arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sauðasalan til Bretlands

Sauðasalan til Bretlands eru viðskipti með sauðfé á fæti sem stóðu yfir frá síðustu áratugum 19. aldar og til ársins 1896. Sauðfé á Íslandi var rekið til skips sem sigldu til Bretlands og þaðan til slátrunar. Bændur fengu miklu betra verð fyrir sauðfé í þessum viðskiptum en áður hafði tíðkast og þeir fengu greitt í peningum en áður höfðu bændur eingöngu haft val um að leggja inn vörur hjá kaupmönnum og taka þar út í staðinn. Sauðasalan var á tímabili mjög umfangsmikil, eitt árið voru sent úr landi 80 þúsund fjár. Sauðasalan hafði mikil áhrif á íslenskt samfélag og er stofnun kaupfélaga rakin til hennar. Lög sem sett voru í Bretlandi árið 1896 bundu endi á þessa sölu og olli það kreppu í landbúnaði á Íslandi. Einn af umsvifameiri kaupmönnum með íslenskt sauðfé var Daninn Louis Zöllner.
Ópíumstríðin

Ópíumstríðin skiptast í Fyrra ópíumstríðið frá 1839 til 1842 og Seinna ópíumstríðið milli 1856 til 1860. Þessi stríð voru viðskiptadeilur milli kínverskra stjórnvalda sem störfuðu fyrir Tjingveldið og Breska heimsveldisins og tengdust innflutningi á ópíum til Kína.

Ópíum hafði verið þekkt í Kína frá 7. öld og notað til lækninga meðal annars sem deyfilyf. Um miðja 17. öld var byrjað að blanda tóbaki og ópíum saman og ópíum var reykt en ekki tekið inn eins og áður. Breskir kaupmenn fluttu gríðarlegt magn af ópíum til Kína og innflutningur óx mikið á 18. öld. Árið 1729 voru fluttar til Kína 200 kistur af ópíum en árið 1790 voru fluttar þangað árlega 4000 kistur eða 256 tonn af ópíum. Árið 1858 hafði ópíumsala breskra kaupmanna aukist í 70000 kistur (4480 tonn) sem er svipað og framleitt var af ópíum í heiminum í kringum árið 2000.
Windows 3.1x

Windows 3.1x er röð myndrænna notendaskila (skelja) fyrir einkatölvur sem búnar voru 16-bita útgáfu af stýrikerfinu MS-DOS. Hvorki eru neinar af þessum skeljum (né MS-DOS) lengur studdar, aðeins nýrri útgáfur af Windows, sem eru ekki skeljar ofan á MS-DOS. Skelin var þróuð af Microsoft sem arftaki notendaskilanna Windows 3.0 og sett á markað 6. apríl árið 1992 (sala á henni hófst raunar nokkrum vikum fyrr). Fyrsta útgáfan var Windows 3.1 og í kjölfarið fylgdu Windows 3.1 fyrir Mið- og Austur-Evrópu (með stuðningi fyrir kýrillískt letur) og Windows 3.1J (með stuðningi fyrir japönsku) og sérútgáfan Modular Windows fyrir Tandy Video Information System. Netútgáfa Windows 3.1, Windows for Workgroups 3.1 kom út í október 1992. Hún notaðist við SMB-samskiptareglurnar yfir NetBIOS-tengingu.

Árið 1993 kom út uppfærsla sem var kölluð Windows 3.11. Sama ár kom út útgáfa af Windows 3.11 með stuðningi fyrir einfaldaða kínversku sem var kölluð Windows 3.2. Windows for Workgroups 3.11 kom út 11. ágúst 1993. Skömmu áður hafði Microsoft gefið út nýja 32ja bita netþjónsútgáfu stýrikerfisins með stuðningi fyrir fjölnotendavinnslu, Windows NT.

