TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ARABİ ACU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/3550)
Karar Tarihi: 28/1/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler : Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Raportör : Tuğçe TAKCI
Başvurucular : 1. Arabi ACU
2. Lokman ACU
3. Mehmet Emin ACU
4. Mırra ACU
5. Seyfettin ASLAN
Başvurucular Vekili : Av. Vahap ABEŞ
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvuru, taksirli eylem sonucu meydana gelen patlama
olayına ilişkin ceza soruşturmasının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede
yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru 16/1/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve
Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere
göre ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Zeytinburnu Cumhuriyet Başsavcılığının 2/7/2007
tarihli iddianamesi ile başvurucuların içinde bulunduğu araç hareket hâlinde
iken LPG bağlantılarından sızan gazın parlamasıyla araçta çıkan yangında
başvurucuların yaralandığı, şirket yetkilisi olan şüphelilerin benzinli araca
otogaz dönüşüm sistemi uygularken gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü göstermeyerek
montaj hatası yaptıkları, gaz tahliye deliği açmadıkları için araçta gaz
sıkışması sonucu gazın parlamasına, aracın yanmasına ve araç içinde bulunan
başvurucuların yaralanmalarına neden oldukları belirtilerek taksirle yaralama
suçundan kamu davası açılmıştır.
7. Zeytinburnu 2. Asliye Ceza Mahkemesinde görülen
yargılama, Zeytinburnu Adliyesinin kapatılarak dosyaların Bakırköy Adliyesine
devredilmesi üzerine Bakırköy 24. Asliye Ceza Mahkemesinin (Asliye Ceza
Mahkemesi) 2007/2734 Esas sayısına kaydedilmiştir.
8. Asliye Ceza Mahkemesinin 22/2/2011 tarihli kararıyla
her iki sanığın müsnet suçtan neticeten ayrı ayrı 5 ay hapis cezası ile
cezalandırılmalarına ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.
9. Kararın Yargıtay 12. Ceza Dairesinin (Ceza Dairesi)
18/6/2013 tarihli kararıyla bozulması üzerine dosya Asliye Ceza Mahkemesinin
2013/426 Esasına kayden devam eden yargılamada 1/12/2015 tarihli karar ile
yeniden her iki sanığın müsnet suçtan neticeten ayrı ayrı 5 ay hapis cezası ile
cezalandırılmalarına ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.
10. Ceza Dairesinin 31/10/2017 tarihli kararıyla onanan
karar 18/12/2017 tarihinde kesinleşmiştir.
11. Başvurucular, Ceza Dairesi kararından kesinleşme
şerhiyle haberdar olduklarını belirterek 16/1/2018 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE
GEREKÇE
12. Mahkemenin 28/1/2021 tarihinde yapmış olduğu
toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların
İddiaları
13. Başvurucular, olaya ilişkin ceza soruşturmasının
makul sürede tamamlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının, usul ekonomisi
ilkesinin, hak arama özgürlüğünün ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiği ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından
yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki
tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013,
§ 16).
15. Somut olayda başvurucular yaşam hakkının ihlal
edildiği yönünde bir iddiayı Anayasa Mahkemesi önünde dile getirmemiştir.
Başvurucular, olaya ilişkin olarak yaşamı koruma yükümlülüğü bağlamında kamu
makamlarına herhangi bir kusur atfetmedikleri gibi olay hakkında açılan kamu
davası sonucunda verilen cezaların yetersiz olduğu yönünde bir iddiada da
bulunmamıştır. Başvurucuların yalnızca ceza soruşturmasının uzun sürmesini
başvuru konusu yapması nedeniyle başvurucuların tüm iddialarının makul sürede
yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı
fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından
ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının
yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf
olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve
Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren
başvurular bireysel başvuru kapsamında değildir ( Onurhan Solmaz , B. No:
2012/1049, 26/3/2013, § 18).
17. Sözleşme’nin 6. maddesinde, adil yargılanmaya ilişkin
güvencelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç
isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek
hakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla bahsedilen hâller
dışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular,
Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu
olamaz. Bir ceza davasında üçüncü kişilerin cezalandırılmasını talep eden
mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişiler
Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır ( Onurhan Solmaz ,
§§ 23, 24).
18. Bu kuralın istisnaları, ceza davasında medeni hak
talebine imkân veren bir sistemin benimsenmiş olması veya ceza davası sonucunda
verilen kararın hukuk davası açısından etkili ya da bağlayıcı olması hâlleridir
( Süreyya Kıran ve diğerleri , B. No: 2015/1782, 21/3/2019, § 30).
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun yürürlüğe girmesi
ile ceza muhakemesinde şahsi hak iddiasında bulunma imkânı ortadan kalkmıştır.
Bu nedenle bir ceza davasında mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya
katılan sıfatını haiz kişilerin yargılamanın uzun sürmesine ilişkin ihlal
iddialarının adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkün
değildir.
19. Somut olayda başvurucuların bu başlık altındaki
iddialarının adil yargılanma hakkı kapsamına girmediği anlaşılmıştır.
20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ
OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde
BIRAKILMASINA 28/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.