arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Saaremaa

Saaremaa (á íslensku nefnd Eysýsla) (Þýska og sænska: "Ösel") er stærsta eyjan við Eistland. Eyjan liggur í Eystrasalti, sunnan við eyjuna Hiiumaa við mynni Rígaflóa. Á eyjunni er bærinn Kuressaare með um 15.000 íbúa. Eyjan er stærsta eyjan í Saare-sýslu, "Saaremaa" eða "Saare maakond". Í Eysýslu eignaðist Gunnar á Hlíðarenda atgeirinn.
Flatur skattur

Flatur skattur er hugtak sem táknar að skattprósenta er alltaf sú sama í tilteknu skattkerfi sem þýðir fyrst og fremst að ekki eru skilgreind þrep í skattkerfinu. Í þrepaskattkerfi borgar skattgreiðandi tiltekið hlutfall skatts af ákveðnum tekjueiningum. Í flatskattskerfi borga hvorirtveggja sama hlutfall sem er reiknað af allri upphæðinni.
Lögmál Biot-Savarts

Lögmál Biot-Savarts er lögmál í eðlisfræði, sem lýsir segulsviði, sem myndast vegna rafstraums. Er kennt við eðlisfræðigana "Jean-Babtiste Biot" (1772-1862) og "Félix Savart" (1791-1841), sem einnig starfaði sem læknir.

Skilgreining.

Ef rafstraumsþéttleiki j er þekktur fæst segulsviðsstyrkur B með:

þar sem

Ef um jafnstraum "I" er að ræða fæst:

þar sem

Lögmál Amperes lýsir rafstraumi í rafleiðara, sem ferilheildi segulsviðs umhverfis leiðarann.
Lambdafall Dirichlets

Lamdafall Dirichlets er fall, skilgreint með Dirichlet-röð.

Skilgreining.

Fallið

þar sem "s" er tvinntala, kallast "Lambdafall Dirichlets".

Lambdafallið er venslað Zetufalli Riemanns, táknað ζ:

en er óskilgreint þegar |"s"| = 1.
Kjörnir alþingismenn 1959 (fyrri)

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningar 1959 (júní).
Klængur Þorsteinsson

Klængur Þorsteinsson (1102 – 28. febrúar 1176) var kjörinn til biskups í Skálholti eftir að fréttist að Hallur Teitsson, sem kjörinn hafði verið biskup eftir að Magnús Einarsson fórst í eldsvoða, hefði dáið í Hollandi 1150.

Klængur var sonur Þorsteins Arnórssonar og Halldóru Eyjólfsdóttur og var hann afkomandi Síðu-Halls og Einars Þveræings í föðurætt en móðir hans var frá Reykhólum. Hann var ungur settur til náms í Hólaskóla og mun hafa verið á Hólum eftir það, allt þar til hann varð biskup, eða í hátt á fjórða áratug, og verið þar dómkirkjuprestur og kennari. Hann var vígður biskup í Skálholti af Áskeli erkibiskupi í Lundi 6. apríl 1152.

Klængur var lærdómsmaður og skáld gott. Hann er þekktastur fyrir kirkjuna sem hann lét reisa í Skálholti þegar eftir biskupsvígslu sína. Var það timburkirkja og viðurinn til hennar var fluttur frá Noregi á tveimur skipum. Kirkjan þótti vandaðasta hús á Íslandi á sinni tíð en hún brann 1309, þegar eldingu laust niður í hana. Klængur kom líka á fót Þykkvabæjarklaustri og Flateyjarklaustri (síðar Helgafellsklaustri). Hann var vinsæll biskup og virtur. Hann valdi sjálfur eftirmann sinn, Þorlák Þórhallsson.

