arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Keppnisíþrótt

Keppnisíþróttir eru þær íþróttir sem stundaðar eru í keppni við aðra. Margar íþróttir eru iðkaðar bæði sem skemmtun eða heilsubót og sem keppnisíþrótt. Þegar íþróttir eru stundaðar í kappi verða þær gjarnan meira spennandi og skemmtilegri, ýmsir hafa þó gagnrýnt þær á þeim grundvelli að þær séu niðurbrjótandi fyrir meirihlutan sem tapar og það sé hægt að njóta íþrótta sem þeirrar heilsubótar sem þær eru þrátt fyrir að engin keppni sé með í spilinu. Það er heldur ekki óalgengt að einhverskonar veðmál tengist áhorfinu, gjarnan kallað að tippa, til dæmis á fótboltaleiki eða veðja á veðhlaupahesta.
1885

Árið 1885 (MDCCCLXXXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Rafmagn

Rafmagn á almennt við fyrirbæri, sem verða vegna rafhleðsla, hvort sem þær eru kyrrstæðar ("stöðurafmagn") eða á hreyfingu, en þá myndast rafstraumur. Rafstraumur skiptist í jafnstraum og riðstraum. Rafhleðslur mynda rafsvið, en rafspenna er mælikvarði á styrk þess. Oft er orðið "rafmagn" notað til að lýsa raforku. Fræðigreinar sem fjalla um rafmagn og hagnýtingu þess nefnast rafmagnsfræði eða raffræði. Rafmagn er ódýrast á Íslandi af öllum Norðurlöndunum.

Saga.

Samkvæmt fornum heimildum um forngríska heimspekinginn Þales frá Míletos (um 600 f.Kr.) þá þekktu Forn-Grikkir stöðurafmagn. Þeir fundu það út að ef þeir nudduðu skinni við ákveðin efni t.d. raf þá drógust efnin hvort að öðru.

Grikkirnir tóku eftir að hlutir úr rafi drægju að sér létt efni eins og hár, einnig fundu þeir út að ef þeir nudduðu rafið nægjanlega lengi þá gátu þeir jafnvel fengið neista til að hlaupa.

Bagdad-rafhlaðan sem fannst í Írak 1938 er talin vera síðan 250 fyrir Krist en hún er talin af mörgum hafa verið notuð til að gullhúða skartgripi.

Ítalski læknirinn Girolamo Cardano gerði hugsanlega fyrst grein fyrir sambandi raf- og segulafls í De Subtiliate (1550). Árið 1600 hélt Enski vísindamaðurinn William Gilbert áfram með vinnu Girolamo og færði hana á hærra plan, en William bjó til ensku orðin electric og electricity en þau eru dregin af Gríska orðinu ηλεκτρον (en. amber)(is. raf) en íslenska orðið rafmagn er dregið af því.

Otto von Guericke fylgdi í fótspor hans árið 1660 en hann fann upp stöðurafmagnsrafal. Aðrir Evrópskir frumkvöðlar voru Robert Boyle, sem árið 1675 hélt því fram að rafræðileg öfl gætu virkað í lofttómi, Stephan Gray sem árið 1729 flokkaði efni sem leiðara og einangrara og C. F. Du Fay en hann greindi fyrstur manna á milli þess sem nú flokkast sem jákvæð og neikvæð hleðsla.

Layden-krukkan, nokkurs konar þéttir fyrir rafafl í miklu magni, var fundin upp í Laiden-háskólanum af Pieter van Musschenbroek árið 1745. árið 1747 notaði William Watson, Layden-krukkuna þegar hann uppgötvaði að útleysing stöðurafmagns jafngilti rafstraum.

Í júní árið 1752 kynnti Benjamin Franklin rannsóknir sínar á rafmagni og tilgátum því tengdu með sínum frægu en jafnframt stórhættulegu tilraunum sem fólust í því að hann flaug flugdreka meðan þrumuveður stóð yfir. í kjölfarið á þessum tilraunum fann hann upp eldingavarann og kom á tengslum milli eldinga og rafmagns.

