arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pee-wee's Big Adventure

Pee-wee's Big Adventure er kvikmynd leikstýrð af Tim Burton sem er frá 1985. Myndin er fyrsta kvikmynd Tims Burtons í fullri lengd og er fyrsta myndin í "Pee-Wee" myndaröðinni. En á eftir komu Big Top Pee-wee, Pee Wee's Big Holiday og sjónvarpsþættirnir Pee Wee's Playhouse. Tónlistin í myndinni er samin af Danny Elfman og er það byrjunin á löngu samstarfi Tims og Dannys. Aðalhlutverk í myndinna fara þau Paul Reubeans sem Pee-wee Herman, Elizabeth Daily sem "Dottie", Mark Holton sem "Francis Buxton" og Diane Salinger sem "Simone" svo eitthvað sé nefnt. Höfundar handrits eru Paul Reubeans, Phil Hartman og Michael Varhol.

Söguþráður.

Myndin fjallar um "Pee Wee", 7 ára strák í fullorðins líkama sem lendir í því að hjólinu hans verður stolið. Pee Wee fer í ferð til að reyna að finna hjólið og lendir í ýmisskonar ævintýrum.
NEOMA Business School

NEOMA Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Rúðuborg og Reims. Hann er stofnaður 2013. NEOMA var í 50. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. NEOMA býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 62 500 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Shi Weillang (Framkv.stj. (CEO) Huawei France) auk Wilfried Guerrand (Hermès).
Ana Brnabić

Ana Brnabić (f. 28. september 1975) er serbneskur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Serbíu. Hún er fyrsta konan sem hefur gegnt embætti forsætisráðherra í landinu og er auk þess önnur samkynhneigða konan í heimi sem hefur gegnt embætti ríkisstjórnarleiðtoga, á eftir Jóhönnu Sigurðardóttur á Íslandi.

Brnabić hóf þátttöku í serbneskum stjórnmálum árið 2016 þegar hún var skipuð ráðherra opinberrar stjórnsýslu og sveitastjórna í ríkisstjórn Aleksandars Vučić þáverandi forsætisráðherra. Áður hafði Brnabić unnið í áratug í serbneskri stjórnsýslu og hjá ýmsum alþjóðastofnunum.

Árið 2017 var Aleksandar Vučić kjörinn forseti Serbíu. Hann tók við forsetaembættinu í júní sama ár og tilnefndi Brnabić til að taka við af sér sem forsætisráðherra. Brnabić varð forsætisráðherra Serbíu þann 29. júní og hvatti við það tilefni serbneska þingið til að hjálpa henni að nú­tíma­væða sam­fé­lag Serbíu með því að end­ur­reisa hag­kerfi lands­ins og berjast gegn spill­ingu.

Brnabić var óflokksbundin þegar hún tók við embætti forsætisráðherra en árið 2019 gekk hún í serbneska Framfaraflokkinn, stjórnarflokk Vučićs forseta. Þótt forsetaembætti Serbíu eigi að heita táknrænt og að mestu valdalaust er Vučić enn almennt talinn valdamesti maður í Serbíu og stjórnarandstæðingar hafa sakað Brnabić um að vera handbendi eða strengjabrúða hans. Brnabić sjálf hefur ekki neitað þessu og hefur jafnvel gengist við því að Vučić starfi sem „leiðbeinandi“ hennar.

Þótt útnefning Brnabić sé talið framfaraskref í réttindabaráttu hinsegin fólks í Serbíu hefur Brnabić sætt gagnrýni fyrir að neita að útmála sjálfa sig sem málsvara hinsegin samfélagsins. Meðal annars studdi hún ekki frumvarp um lögleiðingu á hjónabandi samkynhneigðra í Serbíu árið 2016 og hefur sagt að hún vilji ekki „vera stimpluð sem sam­kyn­hneigður ráðherra, al­veg eins og sam­starfs­menn [hennar] vilja ekki vera skil­greind­ir sem gagn­kyn­hneigðir.“ Árið 2017 varð Brnabić hins vegar fyrst serbneskra forsætisráðherra til að sækja gleðigöngu.
Ihara Saikaku

Ihara Saikaku var japanskt ljóðskáld og skapaði fljótandi veraldar stíltegundina í japönskum skáldskap("ukiyo-zōshi").

