arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Aðskilnaður ríkis og kirkju

Aðskilnaður ríkis og kirkju lýsir tengslum þjóðríkis við trúfélög. Hugtakið getur átt við sköpun veraldlegs ríkis eða breytt samband ríkis og trúarbragða.

Þó að hugtakið hafi verið tekið upp í nokkrum löndum er gráða aðskilnaðar misjöfn, en hún ræðst af lögum og afstöðu fólksins til hvernig sambandið milli ríkis og kirkju eigi að vera. Til dæmis, í landi þar sem skýr greinarmunur er gerður á ríki og kirkju geti þau samt haft tengsl í „armslengd“, þar sem þau hafa samskipti sem sjálfstæðar stofnanir. Í sumum löndum, til dæmis Frakklandi og Tyrklandi, er gengið enn lengri en þar ríkir lögmálið "laïcité". Hins vegar í löndum þar sem samfélagið er veraldlegt, eins og Bretlandi og Danmörku, eru opinber tengsl ríkis við kirkjuna skráð í stjórnarskránni.

Aðskilnaður ríkis og kirkju á sér hliðstæðu við önnur hugtök á borð við veraldarhyggju, aðskilnaðarhyggju og trúfrelsi. Í mörgum Evrópulöndum hafa ríkið smátt saman tekið við hlutverk kirkjunnar í gegnum aldirnar sem hefur getið af sér veraldlegt samfélag.
Helgi Sigurður Guðmundsson

Helgi Sig­urður Guðmunds­son (fædd­ur 29. des­em­ber 1948 í Reykja­vík, d. 30. apríl 2013) var íslenskur athafnamaður í viðskiptalífinu og áhrifamaður innan Framsóknarflokksins. Blaðamaðurinn Jóhann Hauksson sagði að Helgi hefði verið „eins konar talsmaður og hagsmunavörður Framsóknarflokksins í fjármálalífinu”.
Stöng (bær)

Stöng í Þjórsárdal er einn þekktasti bærinn frá þjóðveldisöld. Hans er fyrst getið í Landnámabók og Ìslendingabók. Í Landnámu er getið Þorbjarnar laxakarls sem á að hafa numið

Þjórsárdal allan. Í þremur Landnámugerðum er Gauks í Stöng getið sem afkomanda Þorbjarnar. Þar er elsta heimild um bæjarnafn í Þjórsárdal.. Talið er að bærinn hafi farið í eyði árið 1104 eftir mikið öskugos í Heklu. Þá er talið að byggð í Þjórsárdal hafi alveg lagst af, jafnt á Stöng, Skeljastöðum, sem var framar í dalnum, og fjölda annarra bæja. Árið 1939 var Stangarbærinn grafinn upp og byggt yfir hann svo fólk geti áttað sig á búsháttum á þessum tíma.

Bærinn.

Framhlið bæjarins snýr í suðvestur. Austarlega á framhlið bæjarins eru einu útidyrnar á bænum, inn úr þeim er gengið beint inn í skálann. Skálinn sjálfur er 17 metra langur og 6 metra breiður. Vestan við útidyrnar er stallur þvert yfir skálann. Á þessum stalli hefur að öllum líkindum staðið veggur úr timbri. Í austurhorni skálans er afmarkað með grjóti ferhyrnt svæði, hugsanlega hefur þetta verið eldiviðar eða verkfærageymsla. Á móti afmarkaða svæðinu er einskonar hola eða þró í gólfinu og er hún hellulögð í botni og á hliðum. Í þessari holu voru fáein dýrabein en engin ummerki um eld svo hún hefur ekki verið notuð til kyndingar eða matreiðslu. Tilgangur þessarar holu er ekki þekktur en samskonar holur hafa fundist í fleiri bæjum. Í skálanum sjálfum eru set meðfram veggjum og hverju seti skipt í fimm hvílurúm. Gólfið í skálanum er ögn niðurgrafið og hefur því verið lægra en við innganginn. Á miðju gólfi er langeldur sem nýttist bæði til kyndingar og matreiðslu. Úr vesturendanum á skálanum er gengið inn í stofu sem er 8 metra löng og 4 metra breið. Meðfram veggjum hafa verið bekkir. Fyrir stafninum á stofunni var pallur og á þessum palli hefur vefstaðurinn staðið þar sem þar fannst töluvert magn kljásteina. Í stofunni fundust líka snældusnúðar sem bendir til þess að þar hafi tóvinna að mestu farið fram. Úr skála er einnig gengið inn í búr sem er 7 metra langt og 2.3 til 2,6 metrar á breidd. Í gólfinu eru för eftir sái sem hafa verið grafnir niður á móhellu. Annað útihús er líka byggt við skálann. Það hús er að öllum líkindum kamar. Eftir endilöngu húsinu eru hlaðnir rennustokkar sitt hvoru megin. Einnig eru þar steinar sem búið er að höggva úr eins og fyrir stöngum sem menn hafa þá setið á meðan þeir sinntu kalli náttúrunnar.

