arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bór

Bór (úr arabísku, لاعقشا "buraq", eða persnesku, بورون "burah", sem eru heiti á steindinni bóraxi) er frumefni með efnatáknið B og sætistöluna 5 í lotukerfinu. Bór er þrígilt frumefni, sem mikið finnst af í málmgrýtinu bóraxi og úlexíti. Til eru tveir fjölgervingar af bór; formlaus bór er brúnt duft en málmkenndur bór er svartur. Málmkenndur bór er mjög hart efni, í kringum 9,3 á Mohs kvarðanum, en slæmur leiðari við stofuhita. Hann finnst aldrei einn og sér í náttúrunni.

Bór er mikilvægt næringarefni fyrir jurtir sem geta orðið fyrir bórskorti í vissri tegund af jarðvegi. Of mikið magn bórs getur líka verið plöntum skaðlegt. Sem snefilefni hefur bór reynst vera forsenda heilsu í rottum og gert er ráð fyrir því að það gildi einnig um önnur spendýr þótt ekki sé vitað nákvæmlega hvaða hlutverki efnið gegnir.
.pm

.pm er þjóðarlén Sankti Pierre og Miquelon.
.sh

.sh er þjóðarlén Sankti-Helenu.
Knut Hamsun

Knut Hamsun (fæddur: Knud Pedersen) (4. ágúst 1859 - 19. febrúar 1952) var norskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum 1920. Hann hafði mikil áhrif á Norðurlöndum, Rússlandi og víðar með einföldum, en áhrifamiklum ritstíl sínum. Hamsun er frægastur fyrir bækur sínar: Gróður jarðar, Pan og Sult.

Tenglar.

Erlendir
Þjórsárhraunið mikla

Þjórsárhraunið mikla er stærsta hraun á Íslandi bæði að flatarmáli og rúmmáli og stærsta hraun sem vitað er um að komið hafi upp í einu gosi á jörðinni á nútíma (þ.e. frá lokum síðasta jökulskeiðs fyrir um 11500 árum). Hraunið rann milli Heklu og Búrfells og niður farveg Þjórsár og yfir láglendið á Skeiðum og Flóa og um 1 km út í sjó. Það tilheyrir flokki hrauna sem nefnast Tungnárhraun. Hraunið er helluhraun úr stórdílóttu basalti. Það kom upp í eldstöðvum á Veiðivatnasvæðinu fyrir 8600 árum (um 6600 f. Kr.). Eldstöðvarnar eru horfnar undir yngri gosmyndanir og á um 70 km löngum kafla niður með Tungná og Þjórsá er hraunið nær alstaðar hulið yngri hraunum. Gloppubrún á Landi myndar framjaðar þessa yngra hraunaflæmis en þar fyrir neðan þekur Þjórsárhraunið miklar víðáttur í Landsveit og Gnúpverjahreppi, á Skeiðum og í Flóa. Þjórsá og Hvítá/Ölfusá streyma niður með jöðrum hraunsins að austan og vestan. Þjórsárhraunið myndar ströndina milli Þjórsár- og Ölfusárósa. Sjór virðist hafa staðið 15 m lægra er hraunið rann en hann gerir nú. Við hækkandi sjávarborð hefur sjórinn flætt inn yfir hraunjaðarinn sem nú liggur neðansjávar mörg hundruð metra úti fyrir ströndinni. Selfoss, Eyrarbakki og Stokkseyri standa á Þjórsárhrauni. Þykkt hraunsins er víða 15-20 m og um 40 m þar sem það er þykkast. Flatarmálið er áætlað um 970 km² og rúmtakið um 25 km³. Þjórsárhraunið er gert úr dílabasalti þar sem stórir ljósir feldspatdílar sitja í dökkum fínkorna grunnmassa. Gossprungan var á hálendinu 130 km frá sjó á milli Þórisvatns og Veiðivatna. Ekki er vitað nákvæmlega hvar hún var né hversu löng hún var.

