TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYŞEGÜL ÇELİK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/23363)
Karar Tarihi: 10/2/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Basri BAĞCI
Üyeler : Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI
Raportör : Volkan SEVTEKİN
Başvurucular : 1. Ayşegül ÇELİK
2. Halil BAL
3. Mürselin ARABACI
Vekili : Av. Çiğdem Serra UZUNPINAR
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucular, bir yer altı maden ocağında meydana gelen birçok kişinin ölümü ve pek çok kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan faciada yakınlarını kaybetmeleri nedeniyle 11-12/1/2016 tarihlerinde davalı idarelere yaptıkları başvuruların reddi üzerine Manisa 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) 25/3/2016 tarihinde manevi tazminat davası açmıştır.
3. Mahkemenin 18/10/2017 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. Tarafların karara karşı istinaf kanun yoluna başvurması üzerine İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin (İstinaf Dairesi) 22/6/2018 tarihli kararıyla istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. Anılan karara karşı tarafların temyiz kanun yoluna başvurmaları üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin (Danıştay Dairesi) 29/6/2020 tarihli kararı ile karar kısmen bozulmuştur. Bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda İstinaf Dairesi 29/12/2020 tarihinde yeniden kararını vermiştir.
4. Bu defa İstinaf Dairesinin 29/12/2020 tarihli kararı davalı idareler tarafından temyiz edilmiştir. Temyiz aşamasında yargılama devam ederken başvurucular 4/3/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
5. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Öte yandan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden temyiz edilen İstinaf Dairesi kararının Danıştay Dairesince 26/12/2023 tarihinde düzeltilerek onanmasına kesin olarak karar verildiği anlaşılmıştır.
II. DEĞERLENDİRME
7. Başvurucular adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
8. Anayasa Mahkemesi Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023) kararında 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile yapılan değişiklik çerçevesinde 9/3/2023 tarihi itibarıyla derdest bulunan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvurular yönünden getirilen Tazminat Komisyonuna başvuru yolunu tüketilmesi gereken etkili bir başvuru yolu olarak görmüştür.
9. Bu defa 12/3/2024 tarihinde yürürlüğe giren 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler üzerine Ahmet Kartalkuş ([2. B.], B. No: 2019/39635, 19/3/2024, §§ 25-42) kararında bu konuyu yeniden değerlendirmiştir. Anılan kararda 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun'la 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Kanun'a eklenen 5/A maddesi ve ayrıca anılan Kanun'un geçici 3. maddesinde yapılan değişiklik gereği 12/3/2024 tarihi itibarıyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddiasıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak ilk bakışta ulaşılabilir ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı neticesine varmıştır. Somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
10. Açıklanan gerekçelerle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA10/2/2026tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.