arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Cognac-bandalagsstríðið

Cognac-bandalagsstríðið var stríð milli ríkja Karls 5. keisara, einkum hins Heilaga rómverska ríkis og Spánar, og Cognac-bandalagsins sem í voru Frakkland, Páfaríkið, Lýðveldið Feneyjar, Lýðveldið Flórens, England og Hertogadæmið Mílanó. Stríðið stóð frá 1526 til 1530. Bandalagið var myndað að undirlagi Klemens 7. páfa í þeim tilgangi að hrekja Karl frá Ítalíu. Karl hafði unnið sigur á Frökkum í Fjögurra ára stríðinu og ógnaði nú valdi páfa.

Karl hélt með her sinn inn í Langbarðaland og lagði Mílanó brátt undir sig. Hann hélt svo til Rómar þar sem páfi kom litlum vörnum við og neyddist til að flýja borgina. Hinrik 8. Englandskonungur og Frans 1. Frakkakonungur gerðu þá með sér sáttmála um að snúa bökum saman gegn Karli. Franski herinn settist um Napólí en sjúkdómar urðu til þess að hann hörfaði þaðan. Andrea Doria, bandamaður Frans, snerist gegn honum og her hans beið ósigur í orrustunni um Landriano 21. júní 1529. Hann hóf því friðarsamninga við Karl. Friðarsamningarnir endurómuðu að stórum hluta skilyrði Madrídarsamningsins þremur árum áður. Frans lét Karli eftir héruðin Artois, Flandur og Tournai og þurfti að greiða tvær milljónir gullskúta í lausnargjald.

Nú voru því aðeins Feneyjar, Flórens og páfi eftir gegn Karli. Klemens og Karl sömdu frið í Bologna þar sem páfi lofaði að krýna Karl keisara gegn því að fá borgirnar Ravenna og Cervia sem Feneyjar neyddust til að láta af hendi, auk þeirra landsvæða sem lýðveldið átti í Apúlíu. Francesco 2. Sforza fékk völdin í Mílanó aftur gegn greiðslu 900.000 skúta. Eina andstaðan við Karl var nú í Flórens sem hann settist um haustið 1529. Þann 3. ágúst 1530 vann keisaraherinn sigur á her Flórens í orrustunni við Gavinana og tíu dögum síðar gafst borgin upp. Klemens gerði þá frænda sinn (sumir segja launson) og væntanlegan tengdason keisarans, Alessandro de' Medici, að hertoga.
H7N9

H7N9 er afbrigði af fuglaflensu. Fuglaflensa frá H7 veirum smitast vanalega milli fugla en sum afbrigði geta smitað menn. Árið 2013 kom í fyrsta sinn tilvik þar sem veira af gerðinni H7N9 smitaði fólk af fuglaflensu. Á þeim mánuði sem leið frá fyrsta skráða tilvikinu hafa 100 manns greinst með veikina og hefur fimmtungur þeirra látist, fimmtungur hefur náð sér en aðrir eru afar veikir ennþá. Flestir hinna smituðu virðast hafa fengið veikina í tengslum við fuglamarkaði. Veiran er bundin við alifugla á fuglamörkuðum og hefur ekki greinst í villtum fuglum.

Dánartíðni veikinnar heldur áfram að hækka þar margir úr hópi þeirra sem eru mjög veikir hafa látist og er dánartíðni í júlí 2013 um 33 %. Eldri karlmenn eru fjölmennari í hópi þeirra sem hafa veikst.
Ödipusarduld

Ödipusarduld er sú hugmynd sálgreinisins Sigmunds Freuds að á tilteknu skeiði á lífsleiðinni, reðurstiginu, hafi allir strákar dulda kynferðislega löngun til móður sinnar og vilji að sama skapi drepa föður sinn.