Það er annaðhvort Franklin (oftar) eða Ebenezer Kinnersley (sjaldnar) sem er talin bera ábyrgð á nútíma skilgreiningum á jákvæðri og neikvæðri hleðslu rafmagns.

Það var gert á síðari hluta 19. aldarinnar.
Heiltónsbil

Heiltónsbil er helmingi stærra en hálftónsbil og því næst minnsta tónbilið í díatónískri tónlist. Algengt er að melodíur eða sönglínur ferðist á milli nótna með heiltónsbilum en þá er talað um laglínan sé í skrefagangi.

Í uppbyggingu kirkjutóntegunda og þar á meðal dúrs og hreins molls eru aðeins notuð heil- og hálftónsbil, í öllum þeim tónstigum eru sjö nótur og á milli allra nótnanna heiltónsbil nema tvisvar á milli tveggja nótna er hálftónsbil.
Rín

Rín (þýska: Rhein), er þriðja lengsta fljót Evrópu og ein mikilvægasta samgönguleið álfunnar. Rín á upptök sín í svissnesku Ölpunum, nálægt St. Gotthard. Hún rennur meðfram landamærum Austurríkis og svo Liechtenstein, uns hún rennur í Bodensee. Þar myndar hún víðáttumikla óshólma, þá stærstu í Mið-Evrópu inni í landi. Eftir það myndar hún landamæri milli Sviss og Þýskalands og nokkru seinna landamæri Þýskalands og Frakklands. Eftir langa leið um Þýskaland, þar á meðal um Ruhr-héraðið, rennur hún loks um Holland og þar til sjávar í Norðursjó. Í Hollandi klofnar aðalfljótið og myndar nokkra arma. Þeirra helstir eru Waal, Lek og Ijssel. Meðalrennsli fljótsins er um 2.000 m³/sek og það er alls 1.230 km langt. Við Schaffhausen í Sviss myndar fljótið Rínarfossinn, en hann er vatnsmesti foss Evrópu.

Margar stórar borgir eru á bökkum Rínarfljóts og það er mikil flutningaleið. Hægt er að sigla upp eftir Rín frá Hollandi og alla leið til Basel og Rheinfelden í Sviss. Áin hefur gegnt mikilvægu hlutverki í hernaði og margir kastalar eru á bökkum hennar. Rín hét "Rhenus" á tímum Rómverja, en heitir "Rhein" á þýsku, "Rhin" á frönsku og Rijn á hollensku.
1872

Árið 1872 (MDCCCLXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Eyjahaf

Eyjahaf (í fornu máli nefnt Grikksalt) (gríska "Αἰγαῖον Πέλαγος"; tyrkneska "Ege Denizi") er hafsvæði í austanverðu Miðjarðarhafi á milli Grikklands og Anatólíuskagans. Það tengist Marmarahafi og Svartahafi um Dardanellasund og Bosporussund. Í suðri afmarka Krít og Ródos hafið frá meginhluta Miðjarðarhafs.
Drottning

Drottning er kona sem er gift konungi eða hefur erft konungdæmi og gegnir hlutverki konungs. Meðal þekktra drottninga samtímans, sem fara með konungsvald, má nefna Margréti Þórhildi Danadrottningu, Elísabetu II Bretadrottningu og Beatrix Hollandsdrottningu.

Meðal þekktra drottninga fortíðarinnar, sem fóru með konungsvald, má nefna Viktoríu Bretadrottningu, Elísabeti I Bretadrottningu, Margréti I Valdimarsdóttur, drottningu Kalmarsambandsins, Boadeccu drottningu Kelta og Kleópötru drottningu af Egyptalandi.
Malt

Malt eða melt korn er korn (oftast bygg) sem hefur verið látið spíra að hluta í raka, en spírunin er stöðvuð með hita áður en hún er að fullu gengin um garð. Við spírun myndar byggið meltingarhvatann amýlasa sem brýtur sterkju byggsins niður í smærri sykrur við ákveðið hitastig í meskingu þannig að tvísykran maltósi verður til. Malt er grunnþáttur við bruggun öls eins og t.d. bjórs, maltöls og viskímeskis, en er einnig notað við brauðgerð („maltbrauð“) og fleira.

