arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Slembibreyta

Slembibreytur í líkinda- og tölfræði eru breytur sem taka á sig handahófskennd gildi. Við höfum í raun ekki áhuga á gildunum sem breyturnar taka heldur dreifingunni sem þær fylgja. Dreifingin segir til um líkurnar á því að slembibreyta taki ákveðið gildi.

Öfugt við aðrar stærðfræðilegar breytur taka slembibreytur ekki eitt fast gildi; öllu heldur er til mengi af mögulegum gildum sem þær geta tekið og taka þá hvert gildi með ákveðnum líkum.

Skilgreining.

Slembibreyta er fall X sem varpar útkomurúmi formula_1 í mengi rauntalna.

Dæmi.

Skoðum eftirfarandi tilraun: Vel gerðum peningi er kastað formula_2 sinnum. Látum formula_3 tákna fiska og formula_4 skjaldamerki.

Þá er útkomurúmið: formula_1 = formula_6. Sérhvert formula_7 í formula_1 er röð af formula_3 og formula_4. Athugum fjölda fiska eftir formula_2 köst. Nú er hentugt að skilgreina slembibreytu:

fyrir formula_7 = formula_14, formula_15 í formula_16. Hér lítum við á X sem fall sem varpar formula_7 í formula_1 í mengi rauntalna.
Øvre Eiker

Øvre Eiker er sveitarfélag í Viken-fylki í Noregi. Nágrannasveitarfélög þess eru Nedre Eiker, Kongsberg, Flesberg, Hof, Modum og Sigdal. Stærsti bærinn í Øvre Eiker er Hokksund en einnig eru þar bæirnir Vestfossen, Darbu, Skotselv og Ormåsen.

Hæsti punktur sveitarfélagsins er Myrhogget, 707 m.y.s. Sveitarstjóri er Anders B. Werp sem situr fyrir hægrimenn.
Bolzano-Weierstrass setningin

Bolzano-Weierstraß setningin er setning kennd við tékkneska stærðfræðinginn Bernard Bolzano, og þýska samstarfsmann hans Karl Weierstraß.

Setningin.

Á rauntalnalínunni.

Sérhvert óendanleg, takmarkað hlutmengi í rauntalnamenginu formula_1 hefur þéttipunkt í formula_1. Einnig væri hægt að segja: Sérhver takmörkuð rauntalnaruna hefur samleitna hlutrunu.

Almennt.

Sérhvert óendanlegt, algjörlega takmarkað hlutmengi í firðrúmi M hefur þéttipunkt í M.
Stefan Banach

Stefan Banach (30. mars 1892 í Kraków, þá Austurríki-Ungverjaland, nú Pólland — 31. ágúst 1945 í Lwów, Sóvétríkjunum, nú Úkraína), var pólskur stærðfræðingur. Hann var einn af höfuðpaurum Lwów skólans í stærðfræði fyrir heimstyrjaldirnar. Hann kenndi sjálfum sér stærðfræði að mestu, en snilli hans var uppgötvuð af Julisuz Mien fyrir slysni, og síðar Hugo Steinhaus, sem er sagður hafa komið að honum á spjalli við annan nema á bekk í skrúðgarði.

Þegar að seinni heimsstyrjöldin hófst var Banach forseti Pólska stærðfræðafélagsins og prófessor í háskólanum í Lwów. Þar sem að hann skrifaðist á við vísindaakademíuna í Úkraínsku sóvétríkjunum, og var þar félagi, og jafnframt í góðri samvinnu við sóvéska stærðfræðinga, þá fékk hann að halda stöðu sinni eftir að sóvéska hernámið hófst. Hann lifði af hernám Þjóðverja sem stóð frá júlí 1941 til febrúars 1944, en hann vann sér þá til matar með því að gefa blóðsugum að borða af blóði sínu í flekkusóttsrannsóknarstofnun Rudolfs Weigl. Heilsu hans hrakaði á þessum tíma, og hann fékk lungnakrabbamein. Eftir stríðið var Lwów innlimað inn í Sóvétríkin, og Banach lést áður en að hann komst aftur til fæðingarborgar sinnar, Kraków. Hann er jarðaður í Lyczakowski kirkjugarðinum.
27. júlí

