arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Frúarkirkjan í Antwerpen

Frúarkirkjan í Antwerpen (hollenska: Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) er höfuð- og dómkirkja borgarinnar Antwerpen í Belgíu. Kirkjan er hæsta kirkjubygging Benelux-landa og er á heimsminjaskrá UNESCO.

Saga kirkjunnar.

Byrjað var að reisa Frúarkirkjuna 1352 í gotneskum stíl og var hún að mestu tilbúin 1521. Var þá suðurturninn ókláraður (65 m hár), en norðurturninn 123 metra hár. Var kirkjan þá orðin hæsta kirkjubygging Niðurlanda. 1533 skemmdist kirkjan talsvert í eldi og fóru viðgerðir þegar fram. Hins vegar var öllum framkvæmdum við suðurturninn hætt og er hann því aðeins stubbur enn þann dag í dag. Þetta gefur kirkjunni sérkennnilegt útlit. 1559 var biskupsdæmi stofnað í Antwerpen og varð Frúarkirkjan þá að dómkirkju. En aðeins sjö árum síðar hófust siðaskiptin í borginni. Ruddust þá kalvínistar inn í kirkjuna og skemmdu altöru, listaverk og annað sem minnti á kaþólska trú. 1581 átti sér stað sams konar atburður. Þegar Frakkar hertóku Niðurlönd 1794, rændu þeir dýrgripum úr kirkjunni og skemmdu hana talsvert. Napoleon ætlaði að láta rífa hana, en ekkert varð úr því. Þess í stað notuðu Frakkar hana á tímabili sem hlöðu. 1816, ári eftir orrustuna við Waterloo, var listaverkum kirkjunnar skilað frá París. Hér er aðallega um málverk eftir Peter Paul Rubens að ræða. Miklar viðgerðir fóru fram í kirkjunni 1965-1993. Árið 1999 var kirkjan sett á heimsminjaskrá UNESCO.

Listaverk.

Þrjú málverk eftir flæmska málarann Peter Paul Rubens hanga í Frúarkirkjunni. Þau eru:

Fyrri málverkin tvö eru altaristöflur í þremur pörtum. Þau lét Napoleon fjarlægja úr kirkjunni og flytja til Parísar. Þeim var skilað til kirkjunnar 1816. "Himnaför Maríu mey" er einnig altaristafla en aðeins í einum parti. Málverkið er hluti af háaltarinu og leyfði Napoleon því að vera kyrrt.

Klukkur.

Í norðurturninum, hærri turninum, eru tvö klukknakerfi. Fyrra kerfið samanstendur af 47 klukkum sem vega alls tæp 28 tonn. Síðara kerfið samanstendur af átta klukkum og eru þær miklu þyngri, enda aðalklukkur kirkjunnar. Sú stærsta heitur Carolus og vegur ein og sér 6,4 tonn. Fyrir tíma rafvæðingarinnar tók það 16 manna átak að sveifla Carolus-klukkunni til hringinga. Sökum plássleysis í turninum er ekki hægt að hringja tveimur stærstu klukkunum samtímis.

Orgel.

Orgel Frúarkirkjunnar var smíðað á 19. öld og er með 5.770 hljóðpípur.
Lars Pettersson

Lars Pettersson, (f. 19. mars 1925, d. 8. maí 1971) var sænskur Íshokkíleikmaður í hjá liðinu AIK IF. Hann spilaði á tvem heimsmeistaramótum í íshokkí, 1949 (silfur) og 1951 (fjórða sæti), og vetrarólympíuleikunum 1952 í Osló þar sem hann vann bronsverðlaunin í liðakeppni og skoraði sex mörk.
Veronica Lake

Veronica Lake (fædd Constance Frances Marie Ockelman 14. nóvember 1922, dáin 7. júlí 1973) var bandarísk leikkona. Leiklistarferill hennar hófst í leikhúsi en síðar varð hún fræg fyrir kvikmyndaleik.

