arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Götuhjól

Götuhjól er reiðhjól sem er hannað til að hjóla á sléttu undirlagi, einkum malbiki. Það sem helst einkennir götuhjól er þyngd þess og stífleiki sem hafa áhrif á það hversu vel átakið á fótstigin nýtist hjólunum. Götuhjól er oftast með hrútastýri og hnakkinn staðsettan ofan við stýrið þannig að hjólreiðamaðurinn geti beygt sig niður til að minnka loftmótstöðuna, stutt bil milli hjólanna til að auka viðbragð í beygjum og hlutfallslega lítinn mismun á milli gíra til að hjólreiðamaðurinn geti stigið hjólið sem jafnast miðað við aðstæður. Stell götuhjóla eru stíf og grönn með mjó dekk til að minnka viðnám, stöngin er oftast alveg lárétt og stöngin, sláin og sætisstöngin mynda þríhyrning.

Til eru fjölmörg afbrigði af götuhjólum eins og langferðahjól (touring og endurance bike) með lengra bil á milli hjólanna, malarhjól með breiðari dekk fyrir notkun á malarvegum og utan vega og götuhjól með straumlínulögun (aerobike).
1512

Árið 1512 (MDXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Jón S. Bergmann

Jón S. Bergmann (30. ágúst 1874 – 9. september 1927) var íslenskt skáld. Hann fæddist að Króksstöðum í Miðfirði í Vestur-Húnavatnssýslu. Foreldrar hans voru Sigfús Bergmann Guðmundsson og fyrri kona hans Jóhanna Jónsdóttir. Kona Jóns var Helga Málmfríður Magnúsdóttir (f. 1880) frá Miðhúsum í Garði en þau slitu samvistir. Jón og Helga áttu saman eina dóttur, Guðrúnu Jóhönnu (f. 1904).

Jón stundaði nám í Flensborg. Var hann síðan 3 ár í Englandi, þá barnakennari í Njarðvíkum og Keflavík og lögregluþjónn í Hafnarfirði um hríð frá 1906. Fór þá til Englands og var í siglingum frá Fleetwood til Ameríku í 7 ár. Kom þá enn heim, var víða og stundaði ýmis störf, einkum skrifstofustörf. Hann var hestamaður mikill.

Þegar Jón var til sjós þá mun skipskista hans hafa glatast í einni ferðinni og þar með allur skáldskapur hans í bundnu máli.

Jón varð snemma kunnur af ýmsum lausavísum og kvæðum enda hagmæltur mjög og fljótur að yrkja og er talinn einn af snjöllustu hagyrðingum landsins. Eftir Jón liggja fjölmargar lausavísur og tvær ljóðabækur Ferskeytlur (1922) og Farmannsljóð (1925). Saman hafa þessar bækur verið gefnar út sem Ferskeytlur og farmannsljóð (1949). Útgefandi Ferskeytlna og farmannsljóða var dóttir Jóns, Guðrún Jóhanna.
Imelda Marcos

Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos (f. 2. júlí 1929) fædd í Manila á Filippseyjum. Hún var gift Ferdinand Marcos sem var forseti á árunum 1965-1986. Sonur þeirra, Bongbong Marcos, var kjörinn forseti landsins árið 2022.
Beint líknardráp

Beint líknardráp er aðferð til að hjálpa sjúklingi deyja af eigin vilja með virðingu og á mannúðlegan hátt. Munurinn á beinu og óbeinu líknardrápi er sá að í óbeinu líknardrápi er bara hætt að meðhöndla banvænan sjúkdóm þar sem í beinu líknardrápi eru teknar virkar aðgerðir til að deyða sjúklinginn. Í langflestum löndum er beint líknardráp ólöglegt (undantekningar eru Belgía og Holland) þar sem óbeint líknardráp er löglegt í fleiri löndum, t.d. á Bretlandi, Spáni, í Danmörku, Finnlandi, Frakklandi og Noregi. Í sumum löndum þar sem beint líknardráp er ólöglegt er heimilt að aðstoða fólk að fremja sjálfsmorð ef það vill, t.d. í Sviss, Svíþjóð og Þýskalandi.
Hakakross

