arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hvammur í Norðurárdal

Hvammur í Norðurárdal er bóndabýli og kirkjustaður í Mýrasýslu. Þar var einnig prestssetur til 1911, en nú er kirkjunni þjónað frá Stafholti.

Í Hvammi var í kaþólskum sið kirkja helguð Maríu guðsmóður, en núverandi kirkja er lítil timburkirkja, forkirkjulaus, byggð árið 1880. Altaristafla kirkjunnar er eftir Þórarinn B. Þorláksson listmálara og kaleikur og patína eftir Eggert Guðmundsson í Sólheimatungu. Þar er einnig skírnarfontur smíðaður af Ríkarði Jónssyni, myndhöggvara.

Árið 1808 féll mikið snjóflóð á bæinn í Hvammi er braut hann niður og varð syni þáverandi prests, Þórðar Þorsteinssonar (1754-1819), að bana. Eftir það var bærinn færður þangað sem hann er nú.
Geitaskarð

Geitaskarð er bær í Langadal í Austur-Húnavatnssýslu, fornt stórbýli og var löngum sýslumannssetur. Bærinn var áður í Engihlíðarhreppi en tilheyrir nú Blönduósbæ. Bærinn stendur undir grösugu skarði sem kallast Skarðskarð og nær yfir á Laxárdal. Geitaskarð á einnig land að Blöndu.

Geitaskarð var meðal helstu höfuðbóla Húnaþings allt frá landnámsöld og þar hafa margir höfðingjar búið. Sýslumenn Húnvetninga bjuggu margir á Geitaskarði og er talið að einir tólf sýslumenn hafi setið þar. Þar er nú rekin ferðaþjónusta.
Langavatn (Mýrum)

Langavatn allstórt stöðuvatn í Langavatnsdal á Mýrum, um 214 m yfir sjávarmáli. Það er um 5 ferkílómetrar að stærð og allt að 36 m niður þar sem það er dýpst. Vatnið hefur orðið til fyrir hraun sem stíflað hefur afrennsli dalsins. Í Langavatn rennur Langadalsá að norðan og Beilá að suðaustanverðu. Silungsveiði er í Langavatni og við útfallið þar sem Langá fellur úr vatninu er stífla til vatnsmiðlunar vegna laxaræktar í ánni og vatnakerfi hennar.

Þjóðtrú.

Til er einkennileg saga um hjón ein fjölkunnug sem köstuðu lík menskra manna í Langavatn í Langavatnsdal, sem síðar hafi orðið að nykrum. Atburður þessi á að hafa gerst snemma á 15. öld, og er sögn þessi alveg einstök í íslenskri þjóðtrú.
Höfði á Höfðaströnd

Höfði er bær á Höfðaströnd í austanverðum Skagafirði, landnámsjörð Höfða-Þórðar Bjarnarsonar og áður kirkjustaður. Höfði er norðan við Höfðavatn, í hvammi suðvestan undir Höfðahólum, sem eru framhlaup úr fjallinu fyrir ofan.

Höfði var ysti bær í Höfðahreppi hinum forna en þar utan við tók Fellshreppur við. Hálfur Þórðarhöfði tilheyrir Höfða en hinn helmingurinn Bæ. Höfði á einnig Höfðamöl milli Höfðavatns og sjávar og hlutdeild og veiðirétt í Höfðavatni.

Kirkja sem verið hafði á Höfða frá fornu fari var lögð af 1891.

