arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hlín Agnarsdóttir

Hlín Agnarsdóttir (f. 23. nóvember 1953 í Reykjavík) er íslenskur sviðslistafræðingur, leikstjóri, leikskáld, leiklistargagnrýnandi, háskólakennari og rithöfundur.

Hlín er menntuð í leiklistar- og bókmenntafræðum, nam sviðlistafræði, leiklist og leikstjórn í Stokkhólmi, Uppsölum og London og lauk MA prófi í almennri bókmenntafræði við Hugvísindadeild Háskóla Íslands 2011.

Hlín hefur starfað sem listrænn ráðgjafi, leikstjóri og dramatúrg bæði í atvinnu- og áhugaleikhúsum um árabil, auk þess sem hún hefur verið leiklistargagnrýnandi á DV og í Kastljósi hjá RÚV. Hún hefur skrifað leikrit á við "Konur skelfa" og "Gallerí Njála" sem sett voru upp í Borgarleikhúsinu.

Hlín hefur kennt ritlist og ritfærni á B.A. og M.A. stigi við Háskóla Íslands og unnið með ritlistarnemum í grunnnámi og framhaldsnámi að ýmiss konar ritlistarverkefnum, m.a. að leikritum, sem flutt voru í Útvarpsleikhúsinu. Einnig hefur hún kennt á Sviðshöfundabraut Listaháskóla Íslands og við Kvikmyndaskóla Íslands og ýmis námskeið við Endurmenntun Háskóla Íslands.

Hlín hefur skrifað þrjár skáldsögur og eina bók sjálfsævisögulegs efnis, sem tilnefnd var til Íslensku bókmenntaverðlaunanna í flokki fræðibóka og bóka almenns efnis.
Ævar Þór Benediktsson

Ævar Þór Benediktsson (f. 1984) er íslenskur leikari og rithöfundur sem einkum hefur skapað efni fyrir börn, meðal annars fræðsluþættina "Ævar vísindamaður" sem sýndir voru á RÚV. Ævar hefur ritað barnabækur, meðal annars bókaflokkana "Bernskubrek Ævars vísindamanns" og "Þín eigin"-bækurnar en þær síðarnefndu eru leikbækur þar sem lesendur velja sér leið í gegnum textann. Hann er einnig höfundur leikrita með sama sniði þar sem áhorfendur hafa áhrif á framrás sögunnar.

Fyrsta sjónvarpshlutverk Ævars var Óðinn, ástmaður Georgs Bjarnfreðarsonar í Dagvaktinni. Hann hefur leikið hlutverk í íslenskri talsetningu ýmissa teiknimynda.

Árin 2014–2019 stóð Ævar fyrir lestrarátaki Ævars vísindamanns. Árið 2020 tók hann við stöðu sendiherra barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna, UNICEF. Í því starfi vinnur hann að réttindum barna til menntunar.
Síberíublálilja

Síberíublálilja (fræðiheiti: "Mertensia sibirica") er fjölær jurt sem er ættuð frá Síberíu. Hún verður 50 til 100 sm há. Blöðin lensu- til egglaga með oddi og með bláum blæ. Blómin eru lítil, blá og bjöllulaga.

Hún hefur verið nokkuð notuð sem garðplanta á Íslandi.
Bombus vancouverensis

Bombus vancouverensis er tegund af humlum sem er útbreidd í fjöllum vesturhluta N-Ameríku. Nær allar heimildir um B. bifarius eru í raun um B. vancouverensis.
Rok-Records

Rok-Records er sjálfstætt, Íslenskt útgáfufyrirtæki stofnað árið 2017 af framleiðandanum, lagahöfundinum og tónlistarmanninum Pálma Ragnari Ásgeirssyni.

Fyrsta útgefna efni Rok-Records var smáskífa Bríetar, 'In Too Deep', í Janúar 2018.
Jean-Manuel Mbom

(fæddur 24. febrúar 2000) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Werder Bremen

Persónulegt líf.