Klængur er sagður hafa verið meinlætamaður sem oft gekk berfættur í snjóum og frostum en virðist þó hafa verið lífsnautnamaður einnig og hélt miklar og dýrar veislur í Skálholti, enda var hann vinmargur, og er sagt að til kirkjuvígslunnar hafi verið boðið 840 manns. Í sögu Jóns helga biskups er þessi frásögn:

Barnsmóðir Klængs var frænka hans, Yngvildur Þorgilsdóttir, dóttir Þorgils Oddasonar á Staðarhóli í Saurbæ. Hún hafði verið látin giftast gegn vilja sínum en fór frá manni sínum og átti með Klængi dótturina Jóru (d. 1196), fyrri konu Þorvaldar Gissurarsonar í Hruna. Ekki er víst hvort hún fæddist áður en Klængur varð biskup eða eftir að hann hlaut vígslu. Einnig átti Klængur soninn Runólf.
Prentari

Prentari er tæki sem er notað til að skapa útprentanir af skjölum, sem eru vistuð í tölvu, á pappír eða pappa til dæmis. Flestir prentarar eru tengdir tölvu með USB-kapli, sem flytur prentara gögn til að prenta út. Það eru líka til netprentarar, það er að segja prentarar sem eru tengdir staðarneti með Ethernet-kapli. Þessir prentarar geta verið notaðir af mörgum tölvum tengdum staðarnetinu. Oft geta prentarar tengst bæði staðartölvum eða tölvum í staðarneti. Auk þess geta margir nútímaprentarar prentað út beint úr minnisbúnaði eins og minniskorti eða vasaminni, matað tölvunni gögn með skanna, sent þessi gögn í símabréfi eða ljósritað skjöl. Þessi tegund af prentara heitir fjölnotatæki.

Nútímaprentarar eru byggðir á ýmsum prentunartækjum og þess vegna eru nokkrar gerðir til:

Það eru líka nokkrar gerðir af prentunartækjum sem eru ekki lengir notaðar:
Skjaldarmerki Austur-Þýskalands

Skjaldarmerki Þýska alþýðulýðveldisins var hringlaga, innri rauður flötur og á honum gulur hamar og sirkill og þar í kring vöndur af rúgaxi. Hamarinn táknaði verkamannastéttina, sirkillinn menntamenn og rúgurinn bændurna.

Í fyrsta skjaldarmerkinu voru einungis hamarinn og rúgurinn sem tákn Þýska alþýðulýðveldisins sem „ríki verkamanna og bænda“ ("Arbeiter- und Bauernstaat").

Skjaldarmerkið var lögleitt 26. september 1955 og gert að hluta af Austur-þýska fánanum 1. október 1959.
Eignarfallsflótti

Eignarfallsflótti nefnist sú tilhneiging að beygja ekki orð í eignarfalli eða að gefa því óhefðbundið eignarfall. Þetta er dæmi um málbreytingu.
Niccolò Machiavelli

Niccolò Machiavelli (3. maí 1469 – 21. júní 1527) var ítalskur heimspekingur, rithöfundur og stjórnmálamaður sem er einkum þekktur fyrir kenningar sínar í stjórnmálafræði sem hann setti fram í bókinni "Furstinn" (um 1513), en einnig fyrir ljóð og leikverk. Hann fæddist í Flórens og hóf feril sinn sem opinber starfsmaður í þjónustu lýðveldisins frá 1494 til 1512 og ferðaðist um Evrópu sem sendifulltrúi. Þegar Mediciættin náði aftur völdum var hann ákærður fyrir þátttöku í samsæri gegn þeim, settur í fangelsi og pyntaður. Leó X, nýi Medici-páfinn, fékk hann lausan og hann settist þá að í sveit utan við San Casciano, nærri Flórens, þar sem hann helgaði sig ritstörfum. Við hann er kennd (með réttu eða röngu) sú stjórnmálaheimspeki sem gengur út á að tilgangurinn helgi meðalið.

Stjórnmálaheimspeki Machiavelli.

