arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sevastopol

Sevastopol eða upphaflega Sebastópol (rússneska/úkraínska: "Севасто́поль", krímtataríska: Aqyar, gríska: Σεβαστούπολη, Sevastúpolí) er borg á suðvesturhluta Krímskaga við Svartahaf. Deilt er um hvort borgin tilheyri Úkraínu, sem lítur á hana sem borg með sérstöðu, eða Rússlandi, sem telur hana alríksborg innan Krímskaga. Í borginni búa um 419 þúsund manns (2017). Lega borgarinnar og hennar greiðfæru hafnir hafa gert hana að mikilvægri hafnarborg og bækistöð fyrir sjóheri í gegnum söguna.

Þrátt fyrir smæð — borgin er aðeins 864 ferkílómetrar að flatarmáli — ýta einstakir hafnareiginleikar hennar undir sterkt efnahagslíf. Milt er á veturna og á sumrin er frekar varmt og þessvegna er hún vinsæll ferðamannastaður fyrir borgara fyrrverandi Sovétríkjanna. Borgin er líka mikilvæg miðstöð sjávarlíffræði en þar hafa höfrungar verið tamdir frá seinni heimsstyrjöldinni.

Heiti borgarinnar Sevastopol, og áður Sebastopol, kemur frá grísku Σεβαστόπολις (klassískri grísku: Sebastópolis; nýgrísku Sevastópolis). Heitið er sett saman af

-pólis, sem merkir borg eða bær og -sebastós, sem gefur til kynna einhverskonar hæð eða virðuleika.
Aðbókin

Aðbókin er önnur ljóðabók Gísla Þórs Ólafssonar. Hún kom út hjá Lafleur útgáfunni þann 14. nóvember 2007. Mynd á kápu gerði Óli Þór Ólafsson.

Ytri tenglar.

Hér má lesa ljóð úr bókinni.
Nærsýni

Nærsýni (fræðiheiti: "myopia") er augnkvilli sem lýsir sér þannig að fólk sér vel nærri sér en síður það sem fjær er. Nærsýni er oftast vegna þess augað er of langt (líkt og egg á hlið) en getur líka stafað af því að hornhimnan er of kúpt.

Orsakafræði nærsýni er talin vera arfgeng og af völdum slæmra erfða. Ekki hefur verið sýnt fram á neinn umhverfisþátt sem neinu nemur.
Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026

Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026 verður almyrkvi á sólu sem gengur yfir Norðurslóðir, austanvert Grænland, Ísland, Atlantshaf og Spán. Almyrkvi verður þegar tunglið gengur á milli jarðarinnar og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn verður í hámarki yfir hafinu skammt vestan Látrabjargs kl. 17:45.53. Almyrkvinn verður sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinn 30. júní 1954 en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196. Almyrkvinn gengur svo yfir Atlantshaf og nær aftur landi á Spáni þar sem hann gengur þvert yfir landið norðanvert til Miðjarðarhafs og yfir Baleareyjar. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni 30. ágúst 1905. Sólmyrkvinn sést sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn hylur meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almykrvinn gengur ekki yfir og einnig á Grænlandi, Færeyjum, Bretlandseyjum, Portúgal, N-Afríku við Miðjarðarhaf, Frakklandi, Sviss, Ítalíu og Balkanskaga.

Á Íslandi gengur almyrkvinn yfir Vestfirði, Snæfellsnes, Mýrar, Reykjavík og Suðurnes. Hámark myrkvans gengur eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans verður meiri eftir því sem farið er nær þeirri línu. Á Látrabjargi stendur almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hefst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gengur yfir verður deildarmyrkvi sem hylur t.d. 97,9% af sólinni á Akureyri og 95,2% í Neskaupstað.
Árkvísl

Árkvísl er á sem kvíslast út úr annarri á við árhólma, andstæða árkvíslar er þverá.
Írafár

Írafár er íslensk popphljómsveit stofnuð árið 1998. Meðlimir hennar eru Birgitta Haukdal söngkona, Sigurður Rúnar Samúelsson bassaleikari, Vignir Snær Vigfússon gítarleikari og söngvari, Andri Guðmundsson hljómborðsleikar og Jóhann Bachmann Ólafsson trommari.
Stundin

Stundin er íslenskur fjölmiðill sem stofnaður var í janúar 2015. Stofnun fjölmiðilsins var fjármögnuð á hópfjármögnunarsíðunni Karolina Fund.