27. júlí er 208. dagur ársins (209. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 157 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Sigdal

Sigdal er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Íbúafjöldinn var 3.501 1. janúar 2006 og flatarmál sveitarfélagsins er 842 km². Nágrannasveitarfélögin eru Flå, Krødsherad, Modum, Øvre Eiker, Flesberg, Rollag og Nore og Uvdal.

Mestur hluti íbúanna býr í þremur þéttbýlisstöðum; Prestfoss, Solumsmoen og Eggedal.
9. ágúst

9. ágúst er 221. dagur ársins (222. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 144 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Life in Slow Motion

Life in Slow Motion er sjöunda breiðskífa breska söngvarans David Gray og kom hún út árið 2005.
Árnesprófastsdæmi

Árnesprófastsdæmi nær yfir alla Árnessýslu og eru prestaköll þess eftirfarandi:
20. ágúst

20. ágúst er 232. dagur ársins (233. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 133 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°
Frederik Christopher Trampe

Frederik Christopher Trampe (19. júní 1779 – 18. júlí 1832) greifi var danskur aðalsmaður og embættismaður sem var stiftamtmaður yfir Íslandi á árunum 1806-1813 að undanskildu tímabili því þegar Jörundur hundadagakonungur réði hér ríkjum.

Trampe var sonur Adams Trampe greifa, sem var af gamalli aðalsætt frá Pommern, og konu hans Gertrud Poulsen Hoffmann. Hann varð stúdent 1794 og lauk lögfræðiprófi 1798. Hann var um tíma foringi í danska hernum en árið 1804 hætti hann herþjónustu og varð amtmaður í Vesturamti á Íslandi. Árið 1806 tók hann við stiftamtmannsembættinu af Ólafi Stefánssyni, þá aðeins 27 ára að aldri. Hann var útnefndur kammerherra árið 1808.

Trampe greifi, eins og hann er oft titlaður, var einn af aðalpersónum þeirra atburða sem áttu sér stað sumarið 1809 þegar Jörundur hundadagakonungur rændi völdum á Íslandi. Trampe var tekinn til fanga af Jörundi og Englendingunum sem voru í fylgd með honum og hafður í haldi um borð í skipi þeirra í rúma tvo mánuði. Hann var tímabundið settur af sem stiftamtmaður og Benedikt Gröndal þvingaður til að gegna embætti hans á meðan.

Eftir að Trampe losnaði úr haldi um haustið fór hann til Englands til að reyna að fá valdaræningjunum refsað en varð ekki ágengt. Hann kom ekki aftur til Íslands, heldur fór til Danmerkur og var árið 1810 skipaður stiftamtmaður í Þrándheimsstifti og amtmaður í syðra Þrándheimsamti. Árið 1814 studdi hann Kristján Friðrik prins (síðar Kristján 8.) þegar Norðmenn kusu hann konung sinn og eftir að sjálfstæðistilraunin rann út í sandinn og Svíar tóku völd í Noregi munaði litlu að Trampe missti stöðu sína. Honum tókst þó að halda henni og ávann sér traust hinna nýju valdhafa. Hann gegndi stiftamtmannsembættinu til dauðadags, eða í 22 ár.