Hitastig, tími og loftstreymi við stöðvun spírunar ræður miklu um eiginleika maltsins og er malt flokkað eftir því hve mikið eða lítið það er ristað. Mikið ristað malt gefur dökkan lit og ákveðið brennt bragð sem þykir æskilegt í suma bjóra og viskí. Karamellumalt, súkkulaðimalt, kristalmalt, svart malt, brúnt malt og reykt malt eru afurðir mismunandi aðferða við þurrkun/ristun.
Langanesbyggð

Langanesbyggð er sveitarfélag á og við Langanes á norðausturhorni Íslands. Það varð til við sameiningu Þórshafnarhrepps og Skeggjastaðahrepps sem samþykkt var í atkvæðagreiðslu þann 8. apríl 2006 og tók gildi 10. júní í kjölfar sveitarstjórnakosninganna 2006. Þar er meðal annars að finna Finnafjörð en áætlanir um stórskipahöfn hafa verið orðaðar við þann fjörð. Árið 2022 ákváðu íbúar að sameinast Svalbarðshreppi undir nafni Langanesbyggðar.
Buffalo Virgin

Buffalo Virgin var fyrsta breiðskífa hljómsveitarinnar HAM, en áður hafði komið út stuttskífan "Hold". "Buffalo Virgin" innihélt lög á borð við „Death“ og „Egg ya hummie“ sem var útúrsnúningur á orðskrípinu „Eggjahommi“.

Platan var gefin út af One Little Indian, í Englandi.

Á plötunni eru eftirfarandi lög:
Norður-Hérað

Norður-Hérað var sveitarfélag á Austurlandi. Það varð til 27. desember 1997 við sameiningu 3 sveitarfélaga: Jökuldalshrepps, Hlíðarhrepps og Tunguhrepps.

Hinn 1. nóvember 2004 sameinaðist Norður-Hérað Fellahreppi og Austur-Héraði undir nafninu "Fljótsdalshérað".
Flateyjardalur

Flateyjardalur er dalur og strönd sem liggur norð-austantil á skaganum milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa og nær frá Landsenda í vestri til Hágangna í austri. Suður úr Flateyjardal liggur heiðardalurinn Flateyjardalsheiði til móta Fnjóskárdals og Dalsmynnis.

Dalurinn tilheyrir nú Þingeyjarsveit en áður Hálshreppi frá 1972 og einnig fyrr á öldum, en frá 1907-1972 voru Flateyjardalur og Flatey sérstakt sveitarfélag, Flateyjarhreppur.

Á Flateyjardal er mikið vetrarríki og snjóþyngsli og samgöngur oft torveldar af þeim sökum. Um dalinn liggur jeppafær slóði yfir Flateyjardalsheiði, sem einungis er fær að sumri. Vegna erfiðra samgangna fór dalurinn í eyði um miðja 20. öld en þar mátti finna allnokkur býli. Síðasti bærinn sem fór í eyði var Brettingsstaðir neðri árið 1953. Íbúðarhúsið á bænum stendur enn og er notað ásamt tveimur öðrum reisulegum húsum á dalnum, Brettingsstöðum efri og Jökulsá, sem sumarhús.

Sóknarkirkja Flateyjardals og Flateyjar, sem liggur á Skjálfandaflóa skammt undan landi, hafði verið í Flatey frá fornu fari en í jarðskjálfta árið 1872 laskaðist hún og þarfnaðist endurbyggingar. Þar sem kirkjugarðurinn í Flatey var útgrafinn og þörf á að flytja kirkjuna til var ákveðið að flytja hana í land og að Brettingsstöðum, en á þessum tíma voru álíka margir íbúar í eynni og á Flateyjardal. Það tók þó sinn tíma og var kirkjan á Brettingsstöðum ekki vígð fyrr en 1897. Smám saman fækkaði þó fólki í landi en eyjarskeggjum fjölgaði og eftir að dalurinn var allur farinn í eyði var kirkjan flutt aftur út í eyna. Þar var hún endurvígð 17. júlí 1960 en nokkrum árum síðar fór Flatey einnig í eyði.