Höfði kemur mjög við sögu í kvikmyndinni Bíódagar eftir Friðrik Þór Friðriksson. Friðrik er ættaður frá Höfða og þar var upphafsatriðið í kvikmynd hans Börn náttúrunnar einnig tekið upp.
Stefánshellir

Stefánshellir er hellir í Hallmundarhrauni (3555 m) sem rannsóknir hafa leitt í ljós að er í raun sami hellir og Surtshellir. Sennilega hafa þeir áður verið einn og sami hellirinn áður en að hrun hafi orðið í hellinum og þannig lokast á mili þeirra. Aðalop Stefánshellis er niðri í gjá, um 350 m frá nyrsta opi Surtshellis og sést opið ekki fyrr en komið er alveg að hellismunanum. Vegvísar vísa leið við slóð og benda á helstu niðurföll og op inn í hellinn og inni í honum eru ranghalar og hvelfingar er saman mynda flókið völundarhús.
Laxá í Refasveit

Laxá í Refasveit er dragá í Austur-Húnavatnssýslu. Hún á upptök á Laxárdal fremri, löngum, grösugum dal sem liggur samhliða Langadal, austan Langadalsfjalls. Þar voru áður um tuttugu bæir en nú er dalurinn nær allur kominn í eyði.

Við Skrapatungurétt rennur Norðurá í Laxá ofan úr Norðurárdal og þar sveigir Laxá til vesturs og rennur út í Húnaflóa í Laxárvík í Refasveit. Vegurinn yfir Þverárfjall til Sauðárkróks liggur meðfram Laxá að ármótunum en síðan með Norðurá. Neðan við þjóðveginn sem liggur út á Skagaströnd rennur Laxá í gljúfri og þar var áður brú þar sem þrengst er. Heitir það Ámundahlaup. Þar er nú laxastigi.
Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu)

Laxá í Laxárdal er efri hluti Laxár í Suður-Þingeyjarsýslu, þar sem hún rennur úr Mývatni og niður Laxárdal, ofan Brúarfossa og Laxárvirkjunar, en neðri hluti árinnar kallast Laxá í Aðaldal. Efsti hluti árinnar er oftast kallaður Laxá í Mývatnssveit.

Áin er um 33 kílómetrar að lengd frá Brúarfossum að upptökum í Mývatni. Hún er að mestu leyti hrein lindá, nema hvað Kráká fellur í hana efst. Vatnsmagnið er því nokkuð stöðugt. Allt umhverfi árinnar er vel gróið og þykir einstaklega fagurt og þar er mikið og fjölbreytt fuglalíf. Laxá í Laxárdal er líka þekkt fyrir að vera ein besta urriðaveiðiá landsins og veiðast þar oft stórir og vænir urriðar.
Þröstur Hermundarson

Þröstur Hermundarson var landnámsmaður í innanverðum Hrútafirði að vestan. Hann nam land með Grenjuði bróður sínum inn frá Borðeyri og bjuggu þeir á Melum að því er segir í Landnámabók. Þeir hafa því numið land í landnámi Bálka Blængssonar, en það var mjög stórt.

Landnáma segir ekkert hvaðan þeir bræður voru en rekur nokkra afkomendur þeirra beggja.
Fróðárheiði

Fróðárheiði er fjallvegur sem liggur yfir Snæfellsnes til Fróðársveitar, austan við Ólafsvík. Sunnan megin við heiðina liggja vegamótin upp á hana skammt frá Búðum, en að norðan skammt austan við Ólafsvík. Heiðin þessi er verulega snjóþungt og veðrasamt skarð, en þó liggur vegurinn þar sem fer hjá Rjúpnaborgum í um 361 m hæð yfir sjávarmáli. Reimt mjög hefur þótt á Fróðárheiði og eru til um það margar sögur.
San Cristóbal de La Laguna

San Cristóbal de La Laguna, einnig nefnd La Laguna, er borg á Tenerife og er þriðja stærsta borg Kanaríeyja. Hún er á heimsminjaskrá UNESCO. Íbúar borgarinnar eru um 153.009 (2014). La Laguna er nálægt Santa Cruz de Tenerife sem er höfuðborg Tenerife.
Lýsuhóll