Rit Machiavelli um stjórnspeki (þá helst "Furstinn", þar sem hann heldur sig við umræðu furstadæma) lýsa með skarpskyggni og raunsæi stjórnmálalífi þess tíma, verk hans má þó yfirfæra á nútíma stjórnmál. Ólíkt heilögum Tómasi —sem taldi það vera í eðli mannsins að uppfylla tilætlanir Guðs— þá segir hann eðli mannsins einkennast af eigingirni, fégirni og grimmd. Meginmarkmið landstjórnar er að auka vald landsins og stjórnendur þess ættu ávallt að sniðganga siðferðisreglur, lög og loforð þegar kemur að því að tryggja og auka völd, þeir lúti þó einni reglu og hún er að tryggja hagsmuni ríkisins. "Furstinn" (m.ö.o. stjórnendurnir) ætti því að sitja einn um völd og láta trú og annað ekki trufla sig. Furstinn ætti að virða eðli þegna sinna en notfæra sér þörf þeirra fyrir öryggi og vernd. Velferð þeirra er honum þó algjört aukaatriði, nema það henti til valdaaukninga. Í ritinu "Orðræðan" metur hann á svipaðan hátt ýmis stjórnkerfi og kemst að raun um að lýðveldi sé líklegast besta og stöðugasta kerfið ef það nýtur stuðnings þegnanna.
Fehmarn

Fehmarn er þriðja stærsta þýska eyjan með 185 km² og var stærsta eyja fyrrverandi Vestur-Þýskalands. Hún liggur í Eystrasalti við vesturströnd Slésvík-Holtsetalands.

Orðsifjar.

Eyjan hét upphaflega "fe mer", en það er slavneska og merkir "liggjandi í sjónum". Danir héldu þessu heiti en rituðu það "Femern". Þjóðverjar tóku þetta heiti upp, en breyttu því í núverandi heiti. Þó er sundið milli eyjarinnar og meginlandsins enn í dag kallað "Femernsund", bæði á dönsku og þýsku.

Landafræði.

Fehmarn er í Eystrasalti og er tilheyrir sambandsríkinu Slésvíkur-Holtsetalandi. Hún er rétt sunnan við dönsku eyjuna Láland (danska: Lolland), en fyrir norðan þýsku borgina Lübeck. Brú tengir eyjuna við borgina Heiligenhafen á meginlandinu.

Fjölmargir bæir eru á Fehmarn. Þeirra helstir eru Burg og Puttgarden. Frá síðarnefnda bænum ganga ferjur yfir til Rødby á Lálandi. Samanlagt búa 14 þúsund manns á eyjunni.

Náttúruverndarsvæðið "Wallnau" vestast á Fehmarn er meðal mikilvægustu fuglagriðstaði í Norður-Þýskalandi.

Saga.

Fyrstu heimildir um Fehmarn eru frá 960, en þá bjuggu slavar þar. Árið 1022 var eyjan sett undir biskupinn í Óðinsvéum og var eyjan dönsk allar götur til 19. aldar. 1864 gengu prússneskar hersveitir á land og hertóku eyjuna meðan dönsku hermennirnir voru í fastasvefni. Var þetta liður í stríði þjóðanna um yfirráðin í Slésvík-Holtsetalandi. Síðan þá hefur eyjan verið þýsk. 1963 var brú lögð frá meginlandinu til Fehmarn. 1970 hélt Jimi Hendrix tónleika á Fehmarn, þeir síðustu fyrir andlát hans. Hann lést aðeins 12 dögum síðar.
Greiðsla

Greiðsla er tilfærsla peninga frá einum aðila (oftast lögaðila) til annars. Greiðslur eru oftast inntar af hendi fyrir vörur, þjónustu eða hvort tveggja.

