TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
FERHAT YAŞAR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6969)
Karar Tarihi: 30/12/2014
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Serruh KALELİ
Üyeler : Hicabi DURSUN
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör : Hüseyin TURAN
Başvurucu : Ferhat YAŞAR
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvurucu, birden fazla
kişiyi nitelikli öldürme suçlarından yargılandığı davada, tutuklu kaldığı sürenin
makul süreyi aşması nedeniyle Anayasa’nın 19. maddesinde tanımlanan kişi
hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye
talebinde bulunmuştur.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru, 11/4/2014 tarihinde
Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin
idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler
tamamlatılmış ve Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit
edilmiştir.
3. Birinci Bölüm İkinci
Komisyonunca 28/11/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerinde
ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
5. İslahiye Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından
birden fazla kişiyi nitelikli öldürme suçlarından başvurucu ve diğer şüpheliler
hakkında yapılan soruşturma kapsamında, İslahiye Sulh Ceza Mahkemesinin
3/9/2009 tarih ve 2009/23 Sorgu sayılı kararı ile başvurucunun, üzerine atılı
suçlar nedeniyle tutuklanmasına karar verilmiştir.
6. Kilis Cumhuriyet Başsavcılığının
18/1/2010 tarih ve E.2010/90 sayılı iddianamesiyle, başvurucu ve diğer
şüpheliler hakkında, birden fazla kişiyi nitelikli öldürme suçlarından Kilis
Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açılmış, anılan Mahkemece, başvurucunun
tutukluluk halinin devamına tensiben karar
verilmiştir.
7. Kilis Ağır Ceza Mahkemesinin
2010/25 Esas sayılı dosyasında, başvurucunun tutukluluk halinin uzatılmasına
karar verilmesi suretiyle yargılamaya devam edilmiş ve başvurudan önce en son
yapılan 1/4/2014 tarihli oturumda başvurucunun tahliye talebinin reddi ile
itirazı kabil olmak üzere tutukluluk halinin devamına karar verilmiştir.
8. Başvurucu 11/4/2014 tarihinde
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.
9. Kilis Ağır Ceza Mahkemesinin
2010/25 Esas sayılı dosyasında 14/8/2014 tarihinde yapılan duruşmada başvurucunun birden fazla kişiyi
nitelikli öldürme suçlarından hapis cezası ile cezalandırılmasına ve “ verilen hürriyeti bağlayıcı cezanın süresi ve
sanıkların kaçma şüphesinin varlığı” nedeniyle tutukluluk halinin
devamına karar verilmiştir.
10. Başvurucu, hakkında verilen
kararı 21/8/2014 tarihinde temyiz etmiştir.
B. İlgili
Hukuk
11. 26/9/2004 tarihli ve 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesi şöyledir:
“(1) Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile
cezalandırılır.”
12. 4/12/2004 tarihli ve 5271
sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 102. maddesi.
13. 5271 sayılı Kanun’un 104.
maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:
“(1) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her
aşamasında şüpheli veya sanık salıverilmesini isteyebilir.
(2) Şüpheli veya sanığın tutukluluk hâlinin
devamına veya salıverilmesine hâkim veya mahkemece karar verilir. Ret kararına
itiraz edilebilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 30/12/2014
tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 11/4/2014 tarih ve 2014/6969
numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun
İddiaları
15. Başvurucu, birden fazla
kişiyi nitelikli öldürme suçlarından yargılandığı davada, tutuklu bırakıldığı
sürenin makul süreyi aşması nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiğini
ileri sürmüş ve tahliye talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
16. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurucu sadece
tutukluluğun uzun sürdüğünden şikâyet etmektedir. Bu sebeple başvurucunun bu
iddiası kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı çerçevesinde değerlendirilmiştir.
17. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2)
numaralı fıkrası şöyledir:
“İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,
eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının
tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”
18. 6216 sayılı Kanun’un “Bireysel
başvuru usulü” kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği
tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren
otuz gün içinde yapılması gerekir. …”.