Fyrst um sinn kom Stundin út einu sinni í mánuði á prenti og daglega á vefnum. Frá því í nóvember 2015 hefur prentútgáfa Stundarinnar komið út tvisvar í mánuði að jafnaði. Stofnendur Stundarinnar voru nokkrir fyrrverandi starfsmenn DV, þau Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir, Jón Trausti Reynisson, Jón Ingi Stefánsson og Heiða B. Heiðarsdóttir. Fyrsta prentútgáfa Stundarinnar kom út þann 13. febrúar 2015 og vefurinn stundin.is var opnaður 25. febrúar 2015.
Sund (aðgreining)

Sund getur átt við eftirfarani:
Fonograf

Fonograf, málvélakefli eða hljóðriti er tæki sem notað var til að taka upp hljóð á vaxrúllu, varðveita það og spila seinna. Seinna var farið að móta hljómplötur í vax með nál sem látin var tifa eftir hljóðbylgjum sem bárust um trekt og síðar steyptar í harða lakkblöndu. Fonograf var undanfari plötuspilara og upptökutækja.

Í ársbyrjun 1889 er þessi klausa um fonograf í "Skírni":„Hinn nafnkunni Edison hefur árið 1888 fundið tvær vélar Fonograf (hljóðrita) og Lingua-graf (tungurita). Hljóðritinn tekur við hverju hljóði sem er, mannsrödd, barnsgráti, söng o. s. frv. Hann getur tekið við heilum söngleik og heilli ræðu. Svo er honum lokað og geymist hljóðið þá í honum. Þegar honum er lokið upp, þá heyrist aptur sama hljóðið, ræða, söngur o. s. frv. Ræða Gladstones i Birmingham 5. nóvember 1888 var öll fonograferuð (hljóðrituð). Vísindamenn lofa þessa vél ákaflega mikið og segja, að þess muni ekki langt að bíða, að menn fari að sendast á fonogram (hljóðrit) í stað bréfa, því hljóðgeymirinn innan úr hljóðritanum er miklu minni fyrirferðar en bréf og hann má senda manna á milli, Með þessari vél má stela söng og söngleikjum o. s. frv. og eru menn byrjaðir á því í Ameríku. Margir spá að þessi vél muni valda eins miklum breytingum á viðskiptum manna, eins og fréttaþráðurinn. Tunguritinn er vél á gufuvagninum á járnbrautarlest sem kallar upp hátt nöfn járnbrautarstöðvanna og ýmislegt annað sem farþegar þurfa að heyra. Edison hefur góðar vonir um að þessi vél geti afstýrt járnbrautaslysum. Hún hefur mannsmál, en röddin er tröllaleg.“
Friðrik Wathne

Friðrik Wathne (f. 1854 d. 3. febrúar 1924) var kaupmaður á Seyðisfirði.
Nafnhyggja

Nafnhyggja er sú afstaða í frumspeki að altök séu ekki til utan hugsunar okkar.

Best er að skilja nafnhyggju í tengslum við "hluthyggju um altök". Hluthyggja um altök er sú kenning að orð eins og „grænn“ eða „tré“ vísi til altaks - hugtaks sem nær yfir alla græna hluti eða öll tré - og að altökin séu til óháð hugmyndum okkar um þau. Þessi afstaða er oft kennd við forngríska heimspekinginn Platon (sjá Platon og frummyndakenninguna). Nafnhyggjan heldur því aftur á móti fram að hugtökin sem orðin vísa til eigi sér enga sjálfstæða tilvist utan ímyndunarafls okkar.

