arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Marianne E. Kalinke

Marianne E. Kalinke – (fædd 1939) er prófessor á eftirlaunum í germönskum fræðum og samanburðarbókmenntum við Illinois-háskóla í Bandaríkjunum. Hún hefur sérstakan áhuga á íslenskum fornbókmenntum.

Marianne E. Kalinke fæddist árið 1939 í Königsberg í Þýskalandi, sem nú heitir Kalíníngrad og tilheyrir Rússlandi. Fjölskylda hennar flúði til Bandaríkjanna þegar hún var tíu ára og hefur hún búið þar síðan. Hún tók M.A.-próf frá Kaþólska háskólanum (CUA) í Washington DC og doktorspróf frá Indiana-háskóla. Hún kenndi við Rhode Island-háskóla í átta ár eftir að hún lauk doktorsprófi en var prófessor í germönskum málum og samanburðarbókmenntum við Illinois-háskóla frá 1979.

Hún hefur mikið fengist við íslenskar fornbókmenntir, einkum riddarasögur sem þýddar voru úr frönsku og tengdust Artúri konungi og köppum hans. Hún hefur sterk tengsl við Ísland og Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, og er í hópi ráðgjafa á vegum stofnunarinnar.

Marianne Kalinke enjoys watching Operas in her spare time, and celebrating German traditions with her family: her sister Melitta, brother-in-law Tony, niece Michele, and nephew David. She is always going back to visit Iceland, and often talks about her love for the country.

Helstu rit.

Marianne E. Kalinke hefur ritað fjölmargar greinar og bókakafla um íslenskar fornbókmenntir, einkum riddarasögur, sjá skrár Landsbókasafns.
Tré ársins

Skógræktarfélag Íslands útnefnir árlega Tré ársins og hefur gert svo síðan 1989.
İzmit

İzmit, áður Níkómedía, er höfuðstaður Koaceli-héraðs í Tyrklandi. Borgin stendur við İzmit-flóa við Marmarahaf um 100 km austan við Istanbúl á norðvesturströnd Anatólíu. Íbúar eru um 300 þúsund. Borgin á sér langa sögu sem hafnarborg.

Níkómedía var austasta höfuðborg Rómaveldis á tíma fjórveldisstjórnarinnar sem Díókletíanus keisari kom á. Eftir sigur Konstantínusar mikla á Liciniusi í orrustunni um Krýsópólis árið 324 var Níkómedía um tíma höfuðborg Nýju Rómar.
Hámhorf

Hámhorf, gleypigláp eða maraþonáhorf er heiti á því þegar fólk horfir á marga sjónvarpsþætti eða bíómyndir í röð í einni setu. Auknar vinsældir hámhorfs á 2. áratug 21. aldar tengjast streymisveitum á borð við Netflix, Hulu og Amazon Video. Gögn frá þessum streymisveitum sýndu að yfir 64% notenda stunduðu hámhorf að minnsta kosti einu sinni á ári.
Yasmina Reza

Yasmina Reza (f. 1. maí 1959) er franskt leikskáld og rithöfundur sem er þekktust fyrir verk þar sem borgaraleg vandamál eru tekin fyrir á kaldhæðinn hátt. Þekktustu verk hennar eru leikritin "Listaverkið" ("„Art“") frá 1994 og "Vígaguðinn" ("Le Dieu du carnage") frá 2006. Síðastnefnda leikritið var gert að kvikmynd eftir Roman Polanski árið 2011. Fyrsta skáldsaga hennar, "Hammerklavier", kom út 1997 en þekktustu skáldsögur hennar eru "Une Désolation" frá 2001 og "L'Aube le Soir ou la Nuit" frá 2007.
Haítíska byltingin

Haítíska byltingin var fyrsta þrælabylting sögunnar sem heppnaðist. Sagnfræðingar miða venjulega við að byltingin hafi hafist með Vúdúathöfn í Bois-Caïman, í ágúst árið 1791 og hafi lokið árið 1804 með sjálfstæði Haítí. Byltingin breytti frönsku nýlendunni Saint-Domingue í fyrsta sjálfstæða lýðveldi frjálsra blökkumanna í heiminum. Með byltingunni glataði Frakkland arðbærustu nýlendu sinni.

