TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
RAZİYE KOÇAŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16794)
Karar Tarihi: 12/1/2017
R.G. Tarih ve Sayı: 21/2/2017 -
  29986
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Recep
  KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Recai AKYEL
Raportör : Şermin
  BİRTANE
Başvurucu : Raziye KOÇAŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, zorunlu ikinci bölge görevi kapsamında eşin görev
yaptığı yerden başka yere yapılan atama işlemi nedeniyle ailenin korunması ve
aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/10/2014 tarihinde Kocaeli 2. İdare Mahkemesi
vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir
eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/3/2015 tarihinde, başvurunun
kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar
verilmiştir.
4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için 25/3/2016
tarihinde Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş
bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal
Yargı Sistemi (UYAP) ile erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar
özetle şöyledir:
6. Başvurucu, polis memuru olup hizmet cetvelindeki bilgilere
göre 24/6/1998 tarihinde Çanakkale ilinde göreve başlamış; 1999 ile 2011
yılları arasında İzmir ilinde, 2011 yılından itibaren Kocaeli ili Başiskele ilçesinde görev yapmıştır.
7. Başvurucu Kocaeli ili Başiskele İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken 11/2/2013
tarihinde tebliğ edilen yazıyla "şark görevi" olarak da adlandırılan
Emniyet Teşkilatı ikinci bölgeye dâhil illere zorunlu hizmet sırasının geldiği
kendisine bildirilmiştir. Bu doğrultuda başvurucu sırasıyla Elazığ, Van, Erzurum,
Ağrı, Ardahan, Kars ve Gümüşhane illerini içeren yedi tercihte bulunarak atama
talebinde bulunmuştur.
8. 3/5/2013 tarihinde başvurucu, ikinci bölgede birinci kez
zorunlu görev kapsamında birinci tercihi olan Elazığ İl Emniyet Müdürlüğüne
atanmıştır. İşlem tarihi itibarıyla anılan ilde zorunlu görev süresi üç yıl
olarak belirlenmiştir.
9. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Kara Araçları Bakım Merkezi
Komutanlığı tarafından düzenlenen 20/10/2014 tarihli görev belgesine göre
başvurucunun eşi, Kocaeli ili Başiskele ilçesinde
Kara Araçları Bakım Merkezi Komutanlığı İşletme Müdürü kadrosunda yüzbaşı
rütbesiyle subay olarak görev yapmaktadır.
10. 11/9/1992 tarihli ve 21342 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nde,
ikinci bölge kapsamındaki iller Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt,
Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane,
Hakkari, Iğdır, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli,
Van olarak belirtilmiştir.
11. Emniyet Genel Müdürlüğünce Deniz Kuvvetleri Komutanlığına
hitaben gönderilen 27/2/2013 tarihli ve 500051 sayılı yazıda, aile bütünlüğünün
korunması amacıyla Mayıs-Haziran 2013 tarihinde zorunlu atamaya tabi Emniyet
Genel Müdürlüğü personeli ile evli bulunan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
personelinin yazı ekinde bildirilen illerden hangilerinde
görevlendirilebileceğinin bildirilmesi istenmiştir. Söz konusu yazıda Emniyet
Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin
beşinci fıkrasında yer alan " Bu
Yönetmelikte öngörülen mazeretler dahil, her ne sebeple olursa olsun ikinci bölge
hizmetinden sarfınaz aredilemez ." hükmünün de gözönünde bulundurulması
istenmiştir.
12. Deniz Kuvvetleri Komutanlığının Emniyet Genel Müdürlüğüne
cevaben gönderdiği 7/5/2013 tarihli ve 59044 sayılı yazısında başvurucunun
eşinin, başvurucunun atandığı bölgeye yakın olan Gölcük, Karadeniz Ereğli ve
Ankara illerine atanabileceği bildirilmiştir.
