arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Georg Anton Friedrich Ast

Georg Anton Friedrich Ast (29. desember 1778 – 31. október 1841) var þýskur heimspekingur og fornfræðingur.

Hann fæddist í Gotha en var menntaður í háskólanum í Jena. Hann varð stundakennari í Jena árið 1802 og þremur árum seinna 1805 varð hann prófessor í klassískum bókmenntum við háskólann í Landshut þar sem hann starfaði til ársins 1826, en þá var skólinn færður til München. Þar bjó hann til æviloka, en hann lést 1841.

Hann var gerður meðlimur í vísindaakademíunni í Bæjaralandi í viðurkenningarskyni fyrir starf sitt. Hann er einkum þekktur fyrir verk sín um samræður Platons frá síðasta aldarfjórðungi ævi sinnar. Bók hans "Plato's Leben and Schriften" frá 1816 var fyrsta af mörgum gagnrýnum textum hans um ævi og störf Platons sem áttu rót sína að rekja til "innganga" Schleiermachers og sögulegrar efastefnu Niebuhrs og Wolfs. Hann vantreysti hefðinni og tók til skoðunar nokkrar af þeim samræðum Platons sem almennt voru taldar bestar og bar saman við aðrar samræður. Á grundvelli innri vitnisburðar hafnaði hann því að þær samræður sem almennt voru ranglega eignaðar Platoni (svo sem "Epinomis", "Mínos", "Þeages", "Elskendurnir", "Kleitofon", "Hipparkos" og "Eryxías") væru ósviknar, en hann hafnaði einnig samræðunum "Menoni", "Evþýdemosi", "Karmídesi", "Lýsis", "Lakkesi", "Alkibíadesi fyrra" og "síðara", "Hippíasi meiri" og "Hippíasi minni", "Jóni", "Evþýfroni", "Málsvörn Sókratesar", "Krítoni", og jafnvel (gegn skýrum vitnisburði Aristótelesar) "Lögunum". Hann skipti þeim samræðum sem hann taldi vera ósviknar í þrennt:

Hann fylgdi verki sínu eftir með útgáfu á verkum Platons (í tveimur bindum sem komu út á árunum 1819-1832) ásamt latneskri þýðingu og skýringum. Síðasta verk hans var "Lexicon Platonicum" (í þremur bindum sem komu út á árunum 1834-1839), sem enn er notast við.

Auk verka sinna um Platon samdi hann bækur um fagurfræði, sögu heimspekinnar og fornfræði og textafræði. Í verkum sínum um fagurfræði sameinaði hann skoðanir Schellings og Winckelmanns, Lessings, Kants, Herders, Schillers og annarra. Verk hans um sögu heimspekinnar eru prýdd gagnrýninni fræðimennsku fremur en frumlegri hugsun en þykja áhugaverðar fyrir þær sakir að þær endurspegla viðhorfið sem nú er vel þekkt að saga heimspekinnar sé ekki saga einstakra skoðana, heldur hugsunar almennt. Hann var meðal þeirra fyrstu sem settu fram lögmál um þróun hugsunar.
1065

Árið 1065 (MLXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Karen Silkwood

Karen Gay Silkwood (19. febrúar 1946 – 13. nóvember 1974) var bandarískur efnasérfræðingur og baráttumaður í verkalýðshreyfingu. Hún er þekkt fyrir að hafa vakið athygli á heilsufars og öryggismálum starfsfólks í kjarnorkuveri.

Dularfullur dauðdagi hennar varð til þess að höfðað var mál á hendur efnafyrirtækinu Kerr-McGee en hún vann í Kerr-McGee Cimarron Fuel Fabrication Site nálægt Crescent í Oklahoma fylki.

Gerð var kvikmyndin Silkwood árið 1983 um líf hennar og baráttu og lék Meryl Streep Karen Gay.
945

945 (CMXLV í rómverskum tölum)
986

986 (CMLXXXVI í rómverskum tölum)
Örblogg

Örblogg er útsending og miðlun á sérstakri gerð af bloggi. Örblogg er frábrugðið hefðbundnu bloggi á þann hátt að blogg eru minni að umfangi og stærð, oft ekki nema stuttar setningar, einstakar myndir eða tenglar. Tumblr og Twitter eru örbloggskerfi. Einnig má líta á stöðuuppfærslur á Facebook eru líka örblogg.

