arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Einar Kristjánsson leikur á tvöfalda harmoniku

Einar Kristjánsson leikur á tvöfalda harmoniku er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1979. Á henni leikur Einar Kristjánsson ásamt Garðari Jakobssyni gömul danslög. Ljósmyndin á framhlið plötuumslagsins er frá Akureyri frá því um þarsíðustu aldamót og var hún tekin af Hallgrími Einarssyni ljósmyndara. Myndin var góðfúslega lánuð af Minjasafninu á Akureyri. Myndirnar af Einari og Garðari tók Ljósmyndastofa Páls, Akureyri.
Rockall

Rockall eða Rockalldrangur er lítil óbyggð klettaeyja í Norður-Atlantshafi um það bil 460 kílómetra vestur af Skotlandi. Kletturinn er leifar útkulnaðs neðansjávareldfjalls. Rockall er sömuleiðis nafn á einu af spásvæðum sjóveðurspár BBC.

Eyjan er 27 metrar í þvermál og rís 23 metra úr sjó. Heildarflatarmál hennar er u.þ.b. 570 m². Eina varanlega lífið á klettinum eru ýmis sjávarlindýr sem festa sig við hann. Sjófuglar á borð við ritur, súlur, fýla og langvíur nota hann til hvíldar á sumrin en verpa sjaldan þar. Engin ferskvatnsuppspretta er á eynni.

Rockall fellur innan efnahagslögsögu Bretlands og Bretar vildu lengi vel nota klettinn sem viðmiðunarpunkt og reikna 200 mílna efnahagslögsögu út frá honum. Þeir gáfu þá kröfu hinsvegar upp á bátinn þegar þeir samþykktu Hafréttarsáttmála Sameinuðu þjóðanna 1997 en sáttmálinn kveður á um að ekki sé unnt að nota óbyggileg sker sem viðmiðunarpunkta.

Þó að ekki sé deilt um yfirráð yfir eyjunni sem slíkri þá er deilt um hver eigi landgrunnsréttindi á svæðinu vestur af Rockall. Slík réttindi veita ríkjum einkarétt á nýtingu auðlinda sem hugsanlega finnast á eða undir sjávarbotninum, talið er mögulegt að þar leynist olía eða gas. Írland, Bretland, Danmörk (fyrir hönd Færeyja) og Ísland gera öll kröfu til þessara réttinda. Ríkin hafa frest fram að maí 2009 til þess að ná samkomulagi um skiptingu landgrunnsins og leggja það fyrir landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna.
Hugleikur (leikfélag)

Hugleikur er leikfélag áhugafólks um leiklist. Það var stofnað í Reykjavík árið 1984. Félagið hefur þá sérstöðu meðal íslenskra leikfélaga að leikverkin sem það hefur sýnt eru nánast öll samin af meðlimum hópsins og því alfarið sprottin úr íslensku þjóðlífi. Oft á tíðum hefur verið leitað fanga í þjóðsagnaarfinum, í sögu þjóðarinnar og í gullaldarbókmenntunum en nútímaleg minni hafa einnig verið tekin til meðferðar. Söngur og tónlist hafa jafnan sett svip sinn á sýningar hópsins. Hver sem vill getur orðið félagi í Hugleik. Tilgangur félagsins er að skapa vettvang fyrir áhugafólk um leiklist og gefa því tækifæri til að stíga á svið eða starfa að öðrum þáttum leiksýninga.

Á umliðnum árum hafa félagar í Hugleik sett upp tugi leikrita í fullri lengd og hundruð stuttverka. Mörg leikrita félagsmanna hafa verið sýnd af áhugaleikfélögum um land allt.

Heilskvöldssýningar Hugleiks:

1984 – Bónorðsförin

1985 – Skugga-Björg

1986 – Sálir Jónanna

1987 – Ó, þú...