Hraunjaðarinn er nú marbakki undan Stokkseyri og Eyrarbakka. Þjórsárhraun þekur landsvæðið milli Ölfusár og Þjórsár en það er víða hulið þykku jarðvegslagi. Víða í hrauninu eru dældir og bollar sem kallaðar eru dælur. Þó að hraunið sé víðast hulið þykku jarðvegslagi þá má sums staðar enn sjá hraunið, t.d. í Stokkseyrarfjöru og við Búðafoss en hann steypist fram af hraunbrúninni.
Uppreisn

Uppreisn er í almennum skilningi þegar fólk neitar að viðurkenna ríkjandi yfirvald og hefur andóf gegn því. Uppreisn getur spannað allt frá borgaralegri óhlýðni að skipulegum tilraunum til að kollvarpa ríkjandi öflum með valdi. Hugtakið er oft notað um skipulega andspyrnu gegn ríkjandi stjórn hvort sem það er ríkisstjórn, skipsstjórn, herstjórn eða annars konar stjórn.
Ólafur Ólafsson

Ólafur Ólafsson getur átt við um:
Stiftamtmaður

Stiftamtmaður eða stiftbefalingsmaður var æðsti fulltrúi Danakonungs á Íslandi á árunum 1684- 1872 ásamt því að vera æðsti handhafi framkvæmdarvalds á Íslandi. Stiftamtmaður sat í Kaupmannahöfn alveg þangað til ársins 1770 en þá sat hann á Íslandi. Á árunum 1770-1787 var hann einnig amtmaður í Suður- og Vesturamti en þegar því var skipt í tvö ömt árið 1787 var hann eingöngu amtmaður í Suðuramti ásamt því að vera Stiftamtmaður. Stiftamtmannsembættið var lagt niður árið 1872 og embætti landshöfðingja kom í staðinn. Amtmannsembættin voru hins vegar ekki lögð niður fyrr en með heimastjórninni 1904.

Fyrsti stiftamtmaður á Íslandi var Ulrik Christian Gyldenløve, launsonur Kristjáns 5. Hann var aðeins 5 ára þegar hann tók við embættinu. Stiftamtmaður átti að hafa aðalumsjón með landsstjórninni og eftirlit með dómsmálum og kirkjumálum. Stiftamtmaður fékk ákveðin laun, en hafði ekki landið á leigu, eins og tíðkaðist hafði um hirðstjóra og höfuðsmenn. Nokkrum árum síðar, eða árið 1688, var skipaður hér amtmaður, en hann átti að vera búfastur á Íslandi.
Flúor

Flúor eða flúr (Latína "fluere", sem þýðir „að flæða“) er frumefni með efnatáknið F og er númer níu í lotukerfinu. Flúor er eitraður, grængulur, eingildur og gaskenndur halógen. Það er eitt efnahvarfgjarnast og rafeindadrægst allra frumefnanna. Í hreinu formi er það stórhættulegt og veldur efnabruna við snertingu við húð.

Flúoríð dregur úr tannskemmdum og því er flúoríði gjarnan bætt í tannkrem og jafn vel í drykkjarvatn (sjá: flúorbæting).
.yt

.yt er þjóðarlén Mayotte.
Nashyrningur

Nashyrningur (eða í eldri íslensku skurni) (fræðiheiti: "Rhinocerotidae") er ætt hófdýra sem telur aðeins fimm núlifandi tegundir. Tvær af þessum tegundum lifa í Afríku og þrjár í Suður-Asíu. Tegundirnar tvær í Afríku eru hvítur nashyrningur (ceratotherium simum) og svartur nashyrningur (diceros bicornis). Tegundirnar í Asíu eru kenndar við Indland, Súmötru &amp; Jövu.

