arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stranger Things

Stranger Things eru bandarískir sjónvarpsþættir sem skapaðir voru af bræðrunum Ross og Matt Duffer. Þættirnir hófu göngu sína þann 25. júní 2016 þegar fyrstu seríunni var streymt inn á Netflix. Þeir urðu strax gríðarlega vinsælir og hafa hlotið ýmsar tilnefningar og verðlaun. Stranger Things gerist í bænum Hawkins í Indiana árið 1983 og fjallar um þrjá vini sem taka málin í sínar hendur þegar fjórði vinur þeirra hverfur sporlaust. Þá njóta þeir aðstoðar frá stelpu sem býr yfir yfirnáttúrulegum kröftum. Aðrir íbúar Hawkins fléttast líka inn í söguna, eins og lögregluforingi bæjarins, fjölskyldur strákana og starfsfólk leynilegrar vísindastofnunar. Þættirnir gerast eins og áður sagði á níunda áratugi síðustu aldar en þeim hefur verið líkt við vinsælar kvikmyndir þess tíma, s.s. E.T., The Goonies o.fl.
Heiðanálvespa

Heiðanálvespa (fræðiheiti: "Ichneumon ligatorius") er flugutegund sem var lýst af Carl Peter Thunberg 1822. Hún finnst í allri Evrópu til Asíu, frá Íslandi austur til Kamsjatka.

Lífshættir.

Þetta er sníkjuvespa sem verpir í lirfur fiðrilda, líklega helst yglutegunda.
Talnamengi

Talnamengi er mengi talna. Hér verður fjallað um nokkur sérstök talnamengi sem flokkuð eru eftir eiginleikum talnanna sem í þeim eru.
Sjá

Sjá er heiti á hverskonar tæki til að skoða eitthvað. Dæmi um slík tæki:
Heslibjörk

Heslibjörk (fræðiheiti: "Betula corylifolia") er tegund af birkiætt sem var lýst af Eduard August von Regel og Carl Maximowicz. Engar undirtegundir eru skráðar.
Betula microphylla

Betula microphylla er tegund af birkiætt sem var lýst af Aleksandr Andrejevitj Bunge. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Furusjór

Furusjór (danska: "Furesø") er stöðuvatn á Norður-Sjálandi í Danmörku. Furusjór er um 12 km frá Kaupmannahöfn og er dýpsta stöðuvatn Danmerkur.
Andy Murray

Andy Murray (f. 15. maí 1987 í Glasgow) er skoskur tennisleikari. Í mars 2018 var hann talinn vera 29. besti tennisleikari í einleik karla. Murray keppir fyrir hönd Bretlands á alþjóðlegum keppnismótum. Hann hefur unnið fjölda keppna og bikara, meðal annars tvisvar sinnum bikar á Ólympíuleikunum.

Ævi.

Andy er sonur Judy, sem er tennisþjálfari, og William Murray. Andy á einn bróður, Jamie sem hefur einnig notið velgengni sem tennisleikari. Afi þeirra, Roy Erskine lék fótbolta með Hibernian F.C. fótboltaliðinu frá Leith í Edinborg.

Andy hóf kornungur að leika tennis, einungis þriggja ára gamall að sagt er. Hann tók þátt í móti í fyrsta sinn fimm ára gamall og var farinn að keppa við fullorðna átta ára.

Atvinnumannaferill.

Árið 1999, þegar Andy var tólf ára gamall tók hann þátt í Junior Orange Bowl keppninni fyrir unga tennisleikara og vann hana. Hann vann sömu keppni aftur tveimur árum seinna og er einn af aðeins níu tennisleikurum sem hafa unnið keppnina tvisvar.

Í september 2003 vann Andy í fyrsta sinn keppnismót fyrir eldri tennisleikara þegar hann sigraði Glasgow Futures. Hann komst í undanúrslit Edinburgh Futures sama ár.