13. Başvurucu; Deniz Kuvvetleri Komutanlığının, Emniyet
Teşkilatı ikinci bölge kapsamındaki il ve ilçelerde kadrosu bulunmadığını,
eşinin Elazığ iline atanmasının mümkün olmadığını, iki çocuğuyla birlikte
Elazığ'da eşinden uzakta yaşamak zorunda olması nedeniyle aile birliğinin
bozulduğunu, eş durumu özrünün dikkate alınmadığını ileri sürerek atama
işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
14. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından verilen 1/7/2013 tarihli
savunma dilekçesinde, başvurucunun ikinci bölge görevinin eş durumu mazereti
nedeniyle 2004-2012 yılları arasında her yıl olmak üzere toplam dokuz kez
ertelendiği bildirilmiştir. Savunmada,27/3/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği uyarınca
emniyet personeline ikinci kez ikinci bölge hizmeti yükümlülüğünün getirildiği,
başvurucu ile birlikte mezun olan personelden bir kısımının ikinci kez ikinci bölge hizmeti ifa etmelerine karşın başvurucunun on beş
yıllık meslek hayatı boyunca ikinci bölge hizmetini hiç ifa etmemiş olmasının
değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca aile birliğinin korunması maksadıyla söz
konusu atamanın yapılmasından önce başvurucunun eşinin görev yaptığı Kurumla
koordinasyonun da kurulduğu ifade edilmiştir.
15. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 17/7/2013 tarihli kararıyla
yürütmenin durdurulması istemini reddetmiş; buna yapılan itiraz üzerine Sakarya
Bölge İdare Mahkemesi, Anayasa'nın 41. maddesi ve naklen atanma ile ilgili
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yer alan
düzenlemeler uyarınca ailenin korunması ilkesinin gereği olarak farklı
kurumlarda çalışan eşler yönünden kurumlar arası koordinasyonun sağlanarak aynı
veya yakın yere nakil işlemi yapılmasının idare için bir yükümlülük olduğu, bu
yükümlülüğün başvurucunun eşinin görevli olduğu yerde bırakılmasını gerekli
kıldığı, atamanın başvurucunun aile birliğini doğrudan etkiler nitelikte olduğu
gerekçeleriyle işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar vermiştir.
16. Bu karar gereğince idare tarafından başvurucunun
Kocaeli'ndeki görev yerinde bırakılması yönünde işlem tesis edilmekle birlikte
30/10/2013 tarihli atama onayı ile emniyet hizmetleri sınıfından genel idare
hizmetleri sınıfına geçirilmek suretiyle unvan ve sınıfı resen
değiştirilmiştir.
17. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 6/11/2013 tarihli ve
E.2013/603, K.2013/1050 sayılı kararıyla Elazığ iline atamaya ilişkin dava
reddedilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Dava dosyasının incelenmesinden; 1998 yılında Çanakkale İli'nde polis memuru olarak göreve başlayan, 1999-2011
yılları arasında İzmir İli, Foça İlçesi'nde; 2011 yılından itibaren de, Kocaeli
İli, Başiskele İlçesi'nde görev yapan davacının, eş
durumu (eşinin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde Subay olması) nedeniyle
ikinci bölge hizmetinin daha önce dokuz kez ertelendiği, 2013 yılı genel atama
döneminde erteleme talebinde bulunmadığı, ikinci bölge birinci görevini
tamamlaması için atanmak üzere birinci sırada tercih ettiği Elazığ İl Emniyet
Müdürlüğü emrine dava konusu işlemle atanması üzerine de bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre; belli bir statüye girmeyi
kabul eden bir kişinin bu statü için geçerli kurallara uymasının zorunlu
olduğu, bir kamu görevlisinin eş durumu nedeniyle atanma veya yerinde bırakılma
talebinde bulunması halinde, sadece eş durumunun değil, hizmet gereklerinin de
gözetilmesinin gerektiği, esasen bu yönde bir değerlendirmenin, hizmet
verimliliğinin sağlanması ve etkin bir yönetim için zorunlu bulunduğu da
dikkate alındığında, yukarıda yer verilen Yönetmelik maddelerine göre, Emniyet
Hizmetleri Sınıfı mensubu olarak görev yapanların en az bir defa ikinci bölgede
hizmet görmelerinin Yönetmelikte bulunan mazeretler söz konusu olsa dahi
zorunlu olduğunun ve eş durumu sebebiyle ikinci bölgeye gidemeyeceği
belgelenenler hakkında Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin (b) bendinin
uygulanacağının kurala bağlanmış olması karşısında davacının zorunlu bölge
hizmetini tamamlamak üzere birinci sırada tercih ettiği Elazığ İl Emniyet
Müdürlüğü emrine atanmasına ilişkin dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet
gerekleri yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamıştır. ”
18. Söz konusu karar, Danıştay 5. Dairesinin 27/6/2014 tarihli
ve E.2013/10522, K.2014/5527 sayılı kararıyla onanmıştır.