Stuðningur við Internetið var ekki innbyggður í kerfið fyrr en í ágúst 1994 þegar Microsoft gaf út viðbót fyrir stuðning við TCP/IP-samskiptareglurnar í Windows for Workgroups 3.11. Þessi sama viðbót varð síðar staðalbúnaður í Windows 95 sem tók við af Windows 3.1x-línunni árið 1995.
Stórkjafta

Stórkjafta eða öfugkjafta (fræðiheiti: "Lepidorhombus whiffiagonis") er flatfiskur sem finnst í Norður-Atlantshafi og Miðjarðarhafinu á 100-700 metra dýpi. Stórkjafta getur orðið allt að 60 cm löng.

Útlit.

Sú hlið stórkjöftu sem snýr upp er rauðgrá eða gulmóbrún en hliðin sem snýr niður er hvít. Bæði haus og kjaftur eru stór og er nafn fisksins stórkjafta er komið af því.

Lifnaðarhættir.

Hún velur sér helst leir- eða sandbotn og lifir á smáfiskum, smokkfiskum og krabbadýrum.
Bogamaðurinn ehf.

Bogamaðurinn ehf var fyrirtæki í eigu Guðlaugs þórs Þórðarsonar sem var stofnað til að hafa umboð fyrir tryggingamiðlun svissneska tryggingafélagsins Swiss Life. Bogmaðurinn var stofnaður þann 11. júní 2003. Guðlaugur Þór seldi síðan Landsbankanum fyrirtækið. Greiðslan var tæpar 33 milljónir og var greidd mánuði eftir að Guðlaugur komst á þing fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Guðlaugur sagði síðar: „Þetta er væntanlega einn versti díll sem nokkur maður hefur gert,“ og sagðist hafa selt umboðið nánast á kostnaðarverði sé tekið mið af kostnaði vegna láns sem hann tók til kaupanna á umboðinu.

Fyrirtækið Bogamaðurinn kom mikið við sögu í brottrekstri Gunnars Þ. Andersen úr starfi forstjóra hjá Fjármálaeftirlitinu fyrir að hafa komið upplýsingum um Bogamanninn nafnlaust til DV.
Sjóminjasafn Austurlands

Sjóminjasafn Austurlands er safn á Eskifirði í gömlu verslunarhúsi sem verslunarfélagið Örum &amp; Wulff byggði um 1816.

Carl D. Tulinius sem var starfsmaður hjá félaginu, keypti verslunina um 1860 og rak hana til dauðadags árið 1905. Þá tóku afkomendur hans við og kölluðu fyrirtækið C.D. Tulinius efterfölgere og starfaði það til ársins 1912. Á þeim tíma var byggt nýtt verslunarhús og við það hlaut eldra húsið nafnið Gamla-Búð og hefur það haldist alla tíð síðan. Gamla-Búð hefur þjónað margvíslegum hlutverkum í bæjarfélaginu, eftir að verslunin var flutt, fyrst sem pakkhús og síðar fiskgeymsla, veiðarfærageymsla og fleira.

Byrjað var á endurbyggingu hússins árið 1968 og var það þá flutt ofar í lóðina til þess að rýma fyrir vegaframkvæmdum og árið 1983 var verkinu lokið. Þá var búið að ákveða stofnun Sjóminjasafns á Eskifirði og var því komið fyrir í húsinu.
Pólýfónkórinn – Madrigalar og erlend sönglög frá ýmsum Evrópulöndum

Pólýfónkórinn - Madrigalar og erlend sönglög frá ýmsum Evrópulöndum er geisladiskur gefinn út af Pólýfónkórnum árið 2011. Um er að ræða upptökur með kórnum frá 1961-1971, á tónleikum í Austurbæjarbíói, Gamla bíói, Kristskirkju og í Sjónvarpinu. Stjórnandi kórsins er Ingólfur Guðbrandsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Yfirfærsla á stafrænt form: Bjarni Rúnar Bjarnason. Hönnun bæklings: Jón Trausti Bjarnason.

Um útgáfuna.