Meðal málsvara nafnhyggjunnar voru heimspekingarnir William frá Ockham, John Locke, George Berkeley, W.V.O. Quine og Wilfrid Sellars.
Ásgarðsskóli

Ásgarðsskóli er fyrrum grunnskóli í Kjósarhreppi. Kennsla lagðist af í Ásgarðsskóla árið 2003 vegna fækkunar barna í hreppnum og sækja nú börn á grunnskóla aldi nám í Klébergsskóla á Kjalarnesi.
M (aðgreining)

M getur átt við eftirfarandi:
1019

Árið 1019 (MXIX í rómverskum tölum)
1084

Árið 1084 (MLXXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1093

Árið 1093 (MXCIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
908

908 (CMVIII í rómverskum tölum)
913

913 (CMXIII í rómverskum tölum)
924

924 (CMXXIV í rómverskum tölum)
936

936 (CMXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
949

949 (CMXLIX í rómverskum tölum)
955

955 (CMLV í rómverskum tölum)
963

963 (CMLXIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
969

969 (CMLXIX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
975

975 (CMLXXV í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
997

997 (CMXCVII í rómverskum tölum)
Forvarsla

Forvarsla er þverfagleg starfsgrein sem hefur það að markmiði að stuðla að langtímavarðveislu hvers konar menningarsögulegra gripa, til dæmis listaverka, forngripa, bóka og handrita. Þar sem þessir gripir geta verið af ólíku tagi, sérhæfa forverðir sig innan ákveðinna greina forvörslu, svo sem málverkaforvörslu, forngripaforvörslu, textílforvörslu og pappírsforvörslu.

Í forvörslu mætast ólíkar fræðigreinar, svo sem efnafræði, eðlisfræði, líffræði, listasaga, fornleifafræði, sagnfræði, þjóðfræði og siðfræði. Forvarsla gripa byggist á skilningi á vísindalegum eiginleikum þeirra efna sem gripirnir eru skapaðir úr, hvernig þessi efni eldast og bregðast við áhrifum umhverfisins. Þessi vitneskja gerir forvörðum kleift að koma í veg fyrir skemmdir á gripum með því að hefta eyðileggjandi áhrif umhverfisins. Einnig er sögulegt (menningarsögulegt og listsögulegt) samhengi gripanna mikilvægt og getur því haft mikil áhrif á meðferð þeirra. Öll efni sem notuð eru í viðgerðir eru vandlega valin með tilliti til þess að þau skaði ekki gripina og að unnt sé að fjarlægja þau síðar.

Sem dæmi um verkefni forvarðar mætti nefna:
Saybia

Saybia er dönsk rokkhljómsveit sem á rætur sínar að rekja til Nyborg árið 1993. Um það leiti saman stóð bandið af fjórum meðlimum, einn þeirra hætti og eftir stóðu Søren Huss, Jeppe Langebek Knudsen og Palle Sørensen. Þá myndaðist hljómsveitin eins og hún þekkist í dag:

Nafn hljómsveitarinnar er komið af ensku orðunum „say“ og „phobia“, þ.e.a.s. talfóbía.

Útgefið efni.

Þeir hafa gefið sumt efni út á vínil og einstaka lög á smáskífum. Hér er listi yfir hljómplötur hljómsveitarinnar:
796