Árið 2005 var Andy í 407 sæti yfir tennisleikara í heiminum. Á ferli hans sem spannar nú 13 ár hefur hann unnið til fjölda bikara en einnig liðið fyrir erfið meiðsl svo sem erfið mjaðmarmeiðsl sem hrjáðu hann í byrjun 2018.

Árið 2012 var Andy fyrsti Bretinn í meira en hálfa öld til þess að keppa í úrslitaleik á Wimbledon-keppnismóti sem hann tapaði gegn Svisslendingnum Roger Federer. Andy varð svo um að tapa að hann felldi tár í viðtalinu strax eftir einvígið. Aðeins nokkrum vikum seinna keppti Andy á sama leikvangi en nú á Sumarólympíuleikunum 2012 þar sem mætti Federer á ný en í þetta skipti vann hann. Fjórum árum seinna vann Andy á ný á Sumarólympíuleikunum 2016.

Árið 2013 vann hann Wimbledon mótið þar sem hann sigraði Novak Djokovic í lokaeinvíginu. Þetta var í fyrsta sinn síðan 1936 sem að Breti vann keppnismótið og í fyrsta sinn í meira en öld sem að Skoti vann það. Árið 2015 var Andy hluti af breska tennisliðinu sem vann Davis-bikarinn, og var það í fyrsta sinn sem Bretland vann þann bikar síðan 1936.

Árið 2016 var líklega farsælasta ár Andys á atvinnumannaferli hans því til viðbótar við að sigra á Sumarólympíuleikunum það árið vann hann einnig Wimbledon mótið og var í fyrsta sæti á listanum yfir bestu tennisleikara heims.

Annað.

Andy skilgreinir sjálfan sig sem femínista.
Betula potaninii

Betula potaninii er tegund af birkiætt sem var lýst af Alexander Feodorowicz Batalin. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Chelmsford 123

Chelmsford 123 eru breskir gamanþættir framleiddir fyrir Channel 4 af Hat Trick Productions. Það voru tvær þáttaraðir, með 6 og  sjö þáttum, árin 1988 og 1990.

Þættirnir voru settir í breska bænum Chelmsford árið AD 123, og var um valdabaráttu milli rómverska landstjórans Aulus Paulinus (Jimmy Mulville) og breska höfðingjans, Badvoc (Rory McGrath). "Bretland er ömurlegur staður, kaldur og blautur – einmitt staðurinn til að senda Aulus í útlegð, sem fyrir tilviljun móðgaði hest keisarans, og til að láta hann fá eitthvað gagnlegt að gera." Aulus, (sem er líklega vísun á Aulus Platorius Nepos, landstjóra Rómverska Bretlands á milli 122 og 125) var frekar viðkvæmur rómverji, er yfirleitt blekktur með ráðum Badvocs, sem hefur ekki farið í klippingu í tuttugu og fimm ár.

Aðalleikarar.

Einnig í mörgum þáttum voru :-
Naga-mál

Naga-mál er málaflokkur innan tíbetsk-búrmísku greinar sínó-tíbetsku málaættarinnar. Til hans teljast aangamí, sema, rengma, lota og fleiri, töluð af ættflokkum á Indlandi og Mjanmar.
Spisula polynyma

Spisula polynyma er lindýr af ættflokki samloka og tegund af tígulskel. Ekki er til íslenskt nafn á skelinni en "Stinson tígulskel" er það næsta sem er hægt að komast að íslenskri þýðingu. Tígulskelin er kyrrsetu hryggleysingji sem lifir grafin í sandbotni hafsins neðan við lágmarkslínuna. Skelin nær að verða um 80 mm löng en ekki fyrr en á 13 ári.

Útlit og lifnaðarhættir.

Skelin er sporöskjulaga og beygist aðeins nálægt miðju lokunnar. Framhliðin er minni en sporöskjulaga bakhliðin og hefur skelin grófar og breiðar vaxtarlínur. Litur skeljarinnar er eins og óhreinn hvítur litur með smá gulbrúnni húð.