Einfaldasta og elsta greiðsluformið eru vöruskipti þar sem maður skiptir á einni vöru fyrir aðra. Nú til dags eru ýmsar greiðsluaðferðir í notkun; maður getur til dæmis borgað með peningum, ávísun, debetkorti, kreditkorti eða millifærslu. Í nútímaverslunum er reikningur kvittun gefin út til staðfestingar á greiðslu. Á milli fyrirtækja getur greiðsla verið í formi verðbréfa.

Ákveðið tilvik greiðslu heitir færsla. Sá sem framkvæmdir greiðslu er kallaður greiðandi, en sá sem þiggur greiðslu greiðsluþegi.
Skrei

Skrei er árleg koma Atlantshafsþorsks að hrygningarstöðvum, þekkt í Noregi sérstaklega við Lófót. Þorskurinn gengur frá Barentshafi suður með Noregsströnd, á tímabilinu febrúar til apríl. Fiskur þessi þykir hið besta góðgæti, þar sem hann á að vera hvítari og fíngerðari en þorskur almennt.
Eldlandið

Eldlandið (spænska: Tierra del Fuego) er eyjaklasi syðst í Suður-Ameríku. Stóra Eldlandsey (Isla Grande de Tierra del Fuego) er stærst og fjölmennust eyjanna. Eldlandið hefur skipst milli Chile og Argentínu síðan 1881. Tréð snælenja er algengt þar.

Evrópumenn á vegum Magellans komu fyrst í leiðangur til eyjaklasans árið 1520, vegna þeirra fjölmörgu bála sem innfæddir höfðu gert fékk klasinn nafnið „Eldlandið“.

Í norðrinu er olíuvinnsla helsti iðnaðurinn, í suðrinu er það ferðamennska og þjónusta við leiðangra til Suðurskautslandsins.
Montferrat

Montferrat (fjallalenska: Monferà; ítalska: Monferrato) er hérað í norðvesturhluta Ítalíu sem nú er hluti af héraðinu Fjallalandi og nær hér um bil yfir sýslurnar Alessandriu og Asti. Upphaflega var Montferrat greifadæmi en árið 961 var það gert að markgreifadæmi í hinu Heilaga rómverska ríki þegar Ottó mikli náði þar völdum. Montferrat-ættin var við völd þar til Spánverjar lögðu héraðið undir sig 1533 en 1536 lét Karl 5. Gonzaga-ættinni frá Mílanó markgreifadæmið eftir. 1574 var héraðið gert að hertogadæmi. 1631 náði Savojaættin helmingi Montferrat undir sig og árið 1708 fékk hún afganginn í Spænska erfðastríðinu. 1720 varð héraðið hluti af Konungsríkinu Sardiníu.
Textahöfundur

Textahöfundur er maður sem semur söngtexta við sönglög sem samin eru af lagahöfundi eða tónskáldi, öfugt við söngvaskáld sem semur bæði lag og texta.
Raunprófun

Raunprófun er að leggja eitthvað undir dóm reynslunnar, gjarnan með rannsókn. Yfirleitt er þetta gert til þess að afla þekkingar sem ekki er hægt að öðlast á annan hátt. Þegar reynt er að raunprófa það sem hægt væri að komast að á annan hátt, svo sem með rökfærslu, kallast það gerviraunprófun.
Aþos

Aþos (gríska: Όρος Άθως, "Oros Athos" ("fjallið helga") er fjall og skagi í Norður-Grikklandi en einnig nafn á lýðveldi basilsmunka og er þar frægasta klaustur þeirra. Aþos er sjálfstjórnarsvæði, frá því að munkum var opinberlega gefinn eignaréttur af skaganum frá Miklagarði, árið 875. Áttatíu og átta árum síðar, eða 963 var fyrsta klaustrið á Aþos byggt. Munkar á Aþos aðhyllast grískan rétttrúnaðarsið, og heyra aðeins undir patríkaninn í Konstantínópel, í andlegum efnum. Árið 1963 var haldin hátíð á Aþos vegna 1.000 ára afmæli munkdóms á svæðinu. Klaustrið hefur verið á heimsminjaskrá Unesco frá árinu 1988. Svæðið er líka eftirtektarvert því allar konur eru bannaðar að koma inn.
Jóhanna Vala Jónsdóttir

Jóhanna Vala Jónsdóttir (fædd 25. september 1986) er íslensk fegurðardrottning. Jóhanna vann titilinn Ungfrú Ísland 2007 og var fulltrúi Íslands í keppninni Ungfrú heimur 2007 í Sanya í Kína.