Kirkjan.

Við bæinn stendur einnig lítil kirkja eða bænahús.

Útihús.

Við bæinn stendur fjós með 18 básum hvoru megin. Fjósið er uppblásið.

Við bæinn er einnig ferhyrnt gerði sem er hlaðið úr torfi og hefur að öllum líkindum verið nátthagi.

Við bæinn er líka smiðja og er þessi smiðja ein sú best varðveitta hér á landi. Við fornleifarannsóknir 1992 til 1993 kom í ljós eldri smiðja frá 10. öld en ofan á hana hefur verið reist kirkja, hugsanlega um svipað leyti og nýrri smiðjan sem er frá 11. til 12. öld.

Endurgerð.

Í tilefni af 1.100 ára afmæli byggðar á Íslandi 1974 var ákveðið að byggja Þjóðveldisbæinn undir Sámsstaðamúla, en hann er eftirlíking Stangarbæjarins.

Tenglar.

Myndir af Þjóðveldisbænum(og fleiri bæjum)
Mel Brooks

Melvin James „Mel“ Brooks (Melvin James Kaminsky, f. 28. júní 1926) er bandarískur leikstjóri, handritshöfundur, lagahöfundur og gamanleikari einkum þekktur fyrir fjölda gamanmynda sem hann hefur samið og leikstýrt. Hann hóf feril sinn sem handritshöfundur fyrir skemmtiþáttinn "Your Show of Shows" á 6. áratug 20. aldar og síðan sem gamanleikari ásamt Carl Reiner í sjónvarpssketsum sem hétu "2000 Year Old Man" árið 1961. Á 8. og 9. áratugnum varð hann einn af vinsælustu leikstjórum Bandaríkjanna með gamanmyndum á borð við "Leikhúsbraskararnir" ("The Producers" - 1968), "Tólf stólar" ("Twelve Chairs" - 1970), "Blazing Saddles" (1974), "Frankenstein hinn ungi" ("The Young Frankenstein" - 1974), "Þögul mynd" ("Silent Movie" - 1976), "Lofthræðsla" ("High Anxiety" - 1977), "Saga heimsins, 1. hluti" ("History of the World, Part I" - 1981), "Spaceballs" (1987) og "Hrói höttur og karlmenn í sokkabuxum" ("Robin Hood: Men in Tights" - 1993). Hann var giftur leikkonunni Anne Bancroft sem lést árið 2005.

Mel Brooks hefur einu sinni fengið Óskarsverðlaun, fyrir handrit að kvikmyndinni "Leikhúsbraskararnir".
Segultruflanir

Segultruflanir eru staðbundnar truflanir á áttavita sem stafa af missterku segulsviði í jarðskorpunni eða segulsviði kletta. Slíkar segultruflanir eru að jafnaði litlar (á milli 25.000 og 65.000 nanóteslur (nT)). Þær mynda rákir sem liggja samsíða neðansjávarhryggjum og eru mikilvægar til að áætla aldur jarðskorpunnar þar sem segulsvið jarðar umpólast á nokkur hundruð ára fresti.

