arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Verkamannaflokkurinn (Bretland)

Verkamannaflokkurinn (enska: "Labour Party") er breskur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður árið 1900. Flokkurinn var upphaflega talinn vinstriflokkur, en hefur færst nær miðju síðan á tíunda áratugi síðustu öld.

Verkamannaflokkurinn býður sig fram til kosninga í neðri deild breska þingsins, í velska og skoska þingunum og í borgarráðum.

Saga.

Um tuttugu ár eftir að hann var stofnaður varð flokkurinn (ásamt Íhaldsflokknum) meðal þeirra tveggja flokka sem nutu mests fylgis í kosningum, og hefur frá þeim tíma verið við völd sex sinnum; í minnihlutastjórn árin 1924 og 1929–1931; í samsteypustjórn ásamt öllum hinum þingflokkum meðan seinni heimstyrjöld stóð yfir; og í meirahlutastjórn árin 1964–1970 og 1974–1979. Nú síðast var flokkurinn við stjórnvöll frá 1997 þegar Tony Blair leiddi flokknum til stórsigurs, hann sigraði síðan í kosningum árin 2001 og 2005. Gordon Brown tók við sem forsætisráðherra árið 2007 en flokkurinn tapaði kosningunum árið 2010. Ed Miliband var kosinn til leiðtoga flokksins árið 2010.

Verkamannaflokkurinn situr nú í stjórnarandstöðu, eftir að samsteypustjórn var mynduð af Íhaldsflokknum og Frjálslynda demókrötum í kosningum árið 2010. Flokkurinn hefur síðan þá lent í minnihluta eftir kosningar árin 2015, 2017 og 2019.

Árið 2015 var Jeremy Corbyn valinn nýr leiðtogi flokksins. Á formannstíð hans hefur Verkamannaflokkurinn færst lengra til vinstri og að nokkru leyti vikið burt frá arfleifð Blairs, sem hafði gert flokkinn miðjusinnaðari og markaðsvænni á formannstíð sinni. Corbyn lét af embætti eftir að flokkurinn galt afhroð í þingkosningum árið 2019 og Sir Keir Starmer var kjörinn til að taka við embætti hans í apríl 2020.

Leiðtogar Verkamannaflokksins.

Leiðtogar Verkamannaflokksins frá árinu 1906 hafa verið:
Gemella

Gemella er ættkvísl Gram-jákvæðra baktería (gerla) sem vaxa best við háan styrk CO2. Þær eru valfrjálst loftfælnar og bæði oxidasa- og katalasa neikvæðar. Þær nota eingöngu gerjandi efnaskipti, ýmist með myndun ediksýru og mjólkursýru eða ediksýru og CO2. Þannig stundar til dæmis "G. haemolysans" mjólkur- og ediksýrumyndandi gerjun ef súrefni er ekki til staðar í æti hennar, en sé súrefni til staðar myndar hún ediksýru og CO2 í jöfnum hlutföllum .

Bakteríur af "Gemella" ættkvísl finnast einkum í slímhúðum manna og annarra spendýra, gjarnan í munnholi og ofanverðum meltingarvegi.
Deig

Deig er óbökuð blanda af mjöli og vökva með margvíslegu öðru hráefni. Að hnoða deigið er fyrsti áfangi þess að búa til meðal annars brauð, pasta, núðlur, vínarbrauð, smákökur. Soppa er þunnt fljótandi deig eins og t.d. er notað í pönnukökubakstur.

Tegundir.

Til eru ýmsar tegundir af deigi sem notaðar eru í köku- og bökugerð:
Miðsóknarafl

Miðsóknarafl eða miðsóknarkraftur er kraftur, sem heldur hlut á hringhreyfingu. Miðsóknarkraftur hlutar í jafnri hringhreyfingu er með fasta stærð, en stefnir inn að miðju hringsins. Gagnkraftur miðsókarkrafts kallast miðflóttaafl.
Mosfellsheiði

Mosfellsheiði er heiði sem liggur milli Esju og Henglafjalla á Vesturlandi. Hæsti punktur á heiðinni eru Borgarhólar 410 metrar yfir sjávarmáli. Um heiðina liggja margar gamlar þjóðleiðir og Þingvallavegur kemur þar upp úr Mosfellsdal sem gengur inn í heiðina vestan megin og liggur til Þingvalla.
Baltnesk tungumál

Baltnesk tungumál eru grein indóevrópskra mála sem samanstendur af lettnesku og litháísku og hinni útdauðu fornprússneska.