Í fylgiriti með útgáfunni kemur fram að efnisval á geisladiskinn sé af tvennum toga; „Annars vegar svokallaðir Madrigalar, sem voru skemmtilög síns tíma, eins konar dægurlög miðaldanna. Hins vegar eru erlend sönglög, aðallega þjóðlög en sum í nútímalegum útsetningum. Öll lögin eru sungin á erlendum tungumálum og textarnir eru prentaðir á því tungumáli í bæklingnum.

Upptökurnar, sem hér koma fyrir eyru almennings, eru flestar beint frá tónleikum en ekki gerðar í hljóðveri með þeim möguleikum sem þar eru til staðar til endurtekninga og lagfæringa á því sem betur mætti fara. Upptökustaðirnir eru afar ólíkir hvað hljómburðinn varðar og ennfremur þróaðist upptökutæknin á þessum tíu árum sem liðu á milli upptökutíma.
Ingibjörg Hjartardóttir

Ingibjörg Hjartardóttir (f. 18. maí 1952) er íslenskur rithöfundur og leikritaskáld. Hún hefur einnig þýtt skáldsögur og fengist við ljóðagerð. Ingibjörg er einn af stofnendum Leikfélagsins Hugleiks í Reykjavík og var formaður leikfélagsins um skeið. Hún hefur einnig leikið og leikstýrt. Leikrit hennar hafa verið sýnd af af atvinnuleikhúsum, leikhópum og áhugafélögum víða um land og flutt í Ríkisútvarpinu. Skáldsögur Ingibjargar hafa allar komið út á þýsku.

Ingibjörg fæddist að Tjörn í Svarfaðardal. Foreldrar hennar eru Hjörtur E. Þórarinsson og Sigríður Hafstað á Tjörn. Ingibjörg var gift Degi Þorleifssyni blaðamanni og rithöfundi. Synir þeirra eru Hugleikur Dagsson og Þormóður Dagsson. Seinni eiginmaður hennar er Ragnar Stefánsson jarðskjálftafræðingur, nú professor emrítus.

Ritverk.

Leikrit.

Leikritið Velkomin í Villta vestrið sem var sérstaklega skrifað fyrir Freyvangsleikhúsið vegna landsmóts hestamanna sem haldið var á Melgerðismelum sumarið 1998, var valið sem áhugaverðasta áhugaleiksýningin á leikárinu.

Leikritið Sálir Jónanna ganga aftur í uppsetningu Hugleiks var valið sem fulltrúi Íslands á norður-evrópska leiklistarhátíð sem haldin var í Harstad í Noregi í ágúst 1998. Síðan var leikhópnum boðið með leikritið á leiklistarhátíð í Litháen sumarið 1999 og til Færeyja þá um haustið.

Skáldsagan Hlustarinn var útvarpssaga RÚV í apríl og maí 2013.

Ítarefni.

Jón Daníelsson 1995. Ingibjörg Hjartardóttir: Kom ekki til greina að við yrtum hvort á annað. Betri Helmingurinn. Bókaútgáfan Skjaldborg. Bls. 177-226.
Öfgasinnaðir jafnaðarmenn

Öfgasinnaðir jafnaðarmenn voru stjórnmálaframboð sem bauð fram í Reykjaneskjördæmi í Alþingiskosningum árið 1991. Þeir hlutu 459 atkvæði og engan mann kjörinn. Í efstu sætum voru Guðmundur Brynjólfsson, Nikulás Ægisson og Bergur Þór Ingólfsson. Helstu baráttumál Öfgasinnaðra jafnaðarmanna voru vatnsrennibraut yfir Faxaflóa til flutnings á fiski og fólki og fækkun jólasveina úr 13 í 9 eins og í vísunni „Jólasveinar einn og átta“.
Pólýfónkórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands – Messías, tónleikar 1986 (valdir kaflar, 33 sn.)

Pólýfónkórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands – Messías, tónleikar 1986 (valdir kaflar, 33 sn.) er hljómplata gefinn út af Pólýfónkórnum árið 1987. Um er að ræða valda kafla úr heildarflutningi "Messíasar" eftir Händel í Hallgrímskirkju 11. og 13. desember 1986. Heildarflutningur var gefinn út á tvöföldum geisladiski sama ár. Flytjendur eru Pólýfónkórinn, Sinfóníuhljómsveit Íslands og einsöngvararnir Maureen Brathwaite, Anna M. Kaldalóns, Sigríður Ella Magnúsdóttir, Jón Þorsteinsson, Ian Partridge og Peter Coleman-Wright. Stjórnandi er Ingólfur Guðbrandsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Hljóðmaður: Hreinn Valdimarsson. Tónmeistari: Bjarni Rúnar Bjarnason.

Kórfélagar Pólýfónkórsins í flutningi "Messíasar" voru 86 talsins og Sinfóníuhljómsveit Íslands var skipuð 36 hljóðfæraleikurum. Þetta voru fyrstu tónleikar kórsins í Hallgrímskirkju sem var vígð í október sama ár.

Um verkið.

Óratórían "Messías" var samin árið 1741 af Georg Friedrich Händel (1685-1759). Textinn er tekinn saman af Charles Jennens úr texta Biblíunnar.

Á bakhlið plötunnar skrifar Ingólfur Guðbrandsson; „Messías er klassískt verk í besta skilningi orðsins og er oftar flutt en nokkurt annað kórverk, þar sem sönglist er í hávegum höfð. Ekkert tónverk liðinna alda hefur náð öðrum eins vinsældum almennings. Vart finnst sú borg í Bretlandi, að Messías sé ekki fluttur um hver jól, en sá siður er nú útbreiddur um heim allan.

Snillingurinn Georg Friedrich Händel fæddist í Þýskalandi sama árið og J.S. Bach, 1685, en hafði dvalist 4 ár á Ítalíu og drukkið í sig áhrif ítalskra lista, áður en hann kom til London árið 1710 og settist þar að tveim árum síðar. Händel samdi Messías á tímabili veraldlegs mótlætis og tók verkið hann aðeins 24 daga.

Það var sem hann lifði í öðrum heimi, hann gleymdi að sofa eða matast. Þegar hann hafði lokið 2. þætti með Hallelúja-kórnum, kom þjónn hans að honum, meðan tárin streymdu niður kinnar hans, og hann sagði: „Mér fannst ég sjá himnaríki og Guð sjálfan birtast mér“

Händel fékk boð um að koma til Dublin til hljómleikahalds og þar var Messías frumfluttur í apríl árið 1742. Áheyrendur voru gagnteknir af hrifningu. Og ummæli dagblaðanna voru á sömu lund: „Mestu kunnáttumenn telja það vera fegurstu tónsmíð, sem um getur“. „Orð skortir til að lýsa þeim fögnuði, sem verkið vakti meðal hugfanginna áheyrenda. Upphafnir hljómar, sern ýmist voru mildir eða magnaðir, tengdir háleitum, hjartnæmum orðum, gagntóku eyru og hjörtu áheyrenda.“

Sú hrifningaralda, sem Messías vakti strax í upphafi, hefur síðan borist um allan hinn siðmenntaða heim. Verkið, sem er í þremur þáttum eins og óperur þess tíma, er einstætt meðal oratoría Händels, þar eð það fjallar ekki um sögulega atburði og í því er engin atburðarás eins og í passíum Bachs. Það er eins konar hugleiðing um Frelsarann, spádómana um komu hans, fæðinguna, þjáningu hans og dauða fyrir syndir mannkynsins, upprisu hans og endurlausn mannsins fyrir trúna á hann. Sterkra dramatískra áhrifa gætir samt sem áður í verkinu, eins og vænta má, þar eð verk Händels eru flest mótuð af dramatískri tjáningu.“

Lagalisti.