Spisula Polynyma er að finna í Atlantshafi, Kyrrahafi og Norðuríshafi. Í Vestur- Atlantshafinu byrjar þeirra svæði nálægt Baffin Island og nær suður til Rhode Island. Í Kyrrhafinu eru svæðin dreifð frá Puget Sound, Washington, norður til Alaska og yfir Bering Sea til Asíu, þar sem þau dreifast frá Síberíu til Japan. Skeljarnar búa á sandbotni þar sem þau geta grafið.

Veiðar og nýting.

Skelin er tiltölulega óþekkt þar sem hún hefur einungis verið veidd í Québec síðan 1990 og hefur aðallega verið flutt til Asíu til að nota í sushi.

Stimpson's surf clam er hefur sætt og milt bragð svipað og humar og hörpuskel. Fóturinn á surf clam er tilvalinn til að nota í sushi, en skikkjan fer vel í sjávarfang og gratín. Þar sem fóturinn er nokkuð stífur er best að borða hann við stofuhita eða örlítinn hita, annars getur hann orðið seigur. Þegar hann er settur í pækil getur skikkjan einnig orðið mjög seig ef hún er hituð.
Blæbjörk

Blæbjörk (fræðiheiti: "Betula populifolia") er lauffellandi tré ættað frá Norður Ameríku.

Útbreiðsla.

Það vex frá suðaustur Ontario austur til Nova Scotia, og suður til Pennsylvania og New Jersey, með aðskilin svæði/skóga í Indiana, Virginia, og North Carolina. Hún kýs snauðan, þurran harðveg, en hún finnst einnig í rökum blandskskógum. Blæbjörk verður um 30 ára, og er algeng landnámstegund á yfirgefnum ökrum og brenndrum svæðum.

Einkenni.

Blæbjörk vex fljótt í 10 metra hæð, með 38 sm bol, meir eða minna beinvaxin með grannar greinar. Trén eru oft margstofna af einum meginstofni. Blöðin eru 5 - 7.5 sm löng og 4 – 6 sm breið, stakstæð, egglaga, og enda í totu. Þau eru dökkgræn og gljáandi að ofan og fölari að neðan, gróftennt.Börkurinn er kalkhvítur til gráhvítur með svörtum þríhyrningsalaga flekkjum þar sem greinar liggja að stofni. Henni er helst ruglað við Næfurbjörk ("Betula papyrifera") vegna barkarins; hann er sléttur og þunnur en flagnar ekki í næfra í sama mæli og á næfrabjörk. Blómin eru reklar 5 – 8 sm langir, karlreklarnir hangandi og kvenreklarnir uppréttir.

Viðurinn er meðalharður og er notaður í vandaðan spónavið, húsgögn, trommubol, spólur og eldivið.

Eins og aðrar Norður-Amerískar birkitegundir er blæbjörk með mótstöðuafl gegn meindýrinu ("Agrilus anxius"). Blöðin eru fæða lirfa ýmissa fiðrildategunda (Lepidoptera), svo sem "Cameraria betulivora". Milli 1930 og 1950 drápust mörg tré af tegundunum Gulbjörk ("Betula alleghaniensis") og Blæbjörk af "Birch dieback" sem er talin vera vegna sveppasýkingar.
Betula chichibuenis

Betula chichibuensis er tegund af birkiætt sem var lýst af Hiroshi Hara. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Sigurður Fáfnisbani

Sigurður Fáfnisbani er einhver frægasta hetja norrænna fornaldarsagna. Hann er ein aðalsöguhetja Völsunga sögu þar sem segir frá því er hann drap orminn Fáfni.

Sigurður lofaði að giftast Brynhildi Buðladóttur en var blekktur til að gleyma henni og giftast Guðrúnu Gjúkadóttur í staðinn.
Aesculus

Ættkvíslin Aesculus samanstendur af 13–19 tegundum blómstrandi plantna í sápuberjaætt "Sapindaceae". Þetta eru tré eða runnar frá tempruðum svæðum norðurhvels, með sex tegundir frá Norður Ameríku og sjö til þrettán tegundir í Evrasíu. Einnig koma fyrir nokkrir blendingar.