Árið 796 (DCCXCVI í rómverskum tölum)
803

Árið 803 (DCCCIII í rómverskum tölum)
810

Árið 810 (DCCCX í rómverskum tölum)
430

Árið 430 (CDXXX í rómverskum tölum)
439

Árið 439 (CDXXXIX í rómverskum tölum)
421

Árið 421 (CDXXI í rómverskum tölum)
Nóbel námsbúðir

Nóbel námsbúðir ehf. er íslenskt fyrirtæki sem hóf starfsemi haustið 2010 en er rekið í einkahlutafélagaformi frá 2012. Fyrirtækið sérhæfir sig í stuttum námskeiðum (5-20 klst) rétt fyrir lokapróf í háskólum og menntaskólum á Íslandi. Námskeiðin sem stundum kallast námsbúðir byggjast á jafningafræðslu þar sem nemendur sem hafa stuttu áður setið sama námskeið kenna þeim nemendum sem sækja námsbúðirnar efnið með það að markmiði að ná árangri á prófi. Fyrirtækið hefur vaxið nokkuð hratt síðan það var stofnað og haustið 2014 tilkynnti framkvæmdastjórn fyrirtækisins að í bígerð væri útrás til Los Angeles, BNA.

Stofnandi og eigandi Nóbel námsbúða er Atli Bjarnason viðskiptafræðingur.
38

Árið 38 (XXXVIII í rómverskum tölum)
48

Árið 48 (XLVIII í rómverskum tölum)
Mona the Vampire

Mona the Vampire er kanadískur teiknimyndaþáttur, skrifaður af Sonia Holleyman. Þáttaröðin er byggð á röð smásagna undir sama nafni. Þátturinn var aldrei talsettur á íslensku, en hann hefur verið talsettur á ensku, spænsku, þýsku, portúgölsku og finnsku.
Röðull (veitingahús)

Röðull var veitingahús sem stofnað ver í Skipholti 19 á horni Skipholts og Nóatúns árið 1957. Áður var veitingahús með sama nafni rekið að Laugavegi 81. Veitingastaðurinn var tvær hæðir sem hver um sig var um 300 fm. Ólafur Ólafsson innréttaði staðinn en svo tók Helga Marteinsdóttir við en hún var 66 ára þegar hún hóf veitingareksturinn. Hún rak staðinn ásamt tengdasyni sínum. Helga var alltaf klædd í íslenskan búning.
Mennta- og menningarmálaráðherra Íslands

Mennta- og menningarmálaráðherra Íslands er æðsti yfirmaður mennta- og menningarmálaráðuneyti Íslands. Ráðuneytið í núverandi mynd var stofnað árið 2009 en menntamálaráðuneyti hefur verið starfandi á Íslandi síðan 1947. Ráðherra fer með yfirstjórn ráðuneytisins og ber ábyrgð á stjórnarframkvæmdum þess. Sitjandi ráðherra er Lilja Dögg Alfreðsdóttir.
Stika

Stika er mælieining og fornt nafn á kvarða. Hin gamla íslenska stika var 2 álnir eða nær 38 þumlungar.
Paul Elvstrøm

Paul Elvstrøm (25. febrúar 1928 – 7. desember 2016) var danskur siglingamaður. Hann vann gullverðlaun á fjórum Ólympíuleikum í röð árin 1948, 1952, 1956 og 1960. Hann varð einnig heimsmeistari í siglingum á átta mismunandi bátum, þar á meðal Snipe, Soling, Star, Flying Dutchman og Finn.

Hann keppti á átta ólympíuleikum og er einn af fjórum íþróttamönnum sem hefur unnið fjögur gullverðlaun í röð (hinir eru breski siglingamaðurinn Ben Ainslie og bandarísku frjálsíþróttamennirnir Carl Lewis í langstökki og Al Oerter í kringlukasti). Fyrstu verðlaunin fékk hann í Firefly-kænu en seinni þrjú í Finn. Síðustu tvö skiptin keppti hann á Tornado-tvíbytnu.

Hann var frumkvöðull í þeirri aðferð að setja allan líkamann útbyrðis og halda sér með táböndum og í notkun bómustrekkjara. Hann er einnig þekktur sem hönnuður bátabúnaðar. Hann fann til dæmis upp algenga tegund austurneglu sem er enn framleidd undir vörumerkinu Andersen. Hann stofnaði fyrirtækið Elvstrøm Sails árið 1954.