Baltnesku málin, og í þessu tilfelli litháíska umfram lettnesku, eru talin fornlegustu og upprunalegust lifandi indóevrópsku málin eða með öðrum orðum þau sem mest líkjast hinni indóevrópsku frumtungu.
Kraumsverðlaunin

Kraumsverðlaunin eru íslensk plötuverðlaun á vegum Kraums - tónlistarsjóðs sem fyrst voru veitt þann 28. nóvember 2008.

Markmið verðlaunana er að kynna og styðja við íslenska plötuútgáfu, þá sérstaklega verk ungra listamanna og hljómsveita. Verðlauna og verkja athygli á því sem er nýtt og spenanndi í íslenskri tónlist ár hvert á sviði plötuútgáfu - og verðlauna þau verk sem sem skara fram úr í gæðum, metnaði og frumleika.

Kraumur er sjálfstæður sjóður og starfsemi á vegum Auroru velgerðasjóðs sem hefur það meginhlutverk að efla íslenskt tónlistarlíf, fyrst og fremst með stuðningi við unga listamenn.

Framkvæmd.

Kraumsverðlaunin snúast ekki um eina einstaka verðlaunaplötu, heldur að viðurkenna og verðlauna fleiri titla. Dómnefnd skipuð aðilum úr fjölmiðlamönnum með reynslu af því að fjalla um og/eða spila íslenska tónlist í útvarpi og prenti sjá um valið á bæði tilnefningum til verðlaunanna og verðlaunaplötunum sjálfum. Dómnefnd þyggur ekki laun fyrir sína vinnu.

Samkvæmt reglum Kraumsverðlaunanna er gert ráð fyrir að dómnefndin velji og verðlauni fimm breiðskífur sem koma út á árinu, þó með þeim fyrirvara að hægt sé að fjölga í þeim hópi ef sérstakt tilefni sé til. Í ár er tilefni, Kraumsverðlaunaplöturnar eru sex talsins.

Kraumsverðlaunin eru ekki bundin neinni ákveðinni tónlistarstefnu og þeim fylgja engir undirflokkar. Ekkert umsóknarferli eða þátttökugjald er fyrir listamenn og plötuútagáfur. Verðlaunin hafa ekkert aldurstakmark, en markmið þeirra er engu að síður að einbeita sér að verkum yngri kynslóðar íslenskra tónlistarmanna og hljómsveita.

Verðlaun.

Umgjörð Kraumsverðlaunanna er haldið í lágmarki, og yfirlýst markmið Kraums er frekar að setja fé í stuðning verðlaunaplöturnar. Vinninghafar verðlaunanna hljóta ekki verðlaunagrip, heldur eru þau fremst fólgin í viðurkenningu, kynningu - og plötukaupum og stuðningi Kraums á verðlaunatitlunum.

Kraumur styðjur við Kraumsverðlaunaplöturnar með því að kaupa ákveðinn fjölda af plötunum og dreifa til starfsmanna tónlistarbransans erlendis, m.a. tónlistarhátíðir og umboðsskrifstofur, í samvinnu við [Útflutningsskrifstofu íslenskrar tónlistar, ÚTÓN. Með þessu vill Kraumur auka við möguleika listamannanna bakvið verðlaunaplötur að koma verkum sínum á framfæri utan landsteinana.

Kraumsverðlaunin 2008.

Dómnefnd.

Dómnefnd Kraumsverðlaunanna 2008 skipa:
Kanton

Kanton getur átt við eftirfarandi:
Wuhan

Wuhan er höfuðborg Hubeihéraðs í Kína. Hún er mikilvæg borg við Jangtsefljót.

Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarnans 10.392.693 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 12.326.518.

Wuhan gerðist vinabær Kópavogs í tengslum við kínverska menningarhátíð 2007.