Hakakross (卐 eða 卍, sanskrít: "स्वस्तिक") er tákn sem er oftast í formi jafnhliða kross með fjórum fótum beygðum um 90 gráður. Táknið var notað af fornum Keltum, Indverjum og Grikkjum og síðar í búddisma, jaínisma, hindúisma og nasisma. Á mörgum tungumálum heitir slíkur kross "svastika" en orð þetta á rætur sínar að rekja til orðanna "su" („góður“), "asti" („að vera“) og "ka" („sköpun“) úr sanskrít.

Elstu merkin um notkun táknsins í Indlandi eru frá tíma Indusdalsmenningarinnar í borginni Harappa, þar sem það táknaði Visnjú í hindúisma. Í kinverskum taóisma er hakakrossinn merki um eilífð. Í tibetskum búddisma táknar hann Jörðina. Algengt er að Hindúar teikna hakakrossa á dyr og innganga að húsunum sínum á hátíðum, sem þeir trúa að tákni boð til gyðjunnar Lakshmi.

Hakakrossinn á sér langa sögu í Evrópu sem nær aftur til fornra tíma. Í nútímanum var hann notaður sem velgengnitákn áður en hann var tekinn upp af Nasistaflokknum í Þýskalandi árið 1920. Þeir notuðu hann sem tákn um aríana. Árið 1933, þegar Adolf Hitler kom að valdastólnum, var hakakrossi snúið um 45 gráður felldur inn í fána Nasistaflokksins. Þess vegna er krossinn útskúfaður í mörgum vestrænum löndum vegna tengslanna við Nasistaflokkinn og önnur hugtök eins og gyðingahatur, almennt hatur, ofbeldi, dauða og morð. Hakakrossinn hefur verið bannaður í Þýskalandi og nokkrum öðrum löndum ef hann er notaður sem nasistatákn. Í dag nota margir nýnasistahópar táknið.
Leiðarstjarna

Leiðarstjarna getur átt við um:
1509

Árið 1509 (MDIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Miþridates VI Pontuskonungur

Miþridates VI Pontuskonungur (eða Miþridates hinn mikli (Megas)) (134–63 fKr.) var konungur í Pontusríki og Anatólíu frá 120–63 f.Kr. Hann var mestur konunga í sögu Pontusríkis.
Maurizio Malvestiti

Maurizio Malvestiti, (f. 25. ágúst, 1953) er biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar í Lodi á Ítalíu. Hann var skírður í Bartólómeusarkirkjunni í Marne. Hann var skipaður prestur árið 1977 og frá 1994 til 2014 starfaði hann hjá "Congregation for the Oriental Churches". 26. ágúst 2014 var hann síðan settur biskup í Lodi. og tók við af Giuseppe Merisi.
1504

Árið 1504 (MDIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Hreinn Skjöldur

Hreinn Skjöldur er íslenskur grínþáttur skrifaður af Ágústi Bent Sigurbertssyni, Steinda Jr. og Magnúsi Leifssyni. Ágúst Bent Sigurbertsson leikstýrði þáttunum. Þættirnir voru sýndir á Stöð 2 frá 30. nóvember 2014 til 11. janúar 2015. Leikarar voru Steindi Jr, Pétur Jóhann Sigfússon og Saga Garðarsdóttir. Þættirnir fjalla um daglegt líf "Hreins Skjaldars" (Steindi Jr), "Gunna" (Pétur Jóhann) og "Hörpu" (Saga Garðars). Þættirnir voru 7 talsins.

Þættirnir.

