arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Alkmaar

Alkmaar er borg í hollenska héraðinu Norður-Hollandi og er með 94 þúsund íbúa. Alkmaar er þekkt ostaborg.

Lega og lýsing.

Alkmaar liggur vestarlega í Hollandi, á landsvæðinu milli Norðursjávar og Ijsselmeer. Næstu borgir eru Hoorn til austurs (20 km), Amsterdam til suðausturs (40 km) og Den Helder til norðurs (40 km).

Fáni og skjaldarmerki.

Skjaldarmerki Alkmaar sýnir gráan turn á rauðum grunni. Turninn er sennilega gamalt virki, Torenburg, sem nú er horfið. Til sitthvorrar handar eru rauð ljón. Efst trónir lárviðarsveigur. Neðst er borði með áletruninni: Alcmaria victrix, sem merkir "hin sigursæla Alkmaar". Þessi einkunnarorð hlaut borgin fyrir frækilega framgöngu sína gegn Spánverjum í frelsisstríðinu á 16. öld. Merkið sjálft er orðið gamalt, en var formlega tekið upp 28. desember 1956.

Fáninn samanstendur af sex láréttum röndum, þremur hvítum og þremur rauðum. Efst til vinstri er sami grái turninn og í skjaldarmerkinu.

Ostur.

Í Alkmaar snýst margt um ostagerð og ostasölu. Ostamarkaðurinn var stofnaður 1622 og er í dag haldinn alla föstudaga frá páskum og fram á haust. Osturinn er seldur í stykkjum eða á þar til gerðum sleðum ef um mikið magn er að ræða. Um 300 þús manns sækja ostamarkaðinn heim árlega og seld eru tugir tonna á hverjum föstudegi. Metið var slegið 1916 en þá seldust 300 tonn á einum degi. Markaðurinn hefst á því að torgið er pússað og osturinn borinn þangað á sleðum. Klukkan 10 hringir bjalla og þá byrja lætin, enda er prúttið um ostaverðið órjúfanlegur hluti af kaupunum. Í Alkmaar er ostafélag sem samanstendur af fjórum hópum. Hver hópur samanstendur aftur af sjö burðarmönnum en hópana má þekkja í sundur af litnum á höttum þeirra (rauða, græna, bláa og gula). Yfirmaður hópanna er ostafaðirinn ("Kaasvader"), en hann þekkist á svörtum staf með silfurlituðum hnúð.

Íþróttir.

Aðalknattspyrnulið borgarinnar er AZ Alkmaar, sem varð hollenskur meistari 1981 og 2009 (lenti í öðru sæti 1980 og 2006). Liðið hefur auk þess þrisvar orðið bikarmeistari (1978, 1981 og 1982) og einu sinni unnið Johan Cruyff bikarinn (2007). Í Evrópukeppni komst AZ Alkmaar í úrslit árið 1981 en tapaði leiknum fyrir Ipswich Town. Ýmsir Íslendingar hafa leikið með félaginu; Jóhann Berg Guðmundsson og Kolbeinn Sigþórsson (sem skipti yfir til Ajax 2011).

Í Alkmaar er skautabraut í fullri stærð (400 m) sem tekin var í notkun 1972. Brautin er að hálfu leyti opin og er vindur látin blása stöðugt í brautinni. Þar í borg er einnig stór reiðhjólahöll, kölluð Sportpaleis Alkmaar.

Vinabæir.

Alkmaar viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
ICIUM

ICIUM Wonderworld of Ice er vetrargarður í Levi, Finnlandi úr snjó og ís. Garðurinn opnaði fyrst 18. desember 2010. ICIUM sýnir bæði íshöggmyndir og snjólistaverk á svæði sem þekur um einn hektara.

Framkvæmdir.

ICIUM er byggt af kínverskum íshögglistamönnum frá Harbin borg, þar sem Alþjóðlega ís- og snjóhöggmyndahátíðin hefur verið haldin árlega frá því 1963.