Linnaeus nefndi ættkvíslina "Aesculus" eftir Rómverska nafninu fyrir æt akörn.

Ættkvíslin hefur vanalega verið talin til "ditypic family" Hippocastanaceae ásamt "Billia", en nýlegar greiningar á útlitseinkennum og efnasamböndum hefur sett þessa ættkvísl, ásamt "Aceraceae" (hlynir og "Dipteronia"), til að teljast til sápuberjaættar (Sapindaceae).

Valdar tegundir.

Meðal tegunda af "Aesculus" eru:
Carl Reiner

Carl Reiner (20. mars 1922 – 29. júní 2020) var bandarískur gamanleikari, höfundur og leikstjóri. Hann öðlaðist frægð á sjötta áratugnum sem handrithöfundur og leikari í sjónvarpsþáttum Sid Caeser. Þar vann hann með Mel Brooks en seinna mynduðu þeir Reiner gamantvíeyki. Vinátta þeirra entist ævilangt. Á sjöunda áratugnum skapaði hann The Dick Van Dyke Show sem hann skrifaði fyrir, framleiddi og lék í. Reiner leikstýrði einnig kvikmyndum og þar stendur upp úr samstarf hans við Steve Martin. Saman gerðu þeir myndirnar The Jerk, All of Me, Dead Men Don't Wear Plaid, og The Man With Two Brains.

Reiner giftist Estelle Lebost árið 1943 en hún lést árið 2008. Þau eignuðust saman þrjú börn. Meðal barna þeirra er leikstjórinn Rob Reiner sem gaf móður sinni eftirminnilegt hlutverk í myndinni When Harry Met Sally.

Í Father of the Pride (2004–2005) talaði Reiner um Sarmoti, sem varð að einu mikilvægasta raddhlutverki hans.
Hrafnþyrnir

Hrafnþyrnir (fræðiheiti: "Crataegus chlorosarca") er asísk tegund af þyrnaættkvísl með svörtum berjum. Þrátt fyrir að vera harðgerður á köldum svæðum, er hann sjaldan ræktaður. Á Akureyri hefur hann reynst vel.
Hervarar saga og Heiðreks

Hervarar saga og Heiðreks er ein af fornaldarsögum Norðurlanda. Sagan snýst um galdrasverðið Tyrfing og áhrif þess á þá sem það eignast. Helstu söguhetjurnar eru Hervör og sonur hennar Heiðrekur konungur.

Sagan inniheldur Gátur gestumblinda. Þar kemur Óðinn í dulargervi til Heiðreks konungs og takast þeir á í gátukeppni. Í lokagátunni er spurt hvað Óðinn hafi hvíslað að Baldri áður en lík hans var brennt. Þá áttar Heiðrekur sig á að þarna er Óðinn sjálfur kominn og heggur til hans en Óðinn bregður sér í valslíki og flaug á brott. Eftir þetta leggur Óðinn það á Heiðrek að hann muni verða drepinn af þrælum sínum og það gengur eftir.

Sagan hafði meðal annars mikil áhrif á skrif J. R. R. Tolkien.
Rúnar Freyr Þórhallsson

Rúnar Freyr Þórhallsson (f. 17. apríl 1993) er íslenskur knattspyrnumaður sem leikur á miðjunni fyrir Huginn á Seyðisfirði í Íslensku 2. deildinni. Hann þykir einstaklega góður í föstum leikatriðum og sem duglegur leikmaður. Rúnar hefur spilað 139 leiki fyrir Huginn og skorað 13 mörk.
Múmía

Múmía er varðveittur líkami eða hluti af líkama löngu dáins fólks eða dýra þar sem húð og líffæri hafa verið varðveitt með sérstökum efnum eða varðveist í miklum kulda, afar þurru lofti eða lofttæmi þannig að rotnun stöðvast ef múmía er varðveitt í köldu og þurru rými. Stundum er hugtakið múmía skilgreind þannig að eingöngu er átt við lík sem hafa verið meðhönduð með efnum í þeim tilgangi að varðveita líkamann. Stundum er múmía hefur einnig verið notað um lík fólks og dýra sem hafa þornað upp og varðveist vegna aðstæðna í náttúrunni.

