arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ritgerðir um siðferði og stjórnmál

Ritgerðir um siðferði og stjórnmál (e. "Three Essays, Moral and Political") er ritgerðasafn í tveimur bindum eftir skoska heimspekinginn David Hume. Það kom fyrst út á árunum 1741-1742. Gagnrýnendur tóku ritinu betur en fyrra riti Humes "Ritgerð um mannlegt eðli". Ritið var endurútgefið nokkrum sinnum og var þá ritgerðum ýmist bætt við eða sleppt úr upphaflegu útgáfunni.

Árið 1758 voru ritin "Orðræður um stjórnmál" (e. "Political Discourses") sem kom fyrst út árið 1752 og "Fjórar ritgerðir" (e. "Four Dissertations") sameinuð "Ritgerðum um siðferði og stjórnmál". Að því tilefni var titlinum breytt í "Essays, Moral, Political and Literary" eða "Ritgerðir um siðferði, stjórnmál og bókmenntir".

Ritgerðirnar fjalla meðal annars um smekk fólks, hjátrú, ást og hjónabönd, fjölkvæni og skilnaði, prentfrelsi, borgaralegt frelsi, uppruna yfirvaldsins, sjálfstæði þingsins, stjórnmálaflokka, verslun, skatta, græðgi og fyrirmyndarríkið.
Skrímsli

Skrímsli eða skrýmsli (sjá mismunandi rithætti) er einhverskonar ófreskja eða ferlegt kvikindi sem kemur fyrir í goðafræði flestra þjóða og í mörgum trúarbrögðum og þjóðsögum. Skrímslin eru oft óhugnanleg útlits og hafa slæma eiginleika. Það er þó ekki einhlýtt. Stundum getur skrímsli verið landvættur. Drekar, allavega ormar (t.d. lindormur) eða aðrir óvættir flokkast oft sem skrímli.
Magnús Jónsson

Magnús Jónsson getur átt við:
Marteinn Marteinsson

Marteinn Marteinsson (f. 19. maí 1965) er íslenskur leikari.

Marteinn útskrifaðist frá Guildford School of Acting 1994 sem leikari en áður var hann meðlimur i framsæknu leikfélagi að nafni Fantasía er var þekktast fyrir verk sitt vagnadans. Marteinn hefur leikið í fjölda auglýsinga og var nafnkunnastur fyrir auglýsingar fyrir fyrirtækið Japís. Hann hefur leikið verkinu Kertalog eftir Jökul Jakobsson og þá i Borgarleikhusinu. Hann myndaði leiklistarfélag er hann kenndi leiklist og setti upp verk byggð á fornsögum Veda ritanna. útfærslur voru allar á likamlega forminu og leikarar voru props sem mynduðu leikmyndina . Öll þessi verk voru sýnd Í New York. Hann lék á vegum victory Banners Theater productions,( of Broadway ) JOhannes skýrara og Símon í leikritinu , The Son´´ þá samdi Hann video verk ásamt Helga Kristinssyni

listamanni , pop video er hann leikstýrði og klippti. Marteinn hefur kennt leiklist og lesið inn á heimasíður komið og flutt ljóð þar á meðal í Hörpunni of Guildhall Í London.
Silja Hauksdóttir

Silja Hauksdóttir (f. 12. janúar 1976) er íslenskur rithöfundur og leikstjóri. Hún skrifaði bókina "Dís" með tveimur vinkonum sínum, Birnu Önnu Björnsdóttur og Oddnýju Sturludóttur og leikstýrði síðar samnefndri kvikmynd sem er byggð á bókinni. Kvikmyndin "Dís" var frumsýnd árið 2003. Hún leikstýrði tvemur skaupum 2008 og 2014. Einnig leikstýrði hún fjórðu seríu Stelpnana árið 2007 - 2008 og rómantísku gamanþáttunum Ástríði, 2009 og 2013.
Stanley Cavell

Stanley Louis Cavell (fæddur 1. september 1926; d. 19. juni 2018) var bandarískur heimspekingur. Hann er „Walter M. Cabot“-prófessor "emeritus" í fagurfræði á Harvard-háskóla.

