TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SAMANYOLU HABER YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş.
  BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/10395)
Karar Tarihi: 19/11/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Üyeler : Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Selahaddin
  MENTEŞ
Raportör : Gülsüm Gizem
  GÜRSOY
Başvurucu : Samanyolu
  Haber Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, başvurucu şirketin televizyon kanalında yayınlanan
bazı ifadeler nedeniyle idari para cezası ile cezalandırılmasının ifade ve
basın özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/6/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
(Bakanlık) gönderilmiştir.
7. Bakanlık, 1/4/2019 tarihinde görüş bildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte medya hizmet
sağlayıcı bir şirkettir. Başvurucunun sahibi olduğu televizyon kanalında Samanyolu Haber logosu ile her gün ana
haber bülteni yayınlanmaktadır. 7/5/2014 tarihinde yayınlanan ana haber
bülteninde "Savcılık Başbakan'a
İnceleme Başlattı mı?" başlıklı bir haber yayınlanmıştır.
10. İlgili haber üzerine Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)
resen inceleme başlatmıştır. RTÜK'ün 21/5/2014 tarihli kararıyla başvurucu
hakkında 12.353 TL idari para cezası uygulanmasına oyçokluğuyla karar
verilmiştir.
11. Başvurucu, hükmedilen idari para cezasının iptali talebiyle
dava açmıştır. Ankara 5. İdare Mahkemesi 27/2/2015 tarihli kararıyla davanın
reddine karar vermiştir. İtiraz üzerine verilen karar Ankara Bölge İdare
Mahkemesi 4. Kurulunun 18/2/2016 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
12. Nihai karar başvurucuya 9/5/2016 tarihinde tebliğ
edilmiştir. Başvurucu 3/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
13. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine
Dair Kanun ile 27/7/2016 tarihli ve 29783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile
Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname'nin (668 sayılı KHK) 2. maddesi ile Samanyolu TV'nin kapatılmasına
karar verilmiştir.
14. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun ile 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (670 sayılı KHK)
ile de kapatılan özel televizyonların bağlı oldukları şirketlerin
faaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resen terkin
edileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
15. 668 sayılı KHK'nın "Alınan
tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları
şöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu
tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;
b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel radyo
ve televizyon kuruluşları kapatılmıştır.
...
2 Sayılı Liste
Televizyonlar
...
13 Samanyolu TV"
16. 670 sayılı KHK'nın " Devir
işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)
numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve
televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları
şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin
edilir."
17. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancak
bireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret
şirketleri hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk
kaynakları için ayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B. No:
2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 19/11/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu;
i. Halkın bilgi alma hakkı kapsamında, yayınlanan haberin
objektif bir biçimde aktarılması maksadıyla ihbar mektubunda geçen ifadelerin
aynen aktarıldığını, siyasilerin kendilerine yöneltilen eleştirilere daha
tahammüllü olmaları gerektiğini bu hususlar gözetilmeksizin hükmedilen idari
para cezası nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğini,
ii. bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanmadığını bu nedenle
adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
20. Bakanlık görüşünde, başvurucunun karar düzeltme yoluna
başvurmaması nedeniyle iç hukuk yollarının tüketilmediği; mahkemece uygulanan
idari para cezasının, demokratik bir toplumda gerekli ve amaçla orantılı
düzeyde olduğu kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
B. Değerlendirme
21. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzel
kişiliği haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzel kişiliği
haiz olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonuna
kadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasının
incelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur ( Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret
sicil kaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel
başvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi,
başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumunda
başvurunun düşmesine karar vermektedir ( Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).
22. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,
25/9/2019) başvurusuna ilişkin kararında kamu otoritesince bir şirketin tüzel
kişiliğine tek taraflı bir işlemle son verilmesi durumunda bu şirketin taraf
olduğu bireysel başvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulü
hâlinde ortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin
zedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa anılan
kararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona
erdirilen özel hukuk tüzel kişiliklerinin tüzelkişilikleri sona ermeden önce
yaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden
kişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde
Anayasa Mahkemesine bildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurunun
incelenmesine devam edilebileceğine karar vermiştir ( Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27, 29).
23. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa
Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında
menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişinin
yaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bu
isteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde
bunların tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri
dikkate alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia
eden kişilerin bu iddialarını destekleyecek bunu ispata yarayacak bilgi ve
belgeleri Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir ( Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. , § 30).
24. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamında menfaat
sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somut olayın
kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
25. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHK
ile resen terkin edilmiştir. Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016
tarihinde sona ermiştir.
26. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimse
başvuruyu devam ettirmek istediğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden ve
dolayısıyla başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesinin
sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
19/11/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.