arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ketill Þorsteinsson

Ketill Þorsteinsson (latína "Ketillus Thorsteini filius", 1075–7. júlí 1145) var biskup á Hólum frá 1122 til dauðadags, 1145, eða í 23 ár.

Faðir Ketils var Þorsteinn Eyjólfsson (Guðmundssonar ríka á Möðruvöllum í Eyjafirði). Móðir ókunn. Ketill fæddist um 1075, og hefur líklega alist upp á Möðruvöllum. Síðar tók hann við staðarforráðum þar og varð með mestu höfðingjum norðanlands. Hann mun hafa verið með í ráðum þegar biskupsstóll var settur á Hólum 1106.

Ketill var kjörinn biskup eftir Jón Ögmundsson og var vígður af Össuri erkibiskupi í Lundi 12. febrúar 1122. Þingeyraklaustur var formlega stofnað 1133, í biskupstíð Ketils, þó að hugsanlegt sé að þar hafi verið vísir að klaustri fyrir. Ketill var vinsæll maður og virtur og hefur haft menningarlegan metnað. Í formála Íslendingabókar segist Ari fróði hafa gert hana fyrir biskupana, Ketil Þorsteinsson og Þorlák Runólfsson, og þeir lesið hana yfir og sett fram tillögur um breytingar og viðauka. Kristinréttur hinn forni eða Kristinréttur eldri var settur í tíð þessara sömu biskupa, 1122-1133, og er hann stundum kenndur við þá. Össur erkibiskup átti nokkurn þátt í að ráðist var í að semja og lögtaka kristinréttinn. Ketill andaðist að Laugarási í Biskupstungum 7. júlí 1145, þar sem hann var staddur í tilefni af samkomu í Skálholti.

Kona Ketils var Gróa Gissurardóttir, dóttir Gissurar Ísleifssonar Skálholtsbiskups, og því af ætt Haukdæla. Sonur þeirra var:
Kjarnaskógur

Kjarnaskógur er skógur og útivistarsvæði í Kjarnalandi í Eyjafirði milli Kjarnalæks og Brunnár rétt sunnan við Akureyri. Landið komst í eigu Akureyrarbæjar frá 1910 og var nýtt af bæjarbúum fyrir grasnytjar og garðrækt til 1946 þegar Skógræktarfélag Eyfirðinga fékk þar aðstöðu. Markviss skógrækt hófst síðan 1952. Ríkjandi trjátegundir í skóginum eru birki og lerki.
Mykines

Mykines er vestust Færeyja og er um 11 km² að flatarmáli. Á eyjunni er samnefnt þorp þar sem hafa búið flestir um 180 manns árið 1925, en nú aðeins um tíu. Sundið á milli Mykiness og Vága kallast Mykinesfjörður. Ferja siglir milli Mykiness og Vága.

Byggð.

Mykines er fyrst nefnt í heimildum um 1400 en grasafræðingurinn Jóhannes Jóhansen telur að ræktun hafra hafi byrjað í Mykinesi um miðja 7. öld og hafi þar keltneskir einsetumenn og munkar verið að verki. Um 200 árum síðar virðist ræktun byggs hafa hafist með komu norrænna landnámsmanna. Annars voru fiskveiðar og sauðfjárrækt atvinnuvegir eyjarskegga og eitt sinn voru yfir þúsund kindur á eynni. Í Mykinesi hefur orðið mikil fólksfækkun eins og í öðrum úteyjum Færeyja. 61 íbúi var þar árið 1769, 100 árið 1850, 179 árið 1925 og voru þá 27 börn í skólanum, en 1970 hafði íbúum fækkað í um 60 og voru flestir við aldur. Í apríl 1595 herma sagnir að um fimmtíu bátar frá Mykinesi hafi farist í óveðri og með þeim allir uppkomnir karlmenn á eynni.

