arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Vor

Vor er ein af árstíðunum fjórum. Hinar eru sumar, haust og vetur. Á norðurhveli jarðar eru mánuðirnir mars, apríl og maí oftast taldir til vors, en á suðurhveli eru mánuðirnir september, október og nóvember vormánuðir. Veðurstofa Íslands telur vor vera mánuðina apríl og maí. Vor er sá tími ársins þegar daginn er að lengja hvað mest og í kjölfar þess hækkar meðalhitinn dag frá degi og gróður tekur við sér.

Á jafndægri að vori er dagurinn um það bil jafnlangur nóttinni og sums staðar á norðurhveli er vorjafndægur jafnframt talinn vera vordagurinn fyrsti, t.d. í Þýskalandi. Fyrsti vordagur eftir írsku tímatali er Brigídarmessa eða 2. febrúar.
Logic Pro

Logic Pro er tónlistarforrit og MIDIforrit frá Apple fyrir Mac OS X stýrikerfið.
Macintosh

Macintosh (enskur framburður: ), líka þekkt sem Mac eða Makki á íslensku, er vörumerki tölvulínu frá Apple. Nafnið kemur frá McIntosh sem er eplategund og það var uppáhalds eplið hans Jef Raskin sem vann hjá Apple 1979. Fyrsta Macintosh-tölvan kom á markaðinn þann 24. janúar 1984: Macintosh 128K.

Allar núverandi Mac-tölvur eru með Thunderbolt-tengi sem þróað var af Apple og Intel.
Hljómar - Hljómar II

Hljómar er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968.

Á henni flytja Hljómar tólf lög. Hljómplatan var hljóðrituð í stereo í London. Yfirumsjón með hljóðritun hafði Tony Russell. Ljósmynd á plötuumslagi tók Dezo Hoffman, London.
Bessi Bjarnason - Vísur Stefáns Jónssonar

Bessi Bjarnason er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1969.

Á henni syngur Bessi Bjarnason hinar góðkunnu barnavísur Stefáns Jónssonar. Útsetningar, kór- og hljómsveitarstjórn, Magnús Pétursson. Hljóðritun fór fram hjá Rikisútvarpinu undir stjórn Guðmundar R. Jónssonar. Ljósmyndir tók Óli Páll Kristjánsson.

Stúlknakór úr Melaskóla.

Aftari röð frá vinstri (sjá mynd á bakhlið plötuumslags): Una Árnadóttir, Jóhanna E. Hilmarsdóttir, Erla Hallbjörnsdóttir, Hildur Sigurðardóttir, Anna Guðný Ásgeirsdóttir og Regína E. Grettisdóttir.

Fremri röð frá vinstri: Þórunn Hulda Guðmundsdóttir, Anna Lind Sigurðsson, Guðrún J. Karlsdóttir, Guðný Guðmundsdóttir og Svava Loftsdóttir.
Fullkomið firðrúm

Fullkomið firðrúm er firðrúm sem hefur þann eiginleika að sérhver Cauchyruna í því hefur markgildi sem einnig er í firðrúminu. Dæmi: Mengi rauntalna er fullkomið, en ekki mengi ræðra talna, því til er Cauchyruna af ræðum tölum sem hefur óræða tölu sem markgildi.
Krani

Krani er ventill til að stjórna vökva og gasi.
Hundraðshluti

Hundraðshluti eða prósent er heiti á einingalausri tölu sem á við hlutfall, þar sem nefnarinn er talan "100". Setja má fram hundraðshluta í orðum , t.d. "einn af hundraði", "3 af hundraði" o.s.frv. Notað er prósentutáknið „%“ til auðkenna hundraðshluta, t.d. "mætingin var 100 %", "líkurnar eru innan við 50 %", "1 til 2 % velja þessa leið". Hundraðshluti er yfirleitt ekki gefinn með fleirum en tveimur aukastöfum, t.d. "vextrinir voru 4,95%".

