TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Ş.G. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/5820)
Karar Tarihi: 19/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki
  HAKYEMEZ
Raportör : M. Serhat
  MAHMUTOĞLU
Başvurucu : Ş. G.
Vekili : Av. Ferdi
  AMCA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski
bulunan ülkeye sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele
yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/2/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
4. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca tedbir talebinin Bölüm
tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün 73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm tarafından 8/2/2017 tarihinde tedbir talebinin kabulüne
ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu, 1986 doğumlu olup Rusya Federasyonu vatandaşıdır.
8. Başvurucu 12/3/2014 tarihinde yasal yollardan Türkiye'ye
giriş yapmıştır.
9. Bilecik Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 17/5/2016
tarihli ve 2877 sayılı kararı ile başvurucunun sınır dışı edilmesine karar
verilmiştir.
10. Başvurucu tarafından anılan kararın iptali istemiyle açılan
dava, Sakarya 1. İdare Mahkemesinin 10/1/2017 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
11. Bu karar, başvurucu tarafından 2/2/2017 tarihinde öğrenilmiş
olup 6/2/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
12. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Anayasa Mahkemesine
sunulan 9/3/2017 tarihli yazıda başvurucunun kendisine ait Tacikistan pasaportu
ile 9/2/2017'de kendi rızasıyla Türkiye'den ayrılarak Mısır'a gittiği
belirtilmiştir. Anılan yazı eklerinde ayrıca başvurucunun uçuş ve pasaport
bilgilerine de ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 19/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
14. Başvurucu, Dağıstan Özerk Cumhuriyetine bağlı Gimri kasabasında ikamet ettiğini, kasabadaki birçok evin
güvenlik güçleri tarafından bombalanması üzerine ülkesini terk ederek
Türkiye'ye sığındığını, hakkında verilen sınır dışı etme kararının uygulanması
hâlinde Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan haklarının ihlal
edileceğini ileri sürmüş; adli yardım, kamuya açık belgelerde kimliğinin gizli
tutulması ve sınır dışı işleminin durdurulması taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli Yardım Talebi
15. Anayasa Mahkemesinin Mehmet
Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler
dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini
ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun
olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
2. Sınır Dışı İşlemi
16. İçtüzük'ün “ Düşme kararı ” kenar başlıklı 80.
maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:
“ (1) Bölümler ya da
komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı
verilebilir:
...
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan
herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini
haklı kılan bir neden görülmemesi.
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki
fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve
yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da
insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir .”
17. Başvuru konusu olayda sınır dışı işleminin
gerçekleştirilmesi hâlinde başvurucunun yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün
tehlikeye düşeceği ileri sürülmüş; Anayasa Mahkemesi tarafından başvurunun
değerlendirme sürecinde sınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi telafisi
imkânsız sonuçlara neden olabileceğinden başvurunun esası hakkında bir karar
verilene kadar sınır dışı işleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir (bkz. § 5).
18. Kişinin yaşamının tehlikeye girebileceği, işkence ya da kötü
muameleye tabi tutulacağına dair risk bulunan bir ülkeye sınır dışı edilmesine
veya geri verilmesine karar verilmiş olan durumlarda bu kapsamdaki ihlal
iddialarının incelenebilmesi için sınır dışı kararının uygulanmış olması ya da
uygulanmasının önünde bir engel bulunmaması gerekir. Somut olayda başvurucunun
kendi rızasıyla Türkiye'den ayrılarak Mısır'a gittiği görülmektedir (bkz. §
12). Dolayısıyla bireysel başvuruya konu edilen sınır dışı kararının uygulanma
ihtimalinin ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.
19. Açıklanan nedenlerle başvurucunun kendi isteğiyle
Türkiye'den ayrıldığı, başvurunun incelenmesine devam edilmesini gerektiren bir
husus da bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun düşmesine karar verilmesi
gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin gizli
tutulması talebinin KABULÜNE,
C. Başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyle
DÜŞMESİNE,
D. 8/2/2017 tarihli kararla uygulanan tedbirin
SONLANDIRILMASINA,
E. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucunun mağduriyetine
neden olacağı anlaşılmakla 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılama
giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel
Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 19/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.