Nafnið er dregið frá grísku þjóðsögunni um Ödipús konung í Þebu sem drap föður sinn og giftist móður sinni óafvitandi. Sagan er einkum þekkt frá leikriti forngríska harmleikjaskáldsins Sófóklesar, "Ödipús konungur".
Englaryk

Englaryk (fræðiheiti: "phencyclidine"), einnig kallað PCP, er eiturlyf sem meðal annars veldur ofskynjunum.
Þórunn Egilsdóttir

Þórunn Egilsdóttir (f. 24. nóvember 1964, d. 9. júlí 2021) var þingkona Framsóknarflokksins.

Nám og fyrri störf.

Þórunn lauk stúdentsprófi frá Verslunarskóla Íslands árið 1984 og útskrifaðist sem kennari frá Kennaraháskóla Íslands árið 1989. Hún hefur verið sauðfjárbóndi síðan 1986, var grunnskólakennari frá 1999–2008 og oddviti Vopnafjarðarhrepps 2010-2013.

Hún var kosin á Alþingi fyrir Framsóknarflokkinn í Norðausturkjördæmi árið 2013.

Þórunn lést árið 2021 úr krabbameini.
Ásmundur Friðriksson

Ásmundur Friðriksson er þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Árið 2017 fékk Ásmundur 4,6 milljónir íslenskra króna endurgreiddar frá Alþingi fyrir aksturskostnað. Þetta jafngilti um 385.000 kr. í aksturskostnað á mánuði og var mesti aksturskostnaður nokkurs Alþingismanns á þessu tímabili. Á árinu keyrði Ásmundur um 47.644 kílómetra, sem jafngilti því að keyra 36 sinnum í kringum Ísland. Frá árinu 2013 til loka ársins 2018 fékk Ásmundur tæpar 23,5 milljónir endurgreiddar frá Alþingi í aksturskostnað. Hann endurgreiddi Alþingi 178 þús­und kr. í lok nóvember 2018 þar sem hann taldi það geta „orkað tvímælis“ að blanda ferðum sínum um Suðurkjördæmi við ferðir sínar með tökuliði ÍNN.

Þann 25. febrúar árið 2018 sagði Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata, í viðtali í sjónvarpsþættunum "Silfrinu" að „rökstuddur grunur“ væri á að Ásmundur hefði dregið sér fé úr almannasjóðum í formi akstursgreiðsla til þingmanna. Ásmundur kvartaði í kjölfarið yfir Þórhildi til siðanefndar Alþingis vegna ummæla hennar. Siðanefndin komst að þeirri niðurstöðu þann 17. júní 2018 að Þórhildur hefði brotið gegn siðareglum með því að skaða ímynd þingsins með órökstuddum aðdróttunum um refsiverða háttsemi þingmanna. Forsætisnefnd staðfesti þá ályktun þann 26. júní 2019.

Þann 9. desember 2019 sendi Ásmundur Lili­ane Maury Pasqu­i­er, forseta Evrópuráðsþingsins, bréf þar sem hann benti á brot Þórhildar gegn siðareglum Alþingis og lagði til að Þórhildur yrði svipt réttindum sínum á Evropuráðsþinginu. Í svari sínu til Ásmundar sagðist Pasquier ekkert munu aðhafast þar sem ekkert við atferli Þórhildar benti til spill­ing­ar eða brota á regl­um Evr­ópuráðsþings­ins.

Ásmundur var eini þingmaður Sjálfstæðisflokksins og eini stjórnarþingmaðurinn sem greiddi atkvæði gegn innleiðingu þriðja orkupakkans í september 2019.
Landafundatímabilið

Landafundatímabilið er tímabil í mannkynssögunni þegar Evrópubúar sigldu til stranda Afríku, Asíu, Ameríku og Eyjaálfu á stórum seglskipum og opnuðu með því nýjar verslunarleiðir. Landafundir Evrópumanna leiddu til stofnunar evrópsku nýlenduveldanna og sköpuðu grundvöll fyrir skiptin miklu milli nýja heimsins og gamla heimsins þegar nýjar tegundir jurta og dýra, fólk (þar á meðal þrælar), farsóttir og menning fluttust milli heimsálfanna. Á þessum tíma var jörðin kortlögð í heild sinni í fyrsta skipti.