Byggðin í eynni er öll í einu þorpi, Mykinesi, og hefur svo líklega alltaf verið nema þegar byggð var í Mykineshólma. Í þorpinu eru um fjörutíu hús en aðeins er búið í örfáum að staðaldri og eru íbúarnir nú um tíu talsins. Hin eru þó mörg hver nýtt á sumrin því þá fjölgar íbúum eyjarinnar til muna. Í þorpinu er skólahús, reist 1894, og kirkja sem byggð var 1879. Fyrsta sundlaug í Færeyjum var gerð í Mykinesi 1927 með því að gera stíflu neðan við hyl í á sem rennur gegnum byggðina.

Myndlistarmaðurinn Mikines fæddist í Mykinesi árið 1906 og bjó þar. Vinnustofa hans er nú gistihús, Kristianshús.

Mykineshólmur.

Vestur af aðaleynni er hólmi sem heitir Mykineshólmur og er næststærsti hólmur Færeyja, skilinn frá eynni af mjórri gjá, Hólmgjógv. Í hólmanum er geysimikið fuglalíf eins og raunar á allri eynni og er þar eini varpstaður súlu í Færeyjum. Sagt er að ef súlan fyrirfinnst á einni af hinum eyjunum sé hún feig. Súlan kemur til hólmsins þann 25. janúar og dvelur þangað til ungviðið er flugfært, þann 11. nóvember. Á hólminum er einnig lundavarp. Göngubrú er út í hólmann og þar er viti, byggður 1909. Þá hófst byggð í Mykineshólma og voru þar mest 22 íbúar en þeir síðustu fluttu þaðan 1970, þegar vitinn varð sjálfvirkur. Vitinn er 14 metra hár og stendur á 113 metra háu bjargi.

Flugslysið 1970.

Austan til á eynni er fjallið Knúkur (560 m). Þar fórst Fokker F27-flugvél Flugfélags Íslands 26. september 1970 og með henni átta manns, þar á meðal flugstjórinn, en 26 björguðust, sumir illa slasaðir. Þrír færeyskir farþegar sem sluppu lítt meiddir gengu klukkutíma leið um óbyggt fjallendi að Mykinesþorpi til að gera viðvart. Fóru þá flestir íbúar þorpsins á slysstað til að liðsinna slösuðum en björgunarþyrla komst ekki strax á vettvang vegna þoku.
Vídalínspostilla

Vídalínspostilla (sem heitir fullu nafni "Húspostilla eður einfaldar predikanir yfir öll hátíða- og sunnudagaguðspjöll árið um kring", en er einnig stundum nefnd "Jónsbók"), er íslenskt guðræknirit sem var ein mest lesna bók á Íslandi í eina og hálfa öld. Hún kom út 1718-1720 og var kennd við höfund sinn, Jón Þorkelsson Vídalín (1666-1720), biskup í Skálholti. Hún þótti sjálfstæðara verk en hinar hefðbundnu húslestrabækur. Jón notaðist ekki bara við þýsk og dönsk verk eins og tíðkaðist heldur má einnig greina áhrif frá ensku riti sem hann þýddi sjálfur úr dönsku. Vídalínspostilla var margoft endurprentuð og var til á flestum heimilum í um 150 ár eftir að hún var fyrst gefin út.
RMS Titanic

RMS Titanic, almennt þekkt sem Titanic, var breskt, gufuknúið farþegaskip og stærsta skip sem byggt hafði verið fram að því. Skipið lagði af stað frá Southampton í jómfrúarferð sína 10. apríl 1912. Skipið var á leiðinni til New York með stoppi í Frakklandi og Írlandi. Á fjórða degi siglingar 14. apríl kl. 23:40 sigldi skipið utan í borgarísjaka, rúmlega 600 km frá Nýfundnalandi. Klukkan 2:20 eftir miðnætti brotnaði skipið í tvennt og sökk.

Titanic var kallað "ósökkvanlega skipið" og þess vegna hafði það aðeins 20 björgunarbáta þótt það hafði verið hannað fyrir 64. Um það bil 2224 manns voru um borð í skipinu þegar það sökk, 337 í fyrsta farrými, 285 í öðru farrými, 721 í þriðja farrými og 885 manns í áhöfn. Aðeins 705 manns komust af og var bjargað af skipinu Carpathia. en um 1500 manns létust. Titanic fannst á hafsbotni árið 1985, staðsett nákvæmlega: 41.46 N 50.14 W

Þau sem létust.