1988 – Um hið átakanlega, sorglega og dularfulla hvarf ungu brúðhjónanna Indriða og Sigríðar daginn eftir brúðkaupið og leitina að þeim

1989 – Ingveldur á Iðavöllum

1990 –Yndisferðir, Aldrei fer ég suður

1991 – Sagan um Svein sáluga Sveinsson í Spjör og samsveitunga hans

1992 – Fermingarbarnamótið

1993 – Stútungasaga, Ég bera menn sá

1994 – Hafnsögur

1995 – Fáfnismenn

1996 – Páskahret

1997 – Embættismannahvörfin

1998 – Sálir Jónanna ganga aftur

1999 – Nóbelsdraumar, Völin og kvölin og mölin

2000 – Ég sé ekki Munin

2001 – Víst var Ingjaldur á rauðum skóm

2002 – Kolrassa

2003 – Undir hamrinum

2004 – Sirkus, Kleinur, Memento mori (með Leikfélagi Kópavogs)

2005 – Patataz, Enginn með Steindóri, Jólaævintýri Hugleiks

2006 – Systur, Lán í óláni, Einu sinni var...

2007 – Epli og eikur, Bingó (með Leikfélagi Kópavogs)

2008 – Útsýni, 39½ vika

2009 – Ó, þú aftur...

2010 – Hannyrðir og hagleiksmenn, Rokk

2011 – Helgi dauðans, Einkamál.is, Gamli góði Villi – Sjeikspír í höndum Hugleiks

2012 – Sá glataði, Læknisleikir - Tsékhov í hugleikrænni atferlismeðferð

2013 – Spilaborgir

2014 – Stund milli stríða

2015 – Sæmundur fróði (með Tónlistarskólanum í Reykjavík), Stóra hangikjöts-, Orabauna- og rófumálið: Taðreyktur sakamálatryllir

2016 – Feigð

Hugleikur fékk viðurkenningu á degi íslenskrar tungu árið 2006 og leiksýningin "Rokk" var valin athyglisverðasta áhugaleiksýningin 2009-10 af Valnefnd Þjóðleikhússins. Sömu sögu er að segja um "Stund milli stríða" sem hlaut þessa viðurkenningu 2014.

Aðsetur og æfingarhúsnæði Hugleiks er á Langholtsvegi 109-111 í Reykjavík. Núverandi formaður er Dýrleif Jónsdóttir.
Móasef

Móasef eða kvíslsef (fræðiheiti: "Juncus trifidus") er lágvaxið þurrlendis-sef sem vex í toppum.

Lýsing.

Stráin eru fíngerð og blómin, 1 til 4 stykki, standa ofarlega, þar sem blöðin kvíslast. Blómhlífarblöð eru 6 og sömuleiðis fræflarnir. Þeir eru ljósgulir en frævan ljósgræn. Móasef er oftast 8 til 25 sentimetra hátt og blómbast í júní til júlí. Það er mjög algengt á Íslandi.

Samlífi.

Þrjár tegundir sveppa hafa verið skráðar vaxandi á móasefi. Þær eru "Arthrinium bicorne" sem vex innan í vefjum plantna og "Bricookea sepalorum" og "Lachnum calycoides" sem eru niðurbrotssveppir sem lifa á dauðu móasefi.
Iðavöllur

Iðavöllur er samkomustaður goðanna í norrænni goðafræði, eða eins og segir í Völuspá: "Hittust æsir / á Iðavelli, / þeir er hörg og hof / hátimbruðu".

Iðavöllur stendur í miðjum Ásgarði og þar mætast Æsir aftur eftir ragnarök. Frá því er sagt í lok Völuspár:

Ekki má rugla Iðavöllum saman við Niðvelli.
Kuldabelti

Kuldabelti (latína: "zona frigida") er veðurfarsbelti á jörðinni sem er næst heimskautunum og með ársmeðalhita undir +10°C. Kuldabeltin taka við norðan og sunnan tempruðu beltanna. Í stjörnufræði er kuldabelti sá hluti jarðar sem liggur norðan nyrðri heimskautsbaugs eða sunnan hins syðri og tekur við af tempraða beltinu.
Spínat

Spínat (fræðiheiti: "Spinacia oleracea") er jurt af skrauthalaætt. Spínat er einær planta (sjaldan tvíær), og getur náð allt að 30 cm hæð. Spínat getur þó lifað veturinn af í tempruðu beltunum. Spínat er mikið notað í salöt og matargerð.