Jean-Manuel Mbomb er af Kamerúnskum ættum.
Hlaupa í skarðið

Hlaupa í skarðið er leikur þar sem hópur krakka stendur saman í hring og leiðist. Einn þátttakandi stendur fyrir utan hringinn og slær í bakið á einhverjum í hringnum. Báðir aðilar þurfa þá að hlaupa einn hring í kringum hópinn, hvor þeirra í eina átt, og reyna að ná í skarðið sem skilið var eftir í hringnum. Sá sem nær fyrstur að komast í skarðið snýr sér þá út úr hringnum og ekki er hægt að „klukka“ hann aftur. Leikurinn heldur áfram þar til allir snúa út.
Þrúðarskel

Þrúðarskel (limopsis minuta) er skeldýrategund. Hún er jafntönnungur og telst til Birðuættarinnar -Archidae.

Skeljarnar eru traustar, með ljósbrúnu hýði, skakkkringlulaga, eilítið lengri en þær eru háar, og mynda framendi,

kviðrönd og afturendi óslitna boglínu. Nefið miðstætt, lítið áberandi. Bakröndin stutt, lárétt, með 5—7 framtönnum og jafnmörgum afturtönnum. Yfirborð skeljanna með fíngerðum lengdarrákum og smásæjum þverrákum, geislahært, og eru hárin grófgerð,

brún að lit. Skelrendur greinilega hnúðtenntar. Lengd allt að 12,5 mm.
Araucaria

Araucaria eða stofugreni er ættkvísl sígrænna barrtrjáa frá suðurhveli.

Flokkun og tegundir.

Það eru 4 núlifandi deildir innan ættkvíslarinnar og tvær útdauðar, stundum taldar sem sjálfstæðar ættkvíslir.

"Araucaria bindrabunensis" (áður flokkuð í deildina "Bunya") hefur verið flutt í ættkvíslinia "Araucarites".
Taras Sjevtsjenko

Taras Sjevtjenko (úkraínska:Тарас Шевченко) (9. mars 1814 – 10. mars 1861) var úkraínskt skáld, rithöfundur, listamaður og húmanisti. Hann er þjóðskáld Úkraínu og og frumkvöðull úkraínskra nútímabókmennta, sem átti upphafið að notkun úkraínsku tungunnar sem bókmenntamáls.

Taras Sjevtjenko var sonur serfabónda og ólst upp í neyð, en listrænir hæfileikar hans urðu til þess að landeigandinn Engelhart tók eftir honum og fór með hann í ferðalög sín. Í Pétursborg, með inngripi rússneska ljóðskáldsins Vasily Zhukovsky, var hann leystur frá þjónustulífi og nam við Listaháskólann undir stjórn Karls Bryulovs. Shevchenko var handtekinn í Kænugarði árið 1847 fyrir þátttöku sína í slavneska stjórnmálasamfélaginu Kyril og bræðralag Metodíusar. Hann var dæmdur til herþjónustu í Orenburg og síðar í virkinu í Novopetrovsk hinum megin við Kaspíahaf. Honum var ekki sleppt úr grimmri útlegð fyrr en 1857 en heilsu hans var þegar eytt. Hann andaðist fjórum árum síðar og var jarðsettur í borginni Kaniv við Danparfljóti.

Skáldskapur Shevchenko endurspeglar óhamingjusama sögu hans sjálfs og lands hans og markast af mannlegri hugsjón. Á vinsælan hátt söng hann af idyllískri náttúru Úkraínu, fyrrum frjálsa kósakkalífi og félagslegri eymd. Mesta epíska verk hans, "Hajdamaki" (1841), fjallar um kósakkauppreisnina hjá Danparfljóti árið 1768.