Fæðingarnafn Ihara var Hirayama Tōgo (平 山藤 五), og hann var sonur auðugs kaupmanns Osaka. Hann lærði haikai-ljóðagerð undir leiðsögn Matsunaga Teitoku og síðar Nishiyama Sōin af Danrin-skólanum, sem lagði megináherslu á tengiljóð. Ihara Saikaku er frægur fyrir að geta samið gríðarlegt magn ljóða í einu. Hann er talinn hafa samið 16,000 ljóð á einni samkomum samkvæmt sumum heimildum og allt að 23,000 samkvæmt öðrum.

Síðar á lífsleiðinni byrjaði hann að skrifa erótískar og gamansamar sögur um meðlimi kaupmannsstéttarinnar sem eyddi tíma sínum í að fara í leikhús, vændishús og sólunda peningum sínum í hinum „fljótandi heimi“ gleðihverfa borga á borð við Osaka og Edo.

Ævisaga.

Ihara Saikaku fæddist árið 1642 í vel stæðri kaupmannafjölskyldu í Osaka. Frá fimmtán ára aldri samdi hann haikai no renga (tengikvæði eða tengihækur). Árið 1662, tvítugur að aldri, gerðist hann haikai meistari og festi sig í sessi með pennanafninu Ihara Kakuei. Árið 1670 hafði hann þróað sérstakan stíl og notaði alþýðlegt mál til að lýsa lífi venjulegra borgara eða svo kallaðra chōnin (bæjarbúa). Á þessum tímapunkti vann hann fyrir sér með viðskiptum í Osaka.

Árið 1673 breytti hann pennanafninu í Saikaku. Svo virðist sem andlát eiginkonu hans árið 1675 hafi rist mjög djúpt en nokkrum dögum síðar samdi Saikaku þúsund erinda haikai ljóð á innan við sólarhring. Verkið var gefið út undir titlinum Þúsund erindi á einum degi(Haikai Dokugin Ichinichi) og var fyrsta tilraun Saikaku til að skrifa verk í þessari lengd. Reynslan af því og velgengni Saikaku í kjölfarið er talin hafa ýtt undir áhuga hans á að skrifa skáldsögur.

Stuttu eftir andlát konu sinnar ákvað Saikaku að gerast munkur og ferðaðist um Japan. Börnin hans urðu eftir í Osaka í umsjá stórfjölskyldunnar, en Saikaku lagði þó ekki af stað fyrr en eftir andlát dóttur sinnar, sem var blind.

Árið 1677 sneri Saikaku aftur til Osaka. Upp frá því vann hann alfarið fyrir sér sem rithöfundur, í fyrstu með haikai-ljóðagerð en árið 1682 gaf hann út líf ástsjúks manns (Kōshoku ichidai otoko 好色一代男), sem var sú fyrsta af mörgum skáldsögum sem hann átti eftir að skrifa. Saikaku varð fljótt eitt af mest seldu skáldum samtíma síns, en eins og með marga metsöluhöfunda var oft litið niður á verk hans fyrir að vera of alþýðleg.
Entombed

Entombed er sænsk dauðarokkshljómsveit sem stofnuð var árið 1987 undir nafninu Nihilist. Þeir eru taldir frumkvöðlar skandinavísku dauðarokkssenunnar. Á tíunda áratugnum fór hljómsveitin að breyta hljóm sínum og hægja hann, í það sem kallað hefur verið "death n' roll".

Áhrifavaldar Entombed eru meðal annars Slayer, Exodus, Black Sabbath, Celtic Frost, Autopsy, Kiss, The Misfits, Motörhead, Discharge, Death og Testament. Ásamt Dismember, Grave og Unleashed, hafa Entombed verið kallaðir einir af "fjóru stóru" innan sænska dauðarokksins.