Börn, fyrsta farrými: samtals 6, látin: 0 bjargað: 6 lifðu af:100% létust: 0%

Konur, fyrsta farrými: samtals 144, látnar: 4 bjargað: 140 lifðu af:97,22% létust:2,78%

Karlar, fyrsta farrými: samtals 175, látnir:118 bjargað 57 lifðu af:32,57% létust:67,43%

Börn, annað farrými: samtals 24, látin: 0 bjargað 24 lifðu af:100% létust:0%

Konur, annað farrými: samtals 93, látnar: 13 bjargað: 80 lifðu af:86,02% létust:13,98%

Karlar, annað farrými: samtals 168, látnir: 154 bjargað: 14 lifðu af:8,33% létust:91,67%

Börn, þriðja farrými: samtals 79, látin: 52 bjargað: 27 lifðu af:34,18% létust:65,82%

Konur, þriðja farrými: samtals 165, látnar: 89 bjargað: 76 lifðu af:46,06% létust:53,94%

Karlar, þriðja farrými: samtals 462, látnir: 387 bjargað: 75 lifðu af:16,23% létust:83,77%

Konur, áhöfn: samtals 23, látnar: 3 bjargað: 20 lifðu af:86,96% létust:13,04%

Karlar, áhöfn: samtals 885 , látnir: 693 bjargað: 192 lifðu af:21,69% létust:78,31%

Samtals lifðu af 31,97% þeirra sem á skipinu voru en 68,03% létust.
Hjálmar

Hjálmar gæti átt við:
Fimmtardómur

Fimmtardómur var dómstóll á Alþingi sem var stofnaður stuttu eftir árið 1000 og náði yfir landið allt. Til fimmtardóms var hægt að skjóta málum sem höfðu verið dæmd í fjórðungsdómum og var þetta því í rauninni hæstiréttur landsins. Í fimmtardóm voru skipaðir 48 menn en síðan mátti hvor málsaðili ryðja sex mönnum úr dómnum, þannig að 36 dæmdu. Þar réði einfaldur meirihluti úrslitum mála. Þetta fyrirkomulag hélst út þjóðveldisöldina.
Vítamín

Vítamín (hefur verið þýtt sem fjörefni á íslensku, en það orð er lítið notað) er safnheiti yfir ýmis lífræn stjórnefni sem eru lífverum nauðsynleg til að halda heilsu en lífverurnar geta ekki myndað sjálfar eða geta ekki myndað nóg af. Þessi efni eru breytileg eftir lífverum, til að mynda þurfa menn C-vítamín úr fæðu en geitur ekki, því þær framleiða eigið C-vítamín. Vítamín á þó ekki við þörf á steinefnum, fitu eða amínósýrum. Vítamín fást aðallega úr mat.

Hugtakið vítamín er komið frá pólska líffræðingnum Kazimierz Funk, sem notaðist fyrst við hugtakið árið 1912. "Vita" þýðir líf og "amin" er önnur mynd og stytting af amín, sem er lífrænn efnahópur (íslenskur ritháttur er með í í stað i), en áður var talið að öll vítamín væru amínefni. Íslenska heitið er í raun bein þýðing þar sem "fjör" er gamalt orð fyrir líf.