Hann er sérstaklega þekktur fyrir ljóðasögur sínar, þar sem örlög óhamingjusamra kvenna eru sungin, t.d. "Katerina" og "Najmytsjka" („ambáttin“), og fyrir hennar listilega endurunnu þjóðsögur, t.d. "Rusalka" („Vatnsmeyjan“).
Araucaria subulata

Araucaria subulata er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 50 m hátt.
Agathis silbae

Agathis silbae er tegund af barrtrjám sem vex á Vanúatú. Það er stundum talið undir Agathis macrophylla.
Agathis moorei

Agathis moorei er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 30 m hátt.
Agathis atropurpurea

Agathis atropurpurea er tegund af barrtrjám sem vex í Queensland í Ástralíu. Það verður um 50 m hátt.
Ögmundarhraun

Ögmundarhraun er hraunbreiða á Reykjanesskaga sem rann árið 1151 í Krýsuvíkureldum og á upptök sín í norðurhluta gígaraðar austan í Núpshlíðarhálsi. Ögmundarhraun stendur milli Latsfjalls og Krýsuvíkur-Mælifells og allt suður í sjó og langleiðina austur undir Krýsuvíkurberg. Sunnan til í hrauninu er tveir hólmar sem standa upp úr og er annar nefndur Óbrynnishólmi en hinn, sá austari Húshólmi.

Hinum megin á nesinu rann Kapelluhraun í sjó fram í Straumsvík sennilega í sama gosi eða goshrinu.
Neyðarkaup

Neyðarkaup er hugtak í fótbolta þegar lið missir leikmann/menn vegna meiðsla eða félagsskipta og félagið reynir að laga það með því að kaupa annan leikmann til þess að fylla það skarð án mikillar hugsunar.
Þráinsskjöldur

Þráinsskjöldur er geysi mikil hraunbunga norðaustan undir Fagradalsfjalli á utanverðum Reykjanesskaga. Eldgígurinn er hraunfylltur og mjög ógreinilegur en frá honum hefur runnið mikið hraun, Þráinsskjaldarhraun, sem þekur meira og minna allt land frá Fagradalsfjalli og til strandar í norðri. Það myndar ströndina alla utan frá Vogastapa og inn að Vatnsleysuvík. Nokkur móbergsfjöll standa upp úr hrauninu svo sem Keilir og Keilisbörn, Litli Keilir og Litli Hrútur. Þráinsskjöldur er dyngja, þ.e. eldstöð af svipaðri gerð og Skjaldbreiður, en vegna landslagsáhrifa hefur hann ekki náð að verða reglulegt hringmyndað eldfjall. Hraunið hefur komið upp um einn hringmyndaðan gíg eins og í flestum dyngjum. Úlit hraunsins og hraunstraumanna í því bendir til þess að kvikan sem upp kom hafi verið þunnfljótandi og gosið virðist hafa staðið lengi. Á þeim langa tíma sem liðinn er síðan hraunið rann hafa myndast mikil misgengi, sprungur og gjár í því.

Örnefnið Þráinsskjöldur er gamalt heiti á hraununum upp af Vatnsleysuströndinni og er nefnt í Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar. Jón Jónsson jarðfræðingur gróf það úr gleymsku þegar hann kortlagði hraun Reykjanesskagans og notaði það yfir eldstöðina í heild. Þráinsskjöldur er því strangt til tekið eldfjall þótt fáir myndu vilja kalla þennan lága og flata hraunskjöld fjall. Hæstu nibbur á gígbörmum ná 238 m y.s.