Árið 2014 gekk gítarleikarinn Alex Hellid úr bandinu en þá höfðu upprunalegir meðlimir utan söngvarans Lars Göran Petrov yfirgefið það. Þar sem Hellid hafði einkaleyfi á nafninu varð L.G. Petrov að halda áfram undir nafninu Entombed A.D.. Petrov lést árið 2021 úr krabbameini .

Árið 2016 ákváðu upprunalegu meðlimirnir Hellid, Andersson og Cederlund að koma saman sem Entombed með nýjum söngvara.
Troms og Finnmörk

Troms og Finnmörk (norska: Troms og Finnmark) er fylki Noregs sem stofnað var 1. janúar, 2020 með sameiningu Troms og Finnmarkar. Íbúar Finnmarkar voru andsnúnir samrunanum. Stærð fylkisins er tæpir 75.000 ferkílómetrar.
Þorgerður brák

Þorgerður brák var írsk ambátt sem var uppi á 9. og 10. öld. Hún var í eigu Skallagríms Kveldúlfssonar og Beru konu hans en þau voru landnámsmenn á Borg á Mýrum. Hún var fóstra Egils sonar þeirra. Egils saga Skallagrímssonar segir svo frá að dag einn þegar menn voru að leikum á ísilagðri tjörn í Borgarfirði, rann æði á Skallagrím og hann veittist að Agli syni sínum. Þá sagði Brák: „Hamast þú nú, Skalla-Grímur, að syni þínum“ -- Skallagrímur hætti þá við að drepa Egil en hljóp í staðinn á eftir Þorgerði brák, en hún hljóp undan, þar til hún stakk sér í sjóinn þar sem nú heitir Brákarsund í Borgarnesi. Skallagrímur kastaði stórum steini á eftir henni og kom hvorugt upp aftur.

Fyrir utan sundið, og síðan götuna í Borgarnesi, sem heita eftir Brák, er gata í Reykjavík sem heitir Brákarsund og er þar leikskóli sem heitir Brákarborg.

Einleikur í Borgarnesi.

Brynhildur Guðjónsdóttir samdi og flutti einleikinn "Brák" í Landnámssetrinu í Borgarnesi, og fékk fyrir Grímuverðlaunin árið 2008, en þar fjallar hún um þessa persónu, sem Egils saga hefur fá orð um, en dregur ályktanir og leitar fanga í erlendum heimildum. Dregur hún þar upp mynd af sögu sem er að miklu leyti ósögð í Egils sögu, en skín samt sums staðar í gegn, t.d. í því að þegar Egill eignast fyrsta barn sitt, dóttur, er hún nefnd Þorgerður (en ekki t.d. Bera, eftir móður hans). Þá leiðir hún getum að því að fóstrudrápið skýri langvarandi reiði Egils í garð föður síns, sem og að nýmæli þau sem Egill flutti inn í norrænan kveðskap séu hreint ekki hans uppfinning, heldur áhrif frá írskum kveðskap sem hann hafi numið við fótskör fóstru sinnar Brákar.
Viken

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;parentid&gt;1724536&lt;/parentid&gt;

&lt;timestamp&gt;2022-01-11T19:44:20Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;Berserkur&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;

Viken er fylki Noregs sem stofnað var 1. janúar, 2020 þegar Akershus, Buskerud og Austfold sameinuðust. Nafnið kemur frá sögulegu héraði á svæðinu. Stjórnsýsla er í Ósló, þó er það sér fylki. Stærð fylkisins er tæpir 25.600 ferkílómetrar. Íbúar voru um 1,2 milljónir árið 2019.
Hoya attenuata

Hoya attenuata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Samóa.
Handþvottur

Handþvottur er aðferð sem miðar að því að hreinsa hendur af óhreinindum, fitu og örverum. Sápa er vanalega notuð við það og er mælt með að þvotturinn fari fram í um 20 sekúndur til að árangur sé af honum.