Þau vítamín sem hingað til hafa verið uppgötvuð eru:

A, B1, B2, B3, B5, B6, B9, B12, B13, B15, B17, C, D, E, K

Vítamín eru ýmist vatnsleysanleg eða fituleysanleg. Líkaminn á auðvelt með að skilja út vatnsleysanleg vítamín ef maður neytir þeirra of mikið, en erfitt með að skilja út þau fituleysanlegu. Þess vegna verður maður að gæta þess að neyta ekki of mikils magns fituleysanlegra vítamína, því að það getur valdið eitrun.
Fanir (aðgreining)

Fanir getur þýtt:
Ku Klux Klan

Ku Klux Klan (skammstafað KKK og nefndir Hvíthettir á íslensku áður fyrr) er heiti á fyrrverandi og núverandi samtökum í Bandaríkjunum sem halda fram yfirburðum hvíta kynstofnsins. KKK er þekkt fyrir blökkumannahatur sitt, en einnig fyrir gyðinga- og hommahatur sem og fyrirlitningu á ýmsum öðrum minnihlutahópum. Meðlimir samtakanna hafa oft sýnt að þeir eru hneigðir til ofbeldis. Þeir hafa t.d. afréttað menn án dóms og laga, unnið voðaverk og stundað krossabrennur og annað til að hræða menn til hlýðni við skoðanir sínar.
Safaspæta

Safaspæta (fræðiheiti: "Sphyrapicus varius") er meðalstór spætutegund.

Varpsvæði þeirra er í skóglendi í Kanada, austurhluta Alaska og norðaustur hluta Bandaríkjanna. Þessir fuglar fara til vetrarstöðva í suðaustur hluta Bandaríkjanna, Vestur-Indía og mið-Ameríku. Afar sjaldgæft er að flækingar af þessari tegund fari til Írlands og Stóra-Bretlands. Safaspæta fannst í garði á Selfossi í október 2007.

Safaspætur bora göt í tré og éta safann og skordýr sem festast í honum. Þær lifa einnig á skordýrum sem þær finna í stofnum trjánna og á berjum og ávöxtum.
Lén

Lén er aðstaða til fjáröflunar sem veraldlegur eða kirkjulegur valdsmaður veitir öðrum, sem gat farið með aðstöðuna sem sína eign á meðan hann hafði hana að léni.

Sá sem veitti lénið var yfirleitt konungur eða biskup.
Anna Akhmatova

Anna Akmatova (rússneska: А́нна Ахма́това; 23. júní (11. júní) 1889 - 5. mars 1966) var rússneskt ljóðskáld og einn helsti liðsoddur rússneskrar ljóðagerðar á fyrri hluta 20. aldar. Hið eiginlega nafn hennar var "Anna Andrejevna Gorenko".
Ólafsfjarðarvatn

Ólafsfjarðarvatn er um 2,5 ferkílómetra stórt stöðuvatn í Ólafsfirði. Vatnið er aðeins um 250 metra frá sjó en rif skilur milli sjávar og vatnsins og á því rifi stendur Ólafsfjarðarkaupstaður að hluta.

Talið er að Kúluskítur, sem annars finnst ekki nema á örfáum stöðum í heiminum, þar á meðal í Mývatni, hafi fundist í vatninu árið 2012.
Finnbogi rammi

Finnbogi rammi er aðalsöguhetjan í Íslendingasögu þeirri sem við hann er kennd, Finnboga sögu ramma. Hann er sagður hafa fæðst á Eyri á Flateyjardal á tíundu öld og verið sonur stórbóndans Ásbjarnar dettiáss er þar bjó. Hann var borinn út, en Gestur og Syrpa, ábúendur á Tóftum á Flateyjardal, fundu hann þar sem hann lá reifaður í urð, og ólu hann upp. Var hann í fyrstu kenndur við fundarstaðinn og nefndur Urðarköttur. Nafnið Finnbogi hlaut hann eftir að hafa bjargað manni þeim úr sjávarháska er Finnbogi hét, en sá gaf upp öndina og gaf Urðarketti nafn sitt að launum fyrir björgunina.

Viðurnefnið „hinn rammi“ hlaut hann vegna líkamlegs atgervis síns. Hann var vígamaður og drap marga menn, bæði á Íslandi og í Noregi.
Skábraut

Skábraut er beinn flötur sem er með horn minna en 90° á þyngdarsvið jarðar. Hægt er að nota skábraut til að auðvelda færslu af hlut um einhverja hæð þannig að í stað þess að lyfta hlutnum beint upp þá er honum ýtt eða hann dreginn upp skáflöt og þá er krafturnn sem þarf til að ýta/draga hlutinn minni á hverju augnabliki en annars. Samt er heildar vinnan framkvæmd sú sama ef talað eru um flöt sem hefur engann núning og meiri ef núningur er tekinn með.