Listi yfir aðalumræðuefni í hverjum þætti:
Grunnskólinn á Vopnafirði

Grunnskólinn á Vopnafirði er grunnskóli í Vopnafirði. Skólinn þjónar Vopnafjarðarhreppi. Í skólanum eru um 100 nemendur og 30 starfsmenn.
Ölduhryggur

Ölduhryggur er almennt nafnorð en einnig örnefni, nokkrir bæir bera nafnið:
Útdautt tungumál

Útdautt tungumál er tungumál sem er ekki lengur talað af innfæddum málnotendum eða ekki lengur í notkun. Stundum er gerður greinarmunur á útdauðu tungumáli og dauðu tungumáli, sem er ennþá notað sem ritmál í sérstöku samhengi en ekki lengur í daglegum samskiptum. Yfirleitt deyr tungumál út þegar annað tungumál leysir það af hólmi, til dæmis þegar enska, franska, portúgalska, spænska og hollenska tóku við af sumum norðuramerískum málum undir nýlendustofnun.

Dauð tungumál, eins og latína, eru enn stundum notuð í vísindalegum, lögfræðilegum eða kirkjulegum tilgangi, ólíkt útdauðu tungumáli, sem enginn notar. Dæmi um útdauð tungumál eru fornkirkjuslavneska, biblíuhebreska, forngríska og sanskrít.

Í sumum tilfellum breytist tungumál svo mikið að það verður talið aðskilið frá málinu sem það á uppruna sinn í. Stundum er þá talað um móðurtunguna útdauða tungu, til dæmis norræna sem er upprunamál íslensku og annarra norðurgermanskra mála. Andstæðan við útdautt mál er nútímatungumál, það er tungumál með lifandi talendur, en þau eru rúmlega 7.300.

Í gegnum tíma hafa tilraunir verið gerðar til að endurvekja ýmis útdauð tungumál en þær hafa verið misfarsælar. Hebreskan er eina dæmið um mál sem var á þröskuldi útdauðans sem er nú lifandi nútímatungumál.
Emil Hallfreðsson

Emil Hallfreðsson (f. 29. júní 1984) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilaði síðast með Calcio Padova í Serie A á Ítalíu og íslenska karlalandsliðinu í knattspyrnu.
Burnley F.C.

Burnley F.C. er knattspyrnulið í ensku úrvalsdeildinni úr borginni Burnley norður af Manchester. Heimavöllur þess er Turf Moor. Félagið var stofnað árið 1882 og hefur orðið enskur meistari tvisvar, árin 1921 og 1960. Gælunafn liðsins er "The Clarets" sem vísar í vínrauða litinn á búningunum. Jóhann Berg Guðmundsson, miðherji og landsliðsmaður hefur spilað með félaginu síðan 2016.

Á tímabilinu 2017-2018 náði liðið evrópusæti; 7. sæti. Sean Dyche stýrði Burnley frá 2012-2022 og var með liðið í ensku úrvalsdeildinni í 6 ár. Honum var sagt upp þegar 8 leikir voru eftir af tímabilinu 2021-2022 og liðið var í fallsæti. Liðið féll svo í ensku meistaradeildina í lokaumferðinni þegar Leeds United vann sinn leik en Burnley tapaði.

Leikmannahópur.

Núverandi hópur.

"Febrúar 2022"
Asóreyjastraumurinn

Asóreyjastraumurinn er hlýr hafstraumur sem rennur í austur til suðaustur frá Nýfundnalandi til Asóreyja. Hann verður til þegar Golfstraumurinn kvíslast við Miklabanka. Suðurkvíslin verður þá Asóreyjastraumurinn en norðurhlutinn verður hluti af Atlantshafshringstraumnum.
Kurt Zouma

Kurt Zouma er franskur knattspyrnumaður sem spilar miðvörð fyrir Chelsea. Hann er Stór og sterkur og er frábær skallamaður.
Nemanja Matić

Nemanja Matić (fæddur 1. ágúst, 1988) er serbneskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Manchester United og landsliði Serbíu sem miðjumaður. Hann hefur áður spilað fyrir m.a. Benfica og Chelsea F.C.
Hekla Records