Áhrif byltingarinnar á þrælahald skóku alla Ameríku. Eftir að hafa bundið enda á frönsk yfirráð og bannað þrælahald tókst fyrrverandi þrælunum að berjast fyrir nýfengnu frelsi sínu og halda í sjálfstæði frá hvítum Evrópumönnum. Atburðurinn var stærsta þrælauppreisn síðan Spartakus leiddi misheppnaða uppreisn gegn rómverska lýðveldinu nærri því 1,900 árum fyrr. Hugmyndir um yfirburði hvítra manna og um vanmátt þræla til að vinna og viðhalda frelsi sínu voru hraktar og skipulag og eldmóður byltingarmannanna skaut þræleigendum víðs vegar um heim skelk í bringu.
Ljóðtímaleit

Ljóðtímaleit er ellefta ljóðabók Sigurðar Pálssonar. Bókin kom út hjá JPV árið 2001 og var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.
Þrisvar sinnum þrettán

Þrisvar sinnum þrettán er ellefta ljóðabók Geirlaugs Magnússonar. Bókin kom út árið 1994 og var gefin út af Máli og menningu. Kápu gerði Sigurborg Stefánsdóttir.
George Sand

George Sand var listamannsnafn franska rithöfundarins, gagnrýnandans, leikritaskáldsins og blaðamannsins Amantine Aurore Lucile Dupin (1. júlí 1804 – 8. júní 1876). Sand var einn afkastamesti rithöfundur síns tíma og skrifaði á ferli sínum sjötíu skáldsögur og fimmtíu bindi af margvíslegu efni, þ.á.m. smásögum, leikritum, endurminningum og stjórnmálaritgerðum.

George Sand fór að fordæmi langömmu sinnar, sem hún dáðist mjög að og barðist fyrir kvenréttindum, gagnrýndi hjónabönd og beitti sér gegn fordómum íhaldssams samfélagsins. Sand var nokkuð alræmd vegna fjölmargra ástarsambanda sinna, fyrir að klæða sig í karlmannsfötum og fyrir að nota karlmannsnafn sem listamannsnafn. Nafnið George Sand tók hún upp árið 1829 og gerði það að nokkurs konar tísku meðal kvenhöfunda að undirrita verk sín með karlmannsnöfnum.

Þrátt fyrir að eiga sér fjölmarga gagnrýnendur á borð við Charles Baudelaire og Jules Barbey d'Aurevilly var George Sand virkur þátttakandi í vitsmuna- og menningarsamfélagi síns tíma og tók á setri sínu í Nohant-Vic og í Palaiseau við fjölbreyttum gestum, þ.á.m. Franz Liszt, Frédéric Chopin, Marie d'Agoult, Honoré de Balzac, Gustave Flaubert og Eugène Delacroix. Sumum þeirra gaf hún ráðleggingar og hvatti aðra áfram. Hún var góðvinur Victors Hugo í gegn um bréfaskipti en þau hittust þó aldrei augliti til auglitis.

Frá og með árinu 1848 var George Sand einnig virk í stjórnmálum og tók þátt í útgáfu þriggja tímarita: "La Cause du peuple", "Le Bulletin de la République" og "l'Éclaireur" þar sem hún biðlaði til Napóleons III að hlífa pólitískum föngum, þar á meðal Victor Hugo.

