TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HANDAN YILMAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13501)
Karar Tarihi: 10/5/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : Ceren Sedef
  EREN
Başvurucular : 1.Handan
  YILMAZ
2. Harbiye
  GÖKALP
3. Hayrettin
  YILMAZ
4. Meliha
  ESEN
5. Necat
  GÖKALP
6. Nezahet
  GÖKALP
7. Gürgin YILMAZ
8. Adil
  GÖKALP
9. Hamdiye GÖKALP
10. Handan
  TACAR
11. Mehmet
  Hatip YILMAZ
12. Nihat
  GÖKALP
13. Ömer
  GÖKALP
14. Özlem
  TEMEL
15. Sertip YILMAZ
16. Seyithan
  GÖKALP
17. Sinan
  YILMAZ
18. Şirvan
  KARACADAĞ
19. Vildan
  GÖKALP
20. Yüksel
  SUBATAN
21. Zehra
  AKKOYUN
22.
  Abdulkadir GÖKALP
23. Adnan
  GÖKALP
24. Bessi GÖKALP
25. Birgül
  KAYA
26. Burhan
  GÖKALP
27. Deniz
  GÖKALP
28. Eylem
  GÖKALP
29. Gökben
  GÖKALP
30. Gökhan
  GÖKALP
31. Gürkan
  GÖKALP
32. Haluk
  GÖKALP
33. Aytan
  DEMİR
34. Bessi GÖKALP
35. Canan
  YILMAZ
36. Cemile
  TUTAR
37. Fidan
  PİRİNÇÇİOĞLU
38. Hatice
  ŞENBAYRAM
39. Havla
  ÖNEN
40. Hürriyet
  GETİREN
41. Hüsniye
  BAŞAKÇİ
42. Mehmet
  BAŞAKÇİ
43. Methiye
  ÖZÇELİK
44. Mülkiye
  TACAR
45. Müzeyyen
  ÇAMÇİ
46. Nebahat
  GÖKALP
47. Nezihe
  ÇOKSÜER
48. Perihan
  KIRMIZI
49. Remziye
  Gül GÖKALP
50. Saadet
  ÇAMÇİ
51. Sara
  URAT
52. Süer
  ÇETİK
53. Şeyhmus YILMAZ
54. Turan
  GÖKALP
55. YükselGÖKALP ÇOKSÜER
56. Zehra
  DİZDAROĞLU
57. Zübeyir
  ÇOKSÜER
58. Hasan
  GÖKALP
Vekili : Av. Ali
  AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp ile bir kısım
başvurucular murisi Hasan Gökalp aleyhine 1954 yılında Derik Asliye Hukuk
Mahkemesinde açılan meni müdahale davasında verilen kararlar müteaddit kereler Yargıtayca bozulmuş, 1967 yılında bölgede kadastro
çalışmalarının başlaması üzerine söz konusu dava Derik Kadastro Mahkemesine
devredilmiş daha sonra anılan dava Yargıtayca merci
tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan Mahkemenin
kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 10/5/2017tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Adil
Gökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa
Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda
başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (24
numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve
26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya
devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönünden
başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de
bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (24 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,
Cemile Tutar, Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren,
Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi ,
Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi ,
Sara Urat , Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.
maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu
gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre
özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal
edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır ( Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,
§§ 19, 20).
15. Somut olayda söz konusu başvurucular bireysel başvuru
formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan Ömer Gökalp mirasçıları
olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam ettiklerini ileri sürmüşlerse de
başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden anılan başvurucuların Ömer Gökalp
mirasçıları olup olmadıkları bilgisine ulaşılamadığı ayrıca başvurucuların
şikâyet konusu davaya taraf olup olmadıklarının da teyit edilemediği
anlaşıldığından başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların
kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,
Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram ,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp ve
Zehra Dizdaroğlu yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından
incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,
2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren
Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 63 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda
yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki
iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, başvurucular murislerinin mirasçı sayısı ile söz
konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının
mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen
miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine
manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1.Başvurucular Adil Gökalp, Bessi Gökalp
(24 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,
Hatice Şenbayram , Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi , Mehmet Başakçi , Müzeyyen Çamçi , Saadet Çamçi , Sara Urat , Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/78)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
10/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR TAZMİNAT MİKTARI
Ömer GÖKALP Mirasçısı Başvurucular 1- Adnan GÖKALP 2- Havla ÖNEN 3- Yüksel SUBATAN AYRI AYRI NET 1.100 TL
4- Canan YILMAZ 5- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU 6- Gürgin YILMAZ 7- Handan YILMAZ 8- Hayrettin YILMAZ 9- Mehmet Hatip YILMAZ 10- Sertip YILMAZ 11- Sinan YILMAZ 12- Şeyhmus YILMAZ 13- Şirvan KARACADAĞ AYRI AYRI NET 675 TL
14- Eylem GÖKALP 15- Gökben GÖKALP 16- Gökhan GÖKALP 17- Gürkan GÖKALP 18- Remziye Gül GÖKALP 19- Seyithan GÖKALP 20- Vildan GÖKALP AYRI AYRI NET 950 TL
21- Zübeyir ÇOKSÜER NET 2.
Hasan GÖKALP Mirasçısı Başvurucular 22- Nihat GÖKALP 23- Abdulkadir GÖKALP 24- Aytan DEMİR 25- Nezihe ÇOKSÜER AYRI AYRI NET 850 TL
26- Deniz GÖKALP 27- Hamdiye GÖKALP 28- Handan TACAR 29. Hasan GÖKALP 30. Mülkiye TACAR 31. Nezahet GÖKALP 32. Ömer GÖKALP 33. Özlem TEMEL 34. Bessi GÖKALP (34 numaralı) 35. Nebahat GÖKALP 36. Perihan KIRMIZI 37. Süer ÇETİK 38. Meliha ESEN 39. Methiye ÖZÇELİK 40. Haluk GÖKALP 41. Birgül KAYA 42. Burhan GÖKALP AYRI AYRI NET 250 TL