Árið 1939 lék hún í fyrsta skipti í kvikmynd, sem heitir "Sorority House". Í þessari mynd var hún aðeins í litlu aukahlutverki. Hún lést árið 1973 af völdum áfengisdrykkju.
Rudolf Clausius

Rudolf Julius Emanuel Clausius (2. janúar 1822 - 24. ágúst 1888) var þýskur eðlis- og stærðfræðingur.

Clausius var einn af frumkvöðlum varmafræðinnar. Í mikivægustu ritgerð hans, „Um aflfræðilegu kenninguna um varma“, sem birtist árið 1850, var í fyrsta sinn gerð grein fyrir grunnhugmyndum annars lögmáls varmafræðinnar. Árið 1865 kynnti Clausius svo hugtakið um óreiðu.
Don Rickles

Donald Jay "Don" Rickles (1926 – 2017) var bandarískur gamanleikari.
André Sogliuzzo

André Sogliuzzo (f. 10. ágúst 1966) er bandarískur leikari.
Arsinóe 3.

Arsinóe 3. Fílópator (gríska: Ἀρσινόη ἡ Φιλοπάτωρ; 246 eða 245 f.Kr. – 204 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Ptólemajosar 3. og Bereníku 2. Árið 220 f.Kr. giftist hún bróður sínum Ptólemajosi 4. sem var nýtekinn við konungdómi. Hún tók virkan þátt í stjórn ríkisins sem var annars í höndum hins valdamikla ráðherra konungs, Sósibíosar. Þannig tók hún þátt í orrustunni við Rafíu gegn Antíokkosi mikla. Hún átti soninn Ptólemajos 5.

Eftir lát eiginmanns hennar 204 f.Kr. létu ráðherrarnir Sósibíos og Agaþókles myrða hana af ótta við að hún tæki völdin sem móðir konungs. Agaþókles gerðist ráðsmaður hins unga konungs og myrti síðan Sósibíos en við það gerðu íbúar Alexandríu uppreisn undir stjórn Tlepolemosar. Agaþókles var drepinn af vinum sínum til að forða honum frá verri dauðdaga, og systur hans voru tættar í sundur af æstum múgnum í hefndarskyni fyrir morðið á Arsinóe.
Tímaritið Musica

Tímaritið Musica var alhliða tónlistartímarit, gefið út af Drangeyjarútgáfunni 1948 til 1950. Tage Ammendrup var eigandi útgáfunnar og ritstjóri tímaritsins. Tage hafði áður gefið út tímaritið Jazz árið 1947, samhliða því að hann stofnaði fyrirtækið Íslenzka tóna, sem varð umsvifamikið á sviði útgáfu dægurtónlistar á árunum 1952-1964.

Alls voru gefin út 11 tölublöð, það fyrsta kom út í apríl 1948 og það síðasta í apríl 1950. Aðaláhersla var lögð á klassíska tónlist. Tímaritið var fjölbreytt að efni; fjallað var um innlenda og erlenda tónlist, sögu tónlistarinnar, valin hljóðfæri, einstök tónverk og viðtöl við innlenda tónlistarmenn. Hverju tölublaði fylgdu nótur og ljósmyndir af listamönnum. Tage skrifaði sjálfur mikinn hluta af efni tímaritsins og þýddi greinar eftir þörfum, auk þess að skrifa „ritstjórarabb”. Margir mætir tónlistarmenn veittu aðstoð og ráðgjöf, auk þess að skrifa greinar. Ólafur Jakobsson lagði til töluvert efni í blaðið og Anton Kristjánsson og Fritz Jaritz skrifuðu nokkrar greinar og gagnrýni. Kristján Kristjánsson var með fastan lið í blaðinu um hljómsveitarútsetningar og Karl Sigurðsson lagði til efni. Tímaritin voru 32 blaðsíður að stærð fyrstu tvö árin að undanskildu 4.-5. tölublaði sem var 40 blaðsíður. Þrjú síðustu blöðin voru 16 blaðsíður að stærð. Alþýðuprentsmiðjan sá um prentun.
Sint-Niklaas

Sint-Niklaas er borg í Belgíu, í héraðinu Austur-Flæmingjalandi. Borgin er þekkt fyrir að vera með stærsta markaðstorgið í Belgíu. Íbúar eru 72 þúsund.