Nashyrningar eru stórar jurtaætur og verða allt að tonn að þyngd. Þeir eru með mjög þykka húð (1-1,5 sm að þykkt) tiltölulega lítinn heila og stórt horn á nefinu. Ólíkt öðrum hófdýrum eru nashyrningar ekki með tennur í framgómi og treysta því aðeins á öfluga jaxla til að mala fæðuna.

Nashyrningar hafa góða heyrn og lyktarskyn en lélega sjón. Þeir ná um sextíu ára aldri.

tegundir.

Afríka:

Asía:
Vatnshlot

Vatnshlot (enska "body of water") er viss eining af vatni, oft afmörkuð sem t.d. allt það vatn sem er að finna í einu vatni, s.s. Mývatni. Hugtakið vatnshlot er oftast notað um mikið magn af vatni, en getur þó einnig tekið til grunnvatns, tjarna og mýrarvatns. Vatn sem rennur í ám og fljótum t.d. er þó ekki hægt að fella undir vatnshlot, þar eð erfitt er að afmarka það.
Suðuramt

Suðuramt var íslenskt amt sem varð til árið 1787 þegar Suður- og Vesturamt var klofið niður í Suðuramt og Vesturamt. Ömtin tvö voru síðan sameinuð á ný árið 1872 með tilkomu embættis landshöfðingja.
Listi yfir nöfn sem mannanafnanefnd hefur hafnað

Sótt hefur verið um viðurkenningu á mörgum íslenskum mannanöfnum, sem mannanafnanefnd hefur hafnað. Fyrir neðan er listi með nokkrum þeirra. (ath. listinn er ekki tæmandi)

Nöfnum hafnað 2001.

Þann 18. desember 2001 var haldinn fundur í Mannanafnanefnd. Fundinn sátu Andri Árnason (formaður), Guðrún Kvaran og Margrét Jónsdóttir.
Lundúnabiblía

Lundúnabiblía, 1866, er áttunda heildarútgáfa Biblíunnar á íslensku.

Á titilblaði stendur: "BIBLÍA, það er Heilög ritning. Endurskoðuð útgáfa. Prentuð í prentsmiðju Spottiswoodes í Lundúnum, á kostnað Hins breska og erlenda biblíufélags."

Undirbúningur útgáfunnar hófst árið 1861. Hið íslenska biblíufélag fékk þá dr. Pétur Pétursson, síðar biskup, og Sigurð Melsteð, sem báðir voru prestaskólakennarar, til „að laga og endurbæta hina íslensku útleggingu á Nýja testamentinu“. Sama ár kom fulltrúi Hins breska og erlenda biblíufélags til Íslands (Isaac Sharp), og bauð fram styrk til að gefa út Nýja testamentið, svo hægt væri að selja það vægu verði. Þeir Pétur og Sigurður endurskoðuðu Nýja testamentið og hluta af Gamla testamentinu (Davíðssálma og nokkrar af spámannabókunum). Nýja testamentið kom svo út í Oxford árið 1863, í 10.000 eintökum, prentað með latínuletri, en áður hafði gotneskt letur verið allsráðandi í biblíuútgáfum hér á landi. Upplagið komst ekki til Íslands fyrr en árið 1864.

Biblían kom öll út í Lundúnum 1866, einnig með latínuletri í fyrsta sinn. Nýja testamentið var þá uppselt og var það endurprentað í Oxford sama ár. Alls hafði verið breytt um 4.000 - 5.000 biblíuversum frá síðustu útgáfu.

Um þessa Biblíuútgáfu spunnust hatrammar deilur milli tveggja manna sem báðir störfuðu á Englandi. Þetta voru þeir Guðbrandur Vigfússon í Oxford og Eiríkur Magnússon í Cambridge, og varð úr ævilangur fjandskapur milli þeirra. Þetta virðist gerast við hverja nýja Biblíuútgáfu, mismikið að vísu.