Hekla Records er nýtt íslenskt útgáfufyrirtæki sem hefur þó starfað áður undir öðrum formerkjum og eiga eigendurnir ára feril að baki í kringum tónlist. Megin áherslur fyrirtækisins er útgáfa tónlistar hjá ungum og íslenskum tónlistarmönnum sem eru að feta sín fyrstu skref í heimi tónlistarinnar.
Jeff Buckley

Jeff Buckley (17. nóvember 1966 í Los Angeles í Bandaríkunum – 29. maí 1997 í Wolf River í Tennessee í Bandaríkjunum) var bandarískur söngvari og lagahöfundur. Hann var þekktur fyrir sæluvekjandi þriggja-og-hálfs átthendu rödd og er talinn af gagnrýnendum einn af efnilegustu tónlistarmönnum síns tíma eftir útgáfu hljómplötunnar Grace 1994. Hann drukknaði á hápunkti ferils síns við kvöldsund. Tónlistarmenn og gagnrýnendur gefa enn gaum að verkum hans og stíl.

Æska.

Hann fæddist í Los Angeles, Kaliforníu og var eini sonur Mary Guibert og Tim Buckley, sem sjálfur var lagahöfundur sem skrifaði seríu af dægur- og djassplötum á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar, sem voru víða lofaðar, rétt fyrir ótímabæran dauða 1975. Buckley var alinn upp af móður hans og stjúpfaðir Ron Moorhead (í nokkur ár) í Suður–Kaliforníu og í og við Orange County. Hann á hálf-bróður að nafni Corey Moorhead. Í bernsku var hann þekktur sem Scott „Scotty“ Moorhead, en um 10 ára aldur ákvað hann að nota fæðingarnafn sitt í minningu föður síns; fjölskyldan kallar hann samt áfram "Scotty". Þegar Jeff var fullvaxta, var hann sagður geta ákvarðað tónhæð nákvæmlega, vegna þess að hann gat hlustað á lag og hermt eftir því fullkomlega. Eftir að hafa spilað á gítar í aðeins fáein ár, gat hann spilað lög eftir Jeff Beck, Rush, Yes, Al DiMeola og Van Halen. Í gagnfræðiskóla spilaði hann í nokkrum heavy metal og framfarasinna rokk hljómsveitum. Einnig vildi hann læra á trommur, en vegna lítilla efna varð hann að notast við kaffi könnur í bílskúrnum og lærði þannig á trommur. Nokkur af hans uppáhaldsböndum í æsku voru Genesis, Yes og Rush.
Heimsborgarahyggja

Heimsborgarahyggja er hugmyndafræði þar sem stefnan er sú að allir einstaklingar hafa sömu réttindi og sömur reglur gilda fyrir alla, óháð kyni, útliti eða þjóðerni. Sameiginlegi þátturinn á að vera hið mannlega, ekki þjóðræna. Mannlegi þátturinn er mikilvægur og það á að fara eftir siðferðislegum viðmiðum og reglum, óháð landamærum og hugsanlegum lögum innan þeirra. Siðferðislegi ramminn sem við öll tilheyrum sem mannfólk með mannréttindi er mikilvægara en allt annað. Einnig á velferð fólksins að vera helsta markmiðið í aðgerðum innan heimborgarahyggjunnar, óháð þeim óheppilegu eða neikvæði afleiðingum sem slíkar aðgerðir gætu haft í för með sér fyrir aðra. Landamæri eru ekki mikilvæg í hugum heimsborgarahyggjusinna því við mannkynið og siðferðisviðmið okkar eru stórvægilegri.
Suðurslavnesk tungumál

Suðurslavnesk tungumál er ein þriggja greina slavneskra mála. Mælendur þessara mála eru um 30 milljónir talsins og búa aðallega á Balkanskaganum. Tungumálin eru aðskilin frá hinum (austur- og vestur-) slavnesku málunum af þýsku-, ungversku- og rúmenskumælandi landsvæðum. Fyrsta suðurslavneska málið sem skrifað var niður var fornkirkjuslavneska, sem var mállýska töluð í Þessalóníku á 9. öld.