Hann var valinn „íþróttamaður aldarinnar í Danmörku“ árið 1996.
Frjálslyndir demókratar

Frjálslyndir demókratar (enska: "Liberal Democrats", stytting: "Lib Dems") eru breskur stjórnmálaflokkur. Flokkurinn er í pólitískri miðju og félagslega frjálslyndur. Frjálslyndir demókratar eru þriðji stærsti stjórnmálaflokkur Bretlands, bæði samkvæmt fjölda sætum sem þeir hafa unnið í þinginu og fjölda ráðsmanna.

Flokkurinn var stofnaður árið 1988 eftir sameiningu Frjálslyndaflokksins og Jafnaðarflokksins. Flokkirnir tveir höfðu verið í bandalagi í sjö ár fyrir það. Frjálslyndaflokkurinn var 129 ára gamall fyrir sameininguna og hefur verið undir stjórn leiðtoga á borð við William Gladstone, H. H. Asquith og David Lloyd George. Meðan á Frjálslyndaflokkurinn var í valdastólnum framkvæmdu þeir nokkrar mikilvægar umbætur sem leiddu til myndunar velferðarríkisins. Á þriðja áratugnum varð Verkamannaflokkurinn annar stærsti flokkurinn og helstu andstæðendur Íhaldsflokksins. Jafnaðarflokkurinn flísaðist frá Verkamannaflokknum árið 1981 því hann varð miklu vinstrisinnaðri.

Núverandi leiðtogi flokksins er Ed Davey, sem tók við forystunni eftir afsögn Jo Swinson árið 2019. Í þingkosningunum árið 2010 vann flokkurinn 57 sæti og 23% atkvæða, sem þýddi að þeir voru þriðji stærsti flokkurinn í þinginu eftir Íhaldsflokkinn með 307 sæti og Verkamannaflokkinn með 258. Því enginn flokkur vann meirihluta mynduðu Frjálslyndir demókratar samsteypustjórn með Íhaldsflokknum. Í kjölfar þess varð Nick Clegg aðstoðarforsætisráðherra Bretlands. Flokkurinn tapaði stórt í kosingunum 2015 og fékk aðeins 7,8% atkvæða.
Negull

Negull (fræðiheiti: "Syzygium aromaticum") er ilmandi blómknappar af tré af ættinni Myrtuætt. Negultrén eru upprunnin á Malukueyjum í Indónesíu og eru venjulega notuð sem krydd.

Negultréið er sígrænt og verður 8 - 12 m hátt með stór laufblöð og blóm í þyrpingum. Negull er aðallega ræktaður í Indónesíu, Indlandi, Madagaskar, Zanzibar, Pakistan, Sri Lanka og Tansaníu.
George Peter Murdock

George Peter Murdock (11. maí 1897 – 29. mars 1985) var bandarískur mannfræðingur sem sérhæfði sig í samanburðar þjóðháttafræði — þá sérstaklega Afríku og úthafsþjóðfélögum — og félagskenningum (e. social theory). Hann er líklegast hvað þekktastur fyrir þvermenningarlegu könnunina (e. the Cross-Cultural Survey) sem hann stóð fyrir og var verkefni deildar innan Yale háskóla sem fæst við mannleg samskipti (e. Institute of Human Relations). Tilgangurinn var að skrá niður mikið magn mannfræðilegra upplýsinga sem hægt var að sækja fljótlega úr gagnabanka.
Ásgerður Búadóttir

Ásgerður Ester Búadóttir (4. desember 1920 – 19. maí 2014) var frumkvöðull nútíma veflistar á Íslandi. Hún var sæmd fálkaorðunni árið 1993, og auk þess naut hún heiðurslauna Alþingis frá árinu 1995. Ásgerður tók þátt í samtals 70 samsýningum og hélt 15 einkasýningar bæði hér á landi og út um allan heim.

Ævi og menntun.