Ritverk hennar eru afar fjölbreytt og oft staðsett í héraðinu Berry. Fyrstu skáldsögur hennar, líkt og "Indiana" (1832), höfnuðu ýmsum samfélagsgildum og lögðu áherslu á kvenréttindabyltinguna með því að sýna skoðanir og tilfinningar kvenna, sem þá var fáheyrt og umdeilt bæði meðal almennings og í bókmenntaelítunni. Sand tók einnig fyrir víðari samfélagsgagnrýni og gerðist málsvari verkamanna og fátæklinga. Hún ímyndaði sér stéttlaust samfélag án átaka. Seinna sneri hún sér að landsbyggðinni og samdi sveitaskáldsögur í rómantískum stíl líkt og "La Mare au diable" (1846), "François le Champi" (1848), "La Petite Fadette" (1849) og "Les Maîtres sonneurs (1853)".

George Sand var frumkvöðull í sagnageirum líkt og sjálfsævisögum og sögulegum skáldsögum. Á efri árum samdi hún fjölda leikrita sem ekki voru gefin út eða sett á svið fyrr en eftir hennar ævidaga.
Rondey Robinson

Rondey Robinson (f. 14. maí 1967) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék sex tímabil í Úrvalsdeild karla með Njarðvík, þar sem hann varð þrívegis Íslandsmeistari.

Háskóli.

Rondey lék körfuknattleik með liði Wright State sem þjálfað var af Ralph Underhill. Hann missti af lokaári sínu í skólanum vegna hnémeiðsla sem þörfnuðust skurðaðgerðar.

Ísland.

Rondey samdi við Njarðvík sumarið 1990 um að verða spilandi þjálfari fyrir liðið. Fljótlega eftir að hann kom til Njarðvíkur var þó ákveðið að Friðrik Ingi Rúnarsson tæki við sem þjálfari og að Rondey einbeitti sér að spilun. Eftir erfiða byrjun þá féll Rondey betur inn í liðið eftir því sem á leið tímabilið. Undir lokin fögnuðu Njarðvíkingar Íslandsmeistaratitlinum eftir sigur á Keflavík í oddaleik. Í oddaleiknum skoraði Rondey 17 stig og tók 23 fráköst.

Í úrslitakeppninni 1994 tryggði Rondey Njarðvíkinum Íslandsmeistaratitilinn með því að skora úr einu af tveimur vítum þegar 1,4 sekúndur voru eftir af oddaleik þeirra á móti Grindavík en lokatölur leiksins urðu 68-67. Eftir tímablið var hann útnefndur besti erlendi leikmaður Úrvalsdeildar karla.

Rondey lagði skóna á hilluna eftir tap Njarðvíkur á móti Keflavík í undanúrslitum úrslitakeppninnar 1996.

Fjölskylda.

Rondey ólst upp í Chicago með fimm bræðrum og tveimur systrum.
Miðflokkurinn (Ísland)

Miðflokkurinn er stjórnmálaflokkur sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson stofnaði árið 2017 eftir að hann yfirgaf Framsóknarflokkinn. Í fyrstu könnun sem mældi fylgi flokksins hlaut hann um 7%. Flokkurinn bauð sig fram í Alþingiskosningunum 2017 og fengu 10,87% atkvæða sem svarar til sjö þingmanna.

Flokkurinn fékk 9 sveitarstjórnarmenn kjörna 2018

Tveir þingmenn til viðbótar, þeir Karl Gauti Hjaltason og Ólafur Ísleifsson, gengu til liðs við Miðflokkinn þann 22. febrúar 2019 eftir að hafa verið reknir úr Flokki fólksins í kjölfar Klaustursmálsins árið 2018. Með inngöngu þeirra í flokkinn varð Miðflokkurinn stærsti þingflokkur í stjórnarandstöðunni. Flokkurinn bauð síðan aftur fram í alþingiskosingunum 2021 og fékk 5,4% fylgi og misstu þeir sex þingmenn, en þeir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Bergþór Ólason og Birgir Þórarinsson voru einu sem komust á þing það árið. Birgir gekk svo til liðs við Sjálfstæðisflokkinn tveimur vikum eftir kosningar.
Lake Superior

Lake Superior (á íslensku "Miklavatn") er stærst Vatnanna miklu í Norður-Ameríku, 82.103 km2 að stærð.