Hlið 1:

Hlið 2:
Beaufort-kvarðinn

Beaufort-kvarðinn eða vindstigakvarðinn er mælikvarði á vindstyrk þar sem vindhraði er flokkaður í 12 vindstig. Kvarðinn var hannaður árið 1806 af Francis Beaufort, breskum sjóliðsforingja og vindstigin voru skilgreind út frá sjólagi. Upprunalegi kvarðinn miðaðist ekki við vindhraða heldur aðstæður á sjó miðað við seglskútur, allt frá „rétt nægilegt til að stýra“ að „ekkert segl getur staðist“.

Kvarðinn var aðlagaður aðstæðum á landi frá því á 6. áratug 19. aldar og vindstigin bundin við snúninga á vindmæli. Hlutfallið milli vindstiga og snúninga var þó ekki staðlað fyrr en 1923 og mælikvarðanum var breytt lítillega síðar til að hann hentaði veðurfræðingum betur. Í dag eru hvirfilvindar stundum mældir samkvæmt kvarðanum með vindstig 12-16.

Áður var algengast að nota vindstig í veðurspám, en Veðurstofa Íslands gefur nú vindhraða í metrum á sekúndu (m/s).
Meredith Grey

Meredith Grey er skálduð persóna í sjónvarpsþáttaröðinni "Grey's Anatomy", sem er sýnd á Stöð 2. Persónan var búin til af skapanda þáttanna Shonda Rhimes og er leikin af Ellen Pompeo. Meredith er aðalpersóna þáttanna, sem var kynnt sem nemi á ímyndaða spítalanum Seattle Grace Hospital þar sem hún útskrifaðist. Hún er núna almennur skurðlæknir á Grey Sloan Memorial Hospital. Meredith er dóttir heimsfræga skurðlæknisins Ellis Grey.

Meredith er sögumaður þáttarins og er miðpunktur flestra þáttana. Meredith er alræmd fyrir það að sjá ekkert svart á hvítu og horfir á heimin í öllum þeim gráu litum sem hann er í og eiginmaður hennar Derek Shepherd er mikil andstæða hennar í þeim málum.

Söguþræðir.

Meredith Grey er dóttir Ellis Grey heimfrægs almenns skurðlæknis, sem þjáist af Alzheimer. Hún stundaði nám við Dartmouth College. Kvöldið fyrir fyrsta daginn hennar sem nemi á Seattle Grace sefur hún hjá ókunnugum manni, sem hún hittir á bar, og kemst að því daginn eftir að hann er taugaskurðlæknir á spítalanum. Meredith er sett í það að vinna undir Miranda Bailey (Chandra Wilson), og vingast við samnema hennar þá, George O'Malley (T.R. Knight), Izzie Stevens (Katherine Heigl), Cristina Yang (Sandra Oh) og Alex Karev (Justin Chambers). Grey er efins en byrjar á endanum samband með Derek Shepherd og er mjög hissa þegar Addison Montgomery mætir á svæðið, eiginkona Shepherd's.
Paul Allen

Paul Allen (f. 21. janúar 1953; d. 15. oktober 2018) var bandarískur fjárfestir og annar stofnenda hugbúnaðarrisans Microsoft, ásamt Bill Gates, árið 1975. Í mars 2012 var hann talinn vera 48. ríkasti maður heims. Fjárfestingar hans og framlög til góðgerðamála fara í gegnum fjárfestingafélag hans Vulcan Inc. Meðal eigna hans má nefna fótboltaliðið Seattle Seahawks, körfuknattleiksliðið Portland Trail Blazers, kvikmyndafyrirtækið Vulcan Productions og risasnekkjuna "Octopus". Hann stóð á bak við fyrsta einkarekna mannaða geimflugið, SpaceShipOne, árið 2004.
George Copland

George Copland (f. 1. ágúst 1873 - ?) var skoskur kaupmaður sem kom til Íslands einhvern tímann stuttu fyrir aldamótin 1901 og stundaði viðskipti þar um árabil. Meðal annars átti hann í jörðinni Keflavík á fyrri hluta þriðja áratugarins. Hann giftist íslenskri konu og eignaðist tvö börn.
Sölpur

Sölpur (fræðiheiti: "Salpidae") eru sviflífverur sem tilheyra flokki möttuldýra. Möttuldýr eru ein af undirfylkingum seildýra og eru sjávarhryggleysingjar.