Fyrsta kona Trampe, sem hann giftist átján ára að aldri árið 1797, var barónsekkjan Sophie Frederikke Heinrich (1765 – 1801), sem var fjórtán árum eldri. Árið 1808 gekk hann að eiga hina sextán ára Anna Dorothea Colbjørnsen en hún dó fáeinum mánuðum síðar. Þriðja kona Trampe (gift 1810) var greifadóttirin Amalia Ulrica Frederika Schmettow (1791 – 1856).
Malmö

(Málmey eða Málmhaugar) er þriðja stærsta borg Svíþjóðar, á suðvesturhorni Skáns, andspænis Kaupmannahöfn við Eyrarsundið. Íbúar eru um 344.000 (2019). Malmö varð snemma ein af helstu iðnaðarborgum Norðurlanda

Íbúar Malmö eiga rætur víða, um fjórðungur íbúa eru fæddir erlendis og er um helmingur nemenda í grunnskólunum svo nefndir nýbúar eða afkomendur þeirra. Einnig eru fjölmargir múslimar í borginni eða um 16% íbúa.

Saga.

Malmö á rætur að rekja til ferjustaðar fyrir erkibiskupinn af Lundi á 13. öld og var þá danskt land. Lundur er um 20 kílómetra norðaustur af Malmö.

Bygging Sankt Petri-kirkjunnar hófst 1290, hún er ein af elstu gotnesku kirkjubyggingunum á Norðurlöndum og sú elsta í núverandi Svíþjóð. Svipaðar kirkjur er að finna víða á því svæði sem Hansakaupmenn störfuðu á.

Malmö var miðstöð Hansakaupmanna við Eyrarsund og einn af mikilvægusta bæjum Danaveldis. Eftir að Svíakonungar náðu undir sig Skáni 1658 varð hlutverk Malmö allt annað. Verslun og efnahagslíf dróst mjög saman og var þanning komið 1730 að einungis 282 íbúar voru í borginni. Það er ekki fyrr en á seinni hluta 19.aldar sem Malmö nær sér á strik að nýju og áttu nýir samgönguhættir með járnbrautarlestum mikinn þátt í því.

Landlýsing.

Malmö liggur á 13°00' austur og 55°35' norður. Skemmra þaðan til ítölsku borgarinnar Mílanó en nyrstu sænsku borgarinnar Kiruna.

Með Eyrarsundsbrúnni varð Malmö aftur nátengd Kaupmannahöfn. Brúin var vígð 1. júlí ár 2000 og er 8 kílómetra löng. Öll tengingin, brú, tilbúin eyja (Piparhólminn) og göng undir hluta sundsins er 16 kílómetra löng. Þetta hefur gjörbreytt samgöngum, meðal annars fara lestir milli Malmö og Kaupmannahafnar á 20 mínútna fresti yfir brúna.

Efnahagslíf.

Efnahagslíf Malmö einkenndist lengi af þungaiðnaði og ekki síst skipasmíði þar sem stærst og frægast var Kockums. Nú eru flestar skipsmiðjur lokaðar og sama á við um annan þungaiðnað.

Íþróttir.

Knattspyrnulið borgarinnar er Malmö FF og hafa margir Íslendingar spilað með því. FC Rosengård er kvennaliðið í knattspyrnu. HK Malmö er handboltaliðið og Malmö Redhawks íshokkíliðið.

Íslendingar í Malmö.

Stór hópur Íslendinga fluttist búferlum til Malmö í atvinnuleit í lok sjöunda og byrjun áttunda áratugs síðustu aldar, þegar sem mest atvinnuleysi var á Íslandi. Fóru margir þeirra í störf hjá Kockums. Mjög margir þeirra hafa ílengst og er fjölmenn nýlenda Íslendinga og athafnasamt Íslendingafélag í borginni.

Malmö var fyrrum kölluð Málmhaugar á íslensku.
1333

Árið 1333 (MCCCXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Súnní

Súnní er stærsta fylkingin innan íslam, en íslömsk trú klofnaði í tvo meginmeiði á sjöundu öld í kjölfar deilna um eftirmann Múhameðs spámanns. Annarsvegar eru súnní-múslímar, eða súnnítar, sem eru mikill meirihluti múslíma í heiminum, og hins vegar sjía-múslímar, eða sjítar, sem eru í minnihluta í heiminum. Sjítar eru þó í meirihluta í Írak og Íran.