Yfir 10.000 rúmmetrar af snjó voru notaðir í framkvæmdirnar árið 2010. Ennfremur var yfir 600 rúmmetum af ís lyft úr Ounasjoki ánni fyrir gerð höggmyndanna.

Höggmyndir í ICIUM.

Helstu ICIUM íslistaverkin veturinn 2010-2011 voru:

Kínverskir alþýðulistamenn.

Alþýðulistamenn frá Beijing voru einnig í ICIUM til að kynna hefðbundna kínverska alþýðulist, líkt og strávefnað, málun tóbaksflaskna og höggmyndagerð úr deigi.

ICIUM lukkudýrið.

Pandahúnninn Mingming er lukkudýr ICIUM. Í sínu fyrsta ævintýri reynir Mingming að bjarga heimili sínu frá vondum dreka með hjálp afans og hreindýrsins Niila, hreindýrakálfinum Nina og jólasveininum.
Borgakeppni Evrópu (handknattleikur)

Borgakeppni Evrópu (EHF City Cup) var Evrópukeppni fyrir félagslið karla og kvenna sem haldin var um nokkurra ára skeið á tíunda áratug tuttugustu aldar. áskorendakeppni Evrópu var stofnuð á grunni hennar árið 2000.

Borgakeppnin var fjórða Evrópukeppnin fyrir félagslið ásamt Evrópukeppni meistaraliða, Evrópukeppni bikarhafa og Evrópukeppni félagsliða og jafnframt sú sem lægst var skrifuð. Mótið var fyrst haldið veturinn 1993-94 og síðast veturinn 1999-2000. Eftir að öflugri handknattleiksþjóðir álfunnar fengu að senda fleiri en eitt lið í Evrópukeppni meistaraliða (Meistaradeildina) var Borgakeppnin lögð niður. Áskorendakeppni Evrópu tók við hlutverki hennar, en stekari lönd á borð við Þýskaland og Spán taka ekki þátt í henni.

Þjóðverjar áttu lið í úrslitum Borgakeppninnar í karlaflokki öll sjö skiptin sem hún var haldin og sigurðu sex sinnum. Norska liðið Drammen sigraði veturinn 1995-96.Í kvennaflokki var dreifingin jafnari, þar sem lið frá fimm þjóðum skiptu með sér titlunum sjö.
Hrefnugata

Hrefnugata er gata í Norðurmýri í Reykjavík, á milli Gunnarsbrautar og Rauðarárstígs en samsíða Kjartansgötu og Flókagötu. Gatan er nefnd eftir Hrefnu Ásgeirsdóttur, konu Kjartans Ólafssonar í Laxdælu.
Mie-dreifing

Mie-dreifing eða Mie-sundrun er dreifing rafsegulgeislunar í ótilgreindu hvolfi ("hveli"), t.d. himinhvolfinu. Hún heitir eftir þýska eðlisfræðingnum Gustav Mie.
Hernaðarlistin

Hernaðarlistin eða Stríðslistin er rit um hernað og stríðsrekstur eignuð kínverska herforingjanum Sun Tzu. Það er eitt áhrifamesta rit kínverskra bókmennta og jafnframt eitt áhrifamesta rit sinnar tegundar. "Hernaðarlistin" var samin seint á 6. eða snemma á 5. öld f.Kr. og jafnvel ekki fyrr en á 4. öld f.Kr.

Ritið er í þrettán köflum, sem hver um sig fjallar um afmarkaðan þátt hernaðar:
Skýstrókur (kvikmynd)

Skýstrókur eða Twister eins og hún heitir á móðurmálinu er bandarísk stórslysamynd sem Jan de Bont leikstýrði. Helen Hunt og Bill Paxton fara með aðalhlutverkin í myndinni sem vísindamenn sem elta upp hvirfilbyli. Myndin var önnur tekjuhæsta mynd ársins 1996 og voru um það bil 55 miljón miðar á hana seldir í Bandaríkjunum. Myndin fjallar um hóp af vísindamönnum sem reyna að fullkomna gagnasöfnunarvél sem er hönnuð til þess að fara upp í hvirfilbyli til þess að finna út hvað gerist innan í þeim. Innblástur að myndinni kom frá alvöru vísindaverkefnum eins og VORTEX.