Eitt af því fyrsta sem eðlisfræðinemar læra er hvernig kraftur virkar á hlut sem settur er á skábraut. Myndin til hægri er skýringamynd sem sýnir hina mismunandi krafta sem virka á hlutinn.

Það eru þrír kraftar sem eru að verki hér.

Hægt er að skipta þyngdarkraftinum upp í tvo hluta, einn sem vegur upp á móti þverkraftinum og hefur stærð "m·g·cos(θ)" og annar sem vinnur samhliða skábrautinni og hefur stærð "m·g·sin(θ)". Hluturinn færist niður nema að núningskrafturinn sé stærri en "m·g·sin(θ)", þá stendur hluturinn í stað.
Náttfaravíkur

Náttfaravíkur er lítil eyðibyggð við vestanverðan Skjálfandaflóa í Suður-Þingeyjarsýslu. Víkurnar voru í byggð frá landnámsöld og fram á 20. öld. Í þeim voru þrjú býli, Vargsnes nyrst, Naustavík sunnar og Kotamýrar syðst. Á Kotadal, ofan í landi Kotamýra eru ennfremur óljósar tóftir sem nefnast Helgastaðir.

Frá Náttfaravíkum er hægt að komast á tvenna vegu landleiðina, vestur á Flateyjardalsheiði yfir Almannaskarð og suður í Köldukinn annað hvort upp Kotadal og yfir Kotaskarð. Áður fyrr var hægt að vara fjörurnar suður í Bjargarkrók. Sú leið er með öllu ófær í dag þar sem mikið hefur gengið á fjörurnar og gengur sjórinn í dag alveg upp að bjarginu á löngum kafla.

Uppruni nafnsins.

Garðar Svavarson, hinn sænski landkönnuður var, ef marka má Landnámu, fyrsti norræni landnámsmaðurinn á Íslandi. Hann átti þó litla dvöl hér á landi og sneri brátt aftur til Noregs. Í upphafi Landnámu segir orðrétt:

Seinna, um miðbik Landnámu, stendur:

Náttfari hefur sem sagt numið land í Náttfaravíkum en síðan einnig í Reykjadal, en verið rekin þaðan aftur ofan í Náttfaravíkur sem við hann eru kenndar, eða fyrst verið í Reykjadal og síðar fengið Náttfaravíkur. Nafn víkanna kann að vera seinni tíma skýring á örnefninu, en skammt fyrir sunnan Naustavík er klettur sem er mjög ljós að lit, og kann hann að hafa heitið Náttfari til forna, og víkurnar verið kenndar við hann.

Tengill.

Náttfaravíkur - Mbl - Valgarður Egilsson. 2000
Ófeigsá

Ófeigsá er eyðibýli á Flateyjardalsheiði í Suður-Þingeyjarsýslu. Hún var í byggð til 1870.
Jim Jones

James Warren "Jim" Jones (13. maí 1931 – 18. nóvember 1978) var stofnandi sértrúarsafnaðarins Peoples Temple sem öðlaðist heimsathygli árið 1978 eftir að meira en 900 meðlimir safnaðarins frömdu sjálfsmorð.
Kaðalstaðir

Kaðalstaðir eru eyðibýli í Hvalvatnsfirði í Suður-Þingeyjarsýslu. Þeir eru kenndir við ána Köðlu, sem fellur úr Sandskarði milli Hnausafjalls og Bjarnarfjalls, framhjá bæjarstæðinu og úti í Hvalvatn fyrir neðan það. Á Kaðalstöðum var reyndur stórbúskapur í byrjun tuttugustu aldar, en gefist var upp eftir að snjóflóð sópaði fjárhúsinu í burtu. Kaðalstaðir fóru í eyði 1933.
Lénsmaður

Lénsmaður var maður sem þáði lén af lénsherra (oftast konungi eða keisara). Lénsmenn urðu þannig háðir lénsherranum, sem gat svipt þá léninu. Að jafnaði fylgdu ákveðnar skyldur og þá miðað við að tekjur af léninu nægðu til að standa undir þeim. Þetta fyrirkomulag er kallað lénsskipulag eða "lénsskipan" ("lénsveldi").

