TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ENVER KAYA BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/13180)
Karar Tarihi: 11/9/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Selahaddin
  MENTEŞ
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucu : Enver KAYA
Vekili : Av. Ceren
  YAKIŞIR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin internet
sitesinde yer alan bir habere erişimin engellenmesi kararı verilmesinin ifade
ve basın özgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 31/7/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda
bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte ulusal ölçekte
yayın yapan Sözcü gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürüdür.
10. Bahse konu gazetenin internet sitesinde 21/5/2015 tarihinde "Yandaş İçin Mazot İstasyonu" başlıklı bir haber yayımlanmıştır. Haberin içeriği şöyledir:
"Üçüncü havalimanına ‘kaçak’ mazot
istasyonu kuran yandaş şirket, hafriyat kamyonlarına 1.15 TL’den mazot alıyor.
[C.M.L.K.K.] ortak girişim grubunun ihalesini aldığı üçüncü
havaalanı inşaatında çalışan hafriyat kamyonlarına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)
alınmadan akaryakıt temin edildiği iddia edilmişti. İddianın doğruluğu ise
kanıtlandı. Ticari deniz taşıtları için sağlanan ÖTV’siz mazotu tankerlerle
üçüncü havaalanı inşaatına taşıyan yandaşlar, iş makinelerine ucuz mazot
sağlıyor. Çiftçiye 4 liraya satılan mazotu yandaş ihaleciler ÖTV’siz olarak 1
lira 15 kuruştan alıyor.
TAŞERONA 2 LİRADAN SATIYOR
Üçüncü havalimanı inşaatı için bölgeye geçici
akaryakıt depolama tesisi yapıldı. İstanbul Yeni Havalimanı Projesi sahası
içerisinde çalışan tesiste iş makinelerinin ve araçların yakıt ihtiyacı
karşılanıyor.
Hafriyat için hergün yüzlerce kamyonun akaryakıt istasyonuna girdiğini söyleyen şoförler kurulan
istasyondan yakıtı 2 liraya aldıklarını söyledi. Yani yandaşlar 1 lira 15
kuruşa aldıkları mazotu hafriyat işi yapan taşeronlara 75 kuruş kârla satıyor.
İktidarın yandaşa yaptığı son kıyaklardan
birini araştırmak için yollara düşen SÖZCÜ’nun muhabiri [B. E.] , inşaat
alanına yaklaştığında özel güvenlikçiler tarafından durduruldu.
Özel şirketin denetim aracına çağrılan
muhabirimiz, gazeteci kimliğini gizli tutarak, Karaburun’a doğru giderken
yolunu şaşırdığını söyledi. Hedef şaşırtmakta başarılı olan arkadaşımız
görevliden yol tarifi aldı.
İNŞAAT BİTİNCE KALKACAK
' [C.M.L.K.K.] Havaalanları İnşaatı Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi' tarafından
yapılan Geçici Akaryakıt Depolama Tesisi’nde 7.5 metre, yüksekliği 8 metre ve kapasitesi 350 metreküplük
3 adet akaryakıt tankı kuruldu. Toplam 1050 metreküp kapasiteli akaryakıt
depolama tesisi, İstanbul yeni havalimanının inşaat çalışmaları süresince
kullanılacak. Tesislerin altyapı çalışmalarından sonra kaldırılması
planlanıyor.
Arkadaşlarımızın kaçak mazot tankerlerini
görüntüleme amacına ulaşması fazla sürmedi. Çiftçiye 4 liraya satılan mazotun
havalimanı hafriyatında çalışan kamyonlara ÖTV’siz 1.15 TL’den verildiği
objektiflere böyle yakalandı.
Devlet kasasından 3 milyar gitti
ÖTV’siz yakıt uygulaması; 2003 yılında
yasalaştı. 1 Ocak 2004 tarihi itibarıyla; yük ve yolcu taşıyan gemiler, ticari
yatlar, hizmet ve balıkçı gemileri ÖTV’siz yakıt uygulaması kapsamına alındı.
Yasadan sonra 2012 yılına kadar ÖTV’siz akaryakıttan vatandaş değil özel
sermaye faydalandı. Vergisiz yakıt kullanımında, kamu gemilerinin payı yüzde
29, özel sektörün payı yüzde 71 oldu. ÖTV’siz yakıt uygulamasının başladığı 1
Ocak 2004 tarihinden 31.12.2012 tarihine kadar, toplam 2 milyon 735 bin 806 ton
ÖTV’siz akaryakıt teslimatı yapıldı. Bu yolla, 3 milyar 97 milyon 30 bin 762
TL’lik ÖTV tahsil edilmedi. Toplam 61 bin 563 adet Yakıt Alım Defteri (YAD)
düzenlendi. Yani 70 bine yakın taşıt için ÖTV muafiyeti uygulandı."