Súnnítar trúa því að eftirmaður Múhameðs hafi ekki tekið við spámannshlutverkinu, Múhameð hafi verið síðasti spámaðurinn. En hann hafði einnig verið veraldlegur leiðtogi múslíma og einhver þurfti að taka við því hlutverki.

Alí, tengdasonur Múhameðs, var fjórði kalífi (sá sem stjórnar á jörðinni í umboði guðs) múslíma, en var myrtur árið 661. Þá tók helsti andstæðingur hans við kalífadómi, en átök þeirra voru undirrótin að klofningi íslams í súnní- og sjía-sið. Heitið á sjía-sið er dregið af „shi'at Ali“, eða „fylgismenn Alís“. Þeir telja Alí hafa verið þann eina sem hafi með réttu gegnt kalífadómi.

Hugmyndafræðilegur munur á súnní- og sjía-sið er í grundvallaratriðum sá að sjítar telja að Múhameð hafi átt sér andlega arftaka, þótt hann hafi verið síðasti spámaðurinn. Þessir arftakar eru nefndir imamar. Þeir hafa í krafti innblásturs meira innsæi í eðli guðdómsins en venjulegir menn hafa. Þess vegna geta þeir túlkað Kóraninn, helgirit múslíma, og áttað sig á duldum boðskap sem þar er að finna en venjulegir menn sjá ekki.

Samkvæmt súnní-sið, sem kenndur er við hefð, eða troðnar slóðir, er Kóraninn skiljanlegur öllum sem vilja lesa hann og leita lærdóms um hann. Ekkert í honum er hulið venjulegum mönnum. Þar er enginn dulinn boðskapur.

90% múslíma fylgja „súnna“ eða kennisetningum spámannsins og trúa á lögmæti kalífana (arftakanna), sem valdir voru til að leiða múslíma eftir dauða spámannsins.
Baksund

Baksund er sundaðferð sem er skyld skriðsundi, nema hvað legið er á bakinu. Handahreyfingar eru nær þær sömu og í skriðsundi, nema hvað hendin er til hliðar við líkamann þegar hún klárar takið, en í skriðsundi er hún undir honum. Fótatök eru þau sömu og í skriðsundi, oft kölluð skriðsundsfótatök. Í baksundi þarf líkaminn að velta vel í hverju taki til að fá sem mest spyrnu með höndunum. Baksund er eina sundið þar sem maður byrjar ofan i sundlauginni þegar keppni hefst. Snúningar í baksundi eru eins og í skriðsundi, rétt áður en sundmaður kemur að bakkanum snýr hann sér á magann og tekur þá snúning, sundmaðurinn má þó ekki synda á maganum nema með fótunum. Mikilvægt er að hann spyrni sér frá bakkanum á bakinu/hlið. Sundmaður má gera sporð, líkt og í flugsundi í kafi áður en hann byrjar að synda. Margir komast langt áfram á honum.

Það er aldrei keppt í skólabaksundi á viðurkenndum mótum.
Ullarkambur

Ullarkambur er áhald til að kemba ull sem getur verið gert í höndunum eða með vél. Þegar kembt er í höndunum eru ætíð notaðir tveir kambar sem dregnir eru hvor yfir annan til að greiða úr hárunum.

Ef framleiða átti klæði var garn kembt með tiltekinni tegund af kömbum. Kambar voru misgrófir, þeir grófari voru notaðir til forkembingar. Kambar voru með fjölmörgum stuttum bognum vírtönnum sem voru settir í leðurpjötlu sem var svo fest á fjalarbút með handfangi. Ull var kembd með tveimur kömbum og ullarhárin lágu meira og minna á misvíxl eftir kembingu. Það hentaði í garn sem átti að vera loftmikið og loðið og þóttu stutt ullarhár henta vel í slíkt garn.