"Heitið - Wuhan - er svipað og Búdapest leitt af tveim borgum, sitt hvorum megin við fljótið Yangtze sem uxu saman:"Wu" (Wuchang; 武昌) sunnan meginn og "Han" (Hankou; 汉口), norðan meginn."
Nestlé

Nestlé er alþjóðlegt matvælafyrirtæki með höfuðstöðvar í Vevey í Sviss, stofnað 1905 við samruna tveggja fyrirtækja. Nestlé er skráð í svissnesku kauphöllina sem "SWX" og árleg velta er 87 milljarðar svissneskra franka. Nestlé framleiðir m.a. neskaffi, súkkulaði og annað sælgæti, drykki, rjómaís, barnamat, krydd, frosinn mat og gæludýrafóður.
Íðnet

Íðnet (á ensku "Ethernet") er staðarnet (LAN) sem notast við ákveðina nethögun ("network architechture").
Listi yfir HTTP-stöðukóða

HTTP-stöðukóði er tala sem vefþjónn sendir til þess sem biður um vefsíðuna til að hann viti hvort beiðnin hafi komist, skilist og verið framkvæmd. Talan er samsett úr tveim hlutum, flokknum (fyrsta tölustafurinn) og undirkóðanum (síðustu tveim tölustöfunum). Ef allt fóra að óskum er stöðu kóðinn 200.

Listinn hér að neðan virkar þannig að fyrst kemur stöðu kóðinn, svo venjuleg skilaboð sem fylgja (eins og „ekki fundin") lauslega snarað yfir á íslenzku og kannski útskýring á skilaboðunum.

1xx.

1xx skilar upplýsingum.

-biður um búk beiðnir svosem í POST beiðnum.

-viðbót frá Microsoft sem kemur fram í IE7 þegar URI (slóð) beiðnar er lengri en 2032 stafir.

2xx.

2xx gefur til kynna árangur.

-Allt gekk að óskum.

-beiðnin hefur veri móttekin og nýtt svar er í vinnslu.

-Beiðnin hefur verið móttekin og samþykkt.

-Beiðnin hefur verið móttekin en svarið inniheldur engin gögn.

-Athugið að aðeins hluta skjalsins hefur verið hlaðið niður.

-Margir stöðu kóðar eiga við, frá WebDav.

-Síðan er öðruvísi en upprunalega eintakið.

3xx.

3xx gefur til að kynna áframsendingu.

-síðan hefur verið flutt endanlega á aðra slóð.

-Síðan hefur verið flutt tímabundið á aðra slóð.

-Síðan er eins og upprunalega eintakið.

-Miðlarinn krefst þess að flytja þig tímabundið á aðra slóð.

4xx.

4xx gefur til kynna villu hjá biðlaranum, þ.e. vafranum í flestum tilvikum.

5xx.

5xx gefur til kynna villu hjá miðlaranum.
Clerks II

Clerks II er grínmynd frá árinu 2006 eftir leikstjórann og leikarann Kevin Smith.
Óðaverðbólga

Óðaverðbólga er tegund verðbólgu sem fer gjörsamlega úr böndunum. Ekki er talað um óðaverðbólgu nema mánaðarleg verðbólga mælist yfir 50%.

Eitt þekktasta dæmi óðaverðbólgu er sú sem geisaði í Weimar lýðveldinu (Þýskalandi). Árið 1923 fékkst brauðhleifur sem var pund á þyngd fyrir 3 milljarða marka, pund of kjöti 36 milljarða og bjórglas 4 milljarða á flestum stöðum.
Sjókort

Sjókort eru kort sem sýna hafsvæði og eru ætluð sjófarendum til að sigla eftir. Þau sýna þannig oftast dýptarpunkta eða dýptarlínur, siglingaljós (vita og baujur), hættuleg sker og boða. Þau sýna líka kennileiti við strandlengjuna, svo sem hafnir, brýr og algeng mið í landi.
Landssamband framsóknarkvenna

Landssamband framsóknarkvenna (LFK) var stofnað þann 21. nóvember árið 1981. Í lögum

sambandsins segir að meginhlutverk LFK sé að efla og hvetja til stjórnmálaþátttöku kvenna. LFK styður þannig við starf þeirra kvenfélaga sem eru starfrækt innan Framsóknarflokksins.

Fimmta bindið í ritröðinni „Sókn og sigrar“ sem fjallar um sögu Framsóknarflokksins kom út árið 2006. Bindið fjallar um fyrstu 25 árin í sögu LFK.
Lucio Dalla

Lucio Dalla (f. 4. mars 1943, d. 1. mars 2012) var ítalskur söngvari og lagahöfundur frá Bologna. Hann lék bæði einn og með ýmsum hljómsveitum á 7. áratugnum og naut nokkurra vinsælda en sló fyrst verulega í gegn undir lok 8. áratugarins í samstarfi við aðra höfunda á borð við Ron og Francesco De Gregori. Hann er þekktastur fyrir alþjóðlegu poppsmellina „Caruso“ (1986), „Attenti al lupo“ (1990) og „Canzone“ (1996).