Lýsuhóll er bær í Staðarsveit á sunnanverðu Snæfellsnesi. Á Lýsuhóli er jarðhiti og þar er starfræktur skóli og félagsheimili. Sundlaug er hituð er upp með heitu ölkelduvatni sem þar rennur upp. Borað var eftir vatni þar árin 1946 og 1963 og hefur ölkelduvatnið á Lýsuhóli verið sett í sölu á almennum markaði í neytendaumbúðum. Jarðhitinn, laugin og ölkelduvatnið eru þekkt frá fornu fari og langt síðan að laugin var fyrst notuð til baða. Var þá byggt yfir hana baðhús sem nú er löngu horfið, en þróin þar sem baðkerið var sést þar enn. Gamla laugin og kalkútfellingar þar hjá eru á náttúruminjaskrá, ásamt hallamýri ofan þeirra, hvar er óvenjulegt gróðurfar og sjaldséðar jurtir. Fjöllin fyrir ofan Lýsuhól eru nokkuð sérstök, mjög brött og gerð úr djúpbergi. Í Lýsuhyrnu er gabbró og granófýr og úr gígum uppi í Þorgeirsfelli og Ánahyrnu hafa runnið Hraunsmúlahraun og Bláfeldarhraun.
2. apríl

2. apríl er 92. dagur ársins (93. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 273 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°
Ætiþistill

Ætiþistill (fræðiheiti: "cynara cardunculus") er fjölær matjurt af körfublómaætt. Ætiþistillinn er þykkur og með kjötkennd reifablöð sem nefnd eru "þistilhjörtu", en þau eru borðuð sem grænmeti. Ætiþistillinn er skyldur "kambabollu" og trúlega upprunalega ræktað afbrigði hennar. Plantan er um eða yfir eins metra há og ber stór blóm.

Þistilhjörtu eru góð og holl, trefjarík og fitusnauð, aðeins 25 hitaeiningar í meðalþistli og eru ágætur C-vítamín og fólínsýrugjafi, og innihalda nauðsynleg steinefni eins og magnesíum, mangan og króm.
Svalþúfa

Svalþúfa er stór móbergshöfði skammt austan Lóndranga undir Jökli. Framhluti höfðans ber nafnið Þúfubjarg og er það mikið fuglabjarg. Þó svo Svalþúfa sé að jafnaði vel grasi vaxin, þá má ekki slá það, þar sem höfðinn er talinn vera í eigu álfa.

Sagan hermir að kölski og Kolbeinn Grímsson hafi háð kvæðaeinvígi á bjargbrúninni og Kolbein sigrað með því að finna nýjan bragarhátt sem við hann er kenndur.
Ungmennasamband Kjalarnesþings

Ungmennasamband Kjalarnesþings eða UMSK eru samtök íþróttafélaga á Álftanesi, í Garðabæ, Kjósarhreppi, Kópavogi, Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Ísabella af Gloucester

Ísabella af Gloucester (um 1173 – 14. október 1217) var fyrri kona Jóhanns landlausa Englandskonungs en hann fékk hjónaband þeirra gert ógilt um það leyti sem hann varð konungur og hún er yfirleitt ekki talin með drottningum Englands. Nafn hennar er raunar óvíst því hún er kölluð ýmsum nöfnum í heimildum.

Ísabella var af Normandíætt, dóttir William Fitz Robert, jarls af Gloucester, en faðir hans, Róbert jarl af Gloucester, var óskilgetinn sonur Hinriks 1. Englandskonungs. Hún giftist Jóhanni 29. ágúst 1189 og hann fékk þá titilinn jarl af Gloucester. Tíu árum síðar lét hann ógilda hjónabandið vegna skyldleika þeirra en þau voru þremenningar. Þau áttu engin börn saman.

Ísabella giftist ekki aftur fyrr en 20. janúar 1214 og var maður hennar Geoffrey Fitz Geoffrey de Mandeville, jarl af Essex, sem var um átján árum yngri en hún. Hann dó 1216 en ári síðar, í september 1217, giftist Ísabella í þriðja sinn, Hugh de Burg, sem síðar var gerður jarl af Kent. Hún dó mánuði eftir brúðkaupið.
Orkla

Orkla er norsk fyrirtækjasamsteypa. Dótturfélög Orkla framleiða margvíslegar vörur eins og mat og álsnið. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Osló.
Eiríkur helgi

Eiríkur helgi, Eiríkur Játvarðsson eða Eiríkur 9. var hugsanlega tekinn til konungs í Svíþjóð á 6. tug 12. aldar. Fátt er þó vitað um hann með vissu nema að hann hafði konungsvöld á Vestur-Gautlandi árið 1158 og dó á árunum 1160-1162 (samkvæmt helgisögu Eiríks dó hann 18. maí 1160). Rannsókn á jarðneskum leifum hans hefur leitt í ljós að hann var drepinn, sennilega hálshöggvinn.