Saga Flateyjardals er samofin sögu Finnboga ramma sem fæddist þar, á bænum Knarrareyri, en hann var garpur mikill, þótt gæfa hans væri misjöfn. Landnámsmaður í dalnum er sagður hafa verið Eyvindur Loðinsson, faðir Ásbjarnar dettiáss, föður Finnboga.
Windows 1.0

Windows 1.0 er stýrikerfi, sem er ekki lengur stutt, sem kom út þann 20. nóvember 1985 og var byggt á VisiOn gluggakerfinu sem að Microsoft hafði keypt af VisiCorp árinu áður. Windows 1.0 var fyrsta tilraun Microsoft, til að ná markaðshlutdeild á stýrikerfamarkaði fyrir gluggaviðmót (grafísku notendaviðmóti), sem MacOS hafi yfirráðandi stöðu á, á þeim tíma.

Windows 1.0 var fyrsta stýrikerfið frá Microsoft með stuðningi við mýs, þó þær höfðu verið notaðar í DOS-forritum án hjálpar stýrikerfisins sérstaklega.

Vélbúnaðarkröfur.

Til að keyra Windows 1.0 þurfti tölva að vera með MS-DOS 2.0 uppsett, 256 KB í minni og tvö, tveggja leshausa diskadrif eða harðan disk.

Þessi fyrsta útgáfa Windows keyrði skeljarforritið MS-DOS M-Executive. Önnur innbyggð forrit voru meðal annars:

Í Windows 1.0 voru ekki fljótandi gluggar/forrit á skjánum heldur var þeim staflað upp eins og veggflísum.
Anton Tsjekhov

Anton Pavlovítsj Tsjekhov (rússneska: "Антон Павлович Чехов") (17. janúar 1860 – 2. júlí 1904) var rússneskt leikskáld og smásagnahöfundur. Leikrit hans höfðu mikil áhrif á leikhúsið í upphafi 20. aldar en hans er einnig minnst fyrir framúrskarandi smásögur, mörg hundruð talsins, sem hann skrifaði alla ævina.

Tsjekhov fæddist í héraðinu Taganrog við Asóvshaf. Hann var af alþýðufólki og byrjaði að skrifa sem unglingur. Hann fékk inngöngu í Ríkisháskólann í Moskvu þar sem hann lærði læknisfræði. Í Moskvu fór hann að gefa út smásögur í bókmenntatímaritum, oft undir dulnefnum. Hann varð brátt nokkuð þekktur en leit lengst af á skrifin sem áhugamál. 1887 fékk hann hin eftirsóttu Púskínverðlaun fyrir smásagnasafnið "Rökkur".

Fjögur helstu leikrit Tsjekhovs, "Mávurinn", "Vanja frændi", "Þrjár systur" og "Kirsuberjagarðurinn", voru skrifuð í anda natúralismans og voru sett upp kringum aldamótin 1900 í Listaleikhúsi Moskvu (Московский художественный академический театр им. Чехова). Leikhúsið var stofnað af Konstantín Stanislavskíj 1897 sem þar þróaði Stanislavskíj-aðferðina sem átti eftir að hafa gríðarleg áhrif á leiklist alla 20. öldina.
Handbolti

Handbolti eða handknattleikur er hópíþrótt þar sem tvö sjö manna lið keppast um að koma bolta í mark. Einn liðsmaður úr hvoru liði er markmaður og er sá eini sem má stíga inn í markteiginn á sínum vallarhelmingi. Í vörn standa hinir sex utan teigsins og reyna að hindra sókn andstæðinganna, í sókn sækja þeir að hinu markinu og reyna koma boltanum í mark andstæðinganna. Liðsmenn mega ekki taka fleiri en þrjú skref án þess að drippla boltanum og mega ekki halda boltanum án þess að senda eða skjóta í meira en þrjár sekúndur. Í hvoru liði eru tveir hornamenn, tvær skyttur, einn miðjumaður, einn línumaður og einn markmaður.