Örblogg hafa reynst mikilvæg fyrir fréttauppfærslur í rauntíma. Örblogg hafa einnig gert mögulegt að fylgjast með og vakta umhverfi og koma út og dreifa til margra boðum og skilaboðum sem tengja í lengra og ítarlegra efni. Örblogg geyma oft ýmis konar lýsigögn (metadata) svo sem upplýsingar um stað og tíma.
Björn Þorsteinsson sagnfræðingur

Björn Þorsteinsson (20. mars 1918 - 6. október 1986) var sagnfræðingur og prófessor við Háskóla Íslands.

Foreldrar Björns voru Þorsteinn Björnsson og Þuríður Þorvaldsdóttir og föðurafi hans var Björn Eysteinsson heiðarbóndi. Björn lauk stúdentsprófi utanskóla 1941 og kandidatsprófi í íslenskum fræðum með sögu að sérgrein árið 1947. Hann kenndi íslensku og sögu í Gagnfræðaskóla Reykjavíkur frá 1943. Veturinn 1948-49 var hann í framhaldsnámi í London. Björn samdi yfirlitsrit um Íslandssögu og kom fyrsta bindið Islenska þjóðveldið út árið 1953 og síðar Íslenska skattlandið sem var saga Íslands frá 1262-1400.

Heimild.

Björn Þorsteinsson, Saga, 1. tölublað (01.01.1987), Blaðsíða 7
Handknattleiksárið 2014-15

Handknattleiksárið 2014-15 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2014 og lauk vorið 2015. Haukar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en Grótta í kvennaflokki.

Kvennaflokkur.

Úrvalsdeild.

Gróttustúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna í fyrsta sinn. Keppt var í tólf liða deild með tvöfaldri umferð. Því næst tók við úrslitakeppni átta efstu liða.

Úrslitakeppni.

"8-liða úrslit"

"Undanúrslit"

"Úrslit"

Bikarkeppni HSÍ.

Grótta sigraði í bikarkeppninni í fyrsta sinn.

"Úrslit"
Samvinnufélag Ísfirðinga

Samvinnufélag Ísfirðinga var samvinnufélag um útgerð sem stofnað var í árslok 1927 á Ísafirði og lagðist af 1950. Fyrsta skip félagsins var vélbáturinn Sæbjörn og kom hann til Ísafjarðar 23. desember 1928. Um svipað leyti komu komu fjögur sams konar skip Ísbjörn, Ásbjörn, Vébjörn og Valbjörn til Ísafjarðar en þau voru í eigu félagsmanna í Samvinnufélagi Ísfirðinga. Í árslok 1929 bættust við Auðbjörn og Gunnbjörn. Rekstur skipanna gekk giftusamlega að ððru leyti en því að Ísbjörn fórst 7. mars 1940 austan við Skálavík en mannbjörg varð. Samvinnufélag Ísfirðinga var fyrsta útgerðarfélagið á Íslandi sem stofnað var með samvinnusniði.

Samvinnufélag Ísfirðinga var stofnað vegna erfiðrar stöðu í atvinnumálum á Ísafirði árin 1926-27. Allir helstu útgerðarmenn í bænum hættu þá rekstri og flestir stærri bátanna voru seldir eða fluttir burt. Íslandsbanki auglýsti 11 skip til sölu í Vesturlandi 20. janúar 1927. Bærinn keypti Hæstakaupstað 1924 en fram að þeim tíma hafði bærinn ekki neitt hafnarmannvirki heldur voru eingöngu á Ísafirði þá nokkrar hafskipabryggjur í einka eign. Á stofnfundi félagsins skrifuðu 19 einstaklingar sig sem stofnfélaga en 136 manns skrifuðu sig næstu daga. Allir sjómenn og verkamenn gátu orðið stofnfélagar gegn 10 króna inntökugjaldi og loforði fyrir 50 króna framlagi. Í janúar 1928 sendi stjórn S.í. Alþingi bréf þar sem farið var fram á ríkisábyrgð vegna lána til skipakaupa og að því fengnu fóru erindrekar erlendis til að semja um kaup og smíði skipa.