Skýstrókur var fyrsta bandaríska kvikmyndin í fullri lengd til þess að vera gefin út á DVD. Hún var einnig tilnefnd til tveggja Óskarsverðlauna fyrir „Bestu tæknibrellurnar” og „Besta hljóð.”
Melhólmur

Melhólmur er eyja á Breiðafirði og er ein af Hróaldseyjarhólmum, sem tilheyra Skáleyjum. Í hólmanum vaxa krækiber og er það eini staðurinn i öllum Vestureyjum þar sem þau finnast.
Sólblóm

Sólblóm (fræðiheiti: "Helianthus annuus"), einnig kallað sólfífill, er blómategund frá í Norður-Ameríku en er nú líka að finna í Evrópu.

Hausinn á henni er stór og gulur og þaðan kemur nafn hennar. Stilkurinn er ósléttur og loðinn en laufblöðin eru breið og gróf. Hausinn samanstendur af 1.000 til 2.000 einstökum blómum sem eru tengd saman.

Jurtin var flutt til Evrópu á 16. öld og þá urðu hún og olía hennar vinsælar í matreiðslu þar.
2. deild karla í knattspyrnu 1969

Leikar í 2. deild karla í knattspyrnu hófust í 15. sinn árið 1969. Leikið var í tveimur riðlum.

A riðill.

Í A riðli léku: Víkingur, Selfoss, Haukar og Þróttur.

B riðill.

Í B riðli riðli léku Breiðablik, FH, Völsungur og HSH

Fallleikur.

Nýtt snið var á fallbaráttunni þetta ár. Neðstu liðin léku innbyrðis um hvort liðið myndi leika úrslitaleik um laust sæti í 2. deild við liðið sem lenti í 2. sæti í C-deild. Þróttur og HSH léku þann leik. Þróttarar unnu nokkuð auðveldlega 9-1

Fallleikur.

Lið ÍBÍ lenti í 2. sæti úrslitariðils 3. deildar þetta ár og léku umspilsleik við HSH sem var neðsta liðið í 2. deild.

Úrslitaleikur.

Tvö efstu liðin léku sín á milli um laust sæti í efstu deild. Ekki var öll nótt úti fyrir tapliðið því það fékk síðan leik gegn neðsta liðinu í efstu deild um annað laust sæti.

Leikur um úrvalsdeildarsæti.

ÍBA og Breiðablik léku um laust úrvalsdeildarsæti. Breiðablik tapaði 3-2 annan leikinn í röð.
Rósroði

Rósroði (e. rosacea).

Rósroði (lat.) er langvinnt heilkenni með ólíkum birtingarmyndum . Í húðinni birtist hann aðallega á kinnum, nefi, höku og enni en sjaldan á augnlokum.

Einkenni og teikn.

Algeng einkenni og teikn rósroða eru (eitt eða fleiri samtímis):

Flokkun.

Ein flokkun skiptir rósroða í 4 undirgerðir og eitt afbrigði :

Orsakir.

Ástæður sjúkdómsins eru óþekktar en vissir þættir eru þekktir að því að geta framkallað hann og má þar nefna :

Greining.

Við læknisfræðilega greiningu og flokkun rósroða er hægt að styðjast við nálgun sem byggir á svipgerðum (phenotype) sjúkdómsins . 2 svipgerðir eru álitnar geta gefið beina greiningu rósroða:

Rósroði greinist oftar hjá konum að undanskylinni hnúskakvillagerðinni og er algengastur eftir þrítugt .

Helstu mismunagreiningar (e. differential diagnosis) eru:

Meðferð.

Ýmsar meðferðir hafa verið reyndar en lykilhlutverki þjónar eftirfarandi :

Faraldsfræði.

Rannsóknir hafa sýnt algengi vera 2-22% hjá fólki með ljósan hörundslit .

Tengill.

