arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (enska:Glacier Bay National Park and Preserve) er þjóðgarður í suðaustur-Alaska vestur af borginni Juneau. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1980 en svæði við Glacier Bay hafði áður verið svokallað national monument frá 1917. Svæði þjóðgarðsins þekur 13.287 km2. Skriðjöklar mæta sjónum í Glacier Bay. Suður af þjóðgarðurinn er þjóðskógurinn Tongass National Forest. Engir vegir eru að þjóðgarðinum en farið er með flugi og skipum þangað. Um 80% gesta koma með skemmtiferðaskipum.
Vanþróuðustu löndin

Vanþróuðustu löndin eru hópur ríkja sem samkvæmt Sameinuðu þjóðunum eru á lægsta félagshagfræðilegu þróunarstigi í heimi og hafa lægstu vísitölu um þróun lífsgæða í heimi. Hugtakið var fyrst notað á sjöunda áratugnum og fyrsta yfirlýsing yfir hvaða lönd voru þau vanþróuðustu var gefin út 18. nóvember 1971. Land flokkast meðal þeirra vanþróuðustu í heimi ef það uppfyllir þrjú skilyrði:

Skilyrðin eru endurskoðuð á þriggja ára fresti. Síðan hugtakið var tekið í notkun hafa einungis fjögur lönd „útskrifast“ af listanum: Botsvana (1994), Grænhöfðaeyjar (2007), Maldíveyjar (2011) og Samóa (2014). Gert er ráð fyrir að Miðbaugs-Gínea, Vanúatú og Góa muni útskrifast næst. Til eru þrjú lönd sem uppfylla skilyrði vanþróðasts lands en hafa hafnað titlinum af ýmsum ástæðum: Gana, Papúa Nýja-Gínea og Simbabve.
Guðrún H. Finnsdóttir

Guðrún Helga Finnsdóttir (6. febrúar 1884 – 25. mars 1946) var vesturíslenskur rithöfundur. Hún fæddist á Geirólfsstöðum í Skriðdal á Fljótsdalshéraði. Hún fór sextán ára í Kvennaskólann á Laugalandi. Hún giftist Gísla Jónssyni prentara árið 1902 og flutti á eftir honum til Winnipeg í Kanada tveimur árum síðar. Þar bjó hún til æviloka. Guðrún hóf að birta smásögur í "Tímariti Þjóðræknisfélagsins" og "Heimskringlu" frá 1920. Smásagnasafnið "Hillingalönd" kom út í Reykjavík árið 1938 og annað safn, "Dagshríðar spor", á Akureyri 1946 eftir lát hennar.
Þjóðarminnismerki (Bandaríkin)

Þjóðarminnismerki eða National Monument (enska) er í Bandaríkjunum verndað svæði vegna sérstöðu sinnar og er svipað og þjóðgarður nema oft minna að umfangi og kann að vera menningar- og sögulegar minjar. Hugmyndin að því er frá 1906 þegar Hið svokallað Antiquities Act var sett á fót til að vernda rústir og muni frumbyggja. Einnig var þar heimild til að vernda svæði vegna vísindalegrar sérstöðu. Stuðlabergið í Devils Tower var af þeim sökum verndað af Theodore Roosevelt, forseta, sama ár. Miklagljúfur var verndað árið 1908. Sumir þjóðgarða Bandaríkjanna hafa áður verið þjóðarminnismerki. Til dæmis breytti Jimmy Carter, forseti, fjölmörgum slíkum svæðum í Alaska yfir í þjóðgarða árið 1980.

Þjóðarminnismerkjum getur verið stjórnað af eftirfarandi stofnunum: National Park Service, United States Forest Service, United States Fish and Wildlife Service og Bureau of Land Management. Þau eru nú 129 talsins (2021).

Tengill.

Vísindavefur - Hvenær hófst náttúruvernd og hver er megintilgangurinn með henni?
Sveitablöð

Inngangur.

Sveitablöð (eða sveitarblöð) er heiti yfir blöð eða tímarit sem voru algeng á Íslandi á 19. öld og fram á 20. öld. Þetta voru handskrifuð blöð sem gengu á milli bæja. Oft voru það lestrarfélög eða ungmennafélög á svæðinu sem stóðu fyrir útgáfunni. Megintilgangurinn virðist hafa verið að efla félagslega virkni, skemmta og fræða lesendur og í sumum tilvikum að standa að einhvers konar umræðum um þau málefni sem helst brunnu á sveitungunum.