Samvinnufélagið rak saltfiskverkun, íshús, lýsisbræðslu og síldarsöltunarstöð fyrstu árin sem það starfaði og sá um innkaup á útgerðarvörum og reikningshald

fyrir báta félagsmanna. Bátarnir skiptu árinu milli þorskveiða og síldveiða, voru á línuveiðum fram á vor en fóru þá á síldveiðar, á haustin var veiddur smokkfiskur í beitu og svo róið með línu til áramóta. Rekstur SÍ gekk vel árið 1929 og skilaði hagnaði en heimskreppan skall á og verð lækkaði á saltfiski og erfitt varð að selja fiskafurðir. Tap var á rekstrinum næstu ár nema árið 1932 en það ár var metafli í síldveiðum. Þann 23. des 1930 var samþykkt á félagsfundi að Samvinnufélagið keypti báta félagsmanna og yfirtæki skuldir sem á bátunum hvílud og átti SÍ eftir það eða "Birnina" sjö eða "Rússana" eins og bátarnir voru kallaðir. Árið 1935 fór saman lítill afli, lágt verð og erfiðleikar við að selja fisk. Samvinnufélagið fékk fyrirgreiðslu frá Skuldaskilasjóði vélbáta eigenda sem stofnaður var 1935 í því augnamiði að veita eigendum vélbáta lán og aðstoð við að ná fram samningum um eftirgjf skulda og hagkvæm lánskjör. Umskipti urðu eftir að heimstyrjöldin skall á og fiskverð hækkaði og siglt var með ísfisk til Bretlands. Bátar Samvinnufélagsins lönduðu afla í togara eða sérstök fiskflutningaskip. Hagnaður varð af rekstri félagsins en bátar þess gengu úr sér og reksturinn lognaðist út af.
112

Árið 112 (CXII í rómverskum tölum)
121

Árið 121 (CXXI í rómverskum tölum)
125

Árið 125 (CXXV í rómverskum tölum)
133

Árið 133 (CXXXIII í rómverskum tölum)
Saltlakkrís

Saltlakkrís eða salmíak er lakkrísvara með viðbættu ammoníumklóríði. Hann er yfirleitt seldur sem mjúkt gúmmísælgæti eða brjóstsykur, en er einnig settur í rjómaís og áfenga drykki. Slíkar vörur eru gjarnan svartar á lit. Saltlakkrís er algengur í Norðurlöndunum (einnig Eistlandi, Lettlandi og Litháen), Hollandi, og norður Þýskalandi, en þekkist vart annarsstaðar.
Bókhald

Bókhald á við mælingu og miðlun upplýsinga sem gera leiðtogum, fjárfestum, skuldareigendum, eftirlitsstofnunum og öðrum kleift að taka ákvarðanir um úthlutun hagfræðilegra auðlinda. Með bókhaldi er hægt að mæla árangur hagfræðilegs aðila. Þeir sem vinna við bókhald kallast endurskoðendur.

Bókhaldi má skipta í nokkrar undirgreinar, til dæmis fjárhagsbókhald, stjórnunarbókhald, skattabókhald og endurskoðun. Fjárhagsbókhald snýst um það að safna upplýsingum um fjárhagslega stöðu stofnunar og gera ársreikninga sem ytri aðilar eins og fjárfestar, eftirlitsstofnanir og birgðasalar geta þá nýtt sér. Stjórnunarbókhald fjallar um mælingu, greiningu og miðlun upplýsinga til innri notkunar í stofnun. Skráning fjárhagslegra færsla heitir bókfærsla.