Hann samdi lagið „Occhi di ragazza“ sem keppti í Söngvakeppni Evrópskra Sjónvarpsstöðva árið 1970. Lagið var sungið af Gianni Morandi. Lagið fékk 5 atkvæði og lenti í 8. sæti.
Stétt (aðgreining)

Stétt getur átt við:
Margfeldisregla

Margfeldisregla er formúla í örsmæðareikningi sem nota má til að finna afleiðu margfeldis tveggja falla.

Hægt er að orða formúluna með:

eða sem

í Leibniz rithættinum.
Selmdís

Selmdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Hudsonfljót

Hudsonfljót er fljót sem rennur 507 km leið frá norðri til suðurs í austanverðu New York-fylki í Bandaríkjunum og myndar við ósana landamæri milli New York-borgar og New Jersey þar sem hún rennur út í Atlantshafið. Fljótið er nefnt eftir Henry Hudson, enskum manni sem sigldi fyrir Hollenska Austur-Indíafélagið og kannaði fljótið árið 1609. Í fyrstu var áin nefnd Mauritiusfljót af evrópskum landnemum og sagt er að Henry Hudson hafi nefnt fljótið því nafni í höfuðið á Maurice af Nassau.

Elstu byggðalög evrópskra landnema á svæðinu voru flest við bakka fljótsins.
Atvinnuleysi

Atvinnuleysi nefnist það þegar einstaklingur fær ekki atvinnu þegar hann leitar að henni, þótt hann sé fær um að vinna. Hlutfall atvinnulausra af vinnuafli er mikilvæg hagtala.

Margar ástæður geta legið að baki atvinnuleysi í löndum. Peningamagnsinnar telja að aðalatriðið sé að halda verðbólgu í skefjum og þá muni hagvöxtur sjá til þess að atvinna skapist. Þeir sem aðhyllast hugmyndir John Maynard Keynes (Keynessinnar) líta hins vegar á það sem eitt af hlutverkum hins opinbera að örva hagkerfið með opinberum framkvæmdum, og þannig koma í veg fyrir atvinnuleysi.

Atvinnuleysi á Íslandi.

Skilgreiningu á atvinnuleysi er að finna í lögum um atvinnuleysistryggingar. Felur hún m.a. í sér að viðkomandi þarf að leita sér að atvinnu með virkum hætti og vera tilbúinn til þess að hefja vinnu, bjóðist hún, vilji hann þiggja atvinnuleysisbætur. Á Íslandi er velferðarkerfi sem tryggir m.a. grunnatvinnuleysisbætur. Félagsmálaráðherra fer með málefni atvinnuleysisbóta og setur reglugerð. Vinnumálastofnun sér um afgreiðslu atvinnuleysistrygginga.

Þróun á Íslandi í nútíma.

Á árunum 1991-2007 var atvinnuleysi á Íslandi að meðaltali 3,3%. Frá fjórða ársfjórðungi 2007 til fjórða ársfjórðungs 2008 fjölgaði atvinnulausum um 3.900 manns. Sökum efnahagskreppunnar sem hófst haustið 2008 jókst atvinnuleysi næstu 2 árin. Í janúar 2009 mældist atvinnuleysi 5,1% hjá körlum og 2,9% hjá konum, alls 4%. Atvinnuleysið var mest meðal fólks á aldrinum 16-24 ára, eða 10,8%. Samkvæmt Hagstofu Íslands var atvinnuleysi 7,7% í ágúst 2009. Atvinnuleysið í febrúar 2010 reyndist hið mesta sem hefur mælst á Íslandi; um 9,3% atvinnuleysi eða að meðaltali 15.026 manns. Það féll svo niður í 7,7% í nóvember 2010.

Í febrúar árið 2016 var atvinnuleysi komið niður í 3,1%.

Í mars árið 2017 var atvinnuleysi 1,7% en síðsumars var það komið niður í 1% og hafði ekki verið minna síðan 2003.