Spínat inniheldur oxalsýru sem hefur neikvæð áhrif við langtímaneyslu. Spínat þarf að sjóða til þess að minnka magn oxalsýrunar.
Skíðafélag Reykjavíkur

Skíðafélag Reykjavíkur var stofnað árið 26. febrúar 1914 og var fyrsta félagið sem hafði skíðaíþrótt að markmiði sínu. Skipulögð skíðaiðkun í Reykjavík hófst þó fyrst með stofnun Ungmennafélags Reykjavíkur haustið 1906. Fyrsti formaður Skíðafélagsins var L.H. Möller. Var hann formaður félagsins til ársins 1939, en þá tók við formennsku Kristján Ó. Skagfjörð.

Fyrir forgöngu L.H. Möllers og þáverandi meðstjórnanda hans í Skíðafélaginu var Skíðaskálinn í Hveradölum reistur árið 1934. Hann var fyrsti skíðaskálinn sem byggður var hér á landi. Á tímabili stóð félagið fyrir fjölmörgum skíðamótum, t.d. fyrsta landsmót skíðamanna "1937", "Thule-mótin" 1938 og 1939 og Landsmótið 1943.
Hugin

Hugin er opinn hugbúnaður ætlaður til að sauma saman nokkrar ljósmyndir teknar af sama staðnum í eina víðmynd. Það er viðmót fyrir Panorama Tools og Enblend. Þau eru bæði skipanalínuforrit, það fyrra notað til að tengja saman nokkrar skarandi ljósmyndir og það seinna til að blanda þeim saman í eina mynd.

Þróun.

Hugin er í stöðugri þróun. Það fékk stuðning frá „Google Summer of Code“ verkefninu 2007. 2008 stendur einnig til að nokkur verkefni verði unnin tengd Hugin.
Ferðamannapálmi

Ferðamannapálmi (fræðiheiti: "Ravenala madagascariensis") er jurt af trönublómaætt. Ferðamannapálminn vex aðallega á Madagaskar og er ekki skyldur pálmatrjám þó hann líti út eins og pálmatré og nefnist pálmi. Hér áður fyrr var ferðamannapálminn talinn af sömu ætt og bananaplantan, en er í raun aðeins fjarskyldur henni.
Senegal

Senegal er land í Vestur-Afríku sem á landamæri að Máritaníu í norðri, Malí í austri og Gíneu og Gíneu-Bissá í suðri. Auk þess skagar Gambía inn í landið úr vestri. Senegal á strönd að Atlantshafi í vestri og um 500km undan strönd þess eru Grænhöfðaeyjar sem heita eftir vestasta odda Senegal, Grænhöfða ("Cap-Vert"). Loftslag í Senegal er hitabeltisloftslag með tvær árstíðir: þurrkatíma og regntíma.

Á 17. og 18. öld stofnuðu Evrópuveldin nokkra verslunarstaði á strönd Senegal. Árið 1677 lögðu Frakkar eyjuna Gorée undir sig en þar var miðstöð fyrir þrælaverslun. Á 6. áratug 19. aldar hófu Frakkar svo að leggja landið undir sig og Senegal varð hluti af Frönsku Vestur-Afríku. Landið hlaut sjálfstæði árið 1959. Fyrsti forseti landsins var Léopold Senghor sem ríkti til 1980.

Senegal á aðild að Afríkusambandinu, Sameinuðu þjóðunum, Efnahagsbandalagi Vestur-Afríkuríkja (ECOWAS) og Bandalagi ríkja í Sahel-Sahara.

Heiti.