Ýmsir aðilar framkvæma bókhald, meðal annars endurskoðunarfyrirtæki og fagfélög. Ársreikningar eru yfirleitt endurskoðaðir af endurskoðunarfyrirtækjum, og eru gerðir samkvæmt viðurkenndum endurskoðunarreglum. Þessar reglur eru settar af stöðlunarsamtökum og eru nokkuð breytilegir eftir löndum. Verið er að breyta reglunum í mörgum löndum þannig að þær samræmist alþjóðlegum stöðlum.
Gråsten

Gråsten (Þýska: "Gravenstein"), er bær á austurströnd Suður-Jótlands í Danmörku. Íbúar Gråsten voru 4.234 árið 2014.
Uppvask

Uppvask eða uppþvottur er það ferli að þvo, hreinsa og þurrka eldunaráhöld og leirtau eftir notkun. Stundum er vaskað upp í eldhúsvaski og stundum í uppþvottavél. Uppvask getur farið fram í eldhúsi eða annars staðar. Mismunandi hefðir eru við hreinsun og þurrkun. Algengt er að nota uppþvottabursta, svamp, klúta, stálull og viskustykki við uppvask. Einnig er algengt að nota uppþvottalög og gúmmihanska til að hlífa höndum við hreinsiefnum. Oft nota þeir sem vaska upp svuntu til hlífðar.

Munur er á hitastigi vatns og hvernig það er notað. Í Asíu og Suður-Ameríku er vanalegt að nota rennandi vatn og þá vanalega kalt vatn. Á Vesturlöndum er leirtau oft sett í heitt vatn, oftast í vaski eða íláti með afrennsli og þá er vaskur fyrst fylltur með óhreinu leirtau og heitu freyðandi sápuvatni. Þá eru diskar þvegnir einn af öðrum og sápa hreinsuð af þeim og þeir settir á uppþvottagrind til að þorna eða annar sér um að þurrka.

Í sumum löndum Evrópu eru diskar vaskaðir upp í sérstökum bala í vaskinum.
Hagfræði endurvinnslu

Hagfræði endurvinnslu — Mikil umræða hefur skapast á undanförnum áratugum um það hvort endurvinnsla sé hagkvæm fyrir samfélög. Ýmsir fullyrða að kostnaður við að halda utan um endurvinnslu sé margfalldur á við hefðbundina losun úrgangs. Sú fullyrðing á þó að engu leyti við öll samfélög þar sem sýnt hefur verið að því stærra sem samfélagið er, því hagkvæmara er að halda úti endurvinnslu. Þar ræður reglan um stærðarhagkvæmni.

Niðurstöður rannsóknar hafa bent á að í Bandaríkjunum einum starfa um 50.000 fyrirtæki í endurvinnslugeiranum og hafa þau skapað yfir milljón störf. Borgaryfirvöld í New York óttuðust í fyrstu að endurvinnsla yrði borginni mjög kostnaðarsöm, en ítarleg rannsókn á starfsseminni leiddi í ljós að skilvirk endurvinnsla myndi spara borgina yfir 20 milljónir dollara.

Sveitarfélög sjá fjárhagsávinning í skilvirkri endurvinnslu, einkum þegar að mikil þörf er á landfyllingu. En fjárhagsávinningur er aðskilinn efnahagslegum ávinningi. Efnahagsleg greining á endurvinnslu inniheldur ekki ytri þætti, þ.e., þá þætti kostnaðar og ávinnings sem ekki er hægt að verðleggja. Til dæmis má nefna: minnkun á loftmengun og gróðurhúsaáhrifum sem kemur frá brennslu, minni spilliefni vegna landfyllinga, minni orkunotkun og jákvæð áhrif vegna úrgangs og álags á auðlindir.

Árið 2005 staðfesti Umhverfisstofnun Bandaríkjanna (EPA) ávinning endurvinnslu og þá einkum þegar kom að útblæstri kolefna. Umhverfisstofnun Bretlands tók undir þá greiningu.

Kostnaður.