19. Anayasa Mahkemesine bireysel
başvuru, ikincil nitelikte bir hukuk yoludur. Bu nedenle, kanunlarda yer alan
idari ve yargısal başvuru yollarının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olması
gerekir (B. No: 2012/363, 5/3/2013, § 17).
20. Devam eden tutukluluğun hukuka
aykırı olduğu iddiasıyla yapılan bireysel başvurularda şikâyetlerin temel
amacı, tutukluluğun hukuka aykırı olduğunun ya da devamını haklı kılan sebep
veya sebeplerin bulunmadığının tespitidir. Bu tespit yapıldığı takdirde buna
bağlı olarak ilgilinin tutukluluk halinin devamına gerekçe olarak gösterilen
hukuki sebeplerin varlığı sona erecek ve böylece kişinin serbest kalmasının
yolu açılabilecektir. Dolayısıyla belirtilen nedenlerle ve serbest bırakılmayı
temin edebilecek bir karar alma amacıyla yapılacak bireysel başvuruların,
olağan kanun yolları tüketilmek şartıyla, tutukluluk hali devam ettiği sürece
yapılabilmesi mümkündür (B. No: 2012/726, 2/7/2013, § 30).
21. “Bir suç isnadına
bağlı olarak” tutuklulukta geçen sürenin başlangıcı, başvurucunun ilk kez yakalanıp gözaltına
alındığı durumlarda bu tarih, doğrudan tutuklandığı durumlarda ise tutuklama
tarihidir. Sürenin sonu ise kural olarak kişinin serbest bırakıldığı ya da ilk
derece mahkemesince hüküm verildiği tarihtir (B. No: 2012/1137, 2/7/2013, §
66).
22. Bu kapsamda “bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma” durumunda,
tutukluluk süresinin kanuni süreyi veya makul süreyi aştığı iddiasıyla
yapılacak bireysel başvurunun ilk derece yargılaması devam ederken tutukluluğun
devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten sonra veya
serbest bırakılmadan itibaren başvuru süresi içinde yapılması gerekir (B. No:
2013/5267, 7/3/2014, § 28).
23. Somut olayda, başvuru formunda
ihlal iddiasına dayanak karar olarak yargılamanın yürütüldüğü Kilis Ağır Ceza
Mahkemesinin 2012/25 Esas sayılı dosyasında 1/4/2014 tarihli duruşmada verilen
tutukluluğun devamına ilişkin karar gösterilmiştir.
24. Kilis Ağır Ceza Mahkemesinin
2012/25 Esas sayılı dosyası 1/4/2014 tarihinde “üzerine
atılı suçun vasıf ve mahiyeti ile atılı suç için yasada öngörülen ceza miktarı
dikkate alınarak” başvurucunun tahliye talebinin reddi ile
tutukluluk halinin devamına (7 gün içerisinde Nöbetçi Gaziantep Ağır Ceza
Mahkemesine itiraz yolu açık olmak üzere) karar verilmiş ve yargılama 25/4/2014
tarihine bırakılmış, başvurucu tarafından tutukluluğun devamına ilişkin bu
karara itiraz edilmeden 11/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulduğu
anlaşılmıştır.
25. İlk derece yargılaması devam
ederken tutukluluğun devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları
tüketildikten sonra bireysel başvuru yapılabileceği dikkate alındığında,
1/4/2014 tarihli duruşmada verilen tutukluluğun devamına ilişkin karara itiraz
edilmeden başvuru yapıldığı, bu şekilde olağan başvuru yollarının tüketilmediği
sonucuna varılmıştır.
26. Açıklanan nedenlerle, başvuru
konusu karara ilişkin olağan kanun yolu olan itiraz yoluna başvurulmadığından,
başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna
karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan
gerekçelerle, başvurunun “başvuru yollarının
tüketilmemiş olması” nedeniyle KABUL
EDİLEMEZ OLDUĞUNA, y argılama giderlerinin başvurucu üzerinde
bırakılmasına, 30/12/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.