Í fornum norskum lögum var lén stundum kallað "veizla", þ.e. aðstaða sem konungur "veitti" stuðningsmönnum sínum, og lénsmaður þá stundum kallaður "veizlumaður" (lénsjörð = "veizlujörð").

Sá sem þáði land að léni af Noregskonungi, var kallaður "lendur maður" (ft. lendir menn). Það er dregið af sögninni "að "lenda" einhvern", þ.e. "að láta hann fá land (að léni)". Noregskonungar byggðu vald sitt talsvert á stétt lendra manna, með því að veita dyggustu stuðningsmönnum sínum helstu höfuðbólin. Þessi yfirstétt lendra manna hafði svo ákveðnar skyldur, t.d. við landvarnir, löggæslu, skattheimtu o.fl. Lendir menn voru einna æðstir í hirð Noregskonungs, og var aðeins jarl ofar í virðingarröð.

Fyrst er getið um lenda menn á dögum Ólafs helga (d. 1030). Magnús lagabætir beitti sér fyrir lagabreytingu um 1276, þar sem titillinn "barón" var tekinn upp um lenda menn. Sonur Magnúsar, Hákon háleggur, lét svo leggja niður barónstitilinn árið 1308.
Hirtshals

Hirtshals er fiskibær á Norður-Jótlandi með 5900 íbúa (2018). Hirtshals er sérstaklega þekktur fyrir höfnina sína og var bærinn byggður út frá höfninni 1919 - 1931.

Fiskiðnaður er stór hluti af bæjarlífinu ásamt ferðaþjónustu og sumarhúsaleigu.

Nafnið er á þann veg til komið að sjófarendum þótti sveigurinn á ströndinni minna sig á hjartarháls og má heitið finnast skjalfest frá 16. öld.
Jústitsráð

Jústitsráð var dönsk embættisaðalsnafnbót sem var úthlutað til dómara við Hæstarétt Danmerkur frá árinu 1661. Nafnbótin var af 3.-4. flokki aðalsnafnbóta. Með tímanum slaknaði á tengingu nafnbótarinnar við dómstólinn, og loks varð hún að almennri heiðursnafnbót. Jústitsráð lögðust af í kring um aldamótin 1900.
Mors

Mors eða Morsø (hefur verið kölluð "Mársey" á íslensku) er eyja í Danmörku í Limafirði milli Salling og Thy. Svæðið er 363,31 km² og íbúarfjöldi er 20.975 (2014).

Mors tengist Thy í norðvestri og Salling í suðaustri um Sallingsunds- brúna. Ferja gengur frá Thy frá Neessund og til Hanherred frá Feggesund. Höfuðstaður Mors er Nykøbing.
Kálfluga

Kálfluga (fræðiheiti: "Delia radicum") er tvívængja af blómsturflugnaætt og er skaðvaldur við grænmetisræktun, m.a. á Íslandi. Naga lirfur hennar rætur og rótarháls káltegunda. Rannsóknir hafa sýnt að uppskerutap af völdum kálflugunnar er háð hitastigi sumarsins á undan. Tegundir af jötunuxaætt: af ættkvíslinni Aleochara, eru taldar nýtast sem lífræn vörn gegn kálflugu.
Salt (efnafræði)

Salt er tegund efnasambands á formi kristals sem myndað er með jónatengjum og er auðleyst í vatni.
Sjúkrahúsið á Akureyri