Þráinsskjaldarhraun er stærsta hraunið á utanverðum Reykjanesskaga, flatarmál þess er um 135 km². Sjór hefur staðið allnokkru lægra við ströndina þegar hraunið rann en hann gerir nú. Hraunið nær víða einn til tvo km út fyrir ströndina. Talið er að flatarmál þess neðansjávar sé um 11 km². Heildarflaratmálið er því 146 km². Rúmmál hraunsins hefur verið áætlað rúmir 5 km³. Vogar og byggðin á Vatnsleysuströnd er á hrauninu. Þráinsskjaldarhraun er meðal elstu hrauna á Reykjanesskaga, það rann í ísaldarlok, á sama tíma og ísaldarjökullinn var að hopa af skaganum. Sýnilegt er að eftir að hraunið rann hefur jökullinn vaxið á ný og flætt út á austasta hluta þess en síðan hopað fljótt til baka og hörfað inn til lands. Aldursgreiningar á skeljum í sjávarseti undir hrauninu sýna að það er um 14.100 ára.

Heimildir
Sólhlífartré

Sólhlífartré (fræðiheiti: "Sciadopitys verticillata") er tegund af barrtrjám í sólhlífartrésætt sem er einlend í Japan. Hún er eina tegund sinnar ættkvíslar. Þetta er tré, allt að 25m hátt.
Krýsuvíkureldar

Krýsuvíkureldar var tímabil eldvirkni í sprungusveim sem kennt er við Krýsuvík á Reykjanesskaga. Eldarnir hófust um miðja 12. öld, líklega árið 1151 og benda ritaðar heimildir til þess að þeim hafi lokið árið 1188. Hraun sem runnu í Krýsuvíkureldum eru Ögmundarhraun, Mávahlíðahraun og Kapelluhraun.
Amentotaxus poilanei

Amentotaxus poilanei er tegund af barrtrjám frá Ngoc Linh fjalli í Kon Tum héraði í Víetnam. Það er hægvaxta runni eða lítið tré (allt að 15m). Það er nauðalíkt A. formosana.
Toronto Maple Leafs

Toronto Maple Leafs er kanadískt Íshokkílið frá Torontó í Ontario sem spilar í austurdeild NHL. Heimavöllur liðsins er Scotia Bank Arena . Liðið eru eitt af fáum stofnliðum deildarinnar í dag sem hafa verið með frá upphafi NHL deildarinnar árið 1917. Það eru eitt af "Original Six" ("Hinum upprunalegu sex") liðum deildarinnar ásamt Boston Bruins, Chicago Blackhawks, Detroit Red Wings, New York Rangers og Montreal Canadiens

Toronto hefur unnið alls 13 Stanley Cup titla, síðast árið 1967.
Pherosphaera fitzgeraldii

Pherosphaera fitzgeraldii er tegund af barrtrjám í gagnviðarætt sem vex á Bláfjöllum í Ástralíu. Hún er eina tegund sinnar ættkvíslar,eða önnur tveggja. Þetta er lágur runni, um 1m hár.
Skjálftahrinan á Reykjanesskaga 2021

Jarðskjálftahrina hófst 24. febrúar árið 2021 á Reykjanesskaga. Skjálfti upp á 5,7 skók svæðið í byrjun hennar og fannst hundruð kílómetra í burtu. Hlutir féllu úr hillum, grjóthrun í fjöllum, sprungur komu í gólf í Grindavík og í Suðurstrandaveg og maður fékk loftplötu í höfuðið. Skjálftarnir voru aðallega á svæðinu milli Keilis og Fagradalsfjalls. Jarðfræðingar fundu merki um óróapúls, þ.e. tíða skjálfta, sem bentu til þess að kvika væri að brjóta sér leið upp jarðskorpuna. Síðast gaus á svæðinu á 12.-13. öld; Krýsuvíkureldar og Reykjaneseldar. Kristín Jónsdóttir, fagstjóri náttúruvár Veðurstofu Íslands sagði hrinuna fordæmalausa . Hrinan hélt fram í miðjan mars og höfðu yfir 50.000 skjálftar mælst, þar á meðal tugir skjálfta 3–5 á Richter kvarðanum og 6 á bilinu 5–5,7.