Handþvottur getur komið í veg fyrir smitsjúkdóma eins og niðurgang, kóleru, kvef og inflúensu. Einnig er mælt með að í daglegu lífi þvoi fólk sér eftir salernisferðir og fyrir matartíma. Og svo fyrir matarundirbúning. Á veitingahúsum og á spítölum er handþvottur mikilvægur.

Ungverski vísindamaðurinn Ignaz Sem­melweis (1818-1865) var fyrstur manna til að benda á mikilvægi handþvottar og hreinlætis til að koma í veg fyrir útbreiðslu smits. Boðskapur hans um mikilvægi þess að sótthreinsa hendur varð til þess að verulega dró úr dánartíðni á fæðingardeild á sjúkrahúsi í Vín. Boðskapur hans hlaut hins vegar ekki hljómgrunn fyrst í stað og læknar í Vín litu nánast á boðskapinn sem áfellisdóm yfir eigin verklagi. Sem­melweis gekk hart fram í baráttu sinni fyrir mikilvægi handþvottar og kallaði starfsfélaga sína óhikað „morðingja“ ef hann taldi þvottinum ábótavant. Sem­melweis hlaut síðar upp­reisn æru og er nú ein af þjóðhetj­um Ung­verja og litið er á hann sem upp­hafs­mann kenn­inga um hrein­læti á sjúkra­hús­um og sótt­hreins­un.

Árið 2018 var haft eftir Didier Pittet, pró­fess­or og sér­fræðing­i í að hefta smit­sjúk­dóma hjá Alþjóðaheil­brigðis­stofn­un Sam­einuðu þjóðanna (WHO) að handþvott­ur væri ekki tíðkaður jafn kerf­is­bundið og æski­legt væri og að ef handþvottur og sótthreinsun tíðkaðist í meira mæli væri hægt að koma í veg fyrir um 70% sýkinga á sjúkrahúsum.
Hoya apoda

Hoya apoda er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Nýju Guíneu.
Hret

Hret er kaldur en skammvinnur veðurkafli með snjókomu eða frostrigningu.

Á íslensku kallast kuldakast að vori til vorhret. Páskahret er algengt nafn fyrir hret á tímabilinu frá pálmasunnudegi til sunnudags eftir páska.
Hoya benitotanii

Hoya benitotanii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Montpellier Business School

Montpellier Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Montpellier. Hann er stofnaður 1897. Árið 2019, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 55. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. MBS býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 17 700 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Eric Besson (fyrrverandi ráðherra Frakklands).
Kínverska karlalandsliðið í knattspyrnu

Kínverska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Kína í knattspyrnu. Liðið hefur einungis tekið þátt á einu Heimsmeistaramóti það var árið 2002, þeir hafa hinsvegar oft tekið þátt í asíubikarnum og tvisvar nælt sér í silfur þar.
Tælenska karlalandsliðið í knattspyrnu

Tælenska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Tælenska knattspyrnusambandsins, og leikur fyrir hönd Tælands. Þeir hafa aldrei komist á heimsmeistaramótið, enn oft tekið þátt í asíubikarnum og einu sinnu tekist að næla í brons, það var á þeirra fyrsta móti árið 1972. Þjálfari liðsins er Japaninn knái Akira Nishino.
Gríska karlalandsliðið í knattspyrnu

Gríska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Grikklands í knattspyrnu og er stjórnað af Gríska knattspyrnusambandinu. á EM 2004 tókst þeim þvert á flestar spár að verða evrópumeistarar með öguðum varnarleik undir styrkri stjórn þjóðverjarns Otto Rehhagel
Síberíuhlynur

Síberíuhlynur (fræðiheiti: "Acer ginnala") er lítil hlyntegund sem er með útbreiðslu í Austur-Asíu; Kóreu, Japan, Austur-Mongólíu og Amúr-dal í Rússlandi. Hann verður 3-10 metrar að hæð og er vinsæl skrautplanta í Norður-Ameríku og Evrópu. Síberíuhlynur er kuldþolnastur hlyna. Lítil reynsla er af honum á Íslandi.
Hoya bicolor