19. Nihai karar, başvurucuya 1/10/2014 tarihinde tebliğ
edilmiştir. Başvurucu 23/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
20. Öte yandan başvurucu, sınıf ve unvan değişikliği yapılarak
genel idare hizmetleri sınıfına geçirilmesine ilişkin işleme karşı dava açmış
ve Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 6/3/2014 tarihli ve E.2013/1363 sayılı kararıyla
yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir. Bu karara karşı yapılan itiraz
Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 30/4/2014 tarihli ve 2014/402 sayılı kararıyla reddolunmuştur .
21. Yürütmenin durdurulması kararı uyarınca başvurucu, emniyet
hizmetleri sınıfına geçirilmiş ancak 2/4/2014 tarihli onay ile ikinci kez
Elazığ iline ataması gerçekleştirilmiştir.
22. Başvurucunun genel idare hizmetleri sınıfına geçirilmesi
işlemine karşı açtığı dava sonucunda Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin 31/10/2014
tarihli ve E.2013/1363, K.2014/1170 sayılı kararıyla Elazığ iline yapılan
atamasının iptali istemiyle açtığı davada, Kocaeli 2. İdare Mahkemesince
davanın reddine karar verilmesi sonrasında Elazığ'a atama işleminin hâlen
yürürlükte olduğu, bu işlemin uygulanmasını engelleyecek herhangi bir yargı
kararı bulunmadığı ve başvurucunun emniyet hizmetleri sınıfında görevine devam
etmek istediği dikkate alındığında genel idare hizmetleri sınıfına
geçirilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlem iptal
edilmiştir.
23. Söz konusu karara karşı temyiz yoluna başvurulmuş olup
temyiz incelemesi henüz sonuçlanmamıştır.
B. İlgili Hukuk
24. 657 sayılı Kanun’un 72. maddesinin birinci ve ikinci
fıkraları ile 76. maddesi, 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'in 1. ve 4. maddeleri.
25. 11/9/1992 tarihli ve 21342 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliği'nin " Bölgelerde
hizmet zorunluluğu" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir:
“Personelin, atandığı bölgede, bu Yönetmelik ile kalması öngörülen
süreden önce alınmasını gerektiren bir sebep olmadıkça o bölge için tespit
edilmiş süre kadar hizmet görmesi zorunludur.”
26. Anılan Yönetmelik'in " Atama
ve Yer Değiştirme İşlemlerine İlişkin Esas ve Usuller" başlıklı
üçüncü bölümünün işlem tarihindeki hâliyle "Öncelik
sırası" kenar başlıklı 12. maddesi şöyledir:
“Hizmetin aksatılmadan yürütülebilmesi için,bu Yönetmelikte belirtilen bölgelere yapılacak atama ve yer değiştirmelerde
aşağıdaki esaslara sıra ile uyulur.
a) Hizmet bölümlerine ve ihtiyacına uygun
kadro ve rütbeler,
b) İdari veya asayişle ilgili zorunlu
sebepler,
c) Personelin, eşinin veya çocuklarının hayati
önemi haiz sağlık durumları,
d)Personelin Atama İstek Formunda belirttiği
yerler ile özel durumları (çalışma, öğrenim vb.)