Íslenskir kambar hafa verið nefndir kambar, þelkambar, handkambar, karkambar, karrar, körrur eða körður. Slíkir kambar voru notaðir fram á 20. öld. Einnig voru notaðir grófari kambar sem voru þannig að annar kamburinn var stundum festur á stól eða bekk og voru slíkir kambar kallaðir stólkambar.

Garn var svo spunnið úr kembum(einnig nefnd band eða loðband).

Ef notaðir voru langtenntir kambar þá kemdist ull þannig að ullarhárin lögðust sem mest samsíða. Ullin var eftir kembingu dregin fram úr kömbunum í lyppu og passað að hárin röskuðust sem minnst. Garn sem spunnið var úr slíkri lyppu var oftast slétt og loftlítið og gat verið mjög sterkt.
Peter Naur

Peter Naur (25. október 1928; d. 3. januar 2016) var danskur tölvunarfræðingur og Turing-verðlaunahafi. Hann var ritstjóri á forritunarmálinu ALGOL 60 og átti mikin þátt í að koma BNF (Backus-Naur form) í almenna notkun innan tölvunarfræðinnar.
1378

Árið 1378 (MCCCLXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1. september

1. september er 244. dagur ársins (245. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 121 dagur er eftir af árinu.

Atburðir.
Sísanna

Sísanna, röksannindi eða klifun er fullyrðing sem er nauðsynlega sönn því neitun hennar felur í sér mótsögn. Svo dæmi sé tekið: „annaðhvort dey ég fyrir fimmtugt eða ekki“.
9. september

9. september er 252. dagur ársins (253. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 113 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°
21. september

21. september er 264. dagur ársins (265. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 101 dagur er eftir af árinu.

Atburðir.
Freigáta

Freigáta er heiti sem notað hefur verið yfir ýmsar tegundir herskipa í gegnum tíðina. Á skútuöld komu freigátur fram á sjónarsviðið undir lok 17. aldar sem herskip með tvö dekk þar sem aðeins það efra var byssudekk en það neðra hýsti áhöfnina. Freigátur voru því minni en orrustuskip þess tíma sem voru með tvö byssudekk. Freigátur voru fullbúin skip, hraðskreiðar og þóttu mjög meðfærilegar. Þær voru yfirleitt þrímastra með trjónu að framan, en lausar við íburðamikla kastala sem einkenndu fyrri skipstegundir.

Á síðari hluta 19. aldar var hætt að nota þetta heiti og skip sem áður voru kölluð freigátur voru kölluð beitiskip. Eftir Síðari heimsstyrjöldina eru herskip sem eru minni en tundurspillir en stærri en korvettur kölluð freigátur.
Gomlich áhrifin

Gomlich áhrifin lýsa afleiðingum þess er stelpa öskrar við fögnuð, einkum vegna strákahljómsveitar.

Hugtakið var mótað árið 2000 af sögupersónunni Chef í þættinum South Park sem sýndur er á Comedy Central, er hann veitti Cartman ráðgjöf um hvernig hann gæti gert strákahljómsveitina sína Fingerbang vinsæla. Samkvæmt Chef, þá eru "Gomlich áhrifin" þau lög eðlisfræðinnar er segja að ef ein stelpa öskrar vegna einhvers, mun það koma öðrum stelpum til að öskra, og mun það stigmagnast þar til allar stelpur í fimm mílna (8 kílómetra) radíus eru öskrandi.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir (fædd 31. desember 1954) er fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, utanríkisráðherra og borgarstjóri í Reykjavík.

Hún hefur einnig gegnt stöðu forstjóra Lýðræðis- og mannréttindaskrifstofu Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu og verið yfirmaður UN Women, stofnunar á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Ingibjörg Sólrún er dóttir Ingibjargar J. Níelsdóttur (1918-2013) húsmóður og Gísla Gíslasonar (1916-2006) verslunarmanns í Reykjavík.

Menntun.