Tegundir.

Hrafnkell Lárusson hefur skipt sveitablöðunum í þrjá flokka. Í fyrsta flokknum eru sveitablöð vettvangur tjáskipta. Áhersla var lögð á að fólk tæki þátt í blaðaskrifum og skoðanaskiptum, auk þess að „auka félagslega virkni“ lesenda. Í öðrum flokki eru blöð gefin út af félagi. Slík blöð áttu að þjóna hagsmunum félagsins en oft voru þó almenn málefni tekin fyrir. Í þriðja flokknum eru blöð sem birtu nær eingöngu einhvers konar afþreyingarefni og gerðu ekki ráð fyrir þáttöku lesanda í skrifum.

Útbreiðsla.

Það virðist vera nokkuð misjafnt eftir landssvæðum hvað hefur varðveist af sveitablöðum. Erfitt er að segja til um það hvort það í beinu samhengi við hversu mikið var gefið út af slíkum blöðum á hverju svæði fyrir sig en gæti þó verið vísbending um það.

Mörg skjalasöfn á Íslandi geyma sveitablöð. Hér eru dæmi um nokkur:
Juniperus conferta

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;parentid&gt;1547131&lt;/parentid&gt;

&lt;timestamp&gt;2021-06-10T00:39:10Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;Svarði2&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;minor /&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;

Juniperus conferta er tegund af eini (oft talinn afbrigði af J. rigida), sem vex í Japan og Sakhalin, þar sem hann vex á sandöldum. Conferta er úr latínu; "Con" sem þýðir saman og "ferta" sem merkir sterk. Hann myndar þétta breiðu og er með ferskan grænan lit sem minnir á grasflöt. Hann verður mest 50 sm hár, en að 30m í flatarmál. Nálarnar eru mjög stingandi, nokkuð sem er áberandi hjá mörgum einitegundum. Greinarnar eru rauðbrúnar. Berkönglarnir eru silfurlitir eða blásvartir. Yfirleitt er hann þolinn á jarðveg, en þolir samt illa bleytu.

Hann er oft ræktaður sem bonsai.
Dordingull

Dordingull eða húsakönguló (fræðiheiti: "Tegenaria domestica") er ein algengasta tegund köngulóa á Íslandi.

Hann útbreiddur um Evrópu og Norður-Ameríku.
Bandalag kvenna í Reykjavík

Bandalag kvenna í Reykjavík var stofnað 30. maí 1917 á heimili Hólmfríðar Árnadóttur í Iðnskólanum í Reykjavík. Steinunn H. Bjarnason var fyrsti formaður félagsins.

Níu félög stóðu að Bandalaginu: Heimilisiðnaðarfélagið, Hið íslenska kvenfélag, Kvenfélagið Hringurinn, Hvítabandið eldri deild, Hvítabandið yngri deild, Kvenfélag Fríkirkjusafnaðarins, Kvenréttindafélag Íslands, Lestrarfélag kvenna og Thorvaldsensfélagið.

Markmið félagsins var að efla kynningu og samstarf milli aðildafélaganna, stuðla að aukinni menntun kvenna og vinna að velferðar- og fjölskyldumálum. Bandalagið safnaði fé fyrir byggingu Landspítalans til að fagna kosningarétti kvenna árið 1915, Landspítalinn var byggður árið 1930 en á hornsteini hans, sem lagður var af Alexandríu drottningu 15. júní 1926 stendur: „Hús þetta – LANDSSPÍTALINN- var reistur fyrir fje, sem íslenskar konur höfðu safnað og Alþingi veitt á fjárlögum til þess að: LÍKNA OG LÆKNA.“

Bandalag kvenna í Reykjavík er einn eigandi Hallveigarstaða ásamt Kvenfélagasambandi Íslands og Kvenréttindafélagi Íslands.
Thujopsene

Thujopsene er náttúruleg efnasamband, flokkað sem sesquiterpene, með efnafræðiformúluna C15H24.

Thujopsene finnst í "essential oil" úr ýmsum barrtrjám, sérstaklega "Juniperus cedrus" og "Thujopsis dolabrata".

Biosynthesis.