Brot "Lundúnabiblíunnar" er minna en Reykjavíkurbiblíu. Upplag er ekki þekkt.
Erfðaskrá

Erfðaskrá er skjal, gjarnan formlegt og mögulega staðfest af þar til bærum yfirvöldum, þar sem maður (kallaður arfleifandi) tilgreinir hvernig ráðstafa skuli eignum hans að sér látnum. Þegar menn deyja og hafa gert erfðaskrá er reynt að fara eftir þeim þegar dánarbú eru gerð upp og arfi úthlutað til erfingja.
Schwarzschild-geisli

Schwarzschild-geisli er eiginleiki massa og gefur mörk fyrir því hvenær hann verður það mikill að ef honum yrði þjappað saman í kúlu, sem væri með geisla að stærð "Schwarzschild-geisla" massans, þá heldur massinn áfram að þjappast og verður að lokum að þyngdarsérstæðu. Þetta er einmitt það sem talið er að gerist við myndun svarthols.

Reikna má "Schwarzschild-geisla", "rs" með eftirfarandi jöfnu:

þar sem "G" er þyngdarfastinn, "m" massi og "c" ljóshraði.

Um jörðina gildir:

sem þýðir að til að jörðin félli saman í þyngdarsérstæðu þyrfti hún að þjappast saman í kúlu með um 9 mm geisla.
Stalínismi

Stalínismi er pólitísk og fræðileg stefna sem er kennd við Jósef Stalín og þykir einkenna stjórnartíð hans og ritstörf. Nafngiftin er komin frá Lev Trotskíj, andstæðingi Stalíns, og er oftast notuð í neikvæðri merkingu, nánar tiltekið að stalínismi sé stefna sterkrar valdstjórnar, sósíalisma í einu landi, lítillar virðingar fyrir mannréttindum, flokkseinræðis, umfangsmikils og spillts skrifræðis, áætlunarbúskapar og efnahagsstefnu og stjórnkerfi með sósíalísk einkenni, í það minnsta á yfirborðinu - auk þess sem aðdáun á Jósef Stalín er oft en ekki alltaf höfð með.

Stalín sjálfur sagðist fylgja marx-lenínískri stefnu (eða einfaldlega sósíalískri eða kommúnískri) í pólitískum athöfnum sínum. Líkt og með trotskíisma, eru menn ekki á eitt sáttir um hvað er rétt og rangt eða hvað þessi orð þýða nákvæmlega. Margir kommúnistar sem ekki eru trotskíistar segja að stalínismi sé einfaldlega ekki til, þ.e. að orðið lýsi engri ákveðinni stefnu eða skoðun, enda hafi stjórnartíð Stalíns að miklu leyti mótast af nauðsyn vegna ytri aðstæðna eða af rótgrónum hefðum rússneskrar stjórnmálamenningar. Þá þekkist það líka að stuðningsmenn eða aðdáendur Stalíns taki orðið og noti það stoltir til að lýsa sjálfum sér.

Framan af stjórnartíð Stalíns, beittu Sovétríkin Þriðja alþjóðasambandinu fyrir sig til þess að boða og útbreiða stefnu sína.
Kolasund

Kolasund var lítil gata í miðbæ Reykjavíkur. Það var vestan við Útvegsbankahúsið (þar sem Héraðsdómur Reykjavíkur er nú) og lá milli Austurstrætis og Hafnarstrætis. Það hvarf þegar bygging sú var byggð, sem nú stendur milli Héraðsdóms og Pósthússins, en norðurendinn er ennþá til og er nú húsasund, þaðan sem m.a. er gengt inn í Héraðsdóm bakdyramegin.
Krossamýrarvegur

Krossamýrarvegur var götuheiti í Reykjavík. Hún náði frá Mosfellssveitarvegi, sem í dag heitir Vesturlandsvegur, norður í átt að Ártúnshöfða. Götunafnið breyttist í Breiðhöfði þegar Höfðarnir voru skipulagðir.
Selsker

Selsker eru skerkollar vestan við Örfirisey í Reykjavík.
Viðar Eggertsson

Viðar Eggertsson (f. 18. júní 1954) er leikstjóri, leikari og leikhússtjóri.

