa ve 6216 sayılı Kanun’un anılan hükümleri uyarınca
Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi
olup Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar
aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Bu açık düzenlemeler
karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihai işlem ve kararları da
içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir. Mahkemenin
zaman bakımından yetkisine ilişkin bu düzenlemelerin, kamu düzenine ilişkin
olmaları nedeniyle bireysel başvurunun tüm aşamalarında resen dikkate
alınmaları gerekir ( Ahmet Melih Acar ,
B. No: 2012/329, 12/2/2013, 15).
26. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi
için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür
şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir ( Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,
§ 18).
27. Bir hükme karşı başvurulabilecek kanun yolunun kalmaması
veya baştan böyle bir yolun bulunmaması ile hüküm şeklî anlamda kesinleşir.
Kesinleşme olağan kanun yollarının tüketilmesi veya tüketilmesi için öngörülen
zamanın geçmesi ile gerçekleşmektedir.
28. Başvuru konusu olayda, Kartal Gezici Arazi Kadastro
Hâkimliğinin 3/10/1961 tarihli kararı başvurucular Münire Betül Cords’a 27/12/2011 tarihinde, Ali Hakan
Öztürk’e 28/12/2011 tarihinde, Mustafa Ferdi Orhonlu’ya 29/12/2011 tarihinde, Arif Erol Orhonlu’ya 3/2/2012
tarihinde, Çiğdem Bilgi’ye 5/1/2012 tarihinde, Arif Engin Konuk’a 27/4/2012
tarihinde, Mehmet Ercan Konuk’a 27/4/2012 tarihinde, Hatice Eyyübe Süngür’e 27/4/2012 tarihinde, Gönül Güven’e
26/12/2011 tarihinde, Gülgün Temel’e 26/12/2011 tarihinde, Mutlu Toplamacıoğlu’na 29/12/2011 tarihinde, Ahmet Konuk’a
5/1/2012 tarihinde, Abdulkadir Özkan’a 4/1/2012 tarihinde, Gülnar Elbasan’a
26/12/2011 tarihinde, Güner Gülpınar’a 26/12/2011 tarihinde, Ertuğrul Konuk’a
27/4/2012 tarihinde, Nurten Ergen, Aygen Ergen, Bergen Ergen’in murisleri Ayşe Ergen’e bu karar 1961 yılında; Lamia Vacide Yemişer , Sadullah Tezcan,
Şule Tezcan, Esra Çınar, Reha Tezcan, Handan Özaltın, Perihan Çakır, Nezihi Duman,Vacide Çalışkan, Betigül Tarkın , Zihni Raif Okur, Yusuf Burak Törün ,
Salih Bora Törün’e 27/4/2012 tarihinde, İsmail Hakkı Yerhan’a 29/12/2011 tarihinde, Başak Pakel’e 5/7/2012
tarihinde, Özgür Pakel’e 7/7/2012 tarihinde, Suzan Ayşen Uzun’a 26/12/2011
tarihinde, Ahmet Taylan’a 27/12/2011 tarihinde, Hacer Fikret Dedeoğlu’na
28/12/2011 tarihinde tebliğ edilmiştir. Anılan karar temyiz edilmediği için bu
başvurucular yönünden 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiştir.
29. Açıklanan nedenlerle başvuru konusu kararın anılan
başvurucular yönünden bireysel başvuruların incelenmeye başlandığı tarih olarak
belirlenen 23/9/2012 gününden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından diğer
kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle
kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. İbrahim Kayhan Egeli, Mehmet Eser Öztürk, Taylan Egeli’nin başvurularının süre
aşımı nedeniyle KABUL
EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucuların başvurularının zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA,
6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.