Greinin skiptist í tvær undirflokka: austurflokkinn og vesturflokkinn. Í austurflokknum eru makedónska, búlgarska og fornkirkjuslavneska, en slóvenska, serbneska, króatíska, bosníska og svartfellska tilheyra vesturflokknum. Seinustu fjögur málin eru stundum talin eitt tungumál, og er að nokkru leyti gerður greinarmunur á þeim bara af pólitískum ástæðum.
Ragnar Stefánsson

Ragnar Stefánsson (f. 14. ágúst 1938) er íslenskur jarðskjálftafræðingur og prófessor. Ragnar var í 38 ár forstöðumaður jarðeðlissviðs Veðurstofu Íslands.

Náms- og starfsferill.

Hann stundaði nám við Uppsala háskóla í Svíþjóð og lauk Fil. kand prófi (B.Sc.) í stærðfræði og eðlisfræði 1961 og Fil. kand prófi í jarðeðlisfræði 1962 og árið 1966 Fil.lic prófi (Ph.D.) í jarðskjálftafræði.

Árin 1962 – 1963 og frá 1966 til 2003 var hann forstöðumaður jarðeðlissviðs Veðurstofu Íslands og 2004 – 2005 forstöðumaður Rannsóknarstofu Veðurstofunnar við Háskólann á Akureyri. Árin 2005 – 2008 var hann rannsóknarprófessor við Háskólann á Akureyri, þar sem hann er nú prófessor emeritus.

Alla starfsævi sína hefur megin verksvið hans verið eftirlit og rannsóknir til að draga úr hættum af völdum jarðskjálfta og eldgosa. Frá 1980 hafði hann forystu um uppbyggingu mælikerfa og rannsókna sem miða að því að vara við jarðskjálftum og eldgosum og hættum sem af þeim geta stafað og hafði forystu í mögrum íslenskum og alþjóðlegum rannsóknarverkefnum sem miðuðu að því marki. Árið 2011 sendi Ragnar frá sér bókina "Advances in Earthquake prediction. Research and Risk Mitigation", þar sem hann dregur saman meginniðurstöður rannsókna sinna og reynslu af jarðskjálftaspám.

Félagsstörf.

Ragnar hefur sinnt ýmsum félagsstörfum. Hann var í forystu Fylkingarinnar á árunum 1966 – 1984, lengst af sem formaður samtakanna. Hann hefur verið formaður Framfarafélags Dalvíkurbyggðar frá stofnun þess 2002. Á árunum 2003 – 2008 var hann formaður samtakanna Landsbyggðin lifi. Hann var meðal stofnenda VG, Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs, árið 1999 og er í flokksráði samtakanna.

Einkahagir.

Ragnar er fæddur í Reykjavík, sonur Rósu Kristjánsdóttur og Stefáns Bjarnasonar. Með fyrri eiginkonu sinni Astrid Malmström (Ástríði Ákadóttur), menntaskólakennara, sem hann kvæntist 1961 eignaðist hann börnin Kristinu Ragnarsdóttur, Stefán Áka Ragnarsson og Gunnar Bjarna Ragnarsson. Með Björk Gísladóttur eignaðist hann Bryndísi Hrönn Ragnarsdóttur. Með síðari eiginkonu sinni Ingibjörgu Hjartardóttur, rithöfundi, sem hann kvæntist 1990 eignaðist hann stjúpsynina Hugleik Dagsson og Þormóð Dagsson. Ragnar og Ingibjörg eru búsett í Laugasteini í Svarfaðardal.