Vegna kórónuveirufaraldursins 2019-2021 jókst atvinnuleysi á Íslandi og var 11,6 prósent í janúar 2021. Einu og hálfu ári síðar var það komið niður í 3,9%
Amanz Gressly

Amanz Gressly (17. júlí 1814 – 13. apríl 1865) var svissneskur jarðfræðingur og steingervingafræðingur. Hann er talinn einn af upphafsmönnum nútímajarðlagafræði og fornvistfræði.

Hann tók þátt í Bernaleiðangrinum, sem þýski náttúrufræðingurinn dr. Georg Brenna skipulagði og fjármagnaði. Lagt var upp í leiðangurinn á "Joacim Hinrich" 29. maí 1861 til Noregsstranda, Jan Mayen og Íslands. Svisslendingurinn Carl Vogt, náttúrufræðingur og rithöfundur, var með í för og gaf út bókina "Nord-Fahrt" 1863.
Þjófnaður

Í lögfræði er þjófnaður skilgreindur sem glæpur og telst vera þegar einhver tekur ólöglega eignir annars manns. Þjófnaður getur verið mjög margvíslegur: innbrot, fjárdráttur, göturán, átroðningur, búðarþjófnaður og fjársvik. Sá sem fremur þjófnað nefnist "þjófur" eða "ræningi" og þeir munir sem viðkomandi stelur "þýfi".
Hrafnsfjörður

Hrafnsfjörður er einn af hinum fimm Jökulfjörðum. Sagan segir að leiði Fjalla-Eyvindar sé við Hrafnsfjarðareyri í firðinum en það hefur ekki fengist staðfest. Í botni fjarðarins er hægt að ganga upp á Skorarheiði en hún er forn þjóðleið yfir á Hornstrandir. Einnig er sérkennilegur gígtappi úr stuðlabergi, yfir 100 metra hár sem heitir Gýgjarsporshamar í fjarðarbotninum. Hann er vinsæll viðkomustaður klettaklifrara en í honum eru boltar (tryggingaraugu) fyrir klettaklifur. Skorarheiði tengir fjarðarbotninn við Furufjörð en hann er í hinni vinsælu gönguleið um Hornstrandir.
Kjölur (skip)

Kjölur skips er neðsti hluti skrokksins, sem teygir sig stafna á milli og myndar þannig „hryggjarsúlu“ skipsins. Kjölurinn gefur skipinu „kjölfestu“, þ.e. eykur stöðugleika þess og kemur í veg fyrir að það rási til hliðanna. Þegar hefðbundin tréskip eru smíðuð er kjöltréð fyrsti hlutinn sem lagður er í mótið og hinir hlutar skipsins smíðaðir utanum það. Talað er um að "leggja kjöl að skipi" og markar sú athöfn oft formlegt upphaf skipasmíðinnar. Ýmis konar hjátrú er tengd kjöltrjám.

Djúpristur kjölur á nútímaseglskútum er hins vegar eins og uggi sem kemur niður úr skipinu og hefur þann tilgang að breyta hliðarátaki vinds í seglin í framhreyfingu. Annar tilgangur kjalarins er að verka sem ballest á móti hliðarátaki vindsins og koma í veg fyrir að báturinn fari á hliðina.

Sumir farkostir, t.d. flatbytnur og svifnökkvar hafa ekki kjöl geta því siglt á grynnra vatni en kjölskip á kostanð kjölfestu.
Hannes Sigurbjörn Jónsson

Hannes Sigurbjörn Jónsson (f. 25. apríl 1975) er formaður Körfuknattleikssambands Íslands og stjórnarmaður í FIBA Europe

Ferill.

Breiðablik.

Hannes hóf afskipti af körfuknattleik 1989 þegar hann tók sæti í stjórn körfuknattleiksdeildar Breiðabliks og hann ásamt þeirri stjórn hóf að efla körfuboltann í Kópavogi þrátt fyrir að körfuboltadeildin væri þá 20 ára gömul hafði lítið starf verið í körfuboltanum í Kópavogi. Á árunum 1989-1995 efldist starfið innan Breiðabliks og á nokkrum árum varð Körfuknattleiksdeild Breiðabliks ein af stærstu körfuknattleiksdeildum landsins. Hannes starfaði í stjórn körfuknattleiksdeildarinnar til ársins 1999 þar af sem formaður frá 1997. Hannes hefur setið í aðalstjórn Breiðabliks og ýmsum nefndum á vegum félagsins. Einnig hefur Hannes setið í stjórn Ungmennasamband Kjalarnesþings (UMSK).

