TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ÖKKEŞ AVŞAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/2931)
Karar Tarihi: 18/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Burhan ÜSTÜN
Üyeler : Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin
  GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucular : 1. Ökkeş
  AVŞAR
2. Mahmut
  AVŞAR
3. Bülent
  TOSUN
4. Pakize
  ALTUN
5. Nejla SARIOĞLU
6. Sakine
  ÖZTÜRK
7. Mustafa
  AVŞAR
8. Abdullah
  ÖZTÜRK
9. Arif AVCI
10. Ökkeş
  AKIN
11. İbrahim
  AKIN
12. Atila
  AVŞAR
Vekili : Av. Abdullah
  ÖZTÜRK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 4/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/2931 ve 2014/2552
numaralı başvurular, aralarında konu yönünden irtibat bulunduğu anlaşıldığından
birleştirilmiş; incelemeye 2014/2931 numaralı bireysel başvuru dosyası
üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Atila Avşar, Ökkeş Avşar ve Mustafa Avşar'ın
murisi Emine Avşar 8/11/1978 tarihinde zilyetliğin tespiti ve kamulaştırma
bedelinin tespiti talebiyle dava açmıştır. İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesi 19/7/1991 tarihli karar ile dava konusu taşınmazın
mülkiyetinin çekişmeli olduğu ve mahiyeti itibarıyla kadastro alanı içine
girdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Yargılamaya İslahiye Kadastro Mahkemesinin E.1988/118 sayılı dosyası
üzerinden devam edilmiş, Mahkeme 14/7/1995 tarihli kararı ile dava konusu
taşınmazın Toprak Mahsülleri Ofisi Genel Müdürlüğü
adına tapuya tesciline, başvurucular Atila Avşar, Ökkeş Avşar ve Mustafa
Avşar'ın murisi Emine Avşar'ın da aralarında bulunduğu davacı ve müdahiller bakımından
Mahkemenin görevsizliğine ve dava dosyasının İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir. Dava İslahiye Asliye
Hukuk Mahkemesinin E.1995/247 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
10. Diğer taraftan başvurucular Pakize Altun ,
Arif Avcı, Bülent Tosun'un murisi Hatice Tosun; başvurucular Atila Avşar,
Mahmut Avşar, Mustafa Avşar ve Ökkeş Avşar'ın murisi Emine Avşar; başvurucular Nejla Sarıoğlu, Sakine Öztürk, Abdullah Öztürk'ün murisi
Sıdıka Öztürk ile başvurucular Ökkeş Akın ve İbrahim Akın 14/12/1995 tarihinde
tapu iptali ve tescil talebiyle dava açmış, dava İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesinin E.1995/322 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
11. İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesi
7/11/2002 tarihli kararı ile E.1995/322 sayılı dava dosyasının Mahkemenin
E.1995/247 sayılı dosyası ile birleştirilmesine, yargılamanın E.1995/247 sayılı
dosya üzerinden devam etmesine karar vermiştir.
12. Mahkeme 6/3/2014 tarihli kararı ile birleşen ve asıl dava
yönünden davanın reddine karar vermiştir. Temyiz talebinde bulunulmuş olup dava
dosyası henüz temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilmemiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 18/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
14. Başvurucular Ökkeş Avşar, Mustafa Avşar ve Atila Avşar
8/11/1978 tarihinde açılan zilyetliğin tespiti ve kamulaştırma bedelinin
tespiti davasında, başvurucuların tamamı 14/12/1995 tarihinde açılan tapu
iptali ve tescil davasında yargılamanın uzun süredir devam ettiğini belirterek
makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine
karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul
sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir
olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher
Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
17. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının miras
bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu
yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin
başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda
muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:
2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını
da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar
yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal
edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , § 52).
19. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer
başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda8/11/1978 ve
14/12/1995 tarihlerinde açılan davalarda sırasıyla 38 yıl 2 ay ve 21 yıl 1
aydır devam eden yargılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı
fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
22. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında dava dosyalarındaki taraf sayıları ve talep ettikleri tazminat
miktarları da dikkate alınarak başvurucular Ökkeş Avşar, Mahmut Avşar, Atila
Avşar, Mustafa Avşar, Bülent Tosun, Pakize Altun ve
Arif Avcı'ya ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucular Nejla Sarıoğlu, Sakine Öztürk ve Abdullah Öztürk'e ayrı ayrı net 6.750 TL;
başvurucular Ökkeş Akın ve İbrahim Akın'a ayrı ayrı net20.000 TL manevi
tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. 2014/2552 numaralı bireysel başvuru dosyasındaki belgelerden
tespit edilen 206,10 TL harcın başvurucular Ökkeş Avşar, Mustafa Avşar ve Atila
Avşar'a müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. 2014/2931 numaralı bireysel başvuru dosyasındaki belgelerden
tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede
yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Ökkeş Avşar, Mahmut Avşar, Atila Avşar, Mustafa
Avşar, Bülent Tosun, Pakize Altun ve Arif Avcı'ya
ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucular Nejla Sarıoğlu,
Sakine Öztürk ve Abdullah Öztürk'e ayrı ayrı net 6.750 TL; başvurucular Ökkeş
Akın ve İbrahim Akın'a ayrı ayrı net 20.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 2014/2552 numaralı bireysel başvuru dosyasındaki
belgelerden tespit edilen 206,10 TL harcın başvurucular Ökkeş Avşar, Mustafa
Avşar ve Atila Avşar'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
2. 206,00 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesine (E.1995/247, K.2014/27) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
18/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.