Viðar hefur starfað sem leikstjóri og leikari jöfnum höndum síðan hann útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands 1976. Hann á að baki yfir 50 verk á sviði sem leikstjóri. Hefur auk þess leikstýrt fyrir útvarp og sjónvarp. Leikið í hartnær 70 leikverkum á sviði, auk þessa í útvarpi, sjónvarpi og kvikmyndum. Stofnaði einn elsta starfandi sjálfstæða leikhópinn á Íslandi, EGG-leikhúsið, 1981. Hann var leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar, Útvarpsleikhússins og Leikfélags Reykjavíkur. Viðar hefur hlotið ýmsar viðurkenningar og verðlaun fyrir leikstjórn og/eða leik og verið boðið með sýningar sínar víða um lönd. Farið í námsferðir í aðrar álfur. Starfað sem leikari á Írlandi og sem leikstjóri í Færeyjum. Viðar hefur verið dagskrárgerðarmaður við Rás 1 - RÚV, bæði sem fastáðinn og lausráðinn dagskrárgerðarmaður frá árinu 1977 og á að baki hundruð útvarpsþátta aðallega um menningarmál en líka þjóðlegan fróðleik og viðtalsþætti. Á síðustu árum frá því hann varð sextugur hefur hann skipað sér í sveit helstu baráttumanna fyrir bættum kjörum eftirlaunafólks.

Menntun.

Stundaði nám við Leiklistarskóli SÁL 1972-1975 og lauk því við Leiklistarskóla Íslands (nú: Listaháskóli Íslands) 1976.

Hefur sótt fjölda námskeiða í leik, leikstjórn, útvarpsþáttagerð og fleiru, heima og erlendis.

Farið í náms- og kynnisferðir til ýmissa landa.

Stundaði ársnám við Endurmenntun HÍ í Verkefnastjórnun - leiðtogaþjálfun.

Störf.

Leikstjórn.

Leikstjórn í sjónvarpi:.

Framleitt af Ríkissjónvarpinu og sýnt þar.

Helstu trúnaðarstörf.

Verðlaun
Skúfey

Skúfey (færeyska: "Skúvoy") er eyja í Færeyjum sunnan og vestan við Sandey. Eyjan er 10 km² að stærð og þar er aðeins eitt þorp, samnefnt eynni. Þann 1. janúar 2011 voru íbúar þar 37 og hefur fækkað jafnt og þétt frá aldamótum en árið 2000 voru íbúar eyarinnar 78.

Skúfeyjarþorp er austan til á eynni og þar er ferjubryggja og smábátahöfn en bátarnir eru dregnir á land að vetrarlagi. Brimasamt er við eyna og þar var áður erfið lending. Í eynni er kirkja og lítill skóli en hann er ekki starfræktur eins og er því engin börn á skólaaldri búa í eynni að staðaldri. Sagt er að á 14. öld hafi Svarti dauði drepið alla íbúa eyjarinnar nema eina konu að nafni Rannvá. Húsið sem hún á að hafa búið í stendur enn. Á 17. öld er sagt að allir Skúfeyingar hafi dáið í farsótt og enginn lifað eftir.

Vestast á eynni er 392 m lóðrétt standberg sem heitir Knúkur. Þar suður af er annað fjall, aðeins einum metra lægra, sem heitir Heyggjurinn mikli. Á þessum fjöllum eru þó engir tindar, heldur er Skúfey hæst vestast og hallar jafnt niður til austurs.

Mikil langvíubyggð var á eynni vestanverðri og árið 1954 var talið að þar verptu um 2 milljónir para en nú eru aðeins nokkur þúsund fuglar eftir og á ofveiði stóran þátt í því. Austan og suðaustan á eynni er mikið um lunda og inni á eynni er mikið kríuvarp. Á eynni er líka mikið um skúm og af honum tekur hún nafn.