Heiti landsins er dregið af Senegalfljóti sem markar landamæri þess í norðri og austri. Nokkrar kenningar eru til um uppruna heitisins. Árið 1850 setti presturinn David Boilat fram þá kenningu að nafnið kæmi úr wolof, "suñu gaal" „okkar bátur“. Þessi orðskýring er sú sem er almennt viðurkennd í Senegal.

Eftir 1960 hafa ýmsir fræðimenn sett fram aðrar kenningar um uppruna nafnsins, eins og að það sé dregið af heiti Berbaþjóðflokksins Sanhadja eða Zenaga.

Landfræði.

Senegal er á vesturhluta meginlands Afríku. Landið er staðsett milli 12. og 17. breiddargráðu norður og 11. og 18. lengdargráðu vestur. Senegal á strönd að Atlantshafi í vestri, og landamæri að Máritaníu í norðri, Malí í austri og Gíneu og Gíneu-Bissá í suðri. Að auki umlykur það Gambíu nánast alveg, þ.e. í norðri, austri og suðri, fyrir utan stutta strandlengju við Atlantshafið.

Einkennandi landslag í Senegal eru hæðóttar sandsléttur í vesturhlutanum sem rísa upp að fjallsrótum í suðaustri. Þar er hæsti punktur Senegal, Baunez-hryggur, 2,7 km suðaustur af Nepen Diakha, 648 metrar á hæð. Senegalfljót myndar norðurlandamæri landsins. Aðrar ár eru Gambíufljót og Casamance-fljót. Höfuðborgin Dakar liggur á skaganum Grænhöfða, vestasta punkti meginlands Afríku. Vestasti oddinn nefnist Pointe des Almadies og liggur rétt norðan við Dakar. Grænhöfðaeyjar, sem liggja um 560 km vestar, heita eftir höfðanum.

Stjórnmál.

Stjórnsýslueiningar.

Senegal skiptist í fjórtán héruð sem heita hvert eftir sínum höfuðstað:
Sterkja

Sterkja (Formúla:C6H12O6) er fjölsykra sem er algengasta kolvetnið s.s. í kartöflum, hrísgrjónum og er t.d. aðalnæringarefnið í flestum korntegundum.
Smjörsýra

Smjörsýra (CH3CH2CH2-COOH) er fituleysanleg karboxýlsýra sem meðal annars finnst í jarðvegi, fóðri og saur. Hún er afurð smjörsýrugerla og af henni er einkennandi lykt; oft nefnd súrheyslykt út af rangri gerjun í slíku heyi.

IUPAC nafn smjörsýru er Butanoic acid
Volvo

AB Volvo er sænskt stórfyrirtæki, sem þekktast er fyrir framleiðslu fólksbíla, vörubíla og strætisvagna, stofnað 1926. Volvo Cars hefur verið sjálfstætt fyrirtæki síðan 1999, þá keypt af Ford og síðar selt til kínverska bílaframleiðandans Geely, en er enn rekið sem sænskt fyrirtæki. Volvo Cars á 49.5% í sænsku bílaframleiðendunum Polestar og 30% af Lynk &amp; Co (hið síðarnefnda sænsk-kínverskur framleiðandi).

Hluti samsteypunnar, Volvo Aero, framleiðir þotuhreyfla fyrir sænska flugherinn og hluta í eldflaugahreyfla Ariane 5 geimflauganna. Höfuðstöðvarnar eru í Gautaborg í Svíþjóð.
Þrenningarkirkjan

Þrenningarkirkjan er kirkja í miðbæ Kaupmannahafnar. Kirkjan er hluti af Trinitatis byggingarreitnum en þar eru auk kirkjunnar fyrsta háskólabókasafnið, sem nú er sýningarsalur yfir kirkjunni og stjörnuathugunarstöðin Sívaliturn.