Til að breyta tugabroti í hundraðshluta er margfaldað með tölunni 100, t.d. 0,5*100% = 50%, 0,01*100% = 1%. Hundraðshlutar geta einnig verið stærri en 100, t.d. "verðið hefur hækkað um 118% á tímabilinu".

Talað er um að eitthvað sé "að hundrað hundruðustu" ef það er 100 prósent (dæmi: Nú sjáum við fyrirtækið starfa að hundrað hundruðustu). Sé það t.d. 75%, þá er það "sjötíu og fimm hundruðustu".
Marke

Marke (ítalska: "Marche") er fjalllent og hæðótt hérað á Mið-Ítalíu með landamæri að San Marínó og Emilía-Rómanja í norðri, Toskana í norðvestri, að Úmbríu i vestri, Latíum og Abrútsi í suðri og Adríahafinu í austri. Íbúar héraðsins eru um 1,5 milljón (2020) og búa þeir í 246 sveitarfélögum. Höfuðstaður héraðsins er Ankóna.
Fljótsdalur

Fljótsdalur er dalur á Fljótsdalshéraði á Austurlandi, kenndur við Lagarfljót, sem um hann rennur. Dalurinn er djúpur og breiður, veðursæll og snjóléttur.

Tveir af hæstu fossum landsins eru í dalnum, báðir yfir 100 m á hæð, Hengifoss í Hengifossá og Strútsfoss í Strútsá.

Dalurinn er víða vel gróinn en mun þó hafa verið grónari áður, fyrir Öskjugosið 1875. Víða eru þó birkiskógar og á síðustu árum hefur mikið verið gróðursett af lerki og furu og eru sumstaðar vaxnir upp allmiklir barrskógar.
Þjóðvegur 44

Þjóðvegur 44 eða Hafnavegur er vegur á Reykjanesi og liggur af Reykjanesbraut hjá Fitjum í Njarðvík, meðfram varnarliðsgirðingunni, að þorpinu Höfnum. Vegurinn er 8,5 km langur.
Þjóðvegur 38

Þjóðvegur 38 eða Þorlákshafnarvegur er 19 kílómetra langur vegur í Hveragerði og Ölfusi. Hann liggur frá Suðurlandsvegi frá hringtorginu við Hveragerði, út eftir vestanverðu Ölfusi að Þrengslavegi (39), beygir þar inn á hann og liggur meðfram hitaveiturörinu niður til Þorlákshafnar. Endar vegurinn við hringtorgið í útjaðri bæjarins.
Hvalfjarðarvegur

Hvalfjarðarvegur eða þjóðvegur 47 er sá hluti Hringvegarins sem lá um Hvalfjörðinn áður en hann var færður í Hvalfjarðargöngin árið 1998. Vegurinn er 61 km að lengd.

Á sínum tíma var vegurinn mjög varasamur vegna mikillar umferðar og erfiðra aðstæðna. Bundið slitlag komst ekki á allan veginn fyrr en laust eftir 1990. Um tveimur árum áður en Hvalfjarðargöngin opnuðu var gerð ný brú yfir Botnsvog og tvær mjög varasamar einbreiðar brýr yfir Botnsá og Brunná voru aflagðar, en við Botnsá höfðu fjölmörg alvarleg umferðarslys orðið.

Við veginn um Hvalfjörð voru þrjár vegasjoppur. Hinn frægi Botnsskáli stóð við brúna yfir Botnsá, honum var lokað um það leyti sem vegurinn var færður í botni fjarðarins. Við Miðsand var annar skáli og sá þriðji var yst við bæinn Ferstiklu, þar sem eru vegamót Dragavegar (520). Með minnkandi umferð tók einnig að halla undan viðskiptum hjá hinum skálunum.

Í dag er vegurinn um Hvalfjörð fáfarinn almennt, en á góðviðrisdögum að sumarlagi er þó töluverð frístundaumferð um veginn, enda hentar hann vel til sunnudagsbíltúra. Í Hvalfjarðarsveit hefur orðið töluverð uppbygging í ferðaþjónustu á síðustu árum, auk þess sem Kjósin nýtur vaxandi vinsælda til búsetu. Vegurinn er einnig notaður sem varaleið fyrir Hvalfjarðargöngin, og þá getur umferðin aukist verulega tímabundið.