Landafundatímabilið hófst með landkönnun Portúgala snemma á 15. öld og lauk á síðari hluta 17. aldar þegar Rússakeisari lagði Síberíu undir sig. Upphaflega var hvatinn fyrir ferðirnar sá að finna nýjar verslunarleiðir til Asíu og nýjar uppsprettur gulls og annarra góðmálma.
Tvíkross

Tvíkross (endamerki eða í óformlegu máli (t.d. símafyrirtækja) ferningur) er táknið ( # ). Það er bæði notað sem tölutengt tákn, sem tengitákn á samskiptamiðlum á netinu og sem tákn um hálftóns hækkun í tónlist (e. "accidental (sharp)") og nefnist þá kross.
Tungudalsvirkjun

Tungudalsvirkjun er vatnsaflsvirkjun á Vestfjörðum. Hún var stofnuð árið 2006 og afl hennar er 1000 KW. Eigandi Tungudalsvirkjunar er Orkubú Vestfjarða.
Systragilsvirkjun

Systragilsvirkjun er vatnsaflsvirkjun sem stofnuð var árið 2000 og afl hennar er 128 kw. Eigandi virkjunarinnar er Kristján I. Jóhannesson.
Emír

Emír merkir stjórnandi, yfirmaður eða prins og er notað um tignarembætti í löndum múslima. Emír er háttsettur sjeik en í einveldum er titillinn notaður um prinsinn. Emír er notað um veraldlega leiðtoga á meðan imam er andlegur leiðtogi.
Hafstraumur

Hafstraumur er samfelld bein hreyfing sjávar af völdum afla eins og vinds, hitastigs, seltu og sjávarfalla sem stafa af aðdráttarafli tunglsins og sólarinnar.

Flæði hafstrauma er táknað með einingunni Sverdrup (Sv) og er ein slík eining jafnt og 1 milljón rúmmetrar á sekúndu. Samanlagt rennsli til sjávar úr öllum ám og fljótum jarðar er rúmlega 1 Sv. Golfstraumurinn er meira en 100 Sv þegar hann er sterkastur en sú grein hans sem nefnd er Irmingerstraumurinn og flæðir í norðurátt vestan Íslands og inn á norðurmið er aðeins um 1 Sv.

Loft- og hafstraumar vinna saman að því að dreifa þeirri sólarorku sem jörðinni berst um yfirborð hennar. Vindarnir toga í yfirborðssjó og koma af stað vindstraumum. Snúningur jarðar, dýpi og lögun sjávarbotnins hefur áhrif á stefnu straumanna og upphitun eða kæling á yfirborðssjó og seltubreytingar vegna uppgufunar eða úrkomu breyta eðlismassa sjávar og sú eðlismassadreifing kemur af stað straumum.

Djúpsjávarstraumur er hafstraumur á dýpi neðar en 100 m. Djúpstraumar í heimshöfunum sem eru fyrir neðan 1000 m eru knúðir í ferli sem nefnt er hita-seltuhringrás einkum á tveimur svæðum, við Suðurskautslandið og í Norður-Atlantshafi þar sem saltur hlýsjór flæðir norður (Golfstraumurinn) og varmi berst frá honum til umhverfisins og kælir hann. Kælingin eykur eðlismassa sjávarins svo að hann sekkur að lokum og myndar djúpsjó, einkum í Norður-Grænlandshafi (milli Jan Mayen og Svalbarða) og Labradorhafi (milli Grænlands og Labrador). Til að djúpsjór myndist verður selta yfirborðssjávarins að haldast há. Kaldi djúpsjórinn flæðir suður á bóginn en við yfirborðið flyst hlýsjór norður í stað þess sem sökk. Djúpsjávarflæðið yfir hryggina milli Grænlands, Íslands, Færeyja og Skotlands nemur samtals um 6 Sv.
Syðridalsvatn