Lega og lýsing.

Sint-Niklaas liggur nær nyrst í Belgíu, aðeins 10 km fyrir sunnan hollensku landamærin. Næstu stærri borgir eru Antwerpen til norðausturs (20 km), Gent til suðvesturs (30 km) og Aalst til suðurs (35 km). Brussel er 40 km til suðurs. Sint-Niklaas er með fáum stærri borgum Belgíu sem ekki liggja að á eða fljóti, en Schelde rennur aðeins í fimm kílómetra fjarlægð fyrir sunnan borgina.

Skjaldarmerki.

Skjaldarmerkið sýnir heilagan Nikulás, sem er verndardýrðlingur borgarinnar. Til hægri er mynd af rauðrófu, en sagan segir að Karl V keisari hafi eitt sinn sótt borgina heim ásamt fylgdarliði sínu. Bóndi nokkur vildi heiðra keisarann á markaðstorginu með því að gefa honum rauðrófu, sem keisari þáði og gaf bónda pung af peningum í staðinn. Þegar bóndinn við hliðina sá þetta, ætlaði hann að gefa keisara hest. Keisari þáði hestinn og sagðist ætla að gefa síðari bóndanum mikla gjöf, og rétti honum rauðrófuna. Síðari bóndinn varð mjög vonsvikinn við þetta en varð þó að sætta sig við þessi endalok. Síðan þá hefur rauðrófan verið hluti af skjaldarmerkinu. Því var síðast breytt 1819 og staðfest 1840.

Söguágrip.

Saga borgarinnar hófst 1217 þegar biskupinn í Tournai reisti kirkju á staðnum til heiðurs heilögum Nikulási en áður hafði svæðið verið landbúnaðarhérað. Síðan myndaðist landbúnaðarbær í kringum kirkjuna, sem hlaut sama nafn og kirkjan. Sint-Niklaas merkir heilagur Nikulás (sem ameríski jólasveinninn er einnig kenndur við). Bærinn lá á hagstæðum stað milli Gentar og Antwerpen, og var hluti af greifadæminu Flandri meðan það hélst. Aldrei var reistur varnarmúr í kringum Sint-Niklaas. 1513 veitti Karl V keisari bænum markaðsréttindi. Blómaskeið Sint-Niklaas var 17. öldin en þá hagnaðist bærinn mikið af vefnaði. Auðurinn fór í að reisa ráðhús og aðrar stórar byggingar, þar á meðal klaustur. 1690 eyddi stórbruni bænum. Velmegunin jókst í tíð Habsborgara á 18. öld. Frakkar hertóku bæinn eftir frönsku byltinguna. Napoleon sjálfur sótti bæinn heim 1803 og veitti honum opinber borgarréttindi. Á tíma iðnbyltingarinnar fór vefnaðurinn halloka. Sint-Niklaas var því ein af fáum borgum í Belgíu sem tapaði á iðnvæðingunni. Í dag eru aðalatvinnuvegir borgarinnar aðallega verslun og ferðamennska.

Viðburðir.

Fyrstu helgi í september er haldin loftbelgjahátíð í borginni (Vredesfeesten) og er þá bæði átt við venjulega loftbelgi, sem og risabelgir sem fastir eru á jörðinni. Hátíðin er venjulega tengd þriggja daga tónlistarhátið.

Íþróttir.

Síðustu helgi ársins er haldið alþjóðlega blakmótið Flanders Volley Gala. Hér er um liðakeppni, ekki landslið, að ræða.

Ronde van Vlaanderen er einsdags hjólreiðakeppni í Belgíu og ein sú vinsælasta í Evrópu. Sint-Niklaas hefur ætíð verið viðkomustöð í þessari keppni. Frá 1977 til 1988 var Sint-Niklaas rásmark í þessari keppni en síðan 1988 er það í Brugge.

Vinabæir.