Fjölmargar múmíur hafa fundist frá Egyptalandi hinu forna. Yfir ein milljón dýramúmía hafa fundist í Egyptalandi og þar á meðal kattamúmíur og múmíur af hinum heilaga Íbis fugli. Einnig hafa varðveist múmíur frá löndum þar sem loftslag er mjög þurrt. Elsta múmían sem fundist hefur er mannshöfuð sem talið er 6000 ára en það fannst árið 1936 í Suður-Ameríku.
1986

Árið 1986 (MCMLXXXVI í rómverskum tölum) var 86. ár 20. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu. Árið var útnefnt ár friðar hjá Sameinuðu þjóðunum.
Adamsepli

Adamsepli er kúla á hálsnum úr brjóskinu sem umkringur barkakýlinu. Adamsepli er yfirleitt meira áberandi í körlum en konum. Í körlum stækkar adamseplið við upphaf kynþroskaskeiðsins og er eitt kyneinkenni karla.

Adamseplið ver veggi og fremri hluta barkakýlisins og raddböndin. Eftir því sem adamseplið stækkar verður rödd einstaklingsins dýpri.

Þessi líkamshluti er talinn draga nafn sitt af dæmisögu um Adam. Í sögunni kyngir Adam hinum forboðna ávexti sem festist svo í hálsnum á honum. Engar heimildir eru fyrir dæmisögunni í biblíunni, hebreskum skrifum né kóraninu.
Evrópudvergyllir

Evrópudvergyllir (fræðiheiti: "Sambucus ebulus") er jurtkennd tegund af Ylliættkvísl, ættuð frá suður og mið Evrópu og suðvestur Asíu. Hann virðist einnig vera orðinn ílendur í hluta Norður Ameríku (New York, New Jersey og Québec).

Lýsing.

"Sambucus ebulus" verður um 1 til 2 metra hár og er með upprétta, yfirleitt ógreinda stofna sem vaxa margir saman upp af umtalsverum fjölærum rótarstönglum. Blöðin eru gagnstæð, fjöðruð með stöku endasmáblaði, 15 til 30 sm löng, með 5 til 9 smáblöðum með stækri lykt. Stönglarnir enda á klasa af hvítum blómum (einstaka sinnum bleikum), 10 til 15 sm í þvermál. Berin eru gljáandi svört 5–6 mm í þvermál. Þroskað berið er með fjólubláan safa.
Lóur

Lóur (fræðiheiti: "Pluvialis") er ættkvísl vaðfugla. Búsvæði þeirra er á tempraða og heimskautasvæðum norðurhvels jarðar. Nafnið pluvialis kemur frá orðinu "pluvia" á latínu sem þýðir rigning. En talið var að þær hópuðust saman í rigningu. Tegundirnar eru fjórar og hafa allar á varptíma svarta undirsíðu ásamt því að hafa gulleita eða gráleita efri síðu. Þær éta aðallega skordýr.
George S. Patton

George Smith Patton yngri (11. nóvember 1885 – 21. desember 1945) var bandarískur hershöfðingi sem stýrði sjöundu herdeild Bandaríkjahers á Miðjarðarhafs- og Evrópuvígstöðvunum í seinni heimsstyrjöldinni. Hann er þó þekktastur fyrir að stýra þriðju herdeild Bandaríkjahersins í Frakklandi og Þýskalandi eftir innrásina í Normandí í júní árið 1944.

Æviágrip.