Þann 19. mars hófst eldgos við Fagradalsfjall, þá minnkuðu jarðskjálftarnir.
Hrollaugseyjar

Hrollaugseyjar eru þrjár eyjar austur af Breiðamerkursandi, væntanlega nefndar eftir Hrollaug Rögnvaldssyni hálfbróður Göngu-Hrólfs. Á austustu eyjunni sem jafnframt er sú stærsta er viti byggður árið 1954.
Sýslur í Maryland

Sýslur í Maryland eru 23 talsins. Það er ennfremur ein sjálfstæð borg.
Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir

Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir, einnig þekkt sem Owl Fisher (fædd 6. janúar 1991), er íslenskur kynsegin greinahöfundur, kvikmyndagerðarmanneskja, rithöfundur og trans aðgerðasinni.

Yngri árin.

Ugla Stefanía fæddist á Íslandi þann 6. janúar 1991. Hún kom út úr skápnum sem trans árið 2010 og var þá ein yngsta manneskjan á Íslandi til að ganga í gegn um læknisfræðilegt kynstaðfestingarferli. Faðir Uglu er oddviti sveitarstjórnar Húnavatnshrepps, þar sem Ugla er fædd og uppalin. Hann hefur opinberlega stutt Uglu og hennar ferli.

Árið 2016 útskrifaðist Ugla með meistaragráðu í kynjafræði frá Háskóla Íslands.

Aktívismi og ferill.

Hinsegin-aktívismi.

Ugla var meðal stofnfélaga HIN - Hinsegin Norðurland, samtaka hinsegin fólks á Norðurlandi, árið 2011. Í kjölfarið af því varð hún stjórnarmeðlimur Trans Ísland og var formaður félagsins allt fram í mars 2022. Ugla var fræðslustýra Samtakanna '78 frá 2012 til 2016. Hún lét einnig til sín taka á alþjóðavettvangi og var stjórnarmeðlimur í IGLYO, alþjóðlegum samtökum hinsegin ungmenna og stúdenta, frá 2014 til 2016.

Árið 2016 hélt Ugla TEDx–fyrirlestur á TEDx Reykjavík sem kallaðist „Moving Beyond the Binary of Sex and Gender.“ Í fyrirlestrinum fjallaði Ugla um trans- og intersex fólk frá sínu persónulegu sjónarhorni.

Árin 2015 til 2019 tók Ugla, ásamt Kitty Anderson frá Intersex Ísland, þátt í vinnu við að semja frumvarp um kynrænt sjálfræði. Fyrsti áfangi frumvarpsins var samþykktur á Alþingi í júní 2019. Ugla gagnrýndi lokaútgáfu þess, en greinar sem veittu intersex börnum vernd gegn læknisfræðilegum inngripum höfðu verið fjarlægðar.

Ugla Stefanía flutti til Bretlands árið 2016. Þar stýrir hún kvikmyndaverkefninu "My Genderation", sem varpar ljósi á upplifanir trans fólks. Einnig hefur hún unnið með All About Trans, breskum samtökum sem vinna að því að auka sýnileika trans fólks í fjölmiðlum. Ugla hefur skrifað fjölda greina í bresk dagblöð á borð við "The Guardian" og "The Independent", auk lesbíutímaritsins "DIVA". Hún var einnig meðhöfundur bókarinnar "Trans Teen Survival Guide" ásamt Fox Fisher. Bókin var gefin út af Jessica Kingsley Publishers árið 2018.

Í júní 2020 slitu Ugla og þrír aðrir höfundar tengsl við bókaumboðsskrifstofuna Blair Partnership, sem var einnig umboðsskrifstofa J.K. Rowling, eftir að fyrirtækið neitaði að gefa út opinbera yfirlýsingu sem styddi við réttindi trans fólks í kjölfar transfóbískra yfirlýsinga Rowling.

Stjórnmálaferill.

Árin 2018 og 2019 bauð Ugla sig fram til Alþingis fyrir hönd Vinstri grænna. Árið 2019 tilkynnti hún afsögn sína úr flokknum í kjölfar þess að hann myndaði ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum.