Útlit og lifnaðarhættir.

Sölpur eru gegnsæjar tunnulaga lífverur, líkami þeirra er opinn í báða enda, margar hverjar lýsa og eru undirtegundir salpa fjölmargar. Lifa þær bæði í samfélagi þar sem þær eru tengdar saman í keðju, en geta líka lifað einar. Tjáskiptamáti þeirra sín á milli er í formi rafboða. Sölpur eru mjög fljótar að fjölga sér við réttar aðstæður. Getur stærð þeirra verið frá nokkrum millimetrum uppí nokkra sentímetra og geta sölpukeðjurnar orðið allt að fimm metrar á lengd. Þær hreyfast úr stað með því að soga til sín sjóinn og nærast í leiðinni en soga þær fæðuna í gegnum holan líkama sinn þar sem slímnet sér til þess að smásæjar plöntur og dýrasvif sitji eftir. Svo má segja að þær færist ekki úr stað öðruvísi en að næra sig og næra sig ekki öðru vísi en að færast úr stað, það getur orðið vandamál þegar sölpur eru í litlu hlutfalli á móti næringunni sem til staðar er í sjónum.

Útbreiðsla.

Þær má finna víða en eru algengastar á suðurhveli jarðar. Sjómenn tala um sultu þegar þeir fá sölpur í veiðarfærin. Þær nærast helst á plöntusvifi og þegar plöntusvif er í hámarki þá geta þær einfaldlega ofmettast og sökkva þá til botns og drepast. Á þeim svæðum sem sölpur lifa er því algeng sjón við strendur þegar plöntusvif er í hámarki að sjá hvernig sölpuhræin hafa safnast saman í sjávarmálinu. Hér fyrir neðan má sjá hvernig sölpukeðjurnar líta út. Það þykir tilkomumikil sjón að sjá þær liðast um í sjónum í löngum keðjum.
Palladín

Palladín er frumefni með efnatáknið Pd og sætistöluna 46 í lotukerfinu.

Þetta er sjaldgæfur, stálhvítur hliðarmálmur í platínuflokknum og er unninn úr kopar- og nikkelgrýti.

Það er aðallega notað sem hvati í iðnaði og í skartgripi.

Almenn einkenni.

Palladín er mjúkur, stálhvítur málmur sem efnafræðilega líkist platínu. Það tærist ekki í snertingu við loft og hefur minnsta eðlismassa og lægsta bræðslumark allra málma í platínuflokknum. Það er mjúkt og sveigjanlegt þegar það er dregið og eykst í styrk og hörku þegar það er unnið kalt. Hægt er að vinna efnafræðilega á palladíni með brennisteinssýru og saltpéturssýru en það leysist hægt upp í saltsýru. Þessi málmur hvarfast heldur ekki við snertingu við súrefni við venjulegt hitastig.

Þessi málmur hefur þann óvenjulega eiginleika að geta drukkið í sig 900 sinnum eigið rúmmál af vetni við stofuhita. Tilgátur eru um að það myndi hugsanlega palladínhýdríð (Pd2H) en ekki er ljóst ennþá hvort það sé raunverulegt efnasamband.

Algeng oxunarstig palladíns eru +2, +3 og +4. Þess má þó geta að nýlega hafa verið búin til palladínefnasambönd þar sem palladínið hefur oxunarstigið +6.

Notkun.