Sjálfsævisaga Ragnars, "Það skelfur", kom út 2013.
Einarsgarður

Einarsgarður er lítill almenningsgarður í Reykjavík. Hann liggur fyrir ofan Gömlu -Hringbraut og fyrir neðan mót Laufásvegar og Barónsstígs, til móts við hús gamla Kennaraskólans. Þar var gróðrarstöð milli 1899 og 1931. Hann varð almenningsgarður árið 1943. Garðurinn heitir eftir Einari Helgasyni garðyrkjufræðingi.
Hávamál

Hávamál er kvæði úr eddukvæðum. Hávamál merkir "mál hins háa", en hinn hái er Óðinn og er kvæðið lífsspeki hans, og inniheldur hvortveggja hvunndagslegar ráðleggingar og háspekilegt efni. Eina forna eintakið af Hávamálum er að finna í Konungsbók Eddukvæða. Handritið er talið vera frá seinni hluta 13. aldar en ekki vita menn neitt um geymd þess fyrr en það kom í eigu Brynjólfs biskups Sveinssonar í Skálholti 1643, og gaf hann því heitið Sæmundaredda. Einsætt er af ýmsum ritvillum, að Konungsbók er ekki frumrit, heldur eftirrit eldra handrits, sem enginn veit nein deili á.

Kvæðið Hákonarmál (c. 960) eftir Eyvind skáldaspilli er elsti ritaði ívitnunarstaður kvæðisins, þ.e. elsta heimild um að þess sé getið.

Hávamál er safn fjölda kvæða, allt í allt 164 erindi, sem skiptast í 6 þætti. Bragarháttur Hávamála nefnist ljóðaháttur.

Hávamál skipa veglegan sess í trú Ásatrúarfólks.

Gestaþáttur.

Fyrsti þáttur nefnist Gestaþáttur og er frá 1. til 79. erindi. Í honum er sagt hvernig maður á að haga sér þegar maður er gestur og mikil áhersla er lögð á mannasiði og siðferðisleg samskipti milli gestgjafa og gests. Fyrsta vísan sýnir eitt af þessum ráðum:

Vísa 76 er kannski hin þekktasta úr Gestaþætti:

Loðfáfnismál.

Næsti stóri hluti Hávamála fjallar um siðferði, siðfræði, um rétta hegðun og reglur um stjórnun. Talað er til Loðfáfnis og dregur þessi hluti nafn sitt af því: Loðfáfnismál, en Loðfáfnir er staðgengill þeirra sem lesa eða hlusta.

Rúnatal.

Óðinn segir hér frá sjálfsvígi sínu í vísu 138 sem kallast Rúnatal:

Ljóðatal.

Ljóðatal, síðasti hluti Hávamála, er mjög háreist í háspeki og fjallar um útbreiðslu menntunar og dulspeki Óðins. Í eðli sínu er það listi og lykill að röð af rúnagaldri. Það eru tengsl milli Ljóðatals og Sigrdrífumála, þar sem valkyrjan Sigrdrífa segir frá þeim rúnum, sem hún hefur vald á. Í kaflanum telur Óðinn upp fimbulljóðin níu sem hann hefur lært.

Að senda rót með rúnagöldrum á er vel þekkt í norrænum ritum. Til dæmis var það orsök dauða Grettis sterka Ásmundarsonar.
Lamadýr

Lamadýr (fræðiheiti: "Lama glama") eru suður-amerísk húsdýr af úlfaldaætt. Þau hafa verið notuð sem burðardýr og til kjötframleiðslu frá dögum Inkaveldisins.

Villilama.