Sint-Niklaas viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Bjarnarlaukur

Bjarnarlaukur (fræðiheiti: "Allium ursinum") er villtur ættingi graslauks sem er algengur í Evrópu og Asíu. Heitið er dregið af því að birnir voru taldir sólgnir í laukana. Bjarnarlaukur vex í botni laufskóga og getur myndað gróðurþekju sem angar svipað og hvítlaukur. Laufin eru notuð sem grænmeti. Fyrir utan lyktina svipar þeim mjög til blaða lilju vallarins, einnig "Arum maculatum", "Veratrum viride" eða "Veratrum album" sem eru allar eitraðar. Blómin eru hvít og stjörnulaga og sitja í klasa efst á þrístrendum blómstilk.
Neðri-Karpatía (hérað)

Neðri-Karpatía (pólska: "województwo podkarpackie") er hérað í Suður-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkurra eldri héraða. Stærsta borgin í héraðinu og höfuðborg þess er Rzeszów. Árið 2011 voru íbúar héraðsins 2.022.000 samtals. Flatarmál heraðsins er 17.844 ferkílómetrar.
Magdalena Margrét Kjartansdóttir

Magdalena Margrét Kjartansdóttir er fædd 9. október 1944.

Æviágrip.

Magdalena fæddist í Reykjavík. Hún lauk námi frá Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1984. Hún hefur starfað að myndlist síðan með aðal áherslu á grafíska miðla; steinþrykk, dúkristur, tréristur og ætingar og rekið eigin vinnustofu sem er nú á Korpúlfsstöðum í Reykjavík

Hún lauk námi frá Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1984.

Magdalena kom að rekstri galleriana Meistari Jakob og START ART 2007-09, og er meðlimur í NON ART félagi listamanna í Skandinavíu. Magdalena kenndi námskeið við Listaháskóla Íslands 2006-07 og Myndlistaskóla Reykjavíkur 2005-06.

Magdalena hefur setið í stjórn og er heiðursfélagi Íslenska Grafíkfélagsins 1990-2000, setið í stjórn Samband Ísl. Myndlistarmanna 1993-96 og í Nordic Cultural Association 1994-96.

Hún hefur hlotið ýmsa styrki og viðurkenningar á sínum ferli.
Moska

Moska (arabíska مسجد "masǧid", fleirtala "masaǧid") er staður tilbeiðslu fyrir múslima. Fyrsta moska heims var Kaba í Mekka og fyrsta moskan í Medínu var hús spámannsins Múhameðs.

Einkenni á moskum eru turninn ("manāra") þaðan sem múeðíninn kallar til bænar, vatnsker eða brunnur til hreinsunar fyrir bænina, útskot ("miḥrāb") í þeim vegg sem snýr í átt að Mekka og jafnvel predikunarstóll ("minbar") þar við hliðina þar sem imaminn heldur föstudagsræðuna.

Guðsþjónustuhús múslima heitir moska. Orðið merkir „staður þar sem fallið er fram“, þ.e. til bæna. Við flestar moskur er einn eða fleiri turnar sem kallast miaret. Í hvert skipti sem kallari hrópar úr turni mosku kemur fólk til að biðjast fyrir. Áður en menn fara inn í mosku lauga þeir hendur, andlit, handleggi, höfuð og fætur í vatni forgarði moskunnar. Þvotturinn er táknrænn — menn hreinsa bæði líkama og sál áður en þeir biðjast fyrir. Inni í moskunni eru menn berfættir en með höfuðfat. Á gólfinu er teppi. Í stærri moskum er bænagjörðin stjórnað af sérstökum stjórnanda eða leiðtoga sem kallast imam en í rauninni getur hver fullorðinn karlmaður stjórnað bænagjörð ef þörf krefur.
Járnþríhyrningurinn (stjórnmál)

Járnþríhyrningurinn er hugtak notað í stjórnmálafræði sem lýsir ákveðnu sambandi sem ríkir milli þjóðþings, framkvæmdavalds og hagsmunaaðila. Gott dæmi um þetta fyrirbæri má finna í bandarískum stjórnmálum en þar samanstendur járnþríhyrningurinn af:

Oftar en ekki er hergagnaiðnaðurinn notað sem skýrasta dæmið um járn-þríhyrninginn í bandarískum stjórnmálum. Þar eru það þjóðþingið, hergagnaframleiðendur og varnarmálaráðuneytið sem mynda járnþríhyrninginn. Hugtakið er einnig víða notað utan Bandaríkjanna og er þannig mikilvægt í stjórnmálaumræðu víðs vegar um heim.