Ingibjörg lauk stúdentsprófi árið 1974 frá Menntaskólanum við Tjörnina (sem nú nefnist Menntaskólinn við Sund) og BA-prófi í sagnfræði og bókmenntum við Háskóla Íslands árið 1979. Eftir BA-próf fór hún til Danmerkur þar sem hún var gestanemandi við Hafnarháskóla frá 1979-1981. Hún kom aftur til Íslands og stundaði cand.mag. nám í sagnfræði við Háskóla Íslands á árunum 1981-1983.

Starfsferill.

Ingibjörg Sólrún var borgarfulltrúi í Reykjavík 1982-1988 og aftur 1994-2006. Hún var ritstjóri kvennatímaritsins Veru á árunum 1988-1990, þingkona Kvennalistans 1991-1994 og borgarstjóri Reykjavíkurborgar frá árinu 1994 til 2003. Ingibjörg Sólrún var utanríkisráðherra á árunum 2007-2009.

Ingibjörg Sólrún sigraði Össur Skarphéðinsson í formannskjöri í póstkosningu á landsfundi Samfylkingarinnar í maí 2005. Hlaut Ingibjörg 7.997 atkvæði, eða um tvo þriðju atkvæða, og Össur 3.970, eða um þriðjung. Ingibjörg Sólrún gegndi formennsku í fjögur ár, þar til í mars 2009. Á árunum 2003-2005 var hún varaformaður Samfylkingarinnar. Hún sat á Alþingi fyrir Reykjavík á árunum 2005-2009.

Ingibjörg Sólrún var ráðin sem forstjóri Lýðræðis- og mannréttindastofnunar Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu árið 2017. Hún lét af störfum 19. júlí árið 2020 eftir að ríkisstjórnir Tyrklands og Tadsíkistans beittu neitunarvaldi gegn endurráðningu hennar, meðal annars vegna ósættis um að hún skyldi neita að setja tiltekin félagasamtök á lista yfir hryðjuverkahópa án sannana.

15. janúar 2021 var hún skipuð staðgengill sérstaks fulltrúa Sameinuðu þjóðanna í Írak.
Márar

Márar voru íbúar Magreb og síðar Íberíuskagans á miðöldum. Márar voru þannig að uppruna til Berbar, hirðingjar frá Vestur- og Norður-Afríku sem aðhylltust íslam. Orðið kemur úr grísku: "mauros", sem merkir dökkur, og var það hugtak sem Rómverjar notuðu um íbúa Afríku. Landaheitin Máritanía og Marokkó eru dregin af sama orði.

Árið 711 réðust Márar inn á Íberíuskagann og lögðu stærstan hluta hans undir sig á næstu átta árum. Þegar þeir reyndu að halda áfram yfir Pýreneafjöllin voru þeir stöðvaðir af Karli hamri í orrustunni við Tours árið 732. Landinu var skipt upp í mörg lén undir Kalífanum í Kordóba.

Veldi Almóhada og Almoravída voru márísk (berbísk) stórveldi sem komu upp á 11. og 12. öld.

Kristnu smáríkin sem lifðu af í norðvesturhluta Spánar juku smám saman við veldi sitt og árið 1212 náði bandalag þessara ríkja að reka múslimsku höfðingjana frá stærstum hluta landsins. Konungdæmið Granada var þó áfram múslímskt konungsríki til 1492 þegar þeir gáfust upp fyrir her Ferdinands og Ísabellu.
Hljóðfæratónlist

Hljóðfæratónlist (stundum kölluð instrúmental tónlist eða ósungin tónlist) er tónlist þar einungis er notast við hljóðfæri.
8. október

8. október er 281. dagur ársins (282. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 84 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Świętochłowice

Świętochłowice (framburður: [ˌɕvjɔ̃tɔxwɔˈviʦɛ], Þýska: "Schwientochlowitz") er bær í Suður-Póllandi þar sem búa 50.000 manns (2016). Bærinn er staðsettur í Sílesíuhéraði (síðan 1999), en áður var hann í Katowice-héraði (1975–1998).
Til Valhallar

Til Valhallar er smáskífa með Sólstöfum sem kom út árið 1996.

