TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
A.A. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/7244)
Karar Tarihi: 12/9/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Celal Mümtaz
  AKINCI
Muammer
  TOPAL
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör Yrd. : Derya ATAKUL
Başvurucu : A.A.
Vekili : Av. Şevket
  TUTULMAZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, bir gazetenin internet haber arşivinde erişilebilir
durumda olan haber ve yayınlar ile ilgili içeriğin yayından kaldırılması
yönündeki talebin reddedilmesinin şeref ve itibarın korunması hakkını ihlal
ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
7. Ulusal çapta yayın yapan Yeni Asır gazetesinin 19/4/2001,
17/5/2001 ve 13/10/2001 tarihli nüshalarında bir cinayet olayı ile bu olaya
yönelik ceza yargılaması hakkında haber yapılmıştır. Bu haberler söz konusu
gazetenin internet haber arşivinde erişilebilir durumdadır.
8. 19/4/2001 tarihli haberde, söz konusu cinayet olayına ilişkin
savcılık tarafından hazırlanan iddianame ile ceza davasının ilk duruşmasına
yönelik bilgiler aktarılmıştır. İddianamede yer alan zanlı ifadelerinin aktarıldığı
habere göre bir devlet hastanesinin eski başhekimi, eşi ile ilişkisi olduğu öne
sürülen yeğeni olan başvurucuyu öldürtmek için kiralık katil tutmuş; kiralık
katilin başvurucu yerine yanlışlıkla başkasını öldürmesi üzerine başhekim
tutuklanmıştır. Haberde, duruşma esnasında yaptığı savunmada başhekimin
başvurucunun eşine tacizde bulunduğunu ancak başvurucuyu öldürtmeyi aklından
bile geçirmediğini anlattığı belirtilmiştir.
9. 17/5/2001 tarihli haberde, başvurucunun ikinci duruşmada
Mahkeme heyetince alınan beyanı aktarılmıştır. "Kiralık katile öldürtülmek istenen yeğen A.A., ilk kez ifade verdi." başlığıyla yayımlanan haberde, başvurucunun yengesiyle ilgili kendisine
yöneltilen iddiaları reddettiği; amcasıyla arasında bir iftiradan kaynaklı
olarak husumet oluştuğunu beyan ettiği bildirilmektedir.
10. 13/10/2001 tarihli haberde yaşanan olay tekrar kısaca
anlatılarak Mahkemece yapılan 6. duruşmaya ilişkin bilgilere ve kiralık katil
olduğu iddia edilen kişinin savunmasına yer verilmiştir.
11. Başvurucu, bu haberlerin gazetenin internet haber arşivinde
yayımlanmaya devam etmesi nedeniyle şeref ve itibarının zedelendiğini ileri
sürerek internet içeriklerine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.
12. Denizli 5. Sulh Ceza Mahkemesi 15/4/2014 tarihinde
başvurucunun talebini reddetmiştir. Mahkeme kararının gerekçesinde yazı
içeriklerinin haber değeri taşıdığı, başvurucunun kişilik haklarının ihlaline
yönelik herhangi bir hakaret ve incitici ibareye yer verilmediği
belirtilmiştir.
13. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz Denizli 2. Asliye Ceza
Mahkemesinin 2/5/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
14. Karar başvurucuya 6/5/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Başvurucu 26/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
15. Somut başvurunun çözümlenmesinde dayanak alınan tüm ulusal
ve uluslararası kaynaklar için C.K. ([GK] B. No: 2014/19685, 15/3/2018, §§ 16-17) ve Ali Kıdık (B. No: 2014/5552,
26/10/2017, §§ 22-29) kararlarına bakılabilir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, bir cinayet olayına ilişkin ceza yargılaması
esnasında alınan sanık savunmalarına dayalı olarak hakkında haber yapıldığını
iddia etmiştir. Başvurucu, gerçeği yansıtmayan savunmalara yer veren bu
haberlerin ilgili yayın kuruluşunun internet sitesinin arşiv bölümlerinde yer
almaya devam ettiğini; haber içeriğinin yayından kaldırılması yönündeki
taleplerinin yargısal makamlar tarafından reddedilmesi nedeniyle özel hayatın
gizliliği ile şeref ve itibarın korunması haklarının ihlal edildiğini ileri
sürmüştür.
B. Değerlendirme
18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan
hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini
kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, hakkında yayımlanan haberlerin
internet ortamında yer almaya devam etmesi nedeniyle kişilik haklarının
zedelendiğinden şikâyet etmektedir. Başvurucunun bu şikâyeti şeref ve itibarın
korunması hakkı kapsamında incelenmiştir.
19. Anayasa Mahkemesi, C.K. kararında 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların
Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında
Kanun'un 9. maddesine dayanan içeriğin yayından çıkarılması ve yayına erişimin
engellenmesi yolunun internet ortamında uzun süre erişilebilir kalan yayınlar
nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiği iddialarına
yönelik etkili bir başvuru yolu olup olmadığını incelemiştir.