Æviágrip.

Cavell fæddist í Atlanta í Georgíu í Bandaríkjunum. Foreldrar Cavells voru gyðingar.

Cavell stundaði tónlistarnám og brautsrkáðist frá Kaliforníuháskóla í Berkeley með B.A.-gráðu í tónlist árið 1947.

Heimspeki.

Cavell hlaut þjálfun í rökgreiningarheimspeki en á oft í orðræðu við heimspekinga meginlandshefðarinnar. Hann er þekktur fyrir að fjalla um heimspeki í sambandi við kvikmyndir og bókmenntir.

Cavell hefur ritað margt um heimspeki Ludwigs Wittgenstein, J.L. Austin, Martins Heidegger, Henrys Thoreau og Ralphs Waldos Emerson.
Paul Feyerabend

Paul Karl Feyerabend (13. janúar 1924 – 11. febrúar 1994) var austurrískur vísindaheimspekingur. Hann er þekktastur fyrir rit sín "Gegn aðferð" (e. "Against Method") sem kom út árið 1975, "Vísindi í frjálsu samfélagi" (e. "Science in a Free Society") sem kom út árið 1978 og "Sæl veri skynsemin" (e. "Farewell to Reason") sem kom út árið 1987. Feyerabend varð frægur fyrir stjórnleysisviðhorf sitt í þekkingarfræði og vísindaheimspeki.

Æviágrip.

Paul Karl Feyerabend fæddist þann 13. janúar 1924 í Vínarborg. Eftir menntaskóla þá var hann kvaddur til herþjónustu í Þýska hernum. Hann barðist á austur vígstöðvunum og var sæmdur járn krossinum. Sökum skotsára sem hann hlaut í stríðinu þá átti hann eftir að vera haltur það sem eftir var. Eftir stríð stundaði hann nám við Vínarháskóla og tók áfanga í sögu og félagsfræði, það henntaði honum ekki og hann færði sig yfir í eðlisfræði. Hann átti þó eftir að breyta til enn einu sinni og endaði námið með að ástunda heimspeki sem er sú fræðigrein sem hann er þekktur fyrir í dag. Feyerabend vann fyrst við Bristol-háskóla en átti eftir að starfa við þá marga, þar á meðal Berkeley, Yale og Sussex-háskóla. Hann lifði hálfgerðu flökkulífi (e. peripatetic) þar sem hann fluttist búferlum oft á tíðum á lífsleiðinni og bjó oftar en einu sinni í til að mynda Englandi, Bandaríkjunum, Nýja Sjálandi, Ítalíu. Að lokum bjó hann þó í Sviss þar sem hann lést árið 1994.

Hugmyndafræði í vísindaheimspeki.

Paul Feyerabend þótti ekki vera hefðbundinn heimspekingur, þetta var eitthvað sem skemmti honum mjög og gerði hann í því að viðhalda þessu orðspori. Hann hélt því fram í bók sinni "Gegn aðferð" að stök vísindaleg nálgun væri ekki til og að vel heppnuð vísindaleg rannsókn styðst ekki við né getur stuðst við hugsjóna módel hönnuð fyrir vísindi af heimspekingum. Þessu var einna helst beint gegn þeim sem aðhylltust rökfræðilega raunhyggju. Feyerabend staðhæfði að þess í stað ætti vísindaheimspeki að endurspegla vísndalega framkvæmd og sögu vísindanna. Seinni verk hans fengu ekki sömu athygli, þar sem margir heimspekingar höfðu móðgast vegna bókarinnar og hvernig hún var framsett. Var hún gagnrýnd fyrir að vera óvægin og fjandsamleg. Paul Feyerabend var óánægður með þessa gagnrýni og svaraði í sömu mynt. Hann breytti stíl sínum þónokkuð seinna á lífleiðinni og fór að kynna sér menningu í auknum mæli. Í "Sæl veri skynsemin" frá 1987 heldur Feyerabend því fram að hver menning ætti að vera látin í friði, fá að lifa og dafna í samræmi við þær trúr og venjur sem væru innan hverrar menningar. Hann dró þetta þó að nokkru leyti til baka á þeim grundvelli að menning væri í raun flæðandi og þar af leiðandi breytist þegar hún kemst í snertingu við aðra menningarheima hvort sem manni líkar betur eða verr.
Alfred North Whitehead