Föðurnafn Eiríks kann að benda til þess að faðir hans hafi verið enskrar ættar en um það er þó allt óvíst. Vitað er að maður að nafni Jóar Játvarðsson var við hirð Knúts Eiríkssonar, sonar Eiríks, og gæti hann hafa verið bróðir hans. Í páfabréfi 1172 kemur fram að Eiríkur hafi verið drepinn í fyllirísslagsmálum og leggur páfinn bann við að dýrka slíkan mann sem dýrling. Í helgisögninni segir að hann hafi fallið í bardaga við Magnús Hinriksson, sem varð konungur næstur á eftir honum.

Það litla sem um Eirík hefur verið skrifað snýst fyrst og fremst um helgi hans. Konungstíð hans varði stutt, líklega frá 1156 til 1160 og hann virðist ekki hafa látið mikið til sín taka. Því hefur verið haldið fram að hann hafi leitt fyrstu krossferðina til Finnlands 1155 en það kann að vera saga sem sögð var til að auðveldara yrði að fá hann tekinn í helgra manna tölu. Tilraunir til þess hófust þegar á ríkisstjórnarárum Knúts sonar hans. Elsta ritaða helgisaga Eiríks er frá 1344 og þar er lýst 50 kraftaverkum sem tengd eru Eiríki. Sagt var að lind hefði sprottið fram þar sem blóði hans var úthellt.

Eiríkur var grafinn í Uppsölum og árið 1273 var helgiskrín hans fært úr gömlu Uppsaladómkirkju í þá nýju. Eftir það var það borið á milli kirkjanna í skrúðgöngu 18. maí ár hvert. Mynd Eiríks var sett í innsigli Stokkhólmsborgar 1376.

Kona Eiríks var Kristín, dóttir Björns sonar Haraldar kesju, sonar Eiríks góða Danakonungs, og Katrínar dóttur Inga eldri Svíakonungs. Þau áttu fjögur börn sem vitað er um, Knút Eiríksson, Svíakonung 1167-1196, Filippus, Katrínu og Margréti Noregsdrottningu, konu Sverris konungs.
Múrinn í Kirkjubæ

Múrinn (á færeysku "Múrurin") og er ófullgerð dómkirkja í Kirkjubæ í Færeyjum. Veggirnir standa og eru á lengd 26,5 metrar, á breidd 10,8 metrar, á hæð 9 metrar og að þykkt 1,5 metri. Erlendur biskup hóf þessa kirkjusmíði um árið 1300. Húsið átti að helga hinum heilaga Magnúsi Orkneyjajarli. Á einum stað í veggjunum er innmúrað hólf, sem kallast Gullskápurinn. Hann var opnaður 1905, og inni í honum voru óskaddaðir helgir dómar, sem kirkjunni höfðu verið gefnir. Þeir voru látnir á sama stað og múrað fyrir aftur.
Tudor

Tudor eða Túdor getur átt við:
Þorláks saga

Þorláks saga fjallar um ævi og jarteinir Þorláks Þórhallssonar Skálholtsbiskups, sem dó árið 1193. Á norrænu finnst sagan í þremur gerðum, sem stundum eru auðkenndar með bókstöfunum A, B og C, eftir aldri þeirra. Yngri gerðirnar segja meðal annars frá staðamálum. Einnig hefur saga af biskupi verið til í fjórum latneskum gerðum. Þessi söguritun virðist hafa byrjað skömmu eftir að Íslendingar lýstu Þorlák helgan mann 1198, og hefur að minnsta kosti höfundur elstu sögunnar mátt hafa góða frásögn. En ekki er í þeirri gerð sagt frá deilumálum, sem vörðuðu föður Páls biskups Jónssonar, sem varð eftirmaður Þorláks og dó árið 1211. Þetta hefur verið talið benda til ritunar undir handarjaðri hans.
Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar

Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar eru verðlaun sem Samband ungra sjálfstæðismanna hafa veitt árlega frá árinu 2007.