Syðridalsvatn eða Miðdalsvatn er vatn í Syðridal í Bolungarvík. Frá Djúpvegi að vatninu og meðfram því austanmegin liggur Syðridalsvegur eða þjóðvegur nr. 629. Enginn vegur liggur vestan megin við vatnið. Þrír bæir eru í byggð austanmegin við vatnið en það eru Geirastaðir, Miðdalur og Hanhóll. Fornar sagnir herma að á bakka vatnsins hafi bær Völu-Steins staðið. Landnámsmaðurinn Þuríður sundafyllir nam Bolungarvík og bjó að Vatnsnesi sem var þar sem Ósá rennur út úr vatninu til sjávar. Hún deildi við bróður sinn og urðu þau bæði að steinum. Silungsveiði er í vatninu.

Syðridalsvatn er um 1 km² og liggur í 3 metra h.y.s. og er 1,7 km langt og 0,7 km breitt. Bakkar vatnsins eru lágir og vel grónir. Syðridalsvatn er grunnt og frjósamt og er dýpi vatnsins víða 0,5 til 1 m. Botninn er leir eða leðjukenndur. Í Syðridalsá falla ár og lækir úr fjöllunum í kringum vatnið en þær helstu eru Gilsá, Tröllá og Selá. Þær ár eru aðeins fiskgengar skammt upp. Ósá á svo upptök sín í Syðridalsvatni og rennur um 2 km leið austan við þorpið í Bolungarvík. Áin er 10-12 m breið. Vatnasvið Ósár er um 35 ferkílómetrar. Allar tegundir íslenskra ferskvatnsfiska er að finna í vatninu og í Ósá en bleikja bæði staðbundin og sjógengin er ríkjandi tegund. Innrennslisárnar í Syðridalsvatn eru kaldar og henta vel bleikju. Einnig er í vatninu urriði og áll. Mikið er um hornsíli en það er aðalfæða bleikjunnar í vatninu.
Lánasýsla ríkisins

Lánasýsla ríkisins er fyrrum ríkisstofnun. Þann 1. október 2007 var Lánasýsla ríkisins lögð niður og verkefni hennar færð til Seðlabanka Íslands.
Kular að degi

Kular af degi er skáldsaga eftir Kristínu Mörju Baldursdóttur. Hún er frásögn kennslukonunnar Þórsteinu.
Skjaddi

Skjaddi (fræðiheiti "Alosa Sapidissima") er fiskur af síldaætt. Hann lifir í sjó en gengur í ferskvatn til að hrygna. Skjaddi er algengur meðfram Atlantshafströnd Norður-Ameríku. Hann er vinsæll sportfiskur og er veiddur á flugu og spún en einnig á skjaddapílu.
Arlie Russell Hochschild

Arlie Russell Hochschild (fædd 15. janúar 1940) er bandarískur félagsfræðingur og fyrrum prófessor við Berkeley-háskólann í Kaliforníu. Meðal ritverka hennar eru: "The Managed Heart", "The Second Shift", "The Time Bind" og "The Commercialization of Intimate Life". Hún var annar ritstjóra greinasafnsins "Global Woman: nannies, maids and sex workers in the new economy". Seinasta bók hennar "The Outsourced Self: Intimate Life in Market Times" var valin af riti bandarískra bókaútgefenda sem ein af bestu bókum ársins 2012 og birtist síðasti kaflinn í "The New York Times" (5. maí 2012). Hochschild rannsakar tilfinningar og tilfinningastjórn og reglur tilfinningalífs í bandarískum fjölskyldum, á vinnustöðum og í samskiptum milli fólks sem staðsett er mismunandi stöðum.

Í námi sínu hreifst Hochschild af ritverkum félagsfræðingsins C. Wright Mills sem skrifaði bókina "In White Collar" en þar segir Mills að við seljum persónuleika okkar og ákvað að bæta um þar sem Mills virtist gera ráð fyrir að fólk hefði persónuleika og Hochschild setti fram tilgátu að tilfinningalíf og gleði, sorg, reiði, afbrýðisemi og örvænting væri félagsleg fyrirbæri. Í sérhverri menningu væru til staðar frumgerðir tilfinningastrengja sem við gætum stillt okkar eigin innri strengi eftir. Menning viðurkennir tilfinningu með því að setja fram hvaða mögulegu tilfinningar er hægt að bera.