Villilama lifir á graslendi sem minnir á túndru í 3.600-4.800 m hæð. Dýrið étur ekki hvaða gróður sem er en grípur um gjölærar plöntur með klofinni efrivör og sviptir efsta hlutanum af þeim. Það þarf að drekka á degi hverjum. Í fjölskilduhópnum er einn karl, 5-10 kvendýr og afkvæmi þeirra. Óðalið er afmarkað með taðhrúgum. Ungir karlar mynda piparsveinahópa. Heimkynni Villilama er Suður-Ameríka vestanverð.
Þriðji viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna

Þriðji viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna (e. "Third Amendment to the United States Constitution" eða "Amendment III") er þriðja grein réttindaskrár Bandaríkjanna (e. "Bill of Rights"), sem setur hömlur á að hermenn séu vistaðir á almennum heimilum á stríðstímum, en bannar slíkt hið sama alfarið á friðartímum liggi samþykki húseigandans ekki fyrir. Viðaukinn er það ákvæði stjórnarskrárinnar sem hefur farið hvað minnst fyrir á síðustu árum, en var upphaflega mjög mikilvægt og táknrænt í sjálfstæðisbaráttu Bandaríkjanna.

Texti.

Viðaukinn er svohljóðandi á ensku í hinum upprunarlega texta stjórnarskrár Bandaríkjanna:

Textinn hefur verið þýddur á íslensku á eftirfarandi hátt:

Uppruni.

Þriðji viðaukinn er það ákvæði stjórnarskrár Bandaríkjanna sem á sér e.t.v. hvað lengsta forsögu, en það á rætur sínar að rekja aftur til laga sem Hinrik 1. Englandskonungur setti á Englandi árið 1131.

Landsfeður Bandaríkjanna vildu banna dvöl hermanna á almennum heimilum vegna þess að Breska heimsveldið hafði, sérstaklega á tímum Georgs 3. Bretlandskonungs, verið stöðugt með her í amerísku nýlendunum þar sem hermenn voru oft á tíðum vistaðir á almennum heimilum nýlendubúa, bæði á stríðs- og friðartímum. Árið 1765 voru innleid lög sem voru kölluð „"The Quartering Act"“ og neyddu nýlendubúa til þess að sjá breskum hermönnum fyrir matföngum og gistingu. Þetta hafði í för með sér illa meðferð hersins á einstaklingum og eignum þeirra, og vakti mikla gremju í garð breskra yfirvalda meðal nýlendubúa.

Í kjölfar mótmælanna og Teboðsins í Boston árið 1773 settu Bretar lög sem Bandaríkjamenn nefndu síðar „"hin óbærilegu lög"“ (e. "The Intolerable Acts of 1774"), en með þeim voru lögin frá 1765 um vistun hermanna á heimilum hert. „"Óbærilegu lögin"“ voru ein helsta kveikjan að því að Bandaríkjamenn lýstu síðan yfir sjálfstæði árið 1776. Í sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna (e. "Declaration of Independence"), sem Thomas Jefferson skrifaði, er Georg 3. Bretlandskonungur sérstaklega ávíttur fyrir að íþyngja nýlendubúum með því að þurfa að vista hermenn (e. „For Quartering large bodies of armed troops among us.“).

Þriðja viðaukanum var því ætlað að taka sérstaklega á þessu. Réttindaskrá Bandaríkjanna tók gildi árið 1791.

Staða ákvæðisins eftir frelsisstríðið.

Þar sem lítið hefur verið um stríðsrekstur á meginlandi Bandaríkjanna eftir að frelsisstríðinu lauk, hefur eftir það farið lítið fyrir ákvæði þriðja viðaukans. Hann hefur aldrei verið lagður til grundvallar í úrskurði hæstaréttar Bandaríkjanna, og sárasjaldan hefur verið vitnað til hans af dómstólum. Viðaukinn hefur gjarnan verið túlkaður á þann hátt, að hann kveði á um og tryggi friðhelgi einkalífs einstaklinga gagnvart ríkisvaldinu.
Kynhlutverk

Kynhlutverk er kennilegt hugtak um fjölda félagslegra og hegðunarlegra norma, sem er talinn viðeigandi fyrir einstaklinga sem tilheyra ákveðnu kynferði, innan ákveðins samfélags. Litið er á kynhlutverk með tilliti til afstaðna, aðgerða og persónuleikaeinkenna á mismunandi hátt eftir samfélögum. Oft er rætt um kynhlutverk í sambandi við fjölskylduna auk innan samfélagsins almennt.