Móðir Jóhönnu er Jóhanna Magnúsdóttir.
Kröfuréttur

Kröfuréttur er svið lögfræðinnar sem telst til fjármunaréttar. Kröfuréttur er samheiti yfir þau lögvörðu réttindi sem felast í kröfu eða kunna að stofnast við kröfu. Þær réttarreglur sem fjalla um réttarstöðu tveggja eða fleiri aðila í innbyrðis samskiptum þeirra í fjármunaréttarlegu skuldarsambandi teljast til sviðs kröfuréttar.

Efni kröfuréttinda.

Krafa er varðar eignarréttindi.

Skuldarinn skal láta kröfuhafa hafa einhver eignarréttindi sín. Til að mynda lætur seljandi bifreiðar kaupandanum í té bifreiðina en kaupandinn lætur á móti kaupverðið.

Krafa er varðar vinnuframlag.

Skuldari skal láta kröfuhafa hafa vinnuframlag sitt. Til að mynda lætur smiður verktaka í té vinnu sína en á móti greiðir verktakinn smiðinum laun.

Krafa um að láta eitthvað ógert.

Skuldari skal láta eitthvað ógert sem honum ella myndi vera leyfilegt að gera. Dæmi um þetta er ákvæði vinnusamninga þess efnis að starfsmaður skuldbindi sig til að starfa ekki hjá samkeppnisaðila í tiltekinn tíma að ráðningasambandi loknu.

Krafa er bindur aflahæfi.

Skuldari skal láta aflahæfi sitt í tiltekinn tíma renna í hendur kröfuhafa.

Skilyrði réttarverndar kröfu.

Til þess að krafa sé lögvarin í þeim skilningi að hún njóti vernd réttarins, það er að kröfuhafi eigi lögvarinn rétt á að krafan verði efnd, verður hún að uppfylla eftirtalin þrjú skilyrði. Ef skilyrðum um lögvernd er ekki fullnægt er ekki hægt að knýja skuldara til að efna kröfuna með úrræðum réttarskipunarinnar.
Vikhenda

Vikhenda er ein af undirtegundum braghendu. Í henni er ekki höfuðstafur í fyrstu línu og fyrsta lína rímar saman við þriðju línu, og þriðja lína er braglið styttri en önnur lína.

Vikhenda:
Kal

Kal eru frostskemmdir eða sár af völdum ofkælingar. Frostskemmdir á túnum eða engjum sem og trjágróðri kallast einnig "kal".
Viðskiptavaki

Viðskiptavaki (e. "market maker" eða "liquidity provider") er fyrirtæki eða einstaklingur á fjármálamarkaði sem er „jafnan reiðubúinn að kaupa og selja þá flokka verðbréfa sem hann hefur tekið að sér að sjá um á auglýstu verði. Viðskiptavaki kaupir bréf þau sem hann hefur tekið að sér jafnvel þó að engir aðrir kaupendur finnist á markaðinum. Hann selur jafnframt af eigin bréfum þegar enginn annar seljandi finnst. Með þessu jafnar viðskiptavaki sveiflur sem gætu orðið á endursölumarkaðinum. Viðskiptavakar hafa tekjur sínar af því að kaupa sjálfir verðbréf á ákveðnu verði og selja þau síðan aftur á nokkru hærra verði.”
Severo Ochoa

Severo Ochoa de Albornoz (fæddur 24. september 1905 í Luarca í Astúríashéraði á Spáni, dáinn 1. nóvember 1993 í Madríd á Spáni) var spænskur og bandarískur lífefnafræðingur. Hann hlaut nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði árið 1959 fyrir rannsóknir sínar á lífsmíð kjarnsýra.