Í bókinni "In The Managed Heart" vitnar hún í rithöfundinn Milan Kundera sem skrifaði að tékkneska orðið „litost“ merkti óendanleg löngun sem blönduð er eftirsjá og trega tilfinning sem væri ekki eins í neinu öðru tungumáli. Fólk sem er ekki af tékkneskum uppruna getur vissulega fundið þessa sömu tilfinningu en hefur ekki á sama hátt fengið hvatningu til að opna á tilfinninguna og viðurkenna tilvist hennar, heldur frekar vanist á að taka ekki eftir henni og bæla hana niður. Við höfum hugmynd um hvað tilfinning er og hvað tilfinning ætti að vera. Við ættum að reiðast einhverju og við ættum að gleðjast yfir einhverju eins og að vinna verðlaun. Með þessu erum við að reyna að hemja tilfinningar og fylgja tilfinningareglum sem standa djúpum rótum í menningu, við reynum að vera glöð í samkvæmi og sorgmædd í jarðarförum.
Rýriskipting

Rýriskipting (eða rýrnunarskipting) (fræðiheiti: "meiosa") er hugtak haft um frumuskiptingu þar sem dótturfruman hefur helmingi færri litninga (einlitna) en móðurfruman (tvílitna).

Hjá öllum lífverum sem hafa kynæxlun er litningamengið til skiptis helmingað og tvöfaldað. Rýriskipting er einmitt sú frumuskipting sem helmingar litningamengið. Hún felur í sér tvö stig. Hún hefst með því að móðurfruman tvöfaldar litningafjölda sinn. Á eftir fylgja tvær frumuskiptingar. Úr einni móðurfrumu myndast því fjórar dótturfrumur og hefur hver um sig hálft litningamengi móðurfrumunnar. Oftast er móðurfruman tvílitna og þá eru dótturfrumurnar einlitna. Hjá dýrum verða þessar einlitna frumur strax að kynfrumunum. Hjá plöntum fara þessi tvö ferli ekki saman í tíma - fyrst verða rýriskiptingarnar en samruninn ekki fyrr en seinna. Þetta er ástæðan fyrir því að einlitna og tvílitna skeið skiptast á í lífsferli plantna. Frumurnar sem myndast við rýriskiptingu hjá plöntum kallast gró. Þau

taka að vaxa og mynda einlitna lífveru, kynliðinn. Seinna verða svo einhverjar frumur í kynliðnum að eggfrumum og

sæðisfrumum.
Íslenska geitin

Íslenska geitin, íslenski geitastofninn, eða landnámsgeitin er lítill lokaður erfðahópur geita sem talið er að hafi borist hingað með landnámsmönnum frá Noregi og verið án innblöndunar í meira en 1100 ár. Stofninn er í útrýmingarhættu og var aðeins 818 dýr í 76 hjörðum árið 2012. Árið 1930 voru geitur á landinu um 3000. Tvisvar hefur geitastofninn farið niður fyrir hundrað dýr en það gerðist á árunum 1883-1885 og aftur um 1960. Greiddur er opinber stofnverndarstyrkur fyrir vetrarfóðraðar geitur.

Ástæður fyrir fækkun geita eru taldar vera búháttabreytingar í sveitum og myndun þéttbýlis, einangrun svæða og niðurskurður vegna riðu ásamt því að geitur voru haldnar til mjólkurframleiðslu víða í sjávarplássum fram að seinni heimstyrjöldinni því þær þurftu ekki mikið fóður og mjólkuðu nóg til heimilis. Þegar svo mjólkursamlög voru stofnuð þá lagðist mjólkurgeitahald af en fyrsta mjólkurbúið var stofnað 1927. Varnarlínur vegna sauðfjárveikivarna sem settar voru upp í kringum 1940 hafa skipt geitastofninum upp í marga litla hópa með takmökuðu flæði erfðaefnis á milli. Stærsta geitabúið á Íslandi er Háafell í Hvítársíðu með yfir 180 dýr.
Brandy Norwood