27. Anılan Yönetmelik'in işlem tarihindeki hâliyle 18. maddesi
şöyledir:
“Atamalar, emniyet ve asayişin zorunlu kıldığı sebepler dışında her yıl
Mayıs ve Haziran aylarında bu Yönetmelikte gösterilen esaslara göre toplu
olarak yapılır.
İkinci bölge görev sırası gelen personelin
isimleri Genel Müdürlükçe en geç Şubat ayı sonuna kadar ilgili birimlere
bildirilir. Bu personelin sayısı, ikinci bölgedeki personel ihtiyacı gözönünde bulundurularak tespit edilir.”
28. Anılan Yönetmelik'in işlem tarihindeki hâliyle 21. maddesi
şöyledir:
“Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup olanların atama ve yer değiştirmeleri
için yurdumuz birinci ve ikinci bölge olmak üzere iki hizmet bölgesine
ayrılmıştır.
Her bölge, bölgeye dahil olan il ve ilçeler
itibarıyla alt bölgelere ayrılmış ve bunlar ekli (1) sayılı cetvelde
belirtilmiştir...”
29. Anılan Yönetmelik'in "Bölgeler
ve hizmet süreleri" kenar başlıklı işlem tarihindeki hâliyle
23. maddesi şöyledir:
“Personelin bölgelere göre zorunlu hizmet
süreleri;
a) Birinci bölgenin;
A- Alt bölgesine girenler 10 yıl,
B- Alt bölgesine girenler 8 yıl,
C- Alt bölgesine girenler 7 yıl,
D- Alt bölgesine girenler 6 yıl,
E- Alt bölgesine girenler 5 yıl,
F- Alt bölgesine girenler 4 yıl,
G- Alt bölgesine girenler 3 yıl,
b)(Değişik bent: 14/06/2010-2010/591 S.B.K
Yön/3.mad.) İkinci bölgenin;
A- Alt bölgesine girenler 6 yıl,
B- Alt bölgesine girenler 5 yıl,
C- Alt bölgesine girenler 4 yıl,
D- Alt bölgesine girenler 3 yıl,
E- Alt bölgesine girenler 2 yıldır.
...
PersonelinYönetmeliktebelirtilensürekadarenazbirdefaikincibölgedehizmet
görmesi zorunludur.
Bu Yönetmelikte öngörülen mazeretler dahil,
her ne sebeple olursa olsun ikinci bölge
hizmetindensarfınazaredilemez.Ancak,sağlıkveyaeşdurumusebebiyleikinci bölgeye
gidemeyeceğibelgelenenlerhakkındaYönetmeliğin39uncumaddesinin(a)ve(b)bentleriuygulanır.”
30. Anılan Yönetmelik'in "Bayan memurların zorunlu bölge hizmetleri" kenar başlıklı
25. maddesi şöyledir:
“Emniyet hizmetleri sınıfına mensup bayan
personelden ikinci bölgede zorunlu hizmete tabi olacakların sayısı, söz konusu
bölgede bayan personel çalıştırılması gereken birimlerin ihtiyaçları gözönüne alınarak tespit edilir ve atamaları bu
Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre yapılır”
31. Anılan Yönetmelik'in "Eş durumu bakımından yer değiştirme" kenar başlıklı 38.
maddesi şöyledir:
“Emniyet Teşkilatında çalışan eşlerden birisi,
kadro müsait olduğu takdirde diğerinin bulunduğu yere atanabilir.
Eşleri emniyet mensubu olmayanlar kadro müsait
olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini
aksatmamak kaydıyla, istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de
atanabilirler.
Eş durumu sebebiyle personel bir yerde, o
bölge için tespit olunan hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.”