Deilt er um hve mikil áhrif innfæddi persónuleiki einstaklings hafi á kynjamismuni og hve stóru hlutverki samfélagslegir og menningarlegir þættir leiki, eða í hve miklum mæli mismunir þessir séu líffræðislegum þáttum að þakka.

Kynhlutverk eru rótgróin í menningu en víðast hvar eru aðeins tvö kyn viðurkennd, þó fleiri séu viðurkennd í ákveðnum samfélögum. Deilt er um hvernig á að skilgreina þriðja kyn, en í sumum samfélögum eru fleiri enn þrjú kyn viðurkennd. Kyntjáning (e. "gender expression") á við hvernig einstaklingur lætur í ljósi kynvitund sína, t.d. með fatnaði eða hvernig hann hegðar sér.
Pioneer-áætlunin

Pioneer-áætlunin var röð bandarískra ómannaðra geimferða í þeim tilgangi afla upplýsinga um sólkerfið frá 1958 til 1978. Fyrsti hluti áætlunarinnar stóð frá 1958 til 1960 og var ætlað að sýna fram á að mögulegt væri að ná lausnarhraða frá jörð með geimflaug og kanna um leið tunglið. Fimm árum síðar valdi NASA Pioneer-nafnið aftur fyrir röð geimkönnunarverkefna. Fyrstu fimm geimförin (1965-1969) áttu að rannsaka geimveður og miðgeimsefni í innra sólkerfinu á braut um sólina, næstu þrjú (1972-1974) áttu að fljúga framhjá Júpíter og Satúrnusi og síðustu tvö geimförin (bæði 1978) voru send til Venusar, Pioneer Venus Orbiter á braut um plánetuna og Pioneer Venus Multiprobe með þrjú lendingarför.
1568

Árið 1568 (MDLXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Krínólína

Krínólína eða pilsaglenna er efni eða grind til að þenja út pils og annan kvenklæðnað.
Mango

Giuseppe Mango (Lagonegro, 6. nóvember 1954 – Policoro, 7. desember 2014) var ítalskur söngvari og lagahöfundur sem gekk undir listamannsnafninu Mango.

Hann er þekktastur fyrir lög á borð við „Oro“ og „Lei verrà“ (1986), „Bella d'Estate“ (1987), „Come Monna Lisa“ (1990), „Mediterraneo“ (1992) og „La Rondine“ (2002).

Mango lést eftir að hafa fengið hjartaáfall á tónleikum.
Fáni Tékklands

Fáni Tékklands samanstendur af þremur reitum. Efst er hvítt, neðst er rautt, en frá vinstri sker sig blár þríhyrningur inn í hina litina. Slíkt er einsdæmi hjá fánum í Evrópu. Rauði og hvíti liturinn eru komnir úr skjaldarmerki Bæheims, en blái liturinn er upprunni í Slóvakíu. Fáninn var tekinn í notkun 30. mars 1920 og gilti fyrir Tékkóslóvakíu. Þegar Þjóðverjar innlimuðu Bæheim 1939 var notast við annan fána, en sá gamli var tekinn í notkun á ný eftir Síðari heimsstyrjöldina 1945. Þegar Tékkóslóvakía klofnaði í sundur 1993 var ákveðið að halda fánanum óbreyttum í Tékklandi. Litirnir eru auk þess gjarnan notaðir í fánum slavneskra landa (til dæmis Rússlandi).
Penicillium

Penicillium er ættkvísl asksveppa sem er mjög mikilvæg í náttúrulegu umhverfi, fæðu- og lyfjaframleiðslu.

Meðlimir ættkvíslarinnar framleiða penisillín, sameind sem er notuð í framleiðslu sýklalyfja, sem drepa eða stoppa vöxt ákveðinna gerla í líkamanum. Ættbálkurinn inniheldur 300 tegundir.