Patton fæddist árið 1885 inn í fjölskyldu hermanna. Ættingjar hans höfðu verið hermenn bæði í her Bandaríkjanna og her Suðurríkjasambandsins í Þrælastríðinu. Patton gekk í herskóla Virginíu og síðar í bandaríska herháskólann í West Point. Hann æfði skylmingar og hannaði eigin sverðtegund sem var kölluð „Patton-sverðið“ eftir honum. Patton keppti á sumarólympíuleikunum árið 1912, meðal annars vegna skylmingahæfni sinnar. Hann komst fyrst í hernaðarátök árið 1916 þegar hann tók þátt í misheppnuðum leiðangri til Mexíkó til að handsama Pancho Villa. Hann gekk síðan til liðs við hina nýstofnuðu bandarísku skriðdrekadeild og barðist með henni í fyrri heimsstyrjöldinni. Patton særðist í Frakklandi seint í stríðinu. Á millistríðsárunum lék hann lykilhlutverk í þróun brynvarðra herfarartækja og gegndi ýmsum hernaðarembættum víðs vegar um Bandaríkin. Hann kleif upp metorðastigann og var orðinn foringi annarrar bryndeildar Bandaríkjahersins þegar Bandaríkin gengu inn í seinni heimsstyrjöldina.

Patton fór fyrir innrás bandarískra hermanna í Casablanca í Torch-aðgerðinni árið 1942. Þar sannaði hann sig sem herforingi með því að stappa stálinu í bandaríska hermenn sem höfðu glatað baráttuandanum. Patton stýrði sjöundu herdeild Bandaríkjahersins í innrás bandamanna í Sikiley, en þar var hann fyrsti herforingi bandamanna sem náði til Messinu. Patton vakti hneyksli almennings eftir að hann gaf tveimur höggdofnum hermönnum kinnhest og var tímabundið leystur frá herstörfum. Patton sneri aftur á vígvöllinn sem foringi þriðju herdeildarinnar í júní árið 1944 eftir innrásina í Normandí og stýrði áhlaupi bandarískra bryndeilda frá París til bakka Rínarfljótsins. Hann veitti síðan bandarískum hermönnum liðsauka við Bastogne í Ardennasókninni og hafði ráðist með her sinn inn í Þýskaland undir lok stríðsins.

Eftir stríðið varð Patton herstjóri Bæjaralands á meðan á hernámi bandamanna stóð en var leystur frá störfum fyrir að gera lítið úr tilraunum til þess að uppræta nasisma í Þýskalandi. Hann stýrði fimmtándu herdeild Bandaríkjahers í rúman mánuð. Patton lést í Þýskalandi þann 21. desember 1945 vegna meiðsla sem hann hlaut í bílslysi tólf dögum fyrr.

Litríkur persónuleiki Pattons og afrek hans sem herforingi gerðu hann frægan og dáðan en hann varð jafnframt umdeildur vegna harkalegrar orðræðu sinnar. Hann varð vinsæll vegna lífsspeki sinnar, sem fólst í því að veita forystu frá fremstu víglínu, og með því að blása hermönnum eldmóð í brjóst með klúrum ræðum. Leiðtogar bandamanna voru ekki á sama máli um hæfni Pattons og ágæti hans en andstæðingar hans meðal Þjóðverja báru mikla virðingu fyrir honum. Árið 1970 kom út vinsæl kvikmynd um Patton sem vann til Óskarsverðlauna sem besta myndin það ár og festi Patton í sessi sem nokkurs konar þjóðhetju í Bandaríkjunum.
William Cavendish-Bentinck, hertogi af Portland

William Henry Cavendish-Bentinck, þriðji hertoginn af Portland (14. apríl 1738 – 30. október 1809), var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga og Íhaldsmanna sem starfaði seint á georgíska tímabilinu. Hann var kanslari Oxford-háskóla og tvisvar forsætisráðherra Bretlands, árið 1783 og aftur frá 1807 til 1809. Þetta 24 ára hlé milli ráðherratíða hans er hið lengsta af öllum forsætisráðherrum Bretlands. Fyrir árið 1762 var hann kallaður Markgreifinn af Titchfield. Portland bar á ævi sinni alla mögulega aðalstitla í breska aðalskerfinu: Hann var hertogi, markgreifi, jarl, vísigreifi og barón. Portland er langalangalangafi Elísabetar 2. Bretlandsdrottningar í gegnum móðurömmu hennar.