32. Anılan Yönetmelik'in "Genel idare hizmet sınıfına atanma" kenar başlıklı 39.
maddesi şöyledir:
“Personelin, sağlık ve eş durumu sebebiyle Yönetmeliğin 30, 37 ve 38
inci maddelerinde gösterilen usul ve esaslara göre erteleme ve yer değişikliği
yapılır. Ancak;
a) Yönetmeliğin 34 üncü maddesinde sayılan
hallerden biri sebebiyle başka bir ile atandıkları halde, kendisinin veya eş ve
çocuklarının sağlık durumları sebebiyle atandığı yerde veya eski görev yerinin
dışında bir bölgede görev yapamayacağı sağlık kurulu raporu ile belgelenenler,
önceden adlarına tebligat yapılmak suretiyle doğrudan,
b) (Değişik bend :
15/02/2002 - 2002/3814 S.Yön ./18. md. )
Yer değiştirme işlemine tabi personelin kendisinin, eş veya çocuklarının sağlık
özürleri sebebiyle en fazla 6 yıl, eş durumu sebebiyle 3 yıl ertelenebilme
imkanı tanıyan 30 ve 38 inci maddelerdeki hükme rağmen, bu süreden fazla aynı
yerde veya bölgede kalmak zorunda bulunanlar, kendilerine bildirilerek Emniyet
Genel Müdürünün teklifi, Bakan'ın onayı ile Genel İdari Hizmetleri sınıfından
bir göreve atanabilirler.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
33. Mahkemenin 12/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
. A. Başvurucunun İddiaları
34. Başvurucu 3/5/2013 tarihli atama işlemine karşı açtığı
davada verilen yürütmeyi durdurma kararı üzerine görev yerinde kaldığını ancak
daha sonra açılan davaların aleyhine sonuçlanması nedeniyle 2/4/2014 tarihinde
ikinci kez atandığı Elazığ ilinde iki çocuğu ile birlikte yaşadığını, eşinin
Elazığ'a 1.100 km uzaklıkta olan Kocaeli ilinde çalışmaya devam ettiğini
belirtmiştir. Başvurucu, çalıştıkları kurumların koordineli yapacakları basit
bir düzenleme ile aile bütünlüğünün sağlanması mümkün olduğu hâlde ayrı
yaşamaya zorlandıklarını belirterek Anayasa’nın 20. ve 41. maddelerinde
tanımlanan aile hayatına saygı ve ailenin korunması hakkının ihlal edildiğini
ileri sürmüş, yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi ile maddi ve manevi
zararlarının tazmini talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
Kabul
Edilebilirlik Yönünden
35. Başvurucu tarafından atama işlemi nedeniyle aile bütünlüğüne
kamu gücü tarafından müdahale edildiği ileri sürülmüş olup bu husus Anayasa’nın
20. ve 41. maddelerinde yer alan aile hayatına saygı hakkı kapsamındadır.
36. Bu durumda incelenmesi gereken husus ailenin korunması ve
aile hayatına saygı hakkından yararlanılmasına kamu gücünün işlem, eylem veya
ihmali nedeniyle bir müdahalenin söz konusu olup olmadığıdır. Eğer bir
müdahalenin varlığı tespit edilirse bu müdahalenin Anayasa’nın 13., 20. ve 41.
maddelerinde öngörülen şartlara uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir. Bu
çerçevede müdahalenin hukuki dayanağının ve meşru bir amacının olup olmadığı
ile ölçülü ve demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığı hususlarının
tartışılarak ihlal iddiası hakkında bir sonuca varılması gerekir (Salih
Karakoç, B. No: 2013/2954, 19/12/2013, § 38).
37. Somut olayda başvurucu; Emniyet Teşkilatı ikinci bölgede
birinci kez zorunlu görev sırasının geldiği belirtilerek Elazığ İl Emniyet
Müdürlüğüne atamasının yapıldığını, atama yapılırken kendisinin ve aile
fertlerinin huzur ve refahının dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.
38. Aile yaşamının temel unsuru, aile ilişkilerinin normal bir
şekilde gelişebilmesi ve bu bağlamda aile fertlerinin birlikte yaşama hakkıdır.