Hoya bicolor er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Hoya celata

Hoya celata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Sjónhimnuskemmdir

Sjónhimnuskemmdir (retinopathy) er hvers konar skemmdir á sjónhimnu augna sem skerðingu á sjón. Algengasta orsök sjónhimnuskerðingar er sykursýki. Sjónhimnuskerðing af völdum sykursýki er aðalorsök blindu hjá fólki á vinnumarkaði. Það er talið að 5 % blindu í heiminum megi rekja til þess.
Róbert Örn Hjálmtýsson

Róbert Örn Hjálmtýsson (5. júlí 1977) er íslenskur tónlistarmaður, fjölhljóðfæraleikari, söngvari, útsetjari, laga- og textahöfundur. Hann er helst þekktur fyrir að fara fyrir hljómsveitunum Hljómsveitin Ég og PoPPaRoFT.

Einnig hefur hann spilað undir, útsett og hljóðblandað á þremur hljómplötum Sölva Jónssonar (Dölli) (26. ágúst 1975 - 9. febrúar 2020) og gert eina hljómplötu með hljómsveitinni Spilagaldrar.

Róbert og Hljómsveitin Ég hafa hlotið nokkrar tilnefningar til Íslensku tónlistarverðlaunanna og fengið mjög afgerandi jákvæða dóma í fjölmiðlum fyrir plötur sínar
Tantra

Tantra (Sanskrit: "tantra") er orð úr sanskrit sem þýðir "að vefa" eða "vefstóll" og lýsir samtvinningi eða því "að vefa saman" visku, hefðum, kennslu og ástundun og með því skapa heildarmynd hverskonar sannleika. Vesturlandabúar tengja hugtakið Tantra oftast við kynferði eða kynlíf, en þó ákveðin afbrigði tantraiðkunar falið í sér kynlíf í sögulegum skilningi þá eiga langflest afbrigði tantra ekkert skilt við kynlíf, og hugtakið á aðeins við sérstæðar andlegar iðkanir. Þessar iðkanir geta falið í sér það að kyrja, notast við heimulleg tákn, helgisiði eða athafnir, ýmsar aðferðir hugleiðslu eða önnur form af andlegum athöfnum.
Clermont-Ferrand

Clermont-Ferrand er borg staðsett í miðri Frakklandi. Það er höfuðborg Puy-de-Dome héraðs og söguleg höfuðborg Auvergne. Íbúar hennar eru kallaðir "Clermontois".

Árið 2017 var Clermont-Ferrand með 143.886 íbúa.
Alcatel-Lucent

Alcatel-Lucent SA var franskur framleiðandi fjarskiptabúnaðar með höfuðstöðvar í Boulogne-Billancourt í Frakklandi. Það var stofnað árið 2006 með samruna franska fyrirtækisins Alcatel og bandaríska fyrirtækisins Lucent, sem var arftaki Western Electric sem var áður hluti af AT&amp;T.

Fyrirtækið einbeitti sér að fastlínu-, farsíma- og netbúnaði, IP-tækni, hugbúnaði og þjónustu. Það var með starfsemi í yfir 130 löndum. Það hafði verið útnefnt leiðandi fyrirtæki í vélbúnaðartækni við endurskoðun sjálfbærnivísitala Dow Jones 2014 og var á lista Thomson Reuters yfir 100 helstu alþjóðlegu frumkvöðla 2014, fjórða árið í röð. Alcatel-Lucent átti einnig Bell Laboratories, eitt stærsta rannsóknar- og þróunarfyrirtæki fjarskiptaiðnaðarins, en starfsmenn þar hafa hlotið átta Nóbelsverðlaun og fyrirtækið á meira en 29.000 einkaleyfi.