Verðlaunin eru nefnd í höfuðið á Kjartani Gunnarssyni, fyrrverandi framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bankaráðsmanns Landsbankans.

Nokkuð var gagnrýnt að samtökin InDefence skyldu taka við verðlaununum árið 2010 í ljósi þess að samtökin höfðu mjög látið að sér kveðja í umræðunni um Icesave reikningana og þótti mörgum kaldhæðnislegt að samtökin tækju við verðlaunum sem kennd voru við mann svo nátengdan Icesave reikningunum.

Stjórn SUS ákvað að nefna verðlaunin eftir Kjartani til að heiðra það starf sem hann hefur skilað til þess að auka frelsi á Íslandi og bera út hugmyndir frjálshyggjunnar.
Fljótshlíð

Fljótshlíð er sveit í Rangárvallasýslu. Fyrir vestan hana er hinn forni Hvolhreppur, að sunnan Vestur- og Austur-Landeyjar og að suðaustan Vestur-Eyjafjallasveit. Fljótshlíðarhreppur náði yfir Fljótshlíð en hefur verið lagður niður sem sérstakt sveitarfélag. Löngum voru tvö prestaköll í Fljótshlíð. Annað var nefnt Fljótshlíðarþing, helstu kirkjur í Teigi, í Eyvindarmúla og á Hlíðarenda. Hitt prestakallið var kennt við Breiðabólstað, og undir það féllu að fornu annexíurnar Lambey, Ey, Þorvarðsstaðir og Vellir, auk bænhúss í Vatnsdal. Frá 1880 lögðust Fljótshlíðarþing undir Breiðabólstað.

Fjölmargar jarðir í Fljótshlíð eru nú að öllu leyti eða hluta í eigu efnamanna af höfuðborgarsvæðinu sem sumir eru búsettir þar allt árið en aðrir eru þar eingöngu um helgar eða í leyfum. Á fæstum þessara jarða er rekinn hefðbundinn búskapur þótt sumir séu þar með hesta. Nú eru hátt á annað hundrað sumarbústaðir í Fljótshlíð.
Listi yfir The Closer (2. þáttaröð)

Önnur þáttaröðin af The Closer var frumsýnd 12. júní 2006 og sýndir voru 15 þættir
Höskuldur Ólafsson

Höskuldur Ólafsson getur átt við:
Reykholtsmáldagi

Reykholtsmáldagi er kirkjumáldagi eða eignaskrá Reykholtskirkju í Borgarfirði.

Elsti hluti máldagans er talinn frá því um 1185 og er hann elsta varðveitta frumskjal á íslensku. Í öðrum hluta máldagans er getið um gjafir Snorra Sturlusonar og Hallveigar konu hans til kirkjunnar í Reykholti, og er hugsanlegt að Snorri hafi sjálfur haldið þar á penna.

Reykholtsmáldagi er e.t.v. elsta varðveitta frumskjal á norrænni tungu.
Gleraugna-Pétur Einarsson

Pétur Einarsson (d. 1582), kallaður Gleraugna-Pétur, var íslenskur sýslumaður og prestur á 16. öld og kom mjög við sögu siðaskiptanna á Íslandi.