Þótt Skúfey sé lítil og fámenn er hennar oft getið í heimildum og ekki síst í Færeyinga sögu því þar bjuggu bræðurnir Beinir og Brestir og síðan Sigmundur Brestisson, sem sagt er að hafi kristnað Færeyjar og látið reisa fyrstu kirkjuna í eynni. Þegar óvinir Sigmundar réðust að honum á Skúfey og reyndu að brenna hann inni steypti hann sér í sjóinn ásamt tveimur öðrum og freistaði þess að synda til Sandeyjar. Sigmundur einn komst aðra leið en var drepinn í fjörunni á Sandey af svikulum bónda. Minnisvarði um Sigmund er í Skúfey.
Elliðaárvogur

Elliðaárvogur er vogur í austanverðri Reykjavík, milli Ártúnshöfða og Gelgjutanga. Í hann falla Elliðaár.
Eiðsvík

Eiðsvík er vík sem er milli Viðeyjar, Gufuness og Geldinganess í Reykjavík. Hún er víðast hvar 10-20 m djúp og er kennd við eiðið sem tengir Geldinganes við land.
Hábaugur

Hábaugur er stórbaugur í himinhvolfshnitakerfi, sem liggur um norður- og suðurskaut himins, hvirfilpunkt og ilpunkt. Himinhnöttur er sagður í hágöngu, þegar hann er á hábaug.
Eiríkur í Vogsósum

Séra Eiríkur Magnússon í Vogsósum (1638 – 1716) var íslenskur prestur og . Hann var sonur Magnúsar Eiríkssonar lögréttumanns í Njarðvík og Guðrúnar Jónsdóttur frá Reykjavík. Hann ólst upp og lærði hjá Jóni Daðasyni presti í Arnarbæli, frægum galdramanni, og virðist við það hafa fengið á sig galdraorð sem loddi við hann síðan. 1668 varð hann aðstoðarprestur Jóns en fékk Selvogskirkju 1677 og hélt til dauðadags. Hann var húsmaður að Vogsósum í Selvogi og lést þar.
Hjörtur Eldjárn Þórarinsson

Hjörtur Friðrik Eldjárn Þórarinsson, bóndi á Tjörn í Svarfaðardal (f. á Tjörn 24. febrúar 1920, d. 1. apríl 1996). Foreldrar: Þórarinn Kristjánsson Eldjárn hreppstjóri og bóndi og Sigrún Sigurhjartardóttir húsfreyja á Tjörn. Stúdent frá MA 1940. BSc-próf í búvísindum frá Edinborgarháskóla 1944. Ráðunautur hjá Búnaðarfélagi Íslands og Sambandi nautgriparæktarfélaga Eyjafjarðar 1945-1950. Bóndi á Tjörn frá 1950. Kvæntist 17. maí 1948: Sigríði Hafstað (f. 19. janúar 1927) dóttur hjónanna Árna Hafstað og Ingibjargar Sigurðardóttur frá Vík í Skagafirði.

Börn þeirra: Árni (1949), Þórarinn (1950), Ingibjörg (1952), Sigrún (1952), Steinunn (1954), Kristján Eldjárn (1956) og Hjörleifur (1960).
Ásmundur Sveinsson

Ásmundur Sveinsson (20. maí 1893 – 9. desember 1982) var íslenskur myndhöggvari sem er frægastur fyrir einföld formhrein fígúratív og abstrakt verk sem mörg hafa verið stækkuð mikið og steypt sem minnismerki. Meðal verka hans má nefna "Sonatorrek" við Borg á Mýrum og "Sæmund á selnum" við Háskóla Íslands.