Viðurkenningar.

Árið 2015 hlaut Ugla fræðslu- og vísindaviðurkenningu Siðmenntar.

Ugla var á lista breska ríkisútvarpsins, 100 Women, árið 2019.
Páll Einarsson

Páll Einarsson getur átt við:
Halocarpus biformis

Halocarpus biformis er sígrænn runni eða lítið tré frá Nýja-Sjálandi. Hann verður allt að 10 hár.

Viðurinn er endingargóður og ilmandi.
Lepidothamnus laxifolius

Lepidothamnus laxifolius er lítill runni frá Nýja-Sjálandi. Þar vex hann oft með "Halocarpus bidwillii" og "Podocarpus nivalis". L. laxifolius er eitt af smávöxnustu barrtrjám heims.
True Beauty

True Beauty (Kóreska: 여신강림; "Yeosin-gangnim") er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
C. E. Frijs

Christian Emil Krag-Juel-Vind-Frijs lénsgreifi af Frijsenborg (8. desember 1817 – 12. október 1896) var danskur stórjarðeigandi sem gegndi stöðu forsætisráðherra Danmerkur frá 1865 til 1870. Valdatíð hans var viðburðarík þar sem ýmis mikilvæg löggjöf var samþykkt, s.s. um málefni kirkjunar, dómstóla og járnbrautarsamgöngur, auk þess sem stjórnarskráin var endurskoðuð árið 1866. Um þessar mundir urðu stórjarðeigendur ráðandi stétt í dönskum stjórnmálum og héldu þeirri stöðu uns þingræðið var tekið upp árið 1901. Stjórnin starfaði í skugga niðurlægjandi ósigurs Dana í stríðinu við Prússa árið 1864 og mótaði það utanríkisstefnuna.

Ævi og störf.

C. E. Frijs var sonur greifans af Frijsenborg. Hann var sendur til náms við skólann í Sórey, þaðan sem hann lauk lagaprófi árið 1842. Hann tók við rekstri hluta af jarðeignum föður síns undir lok fimmta áratugarins og réðst þegar í mikla uppbyggingu, en seldu jafnframt leiguliðum sínum hluta landsins til sjálfsábúðar. Bakaði sú ráðstöfun honum miklar vinsældir meðal héraðsmanna. Frijs var talinn auðugasti stórbóndi landsins og lét hann reisa sér veglega höll til samræmis við það. Varð það mannvirki fyrirmynd fleiri danskra herragarða.

Frijs hóf snemma afskipti af þjóðmálum, bæði sveitarstjórnarmálum og fyrir hagsmunasamtök stórjarðeigenda. Hann var íhaldssamur í skoðunum en var þó fær um að skilja viðhorf frjálslyndari afla. Hann hafði efasemdir um vaxandi þjóðernishyggju og útþensludrauma sem áttu miklu fylgi að fagna í Danmörku á sjötta áratug nítjándu aldar, en studdi þó með semingi "Nóvembersamþykktina" árið 1863 um stöðu Slésvíkur sem leiddi til síðara Slésvíkurstríðsins árið eftir.

Afhroð Dana í stríðinu riðlaði öllum valdahlutföllum í dönskum stjórnmálum. Stórlandeigandastéttin ákvað að taka völdin í sínar hendur og varð Frijs sjálfsagður leiðtogi hópsins. Hann tók við embætti forsætisráðherra árið 1865 og var fyrsta verkefni stjórnar hans að leiða til lykta endurskoðun stjórnarskrárinnar.

Auk forsætisráðherraembættisins gegndi Frijs einnig störfum utanríkisráðherra. Í hans hlut kom því að semja við Prússa um framkvæmd friðarsamninganna eftir Slésvíkurstríðið. Utanríkisstefna hans miðaðist einkum að því að halda Dönum hlutlausum í deilum stórveldanna.