Fínskipt palladín er góður hvati og er notað til að hraða vetnisbindingar- og vetnissviptingarferlum, og til að kljúfa jarðolíu. Það er einnig málmblandað og notað í skartgripi. Önnur not má nefna;
1041-1050

1041-1050 var 5. áratugur 11. aldar.
Loðdýrarækt

Loðdýrarækt er ræktun tiltekinna tegunda dýra vegna feldsins. Algengast er að rækta minka, loðkanínur, refi, hunda, ketti og kanínur. Mest loðdýrarækt fer fram í Evrópu sem framleiðir 63% af minkafeldum og 70% af refafeldum heims. Stærsti minkaframleiðandi heims er Danmörk með 28% heimsframleiðslunnar. Önnur stór framleiðslulönd eru Kína, Holland og Bandaríkin.

Loðdýrarækt er bönnuð í Austurríki, Króatíu og Bretlandi. Í Sviss gilda svo strangar reglur um ræktunina að það eru engir ræktendur lengur. Eftirspurn eftir feldum féll á 9. og 10. áratug 20. aldar, meðal annars vegna baráttu samtaka fyrir dýravelferð en eftir aldamótin hefur eftirspurn vaxið gríðarlega, einkum í Asíu. Kína er nú stærsti innflytjandi felda.
Primieríska

Primieríska ("Dialèto Primieròt"; Ítalska: "Dialetto primierotto") er mállýska talað í Primierodal, á Austur-Trentínó-Suður-Týról. Orðaforðinn er að miklu leyti úr þýsku og latínu.
Linus Torvalds

Linus Benedict Torvalds (fæddur 28. desember 1969 í Helsinki í Finnlandi) er finnskur tölvunarfræðingur þekktastur fyrir að hafa skrifað stýrikerfiskjarnann Linux. Linus lærði við Háskólann í Helsinki á árunum 1988 til 1996 og býr nú í Bandaríkjunum.

Hann hefur fengið fjölda verðlauna t.d. 2014 IEEE Computer Society Computer Pioneer Award og 2018 IEEE Masaru Ibuka Consumer Electronics Award.
Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar

Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar er heiti á annari ríkistjórn Steingríms Hermannsonar. Hún var samsteypustjórn Framsóknar, Alþýðuflokks og Alþýðubandalags. Stjórnin var mynduð eftir að ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar sprakk.
Rotuma

Rotuma er sjálfstjórnarhérað innan Fídjieyja. Eyjan og nærliggjandi smáeyjar eru eldfjallaeyjar 646km norðan við Fídjieyjaklasann. Stærsta eyjan, Rotuma, er 13km löng og 4km breið og skiptist í sjö svæði, hvert með sín þorp. Rúmlega 2000 manns bjuggu á eyjunni árið 2007.
Jón (efnafræði)

Jón eða fareind er frumeind eða hópur frumeinda með rafhleðslu. Jón sem hefur fleiri rafeindir í rafeindahveli sínu en róteindir í kjarnanum er neikvætt hlaðin jón og er stundum nefnd anjón eftir gríska orðinu ἀνω ("anο") sem þýðir „upp“ (líka "forjón" og "mínusjón") því hún laðast að forskautum. Jákvætt hlaðin rafeind hefur færri rafeindir en róteindir og er kölluð katjón eftir gríska orðinu κατά ("kata") sem þýðir „niður“ (líka "bakjón" og "plúsjón") því hún laðast að bakskautum. Ummyndun frumeindar úr óhlaðinni frumeind yfir í jón og jónunarástand er kallað "jónun". Þegar jónum og rafeindum er stefnt saman til þess að þær myndi hlutlausar frumeindir er það kallað "jónfang".

Jónunarspenna.

Orkan sem þarf til að skilja rafeind, í lægsta orkuþrepi sínu, frá frumeind eða gassameind með lægri hleðslu, er kölluð "jónunarspenna". "N"ta jónunarspenna frumeindar er orkan sem þarf til að skilja "N"tu rafeind hennar eftir að fyrstu "N - 1" rafeindirnar hafa þegar verið skildar frá.