Bólur og fílapenslar (þrymlabólur eða acne vulgaris)
2. deild karla í knattspyrnu 1985

Leikar í 2. deild karla í knattspyrnu hófust í 31. sinn árið 1985.
2. deild karla í knattspyrnu 1995

Leikar í 2. deild karla í knattspyrnu hófust í 41. sinn árið 1995.
Buttercup

Buttercup var íslensk hljómsveit stofnuð árið 1996. Upprunalegu meðlimir hennar voru, Heiðar Kristinsson, Davíð Þór Hlinason, Símon Jakobsson og Valur Heiðar Sævarsson. Árið 1999 bættist svo við Írisi Kristinsdóttir.
Bab-el-Mandeb

Bab-el-Mandeb (sem merkir Sorgarhlið og er stundum kallað Tárahlið ) er sund fyrir mynni Rauðahafs og skilur það af frá Adenflóa. Sundið, sem er á milli Jemens og Djibútí, er 25 km breitt og hefur reynst hættulegt vegna strauma. Eldfjallaeyjan Perimey er þar skammt undan landi, Arabíumegin.
Fjórhjól

Fjórhjól er vélknúið farartæki.
Lehman Brothers

Lehman Brothers var bandarískur fjárfestingabanki sem varð gjaldþrota 15. september 2008. Þetta var stærsta gjaldþrot í sögu Bandaríkjanna en útistandandi skuld fyrirtækisins nam 613 milljörðum Bandaríkjadölum. Stuttu áður var Lehman Brothers talinn fjórði stærsti fjárfestingarbankinn í Bandaríkjunum á eftir Goldman Sachs, Morgan Stanley og Merrill Lynch.

Fall Lehman Brothers setti af stað atburðarás sem leiddi til bankahruns á Íslandi. Stjórnendur íslenska bankans Glitnis sáu sig nauðbeygða til þess að falast eftir neyðarláni hjá Seðlabanka Íslands, sem ákvað að láta Glitni fara í þrot, tveimur vikum eftir fall Lehman Brothers.
Lars Lagerbäck

Lars Edvin „Lasse“ Lagerbäck (f. 16. júlí 1948 í Katrineholm í Svíþjóð) er sænskur knattspyrnuþjálfari. Hann er frægastur fyrir afrek sín sem landsliðsþjálfari Svíþjóðar í knattspyrnu sem og að hafa þjálfað landslið Íslands og stýrt því til þátttöku á evrópumeistaramótið í Frakklandi sumarið 2016. Hann þjálfaði landslið Svía frá 1998 til 2009 og er núverandi þjálfari Noregs.

= Ferill =

Sem unglingur spilaði Lagerbäck fyrir Alby FF þegar hann var 13 ára gamall. Árið 1970 hóf hann að spila með Gimonäs CK undir stjórn Calle Lindelöf. Þar lék hann allt til ársins 1974. Árið 1974 hóf hann nám í íþrótta háskólanum Gymnastik- och Idrotts Högskolan (GIH). Þremur árum síðar, 1977–1982 þjálfaði hann Kilafors IF og 1983–1985 Arbrå BK, áður en hann tók til starfa hjá sænska knattsyrnusambandinu. Árið 1996 hóf Lagerbäck störf sem þjálfari sænska B-landsliðsins, þangað til 1997 þegar hann sagði sjálfur upp stöfum. Hann var ráðinn aðstoðarþjálfari Tommy Söderberg hjá sænska landsliðinu 1998. Milli ára 2000–2004 voru þeir síðan saman þjálfarateymi sænska landsliðsins. Saman komu þeir sænska landsliðinu á Evrópumótið 2000.

Eftir að Söderberg hætti réð Lagerbäck Roland Andersson sem aðstoðarmann sinn. 2006 tókst Lagerback fjórða skiptið í röð að koma sænska landsliðinu á stórmót og 2009 var hann ráðinn þjálfari Nígeríu. Hann stýrði liðinu á HM 2010 en gekk ekki sem skyldi.

Íslenska landsliðið.