Vegnúmer 47 var áður notað á stuttan kafla núverandi Reykjanesbrautar, næst Flugstöð Leifs Eiríkssonar, eða frá hringtorginu við Garðsveg (45). Reykjanesbraut lá á þeim tíma til Sandgerðis, en sá kafli fékk númerið 429 við breytingarnar.
Melting

Melting er ferli í lífverum þar sem fæðu er breytt í orku með efnaskiptum í meltingarfærum.
Kræklingahlíð

Kræklingahlíð nefnist strandlengjan og hlíðin á milli Glerár og Hörgár við vestanverðan Eyjafjörð. Samkvæmt Landnámu dregur hún nafn sitt af sonum Öndótts kráku sem námu þar land. Fyrir ofan hlíðina stendur Hlíðarfjall sem lækkar til norðurs og myndar langan háls er kallast Moldhaugnaháls. Nálægt Hörgárósum er hinn forni verslunarstaður Gásir.

Kræklingahlíð tilheyrði lengst af öll Glæsibæjarhreppi en 1955 voru bæjarmörk Akureyrarkaupstaðar færð norður að Lónsá til þess að færa hið vaxandi Glerárhverfi undir lögsögu bæjarins. Glæsibæjarhreppur sameinaðist síðan tveimur nágrannahreppum 1998 til þess að mynda Hörgárbyggð. Kræklingahlíð hefur frá landnámi þótt þéttbýl sveit með tveimur til þremur bæjarröðum meðfram hlíðinni. Auk Glerárhverfis hefur á síðustu árum einnig myndast þéttbýliskjarni við Lónsá í landi Hörgárbyggðar.
Tengiregla

Tengiregla er regla í algebru, sem segir að ekki skipti máli í hvaða röð aðgerð er framkvæmd.

Dæmi: Ef "x", "y" og "z" eru stök í mengi "M", þá er aðgerðin * sögð "tengin", ef "tengiregla" gildir, þ.e.:

("x" * "y") * "z" = "x" * ("y" * "z").

Samlagning og margföldun eru tengnar aðgeðir, en frádráttur og deiling ekki.

Aðgerð * í mengi A kallast víxlin ef a * b = b * a fyrir öll a og b úr A. Þá er sagt að víxlregla gildi fyrir * í menginu A. Gildi víxlreglan ekki má sýna fram á það með því að finna tvö stök úr A, köllum þau x og y, sem eru þannig að . Til dæmis má sýna að frádráttur er ekki víxlin aðgerð í Z með því að benda á að 3 - 2 er ekki það sama og 2 - 3.

Ef aðgerð er víxlin er aðgerðartafla hennar samhverf um hornalínuna sem liggur úr efra vinstra horninu niður í neðra hægra hornið.

Samlagning í N og margföldun í Z eru dæmi um víxlnar aðgerðir.

Aðgerð * í mengi A kallast tengin ef fyrir öll a, b og c í A gildir að . Ef aðgerð í mengi er tengin er sagt að tengiregla gildi. Ef aðgerð er ekki tengin má sýna það með því að finna þrjú stök, x , y og z úr A sem eru þannig að .

Samlagning í Z og margföldun í Z eru dæmi um tengnar aðgerðir.
Vörpun

Vörpun er annað nafn yfir fall. Það eru tvö mengi, formengi og myndmengi, og regla (eða listi yfir samrýmanlegar reglur) sem úthlutar hverji staki í formenginu nákvæmlega einu gildi í myndmenginu.
Fasti

Fasti er stærð, sem er óbreytanleg eða óbreytt í því samhengi sem hún er skoðuð og er andstaða breytu. Fastar skipta miklu máli í stærðfræði og eðlisfræði.

Mikilvægir, torræðir stærðfræðilegir fastar eru t.d. pí og "e".