Endurútgáfa.

Til Valhallar var endurútgefin í Rússlandi, 2003 af Oskorei Productions.
Betlehemsturninn

Betlehemsturninn (portúgalska: Torre de Belém) er 5 hæða viti (og virki) sem er í Betlehemshverfinu í Lissabon í Portúgal. Turninn var reistur á árunum 1515 til 1521 samkvæmt skipun frá Manuel I (1515 - 1520) með það að markmiði að verja höfnina í Betlehem og Jerónímos-klaustrið. Upphaflega var turninn á eyju í Tagus-ánni miðri, en þar sem rennsli árinnar breyttist í kjölfar jarðskjálftans árið 1777 varð eyjan samvaxin landinu og breyttist í tanga. Turninn hafði áður staðið af sér jarðskjálftann mikla sem lagði Lissabon í rúst árið 1755.

Betlehemsturninn var hannaður af Diogo og Francisco Arruda í hinum portúgalska Manueline-stíl og er í reynd eina dæmið um byggingu í Portúgal sem eingöngu er í þeim stíl.

Turninn hefur verið notaður sem fangelsi, bæði af spænsku hernámsliði og Dom Miguel (1828 - 1834). Árið 1807 eyðilögðu franskar hersveitir efstu tvær hæðirnar en þær voru síðar endurbyggðar. Turninn er hins vegar frægastur fyrir að vera sá staður þaðan sem landkönnuðir Portúgala lögðu af stað til að kanna ný lönd á 16. og 17. öldinni.

Turninn er opinn ferðamönnum og geta gestir skoðað dýflissurnar og fetað sig eftir þröngri leið upp á 35 metra hátt útsýnissvæði þar sem hægt er að horfa yfir Tagus-ána auk minnismerkisins um landvinninga Portúgala (Padrão dos Descobrimentos).

Turninn er á heimsminjaskrá UNESCO.
Ensím

Ensím eða lífhvatar eru venjulega stór prótein (13.000-500.000 Dalton) sem hraða efnahvörfum í frumum. Það er þessi hæfileiki ensíma að „hvata hvörf“ sem skilur ensím frá öðrum próteinum.

Í frumum eru ensím tengd við frumuvegg, himnur, leyst upp í umfrymi eða dreifð í kjarnanum. Mismunandi magn er af ensímum í mismunandi vefjum og frumutegundum. Ensím eru nokkuð óstöðug og við litlar breytingar á hitastigi eða sýrustigi geta þau misst virkni sína.
Lögmál Murphys

Lögmál Murphys er mjög almennt lögmál sem segir að ef að nokkur möguleiki sé til staðar á því að eitthvað fari illa, þá muni það fara illa. Almennt má segja að lögmálið feli það í sér, að sérhver atburður, sem hefur líkur stærri en núll, muni fyrr eða síðar eiga sér stað.
20. október

20. október er 293. dagur ársins (294. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 72 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Greatest Hits (Jet Black Joe)

Greatest Hits er safnplata með öllum frægustu lögum Jet Black Joe. Platan kom út árið 2002 hjá Skífunni.
Mýrahreppur (A-Skaftafellssýslu)

Mýrahreppur var hreppur í Austur-Skaftafellssýslu, vestan megin Hornafjarðar.

Hann varð til, ásamt Nesjahreppi, 14. nóvember 1876 þegar Bjarnaneshreppi var skipt í tvennt. Sveitin var kölluð Mýrar og var sérstök sókn, sem fram til 1899 var kennd við hinn forna kirkjustað Einholt.