Lagerbäck var ráðinn þjálfari íslenska landliðsins árið 2011 fyrir undankeppni Heimsmeistaramótsins í Brasilíu árið 2014. Hann byrjaði þjálfaraferil sinn með Ísland á því að tapa fjórum æfingaleikjum á útivelli gegn Japan, Svartfjallalandi, Frakklandi og Svíþjóð áður en hans fyrsti sigur með liðið vannst 2-0 gegn Færeyjum í ágúst 2012. Í september sama ár unnu Íslendingar Noreg í fyrsta skipti í langan tíma, en biðu svo lægri hlut fyrir Kýpur á heimavelli þar ytra, 1-0 síðar í mánuðinum. Lagerbäck sagði í viðtali við fjölmiðla eftir þann leik að íslenska liðið hafi nálgast leikinn með of mikla bjartsýni í huga, sérstaklega þegar kom að varnarleik liðsins.

Í undankeppninni fyrir EM í Frakklandi 2016 gekk íslenska landsliðinu vel undir stjórn Lars og Heimis Hallgrímssonar, liðið vann Holland heima og að utan og sigraði Tékkland og Tyrkland á heimavelli. Landsliðið lenti í öðru sæti í riðlinum og tryggði sér sæti í lokakeppni EM og komst í 8-liða úrslit þar sem liðið tapaði fyrir gestgjöfum Frakka. Áður hafði liðið unnið England í 16 liða úrslitum en Lagerbäck hefur aldrei tapað fyrir Englandi á stórmóti. Lars hætti sem þjálfari Íslands eftir EM í Frakklandi. Hann sneri aftur sem ráðgjafi árið 2021 með landsliðinu.

Tölfræði.

Nígería
Flevoland

Flevoland er næstminnsta hérað Hollands með 2.412,30 km2. Aðeins Utrecht er minna. Flevoland er einstakt að því leyti að nær allt héraðið er gert úr uppþurrkuðu landi úr IJsselmeer. Flevoland varð ekki fylki fyrr en 1986 og er íbúafjöldinn því að sama skapi lítill. Höfuðborgin er Lelystad, en stærsta borgin er Almere. Flevoland er gríðarlega mikilvægt landbúnaðarsvæði.

Lega og lýsing.

Flevoland er landfylling við IJsselmeer og skiptist í tvo hluta. Norðurhlutinn er landfastur og heitir Noordoostpolder. Hann var áður hluti af Overijssel og Fríslandi meðan uppþurrkunin átti sér stað. Suðurhlutinn er eyja (stærsta manngerða eyja heims) og er talsvert yngra land. Ijsselmeer og Markermeer liggja að vesturströndinni, en fyrir sunnan liggja stöðuvötnin Gooimeer og Eemmeer, fyrir austan er Veluwemeer og fyrir norðan er Ketelmeer. Mýmargar brýr tengja eyjuna við aðra hluta Hollands. Þar á meðal brúin Houtribdijk sem jafnframt er flóðagarður og skiptir Ijsselmeer og Markermeer í tvö stöðuvötn. Flevoland er langfámennasta hérað Hollands með aðeins 391 þúsund íbúa.

Fáni og skjaldarmerki.

Fáni Flevoland samanstendur af þremur láréttum röndum. Efst er blátt, sem merkir Ijsselmeeer og Markermeer, fyrir miðju er gult, sem merkir repjurækt, og neðst er grænt, sem merkir græna landið. Til vinstri í bláa hlutanum er hvítt liljublað sem táknar verkfræðinginn Cornelius Lely en hann var maðurinn á bak við flóðgarðana miklu sem lokuðu Ijsselmeer. Fáninn var tekinn í notkun 9. janúar 1986.

Skjaldarmerkið er tvískipt. Að ofan er efri hluti ljóns á bláum grunni, en að neðan er langur fisksporður á hvítum grunni. Ljónið heldur á hvítu liljublaði. Merkið var tekið upp 10. febrúar 1987.

Orðsifjar.

Flevoland heitir eftir gamla rómverska nafninu á Zuiderzee, Lacus Flevo. Zuiderzee hét fjörðurinn áður en flóðavarnargarður lokaði Ijsselmeer og Markermeer af.

Söguágrip.