Ásmundur lærði upphaflega tréskurð hjá Ríkarði Jónssyni. 1919 fór hann til Kaupmannahafnar og þaðan til Stokkhólms þar sem hann nam höggmyndalist í sex ár við Listaakademíuna. Eftir útskrift þaðan flutti hann til Parísar þar sem hann lærði hjá Charles Despiau.

Hann flutti aftur til Íslands 1929 og hóf að búa til höggmyndir af fólki við störf með einfölduðum formum ("Járnsmiðurinn", "Þvottakonan" og "Vatnsberinn" t.d.). Smám saman þróaðist list hans út í hreinar abstrakt eða kúbískar myndir.

1933 lét hann reisa hús við Freyjugötu eftir eigin teikningum í Bauhausstíl. Það hús er nú kallað Ásmundarsalur og er í eigu Listasafns ASÍ. 1942 hóf hann svo byggingu húsanna við Sigtún þar sem Ásmundarsafn er núna til húsa en hann ánafnaði Reykjavíkurborg listaverkasafni sínu og húsunum áður en hann lést.
Listi yfir þekktar tilraunir/Líffræði

Frídagur verslunarmanna er haldinn fyrsta mánudag í ágúst ár hvert og ber því ekki alltaf upp á sama degi mánaðarins. Upphaflega var frídegi verslunarmanna komið á af Verzlunarmannafélagi Reykjavíkur og hann ætlaður starfsfólki verslana að danskri fyrirmynd en þá var ekki gert ráð fyrir neinu sérstöku orlofi starfsfólks.

Upphafið.

Fyrst var haldið upp á frídag verslunarmanna í Reykjavík fimmtudaginn 13. september árið 1894. Var það eftir að kaupmenn allra stærri verslana í Reykjavík buðust til að gefa starfsmönnum sínum sérstakan frídag til að skemmta sér. Sá Verzlunarmannafélag Reykjavíkur um skemmtidagskrá þann dag sem það og gerði lengst framan af.

Ári seinna var haldið upp á daginn um miðjan ágúst og þriðja árið undir lok ágúst. Eftir það var haldið upp á daginn í byrjun ágúst uns árið 1931 að hann var ferstur sem fyrsti mánudagurinn í ágústmánuði og hefur verið svo síðan.

Verslunarmannahelgin.

Þar sem frídagur verslunarmanna fellur á mánudag eftir helgi verður til löng þriggja daga helgi á þeim tíma sumars sem búast má við sem bestu veðri og sú helgi kölluð Verslunarmannahelgin eftir frídegi verslunarmanna. Mikinn hluta 20. aldar varð þessi helgi því að einni mestu ferðahelgi ársins og ýmsar hátíðardagskrár víða um land voru felldar saman við hana. Einna þektust þeirra er þjóðhátíðin í Vestmannaeyjum. Svipað upphaf sumarfría er til víða um heim og er arfur frá þeim tíma þegar allt verkafólk í einu landi tók orlof á nánast sama tíma.

Lögbundin sem almennur frídagur.

Þessi þróun gerði það smám saman að verkum að frídagur verslunarmanna breyttist úr því að vera frídagur einnar starfsstéttar yfir í að vera almennur frídagur, en það var gert um miðja 20. öld að hann var lögfestur sem almennur frídagur.
Búlandsnes

Búlandsnes er nes á milli Hamarsfjarðar og Berufjarðar. Á því norðanverðu (eða austanverðu, eins og innfæddir segja) liggur þorpið Djúpivogur. Á nesinu rís fjallið Búlandstindur og undir honum lítið dalverpi, Búlandsdalur.
Aðalsetning

Aðalsetning er tegund af setningu og hugtak í setningafræði. Aðalsetning er annaðhvort fremst í málsgrein eða tengd við aðra setningu með aðaltengingu.