Annað nærtækt dæmi um járnþríhyrninginn er að finna innan Evrópusambandsins. Samanstendur járn-þríhyrningurinn þar af landbúnaðarráðherrum aðildarríkja sambandsins, embættismönnum innan framkvæmdastjórnar ESB og loks hinum ýmsu svæðisbundnu hagsmunaaðilum innan landbúnaðargeirans í Evrópu en háværir franskir og þýskir aðilar hafa þar umtalsverð áhrif. Sá þrýstihópur barðist lengi vel hatrammlega gegn umbótum í landbúnaðarstefnu ESB og gátu takmarkaðar breytingar aðeins átt sér stað árið 1992 en landbúnaðarstefna ESB þykir ennþá einkennast af verndarsjónarmiðum valdamestu ríkjanna.
Menningarsjóður

Menningarsjóður var ríkisstofnun sem var stofnuð árið 1928 að frumkvæði Jónasar Jónssonar sem þá var dóms- og kirkjumálaráðherra. Menningarsjóður styrkti listamenn og var umfangsmikill í bókaútgáfu, einkum útgáfu fræðirita og þýðinga á erlendum meistaraverkum. Sjóðurinn var í upphafi fjármagnaður með sektum fyrir brot gegn áfengisbanninu. Menningarsjóður heyrði undir menntamálaráð. Árið 1940 var bókadeild menningarsjóðs sameinuð bókaútgáfu Hins íslenska þjóðvinafélags. Árið 1969 keypti menningarsjóður gamla landshöfðingjahúsið, Næpuna, við Skálholtsstíg. Árið 1992 var Menningarsjóður lagður niður að frumkvæði einkavæðingarnefndar og lager og útgáfuréttur seldur. Næpan var fengin Listasafni Íslands en 1998 keypti auglýsingastofan Mátturinn og dýrðin húsið og skömmu síðar eignaðist Guðjón Már Guðjónsson, forstjóri Oz efri hæðir hússins. Árið 2007 keypti hann neðri hæðirnar af Baltasar Kormáki og Lilju Pálmadóttur.

Meðal þekktustu útgáfuverka Menningarsjóðs var "Orðabók Menningarsjóðs" sem kom fyrst út árið 1963 og síðan 1983 í ritstjórn Árna Böðvarssonar. Mál og menning keypti útgáfuréttinn árið 1992 og hafa tvær nýjar útgáfur í ritstjórn Marðar Árnasonar komið út á vegum Eddu 2002 og 2007.
Frímann B. Arngrímsson

Frímann Bjarnason Arngrímsson (1855 – 1936) var íslenskur fræðimaður og uppfinningamaður. Hann fæddist í Hörgárdal 1855 og flutti til Vesturheims árið 1874 með fyrsta stóra hópnum af Norðurlandi. Hann var fyrsti Vestur-Íslendingurinn til að stunda háskólanám en hann útskrifaðist 6. júní 1885 frá Manitoba-háskóla með B.A.-gráðu. Hann starfaði á vegum Kanadastjórnar og stofnaði blaðið "Heimskringla" í Winnipeg árið 1886. Frimann flutti til Massachusetts og starfaði þar í rannsóknarstofum MIT í raftækjaverslunum. Hann fékk mikinn áhuga á rafvæðingu Íslands og því sem hann kallaði „hvítu kolin“, að vinna orku úr vatnsafli. Hann kom tvisvar til Íslands 1894 – 1895 til að tala fyrir rafvæðingu. Hann taldi lítinn árangur sinn stafa af því að hann var fátækur og ættlítill, landsmenn íhaldssamir og hagsmunir kolakaupmanna miklir af því að ekki væri virkjað.