Thujopsene er biosynthesized úr farnesyl pyrophosphate (FPP):
Frank Jensen

Frank Jensen (fæddur 28. maí 1961 í Ulsted í sveitarfélaginu Álaborg) er danskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum og fyrrverandi yfirborgarstjóri Kaupmannahafnar. Jensen sagði af sér þann 19. október 2020 vegna ásakana um kynferðislega áreitni á hendur honum.
Kóreulífviður

Kóreulífviður ("Thuja koraiensis") er fremur smávaxið barrtré sem á uppruna í austur-Asíu; Norðaustur-Kína, Kóreuskaga og Japan. Hann er skuggþolinn, oft runnkenndur en verður allt að 9 metrar að hæð.

Á Íslandi.

Kóreulífviður þarf gott skjól og vetrarskýli. Hann hefur verið til að mynda ræktaður í Hallormsstaðaskógi í nokkra áratugi. Hann vex hægt og hefur borið fræ og sáð sér.
Málið.is

Málið.is er leitargátt fyrir nokkur gagnasöfn um íslensku frá Stofnun Árna Magnússonar. Gagnasöfnin eru beygingalýsing íslensks nútímamáls (BÍN), íslenska stafsetningarorðabókin, orðabók íslensks nútímamáls, íslenskt orðanet, málfarsbankinn, íðorðabankinn og íslensk orðsifjabók. Með leitargáttinni er hægt að leita samtímis í öllum þessum gagnasöfnum. Málið.is var opnað á degi íslenskrar tungu 16. nóvember 2016.
Ósæð

Ósæðin er meginslagæð líkamans. Allt súrefnismettað blóð liggur gegnum hana þar sem hún tengist hjartanu. Hún deilist síðan í tvennt og fer í slagæðar og þaðan fer blóðið í háræðar.
Melódískt dauðarokk

Melódískt dauðarokk (enska: "Melodic death metal") er undirgrein þungarokks sem blandar dauðarokki við melódískari stefnur þungarokks. Stefnan þróaðist helst í Svíþjóð snemma á 10. áratugnum með sveitum eins og At The Gates, Dark Tranquillity og In Flames (Gautaborgarþungarokk). Einnig var sveitin Carcass frá Englandi áhrifamikil. Hröð riff ásamt gítarharmóníum undir áhrifum bresku nýbylgjunnar í þungarokki (Iron Maiden o.fl.) eru meðal einkenna stefnunnar. Söngur getur verið frá venjulegu dauðarokksöskri til skrækjóttara öskurs. Sumar sveitir blanda melódískum söng við öfgakenndari raddbeitingu. Aðrar stefnur geta svo blandast inn í eins og víkingaþungarokk, gotneskt þungarokk, þrass, framsækið þungarokk og fleira. Hljómborðum getur þá t.d. verið bætt við.

Stefnan hefur haft áhrif á meðal annars metalcore, aðallega í Bandaríkjunum.
Valmúafræ

Valmúafræ eða Birkes er fræ úr Ópíumvalmúa, sem er notað sem skraut á brauð, kökur eða sem innihald í matarétti. Á Íslandi er það notað aðallega á franskbrauð eða rúnnstykki. Í austurevrópu er það notað í miklu magni líka sem fylling í kökur. Birkes er upprunalega jiddískt orð, sem þýðir, "blessun" og var notað í sambandi við sabbatbrauð, sem er stráð með valmúafræi. Einstaka sinnum er því ruglað saman við birki fræ vegna líkinda nafnanna hér á landi.
Peter Fonda

Peter Henry Fonda (23. febrúar 1940 – 16. ágúst 2019) var bandarískur leikari.
Bútanþinur

Abies densa (Bútanþinur) er barrtré í þallarætt. Hann er stundum talinn til Abies spectabilis sem afbrigði af honum ("Abies spectabilis" var." densa").

Hann finnst í Bútan, Kína, Indlandi, og Nepal, og telst ekki tegund í hættu af IUCN.

Stundum kallaður erlendis "Himalayan alpine fir", er "Abies densa" ríkjandi barrtré í efra barrtrjárbelti mið og austur Himalajafjalla frá Nepal, Sikkim, Bútan, og aðliggjandi Tíbet til Búrma (Myanmar) á milli 2800 og 3700 metra hæð yfir sjávarmáli. Þetta er stórt tré, að 30 til 40 (stundum 60) m, með stofnþvermál að 2.5 m. Börkurinn rifnar í þykkar hyrndar plötur, ungar greinar eru ljós grágular, síðar grábrúnar til gráar. Barrið er að 4.5 sm langt, með nokkuð aftursveigðum jaðri. Könglarnir eru að 10 sm langir, bláleitt gráir eða dökkbláir til bláleitt brúnir, lengd hreisturblöðku er breytileg á milli einstaklinga (ekki útsæðar eða meira eða minna útstæðar, með beina eða aftursveigða enda). Stundum skellt saman við "Abies spectabilis", tegundar með nokkuð vestrænni útbreiðslu, "Abies densa" er frábrugðinn honum á margan hátt, það er; barrið er styttra, mjórra, nokkuð aftursveigt, og minna silfurhvítt að neðan; "Abies densa" er einnig með smærri köngla með hreisturblöðkur tiltölulega lengri en á "Abies spectabilis".
Síldarmannagötur