Segultruflanir eru stundum merktar inn á sjókort þar sem ástæða er til að leiðrétta fyrir þeim, eins og misvísun og segulskekkju.
Sófi

Sófi er bekkjarlaga húsgagn ætlað tveimur eða fleiri manneskjum, með eða án armpúða, sem er að hluta til eða fullkomlega bólstrað, oftast með sérsniðnum púðum. Þó að sófar séu ætlaðir aðallega til setu eru þeir líka notaðir til afslöppunar og blunda. Á heimili er sófa oftast að finna í stofunni. Þá er líka að finna á hótelum, skemmtistöðum, í biðsölum, o.s.frv.

Orðið "sófi" á uppruna sinn í tyrknesku, en þaðan er það komið úr arabíska orðinu "suffa" „ull“. Sjálft er þetta úr arameíska orðinu "sippa" „motta“.
Zjytómýrfylki

Zjytómýrfylki (úkraínska: Житомирська о́бласть, "Zjytómýrska oblast") er fylki í Úkraínu um 50 km vestan við Kænugarði á bökkum við landamæri Hvíta-Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er borgin Zjytómýr. Íbúar fylkisins voru tæp 1 266 938 árið 2013.
Kjörís

Kjörís ehf. er íslenskur ísframleiðandi staðsett í Hveragerði. Fyrirtækið hóf starfsemi 31. mars 1969 og hefur alltaf verið staðsett í Hveragerði. Kjörís er fjórði stærsti vinnuveitandinn þar og eru starfsmenn fyrirtækisins um 50 talsins. Kjörís er meðal þekktustu vörumerkja Íslands og hefur fyrirtækið fengið ýmsar viðurkenningar.

Saga.

Fyrirtækið er og hefur alltaf verið fjölskyldufyrirtæki og var stofnað af bræðrunum Gylfa Hinrikssyni og Braga Hinrikssyni ásamt bræðrunum Hafsteini, Guðmundi og Sigfúsi Kristinssonum. Starfsemin byrjaði í 250 fermetra húsnæði en er nú komið í 5000 fermetra húsnæði í þremur húsum í Hveragerði ásamt dreifingarstöð á Akureyri og Ísafirði. Framleiðslutegundir Kjöríss voru í upphafi núgga-, súkkulaði- og vanillupakkaís ásamt frostpinnum en í dag eru vörutegundir fyrirtækisins um 160 talsins ásamt vinsælum innfluttum tegundum, t.d. Mars, Snickers og Bounty ís.

Ísdagur Kjöríss hefur verið haldinn árlega frá árinu 2007 á bæjarhátíðinni Blómstrandi dögum í Hveragerði. Ísdagurinn er hluti af vöruþróun fyrirtækisins og lögð er sérstök ísleiðsla úr verksmiðjunni og út á bílaplan. Þar er gestum boðið upp á að bragða á nýstárlegum ístegundum. Til dæmis hefur verið boðið upp á sinnepsís, BBQ-ís, sykurpúðaís, öskuís, ís unninn úr brjóstamjólk sem og hefðbundnari bragðtegundir sem margar hafa að lokum farið í almenna framleiðslu hjá fyrirtækinu.
Skotárásin í Kaupmannahöfn árið 2015

Þann 14. febrúar 2015 var skotárás í Kaupmannahöfn í Danmörku við menningarhúsið Krudttønden í hverfinu Austurbrú. Þar var verið að halda umræðu um "List, guðlast og tjáningarfrelsi". Sænski skopmyndateiknarinn Lars Vilks var á staðnum, en talið er að áætlað hafi verið að drepa hann vegna mynda sem han teiknaði af Múhameð árið 2007. Honum var komið af staðnum ómeiddum af dönsku lögreglunni. Danski þingmaðurinn Jette Plesner Dali hjá Danska fólksflokknum og sendiherra Frakklands í Danmörku François Zimeray voru líka við atburðinn. Einn var drepinn í árásinni en þrír særðust.