Frímann starfaði í rannsóknarstofum í Bretlandi á þriðja ár en flutti svo til Parísar 1897 og vann fyrir sér með ritstörfum, kennslu, fornbókasölu og byggingarvinnu. Í upphafi fyrri heimsstyrjaldarinnar kom hann til Íslands árið 1914 og settist að á Akureyri. Hann gaf út tímaritið Fylkir árin 1916 til 1927.

Hann fékk styrk frá Alþingi til rannsókna á jarðefnum.

Frímann skrifaði mikið af greinum í íslensk og erlend rit. Greinar hans fjalla um trúarbrögð, stjórnmál, samgöngur við Ísland, raforkumál og fleira. Hannn skráði einkaleyfi í Bretlandi til að vinna orku úr straumum rafsegulsviðsins.

Frímanni er lýst svona í Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar 1905:

"Hann var maður, sem einlægt hefði getað verið að læra og ávalt fengið ágætan vitnisburð við hvert próf. En hann brast aftur þann hæfileika frekar en flesta menn aðra að færa sér það í nyt í lífinu, er hann hafði numið. Hann var maður hvorki forsjáll né hagsýnn og skorti hau verkhyggindi, er öllum mönnum eru svo afar-nauðsynleg, til þess að koma ár sinni fyrir borð í lífinu. Hann var bezti drengur með einlægan áhuga og brennandi fyrir öllu því, er hann hélt að betur mætti. En áhuginn var mikils til of ákafur. Hann gætti hvorki hófs né stillingar, en vildi öllu koma til leiðar um leið og honum hugkvæmdist það. Hann var býsna mælskur maður. Hann varð svo heitur oftast nær, er hann talaði, að eldur hraut af orðum hans. En hugsanir hans voru einatt næsta óljósar. Honum var ekki ávalt nærri því ljóst, hvað hann var sjálfur að fara, eða hvað það eiginlega var, sem hann í þann svipinn brann af áhuga fyrir og tók út harmkvæli í hjarta sínu af að geta ekki komið í framkvæmd. Það vantaði jafnvægi í huga hans og geðsmunirnir virtust því miður ekki alls kostar heilbrigðir. Þetta varð því til fyrirstöðu, að hann gæti eíginlega nokkuru áorkað. Ef þessi brestur hefði ekki verið í lund hans og gáfnafari, var hann manna líklegastur til að verða mannfélagi Vestur-íslendinga til gagns og prýði."
Dagblaðið (1975)

Dagblaðið - frjálst, óháð dagblað var dagblað sem Jónas Kristjánsson og Sveinn R. Eyjólfsson stofnuðu sumarið 1975 ásamt nokkrum blaðamönnum "Vísis", en átök innan stjórnar "Vísis" leiddu til þess að Jónasi var sagt þar upp störfum og hlutur hans keyptur út. Átökin endurspegluðu að nokkru leyti átök milli varaformanns og formanns Sjálfstæðisflokksins. Í kjölfarið var Þorsteinn Pálsson ráðinn ritstjóri "Vísis". Bæði blöðin voru prentuð í prentsmiðjunni Blaðaprenti.

Árið 1979 stofnaði "Dagblaðið" Menningarverðlaun Dagblaðsins sem síðar urðu Menningarverðlaun DV.

"Dagblaðið" kom út til nóvember 1981 þegar það sameinaðist "Vísi" og "DV" varð til eftir langvinnt prentaraverkfall. Jónas Kristjánsson og Ellert B. Schram urðu tveir ritstjórar hins nýja blaðs. Hlutafélagið Frjáls fjölmiðlun var stofnað um rekstur blaðsins og skiptust hlutir jafnt á eigendur blaðanna tveggja. Sveinn R. Eyjólfsson varð stjórnarformaður.
582 f.Kr.

#redirect 590–581 f.Kr.
570 f.Kr.

#redirect 570–561 f.Kr.
558 f.Kr.

