arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vilhjálmur Tell

Vilhjálmur Tell er goðsagnakennd hetja sem átti að hafa lifað í kantónunni Uri í Sviss við byrjun 14. aldar. Það má deila um það hvort hann hafi verið til eða ekki.

Goðsögnin um Villhjálm Tell.

Keisarar af Habsborgarætt voru á sínum tíma að reyna að sölsa undir sig Uri. Lénsherran Í bænum Altdorf, sem hét Hermann Gessler, lét reisa stöng með húfu á sem allir voru skyldugir að hneigja sig fyrir. Vilhjálmur Tell neitaði að hneigja sig fyrir stönginni og var handtekinn fyrir vikið. Refsing hans var ákveðin og var hann var neyddur til þess að skjóta af lásboga á epli sem sett hafði verið á höfuð sonar hans. Ef hann neitaði þá yrðu þeir báðir teknir af lífi, en ef hann hitti marks þá yrði honum gefið frelsi. Vilhjálmur lét þetta yfir sig ganga, spennti lásbogann og hafði aðra örina í örvamæli sínum til öryggis. Hann miðar nú vel og skaut og klauf eplið á höfði sonar síns. Þegar þetta var afstaðið spurði Gessler Vilhjálm hvað hann hefði ætlað sér að gera með seinni örina. Vilhjálmur svaraði þá að ef hann hefði misst marks og drepið son sinn þá hefði hann notað hana til þess að drepa Gessler sjálfan. Gessler reiddist við þessi orð og lét handtaka Vilhjálm, binda og fara með hann í kastala sinn í Küssnacht. Vilhjálmur náði þó að flýja þegar verið var að flytja hann þangað og fór í eigin erindagjörðum til Küssnacht og skaut Kessler með síðari örinni. Samkvæmt goðsögninni var þessi ögrun Vilhjálms Tells kveikjan að uppreisn sem leiddi síðan til þess að ríkið Sviss var stofnað.
Heckler &amp; Koch MP5

Heckler &amp; Koch MP5 er þýsk hríðskotabyssa sem var hönnuð á sjötta áratugnum af skotvopnafyrirtækinu Heckler &amp; Koch. Til eru um 30 tegundir af MP5 byssum, t.d. MP5 A5, MP5 K, MP5 SD3 og MP5 A4, en upprunalega tegundin er MP5 A1.

Þau skot sem oftast eru notuð í byssuna eru 9 × 19 mm NATO skot, og komast yfirleitt 15 – 30 þannig skot í magasínin. "MP5" er skammstöfun á þýsku fyrir "Maschinenpistole 5".

Nú tímum eru yfir 40 lönd sem nota MP5 í sérsveitum sínum, einnig Ísland.

MP5 byssur eru framleiddar í nokkrum löndum fyrir utan Þýskaland, með leyfi, t.d. Grikklandi, Íran, Mexíkó, Pakistan, Súdan, Tyrklandi og Bretlandi.
Óskipulagður vöxtur þéttbýlis

Óskipulagður vöxtur þéttbýlis kallast það þegar borg og úthverfi hennar dreifast yfir áður óbyggt land, oft sveitir. Þessi hverfi einkennast af lágum þéttleika byggðar og miklum fjölda af einbýlishúsum, þar sem íbúarnir ferðast með bíl til vinnu.
JHVH

JHVH (hebreska יהוה) er nafn Guðs eins og það er skráð á hebresku í frumtextum Biblíunnar. Í guðfræði er þessi hebreska bókstafasamsetning (יהוה) nefnd "tetragrammaton" (úr grísku τετραγράμματον, sett saman úr tetra, fjórir, og gramma, stafur) „"fjórstefuninn"" og er þá umskrifun fyrir Guð vegna þess að nafn hans er of heilagt eða hættulegt að nefna. Á íslensku er JHVH oftast umskrifað sem Jahve eða Jehóva (einnig Jahveh og Jehóvah).