Brandy Rayana Norwood (f. 11. febrúar — 1979), einnig bara nefnd "Brandy" eða "Bran'Nu", er bandarísk tónlistarkona og skemmtikraftur.
Guido frá Arezzo

Guido frá Arezzo (einnig Guido Arentinus, Guido da Arezzo og Guido Monaco) (991/992 – eftir 1033) var kenningasmiður tónlistar frá miðöldum. Hann er talinn upphafsmaður nútíma nótnaskriftar, sem tók við af naumakerfinu; ritgerð hans, "Micrologus", var önnur mest dreifða fræðilega ritgerð um tónlist á miðöldum (á eftir skrifum Boethiusar).

Guido var munkur af Benediktsreglu frá ítalska borgarríkinu Arezzo. Nýlegar rannsóknir hafa dagsett ritgerð hans, "Micrologus", frá árinu 1025 eða 1026. Af því að Guido tók það fram í bréfi sem hann skrifaði að hann hafi verið 34 ára gamall þegar hann skrifaði hana, hefur fæðingarár hans verið talið annaðhvort 991 eða 992. Fyrri hluta ferils hans var varið við klaustrið í Pomposa, við strönd Adríahafs, nærri Ferrera. Meðan hann var þar, tók hann eftir erfiðleikum sem að söngvarar áttu í við að muna gregoríska söngva. Hann fann upp aðferð til að kenna söngvurum að læra söng sinn á stuttum tíma, og varð fljótlega frægur um alla norður-Ítalíu. Samt sem áður varð hann fyrir fjandskap hinna munkanna í klaustrinnu, sem olli því að hann flutti til bæjarins Arezzo, þar var ekkert klaustur en þó stór hópur söngvara, sem þörfnuðust þjálfunar.

Á meðan á dvöl hans í Arezzo stóð, þróaði hann nýja kennslutækni, þar á meðal nótnaskriftina og „do-re-mí“ (Díatóníska) tónstigann, þar sem að nöfn einstakra nótna voru tekin úr upphafsatkvæðum sjö erinda sálmsins "Ut queant laxis" (í upphafi var „do“ kallað „ut“). Þetta getur hafa verið byggt á fyrri verkum hans í Pomposa, en bænasöngvabók sem hann skrifaði þar er nú týnd. "Micrologus" ritið, skrifað við dómkirkjuna í Arezzo, inniheldur kennsluaðferðir Guidos eins og hann hafði þróað þær á þeim tíma. Það dró fljótlega að sér athygli Jóns XIX páfa, sem bauð Guido í heimsókn til Rómar. Það er líklegast að hann hafi farið þangað árið 1028, en sneri þó fljótlega aftur til Arezzo, sökum heilsubrests. Ekkert er vitað um hann eftir þann tíma nema það að hann kláraði þar bænasöngvabók sína árið 1030.

Í aðferð Guidos, var það einföld staðsetning lína sem að gerði þeim sem lásu nótnaskrift kleyft að vita hvar á tónstiganum ætti að syngja einstakar nótur.
Handverkfæri

Handverkfæri er verkfæri sem er ekki rafmagnsverkfæri — það er að segja verkfæri sem er handknúið frekar en vélknúið, til dæmis hamar, skrúflykill, töng, skrúfjárn, hefill og meitill.
Kirkjusandur

Kirkjusandur er strandlengja í Reykjavík frá Rauðarárvík til Laugarness. Þegar vegur var lagður inn í Laugarnes, Laugarnesvegur þá varð Kirkjusandur miðstöð fiskvinnslu. Þar voru starfræktar fiskverkunarstöðvar frá því á seinni hluta 19. aldar og langt fram á þá 20. öld.