Eftir mikið stormflóð 1916 var ákveðið að leggja sjávarvarnargarð fyrir mynni Zuiderzee og loka því af. Verkefni þessu lauk 1932. Úr því varð stöðuvatnið IJsselmeer. Því næst var hafist handa við að þurrka upp austurhluta vatnsins. Sá hluti heitir Noordoostpolder og var hluti af Overijssel og Fríslandi. 1957-1968 var syðsti hluti IJsselmeer þurrkaður upp og mynduð eyja. Skömmu síðar hófst landnám á eyjunni en meginhluti hennar er undirlagður hátækni landbúnaði. 1985 fór fram atkvæðagreiðsla íbúanna um að stofna nýtt hérað. Tillagan var samþykkt og var héraðið stofnað 1. janúar 1986. Flevoland er því langyngsta hérað Hollands og einstakt í heiminum að því leyti að það samanstendur nær eingöngu af uppþurrkuðu landi. Síðan 2011 eru uppi hugmyndir um að sameina héruðin Flevoland, Utrecht og Norður-Holland í eitt stórt hérað, sem fengi heitið Randstad.

Borgir.

Aðeins 6 bæir eða sveitarfélög eru í Flevoland:
Veiðibjallan

Veiðibjallan NK-16 var trébátur smíðaður á Borgarfirði eystri 1974 úr eik og furu, Yfirsmiður var Hörður Björnsson. Í bátnum er Marna dísilvél 28 hestöfl frá Mandals Motorfabrik í Noregi. Báturinn var gerður út frá Norðfirði til ársins 1992 en þá var hann seldur vestur á Barðaströnd og nafninu ekki breytt en skráningarnúmerið var NK-63. Báturinn var smíðaður fyrir Halldór og Ásmund Þorsteinssyni í Neskaupstað.
NGC 1316

NGC 1316 (eða "Fornax A") er vetrarbraut sem er í 70 milljón ljósára fjarlægð frá jörðu.
Heri Joensen

Heri Joensen (f. 1973) er gítarleikari í færeysku þungarokksveitinni Týr. Einnig er hann með hliðarböndin Heljareyga og Surma með tékknesku kærustu sinni Viktorie Surmová.
Hoeksteen (Barneveld)

Hoeksteen er kirkja í Barneveld í Hollandi. Í henni er pípuorgel og kirkjubekkirnir rúma 2500 manns í sæti.
Peter Molyneux

Peter Molyneux er breskur tölvuleikjahönnuður. Molyneux var annar stofnanda tölvuleikjafyrirtækisins Bullfrog Productions þegar það var stofnað árið 1987 en hjá Bullfrog vann hann að leikjum eins og "Populous", "Syndicate", "Theme Park" og "Dungeon Keeper". Molyneux hætti síðan störfum hjá Bullfrog árið 1997 til þess að stofna annað fyrirtæki, Lionhead Studios en á meðal þeirra leikja sem hann hefur unnið að þar eru "Black &amp; White" og Fable-leikirnir.
Strabon

Strabon (Strabo eða Strabó) ("Στράβων"; 63 f.Kr. – 24) var forngrískur landafræðingur, heimspekingur og sagnfræðingur sem bjó í Litlu-Asíu. Hann var uppi á tímum þegar Rómverska lýðveldið var að umbreytast í Rómverska keisaraveldið.
Criminal Minds (1. þáttaröð)

Fyrsta þáttaröðin af Criminal Minds var frumsýnd 22. september 2005 og sýndir voru 22 þættir.
Wangari Maathai

Wangari Muta Mary Jo Maathai (1. apríl 1940 – 25. september 2011) var kenískur líffræðingur og handhafi friðarverðlauna Nóbels.

Æviágrip.

Wangari Maathai fæddist árið 1940 í héraðinu Nyeri í Keníu og var úr þjóðarbroti Kíkújúa. Hún nam líffræði í Bandaríkjunum, Þýskalandi og Keníu og varð árið 1971 fyrsta konan í Mið- og Austur-Afríku til að hljóta doktorsgráðu. Frá 1976 til 1977 var hún dósent í dýralækningum og deildarforseti dýralækningadeildar Háskólans í Naíróbí.