Í hebreska letrinu eru sérhljóðarnir ekki skrifaðir og trúaðir gyðingar hafa aldrei borið fram nafnið JHVH upphátt vegna heilagleika þess og er því erfitt að vita hver framburðurinn hefur verið, enda verið mikið umdeilt meðal fræðimanna og leikmanna. Þegar gyðingar lesa úr Hebresku biblíunni bæta þeir samhljóðum við יהוה svo úr verður „Adonai“ (= „Drottinn minn“). Í "Sjötíumannaþýðingunni" (elstu grísku þýðingu Gamla testamentisins) og "Vúlgötunni" (latneskri þýðingu Hýerónýmusar) er orðið „drottinn“ (κύριος annars vegar og "dominus" hins vegar) notað.

Í Hebresku biblíunni (sem samsvarar Gamla testamentinu hjá kristnum mönnum), kemur nafnið JHVH fyrir í fyrsta skipti í Fyrstu Mósebók 2:4. Þegar Móses spyr um nafn Guðs fékk hann þetta svar: „Ég er sá sem ég er.“ (Önnur Mósebók 3:14,)

Nafn Guðs er nefnt 6828 sinnum í hebreska frumtexta hebresku biblíunnar (og Gamla testamentisins). Fáar nútímaþýðingar á Biblíunni nota sérstakt nafn á Guð (svo sem Jahve eða Jehóva). Þess í stað eru notaðir titlar sem „drottinn“ eða „herra“.

Vottar Jehóva álíta að Biblían hafi verið fölsuð og útúrsnúin allt frá elstu þýðingunum á grísku. Þeir hafa því gert eigin þýðingar á mörg mál en ekki á íslensku enn. Einn mikilvægur munur á Biblíuútgáfum Votta Jehóva og annarra er að þar er nafnið Jehóva (eða samsvarandi) notað þar sem á hebresku stendur JHVH. Gamlatestamenntsfræðingar hafa nú sýnt fram á að orðið Jehóva hafi í raun orðið til fyrir slysni. Vegna þess að ekki mátti nefna nafn drottins upphátt var í hebreskum biblíum orðinu "YHWH ("JHVH) blandað saman við orðið "Adonai", sem þýðir í raun guð. Fólk átti þá að segja guð ("Adonai" ) frekar en að lesa upphátt hið heilaga nafn hans, JHVH. Síðari kynslóðir Gyðinga tóku upp á því að að lesa upphátt þessa samanblöndu frekar en að segja "Adonai" og varð þá til nafnið Jehóva (Yehowah) sem er þó ekki eiginnafn guðs gamla testamentisins.

Á íslensku hefur guð Biblíunnar haft mörg samheiti. Þau eru t.d.: Andlangs herra, Alfaðir, Drottinn, Englakóngur, Faðir (t.d. mildur Faðir hæða), Himnafaðir, Himnasjóli og Javi (íslensk útgáfa af Jahve).
Isambard Kingdom Brunel

Isambard Kingdom Brunel (9. apríl 1806 – 15. september 1859) var enskur verkfræðingur. Er hann þekktastur fyrir að hafa verið einn helsti hugmyndasmiðurinn að Great Western-járnbrautinni og mörgum frægustu gufuskipum síns tíma, eins og t.d. SS "Great Britain" sem var fyrsta skrúfuknúna skipið. Hann vann að verkfræðiþætti margra mikilvægra brúa sem áttu eftir að gjörbylta almenningssamgöngum og nútíma verkfræði. Hann átti margar byltingakenndar nýjungar í verkfræðinni eins og t.d. þegar hann vann að fyrstu göngunum sem lágu undir skipgengnar ár.

Brunel var slæmur heilsu í mörg ár. Hann átti við nýrnavandamál að stríða og 53 ára fékk hann heilablóðfall. Hann reykti 40 vindla á hverjum degi og svaf aðeins fjóra klukkustundir á sólarhring.
Hafragrautur

Hafragrautur er spónamatur og grautartegund. Hann er eldaður með því að sjóða saman valsaða hafra og vatn og oftast er salti bætt við til að auka bragð. Ýmsu er stundum blandað saman við til að bragðbæta grautinn og gera hann matmeiri, svo sem:

Tegundir hafragrauts.

Hafragrautur er oftast gerður þannig að valsaðir hafrar (hafragrjón) eru settir út í vatn í hlutföllunum 1:2 (1 bolli hafrar á móti 2 bollum af vatni), hitað að suðu og grauturinn látinn sjóða við meðalhita í 1-2 mínútur en síðan saltaður og tekinn af hitanum.