Alfred North Whitehead (fæddur 15. febrúar 1861 í Ramsgate í Kent á Englandi, dáinn 30. desember 1947 í Cambridge í Massachusetts í Bandaríkjunum) var enskur stærðfræðingur og heimspekingur. Hann fékkst meðal annars við algebru, rökfræði, undirstöður stærðfræðinnar, vísindaheimspeki, eðlisfræði, frumspeki og menntunarfræði. Hann samdi ásamt Bertrand Russell hið áhrifamikla rit "Principia Mathematica".
365 (tala)

Fyrri tala: 364 Næsta tala: 366

365 er tala.

Tímatal.

Það eru 365.2422 dagar í meðal hvarfári.
Chasey Lain

Chasey Lain (fædd "Tiffany Jones" þann 7. desember, 1971 í Newport, Norður Karólínu) er bandarísk klámmyndaleikkona. Hún varð fatafella ung að aldri og varð strax mjög vinsæl sem slík, og hélt því til Kaliforníu. Þar hefur hún leikið í mörgum erótískum myndum og einnig birst í hefðbundari kvikmyndum. AVN magazine valdi Lain sem eina af 50 bestu klámmyndastjörnum allra tíma árið 2002.
NME

New Musical Express (betur þekkt sem NME) er breskt tónlistarblað sem gefði hefur verið út vikulega síðan í mars 1952.
Krítías

Krítías (á forngrísku , 460 f.Kr. – 403 f.Kr.) var forngrískur stjórnmálamaður frá Aþenu. Hann var föðurbróðir stjórnmálamannsins Karmídesar og afabróðir heimspekingsins Platons. Krítías var einn af leiðtogum þrjátíumenninganna sem rændu völdum í Aþenunborg í kjölfar ósigurs borgarinnar í Pelópsskagastríðinu. Hann var kunningi Sókratesar. Krítías var einnig þekkt skáld og kunnur af harmleikjum sínum, elegíum og ritum í óbundnu máli.

Platon nefndi eina samræðu, "Krítías", eftir frænda sínum. Honum bregður einnig fyrir í öðrum samræðum heimspekingsins.
Rögnvaldur Ólafsson

Rögnvaldur Ólafsson (5. desember 1874 – 14. febrúar 1917) var íslenskur húsameistari "(arkitekt)". Hann var fyrsti Íslendingurinn sem nam byggingarlist og raunar fyrsti nútíma húsameistarinn sem Íslendingar eignuðust.

Rögnvaldur fæddist á Ytrihúsum í Dýrafirði (Vestfjörðum). Faðir hans var Ólafur bóndi Sachariasson og móðir hans Veronika Jónsdóttir. Rögnvaldur byrjaði nám nokkuð gamall. Hann lærði undir skóla hjá Þorvaldi Jónssyni prófasti á Ísafirði. Hann stundaði svo nám við Latínuskólann í Reykjavík. Þar hóf hann nám árið 1894 og var efstur námsmanna við útskrift árið 1900 og útskrifaðist sem utanskólasveinn. Fjórum árum síðar sigldi hann til Kaupmannahafnar til að nema húsgerðalist og fékk til náms nokkurn stuðning af landsfé. Lagði hann sig þar um hríð af miklu kappi eftir því námi, en sem nokkuð leið, tók hann að kenna heilsubilunar, sem síðar átti eftir að draga hann til dauða. Ágerðist sjúkleiki hans svo mjög, að hann hélt aftur til Íslands árið 1904. Starfaði hann þar til hann lést á Vífilsstaðaspítala.