Árið 1977 stofnaði Maathai kvennahreyfingu sem hún kallaði Grænabeltishreyfinguna sem hafði það að markmiði að vinna gegn eyðingu skóga og auka þátttöku alþýðu í stjórnmálum, sérstaklega fátækra kvenna. Samtökin urðu öflug grasrótarhreyfing og höfðu árið 2004 staðið fyrir gróðursetningu á um 30 milljónum trjáa.

Maathari varð jafnframt umdeild í heimalandi sínu vegna starfa sinna og lenti oft í útistöðum við kenísk stjórnvöld. Snemma á tíunda áratugnum vakti hún athygli þegar hún stóð fyrir mótmælum gegn byggingu skýjakljúfs í Frelsisgarðinum (e. "Uhuru Park"), stærsta almenningsgarði Naíróbí. Eyðilegging garðsins hefði kostað um 200 milljónir Bandaríkjadala sem Maathai taldi að ætti fremur að verja til að bæta menntun, fæðuöryggi og aðgang að heilsugæslu. Maathai sætti ofbeldi, niðurlægingu og barsmíðum fyrir þátt sinn í mótmælunum og þurfti um skeið að flýja land. Þáverandi forseti Keníu, Daniel arap Moi, kallaði hana „brjálaða konu“ og lýsti henni sem ógn við þjóðaröryggi.

Seinna um tíunda áratuginn leiddi Maathari mótmæli gegn því að stjórnvöld seldu einkaaðilum Karuru-skógarsvæðið nærri Naíróbí undir byggingaframkvæmdir. Mótmælin snerust upp í þriggja daga óeirðir í höfuðborginni og vöktu heimsathygli. Í þessum mótmælum var talið að um spillingu væri að ræða í stjórkerfinu og að óeðlilega hefði verið staðið að úthlutun framkvæmdaleyfanna. Mótmælin fólu því í sér baráttu bæði fyrir bættu umhverfi og fyrir siðbót í stjórnkerfinu.

Maathai hlaut fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir störf sín í umhverfismálum og í baráttu gegn fátækt. Hún hlaut meðal annars afrísk leiðtogaverðlaun Sameinuðu þjóðanna árið 1991 og heiðursdoktorsnafnbót við Yale-háskóla árið 2004. Maathai og grasrótarhreyfing hennar áttu þátt í því að fjölflokkalýðræði var innleitt í Keníu árið 1992 og að frjálsar kosningar voru haldnar tíu árum síðar.

Árið 2002 var Maathai kjörin á keníska þingið fyrir Nyeri-hérað með miklum meirihluta atkvæða og árið 2003 varð hún aðstoðarumhverfisráðherra í ríkisstjórn Mwai Kibaki forseta.

Skoðanir Maathai á eyðni voru umtalaðar. Hún hélt því fram að eyðniveiran hefði verið búin til á Vesturlöndum til þess að útrýma svarta kynstofninum og dró í efa að notkun smokka gæti komið í veg fyrir útbreiðslu hennar.

Wangari Maathai lést árið 2011 á sjúkrahúsi í Naíróbí eftir baráttu við krabbamein.

Einkahagir.

Wangari Maathai skildi við eiginmann sinn á áttunda áratugnum. Eiginmaður hennar var þá í framboði til þings og skilnaður þeirra varð mjög umtalaður. Sagt er að hann hafi fengið skilnað á þeim forsendum að Wangari væri of menntuð, of sterk, of þrjósk og léti of illa að stjórn.
Sigurður Pálsson (skáld)

Sigurður Pálsson (30. júlí 1948 - 19. september 2017) var íslenskur rithöfundur, ljóðskáld, þýðandi og leikskáld. Sigurður var hlaut margvíslegar viðurkenningar fyrir störf sín og verk hans hafa verið þýdd á fjölda tungumála. Hann hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2007.

Ævi.