Nokkrum tímum síðar var einn skotinn í höfuðið og lést við samkomuhús gyðinga. Tveir lögreglumenn meiddust í árásinni. Um morguninn 15. febrúar skutu lögreglumenn grunaðan árásamann við lestarstöðina í Norðurbrú en talið er að hann hafi framið báðar árásirnar.
Ljót

Ljót var landnámskona sem nam land á Íslandi ásamt syni sínum Hrolleifi mikla Arnhallssyni í Skagafirði.
Pascal

Pascal getur átt við eftirfarandi:
Kan

Kan (mongólska: "хан"/"khan"; tyrkneska: "kağan" eða "hakan"; aserska: "xan"; ottómanska: "han"; forntyrkneska: 𐰴𐰍𐰣, "kaɣan"; kínverska: 可汗, "kèhán"; Goguryeo: 皆, "key"; sillíska: 干, "kan"; baekje: 瑕, "ke"; mansjúríska: ᡥᠠᠨ; pastúnska: خان; úrdú: خان‎; hindí: ख़ान; nepalska: खाँ; bengalska: খ়ান; búlgarska: "хан"; tsjúvaska: "хун", "hun") er heiti leiðtoga eða konungs, upphaflega meðal Mongóla en síðar um alla Mið-Asíu eftir landvinninga Gengis Kan. Fyrstu fjórir kanar Mongólaveldisins báru titilinn stórkan eða kagan („leiðtogi leiðtoganna“). Ríki þar sem þjóðhöfðingi ber titilinn kan er kallað kanat. Kan var líka notaður sem aðalstitill í Persíu og Mógúlveldinu en þar notuðu þjóðhöfðingjar titilinn sja sem er yfirleitt þýtt sem keisari.
Leonard Nimoy

Leonard Simon Nimoy (f. 26. mars, 1931 í Boston – d. 27. febrúar, 2015 í Los Angeles) var bandarískur leikari, kvikmyndaframleiðandi, skáld, söngvari og ljósmyndari. Nimoy var þekktastur fyrir að leika persónuna Spock í upphaflegu sjónvarpsþáttaröðinni Star Trek (1966–69) og leik sinn í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta. Auk þess gaf hann út nokkrar hljómplötur.
Salem (aðgreining)

Salem getur átt við:
Pretty Red Dress

Pretty Red Dress er fyrsta plata hljómsveitarinnar Contalgen funeral. Hún var tekin upp í Stúdíó Benmen á Sauðárkróki og var upptökustjórn í höndum Sigfúsar Arnars Benediktssonar.

Platan kom í júlí árið 2012 og var plata vikunnar á Rás 2 nokkrum mánuðum seinna.
Annaðhvort eða

Annaðhvort eða er fyrsta ljóðabók Geirlaugs Magnússonar. Bókin kom út árið 1974. Höfundur gaf út. Myndir í bókinni eru eftir Þórgunni Jónsdóttur.
Sigurlaug Vordís Eysteinsdóttir

Sigurlaug Vordís Eysteinsdóttir (f. 1981) er íslensk tónlistarkona. Hún er söngkona og slagverksleikari í hljómsveitinni Contalgen funeral. Í gegnum árin hefur Sigurlaug sungið inn á ýmsar hljómplötur og árið 2013 gaf hún út plötu með Sigfúsi Arnari Benediktssyni sem nefnist "Tímamót-Behind The Mountains-" (Fúsi Ben og Vordísin). Sú plata var tekin upp í stúdíói Sigfúsar á Sauðárkróki sem nefnist Stúdíó Benmen. Sigurlaug Vordís er ein af stofnendum tónlistarhátíðarinnar Gærunnar.
Edo-fylki

Edo er fylki í Nígeríu. Höfuðborg fylksins er Benínborg. Þar var konungríkið Benínveldið sem varð öflugt borgríki á 15. öld. Íbúar fylkisins eru taldir um 3,5 milljónir (áætlað árið 2005).
Lífkol

Lífkol eru viðarkol sem eru framleidd með það að markmiði að blanda þeim í jarðveg til að bæta hann. Á meðan kol eyðast í jarðvegi á hundruðum eða þúsundum ára skilar ferskur lífmassi sem grafinn er í jörðu sínu kolefni út í andrúmsloftið á 10-20 árum. Plöntuvöxtur eykst einnig ef lífkolum er bætt í jarðveg og þá sérstaklega ef jarðvegur er ófrjór og súr.
Landamæri

Landamæri eru ímynduð mörk milli tveggja ríkja, sem afmarka yfirráðasvæði þeirra. Oft á tíðum liggja þessi mörk meðfram ám, fjallgörðum eða öðrum landfræðilegum fyrirbrigðum, sem henta. Svæðið, sem landamærin liggja á, er kallað landamærasvæði. Flugvellir og hafnir eru oft skilgreind sem landamærasvæði þar sem landamæravarsla fer fram.
Suðvesturkjördæmi

Suðvesturkjördæmi er eitt af kjördæmum Íslands. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur þrettán sæti á Alþingi, þar af tvö jöfnunarsæti. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög höfuðborgarsvæðisins utan Reykjavíkur sem áður voru hluti af Reykjaneskjördæmi. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið 2000, en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í Alþingiskosningum 2003. Kjördæmið er stundum kallað Kraginn vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík.

Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina (2003) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í Norðvesturkjördæmi og því virkjaðist ákvæði stjórnarskrár um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í kosningunum 2007 var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Í alþingiskosningunum 2009 voru kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi aftur orðnir tvöfalt fleiri en þeir voru í Norðvesturkjördæmi og því var annað kjördæmissæti flutt á milli kjördæmanna fyrir kosningarnar 2013. Þrátt fyrir þennan tilflutning á þingsætum eru ennþá mun fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en í öðrum kjördæmum. Í þingkosningunum 2021 voru kjósendur að baki hverju þingsæti aftur orðnir tvöfalt fleiri í Suðvestur- en í Norðvesturkjördæmi og því mun þriðja sætið færist á milli þessara kjördæma fyrir næstu kosningar.

Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi Sjálfstæðisflokksins sem hefur sex sinnum haft fyrsta þingmann þess en Samfylkingin einu sinni.

Sveitarfélög.

Í kjördæminu eru eftirfarandi sveitarfélög (íbúafjöldi 2021 í sviga):

Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem Krýsuvíkurland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu.

Þingmenn kjörnir úr kjördæminu.

&lt;templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css /&gt;
Selfosskirkja

Selfosskirkja er kirkja á Selfossi sem reist var á árunum 1952 til 1956. Málamiðlanir byrjuðu með því að Selfoss myndaðist innan Laugardælasóknar en þorpsbúum þótti kirkjuvegur sinn vera óþægilega langur og vildu fá sjálfstæða kirkju fyrir þorpið. Lóð undir kirkjuna fékkst nálægt Selfossbæjunum á tanga í Ölfusá árið 1942 og kirkjugarðurinn vígður 2. janúar 1945. Fyrsta skóflustungan að kirkjunni var tekin 7. júní 1952 og var mikill mannfjöldi kominn saman til að grafa fyrir grunni kirkjunnar. Sunnudaginn 25. mars 1956, pálmasunnudag þess árs, var kirkjan síðan vígð við hátíðlega athöfn. Frá því fyrst var hugað að kirkju í hreppnum 23 árum fyrr hafði fólki í hreppnum fjölgað úr 171 í meira en 1000.

Skipaðir sóknarprestar við Selfosskirkju hafa aðeins verið sex: Dr. Sigurður Pálsson (til 1971), sr. Sigurður Sigurðarson (1971-1994), sr. Þórir Jökull Þorsteinsson (1994-2001), sr. Gunnar Björnsson (2001-2009) og sr. Kristinn Ágúst Friðfinnsson (frá 2009-2014), en 2009 gekk sóknin inn í Hraungerðisprestakall og nafninu var breytt í Selfossprestakall. Núverandi sóknarprestur er sr. Guðbjörg Arnardóttir og þjónustunni til aðstoðar er sr. Ninna Sif Svavarsdóttir. Fjölmargir prestar hafa verið settir til tímabundinna afleysinga í sóknum prestakallsins þó þeirra sé ekki getið hér.
Upp er boðið Ísaland

Upp er boðið Ísaland: einokunarverslun og íslenskt samfélag 1602 - 1787 er bók eftir Gísla Gunnarsson sagnfræðing. Bókin kom út árið 1987 og byggir á doktorsritgerð Gísla við Háskólann í Lundi í Svíþjóð.