Hann sagði sig frá embætti forsætisráðherra árið 1870, langþreyttur á flóknum málamiðlunum innan þings og gagnvart konungsvaldinu. Næstu tíu árin sat hann áfram á þingi en hafnaði öllum óskum um að taka að sér stjórnarmyndanir. Sonur hans, Mogens Frijs, varð síðar einn helsti hugmyndafræðingur danskra íhaldsmanna.
Dúkkulísurnar

Dúkkulísur eða Dúkkulísurnar var íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1982 og var til 1987, með nokkrum endurkomum síðan þá.

Meðlimir hennar voru:
Ullarfoss

Ullarfoss getur átt við eftirfarandi:
Hrunagil

Hrunagil er gil í Goðalandi, norðan við Fimmvörðuháls. Árið 2010 rann þar hraunstraumur niður og myndaði tilkomumikinn hraunfoss.
Dacrycarpus kinabaluensis

Dacrycarpus kinabaluensis er sígrænt tré (að 13m hátt) frá Kinabalu-fjalli í Nýju-Gíneu.
Dacrycarpus dacrydioides

Dacrycarpus dacrydioides er sígrænt tré (að 55m hátt) frá Nýju-Sjálandi.
Listfræði

Listfræði er ein þeirra fræðigreina sem fjallar um listir og sögulega og samfélagslega virkni þeirra, á ólíkum tímum og mismunandi menningarsvæðum. Í listfræði er fagurfræði hluta og sjónræn tjáning skoðuð og ná rannsóknir á sviðinu yfir alla listsköpun, svo sem málaralistar, höggmynda, grafíkur, innsetninga, gjörninga, vídeóverka, en einnig byggingarlist, hönnun og sjónmenningu.

Listfræði er kennd við Háskóla Íslands á grunn- og framhaldsstigi. Listfræðafélag Íslands er félag listfræðinga sem hafa B.A. gráðu frá viðurkenndum háskóla með listfræði sem aðalgrein.
Inuit Ataqatigiit

Inuit Ataqatigiit (íslenska: Samfélag fólksins), oft skammstafað IA, er vinstrisinnaður stjórnmálaflokkur sem berst fyrir sjálfstæði Grænlands. Hann var stofnaður sem laustengd stjórnmálahreyfing árið 1976, en varð að formlegum stjórnmálaflokki tveimur árum síðar. Auk þess að berjast fyrir pólitísku sjálfstæði, leggur flokkurinn áherslu á umhverfisvernd. Formaður IA er Múte B. Egede og fulltrúi flokksins á danska þinginu er Aaja Chemnitz Larsen.

Saga og stefna.

Inuit Ataqatigiit var stofnað í róttæknibylgju ungs fólks á áttunda áratugnum og hefur alla tíð verið staðsett lengst til vinstri á hinu pólitíska litrófi grænlenskra stjórnmála. Í fyrstu kosningum sínum til grænlenska þingsins árið 1979 hlaut flokkurinn innan við 5% atkvæða og engan fulltrúa. Á níunda áratugnum óx flokkurinn jafnt og þétt og naut þess líklega að flokksmenn voru áberandi í þjóðaratkvæðagreiðslunni árið 1982 þar sem Grænlendingar ákváðu að segja skilið við Efnahagsbandalag Evrópu.

Frá 1991 til 2005 fékk flokkurinn á bilinu 19-25% í kosningum og árið 2001 fékk IA í fyrsta sinn annan af tveimur fulltrúum Grænlands á danska þinginu. Eftir kosningarnar 2002 mynduðu IA og Siumut saman ríkisstjórn og eftir kosningarnar 2005 bættist þriðji flokkurinn, Atassut, við stjórnina. Upp úr samstarfinu slitnaði árið 2007 þegar IA sagði sig úr stjórninni vegna deilna um sjávarútvegsmál. Í kosningunum tveimur árum síðar vann IA sinn mesta sigur í sögunni, fékk 43,7% atkvæða og 14 af 31 þingsæti. Leiddi IA ríkisstjórnina það kjörtímabil með stuðningi smáflokka.