Norðan vatnsins er Ontario í Kanada og Minnesota í Bandaríkjunum. Í suðri eru Bandarísku fylkin Wisconsin og Michigan. Vatnið er stærsta ósalta stöðuvatn heims að flatarmáli og það þriðja stærsta að rúmmáli.
Martin Bormann

Martin Bormann (17. júní 1900 – 2. maí 1945) var forseti aðalráðs Nasistaflokksins í Þýskalandi nasismans. Hann varð afar valdamikill innan Þriðja ríkisins með því að notfæra sér stöðu sína sem einkaritari Adolfs Hitler til að stýra upplýsingum og aðgangi að Hitler.

Bormann gekk til liðs við málaliðasveitina "Freikorps" árið 1922 eftir að hafa verið umsjónarmaður stórrar landeignar. Hann dvaldi í fangelsi í eitt ár fyrir viðorð sitt við Rudolf Höss (sem síðar varð yfirmaður Auschwitz-fangabúðanna) í morðinu á Walther Kadow. Bormann gekk til liðs við Nasistaflokkinn árið 1927 og við "Schutzstaffel"-sveitirnar (SS) árið 1937. Hann vann í upphafi í tryggingarþjónustu flokksins en fékk í júní 1933 stöðuhækkun og varð aðstoðarmaður varaleiðtogans Rudolf Hess.

Bormann nýtti sér stöðu sína til að skapa veigamikið skriffinskukerfi og til að blanda sjálfum sér eins mikið og unnt var í allar ákvarðanatökur. Hann fékk aðgang að innsta hring Hitlers og fylgdi honum hvert sem hann fór til að semja úrdrætti úr öllum atburðum sem leiðtoginn sótti. Hann varð einkaritari Hitlers þann 12. ágúst 1935. Bormann tók við störfum Hess og gerðist forseti aðalráðs ("Parteikanzlei") Nasistaflokksins eftir að Hess flaug í leyfisleysi til Bretlands þann 10. maí 1941 til að reyna að semja um frið við bresk stjórnvöld. Bormann átti þá síðasta orðið þegar kom að útnefningum í opinber embætti, viðurkenningu laga og allri innanríkisstefnu árið 1945. Bormann var einna fremstur nasista í ofsóknum á kristilegum stofnunum auk þess sem hann kallaði eftir harkalegri meðferð á gyðingum og slövum á herteknum landsvæðum Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni.

Bormann flúði ásamt Hitler inn í neðanjarðarbyrgi í Berlín þann 16. janúar 1945 þegar Rauði herinn nálgaðist borgina. Eftir að Hitler framdi sjálfsmorð reyndu Bormann og aðrir að flýja Berlín þann 2. maí. Líklegt er að Bormann hafi framið sjálfsmorð á brú nærri Lehrter-lestastöðinni. Líkið var grafið þar í grenndinni en fannst ekki og var ekki staðfest sem lík Bormann fyrr en árið 1972. Þá höfðu lengi verið orðrómar á kreiki um að Bormann hefði komist lífs af og flúið til Suður-Ameríku. Réttað var yfir Bormann "in absentia" í Nürnberg-réttarhöldunum árin 1945 og 1946. Hann var þar sakfelldur fyrir glæpi gegn mannkyninu og dæmdur til dauða.
Ralphie May

Ralph Duren "Ralphie" May (f. 17. febrúar 1972, d. 6. október 2017) var bandarískur leikari og uppistandari.
Kurt Waldheim

Kurt Waldheim (21. desember 1918 – 14. júní 2007) var austurrískur erindreki og stjórnmálamaður. Hann var aðalritari Sameinuðu þjóðanna frá 1972 til 1981 og forseti Austurríkis frá 1986 til 1992.