Handboltakappleikur er hraður og yfirleitt eru skoruð mörg mörk miðað við aðrar knattíþróttir.

Handbolti er vinsæl íþrótt á Íslandi og hafa íslenskir handboltamenn náð góðum árangri bæði hér heima og erlendis í gegnum árin.

Uppruni handknattleiks á Íslandi.

Valdimar Sveinbjörnsson íþróttakennari flutti handknattleik til Íslands árið 1921, en hann var þá nýkominn heim frá námi við Íþróttakennaraskóla Danmerkur. Á næstu árum var notast við handknattleik í íþróttakennslu á nokkrum stöðum á landinu, svo sem í Vestmannaeyjum og í Hafnarfirði undir stjórn Hallsteins Hinrikssonar. Fyrsti skráði handboltaleikurinn fór fram milli tveggja stúlknaliða í Hafnarfirði sumarið 1925.

Fyrstu árin var handknattleiksiðkun fyrst og fremst bundin við skóla á borð við Flensborgarskólann, Menntaskólann í Reykjavík og Háskólann. Með tímanum fóru hefðbundnu íþróttafélögin þó að leggja stund á þessa grein, meðal annars í tengslum við inniæfingar knattspyrnumanna á vetrum. Fyrsta Íslandsmótið í handbolta var haldið í Íþróttahúsi Jóns Þorsteinssonar við Lindargötu árið 1940.

Lengi vel var keppt í handknattleik bæði innanhúss og utan. Með tímanum fór áhugi á utanhússhandknattleik þó minnkandi og lagðist keppni í greininni endanlega af í kringum 1980.

Handknattleikssamband Íslands var stofnað árið 1957. Sér það meðal annars um rekstur landsliða Íslands sem náð hafa góðum árangri á stórmótum. Íslenska karlalandsliðið í handbolta vann til silfurverðlauna á Ólympíuleikunum í Beijing 2008 og bronsverðlauna á Evrópumeistaramótinu í Austurríki árið 2010 en hafnaði í 6. sæti á heimsmeistaramótinu í Svíþjóð 2011.
Stöðvarhreppur

Stöðvarhreppur var hreppur við Stöðvarfjörð á Austfjörðum. Hann var áður hluti Breiðdalshrepps, en var gerður að sérstökum hreppi árið 1905, eftir að kauptún var tekið að myndast á Kirkjubóli norðan fjarðarins.

Hinn 1. október 2003 sameinaðist Stöðvarhreppur Búðahreppi undir nafninu "Austurbyggð".
Espressó

Espressó (ítalska "espresso", sem þýðir „þrýst út“ eða „útþrýstingur“) er afar sterkur og bragðmikill kaffidrykkur. Hann er búinn til með því að þrýsta heitu vatni í gegnum lag af möluðum kaffibaunum sem er komið fyrir í svonefndri "greip".

Espressó er grunnurinn að mörgum öðrum kaffidrykkjum, svo sem sviss mokka (mokka), cappuccino og latte. Eitt lykilatriða bragðins er froðan, sem nefnist "kremma" (crema), sem samanstendur af olíum, sykrum og próteinum.

Á Ítalíu er espressó oft drukkið eftir mat, sérstaklega á veitingahúsum. Sumir segja að varast beri að panta aðrar kaffitegundir eftir mat og þá sérstaklega cappuccino vegna þess að það gæti móðgað kokkana
Hrafn Gunnlaugsson

Hrafn Gunnlaugsson (fæddur 17. júní 1948 í Reykjavík) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og rithöfundur. Hann er sonur Gunnlaugs Þórðarsonar hæstaréttarlögmanns (f. 14. apríl 1919, d. 20. maí 1998) og Herdísar Þorvaldsdóttur leikkonu (f. 15. október 1923, d. 2013). Kona hans er Edda Kristjánsdóttir og eiga þau fjögur börn. Systir Hrafns er Tinna Gunnlaugsdóttir, leikkona og fyrrverandi Þjóðleikhússtjóri.