Bu hakkın kapsamının aile yaşamına saygı yükümlülüğünden ayrı düşünülmesi
mümkün değildir ( Murat Atılgan ,
B. No: 2013/9047, 7/5/2015, § 24; Marcus Frank Cerny [GK], B. No: 2013/5126, 2/7/2015, § 38).
39. Başvuru konusu olayda kamu gücü tarafından tesis edilen
atama işleminin, doğrudan başvurucunun aile hayatı yaşamasına izin vermeyen, bu
hakkı engelleyen veya yasaklayan bir işlem niteliğinde olduğu söylenemez.
Bununla birlikte başvurucunun eşinin Deniz Kuvvetlerinde görevli olup Elazığ
iline atanmasının mümkün olmadığı dikkate alınarak eşlerin sürekli olarak aynı
ilde yaşamalarının oldukça güç olduğu, dolayısıyla kamu gücünün atama işleminin
aile hayatı üzerinde ikincil olmakla birlikte önemli etkiler doğurduğu kabul
edilmelidir. Bu nedenle dolaylı olmakla birlikte aile hayatına saygı hakkına
müdahale edildiği sonucuna varılmalıdır.
40. Aile hayatına saygı hakkına yönelik bir müdahalenin varlığı
tespit edildiğine göre müdahalenin hukuki dayanağının ve meşru bir amacının
olup olmadığı ile demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olup olmadığı
hususlarının araştırılması gereklidir. ( Marcus Frank Cerny , §§ 67-71).
41. Söz konusu atama işleminin 657 sayılı Kanun'un 72. ve 76.
maddeleri ile Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği'nin 21., 23., 25. ve 38. maddeleri uyarınca tesis edildiği
görülmüştür. Buna göre müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu
anlaşılmıştır.
42. Anayasa'nın 5. maddesi uyarınca devletin; bireylerin temel
hak ve hürriyetlerinin korunması ve gerçekleştirilmesi, toplumun huzur ve düzen
içerisinde yaşamını sürdürmesi, kamu düzeninin korunması amacıyla ülke çapında
güvenliği temin etmek yükümlülüğü olduğu açıktır. Bu yükümlülüğün yerine
getirilmesi kapsamında ülkenin her yöresinde emniyet ve asayişin sağlanmasını teminen emniyet hizmetleri sınıfına mensup personele
yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca ülkenin birinci bölge ve ikinci bölge
şeklinde belirlenen illerinde görev yapma yükümlülüğü getirilmiştir.
Dolayısıyla polis memuru olarak görev yapan başvurucunun aile hayatına söz
konusu müdahalenin kamu düzeninin korunması ve kamu hizmetinin gereği gibi
yürütülmesinin sağlanması amacını taşıdığı, bunun da Anayasa'nın 5. ve 20.
maddeleri çerçevesinde meşru bir amaç olduğu sonucuna varılmıştır.
43. Bundan sonra müdahalenin temelini oluşturan meşru amaç
karşısında, bireye düşen fedakârlığın ağırlığının gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Bu kapsamda somut olayda, atama işleminin
başvurucunun aile hayatı üzerinde meydana getirdiği olumsuz etkiler ile kamu
hizmetinin etkin sunulması bağlamında kamu düzeninin ve başkalarının hak ve
özgürlüklerinin korunmasına yönelik genel yarar arasında adil bir bir dengenin gözetilip gözetilmediği değerlendirilmelidir.
44. Kişinin kamu görevlisi olması, kendisine sağladığı birtakım
ayrıcalıklar ve avantajların yanında birtakım külfet ve sorumluluklara
katlanmayı ve diğer kişilerin tabi olmadığı birtakım sınırlamalara tabi olmayı
gerektirmektedir. Kişi, kamu görevine kendi isteği ile girmekle bu statünün
gerektirdiği ayrıcalıklardan yararlanmayı ve külfetlere katlanmayı kabul etmiş
sayılmakta olup kamu hizmetinin kendine has özellikleri, bu avantaj ve
sınırlamaları zorunlu kılmaktadır ( İhsan
Asutay, B. No: 2012/606, 20/2/2014, § 38).