Dæmi um fasta í eðlisfræði: Ljóshraðinn er fasti í öllum tregðukerfum, en sólarfastinn, sem segir til um styrk sólargeislunar á lofthúpi jarðar, er strangt tekið ekki fasti, nema þegar hann er mældur í skamman tíma miðað við sveiflur á styrk sólar. Ekki er vitað hvort heimsfastinn, sem segir til um hraða útþenslu alheims, sé ranverulegur fasti.

Fastafall er stærðfræðilegt fall, sem tekur fast gildi fyrir öll stök í formengi fallsins.
Flosi og Pops - Það er svo geggjað

Flosi og Pops er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970.

Á henni flytur Flosi Ólafsson ásamt hljómsveitinni Pops tvö lög. Ljósmynd á framhið: Óli Páll. Ljósmynd á bakhlið: Egill Sigurðsson
Merseyside

Merseyside er sýsla á Norðvestur-Englandi á Bretlandi. Íbúar voru rúmlega 1.385.666 árið 2012. Borgin Liverpool er í Merseyside.
Þrjú á palli - Við höldum til hafs á ný

Þrjú á palli - Við höldum til hafs á ný er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Ljóð eftir Jónas Árnason við erlend þjóðlög. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Þórir Baldursson útsetti. Aðstoð við útfœrslu og nánari músiseringu, Jón Stefánsson. Aðstoðarfólk með meirapróf á ýms hljóðfœri: Anna Ingvarsdóttir, Gunnar Björnsson, Guðmundur R. Einarsson, Jóhannes Eggertsson, Páll Einarsson, Úlfar Sigmarsson, Þórarinn Ólafsson og fleiri.

Fyrsta íslenska steríóupptakan.

Pétur Steingrímsson upptökumaður hafði smíðað eigin búnað til steríóhljóðritunar, en þar sem hann hafði ekki komið sér upp hljóðveri stillti hann græjunum upp í Háteigskirkju. Þrjú á palli fengu þann heiður að vígja þessi fyrstu íslensku steríóupptökutæki í ágústlok 1970 þegar platan Við höldum til hafs á ný, var tekin upp.
Pálmasunnudagur

Pálmasunnudagur er trúarleg hátíð kristinna sem fellur á sunnudaginn fyrir páskana og er fyrsti dagur dymbilviku. Pálmasunnudagur er haldinn til minningar um innreið Jesú í Jerúsalem, þegar fólkið breiddi klæði sín á veginn og veifaði pálmagreinum til að fagna komu hans, en þannig var konungum fagnað á þeim tímum. Í kaþólskum kirkjum og sumum lúterskum fer fram pálmavígsla og helgiganga á þessum degi. Þá er pálmagreinum, eða greinum sem líkjast þeim, úthlutað til safnaðarins, og að lokum er helgiganga með söng. Þá eru sungin ævaforn lög, sem tilheyra þessari athöfn. Sumstaðar eru vígðu pálmagreinarnar, sem ekki ganga út, brenndar og askan geymd fram á næsta öskudag, en áður fyrr var henni stundum dreift yfir söfnuðinn.

Í Jóhannesarguðspjalli segir þannig frá atburðum pálmasunnudagsins fyrsta:

Pálmasunnudagur er hræranlegur hátíðisdagur og fellur því ekki upp á sama mánaðardag ár hvert.
Myndavél

Myndavél er tæki notað til þess að taka ljósmynd og/eða kvikmynd. Myndavél notar linsu til að safna ljósi frá myndefni og lýsir ljósmyndafilmu eða myndflögu, sem skráir lýsingu og lit myndefnisins á því augnabliki þegar "myndin er tekin".

Kvikmyndavél tekur margar ljósmyndir á hverri sekúndu, sem síðan eru spilaðar upp á réttum hraða til að búa til kvikmynd.
Þorramatur

Þorramatur er hefðbundinn íslenskur matur sem hefð er fyrir að bera fram á þorra, sérstaklega á svokölluðum þorrablótum, sem eru miðsvetrarhátíð í fornum stíl. Mörg veitingahús í Reykjavík og annars staðar bjóða þá þorramat, sem oftast eru kjöt- eða fiskafurðir, verkaðar með hefðbundnum aðferðum og bornar fram niðursneiddar í trogum.