Körfuknattleikssamband Íslands.

Árið 1999 tók Hannes sæti í stjórn Körfuknattleikssambands Íslands. 2001 tók hann við varaformennsku sambandsins og frá 2006 hefur hann verið formaður.

FIBA Europe.

Hannes tók sæti í fjárhagsnefnd FIBA Europe árið 2010, 17. maí 2014 var hann svo kosinn í stjórn FIBA Europe og á fyrsta stjórnarfundi kosinn formaður Smáþjóðanefndar FIBA Europe.

Afskipti af stjórnmálum.

Í Alþingiskosningum 2013 sat hann í 14. sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður.
Bómustrekkjari

Bómustrekkjari eða kikker á seglskipum er band eða bulla sem er fest neðan á bómuna framanverða til að strekkja hana niður að framan sem breytir lagi seglsins. Venjulega liggur bómustrekkjarinn frá neðsta hluta mastursins skáhallt upp að bómunni. Venjulega þarf blakkir á línuna vegna þess hve mikið afl þarf til að strekkja á bómunni þegar seglin eru uppi. Á stærri skipum er bómustrekkjarinn yfirleitt einhvers konar bulla með dælu.

Bómustrekkjarinn er eitt af þremur tækjum til að stjórna snúningi á stórsegli seglskútu. Hin tvö eru stórskautið og stórskautssleðinn.
Mercedes-Benz CLS

Mercedes-Benz CLS er lúxusbifreið framleidd af þýska bifreiðaframleiðandanum Mercedes-Benz í Sindelfingen í Þýskalandi og Mercedes-Benz-Valdez verksmiðjunni í Santiago Tianguistenco í Mexíkó. Mercedes-Benz CLS er byggður á W211-grunninum sem E-týpan er einnig byggð á. CLS-týpan var fyrst sett á markað í Evrópu haustið 2004.

Vélar.

Eftirfarandi vélar voru í boði fyrir 2007 árgerðina:
Škoda 130/135/136

Skoda 130 var arftaki Skoda 105/120/125 bílanna. Vélar í 130/135/136 heldur voru kraftmeiri en í eldri bílum. Skoda 130/135/136 voru síðustu Skoda-bílarnir með vélina aftur í.
Аndrej Arshavín

Аndrej Sergejevič Aršavin (fæddur Андре́й Серге́евич Арша́вин 29. maí 1981 í Leníngrad) er rússneskur knattspyrnumaður hjá Arsenal FC. Hann býr yfir mikilli knatttækni og er oft kallaður „hinn rússneski Pelé“. Hann sló í gegn með rússneska landsliðinu á EM 2009 þegar hann skoraði eitt mark gegn Hollandi og lagði upp tvö í 8-liða úrslitum. Hann byrjaði að spila með rússneska landsliðinu árið 2002 og hefur leikið 61 landsleiki og hefur skorað 16 mörk. Hann spilaði með Zenit Sankti Pétursborg frá árinu 2000 til 2009 áður en hann var seldur á 15 milljónir punda í janúar 2009 til Arsenal og gerði hann þriggja og hálfs árs samning. Hann getur spilað sem kantmaður, sókndjarfur miðjumaður eða annar framherji. Hann spilar í treyju númer 23 og er dýrasti leikmaður í sögu Arsenal.
Útikennsla

Útikennsla er kennsluaðferð sem fer fram utandyra og reynir að fara skapandi leiðir við kennslu á bóklegum fögum sem venjulega eru kennd innandyra, til dæmis stærðfræði. Útikennsla er aðallega hugsuð fyrir börn á grunnskólaaldri.

Útikennsla fer fram utan skólastofunnar og getur falið í sér margt í senn. Í henni er fjallað um viðfangsefnin á faglegan hátt, en jafnframt lögð áhersla á persónulega upplifun nemendanna og að þeim gefist tækifæri til að nota öll skilningarvitin við námið. Útikennslan höfðar til margra greindarþátta, til dæmis umhverfis og náttúrugreind, og á því að henta lang flestum nemendum.