Æviágrip.

Severo Ochoa fæddist í hafnarbænum Luarca við Biskajaflóann og ólst þar upp fyrstu æviárin, en fluttist sjö ára gamall með móður sinni til Málaga í Andalúsíu eftir að faðir hans dó. Í Málaga gekk hann í skóla og fékk fljótlega mikinn áhuga á líffræði, ekki síst eftir kynni sín af verkum hins fræga spænska taugalíffræðings og nóbelsverðlaunahafa, Santiago Ramón y Cajal. Hann hélt því til náms við læknaskóla Madrídarháskóla árið 1923, en missti raunar af Ramón y Cajal sem þá var nýhættur. Hann lauk námi árið 1929. Tveimur árum síðar kvæntist hann Carmen Garcia Cobian.

Að námi loknu hélt Ochoa til Otto Meyerhof í Heidelberg í Þýskalandi þar sem hann vann að lífefna- og lífeðlisfræðilegum rannsóknum á vöðvum. Hjá Meyerhof hlaut hann mikilvæga reynslu í rannsóknatækni og –nálgunum sem átti eftir að gagnast honum mjög síðar meir. Næstu árin átti hann eftir að gegna mörgum rannsóknastöðum hjá ýmsum þekktum fræðimönnum í Englandi og á Spáni þar til 1945 að hann fluttist til Bandaríkjanna og gerðist prófessor við við læknaskóla New York-háskóla, en þeirri stöðu gegndi hann allt til 1985, þegar hann flutti aftur til Spánar. Hann lést í Madríd haustið 1993, á 89. aldursári.

Fræðastörf.

Ochoa starfaði lengstan hluta starfsferils síns að rannsóknum á starfsemi ensíma í lífrænum oxunarferlum, svo sem í orkunámsferlum frumunnar. Hann lagði mikið af mörkum til þekkingar á efnaskiptum sykrunga og fitusýra, svo og á lífsmíðaferlum kjarnsýra. Meðal merkra uppgötvana sem rannsóknir hans áttu beinan þátt í má til dæmis nefna líffræðilegt hlutverk B1 vítamíns, smíð ATP um oxandi fosfórun, ljósefnafræðilega afoxun pýridínkirna í ljóstillífun og ýmislegt fleira tengt grunnefnaskiptum lifandi frumna.

Árið 1959 deildi hann nóbelsverðlaununum í lífeðlis- og læknisfræði með Arthur Kornberg fyrir þátt sinn í að útskýra hvernig kjarnsýrurnar, RNA og DNA, eru smíðaðar í lifandi frumum.
Friðrik 5. Danakonungur

Friðrik 5. (31. mars 1723 – 13. janúar 1766) var konungur Danmerkur frá 1746. Faðir hans, Kristján 6. var þunglyndur og trúhneigður og Friðrik ólst upp á ströngu píetísku heimili. Friðrik hneigðist hins vegar til lífsins lystisemda svo mjög að faðir hans íhugaði að svipta hann sjálfsforræði. Hann átti við alkóhólisma að stríða þannig að stjórn ríkisins var öll í höndum ráðherra í leyndarráði konungs og yfirhirðmarskálksins, Moltkes greifa.

Hann stofnaði konunglegu dönsku listaakademíuna í Kaupmannahöfn 1754.
Weierstrassfall

Weierstrassfall eða Weierstrassfallið er samfellt fall, kennt við Karl Weierstraß, sem er hvergi deildanlegt.

Skilgreining.

Weierstrassfallið "f" er skilgreint með:

þar sem formula_2 er jávæð náttúrleg, oddatala og

Fallið er samfellt á öllum rauntalnaásnum, en hvergi deildanlegt.