Upphaf þorramatar má rekja til miðsvetrarmóta hinna ýmsu átthagafélaga á fyrri hluta 20. aldar (svo sem Breiðfirðingamót og Árnesingamót). Á þessum mótum upp úr 1950 voru oft auglýst „hlaðborð“, „íslenzkur matur“ eða „íslenzkur matur að fornum sið“ og voru þar bornir fram nokkrir réttir vel þekktir í íslenskum sveitum en voru orðnir sjaldséðir á borðum íbúa þéttbýlisstaða á 6. áratugnum. Orðið „þorramatur“ kom hins vegar hvergi fyrir fyrr en árið 1958 þegar veitingastaðurinn Naustið við Vesturgötu í Reykjavík fór að bjóða upp á sérstakan „þorramatseðil“ sem var hefðbundinn sveitamatur borinn fram í trogum sem smíðuð voru eftir fyrirmyndum á Þjóðminjasafninu. Yfirlýstur tilgangur með þorramatnum var, að sögn veitingamannsins á Naustinu, að bjóða fólki upp á að smakka íslenskan mat án þess að þurfa að vera félagi í átthagafélagi.

Þorramaturinn var upphaflega hópmatseðill eða hlaðborð en árið eftir lét Naustið smíða minni trog sem hentuðu undir mat fyrir tvo. Fljótlega varð vinsælt að bera slíkan mat fram á öðrum veitingastöðum í bænum enda margir kunnugir þessum mat frá fyrri tíð og sum átthagafélögin tóku upp orðin „þorramatur“ og „þorrablót“ þegar þau auglýstu mótin sín. Þorrann ber líka upp á tíma sem var venjulega fremur dauður í veitingahúsageiranum. Upp úr 1970 var farið að nota orðið „þorrabakki“ þegar rætt var um þorramatinn sem stakan rétt.

Á síðari árum hefur færst í vöxt að á þorrabakkanum séu líka matvæli sem eiga sér langa sögu en eru ekki óalgeng, svo sem harðfiskur, hangikjöt og saltkjöt. Margir veitingastaðir bjóða upp á val milli hefðbundinna súrsaðra og ósúrra þorrabakka. Þorramaturinn hefur þannig þróast með árunum til að taka mið af breytingum á matarsmekk.
Þorsteinn M. Jónsson

Þorsteinn M. Jónsson (f. 18. febrúar 1963) er fyrrum stjórnarformaður og eigandi Vífilfells hf. og fyrrum stjórnarformaður Glitnis hf.. Hann hefur átt sæti í stjórnum ýmissa fleiri fyrirtækja, þeirra á meðal FL Group hf., Refresco Holding BV., 365 hf. og Teymis hf.

Nám og starfsferill.

Þorsteinn lauk Cand. oecon prófi (BA í hagfræði) frá Háskóla Íslands árið 1988 og hlaut MA gráðu í hagfræði frá Northwestern University árið 1991.

Þorsteinn starfaði sem hagfræðingur, fyrst hjá Seðlabanka Íslands og síðan Samtökum Iðnaðarins þar til hann var ráðinn sem framkvæmdastjóri Vífilfells 1996. Því starfi gegndi hann til ársins 2005 þegar hann tók við sem stjórnarformaður fyrirtækisins. Þorsteinn hefur samhliða störfum sínum gegnt hlutverki fjárfestis og hefur tekið þátt í margvíslegum verkefnum á Íslandi og erlendis á undanförnum árum.

Hann var kosinn stjórnarformaður Glitnis í febrúar 2007.