Þann 3. nóvember 2016 lauk Nokia yfirtöku á fyrirtækinu og það var sameinað Nokia Networks-deildinni. Bell Labs var áfram sjálfstætt dótturfyrirtæki Nokia. Vörumerkinu Alcatel-Lucent hefur verið skipt út fyrir Nokia, en það lifir enn sem Alcatel-Lucent Enterprise (ALE), fyrirtækjasvið Alcatel-Lucent sem var selt til Huaxin í Kína árið 2014.
Heinabergsjökull

Heinabergsjökull er skriðjökull sem gengur niður úr suðaustanverðum Vatnajökli innan Vatnajökulsþjóðgarðs.
2. deild kvenna í knattspyrnu 1983

Leikar í 2. deild kvenna í knattspyrnu hófust í 2. sinn árið 1983.
Hoya flavescens

Hoya flavescens er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Guíneu.
Hoya gigantanganensis

Hoya gigantanganensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Hoya microstemma

Hoya microstemma er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.
Hoya piestolepis

Hoya piestolepis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.
Hoya lucyae

Hoya lucyae er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Finntroll

Finntroll er þjóðlagaþungarokkssveit sem stofnuð var árið 1997 í Helsinki, Finnlandi. Hljómsveitin blandar saman svartmálmi og þjóðlegum þáttum. Textarnir eru á sænsku og eru með þjóðsagnabrag; fjalla meðal annars um tröll sem fylgja tröllkóngnum "Rivfader". Þau berjast gegn kristnum mönnum.

Hljómsveitin hefur gengið í gegnum ýmsar breytingar og haft 3 söngvara meðal annars. Fyrsti söngvarinn, "Katla", semur enn texta fyrir hljómsveitina en hann er af sænskumælandi Finnum.

Sveitin hefur komið nokkrum sinnum til Íslands.
Hoya nabawanensis

Hoya nabawanensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Borneó.
Hoya querinoensis

Hoya querinoensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Grenisilfri

Grenisilfri (fræðiheiti: "Cortinarius caninus") er tegund svepps af kögursveppaætt. Hann er líklega nýlegur landnemi á Íslandi sem borist hefur með innfluttum grenitrjám.
Vinstri og hægri umferð

Vinstri umferð og hægri umferð er venjan að halda til vinstri eða hægri hliðar vegarins. 165 lönd nota hægri umferð á meðan 75 lönd nota vinstri umferð.

Á Íslandi.

Ísland er með hægri umferð. Það var vinstri umferð fram til H-dagsins árið 1968 þegar umferðinni var breytt til hægri.

Erlendis.

Árið 1919, voru lönd með vinstri umferð jafnmörg löndum með hægri umferð.

Nú er fjöldi landa með vinstri umferð er helmingur fjölda landa með hægri umferð. Tvö lönd hafa breytt frá hægri til vinstri: Namibía og Samóa.
Kviðdómur

Kviðdómur er hópur fólks valinn af handahófi til að greiða úr ágreiningi í dómsmáli. Kviðdómar urðu til í Englandi á miðöldum en notkun þeirra einkennir enska fordæmisréttarkerfið sem dreifðist síðan til Bandaríkjanna, Kanada, Ástralíu og fleiri landa.

Kviðdómar eru yfirleitt skipaðir tólf einstaklingum, en í vissum málum geta kviðdómarar verið fleiri. Slíkir stórir kviðdómar eru ekki notaðir lengur nema í Bandaríkjunum og Líberíu.

Hlutverk.

Hlutverk kviðdóms er að velta fyrir sér sönnunargögnum sem sett eru fram af stefnanda og verjanda. Eftir að hafa skoðað sönnunargögnin og tilskipanir frá dómaranum kemur kviðdómurinn saman til að íhuga málið og skera úr því.

Meirihlutinn sem krefst til að skila dómi er misjafn. Í sumum tilfellum þarf álit kviðdóms að vera einróma, en í öðrum tilfellum þarf eingöngu einfaldan eða aukinn meirihluta. Upp getur komið að kviðdómur sé klofinn en þá er enginn meirihluti. Fjöldi kviðdómara er breytilegur en í alvarlegum sakamálum eru þeir oftast tólf. Í einkamálum geta kviðdómarar verið færri en tólf.