Ekki tókst að fylgja þessum árangri eftir í næstu kosningum, 2013, 2014 og 2018. Jafnaðarmannaflokkurinn Siumut hefur leitt ríkisstjórnir eftir allar þessar kosningar en IA ýmist komið að samsteypustjórnum eða verið stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn. Í þingkosningum 6. apríl 2021 vann flokkurinn mikinn sigur, náði sínum næstbesta árangri í sögunni, 37,4% og hlaut 12 af 31 þingmanni á grænlenska þinginu og myndaði í kjölfarið ríkisstjórn.

Í fimm af síðustu sex kosningum (2001-2019) hefur IA fengið flest atkvæði í kosningunum til danska þingsins.
Alþýðuleikhúsið

Alþýðuleikhúsið var íslenskur leikhópur sem skilgreindi sig sem „gagnrýnið, framsækið leikhús“, en þau vildu fjalla um borgaralegan samtíðarveruleikann á listrænan hátt og vekja umræðu um þjóðfélagsmál. Þau vöktu þó ekki síður athygli fyrir óvenju leikræna framsetningu, kröftuga og agaða stílfærslu, en félagslegan boðskap.

Alþýðuleikhúsið stofnað.

Alþýðuleikhúsið var stofnað á Akureyri 4. júlí 1975. Leikararnir Þórhildur Þorleifsdóttir, Arnar Jónsson og Þráinn Karlsson höfðu sagt upp stöðum sínum við Leikhúsið á Akureyri og voru kjarninn í þeim hóp sem stóð að stofnun leikhússins, en einnig má nefna Þráinn Bertelsson, Böðvar Guðmundsson, Kristínu Á Ólafsdóttur og Jón Hlöðver Áskelsson. Markmið leikhússins var að flytja leiklistarunnendum um allt land með einhverjum hætti efni sem vekti þau til umhugsunar og hvetja til umræðu um þjóðfélagsmál. Skipulag leikhússins var nýstárlegt og var grunnhugmyndin sú að sjálfstæðir hópar gætu myndast innan þess, eftir áhugamálum félaganna, og sótt fjármagn í sameiginlegan sjóð. Ákvarðanir voru teknar á aðalfundum og varð stjórn að hlíta ákvörðunum þeirra.

Starfsemi.

Alþýðuleikhúsið frumsýndi fyrstu sýningu sína, "Krummagull" eftir Böðvar Guðmundsson á Neskaupstað 28. mars 1976. Síðan var lagt af stað í leikför um landið og sýnt alls 62 sinnum á 44 stöðum. Leikritið var tekið upp fyrir sjónvarp í Dramatiska Institutet í Stokkhólmi, þar sem einn af stofnendum leikhússins, Þráinn Bertelsson, var við nám í kvikmyndaleikstjórn. Haustið 1976 var "Skollaleikur" Böðvars Guðmundssonar frumsýndur á Borgarfirði eystra og síðan á ýmsum stöðum á landinu. Haustið 1977 var farið með hann í leikför til Skandinavíu. Alls urðu sýningar á leiknum um hundrað og var hann síðast tekinn upp í sjónvarpi vorið 1978. Leikstjóri beggja sýninganna var Þórhildur Þorleifsdóttir.

Fyrstu árin var mest sýnt í Lindarbæ, en árið 1981 fékk leikhúsið inni í Hafnarbíói, sem stóð neðst við Barónsstíg, en þau sýndu einnig á Kjarvalsstöðum, í Þýska bókasafninu, Ásmundarsal, Hlaðvarpanum, Gamla bíói, Iðnó, Tjarnarbíói, Hafnarhúsinu og víðar.