Á Íslandi fór hafragrautur að tíðkast seint á 19. öld, þegar innflutningur á höfrum til landsins jókst mikið, og var hann mjög algengur morgunmatur alla 20. öld og er enn þótt ýmsar tegundir af morgunkorni og fleira hafi að nokkru leyti ýtt honum til hliðar.
Streptókokkar

Streptókokkar (keðjukokkur eða keðjuhnettla) eru ættkvísl kúlulaga Gram-jákvæðra gerla. Þeir vaxa í keðjum vegna þess hvernig þeir skipta sér.

Streptókokkasýkingar valda hálsbólgu, heilahimnubólgu, júgurbólgu, lungnabólgu, hjartaþelsbólgu og fleirum sýkingum.

Ættkvíslin er fremur stór og telur 107 tegundir og undirtegundir. Meðal þekktustu tegunda má nefna "S. bovis", "S. faecalis", "S. thermophilus" og "S. pneumoniae". Þess má geta að "S. viridans" telst ekki lengur gilt nafn og tilheyra "„viridans“" streptókokkar nú tegundinni "S. oralis".
Jón Steinar Gunnlaugsson

Jón Steinar Gunnlaugsson (f. 27. september 1947) er íslenskur lögfræðingur. Hann hefur lengst af starfað sem hæstaréttarlögmaður en var einnig prófessor í lögfræði við Háskólann í Reykjavík og dómari við Hæstarétt Íslands. Hann var skipaður hæstaréttardómari 29. september 2004 og lét af störfum 1. október 2012. Hann útskrifaðist með stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og lauk embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands 1973.
Eyvindur (kartöfluyrki)

Eyvindur eða Kerr's Pink er kartöfluyrki sem er algengt á Bretlandseyjum og er oft kallað „írska kartaflan“ þótt það hafi verið búið til í Skotlandi árið 1907 með blöndun yrkjanna Fortyfold og Smith's Early. Árið 2002 var þessi kartafla önnur mest ræktaða kartaflan á Írlandi eða fjórðungur af heildaruppskerunni.

Eyvindur er með einkennandi bleikt hýði og djúp augu. Kjötið er ljósgult og mjölmikið. Kartöflurnar eru stórar og yrkið gefur mikið af sér en hefur jafnframt lítið þol gegn kartöflumyglu.
Kartöfluflögur

Kartöfluflögur, flögur eða snakk kallast örþunnt sneiddar kartöflur steiktar þar til þær verða stökkar og bornar fram sem lystauki, meðlæti eða snakk. Kartöfluflögur eru gjarnan fjöldaframleiddar og seldar í pokum eða dósum.

Samkvæmt einni sögu voru kartöfluflögur fundnar upp af bandaríska kokknum George Crum 24. ágúst 1853, en minnst er á svipaða rétti í eldri matreiðslubókum.
Ljóðaháttur

Ljóðaháttur (að fornu: ljóðaháttr) er bragarháttur sem sjá má í sumum Eddukvæðum, t.d. Hávamálum. Einnig í Sólarljóðum.

Í vísum undir Ljóðahætti eru yfirleitt sex vísuorð eða hendingar (línur), og er fyrri helmingur vísunnar (1.-3. hending) eins að bragformi og sá seinni (4.-6. hending). Stuðlasetning bindur fyrstu tvær hendingarnar saman, síðan eru tveir stuðlar í þeirri þriðju, sbr. feitletrun. Þetta er svo endurtekið í seinni helmingi vísunnar.

Ljóðaháttur er oft notaður til að koma á framfæri lífsspeki, og er stundum leikið með andstæður í fyrri og seinni helmingi vísnanna. Hér er t.d. bent á forgengileika líkamans í fyrri vísuhelmingi, og ódauðleika orðstírsins í þeim seinni. Flestir kannast við seinni hluta eftirfarandi vísu, sem er sú næstsíðasta í Sólarljóðum:

Í ljóðahætti er ekkert rím, hvorki innrím né endarím.
Tellúr

Tellúr er frumefni með efnatáknið Te og er númer 52 í lotukerfinu. Brothættur, silfurhvítur málmungur sem að lítur út eins og tin, tellúr er efnafræðilega skylt seleni og brennisteini. Það er aðallega notað í málmblöndur og sem hálfleiðari.
Orðabók

Orðabók er bók sem inniheldur lista yfir orð ákveðins tungumáls (lang oftast í stafrófsröð) og gefur upplýsingar um merkingu, framburð, orðsifjafræði (sjá orðsifjabækur), beygðar myndir o.s.fv.