Ásgerður fæddist árið 1920 í Borgarnesi, og var hún næst yngst fimm barna þeirra Ingibjargar Teitsdóttur og Búa Ásgeirssonar. Þriggja ára gömul fluttist hún svo til Reykjavíkur, þar sem hún ólst upp. Ásgerður var gift Birni Th. Björnssyni, listfræðingi og rithöfundi, og áttu þau þrjú börn saman.

Árið 1942 innritaðist hún í Handíða- og myndlistaskóla Reykjavíkur þar sem hún lærði að teikna og mála. Því næst stundaði hún nám við málaradeild Vilhelms Lundstrøm í Konunglegu listaakademíunni í Kaupmannahöfn til ársins 1949. Á meðan hún var úti kviknaði áhugi að gera eitthvað annað en að teikna og mála, en þá uppgötvaði hún ullina. Eftir að hafa séð listvefnað í fyrsta sinn kviknaði áhugi hennar á því listformi, og haustið 1949 fjárfesti hún í litlum vefstól sem hún flutti síðan með sér heim til Íslands. Ásgerður var sjálfmenntuð í veflist, en vefnaður var hvorki kenndur við Handíða- og myndlistaskólann né Konunglegu listaakademíuna.

Ferill.

Fljótlega eftir að Ásgerður flutti heim til Íslands hóf hún að kenna á námskeiðum Handíða- og myndlistaskólans árið 1950-52, en um svipað leyti hóf hún að fikra sig áfram í veflistinni.

Stíll Ásgerðar var afar persónulegur og kraftmikill, en verk hennar voru oft konstrúktíf og jafnvel samhverf að uppbyggingu þar sem hún notaði grunnformin með einföldum láréttum og liðréttum áherslum. Grunnlitirnir rauður og blár sjást mikið í verkum hennar ásamt jarðlitum eins og hvítum, gráum, brúnum og svörtum.

Árið 1956 hlaut Ásgerður gullverðlaun á alþjóðlegri lista- og handverkssýningu í München, Þýskalandi. Þau hlaut hún fyrir verk sitt ,Stúlka með fugl". Verðlaunin voru henni mikill heiður og hvatning til að halda áfram í veflistinni, og verðlaunin vöktu einnig mikla athygli á verkum hennar. Margar sýningar á verkum hennar fylgdu í kjölfarið.

Ásgerður var sæmd fálkaorðunni árið 1993, og auk þess naut hún heiðurslauna Alþingis frá árinu 1995. Ásgerður tók þátt í samtals 70 samsýningum og hélt 15 einkasýningar bæði hér á landi og út um allan heim. Stórverk eftir Ásgerði prýða margar stofnanir og eru á öllum helstu listasöfnum hér á landi. Einnig má finna verk eftir hana á listasöfnum í Skandinavíu og Bandaríkjunum.
Paul von Hindenburg

Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg, betur þekktur sem Paul von Hindenburg (2. október 1847 – 2. ágúst 1934), var prússnesk-þýskur hershöfðingi (marskálkur) og stjórnmálamaður, sem leiddi stríðsátak Þjóðverja í fyrri heimsstyrjöldinni (ásamt Erich Ludendorff) árin 1916-1918, og var forseti Þýskalands á árunum 1925-1934.

Hindenburg loftskipið var nefnt í höfuðið á honum.

Æviágrip.

Paul von Hindenburg komst fyrst í sviðsljósið, og öðlaðist frægð sem þýsk þjóðhetja, eftir að hafa leitt Þjóðverja til sigurs gegn Rússum í orrustunni við Tannenberg árið 1914, ásamt Ludendorff hershöfðingja. Árið 1916 var hann skipaður æðsti yfirmaður þýska keisarahersins (þýska: "Großer Generalstab") á meðan Ludendorff var gerður að aðstoðarmanni hans, sem birgðastjóri þýska hersins (þýska: "Erster Generalquartiermeister"). Þangað til stríðinu lauk í nóvember árið 1918 með ósigri Þjóðverja, leiddu Hindenburg og Ludendorff stríðsátak Þjóðverja í fyrri heimsstyrjöldinni, og var þá um eiginlega herforingjastjórn að ræða. Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara var ýtt til hliðar og hann hafði lítið að segja um framgöngu stríðsrekstursins.