Sparnaður í gegnum endurvinnslu er háður því hversu skilvirk kerfið er notað. Kostnaðurinn er þá einnig háður hinum ýmsu þáttum samfélagsins, svo sem landfyllingargjöldum og hversu mikið samfélag í raun nýtir endurvinnsluna. Local Self-Reliance stofnunin heldur því fram að samfélög spari pening þegar þau meðhöndla endurvinnslu sem arftaka hina hefðbundnu úrgangsvinnslu í stað þess að nota hana sem viðbót.

Gagnrýni.

Hagfræðingurinn, Steven Landsburg, hefur haldið því fram að endurvinnsla pappírs komi í raun í veg fyrir fjölgun trjáa. Rök hans byggjast á því að þar sem pappírsfyrirtæki sjá hag sinn í að endurnýja skóga sína, að þá hefur mikil eftirspurn eftir pappír áhrif á fjölgun trjáa. Þar sem skógræktarfyrirtæki planti fleirum trjám í stað þeirra sem notuð eru.

Umhverfissamtök eru hinsvegar á öndverðri skoðun. Þau hafa bent á það að skipulagðir skógar standa þeim náttúrulegu langt að baki. Að jarðvegur sé umtalsvert heilbrigðari í þeim náttúrulegu þar sem mikil jarðvegseyðing á sér stað í skipulögðum skógum. Því þurfi að nota gríðarlega mikið af tilbúnum áburði til að rækta ný tré. Ennfremur benda þau á að ung, lítil tré sé aumur staðgengill stórra og mikilfengilegra trjáa sem njóta sín í náttúrulegum skóum.
Konungsjörð

Konungsjörð eða krúnujörð er landareign í eigu konungs. Í Ástralíu og Nýja Sjálandi er hugtakið krúnujörð notað yfir land í almenningseign.

Í Danmörku eignaðist konungur miklar landareignir við siðaskiptin sem áður voru í eigu kirkna og klaustra. Við afnám einveldis í Danmörku 1848-9 gengu þessar eignir til ríkisins. Á Íslandi var hafist handa við að selja stólsjarðir Hólastóls og Skálholtsstóls undir lok 18. aldar, meðal annars til að fjármagna nýju dómkirkjuna í Reykjavík og stofnun nýs biskupsembættis þar. Hafist var handa við sölu konungsjarða fljótlega eftir það og um 1840 var farið að tala um „þjóðjarðir“. Eftir að Landssjóður var stofnaður fékk hann forræði yfir þjóðjörðum en ekki var farið að tala um „ríkisjarðir“ fyrr en á 3. áratug 20. aldar.
Erich Ludendorff

Erich Friedrich Wilhelm Ludendorff (9. apríl 1865 – 20. desember 1937) var þýskur hershöfðingi í fyrri heimsstyrjöldinni, sem leiddi Þjóðverja til sigurs gegn Belgum í orrustunni við Liège, og í orrustunni við Tannenberg gegn Rússum, árið 1914. Hann var í kjölfarið skipaður birgðastjóri þýska keisarahersins (þýska: "Erster Generalquartiermeister") og hafði ásamt Paul von Hindenburg keisaramarskálki, forystu yfir stríðsátaki Þýskalands fram til ósigursins í stríðinu árið 1918.

Eftir að stríðinu lauk gerðist hann virkur í þýskum stjórnmálum á millistríðsárunum og varð einn helsti forystumaður öfgahægristefnu í Þýskalandi á tímum Weimar-lýðveldisins. Hann var einn af forsprökkum „rýtingsstungu-kenningarinnar“ svokölluðu, ósannri kreddu og samsæriskenningu, um að Þjóðverjar hefðu ekki tapað stríðinu heldur verið sviknir heima fyrir af marxistum, sósíaldemókrötum og gyðingum. Adolf Hitler og Nasistaflokkurinn tóku seinna upp þennan málstað og urðu helstu talsmenn hans. Árið 1923 tók Ludendorff ásamt Hitler þátt í misheppnaðri valdaránstilraun í München, sem nefnd hefur verið Bjórkjallarauppreisnin. Á meðan Hitler var handtekinn og dæmdur í fangelsi fyrir uppátækið, var Ludendorff náðaður með sæmd. Eftir að Hitler var látinn laus úr haldi tók hann við af Ludendorff sem helsti leiðtogi öfgahægrimanna í Þýskalandi. Ludendorff bauð sig fram til forseta gegn fyrrverandi kollega sínum Paul von Hindenburg, í forsetakosningunum 1925, en þurfti að lúta í lægra haldi með aðeins 1,1% atkvæða. Eftir það fór lítið fyrir honum í þýskum stjórnmálum fram til dauðadags árið 1937.
Guðbjörg Þorleifsdóttir