20. 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanan internet içeriğine
erişimin engellenmesi yolu kanun koyucunun internet ortamında işlenen suçlarla
mücadelenin daha etkin yapılabilmesi, özel hayatın ve kişilik haklarının hızlı
ve etkili bir şekilde korunması ihtiyacı nedeniyle öngördüğü özel ve hızlı
sonuç alınabilecek istisnai bir yoldur ( Ali Kıdık , §§ 55, 56; C.K. , § 29).
21. Bir koruma tedbiri niteliğinde olan internete erişimin
engellenmesi kararı çekişmesiz yargı işlerindendir ve bu nedenle de hâkim
kararını dosya üzerinden, delil toplamaksızın, sınırlı bir inceleme ile
vermektedir. Bu nedenle de karar ile ifade özgürlüğüne müdahale edilecek
kişiler veya temsilcileri silahların eşitliği ilkesinden faydalanamamaktadır.
Dahası 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde internet erişiminin engellenmesi
kararından sonra kararın geri alınmasına ilişkin mekanizmalar öngörülmemiştir
ve bazı durumlarda erişimin engellenmesine ilişkin söz konusu tedbirin internet
kullanıcılarını engellenen içeriğe belirsiz bir süreyle erişmekten alıkoyma
potansiyeli vardır ( Ali Kıdık , §§ 59, 60; C. K., §§ 31, 32).
22. Dolayısıyla çekişmesiz bir dava sonucunda yayın içeriğine
erişimin engellenmesi kararı verilebilmesi ancak hukuka aykırılığın ve kişilik
haklarına müdahalenin ilk bakışta anlaşılacak kadar belirgin olduğu ve zararın
süratle giderilmesinin zaruri olduğu hâllerde mümkündür. Böyle durumlarda ilk bakışta ihlal doktrini internet
ortamında yapılan yayınlara karşı kişilik haklarının hızlı bir şekilde
korunması ihtiyacıyla ifade hürriyeti arasında adil bir denge sağlayacaktır ( Ali Kıdık , §§
62, 63, C. K., § 33).
23. Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde Anayasa
Mahkemesi, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan usulün işletilebilmesi
için içeriğin internet ortamında uzun süredir erişilebilir olmasının tek başına
yeterli bir neden oluşturmadığı sonucuna varmıştır ( C. K., § 41).
24. Bununla birlikte Mahkeme; internet ortamının sağladığı
ulaşılabilirlik, yaygınlık, haber ve fikirlerin depolanmasındaki ve muhafazasındaki
kolaylık dikkate alındığında yayın içeriğinin internet ortamında uzun süre
erişilebilir kalması hâlinde başvurucu bakımından toplumda sürekli olarak bir
ön yargının ve özel hayatına müdahalenin oluşması ihtimalini de göz ardı
etmemiştir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda çelişmeli dava yollarının daha
yüksek başarı şansı sunabilecek, kullanılabilir ve etkili başvuru yolları
olduğu sonucuna varmıştır ( C. K., §§ 34-37).
25. Somut olayda başvurucunun şikâyetine konu olan yayınlar
internet haber arşivlerinde yer alan bazı haberlerdir. 2001 yılına ait haberler
bir cinayet olayı ve bu olaya yönelik ceza yargılaması hakkındadır. Haberlerde
bir Devlet Hastanesinin eski Başhekiminin, eşi ile ilişkisi olduğu öne sürülen
başvurucuyu öldürtmek için kiralık katil tuttuğuna,kiralık katilin başvurucu yerine yanlışlıkla başkasını öldürdüğüne yönelik iddianamede
yer alan olaylar ve yargılama süreci hakkında bilgilere yer verilmiştir.
26. Başvurucu 2014 yılında, 2001 yılında yapılan bu haberlere
erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur. Başvurucunun kişisel verilerin
işlenme amacının dışında kullanıldığına yönelik bir şikâyeti de
bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvurucu, yayın içeriğinin internet ortamında
uzun süre erişilebilir kalması nedeniyle şeref ve itibarına yapılan müdahalenin
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi gereği çelişmeli bir yargılama yapılmadan,
gecikmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyacını ortaya koyabilmiş
değildir.
27. Başvurucunun ortaya çıktığını iddia ettiği zararın giderimi
için uyuşmazlığın esasına dair ve somut başvuru açısından koşullara göre sulh
ceza hâkimliklerinin görevinde bulunan içeriğin yayından çıkarılması dışındaki
daha etkili diğer koruma yollarına başvurmadığı anlaşıldığından Anayasa
Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için tüm başvuru yollarının
tüketilmesi koşulunun yerine getirildiği söylenemez.
28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru
yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli
tutulması talebinin KABULÜNE,
B. Şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkin
iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA
12/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.