Hver jónunarspenna er töluvert hærri en sú næsta á undan. Sérstaklega hækkar hún eftir að rafeindasvigrúm hefur verið tæmt og næsta rafeind því tekin af innra rafeindasvigrúmi sem er fullt. Af þessum ástæðum hafa jónir tilhneigingu til að myndast á þann hátt að ysta mögulega rafeindasvigrúm þeirra sé fullt. Til dæmis hefur natrín eina "gildisrafeind" í ysta hveli sínu og finnst því oftast í jónaðri mynd með eina glataða rafeind, sem Na+. Á hinum væng lotukerfisins hefur klór sjö gildisrafeindir og vantar eina upp í fullt rafeindasvigrúm. Því finnst klór í jónuðu formi yfirleitt með eina aukarafeind, þ.e. Cl-.

Sýrustig.

Sýrustig lausna er mælikvarði á styrk vetnisjóna í lausninni, en vökvi er því súrari sem sýrustigið er lægri tala (núll er lægst).

Saga.

Michael Faraday setti fyrst fram kenningu um jónir í kringum 1830, til að lýsa hluta þeirra sameinda sem löðuðust annaðhvort að forskauti eða bakskauti. Á hinn bóginn var gangi þeirra ekki lýst fyrr en Svante August Arrhenius gerði það í doktorsritgerð við háskólann í Uppsölum árið 1884. Kenning hans var ekki viðtekin í fyrstu, en árið 1903 hlaut hann að lokum Nóbelsverðlaun í efnafræði fyrir hana.

Orðsifjar.

Kvenkynsorðið "jón" er dregið af enska orðinu "ion" sem Faraday tók upp eftir gríska orðinu "ἰόν", sem er lýsingarháttur nútíðar í hvorugkyni af sögninni "ἰέναι" sem þýðir „að fara“. Fareind er annað orð sem hefur verið notað yfir jónir og virðist gerð þess einnig tengjast gríska orðinu. Einnig er orðið "raf" notað um jón þó það eigi oftast við um steingerða trékvoðu.
Osric Chau

Osric Chau (fæddur 20. júlí 1986) er kanadískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Supernatural og 2012.

Einkalíf.

Chau fæddist í Vancouver, Kanada. Byrjaði átta ára gamall að taka leiklistartíma og hefur stundað sjálfsvarnaríþróttir síðan hann var þrettán ára. Chau var meðlimur kanadíska Wu Shu landsliðsins.

Ferill.

Sjónvarp.

Fyrsta sjónvarpshlutverk Chau var árið 2002 í sjónvarpsþættinum "Cold Squads". Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum- og myndum á borð við The Troop, Kung Fu Killer, Mister French Taste og Dragon Boys.

Chau hefur síðan 2012 verið með stórt gestahlutverk sem Kevin Tran í Supernatural.

Kvikmyndir.

Fyrsta kvikmyndahlutverk Chau var árið 2009 í Rasa. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Gardenesque, I Know a Woman's Heart, Must Come Down og The Man with the Iron Fists.
Massatala

Massatala (A) er samanlagður fjöldi róteinda og nifteinda í frumeindakjarna. Massatala er einstök fyrir hverja samsætu frumefnis og er skrifuð á efti nafni frumefnisins eða sem hávísir vinstra meginn við efnatákn þess. Til dæmis, kolefni-12 (12C) hefur 6 róteindir og 6 nifteindir í kjarnanum. Fullt samsætutákn myndi einnig hafa sætistöluna (Z) sem lágvísi beint undir massatölunni: formula_1. Athygli má samt vekja á að þetta er óþarft, því að það er beint samband á milli sætistölu og efnatákns, þannig að þetta er sjaldan notað, nema þegar þarf að sýna fjölda róteinda í kjarna, til dæmis í kjarnahvörfum.
Óríon (stjörnumerki)

Óríon (Veiðimaðurinn eða Risinn) er stjörnumerki við miðbaug himins.