Nafnorð eru oftast gefin upp með kenniföllum, og sagnorð oft gefin upp með kennimyndum þeirra.

Tenglar.

Dæmi um orðabækur
Glock

Glock GmbH er austurrískt skotvopnafyrirtæki, stofnað árið 1963 af Gaston Glock. Nú á tímum býr Glock til 35 gerðir af skammbyssum og 2 gerðir af hnífum. Glock skammbyssur eru heimsfrægar og eru víða notaðar í herjum og sérsveitum. Einnig notar íslenska sérsveitin (Víkingasveitin) og Íslenska Friðargæslan Glock skammbyssur.

Saga.

Glock var stofnað árið 1963 af austurrískum verk-/tæknifræðingi "Gaston Glock". Fyrirtækið framleiddi í fyrstu hnífa, verkfæri, plastmagasín og æfingarhandsprengjur, en hóf ekki framleiðslu á skotvopnum fyrr en árið 1970 þegar þeir settu á markað vélbyssubelti. Fyrsta skammbyssan, Glock 17, sem fyrirtækið bjó til, var hönnuð á fyrri hluta níunda áratugarins og var að hluta til úr plastefni, sem þá var nýung í skammbyssum.

Samstarfsmaður stofnandans, Gaston Glocks reyndi að ráða hann af dögunum og réð til verkanarins flugumann. Í árásinni 1999 hlaut Gaston þung höfuðhögg, en tókst að verjast með berum höndum og flýja af vettvangi. Tilræðismennirnir hlutu þunga fangelsisdóma í kjölfarið.

Skammbyssur.

Listi yfir skammbyssur framleiddar af Glock.
Gabriel Metsu

Gabriel Metsu (1629 í Leiden – 24. október 1667 í Amsterdam) var hollenskur listmálari.
Spilaspá

Spilaspá er það þegar spámaður eða spákona, eða einhver sem telur sig búa yfir spádómshæfileikum, leggur spil á borð og les í þau. Oftast er spáð fyrir framtíðinni, um ástir og barneignir; ferðalög og fjárhag. Spilaspá er af sama meiði og lófalestur og bolla- og kristalskúluspár.
Lykilorð (bók)

Lykilorð er bók sem inniheldur biblíuvers fyrir hvern dag. Bókin er íslensk útgáfa af "Herrnhuter Losungen" sem hefur komið út í Þýskalandi í hartnær tvær aldir. Hefðin er rakin aftur til þess að Nikolaus Ludwig von Zinzendorf kynnti vers dagsins fyrir bræðrasöfnuðinum í Herrnhut 3. maí 1728.

Ný bók kemur út á hverju ári og má finna í henni biblíuvers dagsins, annars vegar úr Gamla Testamentinu og hins vegar úr Nýja Testamentinu auk fleiri kirkjulegra eða trúarlegra texta úr menningarheimi hverjar útgáfu fyrir sig.
Patricia Hearst

Patricia Campbell Hearst (f. 20. febrúar 1954) er erfingi að bandarísku fjölmiðlaveldi, leikkona, fórnarlamb mannráns og dæmdur bankaræningi.

Patricia er barnabarn fjölmiðlamannsins William Randolph Hearst og varð fræg árið 1974 þegar henni var rænt af Symbion Liberation Army (SLA). Hún gekk síðar til liðs við þá. Patricia var handsömuð árið 1975 eftir að hún tók þátt í bankaráni ásamt öðrum SLA meðlimum. Hún var dæmd til að dvelja 7 ár í fangelsi. Jimmy Carter, þáverandi forseta Bandaríkjanna, aflétti þó fangelsisdóminum eftir að Patricia hafði afplánað 22 mánuði af dómnum. Á síðasta degi sínum í forsetastóli veitti Bill Clinton henni sakaruppgjöf, þ.e. þann 20. janúar 2001.
Si

SI, Si eða si geta verið:
Rót (virki)

Rót er vigursvið, sem venslað er öðru vigursviði, táknað með "rot" eða "curl". Getur einnig átt við virkjann, sem notaður er til að reikna umrætt vigursvið.