Sigurður fæddist á Skinnastað í Norður-Þingeyjarsýslu þar sem faðir hans var prestur. Sigurður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og lauk námi í leikhúsfræði og bókmenntum í Sorbonne háskóla í París. Aðalstarf Sigurðar var við ritstörf og þýðingar en hann sinnti einnig ýmsum öðrum störfum, t.d. var hann fréttaritari, leiðsögumaður, kennari og starfaði við sjónvarp og kvikmyndir. Hann kenndi við Leiklistarskóla Íslands 1975–1978 en síðustu æviár sín sinnti hann kennslu við ritlistardeild Háskóla Íslands.

Hann var forseti Alliance Française um tíma og formaður Rithöfundasambands Íslands frá 1984-1988.

Eiginkona Sigurðar var Kristín Jóhannesdóttir leikstjóri og eignuðust þau einn son.

Viðurkenningar.

Sigurður var valinn borgarlistamaður Reykjavíkur á tímabilinu 1987-1990, hann hlaut riddarakross frönsku heiðursorðunnar árið 2007 og íslensku bókmenntaverðlaunin sama ár fyrir bók sína "Minnisbók". Hann hlaut Grímuverðlaun árið 2008 fyrir leikrit sitt "Utangátta", verðlaun Jónasar Hallgrímssonar á degi íslenskrar tungu árið 2016 og riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu á nýársdag árið 2017.
Púsluspil

Púsluspil (eða púsl, stundum raðspil eða raðþraut) er spil þar sem smáir bitar eru settir saman, hver með hluta af stærri mynd. Bitarnir læsast saman með flipum og þegar allir þeirra hafa verið settir saman myndast fullkomin mynd. Spilið á rætur að rekja til Englands, þar sem það var notað sem kennsutæki í ýmsum fögum á 19. öld. Púsluspil urðu mjög vinsæl á 20. öld, sértaklega um tíma kreppunar á fjórða áratugnum.

Orðið "púsluspil" hefur danskan uppruna og er smiðað eftir orðinu "puslespil". Þetta orð er dregið af orðtakinu "at pusle med noget", sem þýðir „að dunda sér“.
Mánagata

Mánagata er gata í Norðurmýri í Reykjavík, á milli Snorrabrautar og Skarphéðinsgötu, en samsíða Vífilsgötu og Skeggjagötu. Gatan er nefnd eftir Þorkatli mána, sonarsyni landnámsmannsins Ingólfs Arnarsonar.
Evrasíusambandið

Evrasíusambandið (rússneska: "Евразийский Союз") er fyrirhuguð samtök ríkja sem áður voru í Sovétríkjunum. Meðal hugsanlegra aðildarríkja eru Hvíta-Rússland, Kasakstan, Kirgisistan, Rússland og Tadsjikistan. Hugmyndin er byggt á Evrópusambandinu og er hugarfóstur forsætisráðherra Rússlands Vladimir Putins. Uppástungur að hugmyndinni voru lagðar fram af forseta Kasakstans Nursultan Nazarbayev árið 1994, á fundi í Moskvu.

Þann 18. nóvember 2011 skrifuðu forsetar Hvíta-Rússlands, Kasakstans og Rússlands undir samning varðandi stofnun Evrasíusambandsins fyrir árið 2015. Við undirritun samningsins var Framkvæmdastjórn Evrasíusambandsins stofnuð (byggt á Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins), og Evrasíska efnahagsvæðið. Báðar þessar stofnanir hefja störf 1. janúar 2012.
Oddur Björnsson (leikskáld)

Oddur Björnsson (25. október 1932 – 21. nóvember 2011) var íslenskt leikritaskáld og einn helsti módernistinn í íslenskri leikritun. Hann er hvað þekktastur fyrir verk sitt "13. krossferðin" sem frumsýnt var 1993. Oddur fékk menningarverðlaun DV árið 1981 fyrir leikstjórn á "Beðið eftir Godot" og heiðursverðlaun Grímunnar í júní 2011 fyrir ómetanlegt framlag sitt til íslenskra sviðslista.
Aðfararveð

Aðfararveð eru þau veðréttindi sem stofnast fyrir atbeina handhafa opinbers valds, sem liður í fullnustugerðum skuldheimtumanna.