Hinn 12. júlí 1994 sameinaðist Mýrahreppur Nesjahreppi á ný, ásamt Höfn í Hornafirði, undir nafninu "Hornafjarðarbær".
Vatnspípa

Vatnspípa eða hookah er sértök tegund pípu þar sem reykurinn er síaður í gegnum vatn. Vatnspípan er upprunninn frá Mið-Austurlöndum eða Asíu, og er meðal annars notuð til þess að reykja tóbak, epli og aðra ávexti, kryddjurtir af ýmsu tagi, og cannabis.
Archetype

Archetype er breiðskífa með Fear Factory sem kom út árið 2004.
IPod

iPod er lína stafrænna tónlistarspilara, sem hannaðir eru og markaðssettir af Apple. iPod hefur einfalt notendaviðmót, sem hannað er í kringum miðlægt skrunhjól (undantekning er þó iPod shuffle og iPod Touch). iPod classic geymir gögn á hörðum diski, en smærri gerðirnar, iPod shuffle, iPod nano og iPod touch, geyma gögnin í flash-minni.

Eins og flestir stafrænir tónlistarspilarar getur iPod einnig nýst sem gagnageymslutæki.

Saga og hönnun.

iPodinn var upphafið að innreið Apple á tónlistarmarkaðinn. Á þeim tíma voru stafrænar myndavélar og mp3-spilarar frekar stórir og klunnalegir, þannig að Apple ákvað að bjarga málunum. Ipodar eru til í mörgum litum s.s. gráum, bláum, grænum, bleikum og fleira.

Vélbúnaðarverkfræðingur Apple, Jon Rubinstein, setti þá saman teymi verkfræðinga til þess að hanna iPodinn, m.a Tony Fadell og hönnuðinn Jonathan Ive. Varan var hönnuð og þróuð á innan við ári og kynnt almenningi þann 23. október 2001. Steve Jobs, framkvæmdastjóri Apple, sagði að með iPod, með 5GB minni, gætir þú haft "1000 lög í vasanum".

Apple fékk utanaðkomandi fyrirtæki, Pixo til þess að hanna notendaviðmót iPodsins undir stjórn Steve Jobs.

Hugbúnaður.

iPod getur spilað MP3, ACC, M4A og AIFF ásamt fleirum. Með iPod photo var einnig hægt að skoða myndir á JPEG, BMP, GIF, TIFF og PNG sniðum.

5. kynslóðar iPodar geta einungis spilað myndefni sem þjappað er með MPEG-4 þjöppunarstaðlinum.

Upphaflega var iPodinn einungis til notkunar með Apple tölvum. En 2. kynslóðar iPodar virkuðu með Windows.

iPod styður ekki MIDI, Ogg eða FLAC hljóðskráarsniðin.

Notendaviðmót.

Skrunhjól iPodanna hefur nokkra takka.

Skipt er um valmöguleika með því að "skrolla" um viðmótið.

iPod touch er með snertiskjá líkt og iPhone og hefur því ekki skrunhjól.

Stýrikerfi.

Stýrikerfi iPodsins er geymt í vinnsluminni tækisins, sem er 32 MB, 5. kynslóðar tæki hafa þó 64 MB vinnsluminni.

Vélbúnaður.

Tengimöguleikar.

Upphaflega var FireWire notað til þess að tengja iPodinn við tölvu en seinna kom á markaðinn 30 pinna USB 2.0 tengi

sem gerði iPodinn aðgengilegri PC tölvum.

Rafhlaða iPodsins er einnig hlaðin með því að stinga USB snúrunni í straumbreyti sem síðan er settur í innstungu.
Bendir (hljóðfæri)

Bendir er hefðbundin trommutegund sem notuð er um gjörvalla Norður-Afríku. Ólíkt tambúrínu hefur það engar hringlur, en hinsvegar hefur það oft sneril (yfirleitt gerður úr görnum) sem dregin er þvert yfir hausinn. Tromman er svo slegin með puttum eða lófa, og tónninn hefur mjög víbrandi eiginleika.