Fyrstu hugmyndir um kirkju fyrir stúdenta við Regensen eru frá 1635. Í fyrstu átti að byggja kirkjuna innan háskólagferningsins en árið 1636 var ákveðið að kirkjan skyldi reist á horninu á Landemærket og Købmagergade. Þá höfðu hugmyndir einnig breyst frá því að byggja eingöngu kirkju í að byggja saman kirkju, bókasafn og stjörnuathugunarstöð. Kristjáni 4. Danakonungur átti hugmyndina að þessari samsetningu.

Hornsteinn að byggingunum var lagður 7. júlí 1637 og fyrsti hlutinn, Sívaliturninn var tilbúinn árið 1642. Kirkjan var vígð 1. júní 1656 og bókasafnið 7. júlí 1657.

Myndir af Þrenningarkirkju
Hólmgarður

Hólmgarður, Novgorod eða Velikij Novgorod – (rússneska: Великий Новгород; íslenska: Mikla Novgorod eða Mikla Nýborg) er hinn forni höfuðstaður Garðaríkis og með merkustu sögustöðum Rússlands. Borgin er á milli Moskvu og St. Pétursborgar og er 180 km suðaustur af Pétursborg við ána Volkhov sem rennur úr Ilmen-vatni. Í borginni búa nú 240 þúsund manns og er hún stjórnarsetur fyrir Novgorod-sýslu (Novgorod-oblast). Loftslag er þurrt og er meðalhiti á sumrin +25 °C og á veturna –10 °C. Fornminjar í Novgorod voru settar á Heimsminjaskrá UNESCO árið 1992.

Hólmgarður (gamli bærinn).

"Hólmgarður" (gamli bærinn) var um 2 km sunnan við Novgorod, á austurbakka Volkhov-árinnar, þar sem hún rennur úr Ilmen-vatni. Bærinn stóð á dálítilli hæð, en í kring var votlendi sem fór í kaf í vatnavöxtum, og var þá eins og bærinn stæði á hólma. Á síðari öldum var staðurinn kallaður "Gorodisjtj", sem merkir "Gamli bærinn", eða "Gamla virkið". Í byrjun 19. aldar fóru fræðimenn að kalla staðinn "Rjurikovo Gorodisjtj" eftir hinum norræna Rúrik (Hræreki) sem uppi var 830 – 879 en honum var boðið til bæjarins til að koma þar á friði. Hann settist að í bænum og gerði hann að höfuðstað sínum. Árið 882 vann eftirmaður Hræreks, Helgi frá Hólmgarði, Kænugarð.

Hólmgarður (nýi bærinn) – Novgorod.

Um 950 fór að myndast umtalsvert þéttbýli við Volkhov-ána, 2 km norðan við Gamla bæinn, þar sem Novgorod er nú. Sá þéttbýliskjarni varð brátt mikilvægari í stjórnkerfi svæðisins. Árið 988 var kristin trú innleidd í Garðaríki, og ári síðar var fyrsta timburkirkjan í landinu byggð í Novgorod (Soffíukirkjan), og stofnað biskupssetur. Skömmu eftir 1015 flutti stórfurstinn Jarisleifur hinn vitri aðsetur sitt frá Gamla bænum til Novgorod og var þar þá bæði miðstöð kirkjulegs og veraldlegs valds á svæðinu. Árið 1044 var byrjað að byggja virki þar á staðnum, og varð þá Gamli bærinn smábær sem hafði ekki mikla þýðingu.

Hólmgarður var mikilvæg miðstöð í viðskiptaferðum Væringja milli landanna við Eystrasalt og Miklagarðs.

Fornleifarannsóknir.

Fyrsta fornleifarannsókn í Gamla bænum var gerð 1901, og var haldið áfram á árunum 1910–1969, en aðeins í takmörkuðum mæli. Á árunum 1975–1989 var svo ráðist í frekari rannsóknir á vegum Rússnesku vísindaakademíunnar í Pétursborg, og fundust þá mikilvægar heimildir um hlutverk Gamla bæjarins í sögu svæðisins. Einnig hafa farið fram umfangsmiklar fornleifarannsóknir í Novgorod sem hafa leitt í ljós miklar sögulegar heimildir um svæðið. Meðal þeirra eru um 750 sendibréf frá 11. – 15. öld, skrifuð með griffli eða ritstíl á birkibörk. Talið er líklegt að enn eldri bréf eigi eftir að finnast, frá því fyrir 1000. Einnig hafa fundist nokkrar rúnaristur, sem sýna tengsl við Norðurlönd.