Pétur var sonur Einars Snorrasonar Ölduhryggjarskálds og Guðrúnar Oddsdóttur fylgikonu hans, bróðurdóttur Sveins biskups spaka. Á meðal bræðra hans voru þeir Marteinn Einarsson biskup í Skálholti og Moldar-Brandur, sýslumaður á Snorrastöðum, en systir hans, Guðrún, var kona Daða Guðmundssonar í Snóksdal. Pétur var við nám í Þýskalandi ungur að árum en kom síðar heim og var einn af sveinum Ögmundar biskups. Hann hallaðist þó að siðaskiptamönnum, sem hann hefur kynnst í Þýskalandi, og Ögmundur bannfærði hann en Gissur Einarsson, sem þá var orðinn biskup, studdi hann.

Pétur varð umboðsmaður konungs 1542 og sýslaði meðal annars með eignir klaustranna. Hann settist að í Viðeyjarklaustri og virðist sem honum hafi verið umhugað að eyðileggja allt sem minnti á kaþólsku kirkjuna. Ýmsar sögur gengu um framferði hans þar og var meðal annars sagt að hann hefði leitt skolpræsi frá bænum að kirkjurústunum og kirkjugarðinum. Einnig er sagt að hann hafi rekið munkana berfætta og grátandi úr Helgafellsklaustri. Ekki er þó víst hvað satt er í þessum sögum en siðaskiptamenn voru mjög óvinsælir á þessum tíma og mikið gert úr framferði þeirra.

Umboðsmennsku Péturs lauk 1547 en hann hafði jafnframt verið prestur í Hjarðarholti í Laxárdal frá 1543. Hann hafði seinna umboð Helgafellsklaustursjarða um tíma og bjó þá á Arnarstapa. Sýsluvöld hafði hann líka stundum en var prestur í Hjarðarholti allt til 1581. Hann varð sjóndapur á efri árum og notaði þá gleraugu, sem var þá mjög fátítt; jafnvel er hugsanlegt að hann hafi verið fyrsti Íslendingurinn sem gekk með gleraugu.

Kona Péturs var Ingiríður Guðmundsdóttir, systir Daða í Snóksdal, og voru þeir því tvöfaldir mágar. Hún hafði áður verið fylgikona Ólafs Guðmundssonar, prests í Hjarðarholti. Einkadóttir þeirra Péturs var Katrín, kona Teits Eiríkssonar bónda í Ásgarði í Hvammssveit.
Keflavíkursamningurinn

Keflavíkursamningurinn var tvíhliða alþjóðasamningur á milli Íslands og Bandaríkjanna árið 1946 um að bandaríski herinn, sem komið hafði í seinni heimsstyrjöldinni, myndi halda af landi brott, en að bandarískir borgaralegir starfsmenn myndu áfram reka Keflavíkurflugvöll. Rekstur Keflavíkurflugvallar var í höndum bandaríska fyrirtækisins Lockheed Overseas Aircraft Service á árunum 1948–1951. Ný flugstöð sem jafnframt var hótel var tekin í notkun vorið 1949. Sama ár varð Ísland stofnaðili að Atlantshafsbandalaginu og tveimur árum seinna tók Varnarsamningurinn við af Keflavíkursamningum. Þá komu Bandaríkjamenn sér upp herstöð á Miðnesheiði.
Hellislíking Platons

Hellislíking Platons er táknsaga úr "Ríkinu" eftir Platon. Platon ímyndaði sér hóp af fólki sem hefur búið handjárnað í helli allt sitt líf, fólk sem sneri út í auðan vegg. Fólkið horfir á skugga sem varpaðir eru á vegg, skuggarnir eru fólk og hlutir sem færast frá flöktandi eld bak við þá og fæðast myndir af þeim skuggum. Samkvæmt Platon, eru skuggarnir eins nálægt raunveruleikanum, sem fangarnir fá að sjá. Hann skýrir þá hvernig heimspekingur er eins og fangi sem er leystur frá hellinum og áttar sig á því að skuggarnir á veggnum teljast ekki raunveruleiki yfirleitt, þar sem hann mun koma til með að skynja hina réttu mynd af veruleikanum frekar en bara skuggann sem áður blasti við föngunum. Fangarnir myndu einnig telja bergmál vera raunveruleg hljóð, ekki bara spegilmynd af raunveruleikanum, þar sem þeir höfðu aldrei séð eða heyrt. Hefðu þeir ekki lofað og heillað þann sem nógu snjall væri til að geta best giskað á hvaða skuggi myndi koma næst, eins og einhver sem skildi eðli heimsins? Og mundi ekki allt samfélag þeirra velta á skuggunum á veggnum?
Ingibjörg Jónsdóttir (rithöfundur)

