TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HASAN KOÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6506)
Karar Tarihi: 5/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan : Engin
  YILDIRIM
Üyeler : Serdar
  ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer
  TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör : Yunus HEPER
Başvurucu : Hasan KOÇ
Vekili : Av. Mehmet
  Nesim YILDIRIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; hükümlü olarak cezaevinde bulunan başvurucunun,
odasında daha fazla kitap bulundurmasına izin verilmemesinin ifade özgürlüğünü
ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar
özetle şöyledir:
7.İzmir 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda hükümlü olan başvurucu, yanında bulundurduğu kitap sayısının
artırılması için Eğitim Kurulu Başkanlığından talepte bulunmuştur. Kurul,
tutuklu ve hükümlülerin yanlarında on adet kitap ile on beş adet dergi
bulundurmalarına müsaade edildiğini, dini kitaplar ile eğitim ve öğretime devam
eden tutuklu ve hükümlülerin ders kitaplarının bu sayıya dâhil olmadığını ve bu
kitapları değiştirebildiklerini belirterek talebi reddetmiştir.
8. Kurul kararına başvurucunun şikâyeti üzerine İzmir 1. İnfaz
Hâkimliği; hükümlülere yeterince kitap okuma imkânı verildiği, verilen
kitapların da yenisi ile değiştirme olanağının bulunduğu gerekçesiyle şikâyeti
reddetmiştir. Anılan karara başvurucunun yaptığı itiraz ise İzmir 2. Ağır Ceza
Mahkemesince reddedilmiştir. Nihai karar 11/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
9. Başvuru, 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 5/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
11.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı
fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine
karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda müdahalenin meşru olduğu açık
olan başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabanoğlu ,
B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
12. Anayasa Mahkemesi cezaevinde bir hükümlü veya tutuklunun
idarece uygun bulunandan daha fazla kitap bulunduramamasına ilişkin yasağı,
ifade özgürlüğüne müdahale olarak kabul etmiş ve daha sonra da müdahalenin
haklı sebeplere dayandığına karar vermiş ve mevcut başvuruya benzer
başvurularda uygulanacak ilkeleri belirlemiştir ( Özkan Kart , B. No: 2013/1821, 5/11/2014).
13. Anayasa Mahkemesi, adı geçen kararda disiplini bozacak
faaliyetleri önlemeye yönelik hukuki düzenlemeler olmadan bir cezaevinde düzen
sağlanamayacağına dikkat çekmiş ve söz konusu cezaevi idaresi ve güvenliği
olduğunda müdahale ile hak arasında makul bir denge kurma konusunda kamu gücünü
kullanan makamlarıngeniş bir takdir yetkisine sahip
olduğunu vurgulamıştır. Anayasa Mahkemesinin rolü başvuruya konu müdahalenin,
olguların kabul edilebilir bir değerlendirmesine dayanarak yapıldığının ve
keyfî olmadığının denetlenmesini kapsar ( Özkan
Kart , §§ 50-51, 53).
14. Müdahalenin önemi ve ağırlığı bir olayın kendine özgü
olguları ile yakın ilişki içerisindedir. Koşullara göre belirli bir konuda
araştırma ve inceleme yapan söz gelimi yazar veya araştırmacı gibi kişilerin
araştırma ve incelemelerinin kapsamı ve mahiyeti daha fazla kitap bulundurmasını
gerektirebilir. Buna karşılık somut olayda başvurucu, kitap sınırlaması
nedeniyle araştırma ve incelemelerinin engellendiğini gösterebilmiş değildir.
Hükümlülere yeterince kitap okuma imkânı verilmesi ve verilen kitapları da
yenisi ile değiştirme olanağının bulunması karşısında başvurucunun ifade
özgürlüğüne yapılan müdahalenin ağır olduğu söylenemez. Üstelik başvurucu,
kitap sayısı dışında kitaba erişiminin engellendiği yönünde bir şikâyette de
bulunmamıştır.
15. Başvurucu dini kitapların izin verilen kitap sayısına dâhil
edilmemesinin ayrımcılık yasağına aykırılık oluşturduğunu ileri sürmesine
karşın, farklı dinlere ait kitapların hükümlü ve tutuklulara verilmesinde
ayrımcılık yapıldığını ileri sürmemiştir. Farklı dinlere ait kutsal kitapların
ve dini kitapların sürekli okunan kitaplar olduğu gözetildiğinde cezaevi
idaresinin bu kitaplara yönelik bir sınırlandırmaya gitmeyerek temel haklara
yönelik bir müdahalede bulunduğu söylenemez.
16.Yukarıdaki hususlar dikkate alındığında yüksek güvenlikli
cezaevinde hükümlü olarak bulunan başvurucunun odasında bulundurduğu kitap ve
dergi sayısının sınırlandırılması ile elde edilmek istenen oda ve koğuş
düzeninin sağlanması amacına ulaşmak için yapılan sınırlama işleminin ölçülü
olmadığı söylenemez. Bu sebeple başvurucunun ifade özgürlüğüne yönelik bir
ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.
17. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik
koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça
dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar
verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle
KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına
5/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.