Faðir Þorsteins er Jón Þórarinsson, tónskáld.
Listi yfir ensk orð af fornnorrænum uppruna

Listi yfir ensk orð af fornnorrænum uppruna.
Savanna tríóið - more folksongs from Iceland

Savanna tríóið - more folksongs from Iceland er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Plötuumslag gerði Björn Björnsson.
Stefán Jónsson (1905 - 1966)

Stefán Jónsson (fæddur árið 1905, látinn árið 1966.) var rithöfundur og kennari og er líklegast hvað þekktastur fyrir kvæði sín og sögur, ætluð börnum og unglingum, og má þar helst nefna Guttavísur og Hjaltabækurnar þrjár, "Sagan hans Hjalta litla", "Mamma skilur allt" og "Hjalti kemur heim".

Verk.

Guttavísur eða "Sagan af Gutta litla", sem flestir Íslendingar kannast við, kom fyrst út árið 1938 í hefti ásamt nokkrum öðrum kvæðum en áður hafði Stefán sent frá sér smásöguna "Konan á klettinum" og hlotið fyrir hana fyrstu verðlaun í smásagnakeppni Eimreiðarinnar árið 1933. Hann hlaut sömu verðlaun árið 1940 fyrir smásöguna "Kvöld eitt í september". Af öðrum verkum Stefáns má nefna smásagnasafnið "Við morgunsól (1966)", skáldsögurnar "Vinir vorsins (1941)" og "Óli frá Skuld (1957)" og myndskreytta barnakvæðið "En hvað það var skrýtið (1949)". Stefán skrifaði tvær skáldsögur fyrir fullorðna, "Sendibréf frá Sandströnd" (1960) og "Vegurinn að brúnni" (1962).

Verk Stefáns eru talin njóta mikillar sérstöðu innan bókmennta fyrir börn og unglinga og fullorðnir kunna ekki síður að meta þau. Þótt hann hafi skrifað barna- og unglingasögur notaðist hann alltaf við eðlislægt raunsæi sitt. Á sínum tíma sætti Stefán þó nokkurri gagnrýni þar sem persónur hans þóttu ekki alltaf vera gott fordæmi eða hegða sér á hátt sem þótti til eftirbreytni og fyrirmyndar. Stefán náði hins vegar að snerta mannlegar hliðar lesenda sinna og hélt því ætíð fram og skrifaði ósjaldan í formála bóka sinna að honum þætti varasamt þegar barnasögur væru hreinn barnaskapur. Hann leitaðist við að segja börnum sögur sem gerðu þau að þenkjandi manneskjum og að sama skapi höfða til barnsins í þeim fullorðnu.

Stefán var giftur Önnu Aradóttur.

Kvæðið- "En hvað það var skrýtið" - er eftir Pál J. Árdal (1955)- en - "En hvað það var skrítið" - eftir Stefán Jónsson (1949)

Útgefin verk Stefáns Jónssonar.

"Skáldsögur"

"Smásögur"

"Ljóð"

"Leikrit"
Nýi heimurinn

Nýi heimurinn er heiti sem var notað af fyrstu landkönnuðum Ameríku þar sem sú heimsálfa var ný fyrir þeim, meðan Gamli heimurinn var sá heimur sem þeir þekktu fyrir (Evrópa, Afríka og Asía). Kristófer Kólumbus notað fyrstur hugtakið "novi orbis" um Ameríku. Árið 1516 gaf Pietro Martire út ritið "De orbe novo" um landkönnun Spánverja í Ameríku.

Hugtakið er einkum notað í samhengi við fyrstu könnunarleiðangra og landnám Evrópubúa í Norður- og Suður-Ameríku. Í líffræði er oft talað um gamlaheimstegundir og nýjaheimstegundir þegar talað er um tegundir sem urðu eftir í Ameríku við aðskilnað meginlandanna og þróuðust í aðrar áttir en sömu tegundir í Gamla heiminum.
Lurkur (vetur)

Lurkur eða Lurkavetur eða Þjófur er nafn á harðindavetrinum 1601-1602 en það er einhver harðasti vetur sem þekkist á Íslandi.

Í Ballarárannál segir, að komið hafi fjúk og jarðbönn með hallærum og harðindum, svo að kolfellir hafi orðið um allt landið, en um Jónsmessu á vori hafi enginn gróður verið, og raunar hafi sumarið eftir verið nær graslaust. Í Mannfækkun af hallærum eftir Hannes Finnsson er talað um veturinn 1600-1601.