Guðbjörg Þorleifsdóttir (27. júlí 1870 – 8. júlí 1958) var húsfreyja að Múlakoti í Fljótshlíð. Hún kvæntist Túbal Magnússyni frá Kollabæ í Fljótshlíð þann 26. júní 1893 og stóðu þau fyrir búi í Múlakoti til 1934 en þá tók sonur þeirra Ólafur Túbals við búskapnum. Árið 1897 hóf Guðbjörg skóg- og blómarækt í Múlakoti en þá sótti bróðir hennar skógarhríslu í Nauthúsagil og var það fyrsta tréð í garðinum. Guðbjörg helgaði sig garðræktinni og varð garður hennar þjóðkunnur. Hann hefur nú verið friðaður ásamt elstu húsum í Múlakoti.
Kármánlína

Kármánlínan er ímynduð lína sem liggur við 100 kílómetra yfir sjávarmáli jarðar og er yfirleitt skilgreind sem mörkin á milli gufuhvolfsins og geimsins. Línan er nefnd eftir ungverska-bandaríska flugverkfræðingnum Theodore von Kármán (1881–1963) sem fyrst skilgreindi mörkin.
Þingkosningar í Bretlandi 2015

Þingkosningar í Bretlandi 2015 voru haldnir þann 7. maí þegar kosið var um 650 þingsæti í neðri deild breska þingsins. Íhaldsflokkurinn náði hreinum meirihluta, sem svarar til 331 þingsætis. Skoski þjóðarflokkurinn tryggði sér stórsigur í Skotlandi, en þeir fengu 56 af 59 þingsætum þar. Verkamannaflokknum gengi töluvert verr en kannanir ýjuðu að, og Frjálsyndir demókratar töpuðu næstum öllum þingsætum sínum.

Í kjölfar kosninganna sögðu leiðtogar þriggja flokka af sér: Ed Miliband (Verkamannaflokkurinn), Nick Clegg (Frjálslyndir demókratar) og Nigel Farage (Breski þjóðarflokkurinn (UKIP)).

Aðdragandi.

Í aðdraganda kosninganna nutu Íhaldsflokkurinn og Verkamannaflokkurinn mests fylgis en áhrif smærri flokka á borð við Breski þjóðarflokkurinn (UKIP), Græningjaflokkurinn og Skoski þjóðarflokkurinn jukust töluvert. Talið var að Skoski þjóðarflokkurinn væri í lykilstöðu þegar kemur að myndun ríkisstjórnar, en gert var ráð fyrir að flokkurinn sigri næstum öll sæti í Skotlandi. Leiðtogi Verkamannaflokksins Ed Miliband sagði að flokkurinn ætlaði ekki að mynda samsteypustjórn með öðrum flokkum, en Nicola Sturgeon leiðtogi Skoska þjóðarflokksins lýsti yfir vilja sínum að vinna með öðrum flokkum.

Leiðtogar flokkanna tóku þátt í þremur sjónvörpuðum kappræðum í annað skiptið. Síðasta kappræðan var sýnt á BBC en núverandi forstætisráðherra David Cameron og aðstoðarforsætisráðherra Nick Clegg tóku ekki þátt.
Jaði

Jaði er heiti á tveimur mismunandi gerðum steinefna, oftast grænar, sem eru taldar eðalsteinar og nýtast í handverki: nefrít og jadeít. Jaði getur verið mjög misjafn á litinn, allt frá dökkgrænn til hvítur.