Weierstrass kynnti fallið 18. júlí 1872.
Röntgenín

Röntgenín (eftir Wilhelm Conrad Röntgen) er tilbúið geislavirkt frumefni með efnatáknið Rg og sætistöluna 111. Þetta efni var fyrst búið til á GSI Helmholtz-þungjónarannsóknarstofnuninni í Darmstadt, Þýskalandi árið 1994. Síðari tilraunir sama rannsóknarhóps hafa staðfest tilvist efnisins. Stöðugasta samsæta þess er 280Rg með helmingunartímann ~4 sekúndur.
Rauðisandur

Rauðisandur eða Rauðasandur er byggðarlag í Vestur-Barðastrandarsýslu og liggur frá Skorarhlíðum út að Látrabjargi. Undirlendið er fremur mjótt og upp frá því rísa fjöll með bröttum hlíðum og háum hömrum. Allmikið sjávarlón, Bæjarvaðall, sker sveitina í sundur og út frá því liggur langt og mjótt lón til vesturs, en framan við það er rif úr rauðgulum skeljasandi og er nokkuð víst að sveitin dregur nafn af sandinum, þótt í Landnámabók segi að Ármóður rauði Þorbjarnarson hafi numið land á Rauðasandi.

Rauðisandur er rauður á litinn út af skeljum af hörpudiski.

Sveitin er grösug og veðursæl og var áður þéttbýl en nú hefur bæjum í byggð fækkað mjög. Helsta höfuðbólið er Saurbær eða Bær. Þar bjuggu ýmsir höfðingjar fyrr á öldum og á 16. og 17. öld var Saurbær sýslumannssetur. Annar þekktur bær á Rauðasandi er eyðibýlið Sjöundá, þar sem hryllileg morð voru framin í byrjun 19. aldar.

Umhverfisstofnun stefnir að því að friðlýsa í áföngum Rauðasand, ásamt Látrabjargi.
Eósentímabilið

Eósentímabilið er jarðsögulegt tímabil sem nær frá því fyrir 55,8 ± 0,2 milljón árum þar til fyrir 33,9 ± 0,1 milljón árum síðan. Það er annar hluti paleógentímabilsins sem aftur er hluti af nýlífsöld. Sjávarstaða var lág. Spendýrin blómstruðu og ýmsir smávaxnir forverar margra nútímategunda komu fram svo sem kattardýr, hestar og fílar. Upphaf tímabilsins er miðað við þessi nútímaspendýr en lok þess miðast við umskiptin miklu þegar miklar breytingar urðu á dýralífi í Evrópu, hugsanlega vegna nokkurra loftsteina sem lentu í Síberíu og þar sem nú er Chesapeake-flói í Norður-Ameríku.
Bréfamálið

Bréfamálið var mál sem kom upp í Latínuskólanum í Reykjavík árið 1883. Það kom til vegna þess að Benedikt Gröndal skáldi var vikið úr kennarastöðu vegna óreglu. Það vatt síðar upp á sig þegar rektor, sem þá var Jón Þorkelsson, gaf í skyn að hann ætti heilan bunka af skammarbréfum eftir nemendur.
Þórarinn Ragabróðir Óleifsson

Þórarinn Ragabróðir Óleifsson (eða Ólafsson) var íslenskur lögsögumaður á 10. öld, ýmist talinn annar eða þriðji í röð lögsögumanna.

Þórarinn var sonur Óleifs hjalta, landnámsmanns á Varmalæk í Borgarfirði, og bjó þar eftir föður sinn. Bræður hans voru þeir Glúmur, sem var annar í röðinni af eiginmönnum Hallgerðar langbrókar, og Ragi, sem bjó í Laugardal og hefur sjálfsagt verið elstur þeirra bræðra fyrst Þórarinn var kenndur við hann og ætíð nefndur Ragabróðir. Kona Raga er sögð hafa verið systir Þorsteins Ingólfssonar (og dóttir Ingólfs Arnarsonar) og kann það að hafa átt sinn þátt í því að Þórarinn var kjörinn til að taka við lögsögumannsembættinu af Hrafni Hængssyni. Gegndi hann því árin 950 – 969.