Fornminjafundir benda til þess að "Gorodisjtj" geti verið frá miðri 9. öld. Um miðja 11. öld er Novgorod orðinn þróaður miðaldabær og stjórnarsetur. Rúrik-konungdæmið hélt velli í Rússlandi í meira en 750 ár.
Stríðið gegn hryðjuverkum

Stríðið gegn hryðjuverkum er hugtak sem notað er yfir hinar ýmsu hernaðaraðgerðir, aðgerðir stjórnvalda og lagabreytingar sem Bandaríkjastjórn og önnur ríki hafa farið í sem svar við hryðjuverkaárásum á Bandaríkin 11. september 2001. Bandaríkjastjórn segir að með þessum aðgerðum sé reynt að koma í veg fyrir frekari hryðjuverkaárásir og útrýma alþjóðlegum hryðjuverkasamtökum eins og Al-Kaída. Stríðið gegn hryðjuverkum hefur verið mjög umdeilt og finnst gagnrýnendum að það hafi verið notað til þess að réttlæta mannréttindabrot, brot á alþjóðalögum og fyrirbyggjandi stríð.
Pandabjörn

Pandabjörn, Bambusbjörn eða risapanda (fræðiheiti: "Ailuropoda melanoleuca"), til aðgreiningar frá rauðu pöndunni, er spendýr sem tilheyrir ætt bjarndýra ("Ursidae") og á heimkynni sín í Miðvestur- og Suðvestur-Kína. Tegundin er auðþekkt á stórum svörtum skellum í kringum augun, yfir eyrum og um miðjan líkamann.

Þótt pandabjörninn tilheyri hópi rándýra nærist hann nær eingöngu á bambus. Pandabjörninn étur líka hunang, egg, fisk, appelsínur og banana ef slíkt er innan seilingar.

Pandabjörninn lifir í fjalllendi um miðbik Kína, það er í Sichuan, Shaanxi, og Gansu. Hann lifði eitt sinn á láglendinu en maðurinn hefur, með landbúnaði, eyðileggingu skóglendis og stækkandi byggð, þvingað hann upp í fjöllin. Pandabjörninn er í útrýmingarhættu af mannavöldum. Samkvæmt skýrslu sem kom út árið 2007 var 239 risapöndum haldið föngnum í Kína auk 27 utan Kína. Talið er að á bilinu 1.500-3.000 risapöndur lifi í náttúrunni.

Feldur pandabjarnarins er gljáandi svart-hvítur. Fullorðnir birnir mælast um 1,2 til 1,9 m á lengd, þar af er skottið gjarnan um 10-15 cm, og 60 til 90 cm háir á herðakambinn. Karldýr geta vegið allt að 160 kg en kvendýrin (birnurnar) eru almennt 10-20 % minni en karldýrin og geta vegið allt niður í 70 kg, þótt þær geti einnig vegið allt að 125 kg. Meðalþyngd fullorðinna dýra er 100 til 115 kg.
Asíugullhnappur

Asíugullhnappur (fræðiheiti: "Trollius asiaticus") er blóm af sóleyjaætt. Hann verður um 50 - 70 sm hár. Blómgast í maí - júní. Upprunninn frá Síberíu og Kína.
Flugvél