Í íslensku er talað um að eitthvað hafi gerst" árið fyrir hann Lurk", og átt við að það hafi gerst fyrir langalöngu síðan.
Rjómi

Rjómi er mjólkurafurð sem verður til þegar mjólkurfita er skilin frá ófitusprengdri mjólk. Áður var þetta gert með því að láta mjólkina standa þar til rjóminn settist á yfirborðið og þá var hann fleyttur ofan af en fitusnauðari hluta mjólkurinnar var rennt undan og því nefnist hann undanrenna. Seinna komu skilvindur til sögunnar og nú er mjólk skilin í stórvirkum vélum í mjólkurbúum.

Vegna þess að rjómi er ekki fitusprengdur er hægt að þeyta hann en þá setjast fitukúlurnar utan um loftbólur og bindast saman með hjálp próteins. Þannig eykst rúmmál hans um helming. Hérlendis er rjómi til þeytingar með 36% fituinnihaldi, auk þess sem fá má matreiðslurjóma sem er 15% feitur, en víða erlendis er hægt að fá feitari rjóma (double cream), allt að 48%. Hleyptur rjómi (clotted cream) er raunar 55% feitur.

Eftir gerilsneyðingu rjóma þarf að halda honum köldum í lengri tíma en við vinnslu t.d. nýmjólkur vegna „innri hita“ sem myndast í fitukúlunum. Ef ekkert væri að gert myndi hitastig rjómans hækka á nýjan leik og þannig skemmast.

Sýrður rjómi er rjómi sem hefur verið sýrður með mjólkursýrugerlum og þykknar við það.
Æsir

Æsir (ft. af ás) eru goð í norrænni goðafræði, annar af tveimur flokkum goða og sá meiri. Hinn flokkurinn eru Vanir. Æsir búa, samkvæmt goðafræðinni, í Ásgarði og þeir sem trúa á þá kallast ásatrúar.

Ættfaðir ása og æðstur þeirra er Óðinn sem var sonur jötunsins Bestlu og risans Bors. Bor var sonur Búra sem var sleiktur úr hrími Ginnungagaps af Auðhumlu. Óðinn og bræður hans Vilji og Vé sköpuðu heiminn úr líkama jötunsins Ýmis sem þeir drápu. Síðar sköpuðu þeir mennina úr viði Emblu og Asks. Aðrir mikilvægir æsir eru meðal annarra þrumuguðinn Þór (en hann var mest dýrkaður á Íslandi fyrr á öldum), Baldur hinn bjarti, Týr guð hernaðar og bardaga, hinn hrekkvísi og klaufski Loki (sem má reyndar deila um hvort hafi verið ás eða ekki), Frigg kona Óðins og Iðunn sem gætti eplanna sem héldu goðunum ungum.
Heinrekur Kársson

Heinrekur Kársson var biskup á Hólum frá 1247 til dauðadags, 1260. Ekkert er vitað um ætt Heinreks, né hvenær hann var fæddur. Hann er talinn hafa verið norskur, en þó eru einnig ágiskanir um að hann hafi verið þýskur að ætterni. Í sumum heimildum er hann sagður Karlsson.

Biskup konungs.

Eftir að Bótólfur biskup féll frá, var Heinrekur kjörinn Hólabiskup. Hann fylgdi fram málum Hákonar gamla Noregskonungs hér á Íslandi fastar en nokkur annar. Hefur konungur eflaust staðið á bak við kosningu hans. Hann var vígður 1247 af Vilhjálmi af Sabína kardínála, er þá var staddur í Noregi vegna krýningar Hákonar gamla. Segir sagan að Heinrekur hafi komið út með skriflega áskorun til Íslendinga frá Hákoni konungi um að játast undir ríki sitt, en hún var m.a. gerð í samráði við Vilhjálm kardínála.