#redirect 560–551 f.Kr.
533 f.Kr.

#redirect 540–531 f.Kr.
521 f.Kr.

#redirect 530–521 f.Kr.
687 f.Kr.

#redirect 690–681 f.Kr.
674 f.Kr.

#redirect 680–671 f.Kr.
662 f.Kr.

#redirect 670–661 f.Kr.
649 f.Kr.

#redirect 650–641 f.Kr.
636 f.Kr.

#redirect 640–631 f.Kr.
624 f.Kr.

#redirect 630–621 f.Kr.
612 f.Kr.

#redirect 620–611 f.Kr.
761 f.Kr.

#redirect 761-770 f.Kr.
Klettafjöll

Klettafjöllin eru um 4800 km langur fjallgarður. Þau liggja frá Bresku Kólumbíu í Kanada í norðri til Nýju Mexíkó í Bandaríkjunum í suðri. Hæsti tindur þeirra er Mount Elbert í Colorado sem nær 4401 m.h.y.s. Hæsti tindur Kanadaklettafjalla er Mount Robson í Bresku Kólumbíu, 3954 m.

Gróður.

Meðal barrtrjáa sem þar vaxa eru hvítgreni, blágreni, broddgreni, fjallaþinur, degli, fjallaþöll og stafafura. Lauftré eru m.a. balsamösp, nöturösp, elri og víðitegundir.

Dýralíf.

Allmörg spendýr lifa í eða við fjöllin: Grábirnir, svartbirnir, úlfar, múrmeldýr, íkornar, múshéra, stórhyrninga, klettafjallageitur, elgir og hjartardýr. Af fuglum má nefna skallaerni, rjúpur, himbrima, marga spörfugla og endur.

Þjóðgarðar.

Kanadamegin eru m.a. þjóðgarðarnir Jasper, Banff, Yoho-þjóðgarðurinn, Waterton Lakes-þjóðgarðurinn og Kootenay-þjóðgarðurinn. Í Bandaríkjunum eru m.a. Yellowstone, Rocky Mountain National Park, Glacier National Park og Grand Teton-þjóðgarðurinn. Þar er takmörkuð bygging mannvirkja.
723 f.Kr.

#redirect 730–721 f.Kr.
887 f.Kr.

#redirect 881-890 f.Kr.
875 f.Kr.

#redirect 871-880 f.Kr.
863 f.Kr.

#redirect 861-870 f.Kr.
851 f.Kr.

#redirect 851-860 f.Kr.
838 f.Kr.

#redirect 831-840 f.Kr.
826 f.Kr.

#redirect 821-830 f.Kr.
814 f.Kr.

#redirect 811-820 f.Kr.
802 f.Kr.

#redirect 801-810 f.Kr.
Austurstræti 16

Austurstræti 16, Nathan og Olsen-húsið eða Reykjavíkurapótek er hús í miðbæ Reykjavíkur, byggt árið 1917 eftir brunann mikla árið 1915. Áður hafði Thor Jensen verið með verslun sína "Godthaab" á sama stað. Byggingin dregur nafn sitt af apóteki sem var rekið þar um árabil. Byggingin hefur einnig verið kennd við Nathan og Olsen, tvo danska athafnamenn sem komu til Íslands árið 1912 og stofnuðu nýlenduvöruverslun.

Byggingin er hornhús á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis og var teiknuð af Guðjóni Samúelssyni og var það eitt af fyrstu verkefnum hans. Guðjón hafði fræga byggingu Pohjola-tryggingafélagsins í Helsinki eftir finnska arkitektinn Eliel Saarinen til fyrirmyndar. Saarinen var einn virtasti arkitekt Skandinavíu á þessum tíma. Mjög mikið var lagt í bygginguna, víða er marmari á gólfinu. Á aðalstigaganginum eru sjö styttur eftir Guðmund frá Miðdal, sem sýna merkismenn í íslenskri verslunarsögu. Á horni hússins er brjóstmynd af eins konar trölli eftir Einar Jónsson myndhöggvara.