Skipun.

Einstaklingum sem eru kallaðir til kviðdóms er oftast skylt með lögum til að sitja í honum. Kviðdómarar eiga að vera hlutlausir í málinu. Gerðar eru kröfur um að kviðdómarar séu ekki háðir eða tengdir stefnanda eða verjanda. Kviðdómarar eru valdir af handahófi úr hópi hæfra fullorðinna einstaklinga. Oft er tekið viðtal við mögulega kviðdómara til að kanna hvort þeir séu hlutlausir eða óhæfir til að sitja í kviðdómi.

Í kviðdómi situr formaður, sem er ýmist skipað af dómaranum eða kosinn af hinum kviðdómurunum. Hlutverk hans er meðal annars að leggja spurningar fyrir dómarann af hálfu kviðdómsins, að miðla umræðum milli kviðdómara og að skila áliti þeirra að málinu loknu.

Þar sem upp getur komið að tilteknir kviðdómarar séu óhæfir vegna t.d. lélegs heilsufars eru nokkrir staðgenglar einnig valdir.

Störf.

Strangar reglur gilda um störf kviðdóms til þess að hann geti sinnt hlutverki sínu almennilega. Kviðdómarar mega ekki leita upplýsinga um málið frá öðrum heimildum en yfirheyrslunni (t.d. í fréttum eða á netinu) og mega ekki fara í eigin rannsókn (t.d. með því að fara á vettvang). Kviðdómarar mega ekki hafa samráð við aðila að málinu svo sem lögfræðinga. Í ákveðnum tilvikum getur kviðdómurinn verið settur í einangrun til að vernda störf hans.

Kviðdómurum er í flestum tilfellum skylt að fara með allar umræður sín á milli sem trúnaðarmál. Þessi skylda getur varað lengi eftir að dómsmálinu er lokið og sé hún ekki virt getur það verið refsivert.

Það er talið alvarlegt lögbrot að reyna að hafa áhrif á kviðdóm með mútum eða hótunum. Kviðdómari kann einnig að sæta refsingu ef hann spillir eigin hlutleysi viljandi.
Aulus Cornelius Celsus

Aulus Cornelius Celsus (uppi frá 25 fyrir Krist til um 50 eftir Krist) var rómverskur ritari alfræðirits um læknisfræði. Hann ritaði fyrstu sögu læknisfræði í ritinu "De Re Medicina". Ritið sem er á latínu hefst á formála þar sem rakin er saga lækninga frá fornu fari og síðan átta kaflar. Fyrsti kaflinn fjallar um heilsufræði og mataræði, annar kaflinn um orsakir sjúkdóma, þriðji kaflinn um hitasótt, fjórði kaflinn um líkamsbyggingu mannsins, fimmti kaflinn um lyf, sár og meðferð sára, sjötti kaflinn um húðsjúkdóma og fleira, sjöundi kaflinn um skurðlækningar og áttundi kaflinn um liðhlaup og beinbrot.

Celsus er talinn hafa fæðst árið 25 fyrir Krist skammt frá Narbonne en búið í Róm á fullorðinsárum. Nikulás páfi V. lét prenta bók hans rit hans árið 1478 en þá var prenttæknin ný og var ritið fyrsta lækningabókin sem kom á prent. Rit Celsus er talinn hluti af stærra alfræðiriti sem nú er glatað.
Occitanie

Occitanie er eitt af 18 héruðum Frakklands og er það syðsta á meginlandinu. Það var skapað árið 2016 með sameiningu Languedoc-Roussillon og Midi-Pyrénées. Nafnið ber keim af Occitania sem var sögulegt stærra svæði. Occitanie er næststærsta hérað landsins og er tæpir 73.000 ferkílómetrar og eru íbúar tæpar 6 milljónir.

Helstu borgir eru: Toulouse, Montpellier, Nîmes og Perpignan.