Heinrekur kom til Íslands sumarið 1248. Hann var ekki vinsæll biskup, enda lét hann sig kirkjumál og kristnihald litlu skipta en var meira í því að reka erindi konungsvaldsins hér.

Deilur við höfðingja.

Urðu brátt fáleikar með Heinreki og þeim Þórði kakala og Gissuri Þorvaldssyni, sem þá voru helstu valdamenn hér á landi. Fann biskup þeim til foráttu að þeir rækju ekki erindi konungs sem skyldi. Má sem dæmi nefna að eftir Flugumýrarbrennu haustið 1253, þar sem reynt var að brenna Gissur inni, riðu brennumenn heim til Hóla. Tók Heinrekur biskup vel við þeim, veitti þeim aflausn fyrir glæp sinn og hélt þeim svo veislu. Í miðri veislunni bárust þau tíðindi til Hóla að Gissur hefði komist af úr brennunni. Sló þá talsvert á fögnuð veislugesta.

Heinrekur var biskup á Hólum í 13 ár, en dvaldi þó ekki á Íslandi nema u.þ.b. 5 ár af þeim tíma. Veturinn 1250-1251 var hann við hirð konungs og er þá nefndur meðal ráðgjafa hans. Heinrekur fór af landi brott 1256 og er svo að sjá að hann hafi síðan dvalist við hirð konungs og verið ráðunautur hans um íslensk málefni. Hann andaðist í Noregi sumarið 1260.
Jöklabréf

Jöklabréf eða krónubréf (e. "glacier bonds") eru skuldabréf sem hafa verið gefin út í íslenskum krónum af erlendum aðilum frá því í ágúst 2005.

Í lok árs 2010 var áætlað að erlendir fjárfestar ættu krónubréf að andvirði um 400 milljörðum króna, það er um fjórðungur af landsframleiðslu Íslands. Í lok árs 2011 var áætlað að um helmingur þessarar upphæðar, um 200 milljarðar króna, væru nú á innlánsreikningum íslensku bankanna. Vegna gjaldeyrishafta eru þessar upphæðir hins vegar fastar í íslenska bankakerfinu og er í því samhengi rætt um „"jöklabréfahengju"“ þar sem myndlíkingin við ís og snjó er notuð til þess að gefa til kynna að íslenska efnahagnum stafi hætta af því ef inneigninni væri skipt í aðra mynt og tekin úr landi.

Tilurð krónubréfa.

Forsenda viðskipta sem þessa, þar sem erlendir aðilar gefa út skuldabréf í íslenskri mynt, er hár munur á vöxtum í hagkerfum viðkomandi landa, hátt gengi þess gjaldmiðils sem gefa á bréfin út í (íslenska krónan) og mikil eftirspurn í því landi á lánsfé. Á Íslandi hækkaði Seðlabanki Íslands stýrivexti jafnt og þétt eftir að flotgengisstefnan var tekin upp 2001 og verðbólgumarkmið var ákveðið við 2,5%. Stýrisvextir á Íslandi voru 13,3% í júní 2007 en höfðu hækkað í 18% í lok október 2008. Til samanburðar voru stýrvextir Seðlabanka Evrópu 2,5% í lok árs 2008.

Enginn grundvallarmunur er á skuldabréfum sem íslenskir bankar gefa út og krónubréfum, í báðum tilvikum á kaupandi bréfsins kröfu á útgefandann í íslenskum krónum. Þau erlendu fjármálafyritæki sem gefa út krónubréf taka því á sig gengisáhættu, þar eð þau hafa ekki greiðan aðgang að krónum. Til þess að komast hjá því vandamáli tekur íslenskt fjármálafyrirtæki lán hjá erlenda útgefandanum sem erlenda fjármálafyrirtækið tekur að greiða af. Íslenska fjármálafyrirtækið greiðir vexti og afborgarnir til erlenda útgefandans í íslenskum krónum. Íslenski bankinn fær íslensku krónurnar sem fást fyrir sölu krónubréfanna og erlenda fjármálafyrirtækið andvirði lánsins í erlendu gjaldmyntinni.