Æviágrip.

William Cavendish-Bentinck var sonur Williams Bentinck, annars hertogans af Portland, og Margaretar Cavendish Harley. Í lok ársins 1761 var hann kjörinn á breska þingið fyrir Weobley-kjördæmi.

Þegar faðir hans lést þann 1. maí 1762 varð Cavendish-Bentinck hertogi af Portland. Portland var í fyrstu í stjórnarandstöðu en gegndi ýmsum mikilvægum embættum og var um hríð landstjóri Írlands. Árið 1783 varð hann forsætisráðherra Bretlands í hinni svokölluðu Fox-North-samsteypustjórn þar sem Charles James Fox og North lávarður réðu þó mestu. Á ráðherratíð hans var friðarsáttmáli í París undirritaður og endi bundinn á bandaríska frelsisstríðið. Ríkisstjórnin hrundi eftir að hún tapaði atkvæðagreiðslu um umbætur á Austur-Indíafélaginu. Georg 3. hafði lýst því yfir að hann myndi líta á alla aðalsmenn sem greiddu atkvæði með umbótunum sem persónulega óvini.

Portland varð forsætisráðherra á ný árið 1807 þegar stuðningsmenn hins nýlátna William Pitt yngri komust aftur til valda. Portland var aftur valdalítill í ríkisstjórninni og gegndi forsætisráðherraembættinu aðallega þar sem hann var þóknanlegur öllum meðlimum hennar. Ríkisstjórnin hrundi eftir hneykslismál í kjölfar þess að tveir meðlimir hennar, George Canning og Castlereagh lávarður, háðu einvígi.
Jotunheimen-þjóðgarðurinn

Jotunheimen-þjóðgarðurinn (norska: "Jotunheimen nasjonalpark") er þjóðgarður í Noregi sem stofnaður var árið 1980. Hann er í Upplöndum og Sogn og Firðafylki. Stærð hans er 1,151 km² og er meginsvæðið í Jotunheimen. Yfir 250 tindar rísa þar yfir 1900 metra. Þar á meðal eru hæstu fjöll Noregs: Galdhøpiggen (2.469 metrar) og Glittertind (2.465 metrar). Jöklar hafa mótað gabbró-berg og skilið eftir dali og tinda. Villt dýr á svæðinu eru meðal annars hreindýr og gaupa. Veiði á sér langa sögu þar.

Tenglar.

Kort af þjóðgarðinum
Luigi Di Maio

Luigi Di Maio (f. 6. júlí 1986 í Avellino) er leiðtogi Fimmstjörnuhreyfingarinnar á Ítalíu og tók við þeirri stöðu 23. september 2017. Hann er núverandi utanríkisráðherra Ítalíu og er yngsti maðurinn sem hefur gegnt því embætti.

Ferill.

Di Maio er elstur þriggja bræðra. Móðir hans kennir ítölsku og latínu en faðir er kaupsýslumaður í byggingariðnaði. Hann hóf nám í verkfræði en skipti frá því til lögfræði en hvarf frá því án þess að ljúka prófi. Hann hefur áður starfað sem blaðamaður, vefhönnuður og sem gæslumaður á íþróttaleikvangi.

Eftir kosningasigur Fimmstjörnuhreyfingarinnar árið 2018 stofnaði Fimmstjörnuhreyfingin ríkisstjórn ásamt Norðursambandinu með Giuseppe Conte sem forsætisráðherra. Di Maio var atvinnuráðherra, ráðherra fjárhagsþróunar og varaforsætisráðherra í stjórninni og var jafnan talinn hinn eiginlegi valdsmaður hennar ásamt Matteo Salvini, formanni Norðursambandsins.