Menntun.

Hrafn lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1968. Eftir það hélt hann til Svíþjóðar og lærði við Háskólann í Stokkhólmi og lauk þaðan Fil. kand. prófi árið 1973. Ári síðar lauk hann prófi í kvikmyndagerð frá Dramatiska institutet í Stokkhólmi. Hann hefur einnig próf í spænsku frá Universidad de la Habana á Kúbu, sem hann lauk árið 1996.

Helstu störf.

Hrafn varð snemma þjóðþekktur fyrir þáttagerð í útvarpi, en hann sá um Útvarp Matthildi á sínum tíma ásamt félögum sínum, Davíð Oddssyni og Þórarni Eldjárn. Hann starfaði sem fréttaritari Morgunblaðsins í Svíþjóð á námsárunum, var framkvæmdastjóri Listahátíðar 1976 og 1978 og formaður Listahátíðar 1988. Starfaði sem leikstjóri hjá Leikfélagi Reykjavíkur og Þjóðleikhúsinu og einnig um tíma hjá sænska ríkissjónvarpinu. Hjá RÚV-Sjónvarpi var hann leiklistarráðunautur 1977 - 1982, dagskrárstjóri 1986 - 1989 og framkvæmdastjóri 1993 - 1994. Auk þess ýmis félagsstörf.

Verk.

Kvikmyndir Hrafns eru þessar (handrit og leikstjórn):

Sjónvarpsmyndir (leikstjóri):

Leikrit og revíur með öðrum:

Sjónvarpsþáttaraðir

Auk þessa margir sjónvarpsþættir og viðtöl.

Ritstörf:

Verðlaun og viðurkenningar.

Hrafn hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir kvikmyndir sínar. Til dæmis hlaut hann gullnu bjölluna fyrir eina af sínum fyrstu myndum.

Heimild.

Samtíðarmenn A-Í, Vaka-Helgafell, 2003, Pétur Ástvaldsson ritstjóri.
Íslandsbanki (aðgreining)

Þrír íslenskir bankar hafa borið nafnið Íslandsbanki:
Pablo Neruda

Pablo Neruda (12. júlí 1904 – 23. september 1973) var höfundarnafn skáldsins Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto frá Síle. Hann er talinn með mestu skáldum á spænsku á 20. öld og fékk Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1971. Hann er hvað þekktastur fyrir ljóðabók sína Canto General ("Óðurinn mikli").

Neruda var alla tíð eindreginn kommúnisti og var sendiherra Síle í Madríd í spænsku borgarastyrjöldinni. Hann varð aðdáandi Stalíns og hélt trúnaði sínum við flokkslínuna til dauðadags, þrátt fyrir að viðurkenna síðar að persónudýrkun á Stalín hefði verið röng. 1945 varð hann öldungadeildarþingmaður. Hann slapp naumlega í útlegð 1948 eftir að hafa gagnrýnt harðlega stjórn Gabriel González Videla sem vinstri flokkarnir höfðu þó stutt til valda og var næstu ár á flakki um Evrópu. Hann sneri aftur til Síle 1952 sem stuðningsmaður Salvador Allende þegar einræði González Videla var að hruni komið.
Carl Sandburg

Carl Sandburg (6. janúar 1878 – 22. júlí 1967) var bandarískur rithöfundur, skáld, blaðamaður og sagnfræðingur af sænskum ættum sem vann hin eftirsóttu Pulitzer-verðlaun tvisvar; einu sinni fyrir ævisögu Abrahams Lincoln og í annað sinn fyrir ljóðasafn sitt "The Complete Poems of Carl Sandburg". Hann gaf út tvö söfn með frumsömdum þjóðsögum, "Rootabaga Stories" (1920) og "More Rootabaga Stories" (1923). Sögurnar hafði hann samið fyrir dætur sínar og þar sem honum þótti að bandarísk borgarbörn vantaði þjóðsögur sem ættu við það umhverfi sem þau þekktu.
Greinir

Greinir getur skiptst í ákveðinn greini () sem gefur til kynna að verið sé að tala um einn ákveðinn hlut eða manneskju og sem skiptist í íslensku í viðskeyttan greini og lausan greini eða óákveðinn greini () sem gefur til kynna að verið sé að tala um einhverja manneskju eða hlut.