Kanada er aðalframleiðsluland nefríts af eðalsteinsgæðum. Það var mikið notað í Kína á 19. öld, í Nýja-Sjálandi, á ströndum Norður-Ameríku, Suðaustur-Asíu og í Evrópu á fyrri hluta steinaldar. Jadeít er að finna í miklu magni í Kaliforníu, Mjanmar, Nýja-Sjálandi og Gvatemala, en líka í Kasakstan, Rússlandi, Bresku Kólombíu, Alaska, Túrkmenistan og á Ítalíu.
Héruð í Svíþjóð

Svíþjóð skiptist í 25 héruð. Þau eiga uppruna sinn í forsögulegum tíma. Á 17. öld urðu sýslurnar í staðinn opinberar stjórnsýslueiningar. Héruðin hafa þó ennþá opinbera stöðu, sem lýsir sér á opinberum skjaldarmerkjum og í hertogatitlum kóngafólksins. Héruðin gegna líka hlutverki í menningararfi Svía.

Saga.

Í Svíþjóð eru 25 héruð ("landskap") sem eiga rætur sínar að rekja til forntímans, en líklegt er að þau séu eldri en Svíþjóð sem ríki. Jafnvel á miðöldum störfuðu mörg héruð (þau nefndust líka „lönd“) sem sjálfstæðar stjórnareiningar með sér héraðslög og þing. Héruðin öll tilheyra einum af þremur landshlutum: Gautland, Svíaríki og Norðurland. Þar að auki var Finnland, sem var hluti af Svíþjóð til ársins 1809. Norðurhluti Finnlands tilheyrði Norðurlandi og afgangurinn „Austurlandi“; miðaldaorð yfir nútímalega Finnland sem fór úr tísku á tíma Kalmarsambandsins.
Listi yfir úrslit Mortar

Sigurvegara frá árinu 2007 í mælskukeppninni Mortar sem haldin er í Menntaskólanum í Hamrahlíð.
Hrímblaðka

Hrímblaðka (fræðiheiti: "Atriplex glabriuscula") er jurt af hélunjólaætt. Hún vex eingöngu í sjávarfjörum.
Gagnkvæmur skiljanleiki

Gagnkvæmur skiljanleiki er málvísindahugtak sem lýsir tengslum milli tveggja mállýska eða tungumála þar sem mælendur skyldra málafbrigða geta skilið hvorir aðra án sérstaks náms eða áreynslu. Gagnkvæmur skiljanleiki er einn þeirra þátta sem horft er til þegar tilraun er gerð á að greina á milli tungumála og mállýska, en félagsmálfræðilegir þættir eru líka teknir með í reikninginn. Danska, norska og sænska eru dæmi um tungumál sem eru gagnkvæmt skiljanleg.

Skiljanleiki milli mála getur verið mishverfur, það er að segja að mælendur annars tungumáls skilja meira af hinu málinu en mælendur hins málsins skilja af fyrsta málinu. Þegar skiljanleikinn er meira eða minna samhverfur telst hann „gagnkvæmur“. Gagnkvæmur skiljanleiki er til að mismunandi miklu leyti í skyldum eða landfræðilega nálægum málum heimsins. Saman geta þessi mál mynda samfellu.
Ricotta

Ricotta er ítölsk mjólkurafurð gerð úr mysunni sem er eftir úr ostaframleiðslu. Því framleiðslan á ricotta á sér stað í sambandi við framleiðslu á ostum er hún oft ranglega talin ostur, en í rauninni er aðeins mysan notuð, sem er hituð þar til próteinin í henni storkna.

Ricotta má framleiða úr kúa-, geita-, sauða- eða buffalamjólk en hefur tiltölulega lítið fituinnihald (um 8% sé kúamjólk notuð).