Stærðfræðileg skilgreining.

Skilgreina má "rót" vigursviðs í punkti "P" í stefnu þverils n flatar "C" með eftirfarandi markgildi:

Reikna má "rót" vigursviðs F=("F1","F2","F3"), með eftirfarandi hætti:

Vigursvið með "rót" núll nefnist rótlaust vigusvið.
Æð

Æð er hluti af blóðrásarkerfinu sem flytur blóð um líkamann. Æðum er skipt í slagæðar, bláæðar og háræðar.
Einn

Einn er minnsta og mikilvægasta náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum "1". Sumir telja reyndar núll vera minnstu náttúrlegu töluna. Næsta náttúrlega talan er 2.

Táknar "einingu", þ.e. stakan hlut og við talning er alltaf byrjað á einum, en síðan bætist talan einn við hverja nýja einingu sem talin er. Er hlutleysa margföldunar og veldis og sem nefnari við deilingu. Er minnsta ferningstalan.

Talan einn er táknuð með I í rómverska talnakerfinu.

Framsetning með óendanlegu tugabroti.

Mögulegt er að setja töluna "einn" fram með óendanlegu tugabroti, t.d. "1,000...", eða "0,999..." .

Skoðum nánar röksemdafærslun hvers vegna talan "0,999..." þar sem níu endurtekur sig út í hið óendanlega er í nákvæmlega jöfn tölunni einn. Hægt er að tákna þetta á marga vegu:

Röksemdafærsla.

Algebra.

Með brotum.

Ein ástæða fyrir því að óendanlegir aukastafnir eru nauðsynleg viðbót við endanlega aukastafi er til þess að túlka brot. Með því að nota deilingu með mörgum skrefum, þá verður einföld deiling heiltalna eins og 1⁄3 að aukastöfum sem endurtaka sig 0.333…, en hérna endurtaka aukastafnir sig að endalausu. Þessir aukastafir veita hæglega sönnun fyrir því að 0.999… = 1. Það að margfalda 3 með 0.333… lætur alla þristana verða að níum. Þar af leiðir er 0.333… sinnum 3 það sama og 0.999…. 3 × 1⁄3 er 1, þannig formula_2.

Annað form þessarar sönnunnar margfaldar 1/9 = 0.111… með 9.

Auðveldari útgáfa þessarar sönnunar er byggð á eftirfarandi jöfnum:

Fyrst báðar jöfnurnar eru sannar og venslaðar gegnvirkt hlýtur 0.999… að jafngilda 1. Eins, 3/3 = 1, og 3/3 = 0.999…. Þannig, 0.999… hlítur að jafngilda 1.

Að ráðskast smá með tölustafina.

Þegar tala er táknuð með aukastöfum er margfölduð með 10 þá breytast tölustafirnir en komman færist eitt sæti til hægri. Þess vegna jafngildir 10 × 0.999… = 9.999…, sem er 9 meira en hin upprunalega tala.

Til að sjá þetta skýrar má hugsa sér að draga 0.999… frá 9.999…. Mismunurinn er nákvæmlega 9. Loka skrefið notast við algebru.

Hér köllum við töluna með aukastafina (0.999…) "c". Þá hljóta 10"c" − "c" að vera 9. Þetta eru sömu 9"c" = 9. Ef við deilum báðum megin með 9 þá fáum við sönnunina: "c" = 1. Ef við ritum þetta sem röð jafna fáum við;
Lífsleikni

Lífsleikni (oft skammstafað sem LKN) er námsgrein sem á að veita börnum og ungmennum fróðleik um ýmislegt í lífinu sem ekki er fjallað um í hefðbundnum námsgreinum, gera þau leikin í að lifa lífinu, kenna þeim listina að lifa. Lífsleikni felur í sér víðtæka nálgun á fjölbreyttu efni þar sem aldur og þroski nemenda skiptir megin máli í efnisvali og efnistökum.