Eitt af þekktari verkum Rögnvaldar er Húsavíkurkirkja sem var vígð 2. júní 1907. Hún er krosskirkja, byggð úr norskum viði. Edinborgarhúsið á Ísafirði sem er timburhús reist 1907. Nokkur önnur verk hans voru: Vífilsstaðaspítali sem var reistur 1908, Bíldudalskirkja, sem er steinhús og Þingeyrarkirkja sem er einnig steinhús og í gotneskum stíl. Þá eru skrifstofur forsetaembættisins til húsa í einni af byggingum Rögnvaldar, Sóleyjargötu 1.
Kaþólskir biskupar á Íslandi eftir endurreisn

Eftirfarandi hafa verið biskupar kaþólsku kirkjunnar á Íslandi frá því að hún var endurreist sem postullegt umdæmi 1929. Fyrstu tveir biskuparnir, Marteinn og Jóhannes, voru vígðir til Hóla en með aðsetur í Reykjavík. Hinir hafa verið biskupar í Reykjavíkurbiskupsdæmi.
146 f.Kr.

Hér á eftir er listi yfir Noregskonunga.
Foldaborg

Foldaborg er leikskóli í Reykjavík og er rekinn af Reykjavíkurborg. Leikskólinn var opnaður í desember 1986. Í starfi skólans er lögð áhersla á heimspeki.

Veturinn 2007 til 2008 taka kennarar þátt í þróunarverkefni um heimspeki sem felst í að æfa sig í samræðu. Þá verður líka þróunarverkefni um umhverfið sem þriðji kennari. Í verkefninu verður skoðað hvernig kennararnir geta betur nýtt efnislegt umhverfi leikskóladeildanna til að hafa áhrif á samskipti og nám barnanna. Umhverfið sem þriðji uppalandinn er notað í Aðalnámskrá leikskóla en í Reggio fræðum er talað um þriðja kennarann. Barnið sjálft og hinn formlegi kennari eru hinir tveir kennarar skólans.
Q (aðgreining)

Q getur átt við eftirfarandi:
Leturflötur

Leturflötur er sá hluti blaðsíðu í prentuðu riti sem þakinn er letri. Hann afmarkast af spássíum til allra hliða.
Live 8

Live 8 var tónleikaröð sem haldin var í G8-ríkjunum í júlí 2005. Tónleikarnir voru haldnir í 20 ára minningu Live Aid-tónleikanna sem og í tilefni 31. fundar G8-ríkjanna í Perthshire í Skotlandi í mánuðinum.

Tónlistarmenn og hljómsveitir sem fram komu.

&lt;br clear="all"&gt;
Stefán Jónsson

Stefán Jónsson getur verið:
EMac

eMac („education Mac“) var Macintosh-borðtölva frá Apple, upphaflega fyrir menntamarkaðinn. Hún var mun ódýrari en iMac tölvan, og hafði PowerPC G4 örgjörva og 17 þumlunga skjá. Apple setti eMac tölvuna fyrst á markað 29. apríl 2002. Þann 5. júlí 2006 hætti Apple að framleiða eMac.
Apple Cinema Display

Apple Cinema Display er tölvuskjár frá Apple.
Floria Sigismondi

Floria Sigismondi (f. 1969 í Pescara á Ítalíu) er ljósmyndari og leikstjóri. Hún hefur leikstýrt tónlistarmyndböndum fyrir Amon Tobin, Billy Talent, Björk, Christina Aguilera, David Bowie, Incubus, Interpol, Marilyn Manson, Muse, Sheryl Crow, Sigur Rós, The Cure og The White Stripes.
Longos

Longos (forngríska: Λόγγος) var forngrískur rithöfundur. Hann samdi söguna "Dafnis og Klói". Ekkert er vitað um ævi Longosar en talið er að hann gæti hafa búið á eynni Lesbos (sem er sögusvið "Dafnis og Kloe") á 2. öld
Final Cut Studio

Final Cut Studio er kvikmyndaforritssvíta frá Apple fyrir Mac OS X stýrikerfið.