Heitur lækur kom upp í Þvottalaugunum, á svæði sem nú er nefnt Laugardalur og rann lækurinn til norðvesturs á svipuðum slóðum og samnefnd gata Laugalækur liggur nú og féll til sjávar á Kirkjusandi.
Aragon

Aragon (aragónska og spænska: "Aragón", katalónska: "Aragó") er sjálfstjórnarsvæði á Spáni. Aragon skiptist í 3 héruð: Huesca-hérað, Zaragoza-hérað, and Teruel-hérað. Höfuðborgin er Saragossa.
John Glenn

John Herschel Glenn, Jr. (18. júlí 1921 – 8. desember 2016) var bandarískur geimfari og öldungadeildarþingmaður. Hann fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu 20. febrúar 1962 um borð í geimfarinu "Friendship 7". Hann var vinur Robert F. Kennedy og hætti störfum fyrir NASA eftir morðið á John F. Kennedy til að geta boðið sig fram fyrir Demókrataflokkinn í Ohio. Hann var kosinn öldungdeildarþingmaður 1974 og hélt því sæti til 1999.
Hvítlaukspressa

Hvítlaukspressa er eldhúsáhald til að mauka hvítlauksrif með því að pressa þau í gegnum margar litlar holur.Með mörgum hvítlaukspressum fylgir verkfæri með pinnum til að hreinsa götin sem hvítlaukur er pressaður út um. Hægt að nota hvítlaukspressu án þess að taka utan af hvítlauksrifjum því hýðið verður eftir í pressunni.

Pressaður hvítlaukur er talinn bragðast öðruvísi en saxaður og meira af bragðefnum koma fram.
Hjáreksbelti

Hjáreksbelti (eða þverbrotabelti) er tegund af flekamörkum þar sem afstæð færsla á milli jarðskorpufleka er samsíða flekamörkunum. Misgengi með þess konar lárétta færslu nefnast sniðgengi. Sniðgengi eða kerfi sniðgengja sem tengja saman hryggjastykki á rekhryggjum nefnast þvergengi eða þverbrotabelti. San Andreas-misgengið er dæmi um hjáreksbelti á meginlandi og Jan Mayen-þverbrotabeltið dæmi um hjáreksbelti í úthafi. Á Íslandi eru hjáreksbeltin tvö: Suðurlandsbrotabeltið og Tjörnesbrotabeltið. Hið fyrrnefnda er vinstra sniðgengi en hið síðara hægra sniðgengi en stefna sniðgengis ræðst af því í hvora átt mótstæður barmur þess færist.
Jarðbrú

Jarðbrú er bær í Svarfaðardal, um 6 km frá Dalvík, vestan Svarfaðardalsár. Bærinn stendur neðan við þjóðveginn um dalinn. Ofan við þjóðveg var sumarbústaður sem nefndist Snerra. Stefán Guðnason, læknir á Dalvík, síðar í Reykjavík, byggði bústaðinn upp úr 1940. Snorri Sigfússon, námstjóri á Akureyri, keypti bústaðinn og gaf honum nafnið Snerra. Eftir Snorra eignuðust bústaðinn bræðurnir frá Jarðbrú, Jóhann Jónsson, skrifstofumaður á Dalvík, Jón Jónsson, bóndi á Jarðbrú, og Sigurður Jónsson, kaupmaður í Reykjavík og voru þeir síðustu eigendur. Nú (2014) er þar nýlegt hús. Nokkru ofar stóð bærinn Jarðbrúargerði en hann fór í eyði 1934.

Á seinni hluta 20. aldar bjuggu hjónin Halldór Jónsson (1931-1987) og Ingibjörg Helgadóttir (f. 1930) á Jarðbrú. Halldór var um skeið oddviti Svarfaðardalshrepps og starfaði lengi sem dýralæknir í byggðarlaginu. Börn þeirra hjóna eru:

Þau systkinin stóðu að útgáfu bókarinnar Svarfdælasýsl 2017. Þar má meðal annars sjá margt um heimilisfólk og heimilislíf á Jarðbrú á 20. öld.
Kassúbíska

Kassúbíska er indóevrópskt tungumál af ætt slavneskra tungumála.