Flugvél er loftfar sem er þyngra en loft. Sem dæmi teljast fis, svifflugur, tvíþekjur, þyrlur og þotur til flugvéla en hvorki loftbelgir né loftskip. Flugvél er farartæki sem flýgur og er knúin af hreyflum. Vængirnir á flugvélum gegna því hlutverki að halda flugvélinni á lofti. Í flugtaki eru notaðir blaktar (flaps) til þess að lyfta henni frá jörðu þannig að vindurinn stefni upp og mótstaða myndist undir vængjunum og lyfti henni upp. Stélið er svolítið eins og stjórnbúnaður til þess að beina flugvélinni upp, niður til hægri og vinstri. Hreyflarnir á farþegaþotu snúast á gífurlegum hraða og beinir vindinum svo hratt að flugvélin hreyfist.
Donghoiflugvöllur

Dong Hoi-flugvöllur ("Sân bay Đồng Hới") er flugvöllurinn í Dong Hoi-borg í Víetnam.
Kristjanía (Ósló)

Kristjanía — nafn, sem á árabilinu 1624–1925 var notað um Osló.

Gamla Osló brann til grunna um miðjan ágúst 1624. Kristján 4. Danakonungur tók þá ákvörðun að borgin skyldi ekki endurreist á sama stað, heldur skyldi hún flutt um set, til norðvesturs, yfir á svæðið norðan við Akershúsvirkið. Þar var byggð ný borg, með breiðum götum, til þess að auðvelda brunavarnir. Til heiðurs konungi, var borgin kölluð Kristjanía.

Nafnið var lengst af skrifað Christiania, nema á árabilinu 1877–1925 þegar oft var ritað Kristiania, fyrst í opinberum gögnum, síðan almennt.

Árið 1859 voru mörk Kristjaníu færð út, og varð gamla Osló þá aftur innan borgarmarkanna. Hún er nú sérstakt hverfi, Gamlibærinn (norska: Gamlebyen).

Í ársbyrjun 1925 ákváðu borgaryfirvöld í Kristjaníu að taka aftur upp gamla nafnið á borginni, Osló (Oslo).
Brunnklukka

Brunnklukka (eða brúnklukka) (fræðiheiti: "Agabus bipustulatus") er bjalla af brunnklukkuætt, og er t.d. algeng í vötnum, keldum og tjörnum á Íslandi. Brunnklukkur eru svart- eða brúnleitar og eru allstórar bjöllur, sundfættar, og geta skotist áfram með miklum hraða í vatni. Meðan þær eru lirfustigi kallast þær "vatnskettir" og hafa sterkar griptengur á höfðinu.

Brunnklukkur eru flatar á skrokkinn og mjög sléttar utan, og bæði lirfan, þ.e. vatnskötturinn, og þær sjálfar eru hin mestu rándýr og lifa á öllum þeim smádýrum, sem þær ráða við. Þær dveljast í vötnum, en synda upp undir yfirborð vatnsins og taka þar loft undir skjaldvængina og synda svo sem hraðast til botns aftur. Fálmarar þeirra eru með 11 liðum, fæturnir oftast 5 liða, og öftustu fæturnir eru hærðir, og eru sundfætur, mjög sterkbyggðar. Um nætur fer brunnklukkan úr vatninu og flýgur.

Brunnklukkan var talin eitruð á Íslandi lengi vel. Í þjóðsögum Jóns Árnasonar segir þannig frá eituráhrifum hennar:

Vatnskötturinn fær samskonar lýsingu.
Þúsundblaðarós

Þúsundblaðarós (fræðiheiti:"Athyrium distentifolium") er stórvaxinn burkni sem vex þar sem snjór tekur seint upp, t.d. á láglendissvæðum Íslands. Þúsundblaðarósin er því víða í fjallahlíðum Vestfjarða og í útkjálkasveitum við Eyjafjörð, en einnig á Snæfellsnesi og lítillega á Austfjörðum.
Serov

Serov (rússneska: "Серо́в") er bær í Sverdlovsk-umdæminu í Rússlandi, við austur-Úralfjöll. Árið 2002 var mannfjöldi 99.804.
Hreinstefna