Íhlutar.

Final Cut Studio 2 inniheldur sex aðalforrit og nokkur lítil forrit.

Aðalforrit:

Lítil forrit:
Olíuhreinsistöð

Olíuhreinsistöð er iðnaðarstöð þar sem unnar eru nothæfar afurðir úr hráolíu, svo sem bensín, dísil- og steinolía.

Hugmyndir hafa verið uppi um að reisa olíuhreinsistöð á Vestfjörðum. Þann 15. ágúst 2007 samþykkti bæjarstjórn Vesturbyggðar að breyta deiliskipulagi í sveitarfélaginu og hliðra þannig til fyrir byggingu olíuhreinsistöðvar í Hvestudal í Arnarfirði.

Öryggi og mengun.

Við hreinsun hráolíu losna ýmis eiturefni út í andrúmsloftið, auk þess sem af olíuhreinsistöðvum stafar sprengihætta. Þetta er ein helsta ástæða þess að olíuhreinsistöðvar eru reistar í töluverðri fjarlægð frá íbúðabyggð. Fnykur og hávaði fylgja einnig starfsemi stöðvanna og þær hafa sumstaðar mengað grunnvatn. Í Bandaríkjunum er hörð andstaða gegn opnun meiriháttar olíuhreinsistöðva, og engin stór stöð hefur verið reist þar í landi síðan 1976 en það ár reis ein í Garyville, Louisiana. Þær stöðvar sem reistar voru fyrir þann tíma hafa þó breitt úr sér og stækkað á síðustu árum. Á síðustu árum hafa einnig óvenju margar olíuhreinsistöðvar í Bandaríkjunum lagt niður starfsemina (fleiri en 100 síðan á níunda áratugnum) og er það helst vegna úreldingar eða samruna fyrirtækja.
Jens Fink-Jensen

Jens Fink-Jensen (fæddur 19. desember, 1956 í Kaupmannahöfn) er danskur rithöfundur, ljóðskáld, ljósmyndari og tónskáld.

Fyrsta framlag hans til fagurbókmennta birtist á prenti í júní 1975, en þá kom skáldsaga hans "Júní 1995" út í dagblaðinu "Information". Ári síðar birtust ljóð hans "Skæbnefuglen (Örlagafuglinn), Dagligdags (Hvunndagurinn), Eftermiddagsdigt (Síðdegisljóð)" og "Etikette (Siðvenja)" í tímaritinu "Hvedekorn" nr. 76/1.

Hann gaf út fyrstu bók sína í október 1981, með ljóðasafninu "Verden i et øje (Horft á heiminn)". Í júní 1986 gaf hann út smásagnasafnið "Bæsterne (Vitringarnir)" og 1994 kom út fyrsta barnabók hans, "Jonas og konkylien (Jónas og konkúllinn)".

Jens Fink-Jensen lauk stúdentsprófi úr nýmáladeild "Herlufsholm Kostskole" 1976. Að því loknu þjónaði hann herskyldu og var á meðan henni stóð í framhaldsnámi í stjórnun í "Konunglegu lífvarðarsveitinni" (Den Kongelige Livgarde). Hann lauk arkítektanámi (MAA, cand.arch.) í "Kunstakademiets Arkitektskole" árið 1986 og námi í margmiðlun úr sama skóla árið 1997.
Katalónska

Katalónska (català) er indóevrópskt tungumál af ætt rómanskra tungumála. Málið á uppruna sinn í latínu. Það telst til undirflokksins "oksítanórómönsk" mál.
Hlutfall

Hlutfall er samband tveggja talna "n" og "m," gefið með setningunni „"n" á móti "m"“ eða „"n" af hverjum "m"“ . Hlutfall má einnig setja fram sem almennt brot: "n"/"m" eða "n":"m", sem tugabrot eða hundraðshluta. Algeng hlutföll eru "hálfur", "þriðjungur" og "fjórðungur". Dæmi: „Helmingurinn féll á prófinu“, „1 af hverjum 3 les blöðin daglega“, eða „25% þjóðarinnar eru ólæs“.