Kona Þórarins var Þórdís (eða Þuríður), dóttir Ólafs feilan Þorsteinssonar, Auðarsonar djúpúðgu.
Ólafur Magnússon (konungur)

Ólafur Magnússon (f. 1099, d. 22. desember 1115) var konungur Noregs frá 1103 ásamt eldri bræðrum sínum, Eysteini og Sigurði Jórsalafara. Þeir voru allir synir Magnúsar berfætts en móðir Ólafs var frilla konungs, Sigríður Saxadóttir. Ólafur dó í Niðarósi 16 ára að aldri og er fátt vitað um hann. Hann er oft ekki talinn með í norsku kóngaröðinni og er til dæmis ekki nefndur Ólafur 4.; þá tölu ber Ólafur Hákonarson (1380-1387).
GSK

GSK getur átt við:
Sara Nuru

Sara Nuru (fædd 19. ágúst 1989 í Erding í Þýskalandi) er þýsk fyrirsæta.
Mohs kvarði

Mohs kvarðinn flokkar efni eftir viðnámi þeirra við að vera rispað af harðara efni. Þessi kvarði var búinn til af steindafræðingnum Friedrich Mohs og er eitt af nokkrum skilgreiningum á hörku í raunvísindum.

Mohs byggði kvarðann á tíu auðfáanlegum steintegundum. Efni eru staðsett á kvarðann með því að finna harðasta efnið sem að þau geta rispað.

Taflan hér fyrir neðan sýnir samanburð við reyndarhörku mælt með hörkumæli. Mohs kvarðinn er einfaldur raðarkvarði, því að kórundum er í reynd tvisvar sinnum harðari en tópas og demantur fjórum sinnum harðari en það, þrátt fyrir að þessi efni koma hvert á eftir öðru á Mohs kvarðanum.
Derry

Derry eða Londonderry (írska: "Doire" eða "Doire Cholmchille") er borg í Norður-Írlandi. Hún er önnur stærsta borg Norður-Írlands, og fjórða stærsta borg á eyjunni Írland. Gamla borg Londonderry lá vestan við ána Foyle, og gamla borg Derry lá fyrir austan við ána. Nú á dögum nær borgin yfir báðum megin árinnar. Þar í borginni eru tvær brýr sem spanna ána.

Árið 2001 bjuggu 83.652 manns í Derry, og 90.663 manns samtals með úthverfum. Londonderry-höfn og City of Derry-flugvöllur liggja við borgina. Derry og nærliggjandi bærinn Letterkenny mynda stóra fjármálamiðstöð í Norður-Írlandi.

Derry liggur nærri við landmæri við Donegal-sýslu í Írska lýðveldinu. Borgin hefur verið tengd við Donegal-sýslu í margar aldir. Prinsinn St. Columba frá Tír Chonaill (gamla heiti á Donegal-sýslu) er talinn hafa stofnað borgina.

Það hefur verið mikið missætti um heiti borgarinnar. Opinbera heitið "Londonderry" stendur í Royal Charter sem borginni var gefið árið 1662. Þetta heiti var samþykkt aftur árið 2007 þegar ákvörðun var tekin í hæstiréttinum. Þrátt fyrir opinbera heitið er borgin þekkt sem "Derry" í daglegu tali, sem er enskt orð á fornírska heitinu "Daire", stafað sem "Doire" á nútímaírsku, og þýðir „eikarlundur“. Heitið "Derry" er oftar notað af þjóðernissinnum, og er í notkun víða hjá kaþólskum mönnum þar. "Londonderry" er oftar notað af sameiningarsinnum, en "Derry" er í daglegri notkun hjá mótmælandum.