Hreinstefna eða púrismi er myndlistarstefna sem spratt út úr kúbismanum. Arkitektinn Le Corbusier og Amédée Ozenfant settu hugmyndafræði stefnunnar fram í bókinni "Après le cubisme" árið 1918. Stefnan setti sig gegn uppbroti myndefnisins og þeirri skreytilist sem þeim þótti kúbisminn vera orðinn. Hún boðaði þess í stað einfaldleika hins rúmfræðilega forms með hreinum litflötum og upphafningu vélrænnar reglufestu. Viðfangsefnin voru gjarnan manngerðir fjöldaframleiddir hlutir.
Snæfellsnessýsla

Snæfellsnessýsla var kjördæmi í Alþingiskosningum fram til 1959 er Vesturlandskjördæmi var myndað.
Þingið í Worms

Þingið í Worms var almennt stéttaþing sem keisari hins Heilaga rómverska ríkis boðaði til í Worms þar sem nú er Þýskaland. Þingið stóð frá 28. janúar til 25. maí 1521 og keisarinn, Karl 5., veitti því forstöðu. Þingsins er einkum minnst fyrir að hafa tekið á siðbót Marteins Lúthers sem flutti mál sitt fyrir þinginu. Samkvæmt hefðinni á hann að hafa mælt þar hin fleygu orð „Hér stend ég og get ekki annað, svo hjálpi mér guð, amen!“ (þýska: "Hier stehe ich. Ich kann nicht anders. Gott helfe mir. Amen.").
Litla-Brekka

Litla-Brekka var torbær við Þormóðsstaðaveg í Grímsstaðaholtinu í og var síðasti torfbærinn í Reykjavík.

Bærinn stóð á horninu milli Suðurgötu og Eggertsgötu þar sem nú er bílastæði við stúdentagarðana. Litla-Brekka var byggð úr grjóti og torfi árið 1918 sem blanda af steinbæ og venjulegum torfbæ, en áður hafði staðið þar samnefndur torfbær frá árinu 1886. Í bænum voru þrjú lítil herbergi og eldhús og lítil viðbygging. Bærinn var um 40-50 fm að stærð. Í bænum bjuggu 8-9 manns þegar mest var. Þakið var úr torfi og vegghleðslur úr torfi og grjóti. Í viðbyggingunni var forstofa, geymsla og kamar. Vatnssalerni var aldrei í Litlu-Brekku. Í fyrstu var ekki rafmagn og vatn sótt í vatnspóst við Þrastargötu. Bærinn var byggður á rústum eldri bæjar. Hann stóð fyrir utan Reykjavík þegar hann var byggður. Ekki var búskapur í Litlu-Brekku nema þar voru hænsni og ræktaðar kartöflur.

Eðvarð Sigurðsson alþingismaður ólst upp í Litlu-Brekku og bjó þar á fullorðinsárum með móður sinni og systur. Simi hans í Litlu-Brekku var hleraður. Eftir að þær létust þá bjó hann einn í Litlu-Brekku fram til ársins 1980. Bærinn var rifinn haustið 1980.
Íþrótta- og tómstundasvið Reykjavíkur

Íþrótta- og tómstundasvið Reykjavíkur, áður Íþrótta- og tómstundaráð, enn áður Æskulýðsráð, er starfssvið í stjórnsýslu Reykjavíkurborgar sem skipuleggur tómstundastarf fyrir börn og unglinga. Starfsemin er umfangsmikil og nær yfir rekstur allra frístundamiðstöðva, frístundaheimila og félagsmiðstöðva í Reykjavík, auk Hins hússins og Fjölskyldu- og húsdýragarðsins. Að auki rekur Íþrótta- og tómstundaráð fjórar íþróttamiðstöðvar og sjö sundlaugar og ylströndina í Nauthólsvík.

Æskulýðsráð Reykjavíkur var stofnað árið 1956 og sá í fyrstu um rekstur tómstundaheimilis við Lindargötu. 1964 flutti starfsemin í Fríkirkjuveg 11 sem áður hafði verið í eigu Góðtemplarareglunnar.

ÍTR sér líka um Skrekk sem er hæfileikakeppni grunnskóla Reykjavíkur.