Síldarmannagötur eða Síldarmannagata er gönguleið úr innanverðum Hvalfirði yfir í Borgarfjarðardali. Síldarmannagata er nefnd í Harðarsögu og bendir nafnið til þess að Borgfirðingar hafi snemma farið til síldveiða eða síldarkaupa suður í Hvalfjörð. Þessi gönguleið er núna farin frá Botnsdal í Hvalfirði og yfir í Skorradal.
Thomas Coville

Thomas Coville (f. 10. maí 1968) er franskur siglingamaður sem er þekktur fyrir þátttöku í úthafssiglingakeppnum á borð við Route du Rhum, Vendée Globe og Volvo Ocean Race. Hann á núverandi met í siglingu einsamall umhverfis hnöttinn á seglskútu. Metið setti hann 25. desember 2016 á þríbytnunni "Sodebo Ultim" þegar hann kom í Ermarsund eftir 49 daga, 3 tíma, 7 mínútur og 38 sekúndur.
Abies bornmuelleriana

Abies bornmuelleriana, er sjaldgæft sígrænt tré, líklegast náttúrulegur blendingur af ("Abies nordmanniana") og Grikkjaþin ("Abies cephalonica"). Náttúrulegt útbreiðslusvæði hans er takmarkað við norður Tyrkland, nálægt Svartahafsströndinni.
Abies yuanbaoshanensis

Abies yuanbaoshanensis er sígrænt tré af þallarætt.

Hann finnst eingöngu í Yuanbao fjöllum í Guangxi héraði í Kína.

Þetta er tegund í mikilli útrýmingarhættu. Það er talið að aðeins 700 tré séu til, að meðtöldum smáplöntum.
Abies × arnoldiana

Abies × arnoldiana er tilbúinn blendingur á milli hringaþins (A. veitchii) og kóreuþins (A. koreana).
Masóvía

Masóvía er sögulegt hérað staðsett þar sem nú er norðausturhluti Póllands. Héraðið skiptist í þrjár sýslur með höfuðstaðina Varsjá, Płock og Rawa Mazowiecka og er að stærstum hluta (en þó ekki öllu leyti) innan núverandi Masóvíuhéraðs. Þetta hérað var til frá miðöldum fram að skiptingum Póllands undir lok 18. aldar. Upphaflega var Płock aðalborg héraðsins en á árnýöld varð Varsjá mikilvægari. Á 12. öld varð Masóvía hertogadæmi Piastættar og varð ekki hluti af löndum pólsku krúnunnar fyrr en á 15. og 16. öld.
Listi af Lepidoptera sem nærast á greni

Greni, "Picea" spp., eru fóðurplöntur lirfa margra tegunda Lepidoptera. "The Database of the World's Lepidopteran Hostplants" (HOSTS) er með á skrá næstum 1,000 tegundir Lepidoptera.

Nokkur dæmi er skráð hér:
Gyrófórinsýra

Gyrófórinsýra er lífræn sýra sem finnst í sumum fléttum.

Dæmi um fléttutegundir sem framleiða gyrófórinsýru eru: tíguldofra ("Schaereria fuscocinerea"), skeljaskóf ("Placopsis gelida"), dílaskóf ("Peltigera leucophlebia"), þéluskóf ("Peltigera scabrosa"), æðaskóf ("Peltigera venosa"), flannaskóf ("Peltigera aphthosa"), klettaskóf ("Peltigera collina"), glitskóf ("Peltigera polydactylon"), broddskilma ("Ochrolechia frigida") og mundagrös ("Cetrariella delisei").
Grýtur

Grýtur eða sekkjaskófir (fræðiheiti: "Solorina") er ættkvísl fléttna af engjaskófarætt.