Kassúbíska er rituð með afbrigði af Latnesku letri.
Þvottaklemma

Þvottaklemma er verkfæri til að halda þvotti föstum á stögum (snúrum) á meðan hann er að þorna. Nú eru þvottaklemmur oftast gerðar þannig að samlíkar einingar úr tré eða plasti eru tengdar saman með spennugrip sem minnir á gorm.
Kōbō Abe

Kōbō Abe (安部 公房 Abe Kōbō), höfundarnafn Kimifusa Abe (安部 公房 Abe Kimifusa, 7. mars, 1924 – 22. janúar, 1993) var japanskt skáld, leikskáld og rithöfundur. Hann náði fyrst alþjóðlegri hylli með skáldsögunni 砂の女 "Suna no onna" („Sandkonan“) árið 1962. Hann vann með kvikmyndaleikstjóranum Hiroshi Teshigahara að gerð kvikmynda eftir fjórum verka sinna.
Kirigami

Kirigami (切り紙?) er japanskt pappírsklipp. Það er afbrigði af origami pappírsbroti en í kirigami er pappír bæði brotinn og klipptur. Orðið er dregið af japanska orðinu kiri sem þýðir að skera og kami sem merkir pappír. Vanalega byrjar kirigami með því að pappír er brotinn saman og svo klipptur. Kirigami verk eru ekki límd saman.
James Graham

James Graham getur átt við um:
Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu

Íslensk félagslið í knattspyrnu hafa leikið í undankeppnum evrópukeppna síðan árið 19XX.
Vökvabrot

Vökvabrot (e: fracking), einnig nefnt bergbrot eða setsundrun, er verkfræðileg aðferð til þess að að örva rennsli vökva inn í borholur, til að mynda olíu og gass. Vökva er dælt ofan í holurnar þar til bergið springur og greiðari leið fæst að því sem borað er eftir.

Boraðar eru djúpar holur ofan í jarðlögin, sem ganga í töluverðar vegalengir í lárétta átt eftir að nokkru dýpi hefur verið náð, og miklu magni af vatni er dælt niður til þess að sprengja upp berg og losa þannig um gasbirgðir sem annars sætu fastar.

Þessi aðgerð er kostnaðarsöm en er framkvæmd víða í Bandaríkjunum og víðar. Í Evrópu hefur hún mætt nokkurri mótstöðu umhverfisverndarhópa sem hafa áhyggjur af því að með henni gætu vatnsból sem notuð eru til manneldis mengast til lengri tíma og orðið ónothæf.
Landupplýsingar

Landupplýsingar: Gögn og upplýsingar sem tengjast stað á, í eða yfir jörðu, hvort heldur með hnitum eða auðkenni, t.d. staðfang eða póstnúmer.

"Landupplýsingar lýsa hlutum; staðsetningu, afmörkun og eiginleikum t.d. staðsetningu mannvirkja eða lögun landfræðilegra fyrirbæra eins og skóga, lóða, vatna, vega eða landsvæða. Þær er hægt að tengja við staðsetningu (skilgreint sem punktur, lína, svæði eða magn) á jörðinni, einkum upplýsingar um náttúrufyrirbæri og menningu."

"Staðsetningargögnin geta verið tiltekin hnit eða staðsetning með minni nákvæmni eins og ákveðin svæði."

"Landupplýsingakerfi halda utan um landupplýsingar. Þar er hægt að geyma gögn og breyta, tengja saman og setja fram á myndrænan hátt til að sjá samhengi eða tengsl á milli upplýsinga út frá tiltekinni staðsetningu, t.d samband á milli jarðvegsrofs, gróðurfars og landslags t.d. halla lands og hæðar yfir sjó."

"Mismunandi “þekjur” af gögnum, frá sama svæði, er hægt að leggja hverja yfir aðra tengja saman upplýsingar af þeim og vinna með á marga vegu. Við þannig samtengingu eykst gildi upplýsinganna mikið.".

Tenglar.

http://www.landupplysingar.is