Waldheim varð mjög umdeildur þegar í ljós kom að hann hafði tekið þátt í ýmsum aðgerðum nasista í seinni heimsstyrjöldinni. Þ. á m. kom upp á borðið að hann hefði verið foringi í birgðadeild þýska innrásarhersins í Júgóslavíu og hafi sem slíkur verið ábyrgur fyrir nauðungarflutningum á sextíu og átta þúsund manns úr héraðinu Kozara árið 1942. Jafnframt hafi Waldheim verið sæmdur orðu af fasistasamtökum fyrir frammistöðu sína í stríðinu.

Eftir að upplýsingar um nasistaferil Waldheim komu í ljós var honum meinað landvistarleyfi í Bandaríkjunum og ýmsum öðrum ríkjum. Hann bauð sig ekki fram í annað sinn þegar forsetatíð hans lauk árið 1992.
Boutros Boutros-Ghali

Boutros Boutros-Ghali (بطرس بطرس غالي á arabísku) (14. nóvember 1922 – 16. febrúar 2016) var egypskur stjórnmálamaður og erindreki sem var aðalritari Sameinuðu þjóðanna frá janúar 1992 til desember 1996. Boutros-Ghali var menntamaður og fyrrverandi varautanríkisráðherra Egyptalands. Á meðan hann gegndi aðalritaraembættinu þurftu Sameinuðu þjóðirnar að bregðast við ýmsum hamförum, þar á meðal upplausn Júgóslavíu og þjóðarmorðinu í Rúanda. Boutros-Ghali er eini aðalritari Sameinuðu þjóðanna sem sat aðeins eitt kjörtímabil í embætti þar sem Bandaríkin beittu neitunarvaldi sínu gegn útnefningu hans í annað sinn. Eftir að hann lét af embættinu gerðist hann aðalritari Samtaka frönskumælandi ríkja frá 16. nóvember 1997 til 31. desember 2002.
Hænir (mannsnafn)

Hænir er íslenskt karlmannsnafn.
Civilization (tölvuleikur)

Civilization er nafn á röð tölvuleikja úr smiðju Sid Meier sem ganga út á það að skipuleggja menningarsamfélag og þróa það, eða m.ö.o. útbúa það svo það „standist raunir tímans“ (slagorðin á ensku eru: „Build an Empire to stand the test of Time“). Leikjaröðin er ein sú vinsælasta í röðum leikja sem ganga út á skipulagssnilli og herkænsku. Leikirnir eru fjórir en til er mikið magn aukapakka sem bæta við möguleikum við fyrri leiki (t.d. möguleikanum á netspilun, sem er reyndar innbyggður í þeim nýjasta).
BT-turninn

BT-turninn, áður þekktur sem GPO-turninn, Póstturninn og Telecom-turninn, er fjarskiptaturn í hverfinu Fitzrovia í London. Byggingin er 177 metrar á hæð með loftnetsfestingum efst sem gera að verkum að heildarhæðin er 191 metrar. Byggingin er í eigu fjarskiptafyrirtækisins BT Group. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru ekki í turninum heldur í BT Centre.

Turninn var reistur af bresku póstþjónustunni General Post Office til að bera örbylgjuloftnet sem hluti af örbylgjusamskiptakerfi fyrir allt Bretland. Bygging turnsins hófst árið 1961 og hann var formlega opnaður af Harold Wilson 8. október 1965. Hann var þá hæsta bygging Bretlands og hélt þeirri stöðu til 1980 þegar NatWest-turninn var reistur. BT-turninn var opinn almenningi frá 1966 til 1980 þegar honum var lokað af öryggisástæðum. Hann er stundum notaður fyrir sérstaka viðburði.
Otur (aðgreiningarsíða)

Otur getur átt við eftirfarandi:
Raðtala

Raðtölur eru í málfræði töluorð (nánar til tekið hrein töluorð), sem notuð er til að segja til um staðsetningu í runu eða lýsa röð viðburða ("fyrsti", "annar", "þriðji", ...). Raðtölum, rituðum með tölustöfum, fylgir punktur, til dæmis "1., 2., 10". Höfuðtölur eru notaðar eru til að segja til um magn, en fjöldatala mengis segir til um fjölda staka í menginu.
Loðvík 15.