Hlutföll geta einnig verið óræð, t.d. pí, sem er ummál hrings á móti þvermáli og gullinsnið, sem algengt er í byggingarlist og myndlist. Í ljósmyndun og sjónvarpstækni er oftast notast við hlutföllin 3/2, 4/3 og 1/1, en breiðskjár hefur hlutföllin 16/9.

Tákn.

Stærðfræðitáknið ∝ gefur til kynnaað tvö gildi séu í beinu hlutfalli við hvort annað, formula_1 merkir til dæmis að A sé í beinu hlutfalli við B. Ef formula_2 þá væri formula_3.

Unicode-táknið fyrir þetta er U+221D.
Mismengi

Mismengi, mismunamengi eða mengjamismunur er mengi, sem venslað er tveimur öðrum mengjum þannig að stök mismengis eru þau stök annars mengisins, sem ekki eru einnig stök í hinu. Til að tákna mismengi eru oftast notuð táknin ,\" eða ,-" og lesið ,mis".

Dæmi: Tökum tvö mengi "A" og "B":

Mismengið "U" \ "A", þar sem "U" er grunnmengi, nefnist fyllimengi mengisins "A".
Dream Theater

Dream Theater er bandarísk rokkhljómsveit sem spilar framsækið þungarokk. Gítarleikarinn John Petrucci, bassaleikarinn John Myung og trommarinn Mike Portnoy stofnuðu hljómsveitina árið 1985, en sá síðastnefndi hætti í hljómsveitinni árið 2010. Í stað Portnoy gekk trommuleikarinn Michael Mangini til liðs við þá.

Árið 2022 hlaut hljómsveitin Grammy-verðlaun (Best metal performance) fyrir lagið "Alien" af plötunni "A View from the Top of the World" (2021).
Gunnar Svavarsson

Gunnar Svavarsson (f. 26. september 1962) er fyrrverandi forseti bæjarstjórnar Hafnarfjarðarbæjar og fyrrverandi alþingismaður Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi.
Sigurður Kári Kristjánsson

Sigurður Kári Kristjánsson (f. 9. maí 1973 í Reykjavík) er íslenskur lögfræðingur sem var þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn árin 2003-2009. Hann féll af þingi í kosningunum 2009, en varð aðstoðarmaður Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, að kosningum loknum.
Breska heimsveldið

Breska heimsveldið var stærsta heimsveldi sögunnar og var öflugasta ríki jarðar á hátindi sínum. Það var afrakstur landafundanna miklu sem hófust með sjóferðum og landkönnun Evrópubúa seint á 15. öldinni.

Árið 1921 bjuggu 458 milljónir manna í Breska heimsveldinu, en það var um það bil fjórðungur fólksfjölda heimsins á þeim tíma. Það náði yfir um það bil 33 milljónir km², sem er rúmur fjórðungur af landsvæði jarðar.
Þjóðvegur 32

Þjóðvegur 32 eða Þjórsárdalsvegur er vegur á Suðurlandi. Hann liggur af Skeiða- og Hrunamannavegi (Þjóðvegi 30) inn í Gnúpverjahrepp, framhjá Árnesi og fyrir Gaukshöfða upp í Þjórsárdal. Vegurinn sveigir upp á Skeljafell við Búrfellsvirkjun og liggur síðan meðfram Bjarnalóni og Þjórsá allt að Sultartangavirkjun. Þar er farið yfir Þjórsá og að Landvegi (Þjóðvegi 26).

Vegurinn er 51 km langur.
Dýragras

Dýragras (fræðiheiti: "Gentiana nivalis") er einær jurt af maríuvandarætt. Blómin eru dökkblá eða fjólublá og 1 til 2 sentimetra löng en 7 til 8 millimetra í þvermál. Bikarblöðin eru 5 talsins. Alls verður jurtin 4-12 sm há.

Lýsing.