Grýtur eru án barkarlags á neðra borði þalsins og hafa "Coccomyxa" grænþörunga í þörungalaginu en Nostoc í hnyðlum. Ólíkt öðrum fléttum af engjaskófarætt hafa grýtur askhirslur inni á efra borði þalsins en ekki við jaðar þalsins.

Á Íslandi vaxa fimm tegundir grýtna og er ein tegund þeirra, móagrýta, á válista á Íslandi sem tegund í útrýmingarhættu (EN).
Rauðeygði trjáfroskurinn

Rauðeygði trjáfroskurinn (fræðiheiti: "Agalychnis callidryas") er lítill (um 50-75 mm) froskur af lauffroskaætt sem á heimkynni sín í regnskógum Mið-Ameríku.
Frjáls og opinn hugbúnaður

Frjáls og opinn hugbúnaður () er hugbúnaður sem hægt er skilgreina bæði sem frjáls hugbúnaður og opinn hugbúnaður. Þ.e. að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja og kóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta og laga hönnunina á hugbúnaðinum. Höfundréttur eða þegar höfundur hefur einkaleyfi á hugbúnaði þá er það andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað. Þá er hugbúnaðurinn eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn er venjulega falinn fyrir notendum hans.

Kostinir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og Linux og afleiddur hugbúnaður frá BSD er notaður víðs vegar í dag og eflir milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og önnur tæki. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum.
Populus adenopoda

Populus adenopoda er trjátegund sem var fyrst lýst af Carl Maximowicz.

Auk aðaltegundarinnar er undirtegundin "P. a. platyphylla".
Ártúnsösp

Populus tristis er trjátegund af víðiætt. Hún er upprunnin nyrst úr Asíu.
Malik

Malik (einnig t.d. melik eða malek) er orð í semískum málum sem merkir „konungur“. Malik er titill þjóðhöfðingja í nokkrum arabískumælandi ríkjum en í vestrænum málum er þá yfirleitt notast við orðið „konungur“. Þetta eru Barein (áður emírsdæmi), Marokkó (áður soldánsdæmi), Jórdanía (áður emírsdæmi), Túnis (notað af meðlimum fyrrum konungsfjölskyldunnar) og Sádí-Arabía.

Önnur lönd þar sem þjóðhöfðingjar báru áður titilinn malik eru meðal annars Írak, Egyptaland, Líbýa, Maldíveyjar, Óman og Jemen.
Populus koreana

Populus koreana er trjátegund sem var lýst af Alfred Rehder. "Populus koreana" er í víðiætt.
Satúrnus (reikistjarna)

Satúrnus er sjötta reikistjarnan frá sólu. Hann er næststærsta reikistjarna sólkerfisins og einn af gasrisunum. Radíus plánetunnar er að meðaltali níu og hálfum sinnum meiri en radíus jarðar. Hann hefur aðeins einn áttunda af þéttleika jarðar, en vegna stærðar sinnar hefur hann 95 sinnum meiri massa.

Líkt og Júpíter er Satúrnus að mestu leyti úr vetni (75%) og helíni (25%), vatni, metani, ammoníaki og bergi, og er því svipaður að samsetningu og upprunalega geimþokan sem sólkerfið myndaðist úr. Innviðum Satúrnusar svipar til innviða Júpíters. Þeir eru kjarni úr bergi, lag úr fljótandi vetni og lag úr vetni í sameindaformi. Ýmis afbrigði af ís eru einnig til staðar.

Satúrnus er með kjarna úr járn-nikkelblöndu og bergi (kísli og súrefni). Umhverfis kjarnann er fljótandi lag af vetnismálmi, millilag úr fljótandi vetni og helíni, og loks ytra gaslag. Ammóníakskristallar í lofthjúpi Satúrnusar gefa stjörnunni ljósgult yfirbragð. Talið er að rafstraumur í vetnismálmslaginu búi til segulsvið sem er veikara en segulsvið jarðar, en hefur 580 sinnum meira segulvægi vegna stærðarmunar. Styrkur segulsviðs Satúrnusar er um einn tuttugasti af styrk segulsviðs Júpíters. Ysta lag lofthjúpsins er móðukennt og án sterkra andstæðna. Vindhraði á Satúrnusi getur náð 1.800 km/klst, sem er meira en á Júpíter en minna en á Neptúnusi.