Loðvík 15. (15. febrúar 1710 – 10. maí 1774), kallaður „hinn ástkæri“ ("le Bien-Aimé") var konungur Frakklands og Navarra frá 1715 til 1774. Hann var af Búrbónaætt.

Loðvík varð munaðarlaus þegar hann var tveggja ára og var lýstur hertogi af Anjou og krónprins Frakklands þann 8. mars 1712. Hann tók við af langafa sínum Loðvík 14. sem konungur árið 1715, þá aðeins fimm ára að aldri. Frændi hans, Filippus af Orléans, varð því ríkisstjóri frá 1715 til 1723 en þá varð konungurinn fjórtán ára og tók formlega við stjórntaumum konungsríkisins.

Fyrstu valdaár Loðvíks voru fremur róleg og á þeim fylgdi konungurinn að mestu ráðum ráðgjafa sinna. Loðvík eftirlét fyrrverandi ríkisstjóranum og öðrum nánum skyldmennum sínum enn mikil völd. Ólíkt langafa sínum blandaði Loðvík 15. sér lítið með beinum hætti í stjórnmálalíf landsins. Hann sá sjaldan ráðherra sína þar sem hann gat gefið þeim skýr skilaboð með milligöngu erindreka og njósnara sinna. Áhugaleysi hans á stjórnmálum og stöðug ráðherraskipti ollu því að frönsk áhrif í Evrópu döluðu nokkuð.

Þar sem Loðvík var hinsti eftirlifandi meðlimur sinnar ættkvíslar í konungsfjölskyldunni naut hann mikils stuðnings á byrjun valdatíðar sinnar og fékk því viðurnefnið „Bien-Aimé“ eða hinn ástkæri eftir að hann veiktist árið 1744 og var fluttur til Metz. Í fyllingu tímans leiddi linkind hans, aðgerðarleysi og hneykslismál sem vörðuðu frillu hans, Pompadour markgreifynju, til þess að vinsældir hans döluðu. Þegar hann lést úr bólusótt brutust út fagnaðarlæti í París.

Þó vann Frakkland marga frækna hernaðarsigra í Evrópu á valdatíð hans og innlimaði hertogadæmin Lorraine og Bar og síðan Korsíku. Á móti glataði Frakkland hins vegar miklum hluta nýlenduveldis síns gegn Bretlandi í sjö ára stríðinu; sér í lagi Nýja-Frakklandi í Norður-Ameríku og miklum landsvæðum á Karíbahafi.
Alnus nepalensis

Alnus nepalensis er elritegund frá heittempruðum svæðum á hálendi Himalajafjalla. Það er kallað Utis á nepölsku. Það er notað til að endurheimta landgæði, sem eldiviður og til kolagerðar. Hann er ríkistré Indverska ríkisins Nagaland.

Lýsing.

"A. nepalensis" er stórt lauffellandi elri með silfurgráum berki sem nær að 30 m hæð og 60 sm að bolþykkt. Blöðin eru stakstæð, heil, grunntennt, með áberandi æðum samsíða, 7–16 sm löng og 5–10 sm breið. Blómin eru í reklum, karl og kvenblóm aðskilin en á sama tré. Karlreklarnir eru 10 til 25 sm langir og hangandi, en kvenblómin eru upprétt, 1 til 2 sm löng, með allt að 8 saman í "axillary racemes". Óvenjuleg fyrir elri þá koma blómin að hausti, með fræþroska árið eftir.

Útbreiðsla.