Eftir að þýska keisaraveldið leið undir lok í kjölfar ósigursins í stríðinu, og Weimar-lýðveldinu var komið á laggirnar í nóvemberbyltingunni 1918-1919, gerðist Hindenburg virkur í þýskum stjórnmálum. Hann bauð sig fram til forseta í forsetakosningunum árið 1925, og var kosinn forseti Þýskalands til sjö ára. Ludendorff hafði einnig boðið sig fram í sömu kosningunum, en þurfti að lúta í lægra haldi fyrir Hindenburg með aðeins 1,1% atkvæða. Í forsetakosningunum árið 1932 var Hindenburg endurkjörinn, en nasistaforinginn Adolf Hitler bauð sig einnig fram gegn honum í þeim kosningum, en þurfti að láta í minni pokann.

Upplausnarástand hafði ríkt í þýskum stjórnmálum frá því að kreppan mikla skall á árið 1929, og þann 30. janúar árið 1933 skipaði Hindenburg Hitler sem kanslara Þýskalands. Það var gert samkvæmt ráðum aðalsmannsins Franz von Papen, til að ná stjórn á ástandinu. Sú ákvörðun átti eftir að leiða til valdatöku nasista í Þýskalandi, endalok Weimar-lýðveldisins og stofnun Þriðja ríkisins.

Hindenburg lést í embætti 2. ágúst árið 1934 úr lungnakrabbameini. Hitler tilkynnti þá að hann myndi taka við forsetaembættinu og gerast þjóðhöfðingi, ásamt því að vera kanslari. Þá tók hann upp formlega titilinn „foringi og kanslari“ Þýskalands (þýska: "Führer und Reichskanzler"), og gerðist endanlega einvaldur í Þýskalandi.
Ed Asner

Eddie Asner (15. nóvember 1929 – 29. ágúst 2021) var bandarískur leikari og gamanleikari.
XO sósa

XO sósa er krydduð sósa úr sjávardýrum. Hún kemur upphaflega frá Hong Kong og er algeng í Suður-Kína.
Eftirmarkaður

Eftirmarkaður er fjármálamarkaður þar sem verslað er með verðbréf sem þegar hafa verið gefin út og seld til upphaflegra kaupenda. Eftirmarkaður er aðgreindur frá frummarkaði (sem einnig er kallaður „frumsölumarkaður“) þar sem fyrsta útboð verðbréfa á sér stað (enska: "inital public offering" eða "IPO"). Á eftirmarkaði ganga ýmsar tegundir verðbréfa, sem þegar hafa verið gefin út, kaupum og sölu á milli fjárfesta, svo sem skuldabréf, hlutabréf og afleiður. Þá eru fjárfestar að kaupa verðbréf hver af öðrum, í stað þess að kaupa þau beint af útgefendum þeirra, eins og gert er á frummarkaði. Viðskipti á eftirmörkuðum fara gjarnan fram í kauphöllum.

Þar sem frjáls markaður er við lýði, er eftirmarkaður mikilvægur fyrir hagkvæma ráðstöfun fjármagns í hagkerfinu.

Saga eftirmarkaða.

Fyrsti skipulagði eftirmarkaðurinn fyrir skuldabréf, og þá sérstaklega ríkisskuldabréf, varð til í fjármálabyltingu Bretlands á fyrri hluta 18. aldar. Fyrr á öldum höfðu verðbréf ávallt verið frumstæð og óstöðluð. Í fjármálabyltingu Bretlands á 18. öld átti sér stað fyrsta kerfisbundna þróun verðbréfa í átt að meira greiðsluhæfi og skiptanleika, þar sem ríkið beitti sér fyrst fyrir því að öll verðbréf skyldu vera stöðluð og samræmd, en það var mikilvæg forsenda þess að skipulagður eftirmarkaður fyrir skuldabréf gat orðið til. Á þessum tíma varð einnig fyrst til skipulagður frummarkaður fyrir hlutabréf.