Helsta einkenni Satúrnusar eru hringir sem eru mjög umfangsmiklir og aðallega úr ís og grjóti. Satúrnus er með 83 þekkt tungl á braut um sig, þar af 53 sem hafa fengið opinber nöfn. Þá eru ekki meðtalin hundruð smátungla í hringjunum. Stærsta tungl Satúrnusar, og það stærsta í sólkerfinu, er stærra en Merkúr þótt það sé massaminna. Það er eina tunglið í sólkerfinu sem er með lofthjúp að ráði. Þyngdarkraftur við yfirborð er aðeins lítið eitt sterkari en á jörðinni. Maður sem vegur 100 kíló á jörðinni myndi vega 115 kíló á Satúrnusi ef það væri hægt að standa á yfirborðinu.

Heiti.

Satúrnus heitir eftir rómverska guðinum Satúrnusi, sem var guð auðæfa og landbúnaðar. Í grísku var stjarnan nefnd eftir títaninum Krónosi og stjörnutáknið fyrir Satúrnus er myndað úr grísku stöfunum kappa og hró ("kr" fyrir Krónos). Seinna var þverstriki bætt við. Í kínverskri, japanskri, kóreskri og víetnamskri menningu er hún kölluð „Jarðstjarnan“, byggt á frumefnunum fimm.

Rómverjar nefndu sjöunda dag vikunnar eftir Satúrnusi, "Saturni dies", sem varð heiti hans á ensku, "Saturday".
Keilugreni

Picea alcoquiana er grenitegund einlend í Japan.

Undirtegundir.

"Picea alcoquiana" skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Þallarætt

Þallarætt eða furuætt (fræðiheiti: "Pinaceae") eru tré eða runnar, þar á meðal mörg þekkt og efnahagslega mikilvæg barrtré, svo sem sedrus, furur, þallir, lerki, greni og þinir. Ættin er talin til ættbálksins Pinales, áður þekktur sem Coniferales. Pinaceae eru studd sem monophyletic af próteingerð "sieve cell" plastíða, munstur "proembryogeny", og skorti á bíoflavóníðum. Þau eru stærsta núlifandi barrtrjáaættin í tegundafjölda, með á milli 220 og 250 tegundir (fer eftir grasafræðilegu áliti) í 11 ættkvíslum, og næst stærst (á eftir Cupressaceae) í útbreiðslu, finnast á mestöllu norðurhveli, með meginhluta tegundanna í tempruðu loftslagi, en eru frá tempruðu heimskautaloftslagi til hitabeltis. Ættin myndar oft ríkjandi hluta strand-, fjalla- og barr-skóga. Ein tegund, "Pinus merkusii", vex rétt suður af miðbaugi í suðaustur Asíu. Miðpunktar tegundafjölbreitni eru í fjöllum suðvestur Kína, Mexíkó, mið Japan, og Kalifornía.

Lýsing.

Meðlimir ættarinnar Pinaceae eru tré (sjaldan runnar) frá 2 til 100 metra há, oftast sígræn (nema lauffellandi "Larix" og "Pseudolarix"), kvoðukennd, "monoecious", með næstum gagnstæðum eða kransstæðum greinum, og spíralstætt, nálarlaga barr. Kím Pinaceae eru með 3 til 24 kímblöð.

Kvenkyns blómin eru yfirleitt stór og trékennd, 2 til 60 sm löng, með fjölda spíralstæðra köngulblöðkur, og tvö vængjuð fræ á hverri köngulblöðku. Karblómin eru smá, 0.5 til 6.0 sm löng, og falla fljótlega eftir frjófall; frjódreifing er með vindi. Frædreifing er mestmegnis með vindi, en sumar tegundir hafa stór fræ með lítt vöxnum vængi, og er dreift með fuglum. Greining á Pinaceae könglum sýnir hvernig valþrýstingur hefur formað þróun breytilegrar köngulstærðar og virkni í ættinni. Breytileiki á köngulstærð í ættinni hefur líklega komið vegna breytilegra frædreifinamöguleika í umhverfi þeirra í gegn um tímann. Allar Pinaceae með fræ sem vigta minna en 90 mg virðast vera aðlöguð að vinddreifingu. Furur með fræ þyngri en 100 mg eru líklegri til að hafa hagnast af dreifingu með dýrum, sérstaklega fuglum. Pinaceae þar sem (trjá)íkornar eru algengir virðast ekki hafa þróað eiginleika fyrir dreifingu með fuglum.