Stundum stirnir af blóminu eins og það sé þakið glimmeri. Þegar krónan verður fyrir áreiti lokast hún fáum sekúndum, sem skýrir hvers vegna margt fólk heldur að dýragras sé pödduæta.

Dýragras vex í móum eða á snöggum flötum; gjarnan þar sem beitarþungi er mikill.

Heiti dýragrass.

Hugsanlega hefur heiti dýragrass verið ýmist "hið dýra gras" eða "digragras" sem svo hefur afbakast í dýragras. Önnur þekkt nöfn á dýragrasi eru svo karlmannstryggð, arnarrót og bláin. Það er sagt gróa þar sem huldufólk býr.
Dreifiregla

Dreifni er eiginleiki tvístæðra aðgerða í stærðfræði og hreinni algebru sem veldur dreifireglunni.

Skilgreining.

Fyrir tvær tvístæðar aðgerðir ⊙ og ⊕ yfir mengið "M" þá er sagt að:

Dæmi.

Aðgerðir sem meðal annars teljast dreifnar:
Frelsi

Frelsi getur átt við eftirfarandi:
Urriði

Urriði (fræðiheiti: "salmo trutta") er ferskvatnsfiskur sem finnst í velflestum ám og vötnum á Íslandi. Hann er silfurlitaður með áberandi brúnum doppum á kroppnum. Á hrygningartíma dökknar hann og hængar mynda krók á neðri skolti. Urriðinn hrygnir að hausti og fram að áramótum. Hann er gjarnan 0,5 til 1 kíló að stærð þó fiskar yfir 15 kíló hafi veiðst, t.d. í Þingvallavatni. Fiskurinn er bæði til staðbundinn og sjógenginn, en þá lifir hann í sjó en gengur upp í ferskvatn til hrygningar og er þá kallaður sjóbirtingur. Urriði er góður matfiskur og vinsæll hjá sportveiðimönnum um allan heim.

Sjóbirtingur er 2-5 ára gamall þegar hann yfirgefur uppeldisstöðvar sínar í ferskvatni og heldur út á haf. Það gerist oftast að vorlagi. Á haustin (september/október) gengur urriði síðan aftur í árnar þar sem hann ólst upp og hefur þar vetursetu en gengur á haf út á nýjan leik næsta vor. Urriði sem ekki gengur í sjó dvelur fyrstu ár ævi sinnar í ánni en gengur síðan í stöðuvatn. Þar verður urriðinn fram að kynþroska en fer þá í nærliggjandi á til að hrygna. Urriðavötn eru algeng í íslenskri náttúru og má þar nefna Þingvallavatn og Veiðivötn.
Janis Joplin

Janis Lyn Joplin (f. 19. janúar 1943, d. 4. október 1970) var bandarísk söngkona, tónskáld og útsetjari, sem hafði mikil áhrif á rokktónlist í samtíma sínum og síðar. Hún varð fræg sem söngkona með hljómsveitinni Big Brother and the Holding Company. Hún var ein áhrifamesta og vinsælasta söngkona á sjöunda áratug síðustu aldar og er talin í hópi bestu rokksöngkvenna sögunnar, en hún söng einnig blús, kántrí og djass. Árið 2004 hafði tímaritið Rolling Stone hana í 46. sæti á lista yfir 50 mestu listamenn allra tíma.

Janis Joplin var eiturlyfjasjúklingur og notaði bæði amfetamín og heróín auk fleiri efna. Hún lést af afleiðingum of stórs skammts af heróíni og var auk þess drukkin.

Frægasta plata hennar er Pearl sem kom út árið 1971 að henni látinni. Á plötunni voru lögin "Me and Bobby McGee" eftir Kris Kristofferson og "Mercedes Benz" eftir Joplin sjálfa og textahöfundana Michael McClure og Bob Neuwirth, en það lag söng hún án undirleiks. Þessi tvö lög urðu frægust þeirra 10 laga sem voru á plötunni.