Fyrsti skipulagði eftirmarkaðurinn fyrir hlutabréf myndaðist hins vegar ekki fyrr en á síðari hluta 19. aldar, þegar síðari iðnbyltingin átti sér stað, og stór hlutafélög og fjölþjóðafyrirtæki urðu veigamikil í hagkerfunum á Vesturlöndum.

Skipulagður eftirmarkaður fyrir afleiður varð síðan ekki til fyrr en á síðari hluta 20. aldar, þegar tölvur og samskiptatækni fóru að umbylta fjármálum á heimsvísu. Tölvutækni var nauðsynleg til þess að sjá um þá flóknu útreikninga sem fylgja afleiðuviðskiptum, og á fullnægjandi hraða, sérstaklega þegar umfangsmikil viðskipti með afleiður fara fram á eftirmörkuðum.

Eftirmarkaður á Íslandi.

Ísland var lengi vel langt á eftir öðrum löndum hvað fjármálaviðskipti varðar. Það var ekki fyrr en með stofnun Kauphallar Íslands árið 1985, og síðan með EES-samningnum árið 1994, sem skipulagður eftirmarkaður fyrir verðbréf varð til á Íslandi. Í fyrstu fóru flest öll verðbréfaviðskipti fram á svokölluðum „búðarborðsmarkaði“ (enska: "over-the-counter market", eða "OTC"), og það átti einnig við um viðskipti á frummarkaði. Við slíkar aðstæður þurfa einkaaðilar, sem standa í verðbréfaviðskiptum, að koma sér í beint samband sín á milli að eigin frumkvæði, í staðinn fyrir að viðskiptin fari fram á skipulögðum markaði, eins og í kauphöll. Líflegur eftirmarkaður varð því ekki til á Íslandi fyrr en á 10. áratugnum, en hann hafði orðið til áratugum áður, eða jafnvel öldum fyrr, í flestum öðrum iðnríkjum.
Ágræðsla

Ágræðsla er fjölgunaraðferð sem er stundum notuð við tré og runna og gengur út á það að lítil grein af plöntu sem á að rækta er grædd ofan á rót eða stofn af annarri harðgerðari plöntu og þá getur vaxið upp ný planta samsett úr tveimur eða jafnvel fleiri plöntum.
Lena Gunnlaugsdóttir

Lena Gunnlaugsdóttir, húsfreyja og ljóðskáld, fæddist árið 1935 á Móafelli í Fljótum í Skagafirði. Þaðan fluttist hún á fyrsta ári með foreldrum sínum að Atlastöðum í Svarfaðardal. Lena bjó þar félagsbúi með foreldrum sínum, ásamt eiginmanni, Jóhanni Sigurbjörnssyni, frá 1958 og þar bjuggu þau allan sinn búskap, allt til ársins 2000. Þá brugðu þau búi og fluttu sig neðar í sveitina í Laugarból. Þar bjó Lena til 2018 en flutti þá til Dalvíkur.

Árið 2007 gaf Lena út ljóðabókina "Nafnlaus ljóð".

Ljóð hennar hafa birst víðar, meðal annars í Norðurslóð og sem sönglög á hljómdiskum.

Heimild: Kvæða- og vísnasafnið Haraldur, http://bragi.arnastofnun.is/haraldur/hofundur.php?ID=17593
Kínóa

Kínóa eða hélunjólafræ (fræðiheiti: "Chenopodium quinoa" er jurt sem vex villt í Suður-Ameríku. Fræ jurtarinnar eru æt og frekar nærandi. Kínóa eru til í nokkrum gerðum og stærðum. Hún er yfirleitt hvít, rauð eða svört, en bláa kínóu er líka að finna.

Kínóu má nota á svipaðan hátt og hrísgrjón eða kúskús í ýmis konar rétti.