45. Bazı kamu görevlilerinin hizmetin niteliği gereği belirli
aralıklarla başka yerlere atanmaları, bazılarının ise başka yer veya kurumlara
atanmamaları zorunlu olabilir. Bu konuda idareye, belirli bir takdir alanı
tanınması makul karşılanmalıdır. Kişilerin birtakım mazeretler çerçevesinde
başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin
mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin kendi mevzuatı
çerçevesinde ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli
kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate
alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde
yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli
görevi ve sorumluluğudur ( İhsan Asutay, § 39).
46. Ülke çapında güvenliğin ve asayişin sağlanması ve
korunmasında üstlendiği görev dikkate alındığında kamu hizmetinin etkin şekilde
yürütülmesinin ve mesleki disiplinin sağlanması amacıyla Emniyet Genel
Müdürlüğü personelinin diğer kişilerin tabi olmadığı bazı sınırlamalara tabi
olmaları bir zorunluluktur. Dolayısıyla emniyet hizmetleri sınıfında istihdam
edilen personelin nitelikleri ve yükümlülükleri konusunda idarenin daha geniş
bir takdir yetkisine sahip olduğuna kuşku yoktur. Bunun yanı sıra kişilerin
zorunlu hizmete tabi olacaklarını ve yurdun tüm bölgelerinde görevlendirileceklerini
bilerek polislik görevine girdikleri, yukarıda belirtilen ilgili mevzuatta
emniyet hizmetleri sınıfına mensup personelin zorunlu atama işlemleri
gerçekleştirilirken zorunlu görev sürelerinin il ve ilçelere göre açık olarak
belirlendiği, personelin eş durumu, sağlık durumu gibi mazeretlerinin hangi
durumlarda dikkate alınacağının ayrıntılı şekilde düzenlenmiş olduğu
görülmektedir.
47. Polis memuru olan başvurucunun ifa ettiği görev gereği
ikinci bölge görevini yerine getirmekle yükümlü olduğu ve on beş yıllık görev
süresince bu yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğu konusunda tartışma
bulunmamaktadır. Yönetmelik'in 38. maddesinde eş durumu mazeretine dayalı
olarak en fazla üç yıl erteleme yapılabileceği düzenlenmiş olmasına rağmen,
idarenin daha önce eş durumu mazeretine dayalı olarak başvurucunun ikinci bölge
görevini dokuz kez ertelemiş olduğu ancak 2012 yılında polis memuru ve başpolis memuru rütbesindeki personele ikinci kez zorunlu
şark görevi yükümlülüğünün getirilmesinin ardından söz konusu mevzuat gereğince
başvurucunun birinci kez ikinci bölge görevine atandığı, bu atama
gerçekleştirilirken de atanmak istediği iller yönünden tercihlerinin dikkate
alındığı görülmüştür. Ayrıca atama işlemi gerçekleştirilmeden önce Emniyet
Genel Müdürlüğü ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığının aile birliğinin korunması
ve atama işlemleri bağlamında yazışmalar yaptıkları, Deniz Kuvvetleri
Komutanlığınca başvurucunun eşinin Elazığ iline nispeten yakın olan yerlere
atanabileceğinin bildirildiği de dikkate alınmalıdır. Bunun yanı sıra zorunlu
görev süresinin bitiminde aile birliğinin tekrar tesisi de mümkündür. Tüm bu
sebeplerle zorunlu görev kapsamında yapılan atamanın başvurucunun aile yaşamına
etkisi bakımından çekilmez bir ağırlık ve yoğunluk derecesine ulaşmadığı kanaatine
varılmıştır. Dolayısıyla başvuru konusu işlemde açık ve görünür bir ihlal
saptanmamıştır.
48. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
12/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.