Síðasta upptaka hennar var lagið "Happy Trails" eftir Dale Evans, sem hún söng inn á segulband 1. október 1970 og sendi John Lennon (f. 9. október) í afmælisgjöf. Hann sagði síðar svo frá, að segulbandið hafi borist sér eftir andlát hennar.
Et tu, Brute?

„Et tu, Brute?“ („og þú líka, Brútus?“) er latneskur frasi sem er oft sagður vera hinstu orð Júlíusar Sesars en sú heimild er fengin frá skáldinu Shakespeare úr leikriti hans Kleópötru og Júlíusi Sesar, en líklegra þykir þó flestum fræðimönnum að hann hafi annaðhvort mælt á grísku „καὶ σὺ τέκνον;“"(kaì sy téknon)" eða „og þú líka barnið mitt“ eða sagt alls ekki neitt en samkvæmt sumum heimildum lést hann þegjandi.
Torfþak

Torfþak (eða þekja) er þak á torfhúsum, þannig gert að notað er torf sem þakefni ofan á áreftið. "Nærþak" nefndist innri byrði þaksins, og utan þess kom þunnt moldarlag, en yst snyddu- eða torfþak úr valllendistorfi og sneri grasrótin út. Á tvíása torfþökum var þakið þykkast yfir miðjum vöglum, og var það gert til þess að fá vatnshalla.

Torfþök voru algengustu þök húsa á Íslandi í næstum því þúsund ár.
Fjallabrun

Fjallabrun er íþrótt sem snýst um það að bruna eftir ákveðinn braut niður fjall. Í þetta eru oft notuð reiðhjól með mikilli fjöðrun (fram- og aldempun) og er hún mjög mjúk svo að keppendur finni sem minnst fyrir hindrununum.
Emre Altuğ

Niyazi Emre Altuğ (f. 14. apríl 1969 í Istanbul) er tyrkneskur söngvari og leikari.
Hundur í óskilum

Hundur í óskilum er íslensk hljómsveit skipuð þeim Hjörleifi Hjartarsyni og Eiríki G. Stephensen.

Hljómsveitin var stofnuð í Svarfaðardal árið 1994. Hjörleifur og Eiríkur leika á fjölda óvenjulegra hljóðfæra og spilar jafnt lög annarra tónistarmanna sem eigið efni í spaugilegum útsetningum. Hafa þeir félagar, sem báðir eru kennaramenntaðir, haldið fjölda tónleika og verið iðnir við að kynna grunnskólabörnum hinar fjölbreyttu hliðar tónlistarinnar. Hljómsveitin gaf út plötu árið 2002 sem hét "Hundur í óskilum". Útgáfutónleikar voru haldnir á á Dómó í Reykjavík þann 15. nóvember og á Græna hattinum á Akureyri þann 29. nóvember. Seinni plata þeirra félaga nefndist "Hundur í óskilum snýr aftur" og kom hún út árið 2007. Hún var tekin upp á Græna hattinum í maí sama ár.

Þeir félagar í Hundinum sömdu tónlist fyrir sýningu Þjóðleikhússins á Íslandsklukkunni, sem sýnd var 2010-2011 undir stjórn Benedikts Erlingssonar, og fluttu hana sjálfir á fjölunum. Fyrir tónlistina hlotnuðust þeim Grímuverðlaunin 2010. Þeir sömdu einnig og sviðsettu leikritið Saga þjóðar sem var frumsýnt og leikið nokkrum sinnum hjá Leikfélagi Akureyrar haustið 2011 en var síðan sýnt í Borgarleikhúsinu fram á vor 2013. Leikritið hlaut Grímuverðlaun 2012. Næsta verkefni hljómsveitarinnar er leikverkið "Öldin okkar" sem frumsýnt var á Akureyri síðla árs 2014 undur stjórn Ágústu Skúladóttur og síðan sýnt í Borgarleikhúsinu. Nýjasta verkefni Hundsins er leikritið Kvenfólk sem frumsýnt var á Akureyri haustið 2017 einnig undir stjórn Ágústu Skúladóttur. Það var síðan sýnt í Borgarleikhúsinu 2018-2019.