Ingibjörg Jónsdóttir (14. nóvember 1933 − 25. desember 1986) var íslenskur rithöfundur og þýðandi. Fyrstu bækur hennar voru ástarsögur en fljótlega fór hún einnig að skrifa myndskreyttar barnabækur. "Músabörn í geimflugi" sem kom út 1963 með myndum eftir Þórdísi Tryggvadóttur var gerð að söngleik árið eftir og var fyrsta leikritið sem Þjóðleikhúsið setti upp eftir íslenska konu. Eftir 1970 fékkst Ingibjörg að mestu við þýðingar á ástarsögum og spennusögum, meðal annars eftir Vivien Stuart og Edge-bækurnar eftir George G. Gilman. Hún þýddi fyrstu þrjátíu Ísfólksbækurnar eftir Margit Sandemo og söguna "Gvendur bóndi á Svínafelli" eftir J. R. R. Tolkien sem kom út 1979.
8. apríl

8. apríl er 98. dagur ársins (99. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 267 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Margrét friðkolla

Margrét friðkolla Ingadóttir (d. 1130) var sænsk konungsdóttir sem varð drottning Noregs 1101-1103 og síðar Danmerkur frá 1105 til dauðadags og var þá hinn raunverulegi stjórnandi landsins.

Margrét var dóttir Inga eldri Steinkelssonar, konungs Svíþjóðar. Þegar Svíar og Norðmenn sömdu frið í Konungahellu 1101 var hjónaband milli hennar og Magnúsar berfætts Noregskonungs hluti af samkomulaginu og var Margrét send til Noregs með fríðu föruneyti. Viðurnefnið "friðkolla" er rakið til þessara friðarsamninga. Hjónabandið var þó skammvinnt því Magnús féll á Írlandi 1103. Þau höfðu ekki átt barn saman.

Árið 1105 giftist Margrét svo Níels, yngsta syni Sveins Ástríðarsonar, sem hafði orðið konungur Danmerkur ári fyrr. Hann þótti ekki stjórnsamur og er sagt að Margrét drottning hafi að mestu séð um að stýra ríkinu. Það mun henni hafa farist vel úr hendi og voru samskipti við Svíþjóð til dæmis sérlega friðsamleg meðan hún lifði. Hún lét slá sína eigin mynt og stendur á peningum "Margareta-Nicalas" (Margrét-Níels).

Margrét dó árið 1130 og eftir lát hennar giftist Níels Úlfhildi Hákonardóttur, ekkju Inga yngri Svíakonungs, sem skildi þó fljótt við Níels og giftist Sörkvi eldri Svíakonungi.

Margrét og Níels áttu synina Magnús sterka og Inga, sem dó á barnsaldri.
Kristín Sverrisdóttir af Noregi

Kristín Sverrisdóttir (d. 1213) var einkadóttir Sverris Noregskonungs og Margrétar konu hans en hálfbræður hennar voru þeir Sigurður lávarður og Hákon Sverrisson harmdauði.

Eftir dauða Sverris konungs fór Margrét drottning til heimkynna sinna í Svíþjóð og ætlaði að taka dóttur sína með en það leist birkibeinum illa á; líklega hafa þeir takið hættu á að andstæðingar þeirra næðu tökum á henni. Þeir fluttu hana því til Hákonar konungs bróður hennar í Björgvin, þvert gegn vilja móðurinnar. Kristín er sögð hafa verið trygg móður sinni og stórlynd eins og hún.

Þegar friður var saminn milli bagla og birkibeina 1208 var meðal annars ákveðið að Kristín skyldi giftast konungsefni bagla, Filippusi Símonarsyni. Hann skyldi jafnframt stýra Upplöndum og hluta af Víkinni en fékk ekki konungsnafn. Samkvæmt Böglunga sögum var Kristín ósátt, hún vildi ekki mann sem hvorki var af konungsætt né mundi hljóta viðurkenningu sem konungur. Þau giftust þó 1209 og kom Margrét móðir hennar til brúðkaupsins en dó nokkrum vikum síðar. Filippus hélt reyndar áfram að kalla sig konung þrátt fyrir samkomulagið og hefur Kristín vafalaust ekki latt hann til þess og sjálfsagt litið á sig sem drottningu.

Sjálf dó Kristín af barnsförum árið 1213 og áttu þau Filippus ekki barn sem lifði.
Svínasúpan

Svínasúpan er sjónvarpsþáttur sem sýndir voru á Stöð 2 á árunum 2003-2004. Óskar Jónasson var leikstjóri í báðum þáttaröðum og þættirnir voru framleiddir af Storm. Þáttaraðirnir voru tvær talsins. Leikarar þáttarins eru Auðunn Blöndal sjónvarpsmaður, Edda Björg Eyjólfsdóttir leikona, Guðlaug Elísabet Ólafsdóttir leikkona, Pétur Jóhann Sigfússon leikari, Sverrir Þór Sverrisson (Sveppi) sjónvarpsmaður og Sigurjón Kjartansson tónlistarmaður og útvarpsmaður. Jón Gnarr bættist svo við í annari þáttaröð. Höfundar hrandrits voru Auðunn Blöndal, Pétur Jóhann Sigfússon, Sigurjón Kjartansson, Sverrir Þór Sverrisson og Þrándur Jensson í báðum þáttaröðum. Yfirumsjón handrits sá Sigurjón Kjartansson um. DVD diskur Svínasúpunnar fór í gullsölu og mæðrastyrksnefnd var veitt eintök af myndisknum við afhendingu gullplötunnar.

Þættirnir voru í báðum þáttaröðum átta talsins.
Pritzker-verðlaunin

Pritzker-verðlaunin eru verðlaun fyrir byggingarlist sem veitt eru árlega. Verðlaunin sem voru sett á fót af Jay A. Pritzker og konu hans Cindy njóta mikillar virðingar og sem dæmi um það þá er oft talað um þau sem „Nóbelsverðlaunin í byggingarlist“
Norman Foster

Norman Foster (f. 1. júní 1935) er breskur arkitekt. Á meðal verka Fosters má nefna 30 St Mary Axe í London og höfuðstöðvar Commerzbank í Frankfurt.

Foster hlaut Pritzker-verðlaunin árið 1999.
Návígi

Návígi er viðtalsþáttur sem sýndur er vikulega í Sjónvarpinu. Umsjónarmaður þáttarins er Þórhallur Gunnarsson.
Ljósavatnsskarð

Ljósavatnsskarð er dalur í Suður-Þingeyjarsýslu sem liggur á milli Fnjóskadals að vestan og Köldukinnar og Bárðardals að austan. Norðan við dalinn eru Kinnarfjöll og Fornastaðafjall en sunnan við hann Ljósavatnsfjall og Birningsstaðafjall.

Í austanverðu Ljósavatnsskarði er allstórt stöðuvatn sem heitir Ljósavatn og úr því rennur Djúpá til Skjálfandafljóts. Talið er að einhverntíma hafi Skjálfandafljót runnið um skarðið til vesturs í Fnjóskadal. Nú rennur Þingmannalækur úr vestanverðu skarðinu til Fnjóskár.

Dalurinn (eða skarðið) er djúpur og breiður, nokkuð vel gróinn og hlíðar víða kjarri vaxnar. Allmikill skógur, Sigríðarstaðaskógur, er í norðanverðum dalnum. Í Ljósavatnsskarði eru allnokkrir bæir, þar á meðal kirkjustaðurinn Ljósavatn og Stórutjarnir, en þar er grunnskóli og sundlaug.