Í lok árs 2011 var húsið metið á bilinu 550-1.000 milljónir kr.

Saga.

Í húsinu var starfrækt olíudrifin rafstöð, sú stærsta í Reykjavík fram að því þegar Elliðaárstöð var tekin í notkun árið 1921. Stöð þessi var 33 hestöfl og gerði meira en að þjónusta húsið, því íbúar nokkurra nærliggjandi bygginga gátu keypt þar raforku - ýmist eftir taug eða með því að fá hlaðna rafgeyma. Þegar Rafmagnsveita Reykjavíkur tók til starfa var rafstöð þessi tekin niður og seld til Hafnarfjarðar, þar sem hún þjónaði bæjarbúum um alllangt skeið.

Landsbanki Íslands var með starfsemi í húsinu árin 1918 til 1924. Í dag er þar veitingastaður.
Múmínpabbi

Múmínpabbi (s. "Muminpappan") er persóna í Múmínálfunum eftir finnlanssænska rithöfundin og teiknarann Tove Jansson.

Múmínpabbi er nokkuð eirðarlaus sál, sem fór frá því að vera á munaðarleysingjahæli til þess að sökkva í fen fjárhættuspila, en er orðin allur rólegri og ákvað að gerast ábyrgur heimilisfaðir. Kona hans er Múmínmamma og sonur Múmínsnáðinn. Hann er smá aristókrat í sér og hallur undir bóhemlíf.

Hann er alltaf með sinn svarta pípuhatt sem á er letrað „MP frá MM þinni“ til að greina hann frá öðrum merkishöttum heimsins. Múmínpabbi er mjög forvitinn og hefur ríka ævintýraþrá. Til dæmis prófaði hann að búa einn á skipi með þremur Hattíföttum til að rannsaka hegðun þeirra, sem ekki telst auðvelt þar sem Hattífattar geta ekki talað né tjáð sig á nokkurn hátt. Samkvæmt fjölskyldu hans skráir hann öll ævintýri sín í bók sem heitir „endurminningar“. Hann sagði einu sinni að svo mörgum ævintýrum hafi hann lent að hann gæti aldrei klárað bókina.

Æska og uppvöxtur.

Skrautlegum ungdómsárum múmínpabba er lýst í bókinni Endurminningar Múmípabba en hann er draumóramaður sem lætur gjarnan hugann reika til æskuáranna og þeirra hetjudáða sem hann framdi sem ungur múmínálfur þó að uppvöxtur hans hafi verið erfiður í upphafi. Frænka Hemúlsins fann Múmínpabba yfirgefinn í körfu fyrir utan barnaheimili og ól hann upp. Fóstra hans var ströng og áttu þau ekki skap saman en þau áttu erfitt með að skilja viðhorf hvors annars til lífsins og endaði það með því að í skjóli nætur strauk Múmínpabbi af barnaheimilinu. Eftir það

hitti hann uppfinningarmanninn Fredrikson og vini hans Joxaren, sem er pabbi Snúðs, og Rådd-djuret sem er hnappasafnari með pott á höfðinu og saman gerðu þeir lífið ævintýralegt. Lesa má um ævintýri þeirra félaganna í "Endurminningum Múmínpabba". Algengt er í japönsku teiknimyndunum að Múmínpabbi sé að bjástra við skriftir sem yfirleitt ganga mjög illa sökum ritstíflu.

Hann er aukapersóna í flestum bókum Tove en í einni þeirra er Múmínpabbi í aðalhlutverki en það er bókin Eyjan hans Múmínpabba. Þar gengur hann í gegnum hálfgerða miðaldra krísu eða gráan fiðring sem leiðir til þess að hann dregur fjölskylduna með sér út í eyju þar sem hann ætlar sér að upplifa meiri ævintýri og vinna að stórkostlegu ritverki. Það gengur ekki sem skyldi en hann nær þó að sættast við líf sitt og sjálfan sig að lokum svo fjölskyldan getur haldið aftur heim á leið.
1331-1340

1331-1340 var 4. áratugur 14. aldar.