Þann 30. september 2018 kynnti Di Maio fyrstu fjárlög ríkisstjórnarinnar og lýsti því yfir að þau myndu „útrýma fátækt“ á Ítalíu. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hafnaði hins vegar þessum fjárlögum þann 23. september með þeim röksemdum að fjárlögin færu á svig við viðmiðin sem sambandið setur aðildarríkjum sínum. Þetta var í fyrsta sinn sem framkvæmdastjórnin skipaði aðildarríki að endurskoða fjárlagafrumvarp sitt. Di Maio sagði viðbrögð Evrópusambandsins ekki koma á óvart því fjárlögin væru „fyrstu fjár­lög Ítal­íu sem hafi verið skrifuð í Róm, en ekki í Brus­sel.“ Ríkisstjórnin neyddist síðar til að gera breytingar á fjárlögunum og draga úr fjárhallanum til þess að koma í veg að þurfa að sæta sektargreiðslum af hálfu Evrópusambandsins.

Þann 8. ágúst lýsti Salvini því yfir að hann hygðist slíta ríkisstjórnarsamstarfi Norðursambandsins við Fimmstjörnuhreyfinguna. Í kjölfarið kusu meðlimir Fimmstjörnuhreyfingarinnar að stofna nýja ríkisstjórn í samstarfi við ítalska Demókrataflokkinn. Di Maio tók við embætti utanríkisráðherra í nýju ríkisstjórninni.
Mary Ellen Wilson

Mary Ellen Wilson (mars, 1864 – 30. október 1956) einnig kölluð Mary Ellen McCormack var bandarískur þolandi heimilisofbeldis. Málaferli gegn fósturmóður hennar árið 1874 urðu til þess að athygli beindist að barnaverndarmálum og lög um barnavernd voru sett og félög stofnuð til að vinna að réttindum barna. Málaferlin eru fyrsta skráða tilfellið í Bandaríkjum Norður-Ameríku um ofbeldi gegn börnum.
Tígulvefari

Tígulvefari (fræðiheiti; "Epinotia solandriana") er fiðrildi í ættinni Tortricidae. Hann finnst í Evrópu, Kína (Jilin, Heilongjiang, Shaanxi, Gansu, Qinghai), Kóreu, Japan og Rússlandi. Lirfurnar nærast á birki, "Corylus avellana", og víði og geta valdið verulegum skaða hérlendis í birkiskógum.
Sarpsborg

Sarpsborg er borg í samnefndu sveitarfélagi og Austfold-fylki Noregs. Borgin er samvaxin borginni Fredrikstad. Samtals hafa borgirnar um 111.000 íbúa en Sarpsborg hefur ein um sigum 55.000 íbúa (2016). Höfuðgata borgarinnar er St. Marie gate og er markaðstorgið Øvre Torg.
Esso

Esso er vörumerki í eigu bandaríska olíufyrirtækisins ExxonMobil. Það er dregið af skammstöfuninni S.O. sem stóð fyrir Standard Oil. Merkið var einkum notað utan Bandaríkjanna þar sem það var háð takmörkunum vegna deilna um eignarhald Standard Oil-vörumerkisins.

Olía var seld undir merkjum Esso á Íslandi frá því skömmu fyrir Síðari heimsstyrjöld. Árið 1947 var Olíufélagið h.f. stofnað af SÍS og nokkrum olíusamlögum utan Reykjavíkur. Olíufélagið fékk einkaumboð á sölu olíu undir merkjum Esso. Árið 2007 sameinaðist Olíufélagið h.f. varahlutaversluninni Bílanaustum og til varð N1.
Ameríkurauðyllir

Ameríkurauðyllir (fræðiheiti: "Sambucus pubens") er tegund af ylli ("Sambucus") ættaður frá austurhluta Norður Ameríku. Blómskipunin er rúnnaður skúfur, sem gerir auðveldara með að greina á milli hans og hins algengari "S. canadensis", sem er með opnari og flatari blómskipan. Sumir höfundar hafa talið "S. pubens" til "S. racemosa" L.

Nytjar.

Rauð berin eru mikilvæg fæða fugla. Þau eru eitruð mönnum hrá, en eru æt elduð.