Í íslensku.

Greinir í íslensku skiptist í ákveðinn greini () og óákveðinn greini (). Ákveðinn greinir er orðið „hinn“ sem beygist eftir kyni, tölum og föllum. Enginn sérstakur óákveðinn greinir er til í íslensku, og til að tákna hann er orðinu ekki breytt (hestur, maður, barn, sófi). Greini í íslensku er ýmist skeytt á undan lýsingarorði sem er hliðstætt nafnorði (laus greinir; „"hinn" góði maður“) eða skeyttur aftan við nafnorð (viðskeyttur greinir; „maður"inn"“, „kon"an"“, „barn"ið"“) og fellur þá "h" framan af honum og stundum einnig "i"; „tunga"n"“, „hestar"nir"“, „fjall"ið"“, einkum þegar fall nafnorðsins endar á sérhljóða eða "r" í fleirtölu.

Laus greinir.

Greinir er stundum notaður laus í íslensku og er hann orðið orðið „hinn“ sem beygist eins og ábendingarfornafnið hinn nema í nefnifalli og þolfalli hvorugkyns. Laus greinir stendur á undan lýsingarorði sem er hliðstætt nafnorði og er aðallega notaður í formlegu og/eða hátíðlegu máli („"hin" unga stúlka faðmaði "hinn" unga svein“). Fallbeyging lauss greinis er svona:

Viðskeyttur greinir.

Viðskeyttur greinir er lang algengastur í hinu íslenska máli, en þá er h sleppt framan af lausa greininum (stundum meira) og afgangurinn límdur aftan á orðið sem greini skal hafa („stelpa"n" lamdi strák"inn"“). Fallbeyging viðskeytts greinis er svona:

Nokkur sérnöfn í íslensku eru nær alltaf rituð með viðskeyttum greini eins og Perla"n", Kringla"n", Jörð"in", Páfi"nn", Skeifa"n", Spöngi"n", irk"ið" og Esja"n".

Í þýsku.

Greinirinn í þýsku er breytilegur eftir falli orðsins en ólíkt íslensku, þá er hann aldrei viðskeyttur orðinu sjálfu, þótt það komi upp einhverjar aðstæður þar sem aðrir stafir eru viðskeyttir aftan við fallorðið. Greinirinn fylgir föstum reglum og eru engar undantekningar á honum sjálfum.

Það feitletraða sýnir viðskeytið eftir falli, kyni og tölu. Eignarfornöfnin mein, dein, sein, ihr, unser, euer og ihr (Ihr ef þérun) taka líka að sér þessar endingar.

Eins og sést á töflunum, þá er greinirinn fyrir fleirtöluna óháður kyni. Auk þess sést að óákveðni greinirinn tekur að sér endingarnar frá ákveðna greininum.
Afturbeygt fornafn

Afturbeygða fornafnið er fornafn sem er ekki til í nefnifalli heldur beygist það bara í aukaföllum (þolfalli, þágufalli og eignarfalli) og vísar það til frumlagsins í setningunni.

Afturbeygða fornafnið í mörgum tungumálum.

Í íslensku.

Aðeins er til eitt afturbeygt fornafn í íslensku eða orðið sig. Beygist það eins í öllum kynjum (hún elskar sig, hann elskar sig, það elskar sig) og báðum tölum (hann drap sig, þeir drápu sig).

Afturbeygðu fornöfnin eru stundum flokkuð svona:

Dæmi.