Lífsleikni kom inn í aðalnámskrá grunnskóla árið 1999 en áður hafði þetta fag verið kennt í framhaldsskólum. Á seinni árum hefur lífsleikni einnig verið á dagskrá leikskóla.
Bróm

Bróm (gríska "bromos", sem þýðir „ódaunn“), er frumefni með efnatáknið Br og er númer 35 í lotukerfinu. Bróm er rauður, rokgjarn halógenvökvi við stofuhitastig sem að hefur hvarfgirni mitt á milli klórs og joðs. Þetta efni er skaðlegt lífrænum vefjum og gufa þess ertir augu og kverkar.
Öskupoki

Öskupoki er lítill poki sem er fylltur af ösku, og upp af honum er bandspotti og við hann festur lítill krókur. Allt fram á síðustu áratugi 20. aldar léku börn sér að því að búa til öskupoka og krækja öskupokum aftan í fólk á öskudegi. Öskupokana átti helst að hengja aftan í einhvern án þess að viðkomandi tæki eftir því.

Hér áður fyrr voru öskupokar oft fagurlega saumaðir og skreyttir, til dæmis með hjörtum. Var málað á þá mynstur eða þeir sniðnir spaða- eða tígullaga. Sumstaðar var það þannig að stúlkur settu ösku í pokana, en strákarnir steina. Síðustu áratugina sem þessi siður tíðkaðist voru pokarnir þó yfirleitt tómir. Öskupokasiðurinn er nú að mestu horfinn og hefur vikið fyrir grímubúningum og búðarsöng. Ein ástæða þess að pokarnir hurfu var sú að títuprjónarnir sem notaðir voru í krókinn voru gerðir úr harðari málmi en áður hafði verið svo að erfitt eða ómögulegt var að beygja þá.

Sá siður að hengja öskupoka á fólk á líklega rætur að rekja aftur í kaþólskan sið. Elsta heimild um orðið „öskupoki“ er úr orðabók Jóns Ólafssonar úr Grunnuvík, líklega frá miðbiki 18.aldar en þar segir:

Að hengja öskupoka á fólk á þessum degi virðist hafa verið alíslenskur siður. Eina útlenda dæmið um einhvers konar „öskupoka“, sem fundist hefur, er frá Danmörku og kemur fyrir hjá sagnfræðingnum Troels-Lund í verki hans "Dagligt liv i Norden", en það er í þá veru að menn hafi slegið hvern annan með öskupokum, en ekki hengt þá hver á annan.
Skiptingar Póllands

Skiptingar Póllands vísa til skiptinga landa Pólsk-litháíska samveldisins milli Rússlands, Prússlands og Austurríkis 5. ágúst 1772, 23. janúar 1793 og 24. október 1795. Eftir þessar skiptingar var samveldið ekki lengur til á landakortum.

Í Napóleonsstyrjöldunum bjó Napoleon Bonaparte til pólskt ríki, Hertogadæmið Varsjá, og hin ríkin þrjú sem höfðu skipt samveldinu milli sín gáfu innlimuðu héruðunum eftir nokkra sjálfstjórn. Þannig urðu til:

Fjórða skipting Póllands getur átt við eitt af eftirfarandi:
Damm

Damm er borðspil sem er leikið á skákborði með 8x8 reitum (12 skífur) eða á borði með 10x10 reitum (15 skífur) sem skiptast á hvítir og svartir. Aðeins annar hver reitur (aðeins einn litur) er notaður í spilinu. Takmarkið er að ná öllum skífum andstæðingsins af borðinu með því að hoppa yfir þær á ská.
Geðshræring

Geðshræring er upphrært ástand sem fólk kemst í við taugaboðum sem stafa af innra eða ytra áreiti. Geðshræringar geta verið ýmist jákvæðar (gleði, hamingja) eða neikvæðar (reiði, sorg) eða hvorugt (undrun). Geðshræringar tengjast tiltekinni hegðun (til dæmis hlátur eða grátur), innri reynslu og tilhneigingu, líkamlegri örvun, námi og virkni taugakerfisins. Geðshræringar þjóna því hlutverki að túlka reynslu og hafa því mikið að segja fyrir nám og eru líka mikilvægur þáttur í samskiptum.