Bókin skiptist í eftirtalda 12 kafla:
Selvogur

Selvogur er vogur og samnefnd byggð á Suðurstrandavegi milli Þorlákshafnar og Grindavíkur. Þar var lengi mjög einangrað byggðalag og komst rafmagn ekki á í sveitina fyrr en eftir 1970 og lá eingöngu malarvegur þangað. Fyrr á öldum var töluverð byggð þar og var stundað útræði þar á vetrum. Kirkja Selvogsbúa var Strandakirkja og var prestsetrið í Vogsósum en brauðið var lagt niður árið 1907. Séra Eiríkur Magnússon tók við Strönd í Selvogi árið 1677 og flutti að Vogsósum. Á þeim tíma voru 42 búendur í Selvogi og sjö búendur á höfuðbólinu Strönd. Herdísarvík var áður stórbýli í Selvogi en er núna í eyði. Þar var fyrrum kunn verstöð með fjölda sjóbúða. Einar Benediktsson bjó í Herdísarvík og hann ánafnaði Háskóla Íslands jörðina.
Íhaldsflokkurinn (aðgreiningarsíða)

Íhaldsflokkurinn getur átt við:
Garðabær

Garðabær áður Garðahreppur er sveitarfélag á höfuðborgarsvæðinu á milli Kópavogs og Hafnarfjarðar. Íbúar eru 17.813 (mars 2021)

"Garðahreppur" varð til árið 1878, ásamt Bessastaðahreppi, þegar Álftaneshreppi var skipt í tvo hluta. Var hann kenndur við kirkjustaðinn Garða á Álftanesi. Hafnarfjörður var innan hreppsins fyrstu þrjá áratugina, en var skilinn frá honum þegar hann fékk kaupstaðarréttindi 1. júní 1908. Sjálfur fékk Garðahreppur kaupstaðarréttindi 1. janúar 1976 og nefndist eftir það "Garðabær".

Samhliða þjóðaratkvæðagreiðslu um tillögur stjórnlagaráðs þann 20. október 2012, fór fram íbúakosning í Garðabæ og sveitarfélaginu Álftanesi og var sameining þeirra í eitt sveitarfélag samþykkt. Hið nýja sveitarfélag heitir Garðabær. Sameiningin tók gildi um áramótin 2012/2013.
Talfólgin athöfn

Talfólgin athöfn er málgjörð sem jafngildir því að fullyrða, spyrja, skipa, lofa og svo framvegis. Hún er athöfn sem er framkvæmd "með því að" segja eitthvað, til aðgreiningar frá talgjörð, þeirri athöfn "að" segja eitthvað, segðinni.

Talfólgið inntak.

Talfólgið inntak er í grófum dráttum íbyggna ástandið sem liggur að baki talfólgnu athöfninni sem mælandinn framkvæmir, þ.m.t. efnislegt inntak yrðingarinnar og forsendurnar sem gengið er út frá.

Stundum er ekki augljóst hvert talfólgna inntakið er: Ef einhver segir „Það er svo sannarlega kalt hérna“ veltur afleiðing fullyrðingarinnar á samhenginu. Það gæti verið að viðkomandi sé einungis að lýsa herberginu og þá er talfólgna inntakið lýsing á hitastigi herbergisins. En ef mögulegt er að breyta aðstæðunum, til dæmis með því að hækka hitann eða loka glugganum, þá getur verið að viðkomandi ætli sér að fá einhvern annan til að gera eitthvað í málinu og þá væri talfólgna inntakið athöfn hinnar manneskjunnar.

Þetta er andstætt talvaldandi áhrifum, sem eru fólgin í þeim áhrifum sem yrðing hefur á aðra í heiminum.

Vísbendingar um talfólgið inntak.

Vísbendingar um talfólgið inntak gefa til kynna hvernig taka beri staðhæfingu, hvert talfólgna inntakið í yrðingunni á að vera, eða hvaða talfólgnu athöfn mælandinn er að framkvæma. Meðal dæma á íslensku eru orðaröð, áhersla, ítónun, háttur sagnarinnar, framkvæmdaryrðingar og samhengi. Á íslensku er vísbendingar um talfólgið inntak ekki alltaf til staðar eða geta verið misvísandi eða óræðar. Stundum eru þær faldar í djúpgerð setningar.

Talfólgnar neitanir.