Áferðin er oft svolítið sendin en stóra laktósamagn ricotta gefur frekar sætt bragð og þannig hentar hún vel í eftirrétti. Sæta bragðið er þó ekki svo áberandi að varan getur ekki verið notuð í salta rétti.
Jemaine Clement

Jemaine Atea Mahana Clement (fæddur 10. janúar 1974) er nýsjálenskur leikari og uppistandari.
Kjartan Ólafsson (rithöfundur)

Kjartan Ólafsson (4. september 1905- 9. mars 1994) var rithöfundur og þýðandi, kennari og hagfræðingur og er þekktastur fyrir ferðasögur sínar. Kjartan stundaði nám víða í Evrópu og var mæltur á margar tungur. Ferðasögur hans þykja óvenju vel stílaðar.
Heilkenni Sjögrens

Heilkenni Sjögrens er langvinnur sjálfsofnæmissjúkdómur sem getur lagst á mörg líffærakerfi. Sjúkdómurinn einkennist af augn- og munnþurrki og oft af dagsþreytu og stoðkerfisverkjum.
John Seymour

John Seymour (12. júní 1914 – 14. september 2004) var enskur búfræðingur sem hafði mikil áhrif á sjálfsþurftarhreyfinguna með skrifum sínum og sjónvarpsþáttum á 7., 8. og 9. áratug 20. aldar. Eftir háskólanám í Bretlandi fór hann til Afríku þar sem hann vann meðal annars á býlum, skipum og í námu. Eftir síðari heimsstyrjöld hóf hann störf fyrir BBC Home Service (síðar Radio 4) og ferðaðist á þeirra vegum um Indland. Á 6. áratugnum hóf hann smábúskap á tveimur hekturum lands í Suffolk. Síðar flutti fjölskyldan á býli í Wales.

Meðal þekktustu verka hans eru "Sailing Through England" (1954), "The Fat of the Land" (1961), "The Complete Book of Self-Sufficiency" (1976) og "The Self-Sufficient Gardener" (1978).
Asíutígrarnir fjórir

Asíutígrarnir fjórir er heiti á löndunum Tævan, Hong Kong, Singapúr og Suður-Kóreu með vísun í þróað efnahagslíf þeirra og frjálsan markaðsbúskap. Í þessum löndum var gríðarmikill hagvöxtur mest af síðari hluta 20. aldar og þau voru öll orðin þróuð hátekjulönd í upphafi 21. aldar. Vöxturinn í Hong Kong og Singapúr er að mestum hluta vegna fjármálaþjónustu meðan vöxtur í Suður-Kóreu og Tævan hefur stafað af hátækniiðnaði. Samanlögð verg landsframleiðsla þessara landa var 3,81% af heimsframleiðslunni árið 2013. Til samanburðar var verg landsframleiðsla Bretlands á sama tíma 4,07% af heimsframleiðslunni.

Fjármálakreppan í Asíu árið 1997 hafði mjög neikvæð áhrif á efnahag allra þessara landa, sérstaklega Suður-Kóreu.

Mörg þróunarríki hafa reynt að líkja eftir efnahagsþróun asíutígranna. Malasía, Indónesía, Taíland og Filippseyjar eru stundum kölluð „tígrishvolparnir fjórir“ með vísun í það hvernig þau hafa hermt eftir útflutningsstefnu asíutígranna.
TISA

TISA (ensk skammstöfun: Trade in Services Agreement = "Samningur um þjónustuviðskipti") er samningur sem lýtur að þjónustuviðskiptum að tilhlutan Bandaríkjamanna og er enn er á umræðustigi. Auk þeirra koma eftirfarandi lönd að samningnum: Ástralía, Chile, ESB (28 ríki), Hong Kong, Ísland, Ísrael, Japan, Kanada, Kostaríka, Kólumbía, Liechtenstein, Mexíkó, Nýja-Sjáland, Noregur, Pakistan, Panama, Paraguay, Suður-Kórea, Sviss, Taiwan, Tyrkland. Stefnt er að því að fleiri ríki geti gerst aðilar að TISA samningnum á síðari stigum. Þá hafa Kína og Úrúgvæ óskað eftir aðild að viðræðunum.

Samningurinn hefur verið umdeildur af mörgum, sérstaklega eftir að Wikileaks birti skjöl sem opinbera leyndarhyggju við samningsgerðina.