Barrskógatré eru með margvíslega aðlögun að vetri. Mjókeilulaga króna norðlægra barrtrjáa, og niðursvigðar greinar hjálpa þeim að hrista af sér snó, og margar breyta efnainnihaldi sínu til að auka frostþol sitt, kallað "herðing".

Flokkun.

Flokkun á undirættum og ættkvíslum Pinaceae hefur verið umdeild. Vistfræði, formgerð og saga Pinaceae hhefur allt verið notað sem grunnur fyrir aðferðarfræði greiningar á ættinni. Grein gefin út 1891 skifti ættinni í tvær undirættir, með því að nota fjölda og stöðu kvoðurása í aðalæðum unga stólparóta sem aðalviðmið. Í grein 1910 var ættinni skipt í tvær undirættir, byggt á tíðni og tegund langs-stutts sprota "dimorphism". Nýlegri flokkun skiptir í undirættir og ættkvíslir eftir byggingu köngla meðal núverandi og útdauðra (steingervinga) meðlima ættarinnar. Að neðan er sýnt hvernig formgerð hefur verið notuð til að flokka Pinaceae.

Hinar 11 ættkvíslir eru hópaðar saman í fjórar undirættir, byggt á formgerð köngla, fræja og blaða:
Taívangreni

Taívangreni, eða Picea morrisonicola, er tegund af greni frá Taívan, og er eina grenitegundin þar. Taívangreni er stórt tré, að 50 metra hátt og 1.5 metrar í þvermál. Það vex í 2000 til 2500 metra hæð í "Central Mountain Range" í giljum og fjallshlíðum, yfirleitt í bland við aðrar tegundir, eins og Tsuga chinensis.

Taívangreni er ein af mikilvægustu timbur tegundunum í Taívan. Því hefur hnignað vegna ofnýtingar.
Beitarfiskur

Beitarfiskur eða Borri einnig nefndur (Hekluborri) (fræðiheiti "Oreochromis niloticus") er fiskur sem lifir í ferskvatni og er algengur sem eldisfiskur. Beitarfiskur hefur ekki verið lengi við Ísland en hann var fluttur til Íslands frá Kanada árið 2008. Kjörhitastig borrans í eldi er 27 °C og má hitastigið ekki fara undir 19 °C ef það gerist þá hættir hann að taka til sín fæðu og honum fer að hraka mjög hratt. Hann er þekktur fyrir að búa við fáa sjúkdóma og er harðgerður í eldi í samanburði við aðra eldisfiska. Fiskurinn deyr við hitastig undir 12 °C þannig að hann kemur aldrei til með að þrífast í íslenskri náttúru. Hann fjölgar sér allt árið um kring og nær sláturstærð á sex til átta mánuðum en til samanburðar má nefna að bleikja þarf um 20-24 mánuði í eldi.
Day of the Tentacle

Day of the Tentacle er tölvuleikur og myndrænn þriðju persónu ævintýraleikur sem upphaflega var gefinn út árið 1993. Sögupersónur eru Bernard Bernoulli og vinir hans Hoagie og Laverne en þeir reyna að stöðva hinn illa fjólublár Tentacle en það illmenni stefnir að heimsyfirráðum. Spilari stýrir sögupersónum og leysir þrautir og notar tímaflakk til að fara til mismunandi tímabila sögunnar. Leikurinn var gefinn út í nýrri útgáfu árið 2016.

Leikurinn er framhald af öðrum leik Maniac Mansion og gerist fimm árum seinna. Brjálaður vísindamaður Dr. Fred Edison hefur skapað Tentacle og hefur hann til aðstoðar í tilraunastofu sinni. Tentacle drekkur eitraðan vökva úr ánni sem er fyrir aftan tilraunastofu Edison og við það vaxa á hann langir sveifluhandleggir og hann vex að viti og fær óstöðvandi löngun til heimsyfirráða. Dr. Fred vill drepa hinn fjólublá Tentacle og hinn góðgjarna bróðir hans græna Tentacle en græni Tentacle sendir hjálparbeiðni til gamals vinar síns, nördsins Bernard Bernoulli. Bernard ferðast á fjölskyldugistihús Edison fjölskyldunnar með tveimur hjálparhellum, annars vegar læknastúdentnum Laverne og hins vegar flakkaranum Hoagie og saman frelsa þeir Tentacle bræðurna. Fjólublái Tentacle leggur á flótta og heldur áfram uppteknum hætti að ná heimsyfirráðum.