Tilfinningar eru huglæg upplifun geðshræringa.
Bardagaíþrótt

Bardagaíþrótt er íþrótt þar sem tveir eða fleiri keppa í bardaga í návígi samkvæmt tilteknum keppnisreglum ýmist með eða án vopna. Dæmi um bardagaíþróttir eru hnefaleikar, glíma, sjálfsvarnaríþróttir og skylmingar.
Fleirtala

Fleirtala er hugtak í málfræði og tala, sem gefur oftast til kynna fleiri en eitt fyrirbæri.

Dæmi:

Mörg orð hafa tvær eða jafnvel fleiri mismunandi fleirtölur eins og orðið kleinuhringur sem getur bæði verið „kleinuhringir“ eða „kleinuhringar“ í fleirtölu. Til að sjá fleiri dæmi má skoða listann yfir mismunandi rithætti íslenskra orða.

Listi yfir fleirtöluorð í íslensku.

Sum orð í íslensku eru fleirtöluorð, en það eru orð sem ekki eru til í eintölu. Tvennt ber að varast við fleirtöluorð. Í fyrsta lagi þegar talað er um þau með tölulýsingarorðum upp að fimm (sbr.: einir, tvennir, þrennir, fernir og svo fimm), þá er ekki sagt tvær buxur, heldur tvennar buxur, þrennar buxur, fernar buxur en svo er auðvitað talað um fimm buxur, því tölulýsingarorð er ekki til um fimm og yfir. Í öðru lagi er orðið "báðir" ekki notað með fleirtöluorðum, heldur "hvor(ir) tveggja".

Hér fyrir neðan er listi yfir helstu fleirtöluorðin í íslensku og með dæmum:

Orð eins og sokkar og skór, ef átt er við par, eru einnig fleirtöluorð. Talað er um tvenna skó, ef átt er við tvö pör, og tvenna skokka ef átt er við fjóra sokka þar sem tveir og tveir eru samstæðir, þ.e. eiga saman.
Örtækni

Örtækni (stundum líka kölluð "nanótækni") er breitt svið innan tæknigeirans sem hefur það að markmiði að hanna og þróa tæki til að vinna með efni á nanó stærðarskalanum, venjulega á bilinu 1 til 100 nm. Einnig fellur það undir örtækni að þróa smátæki með því að stýra efninu á nanó stærðarskalanum.

Mikil von er bundin við þessa tækni innan læknavísindanna með því að hanna betri tæki sem geta skoðað líkamann án þess að valda óþarfa skaða á heilbrigðri starfsemi líkamans.
Pólitískur fangi

Pólitískur fangi er persóna sem er haldið föngum gegn vilja sínum vegna stjórnmálaskoðanna sinna.

Nelson Mandela er t.d. eitt hið frægasta dæmi um pólitískan fanga, einnig Aung San Suu Kyi í Mjanmar.

Amnesty International og önnur mannréttindasamtök berjast fyrir frelsi slíkra fanga.
Argon

Argon er frumefni með efnatáknið Ar og sætistöluna 18 í lotukerfinu. Í andrúmsloftinu er um það bil 1% argon.

Almenn einkenni.

Argon er 2,5 sinnum uppleysanlegra í vatni en nitur sem hefur um það bil sömu leysni og súrefni. Þetta mjög svo stöðuga efni er lit- og lyktarlaust bæði í vökva- og gasformi.

Engin náttúruleg efnasambönd argons eru þekkt, sem er ein af ástæðum þess að það var áður kallað óvirkt gas. Vísindamenn við Háskólann í Helsinki lýstu myndun argonflúrsýru (HArF), sem er mjög óstöðugt efna samband vetnis, flúors og argons, árið 2000, en það hafa aðrir ekki staðfest.

Þótt engin "efna"sambönd argons hafi enn verið staðfest, getur argon myndað holefni í vatni þegar argonatóm festast í grind af vatnssameindum. Tölvuútreikningar hafa sýnt fram á að nokkur argonsambönd ættu að geta verið stöðug en sem stendur er engin leið þekkt til þess að búa þau til með efnasmíði.

Notkun.

Argon er notað í lýsingu því að það hvarfast ekki við glóðarþræði í ljósaperum, jafnvel við mjög hátt hitastig, og einnig í öðrum tilvikum þar sem óhentugt er að nota tvíatóma nitur sem óvirkt gas. Geta má um önnur not, svo sem: