arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Eldfærin

Eldfærin er ævintýri eftir H.C. Andersen. Þar segir frá dáta nokkrum sem gömul kerling sendi inn í holt tré að sækja fyrir sig eldfæri.

Inni í trénu hitti hann fyrir þrjá hunda, hvern af öðrum, og hafði sá minnsti augu á við undirskálar, sá næsti augu á stærð við mylluhjól og sá þriðji augu á stærð við Sívalaturn. Þeir sátu á kistum fullum af peningum og fyllti dátinn alla vasa af gullpeningum úr kistu stærsta hundsins. Hann fann svo eldfærin og færði kerlingunni en þegar hún vildi ekki segja honum af hverju hún vildi fá þau afhöfðaði hann hana.

Síðan fór hann til höfuðborgarinnar og lifði í vellystingum en þegar peningarnir voru búnir datt honum í hug að nota eldfærin og þá komu hundarnir og sóttu fyrir hann hvað sem hann vildi. Dátinn lét þá fyrst sækja meiri peninga en síðan langaði hann að sjá prinsessuna, sem var lokuð inni í turni sínum til að reyna að koma í veg fyrir að sá spádómur rættist að hún giftist ótignum manni. Hann lét hundana sækja sofandi prinsessuna nótt eftir nótt en þegar komst upp um hann var honum varpað í dýflissu og átti að taka hann af lífi.

Á aftökupallinum fékk hann að kveikja sér í síðustu pípunni og þegar hann notaði eldfærin komu allir hundarnir, vörpuðu kóngi og drottningu og ráðgjöfum þeirra upp í loftið svo þau brotnuðu í mola þegar þau lentu en dátinn og prinsessan giftust og hundarnir sátu veisluna.

H.C. Andersen byggði ævintýri sitt á gömlu skandinavísku ævintýri, þar sem hermaður notar töfrakerti til að kalla til sín járnmann sem uppfyllir óskir hans, en einnig eru augljós tengsl við söguna af "Aladdín" úr 1001 nótt. Einnig má finna tengsl við ævintýrin um "Hans og Grétu", "Rapunzel" og "Ali Baba".

Eldfærin er eitt af elstu ævintýrum Andersens og komu fyrst út 8. maí 1835 í bæklingi með nokkrum öðrum ævintýrum, meðal annars "Prinsessunni á bauninni".
.ye

.ye er þjóðarlén Jemen.
Sprengisandur

Sprengisandur (í sumum fornritum aðeins nefndur Sandur) er gróðursnauð og örfoka háslétta á miðhálendi Íslands. Suðurmörk Sprengisands miðast venjulega við Þjórsárver og norðanmörkin við Kiðagil, að austan teygir hann sig að rótum Tungnafellsjökuls og að Skjálfandafljóti, en að vestan að Þjórsá og þaðan norður með austurjaðri Hofsjökuls. Sprengisandur er ekki samfellt sandflæmi eða sandauðn þótt nafn hans gæti bent til þess. Grýttur jökulruðningur þekur stór flæmi en áreyrar og sandar eru meðfram ám. Þar eru einnig hraun, Tunguhraun, sem þekur allstórt svæði norðan Tungnafellsjökuls. Fjórðungsalda er móbergsfell á miðjum Sprengisandi og vestan undir því er Fjórðungsvatn, stærsta stöðuvatnið á svæðinu. Um Sprengisand liggur Sprengisandsleið, forn fjallvegur sem tengir Norðurland og Suðurland. Allmikil umferð er um Sprengisand, einkum að sumarlagi. Ferðafélag Íslands reisti hús í Nýjadal við rætur Tungnafellsjökuls árið 1967 og þar er ágæt gistiaðstaða og tjaldstæði.

Hinir þjóðkunnu söngtextar Á Sprengisandi eftir Grím Thomsen og Yfir kaldan eyðisand eftir Kristján Jónsson fjallaskáld gerast á Sprengisandi.
Veðramót

Veðramót er íslensk kvikmynd frá árinu 2007. Hún er skrifuð og leikstýrð af Guðnýju Halldórsdóttur. Myndin hlaut 11 tilnefningar til Edduverðlaunanna 2007.
Játvarður prins, jarlinn af Wessex

Játvarður prins, jarlinn af Wessex ("Edward Antony Richard Louis") (f. 10. mars 1964) er yngsta barn Elísabetar Bretadrottningar og Filippusar hertoga af Edinborg.

Líf og fjölskylda.

Játvarður fæddist í Buckinghamhöll. Hann var skírður í Windsorkastala 2. maí 1964.

Hann á þrjú eldri systkini, Karl, prinsinn af Wales, Önnu prinsessu og Andrés prins, hertogann af York.

Þann 19. júní 1999 giftist Játvarður unnustu sinni Sophie Rhys-Jones og gaf drottningin parinu titlana "jarlinn og hertogaynjan af Wessex". Játvarður og Sophie eiga dótturina Lafði Louise Alice Elizabeth Mary sem er fædd árið 2003. Þann 17. desember 2007 eignuðust hjónin sitt annað barn, soninn James Alexander Philip Theo, sem gengur undir titlinum Severn vísigreifi.
ISO 3166-1

ISO 3166-1 er sá hluti ISO 3166 staðalsins sem skilgreinir tveggja og þriggja stafa kóða (kallaðir alpha-2 og alpha-3) auk kenninúmers fyrir lönd og pólitískt afmörkuð svæði. Staðallinn var fyrst gefinn út árið 1974 af Alþjóðlegu staðlastofnuninni.

Tveir skyldir staðlahlutar eru ISO 3166-2 yfir stjórnsýslueiningar landa og ISO 3166-3 yfir fyrrum sjálfstæð ríki.

ISO 3166-1 er notaður mjög víða hjá alþjóðastofnunum, í milliríkjaviðskiptum og samskiptum milli landa. Hann er samt ekki eina kerfi landakóða sem er í notkun. Dæmi um önnur slík kerfi eru listi yfir landsnúmer fyrir millilandasímtöl og landakóðar Alþjóðaólympíunefndarinnar.
Vegamannahellir

Vegamannahellir er íslenskur hellir við Jökulháls í Snæfellsnesi.
41 f.Kr.

Frídagur verslunarmanna er haldinn fyrsta mánudag í ágúst ár hvert og ber því ekki alltaf upp á sama degi mánaðarins. Upphaflega var frídegi verslunarmanna komið á af Verzlunarmannafélagi Reykjavíkur og hann ætlaður starfsfólki verslana að danskri fyrirmynd en þá var ekki gert ráð fyrir neinu sérstöku orlofi starfsfólks.

Upphafið.

Fyrst var haldið upp á frídag verslunarmanna í Reykjavík fimmtudaginn 13. september árið 1894. Var það eftir að kaupmenn allra stærri verslana í Reykjavík buðust til að gefa starfsmönnum sínum sérstakan frídag til að skemmta sér. Sá Verzlunarmannafélag Reykjavíkur um skemmtidagskrá þann dag sem það og gerði lengst framan af.

Ári seinna var haldið upp á daginn um miðjan ágúst og þriðja árið undir lok ágúst. Eftir það var haldið upp á daginn í byrjun ágúst uns árið 1931 að hann var ferstur sem fyrsti mánudagurinn í ágústmánuði og hefur verið svo síðan.

Verslunarmannahelgin.

Þar sem frídagur verslunarmanna fellur á mánudag eftir helgi verður til löng þriggja daga helgi á þeim tíma sumars sem búast má við sem bestu veðri og sú helgi kölluð Verslunarmannahelgin eftir frídegi verslunarmanna. Mikinn hluta 20. aldar varð þessi helgi því að einni mestu ferðahelgi ársins og ýmsar hátíðardagskrár víða um land voru felldar saman við hana. Einna þektust þeirra er þjóðhátíðin í Vestmannaeyjum. Svipað upphaf sumarfría er til víða um heim og er arfur frá þeim tíma þegar allt verkafólk í einu landi tók orlof á nánast sama tíma.

Lögbundin sem almennur frídagur.

Þessi þróun gerði það smám saman að verkum að frídagur verslunarmanna breyttist úr því að vera frídagur einnar starfsstéttar yfir í að vera almennur frídagur, en það var gert um miðja 20. öld að hann var lögfestur sem almennur frídagur.
Ásgörn

Ásgörn ("jejunum") er slöngulaga líffæri í kviðarholi sem tengir saman skeifugörn ("duodenum") og dausgörn ("ileum"). Ásgörn er efri hluti smáþarma í meltingarveginum, og afmarkast frá skeifugörn að ofanverðu og dausgörn að neðanverðu.
Birmingham

Birmingham (borið fram eða af íbúum borgarinnar) er borg í Vestur-Miðhéruðum á Englandi. Hún er önnur fjölmennasta borg á Bretlandi og er fjölmennasta borgin í English Core Cities-hópnum. Þar bjuggu rúmlega 1,1 milljón manns árið 2017 en með nágrannabyggðum er stórborgarsvæðið með um 4,3 milljónir. Í þessu þéttbýli eru nokkrar aðrar borgir, þ.e. Solihull, Wolverhampton og borgirnar í Black Country.

Meðan á Iðnbyltinginni stóð var borgin orðlægð fyrir auðæfi sín. Hún var þekkt undir nöfnunum „verkstæði heimsins“ og „borg þúsund starfsgreina“. Borgin varð fyrir miklum skemmdum í sprengjuárásum Þjóðverja í seinni heimsstyrjöld (Birmingham Blitz). Eftir heimsstyrjöldina varð mikil uppbygging í borginni og fjöldi innflytjenda frá Breska samveldinu komu þangað. Birmingham hefur nú þróast í viðskiptamiðstöð á landsvísu.

Borgarbúar eru kallaðir "Brummies".

Menning og íþróttir.

Helstu menningarstofnanir eru: City of Birmingham Symphony Orchestra, The Birmingham Royal Ballet, the Birmingham Repertory Theatre, the Library of Birmingham og the Barber Institute of Fine Arts.

Tónlistarlíf hóf að blómstra á 7. áratugnum með hljómsveitum eins og The Spencer Davis Group, The Moody Blues, Traffic og The Electric Light Orchestra. Borgin er oft talin fæðingarstaður þungarokksins en Black Sabbath, Judas Priest og Led Zeppelin voru þaðan. Einnig má nefna bönd eins og Duran Duran og Ocean Colour Scene.

Aston Villa og Birmingham City eru helstu knattspyrnuliðin.
Samningur um verndun mannréttinda og mannfrelsis

Samningur um verndun mannréttinda og mannfrelsis (Á ensku: "Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms"), betur þekktur sem Mannréttindasáttmáli Evrópu (MSE), er þjóðréttarsamningur sem undirritaður var af fulltrúum á ráðherrafundi Evrópuráðsins 4. nóvember 1950.

Ísland undirritaði sáttmálann árið 1950. Hann var þó ekki formlega lögtekinn fyrr en árið 1994 í kjölfar tveggja dóma þar sem Mannréttindadómstóll Evrópu hafði dæmt íslenska ríkinu í óhag og gagnrýnt íslenska löggjöf. Annar dómanna féll í máli Þorgeirs Þorgeirsonar gegn íslenska ríkinu 1992.
Gammafallið

Gammafallið er ósamfellt fall, táknað með Γ og skilgreint með eftirfarandi heildi:

Með hlutheildun fæst:

Þegar "n" er náttúrleg tala má leiða eftirfarandi út:

sem sýnir tengsl gammafallsins við aðfeldi, en líta má á gammafallið sem útvíkkun aðfeldis yfir tvinntölurnar.

Gammafallið er venslað zetufalli Riemanns með eftirfarandi jöfnu:

sem gildir fyrir Re("z") &gt; 1.

Carl Friedrich Gauss notaði annan, einfaldari rithátt fyrir það, sem í dag nefnist gammafallið, nefnilega:
Karlakór Reykjavíkur - Lög eftir Emil Thoroddsen og Björgvin Guðmundsson

Karlakór Reykjavíkur - Lög eftir Emil Thoroddsen og Björgvin Guðmundsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1975. Hljóðritun fór fram í Háteigskirkju snemma árs 1975 undlr stjórn Péturs Steingrímssonar. Mynd á framhlið er af Emil Thoroddsen, en litmyndin er tekin af Gunnari Hannessyni.
Guðrún Á. Símonar og Guðmundur Jónsson - Guðrún Á. Símonar og Guðmundur Jónsson

Guðrún Á. Símonar og Guðmundur Jónsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1975. Útsetningar og hljómsveitarstjórn: Ólafur Gaukur. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni hf. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Teikning á umslagi: Halldór Pétursson.
Mertensfall

Mertensfallið er heiltölufall skilgreint sem summa "n" fyrstu liða Möbiusarfallsins, táknað með "M":

þar sem "M"("n") táknar summu "n" fyrstu liða Möbiusfallsins μ("k"). Tilgáta Mertens segir að tölugildi fallsins sé takmarkað af ferningsrótinni af "n", þ.e.

en tilgátan var afsönnuð árið 1985.

Eftirfarandi ósönnuð fullyrðing um vöxt Mertensfallsins er jafngild tilgátu Riemanns:

formula_3,

þar sem ε &gt; 0.
Atlavík

Atlavík er vík í Lagarfljóti nærri Hallormsstað á Fljótsdalshéraði.
Hólavallagarður

Hólavallagarður (oft kallaður Hólavallakirkjugarður og stundum einnig Suðurgötu(kirkju)garður) er stór kirkjugarður í vesturbæ Reykjavíkur.

Staðarlýsing.

Hólavallagarður er stærsti íslenski kirkjugarðurinn frá 19. öld. Hann tók við af kirkjugarði Víkurkirkju sem var þar sem nú er torg, oft nefnt fógetagarðurinn, á horni Aðalstrætis og Kirkjustrætis. Fyrst til að hljóta legstað í garðinum var Guðrún Oddsdóttir en hún var grafin árið 1838 og er því nefnd vökukona garðsins.

Að garðinum liggja Suðurgata í austri, Hringbraut í suðri, Ljósvallagata í vestri og Hólatorg og Kirkjugarðsstígur í norðri. Elsti hluti garðsins er sá sem er næstur miðbænum, norðausturhornið. Nærri garðinum miðjum er klukknaport. Þegar búið var að úthluta nánast öllum gröfum í garðinum árið 1932 tók Fossvogskirkjugarður við sem aðalkirkjugarður borgarinnar. Enn er þó stundum grafið í honum, einkum í gamla fjölskyldugrafreiti sem hafa verið fráteknir lengi og árið 2019 voru 27 grafnir þar. Kirkjugarðar Reykjavíkurprófastsdæma sjá um garðinn. Hann þjónar einnig sem grenndarskógur fyrir Melaskóla.

Legsteinar og krossar í garðinum eru eins fjölbreyttir og við má búast eftir tæpra tveggja alda notkun. Sumir steinarnir eru mjög stórir og veglegir og bera menningarsögu Íslendinga vitni. Gróðurfar í garðinum er einnig fjölbreytt; þar er að finna á annað hundrað tegunda af jurtum og trjám, sem sýna m.a. hvað fólki hefur þótt við hæfi að gróðursetja á leiði fyrr á tíð. Má þar meðal annars finna mikið af greni, hlyn, björk og reyni, það elsta síðan á millistríðsárunum. Samkvæmt deiliskipulagi Reykjavíkurborgar frá 2003 fellur garðurinn undir hverfisvernd. Hún telst ekki vera formleg friðlýsing, en skoðast sem viljayfirlýsing borgaryfirvalda um að varðveita garðinn og að fara varlega við breytingar á honum. Fyrir utan tvær stækkanir á 19. og 20. öld, hefur garðinum lítið verið breytt.

Um aldamótin 2000 voru megingangstígar hellulagðir og ljósker sett upp til viðbótar við nokkra ljósastaura sem þar voru fyrir. Krossar og grindverk úr járni setja svip sinn á garðinn, en hann mun vera einn fárra kirkjugarða í Evrópu þar sem slíkt var ekki tekið niður og brætt upp til hergagnaframleiðslu í stríðum 20. aldar. Múrinn sem umlykur Hólavallakirkjugarð þykir einnig merkur; hann er að hluta til hlaðinn en að hluta til steyptur. Lítið hefur verið hróflað við elsta hluta garðsins, og telst það ólíkt því sem gerist í öðrum gömlum norrænum kirkjugörðum, þar sem elstu hlutarnir eru gjarnan sléttaðir.

Listfræðingurinn Björn Th. Björnsson kallaði Hólavallagarð „stærsta og elsta minjasafn“ Reykjavíkur í bókinni "Minningarmörk í Hólavallagarði" og Margrét Hallgrímsdóttir þjóðminjavörður hefur tekið í sama streng. Garðurinn er heimild um list- og táknfræði, persónusögu og ættfræði og stefnur í byggingarlist, minningarmörkum, garðyrkju og handverki. Lágmyndir af hinum látnu eru á þónokkrum legsteinum, margar þeirra eftir myndhöggvarana Einar Jónsson og Ríkarð Jónsson. Garðurinn var tilnefndur til umhverfisverðlauna Norðurlandaráðs árið 2005.

Þekkt fólk sem er grafið í Hólavallagarði.

Meðal þekktra einstaklinga sem voru jarðaðir í Hólavallakirkjugarði má telja eftirfarandi:
Iva Zanicchi

Iva Zanicchi (f. 18. janúar 1940) er ítölsk söngkona.
Finngálkn

Finngálkn er furðusagnakvikindi, maður að ofan en dýr að neðan (einnig kallað Kentári). Finngálkn er einnig haft um afkvæmi tófu og kattar. Innan risaeðlufræða er finngálkn einnig haft um hávaxna og hálslanga risaeðlu ("Brachiosaurus") sem var úr hópi graseðla.

Afkvæmi tófu og kattar.

Í Þjóðsögum Jóns Árnasonar segir á einum stað:
Jean-Baptiste Colbert

Jean-Baptiste Colbert (29. ágúst 1619 – 6. september 1683) var fjármálaráðherra Loðvíks 14. Frakkakonungs. Hann er talinn vera áhrifamesti merkanílistinn og jafnframt aðalfrumkvöðull þeirrar stefnu. Colbert efldi miðstýringu í efnahagsmálum og kom á opinberu efnahagseftirliti. Einnig endurbætti hann skattakerfið. Hann styrkti handiðnað, afnam tollamúra innanlands, samræmdi mynt, mál og vog og bætti samgöngur. Í hans tíð varð Frakkland eitt mesta flotaveldi heims og eignaðist ýmsar nýlendur í Ameríku. Stefna hans olli straumhvörfum í Evrópu en óhófsemi hirðarinnar í Frakklandi dró mjög úr árangri af henni heima fyrir.
A Portuguesa

A Portuguesa er þjóðsöngur Portúgals. Hann var skrifaður af Henrique Lopes de Mendonça (texti) og Alfredo Keil (tónlist) eftir endurvakningu landsins þegar Breta lögðu afarskilmála sína fyrir Portúgali (þar sem kveðið var á um brotthvarf Portúgala frá Angóla og Mósambík). A Portuguesa var tekinn upp sem þjóðsöngur landsins þegar fyrsta lýðveldið var stofnað í landinu árið 1910 og tók þar með við af 'O Hino da Carta'.

Titill þjóðsöngsins merkir Portúgalar (í kvenkyni) í merkingunni 'söngur Portúgals'.
Austur-Sussex

Austur-Sussex (enska: East Sussex) er sýsla á Suður-Englandi á Bretlandi. Höfuðborgin í Austur-Sussex er Lewes.
Blótsyrði

Blótsyrði (formælingar, bölv, ragn eða fúkyrði) eru orð sem í hverju tungumáli eru tengd við andskotann eða það sem nefna mætti „hið óhreina“ í náttúrunni eða fari manna.
Stelpurnar

Stelpurnar er íslensk gamanþáttaröð sem sýnd er á Stöð 2. Þættirnir byggja á stuttum sjálfstæðum grínatriðum líkt og "Svínasúpan" og "Fóstbræður". Þættirnir hófu göngu sína árið 2005. Þeir hafa tvisvar hlotið Edduverðlaunin sem leikið sjónvarpsefni ársins (2005 og 2006). Leikstjórar voru Óskar Jónasson, Ragnar Bragason og Silja Hauksdóttir en það er mismunandi milli sería. Þáttaraðirnar voru fimm. Sú fyrsta var sýnd veturinn 2005 og sú síðasta árið 2014. Það voru framleiddir 20 þættir í fyrstu þáttaröðinni, 24 í annari, 10 í þriðju, 14 í fjórðu og 12 í þeirri fimmtu.

Fyrsta þáttaröðin byrjaði 3. september 2005 og endaði 21. janúar 2006. Önnur þáttaröðin byrjaði viku eftir að fyrsta þáttaröðin lauk eða 28. janúar 2006 og hún endaði 7. júlí 2006. Sú þriðja hófst 24. ágúst 2007 og endaði 26. október 2007. Fjórða hófst 2. nóvember 2007 og lauk 15. febrúar 2008. Fimmta hófst 27. september 2014 og laukst 13. desember 2014.

Í fyrstu þáttaröðinni voru höfundar handrits þau Brynhildur Guðjónsdóttir, Eline McKav, Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kristlaug M. Sigurðardóttir, Oddný Sturludóttir, María Reyndal, Sigurjón Kjartansson, Silja Hauksdóttir, Stefán Karl Stefánsson og Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir. Sigurjón Kjartansson sá um yfirumsjón handrits og leikstjóri var Óskar Jónasson.

Í annari þáttaröð voru höfundar handrits Margrét Örnólfsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Sigurjón Kjartansson (einnig yfirumsjón handrits), María Reyndal, Brynhildur Guðjónsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Jóhann Ævar Grímsson og Ottó Geir Borg. Leikstjóri var Ragnar Bragason.

Í þriðju þáttaröð voru höfundar handrits Brynhildur Guðjónsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kjartan Guðjónsson, Margrét Örnólfsdóttir, María Reyndal og Silja Hauksdóttir. Yfirumsjón með handriti Sigurjón Kjartansson. Leikstjóri var Sævar Guðmundsson.

Í fjórðu þáttaröð voru höfundar handrits Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kjartan Guðjónsson, Margrét Örnólfsdóttir, María Reyndal og Silja Hauksdóttir. Yfirumsjón handrits Sigurjón Kjartansson. Leikstjóri var Silja Hauksdótttir.

Í fimmtu þáttaröð voru höfundar handrits Brynhildur Guðjónsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, María Reyndal og Maríanna Clara Lúthersdóttir. Ymurmjón handrits var Brynhildur Guðjónsdóttir. Leikstjóri var Óskar Jónasson.

Leikarar í fyrstu þáttaröðinni voru:

Í annari þáttaröðinni voru leikararnir:

Í þriðju þáttaröðinni var leikhópurinn:

Í fjórðu þáttaröðinni var leikhópurinn:

Í fimmmtu þáttaröðinni var leikhópurinn:
Vegur

Vegur er leið sem liggur á milli tveggja staða og tengir þá saman. Vegir eru venjulega malbikaðir en til eru frumstæðari vegir eins og malarvegir eða slóðar sem aðeins eru færir jeppum. Vegir eru mikilvægir hluti af efnahags og samgöngukerfi landa. Sem dæmi um það má taka að í Evrópusambandinu eru 44% af öllum vörum flutt með vöruflutningabílum á vegum og 85% af borgurum, nota vegakerfið með bílum, strætó eða rútum . Vegakerfi eru mikilvægur hluti af samgöngukerfi borga og þurfa þau að vera vel skipulögð m.a. til þess að anna umferð á háannatímum.
Húsráð

Húsráð eru ráð sem eru misvel til þess fallin að teljast til ráða. Sum húsráð eru þó þannig að þau eru reynsla kynslóðanna sem hafa fylgt ættum eða þjóðum mann fram af manni. Stundum er erfitt að gera upp á milli bábilju og raunverulegra ráða, því sum húsráð eru það furðuleg að þau teljast frekar til fyndni en annars. En stundum fer allt saman, ráð, fyndni og virkni. Allt fer það þó auðvitað eftir hverju ráði fyrir sig og raunverulegum afleiðingum þess.
Gísli Magnússon

Gísli Magnússon getur átt við um:
Choummaly Sayasone

Choummaly Sayasone (fæddur 6 mars, 1936 í Attapu-héraði í suður Laos) var forseti Alþýðulýðveldisins Laos og aðalritari (leiðtogi) kommúnistaflokks landsins, Byltingarflokks Laoskrar alþýðu, frá mars 2006 til 22. janúar 2016.

Þjóðþing Laos valdi hann til forsetaembættisins 8 júní 2006 en hann hafði þangað til gengt embætti varaforseta og varnarmálaráðherra. Hann tók við forsetaembættinu af Khamtai Siphandon. Byltingarflokkurinn er eini löglegi flokkurinn í landinu og 113 af 115 þingmönnum eru fulltrúar flokksins.

Choummaly var einnig valinn eftirmaður Khamtai sem aðalritari flokksins á 8. flokksþinginu 21 mars 2006. Hann tók sæti í miðstjórn flokksins 2001.

Choummaly er bóndasonur og gekk sem unglingur í lið með Pathet Lao. Hann tók þátt í vopnaðri baráttu kommúnista og vann sig smám saman upp. Hann varð fyrst umtalaður í opinberu samhengi árið 1975 þegar hann tók við embætti sem varayfirmaður herforingjaráðsins.
Gyðinga saga

Gyðinga saga er forníslensk saga um sögu Gyðinga frá dögum Alexanders mikla og fram yfir dauða Jesú Krists.

"Gyðinga saga" er varðveitt heil í tveimur skinnhandritum:

Í báðum þessum handritum kemur sagan í beinu framhaldi af "Alexanders sögu". Einnig eru til brot úr þremur skinnhandritum:

Loks er sagan varðveitt heil eða í brotum í sextán pappírshandritum, þar af hafa þrjú textagildi.

Texti allra handritanna er runninn frá sömu norrænu þýðingunni, en greina verður á milli tveggja gerða sögunnar: Lengri gerðar, í handritunum B og C, og styttri gerðar í hinum handritunum.

Við lok "Gyðinga sögu" í A stendur þetta:

„Þessa bók færði heinn heilagi Jerónímus prestur úr hebresku máli og í latínu. En úr latínu og í norrænu sneri Brandur prestur Jónsson, er síðan var biskup að Hólum, og svo "Alexandro magno" eftir boði virðulegs herra, herra Magnúsar konungs, sonar Hákonar konungs gamla.“

Af þessu má ráða að Brandur Jónsson, síðar biskup á Hólum, hafi samið "Gyðinga sögu", og þá líklega sem framhald af "Alexanders sögu". Óvíst er hvenær Brandur samdi söguna. Magnús lagabætir varð konungur 1257 og var krýndur 1261, og hafa því sumir talið söguna ritaða eftir 1257, eða jafnvel veturinn 1262-1263, þegar Brandur dvaldist í Noregi. Ekki er þó hægt að útiloka að sagan sé eldri.

"Gyðinga saga" er samsteypa unnin upp úr mörgum heimildum. Fyrsti hlutinn, kaflar I-XXI, er aðallega þýðing eða endursögn á Fyrri Makkabeabók, sem er meðal apókrýfra rita Gamla testamentisins, en þó virðist þýðandinn einnig hafa stuðst við latneska Gyðinga sögu, "Antiquitates Judaicae", eftir Flavíus Josephus. Annar hlutinn, kaflar XXI-XXXII, er aðallega úr "Historia Scholastica" eftir Pétur Comestor. Þriðji hlutinn, kaflar XXXIII-XXXVIII, er saga Pontíusar Pílatusar og Júdasar Ískaríots, unnin upp úr "Historia apocrypha". Síðasti kaflinn, XXXIX, er úr ýmsum heimildum, m.a. "Historia Scholastica", og rekur sögu Gyðinga til ársins 44 e.Kr.

Sumir fræðimenn, sem rannsakað hafa stíl sögunnar, hafa reynt að færa rök fyrir því að fleiri en einn þýðandi hafi komið að verkinu. Þannig hélt Gustav Storm því fram að Brandur Jónsson hefði aðeins þýtt fyrsta hlutann. Nýjustu rannsóknir benda þó til að sú tilgáta standist ekki, að ekkert mæli gegn því að sagan sé verk eins manns.

Gyðinga saga er athyglisverð fyrir það að hún er með elstu tilraunum til að þýða einstök rit Biblíunnar á íslensku. Nokkur hluti biblíunnar er til í fornri íslenskri þýðingu, í safnriti sem kallast Stjórn.

Gyðinga saga var fyrst gefin út árið 1881, af Guðmundi Þorlákssyni, sem 6. bindi í ritröð Samfund til udgivelse af gammel nordisk litteratur. Árið 1995 gaf Stofnun Árna Magnússonar söguna út í nýrri fræðilegri útgáfu, sem Kirsten Wolf sá um.

Tenglar.

http://www.am.hi.is/utgafa/ritArnastofnunar/gydingaSaga.php?fl=4
Ofskynjunarlyf

Ofskynjunarlyf eru flokkur lyfja sem breyta skynjun, hugsun og tilfinningum vegna áhrifa þeirra á taugakerfið.

Ofskynjunarlyf hafa verið notuð í þúsundir ára og eru í dag notuð í rannsóknir, meðferð eða misnotuð sem vímuefni. Mismunandi er hvernig menn flokka ofskynjunarlyf þar sem lyfin hafa mismunandi virkni. Þekktasta ofskynjunarlyfið er líklegast LSD (e. "lysergic acid diethylamine") en meskalín, sem er unnið úr kaktusi, er einnig vel þekkt. Fyrir utan truflun á skynjun geta ofskynjunarlyf framkallað alvarleg kvíðaköst, þunglyndi, geðrof og tilfinningu um að viðkomandi sé að missa stjórn á hlutunum.

Ofskynjunarlyf geta einnig valdið skyndiverkun löngu eftir að þau eru tekin inn, svokallað endurlit (e. flashback) þar sem áhrif lyfsins koma aftur fram.

Meðferð.

Meðferði við töku ofskynjunarlyfja felur m.a. í sér lyf við geklofa ef psychotic er til staðar. Eins og með önnur lyf þá er algengt að fólk noti þau til að bæta samskipti sín við aðra og því er mikilvægt að meðferð taki á þeim samskiptum eða samskiptaleysi.