Sjúkrahúsið á Akureyri (SAk), áður Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri (FSA), i veitir almenna og sérhæfða heilbrigðisþjónustu, þar sem áhersla er lögð á bráðaþjónustu og helstu sérgreinameðferðir. Það er annað tveggja sérgreinasjúkrahúsa landsins og gegnir lykilhlutverki í almannavörnum. Sjúkrahúsið er kennslusjúkrahús og vinnur að rannsóknum í heilbrigðisvísindum. Sjúkrahúsið á Akureyri er miðstöð sjúkraflugs í landinu. Að jafnaði starfa þar 600 manns í um 460 ársstörfum, þar af um 50 læknar. Fjöldi þjónusturýma er 135, þar af 115 á legudeildum og 20 á dagdeildum. Nafni sjúkrahússins var breytt með lagasetningu 2007.

Húsnæði.

Aðalbygging sjúkrahússins er staðsett á Eyrarlandsholti sunnan Lystigarðsins og austan Þórunnarstrætis. Það er um 25 þúsund fermetrar. Sjúkrahúsið á Akureyri veitir almenna og sérhæfða heilbrigðisþjónustu.

Stjórn og hlutverk.

Sjúkrahúsið á Akureyri starfar skv. lögum um heilbrigðisþjónustu nr. 40/2007 og um það er fjallað í 21. gr. laganna. Það veitir sérhæfða sjúkrahúsþjónustu, m.a. á göngu- og dagdeildum, fyrir landsmenn og almenna sjúkrahúsþjónustu í sínu heilbrigðisumdæmi.

Það annast starfsnám háskólanema í heilbrigðisvísindagreinum við Háskólann á Akureyri.

Einnig er það varasjúkrahús Landspítalans.
Galdra–Loftur

Galdra–Loftur er leikrit frá 1914 eftir Jóhann Sigurjónsson sem byggir á samnefndri þjóðsögu um Loft Þorsteinsson, sem uppi var á 18. öld. Leikritið birtist sama ár á dönsku og heitir "Ønsket" eða „Óskin“ á þeirri tungu. Leikritið fjallar um skólapiltinn Loft sem fæst við galdur og barnar vinnukonu á staðnum. Til þess að bjarga eigin orðstír drepur hann vinnukonuna með galdri. Hann sækist í meiri galdrakunnáttu og í þeim tilgangi særir hann Gottskálk biskup grimma til þess að ná af honum galdrabókinni Rauðskinnu, sem mun gera hann enn öflugri. Loftur verður hins vegar vitfirrtur og deyr.
Hanna Valdís - Tólf ný barnalög

Hanna Valdís - Tólf ný barnalög er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. Tólf ný barnalög sem Hanna Valdís syngur, eru við ljóð Kristjáns frá Djúpalæk. Ólafur Gaukur útsetti lögin. Hljóðritun: Ríkisútvarpið. Ljósmynd: Kristján Magnússon
Jónahlið

Jónahlið er prótín í himnum, einkum frumuhimnum, sem jónir flæða í gegnum; þetta hefur aftur áhrif á himnuspennu frumunnar, það er spennumun milli ytra og innra borðs hennar.

Jónahlið eru ekki alltaf opin; sum jónahlið opnast frekar við tiltekna himnuspennu; önnur opnast eða lokast frekar ef tiltekið efni, svo sem taugaboðefni, binst hliðinu, o.s.frv. Jónahlið hleypa heldur ekki endilega öllum jónum í gegn; sum hlið hleypa til dæmis nær einungis katjónum, það er jónum með jákvæða rafhleðslu, í gegn, á meðan önnur eru jafnvel enn sértækari og leyfa til að mynda nær eingöngu flæði kalíumjóna.

