TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYTEKİN GÜLLÜ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/10680)
Karar Tarihi: 10/5/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep
  KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd. : Leyla Nur
  ODUNCU
Başvurucu : Aytekin
  GÜLLÜ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/6/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararı
verilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia
yönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından
yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
8. Başvurucu, Gaziantep Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğünde
gümrük muayene memuru olarak çalışmakta iken hakkında disiplin soruşturması
açılmıştır.
9. Mülga (kapatılan) Gümrük Müsteşarlığı Yüksek Disiplin
Kurulunun 10/1/2001 tarihli ve 01 sayılı kararı ile başvurucunun meslekten
çıkarılmasına karar verilmiştir.
10. Başvurucu tarafından belirtilen işlem aleyhineiptal davası açılmıştır.
11. Gaziantep İdare Mahkemesinin 28/3/2002 tarihli ve
E.2001/611, K.2002/507 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.
12. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onikinci Dairesinin 18/6/2003 tarihli ve E.2002/5140, K.2003/1891 sayılı kararı ile İlk
Derece Mahkemesi hükmünün onanmasına karar verilmiştir.
13. Başvurucunun karar düzeltme istemi, aynı Dairenin 8/10/2004
tarihli ve E.2003/5428, K.2004/2959 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
14. Mülga Gümrük Müsteşarlığı Yüksek Disiplin Kurulunun
18/4/2005 tarihli ve 2005/1 sayılı kararı ile başvurucunun meslekten
çıkarılmasına karar verilmiştir.
15. Başvurucu tarafından belirtilen işlem aleyhine 12/7/2005
tarihinde iptal davası açılmıştır.
16. Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli ve
E.2005/163, K.2007/1747 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline
hükmedilmiştir.
17. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onikinci Dairesinin 30/12/2008 tarihli ve E.2008/2241, K.2008/7432 sayılı kararı ile
bozma kararı verilmiştir.
18. Bozma kararına uyularak yapılan yeniden incelemede,
Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 25/3/2009 tarihli ve E.2009/230, K.2009/372
sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.
19. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onikinci Dairesinin 14/11/2011 tarihli ve E.2009/6319, K.2011/5808 sayılı kararı ile
bozma kararı verilmiştir.
20. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin
19/2/2014 tarihli ve E.2012/1325, K.2014/940 sayılı kararı ile reddedilmiş; İlk
Derece Mahkemesinin davanın reddi kararının onanmasına hükmedilmiştir.
21. Başvurucu 27/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
22. Mahkemenin 10/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
23. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
A. Gaziantep 1. İdare
Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli ve E.2005/163, K.2007/1747 Sayılı Kararı
Kapsamında Yürütülen Yargılamada Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal
Edildiğine İlişkin İddia
1. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak
davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının
ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,
7/11/2013, §§ 45, 47).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Selahattin Akyıl, § 41).
27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 8 yıl 7 aylık
yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
B. Gaziantep İdare
Mahkemesinin 28/3/2002 tarihli ve E.2001/611, K.2002/507 Sayılı Kararı
Kapsamında Yürütülen Yargılamada Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal
Edildiğine İlişkin İddia
29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)
numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin
başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve
kararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir ( Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,
§ 17).
30. Somut olayda, başvuru konusu kararın 23/9/2012 tarihinden önce (8/10/2004 tarihinde, bkz. § 13)
kesinleştiği anlaşılmıştır.
31. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin zaman
bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
32. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
33. Başvurucu, tazminat talebinde bulunmuştur.
34. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
35. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında
başvurucuya net 9.600 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan
yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli ve
E.2005/163, K.2007/1747 sayılı kararı kapsamında yürütülen yargılamada makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR
OLDUĞUNA,
2. Gaziantep İdare Mahkemesinin 28/3/2002 tarihli ve E.2001/611,
K.2002/507 sayılı kararı kapsamında yürütülen yargılamada makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 9.600 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA
ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Gaziantep 1. İdare Mahkemesine
(E.2005/163, K.2007/1747) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
10/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.