Afturbeygða fornafnið vísar aftur til þriðju persónu sem áður hefur verið tiltekin og af því er nafn þess dregið;

„Afturbeygða eignarfornafnið“.

Sumir málfræðingar telja eignarfornafnið "sinn" eiga heima í flokki afturbeygðra fornafna þar eð það vísar aftur til þriðju persónu. Þessi skilgreining er umdeild og á sér ekki hefð í íslenskri málfræði. Sinn er þó stundum kallað „afturbeygt eignarfornafn“.

Í latínu.

Aðeins er til eitt afturbeygt fornafn í latínu og er það orðið se. Beygist það í öllum föllum nema nefnifalli og ávarpsfalli.
Tilvísunarfornafn

Tilvísunarfornafn er fornafn sem er að margra dómi ekki til í íslensku. Orðin "sem" og "er" eru þá talin tilvísunartengingar enda eru þau óbeygjanleg (standa í sama kyni og tölu og fallorðið sem þau vísa til) og standa fremst í aukasetningum eins og aðrar tengingar.

Fornafnið "er" er lítið notað í talmáli. Bæði "sem" og "er" teljast oft aðrir orðflokkar:

Það þykir málgalli, þegar tengiorðinu að er hnýtt aftan í tilvísunarfornafnið sem,

þannig að sagt er til dæmis: Þetta er maðurinn sem að kom í gær. Í skáldskap er þó stundum gripið til þessa, ekki síst þegar fylla þarf upp í braglínuna, svo að hrynjandin verði rétt. Dæmi um það er lína Jónasar Hallgrímssonar:
Reykjahreppur

Reykjahreppur var hreppur í Suður-Þingeyjarsýslu, kenndur við bæinn Reyki í Reykjahverfi.

Hreppurinn varð til úr syðri hluta Tjörneshrepps, þegar honum var skipt í tvennt 1. janúar 1933.

9. júní 2002 sameinaðist Reykjahreppur Húsavíkurkaupstað undir nafninu "Húsavíkurbær".
Fylgihnöttur

Fylgihnöttur er geimfyrirbæri á sporbaug um mun massameira geimfyrirbæri, svo nefndan "móðurhnött". Reikistjarna er fylgihnöttur sólstjörnu, en oftast er átt við reikistjörnur sólkerfisins. Fylgihnettir reikistjarna nefnast tungl, en tunglið er eini fylgihnöttur jarðar.
Síðasti sameiginlegi forfaðir allra núlifandi lífvera

Þegar ættartré þeirra lífvera sem nú byggja jörðina er skoðað, virðist ljóst, meðal annars af sameiginlegri notkun allra lífvera á samsvarandi kjarnsýrum, að þessar lífverur eiga allar ættir sínar að rekja til sameiginlegs uppruna.

Þar með virðist líklegt að á einhverjum tímapunkti lifði síðasta lífveran sem allar núlifandi lífverur geta rakið uppruna sinn til, þótt fátt sé vitað um þessa lífveru. Þessi lífvera hefur að öllum líkindum verið mjög einföld að gerð, og talið er að hún hafi lifað fyrir um 3,5 milljörðum ára síðan.

Það er vert að geta þess að það er ekki sjálfgefið að þessi lífvera hafi verið einfaldasta lífvera sem hugsast getur, og þetta var að öllum líkindum ekki fyrsta lífveran. Auk þess er vel mögulegt að þegar þessi lífvera var á lífi hafi hún deilt jörðinni með öðrum lífverum sem ekki tókst að koma ár sinni jafnvel fyrir borð og dóu út
Dennis Ritchie

Dennis MacAlistair Ritchie (9. september 1941 – 12. október 2011) var tölvunarfræðingur með háskólagráður í eðlisfræði og stærðfræði, sem átti mikinn þátt í þróun ýmissa hugbúnaðarkerfa, forritunarmála og stýrikerfa.

Meðal þeirra verkefna sem hann vann að voru ALTRAN, forritunarmálið B, BCPL, forritunarmálið C, Multics, og Unix.