Aðalsetningar segja alltaf fulla hugsun; til dæmis „Maðurinn fór út í búð“. Önnur aðferð til að finna út hvort setningin sé aðalsetning er að sjá hvort það séu aðaltengingar í setningunni. Þær eru:

Einnig fleyguðu tengingarnar, þ.e.a.s. samsettar samtengingar; til dæmis „hvorki né“ og „bæði og“. Allar aðrar samtengingar eru aukatengingar.
Andheiti

Andheiti er orð sem hefur andstæða merkingu einhvers orðs, eins og "heitt" og "kalt"; "feitur" og "grannur"; og "fram" og "aftur".

Tungumál hafa oft leiðir til þess að búa til andheiti, íslenska bætir til dæmis við ó- fyrir framan orð. "Óheppni" er andheiti "heppni" og "óþægur" er andheiti orðsins "þægur".
960

960 (CMLX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
Doktor

Doktor, skammstafað dr. eða Dr., er nafnbót, sem nemandi á háskólastigi hlýtur eftir að hann hefur lokið við og varið doktorsritgerð sína. Orðið "doktor" á einnig við þann, sem hlotið hefur doktorsnafnbót.
Span

Span eða sjálfspan er hlutfallið á milli segulflæðis og þess rafstraums sem myndar segulflæðið. Þegar straumur "I" er í lokaðri rafrás og fer í hringi (eins og í spanspólu) þá spanar straumurinn upp segulflæði formula_1 innan hringsins og spanið, táknað með "L" er þá

SI-mælieining er henry, skammstöfuð, "H".
Ellen MacArthur

Ellen MacArthur (f. 8. júlí 1976) er ensk siglingakona frá þorpinu Whatstandwell í Derbyshire. Hún er þekktust fyrir að hafa sett met í siglingu einsömul umhverfis jörðina 7. febrúar 2005 á 71 degi, 14 tímum, 18 mínútum og 33 sekúndum á 75 feta þríbytnunni "B&amp;Q/Castorama". Hún bætti þannig fyrra met Francis Joyon frá árinu áður um einn dag og átta og hálfan tíma. Joyon sló síðan met hennar aftur árið 2008.

Ellen á núverandi heimsmet í siglingu einsömul yfir Atlantshafið frá austri til vesturs á kjölbát frá því hún sigldi "Kingfisher" frá Plymouth til Newport á Rhode Island á 14 dögum, 23 tímum og 11 mínútum. Hún á líka núverandi kvennamet í siglingu yfir Atlantshafið frá vestri til austurs með því að sigla "B&amp;Q/Castorama" frá Ambrose Light í New York-flóa til Lizard Point í Cornwall á 7 dögum, 3 tímum og 50 mínútum. Hún er sú kona sem hefur náð bestum árangri í Vendée Globe-keppninni þar sem hún hafnaði í öðru sæti árið 2001.

Árið 2009 tilkynnti hún að hún væri hætt þátttöku í siglingakeppnum. Árið eftir stofnaði hún góðgerðastofnunina Ellen MacArthur Foundation sem vinnur að þróun hringhagkerfis.
Áttuhnútur

Áttuhnútur eða flæmskur hnútur er hnútur sem er mikilvægur bæði í siglingum og klettaklifri.
Sígildar sögur með myndum

Sígildar sögur með myndum (en oftast stytt í Sígildar sögur) voru myndasögutímarit byggðar á hinum ýmsu heimsbókmenntum Vesturlanda. Einnig voru aðrar frægar sögur gefnar út með sama hætti. Nokkur tölublöð úr ritröðinni voru þýdd á íslensku. Fyrst voru gefin út 26 tölublöð árið 1956-1957, síðan 23 tölublöð á árunum 1987-1989.

Ritröðin hófst árið 1941 hjá útgefandanum Elliot Publishing. Sögurnar hafa síðan verið gefnar út hjá ýmsum útgáfufyrirtækjum. Fyrirtækið First Comics gaf þær út í byrjun tíunda áratugarins, Jack Lake Productions árið 2003 og síðast Papercutz árið 2007.