Hann vex í Himalajafjöllum í 500–3000 m hæð, frá Pakistan um Nepal og Bhutan til Yunnan í suðvestur Kína. Hann þolir mjög breytilegan jarðveg og vex mjög vel í mjög blautum svæðum. Hann þarfnast mikils raka og kýs helst að vera við ár, en vex einnig í hlíðum.

Nytjar.

Hann vex hratt og er stundum plantað sem rofvörn á fjallshlíðum og til endurhemtar landgæða í skiftirækt. Hann er með svepprótarhnýði sem binda nitur úr andrúmslofti. Timbrið er meðalhart. Það er stundum notað til að gera kassa og aðra létta smíði, en aðallega í eldivið, þar sem hann brennur hratt en jafnt, og í kolagerð. Eins og er er þessi tegund helst valin af mismunandi innfæddum þjóðarbrotum svo sem H'mong, Nung og Thu Lao í Simacai héraði (Lao Cai province, Norður Víetnam) til að endurheimta og auðga skóga með innfæddri þekkingu (SPERI, CENDI)
Alnus × mayrii

Alnus x mayrii er elri sem var lýst af Alfons S. Callier. Það er blendingur Alnus hirsuta × Alnus japonica.
Alnus fauriei

Alnus fauriei er elritegund sem var lýst af Augustin Abel Hector Léveillé og Eugène Vaniot. Engar undirtegundir eru skráðar.

Alnus fauriei er upprunnin frá Japan.
Alnus lanata

Alnus lanata er elritegund sem var lýst af John Firminger Duthie og William Jackson Bean. Engar undirtegundir eru skráðar.

Alnus lanata er upprunninn frá Sichuan í Kína.
Mad Maria

Mad Maria er brasilískur sjónvarpsþáttur.
Sveppagaldrar í Sveppaborg

Sveppagaldrar í Sveppaborg (franska: "Il y a un sorcier à Champignac") er önnur Svals og Vals-bókin og fyrsta sagan í fullri lengd. Höfundur hennar var Franquin. Sagan birtist í teiknimyndablaðinu Sval 1950-51 en kom út á bókarformi árið 1951. Íslensk útgáfa kom út árið 2017 hjá "Froski útgáfu".

Söguþráður.

Svalur og Valur bregða sér í útilegu í námunda við hina friðsælu "Sveppaborg". Þegar þangað er komið uppgötva þeir að undarlegir hlutir eru á seyði: skepnur bænda hríðhorast eða vaxa með ógnarhraða og fólk fellur í fastasvefn. Oftar en ekki finnast torkennilegir sveppir á vettvangi. Reiði bæjarbúa beinist að sígauna nokkrum, sem er sakaður um að vera göldróttur. Svalur og Valur efast þó um sekt hans.

Í námunda við bæinn er dularfullt setur sérviturs greifa. Greifinn rænir Val og framkvæmir á honum tilraunir. Valur öðlast tímabundna ofurkrafta og frelsar sígaunann úr klóm reiðs múgsins. Sveppagreifinn biðst afsökunar á ónæðinu sem tilraunir hans hafa valdið og lofar að bæta skaðann.

Skömmu síðar lesa Svalur og Valur um aldraðan íþróttamann sem sigri í hverju mótinu á fætur öðru. Grunur þeirra er fljótlega staðfestur: greifinn hefur þróað sveppalyf sem gefur honum ofurkrafta. Með því að keppa á íþróttamótum hyggst hann safna peningum til að standa undir rannsóknum sínum.

Smáglæpamaður kemst á snoðir um töfralyfið. Hann stelur því og gerist stórtækur ræningi með ofurkrafta. Að lokum dvína þó áhrif lyfsins og Svalur og Valur koma honum í hendur lögreglu.

Útgáfuupplýsingar.

"Sveppagaldrar í Sveppaborg" var gefin út af Froski útgáfu árið 2017. Jean Antoine Posocco, eigandi útgáfunnar, sá um uppsetningu og handskrift. Auður S. Arndal er skráð fyrir íslenskri þýðingu.
Joanne (plata)

Joanne er sjötta plata Lady Gaga.
Watchmen

Watchmen er myndasaga sköpuð af Alan Moore höfundi og Dave Gibbons teiknara. Litirnir voru eftir John Higgins.
Úmbúndú

Úmbúndú er bantúmál talað af um 2 milljónum í Angóla.
Saharamál

Saharamál eru lítil tungumálaætt innan nílósahara málaættarinnar. Kanúrí er með mestan mælendafjölda. Önnur mál í þessari ætt sem nefna má eru tebú og zaghava.
Mende

Mende ("Mɛnde yia") er nígerkongómál talað í Síerra Leóne og hluta Líberíu. Málhafar þess eru rúmlega 1 milljón manns.
Sumarbústaður

Sumarbústaður eða sumarhús er hús sem notað er til afþreyingar, oftast á sumrin. Sumarbústaði er oft að finna í þyrpingum í sveitinni. Sumarbústaðir geta verið einfaldir, t.d. kofi með rúmum og eldunaraðstöðu, eða eins og heimahús með baðherbergi, fullkomnu eldhúsi o.fl. Sumarbústaðir eru vinsælir á Norðurlöndum og eru oft einhvers konar timburhús, en þeir geta líka verið steyptir.

Á Íslandi.

Sumarbústaðir voru um 13.000 á Íslandi árið 2018. Vinsælir staðir eru til að mynda Grímsnes og Skorradalur.
Viðskeyti

Viðskeyti er í málvísindum aðskeyti sem sett er aftan við þau myndan sem hægt er að festa við það, viðskeyti er bundið myndan. Andstæður viðskeytis eru forskeyti og innskeyti.
Granada

Granada er höfuðborg samnefnds héraðs í Andalúsíu á Spáni. Granada er við fjallsrætur Sierra Nevada við ármót fjögurra fljóta: Darro, Genil, Monachil og Beiro. Borgin liggur í yfir 738 metrum yfir sjávarmáli en er aðeins eins tíma ökuferð frá Miðjarðarhafi.

Samkvæmt manntalinu 2005 voru íbúar sjálfrar borgarinnar 236.982 en íbúar stórborgarsvæðins voru 472.638. Granada er því 13. stærsta borg á Spáni. Um það bil 3,3% íbúa höfðu ekki spænskt ríkisfang en flestir þeirra eru frá Suður-Ameríku.

Höllin og virkið Alhambra er í Granada en hún var reist af Márum. Hún er eitt helsta dæmi um íslömsku arfsögnina á svæðinu sem gerir Granada eina vinsælustu ferðamannaborg Spánar. Borgin er vel þekkt á Spáni fyrir háskólann sinn. Háskólinn er með 80.000 nemendur á fimm lóðum í borginni. Granateplið ("granada" á spænsku) er tákn borgarinnar.
Þvagsýra

Þvagsýra er lífrænt efnasamband sem myndast í líkamanum. Þvagsýra inniheldur kolefni, nitur, súrefni og vetni og hefur efnafræðiformúlu C5H4N4O3. Þvagsýra er venjulegur þáttur í þvagi. Há gildi þvagsýru í blóði geta leitt til þvagsýrugigtar og tengjast öðrum sjúkdómum eins og sykursýki og myndun nýrnasteina. Þvagsýra er síðasta stig í niðurbroti púrína sem koma úr fæðu eða myndast við frumuniðurbrot. Flest dýr önnur en prímatar mynda svokallaða uricasa sem brjóta niður þvagsýru sem skilst út um nýru. Þvagsýrugildi prímata eru hærri en annarra dýra. Við eðlilegt sýrustig í líkamanum er þvagsýra á jónuðu formi sem úrat. Ef styrkur úrats eykst þá er hætta á ofmettun og kristallamyndun.