Talfólgna neitun má greina að frá staðhæfingarlegri neitun með því að huga að greinarmuninum á „Ég lofa ekki að koma“ og „Ég lofa að koma ekki“. Fyrri fullyrðingin er talfólgin neitun - neitunin ‚ekki‘ neitar loforðinu. Síðari fullyrðingin er staðhæfingarleg neitun. Talfólgnar neitanir breyta venjulega talfólgnu athöfninni.
Ditlev Thomsen

Ditlev Thomsen eldri var kaupmaður í Reykjavík. Hann var ættaður frá Bau í Slésvík og fluttist ungur til Íslands. Hann var fyrst verslunarstjóri á vegum Siemsens í Keflavík og dvaldi svo um skeið í Hafnarfirði. Hann hlaut borgararéttindi í Reykjavík sem verslunarstjóri 15. október 1829 en borgarabréf sem kaupmaður 29. júlí 1837. Ditlev Thomsen byrjaði með verslun í Sívertsenshúsi við Hafnarstræti 22. Árið 1844 reisti hann verslunarhús við Lækjartorg sem síðar var stækkað. Þar voru um tíma mikil umsvif og var verslunin kölluð Thomsens-magasín. Það var seinna Hótel Hekla.

Ditlev Thomsen átti í deilum um veiðirétt í Elliðaánum, en konungur hafði selt honum þau hlunnindi árið 1853.

Hann fórst með póstskipinu "Søløven" undir Svörtuloftum 27. nóvember 1857.
1050

Árið 1050 (ML í rómverskum tölum)
1059

Árið 1059 (MLIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1081

Árið 1081 (MLXXXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1097

Árið 1097 (MXCVII í rómverskum tölum)
905

905 (CMV í rómverskum tölum)
Farnavaz 1. Íberíukonungur

Farnavaz 1. (georgíska: ფარნავაზ I) (326 – 234 f.Kr.) var konungur Íberíu árin 299 – 234 f.Kr..
921

921 (CMXXI í rómverskum tölum)
927

927 (CMXXVII í rómverskum tölum)
Kassagosi

Kassagosi er leikfang sem við fyrstu sýn er aðeins kassi, oft skrautlegur, með sveif á einni hliðinni. Sé henni snúið er sigurverk innra með kassanum sem spilar lag eða tónlist. Þegar lagið tekur enda, eða einhverstaðar í miðju þess, losnar hak frá króki inn í kassanum, þannig að lokið losnar og upp sprettur trúður (eða djöfull). Það er kassagosinn og er hann festur á botn kassans með gormi og rís upp þegar hakið gengur úr króknum. Ýmsar útgáfur eru til af kassagosum. Á frönsku er kassagosinn kenndur við djöfulinn: "diable en boîte", sömuleiðis á þýsku: "Schachtelteufel".
933

933 (CMXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
940

940 (CMXL í rómverskum tölum)
952

952 (CMLII í rómverskum tölum)
966

966 (CMLXVI í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
972

972 (CMLXXII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
978

978 (CMLXXVIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
993

993 (CMXCIII í rómverskum tölum)
Knúts saga heimska

Knúts saga heimska (eða "Sagan af Knúti Steinssyni heimska") er riddarasaga síðari tíma. Söguhetjan er sonur ríks bónda í Svíþjóð. Hún kom fyrst út á prenti árið 1911 hjá Bókaverslun Odds Björnssonar á Akureyri.
Olíuborpallur

Olíuborpallur er stór bygging með búnað til að bora eftir, dæla og vinna jarðolíu og jarðgas á hafi úti. Sumir olíuborpallar hafa auk þess tanka til að geyma olíu þar til hún er sótt af tankskipum. Olíuborpallar eru auk þess með aðstöðu fyrir starfsfólk pallsins.

Olíuborpallar eru ýmist reistir frá hafsbotninum eða fljótandi á flotholtum. Hæsti borpallur heims er Petronius í Mexíkóflóa sem stendur á stálgrind í 610m hæð miðað við sjávarbotninn. Hann er með hæstu byggingum heims en aðeins 75m af hæðinni eru ofansjávar.
792

Árið 792 (DCCXCII í rómverskum tölum)
799

Árið 799 (DCCXCIX í rómverskum tölum)
806

Árið 806 (DCCCVI í rómverskum tölum)
813

Árið 813 (DCCCXIII í rómverskum tölum)