11. Haberde bahsi geçen Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ)
tarafından yapılan ihaleyi kazanarak İstanbul'a yapılacak yeni hava limanının
yatırımını gerçekleştirme ve yirmi beş yıl boyunca işletmesini yapma işini
üstlenen ticari işletme (müşteki), bu haber nedeniyle itibarının zedelendiğini
ileri sürerek internet içeriğine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.
12. İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği 29/5/2015 tarihinde söz
konusu habere erişimin engellenmesine karar vermiştir. Hâkimliğin gerekçeli
kararında başvurucu, karşı taraf olarak gösterilmiştir.
13. Başvurucu; Sözcü gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürü
olduğunu, gazetenin internet sitesinden sorumlu müdürün ise M.O. olduğunu
belirtmiştir. Başvurucu, Hâkimliğin erişimin engellenmesine ilişkin verdiği
kararda karşı taraf olarak kendisinin gösterilmesinin usul kurallarına aykırı
olduğunu ileri sürerek karara itiraz etmiştir.
14. Başvurucunun itirazı İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin
16/6/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
15. Ret kararı başvurucuya 1/7/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.
16. Başvurucu 31/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
I V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 11/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
ve Bakanlık Görüşü
18. Başvurucu; gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü olduğunu,
internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle içerik sağlayıcısının
sorumlu olduğunu, içerik sağlayıcının da internet sitesinin künyesinde belirtilen sorumlu müdür olduğunu, bu
itibarla Sulh Ceza Hâkimliğinin gerekçeli kararında karşı taraf olarak
kendisinin gösterilmesinin usul kurallarına aykırı olduğunu belirtmiştir.
Başvurucu; ayrıca erişimi engellenen haberin olayların meydana geldiği tarihte
Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Tokat Milletvekili Adayı A.B. tarafından
ortaya atılan bir iddiaya dayanılarak yapıldığını, nitekim aynı iddiaların
başka basın yayın organlarında da yer aldığını iddia etmiştir. Başvurucu;
habere erişimin engellenmesini gerektirecek yasal koşulların oluşmadığını,
haberin görünür gerçekliğe uygun olduğunu, yayımlanmasında kamu yararı bulunan
gerçek ve güncel bir haberin özle biçim arasında denge kurularak verildiğini
ileri sürmüştür. Başvurucu; haber içeriğine erişimin engellenmesi kararının
yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan verildiğini, bu karara yaptığı
itirazın da gerekçesiz olarak reddedildiğini belirterek Anayasa'nın 26., 28. ve
141. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
19. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesinin (AİHM) ifade özgürlüğü ile bireyin şeref ve itibarının
korunmasını isteme hakkının dengelendiği bir dizi kararı zikredilmiş;
başvurucunun ifade özgürlüğü ile müştekinin şeref ve itibarının korunmasını
isteme hakkı arasında demokratik bir toplumun gerekleri dikkate alınarak adil
bir dengenin kurulması gerektiği ifade edilmiştir.
20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında diğer
iddialarının yanında erişimin engellenmesi kararının muhatabı olmadığı
yönündeki iddiasını yinelemiştir.
B. Değerlendirme
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un " Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar "
kenar başlıklı 46. maddesinde kimlerin bireysel başvuru yapabileceği
sayılmıştır. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına göre bir kişinin Anayasa
Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte
bulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar başvurucunun kamu gücünün eylem veya
işleminden ya da ihmalinden dolayı güncel bir hakkının ihlal edildiği
iddiasında bulunması, iddia edilen ihlalden kişinin kişisel olarak ve doğrudan
etkilenmiş olması ve bunların sonucunda başvurucunun mağdur olduğunu iddia
etmesidir ( Fetih Ahmet Özer , B.
No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).
22. Somut olayda çözümlenmesi gereken mesele Sulh Ceza
Hâkimliğince verilen erişimin engellenmesine ilişkin kararda karşı taraf olarak
gösterilmiş olması nedeniyle başvurucunun iddia edilen ihlalden kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olup
olmadığının belirlenmesidir.
23. 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan
Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele
Edilmesi Hakkında Kanun ile sulh ceza hâkimliklerince karara bağlanması
öngörülen erişimin engellenmesi yolu çekişmesiz bir yargı yolu olup davanın
niteliği gereği başvurucuya husumet yöneltilmiş olması başvurucu hakkında
hukuken bir sonuç doğurmamaktadır. Başvurucunun internet sitesinde yayımlanan
haber nedeniyle hakkında hukuki bir süreç başlatıldığına ya da cezai bir işlem
yürütüldüğüne ilişkin bir şikâyeti de bulunmamaktadır. Üstelik başvurucu gerek
itiraz merciine sunduğu dilekçede gerek Anayasa Mahkemesine yaptığı başvuruda,
haberin internet sitesinde yayımlanmasından ötürü herhangi bir sorumluluğunun
bulunmadığını belirtmiştir. Bu hususlar ışığında başvurucunun ihlale neden
olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmediği
anlaşılmaktadır.
24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin kişi
bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekmektedir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun kişi bakımından
yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
11/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.