Spennuháð jónahlið gegna lykilhlutverki í boðspennu í taugafrumum.
Lífey

Lífey (danska: "Livø") er dönsk eyja í Limafirði á Norður-Jótlandi. Eyjan er um 320 hektarar á stærð og hægt er að ferðast þangað með ferju frá 1. apríl til 1. september ár hvert. Eyjan hefur verið friðuð frá árinu 1977 en byggð hefur verið þar frá steinöld. Í dag er þó engin föst byggð á eyjunni og er þar aðeins ein gata með verslun og krá. Á eyjunni er hægt að fá bjórtegund sem er sérmerkt og ber nafnið Livøl.
Aulus Persius Flaccus

Persius, fullu nafni Aulus Persius Flaccus, (34 – 62) var rómverskt skáld af etrúrskum ættum. Í kvæðum hans er að finna beitta ádeilu á samtímamenn Persiusar. Kvæði hans nutu mikilla vinsælda á miðöldum.
Rússneska keisaradæmið

Rússneska keisaradæmið (rússneska: "Царство Русское", frá 1721 "Россійская Имперія") var stórveldi í Evrópu og Asíu sem varð til þegar Ívan grimmi stórfursti af Moskvu ákvað, árið 1547, að taka sér titilinn царь "tsar", sem merkir keisari. Ívan var fastur í sessi, hafði mikil völd yfir bojurunum og jók verulega við ríki sitt með því að leggja undir sig tatararíkin Kasan og Astrakan. Þótt faðir hans og afi hefðu báðir notað titilinn á undan honum var Ívan sá fyrsti sem var formlega krýndur "tsar" eða „keisari“, en þeir langfeðgar litu á Moskvu sem arftaka Konstantínópel eftir fall Austrómverska keisaradæmisins og sjálfa sig því sem arftaka rómversku keisaranna.

Eftir að Pétur mikli hafði gert ríkið að einveldi og lagt niður stofnanir bojarasamfélagsins ákvað hann síðan árið 1721 að taka upp evrópska heitið Россійская Имперія "Rossijskaja Imperija".
Ohmslögmál

Ohmslögmál eða lögmál Ohms er regla í rafmagnsfræði, sem segir að rafstraumur í rafrás sé í réttu hlutfalli við rafspennu. Ohmslögmál er kennt við Georg Ohm (1789-1854) og skilgreinir rafmótstöðu (rafviðnám) R rafrásar, sem hlutfall spennu U og straums I í rásinni, þ.e.

Spenna= viðnám * straumur.
Rafmótstaða

Rafmótstaða (enska: "electrical resistance"), oftast kölluð (raf)viðnám, er tregða rafleiðara við að flytja rafstraum, mæld í SI grunneiningunni ohm, og veldur spennufalli í rafrás. Er yfirleitt fasti í rafrásum, en er þó háð hita leiðarans. Orðið "viðnám" (enska "resistor") er líka notað um íhluti, sem valda rafmótstöðu í rafrás. Rafleiðni er umhverfa viðnáms og lýsir eiginleika hlutar við að flytja rafstraum.

Skilgreining.

Ef rafleiðari ber einsleitan jafnstraum má reikna rafmótstöðu með eftirfarandi jöfnu:

þar sem

Rafmótstaða í riðstraumsrás kallast samviðnám og er summa raun- og launviðnáms rásarinnar. Í jafnstraumsrás er launviðnám núll, þ.a. rafviðnám er eingöngu raunviðnám.

Ohmslögmál gefur samband rafspennu, "V", rafstraums "I" og rafmótstöðu "R" í rafrás með jöfnunni "V" = "IR". Ofurleiðari hefur enga rafmótstöðu.
.mt

.mt er þjóðarlén Möltu. Það var stofnað 1992 og er úthlutað af NIC Malta. Fimm undirlén eru skráð undir þjóðarléninu: com.mt fyrir atvinnustarfsemi, org.mt fyrir stofnanir, .net.mt fyrir netfyrirtæki, edu.mt fyrir menntakerfið og gov.mt fyrir ríkisstjórnina.
Liður

Liður getur átt við eftirfarandi:
Litli ljóti andarunginn

Litli ljóti andarunginn (danska: "Den grimme Ælling") er ævintýri eftir danska skáldið og rithöfundinn H.C. Andersen um álftarunga sem klekst út í stokkandarhreiðri. Sagan kom fyrst út árið 1843 í bókinni "Nye Eventyr".