Útikennsla á sér marga öfluga málsvara og styðst við hugmyndir margra fræðimanna um mikilvæga þætti sem skipta máli við nám. Má til dæmis nefna að samkvæmt kenningum Aristótelesar, Jean-Jacques Rousseau, Jean Piaget og Johns Dewey næst meiri árangur í námi ef börn fá tækifæri til að nota fleiri en eitt skynfæri og beita öllum líkamanum við námið. Lev Vygotsky leggur mikla áherslu á samvinnunám og þá ekki síst samvinnu á milli kennara og nemenda í leit að þekkingu.

Að mörgu er að hyggja þegar útikennsla er skipulögð, svo sem ákvæðum námsskrár um kennslu, hvar skólinn er staðsettur, hvernig nærumhverfi hans er og ekki síst hvar í námi nemendur eru staddir og þeim námsgreinum sem á að vinna í. Annað sem hefur áhrif á skipulagningu útikennslunar er stærð bekkjarins, aldur nemenda, reynsla þeirra af slíku námi og sérstaklega getu og þarfir þeirra. Þetta er það sem verður að hafa í huga þegar útikennsla er skipulögð og ekki má gleyma öryggisreglunum sem kennari setur upp fyrir nemendur.

Markmið útikennslu.

Markmið útikennslu eru margvísleg. Í útinámi kynnast nemendur náttúrunni og þeirri menningu og samfélagi sem þeir búa í. Einnig er aukin hreyfing barna mikilvæg, meira þol og betri hreyfifærni. Nemendur öðlast betri félagslega færni, þeir eru í miðju atburðanna, læra um lýðræðisleg vinnubrögð, að eiga samskipti hver við annan og taka ábyrgð. Annar kostur er sá að skilningur nemenda á náttúrunni, vísindum og umhverfi eykst. Tekist er á við fjölbreytileg verkefni við raunverulegar aðstæður. Aukin einbeiting og ró eftir hressandi útiveru í fersku lofti og betri tengsl nemenda við viðfangsefni kennslunnar vegna fjölbreyttari kennslu og námsaðferða eru einnig góðir kostir.

Aðalnámskrá grunnskóla á Íslandi.

Í Aðalnámskrá grunnskóla á Íslandi er rökstuðningur fyrir útikennslu:
Aðgerðagreining

Aðgerðagreining er ákveðin grein af hagnýttri stærðfræði sem notar stærðfræðileg líkön, tölfræði og reiknirit til þess að finna bestu lausn eða góða lausn á erfiðum vandamálum; til dæmis að finna stystu akstursleið eða lágmarka biðtíma viðskiptavina. Aðgerðagreining er vísindaleg aðferð sem stjórnendur geta notað til þess að ná markmiðum sínum.

Yfirlit.

Aðgerðagreining er oft nefnd í sambandi við bestun þó að í sumum viðfangsefnum aðgerðagreiningar séu ekki til þekktar aðferðir til að finna bestu lausn.

Aðgerðagreining er nátengd iðnaðarverkfræði og iðnaðarverkfræðingar líta á aðgerðagreiningu sem mikilvægan hluta af sinni hæfni.

Þær helstu og mikilvægustu aðferðir sem eru notaðar í aðgerðagreiningu eru tölfræði, bestun, líkindafræði, biðraðafræði, leikjafræði, myndgreining, ákvarðana greining og hermun. Vegna flókinna útreikninga sem aðgerðagreiningin krefst hefur aðgerðagreining einnig sterk bönd við tölvunarfræði og þeir sem vinna við aðgerðagreiningu nota bæði sérhönnuð forrit og hilluforrit.

Helsta einkenni aðgerðagreiningar er að leitast við að meta skipulagsheildina í stað þess að einblína á ákveðna hluta hennar (þó það sé oft gert líka). Sá sem notast við aðgerðagreiningu við lausn nýs vandamáls þarf að ákvarða hvaða aðferð er mest viðeigandi að nota út frá eðli kerfisins, markmiði verkefnisins og tímaskorður og tölvugetu (computer power). Af þessari ástæðu er mannlegi þátturinn í aðgerðagreiningu mjög mikilvægur.

Notkun aðgerðagreiningar.

Dæmi um starfsemi þar sem notuð er aðferðafræði aðgerðagreiningar eru:

Samtök og fagleg tímarit.

Mörg samtök eru starfrækt sem hafa aðgerðagreiningu sem viðfangsefni.

The International Federation of Operational Research Societies eru regnhlífarsamtök fyrir aðgerðagreiningu á alþjóðavísu. Samtök innan vébanda þeirra sem vert er að benda á eru: