arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Áttaviti

Áttaviti eða kompás er tæki með segulnál til að vísa á réttar áttir. Áttavitar eru mikið notaðir á sjó, en einnig í óbyggðum og eru vinsælt amboð í ratleikjum. Í sumum áttavitum er spíritusbl nálin er lukt inn í spíra milli glerja, en sumar tegundir eru „þurrar“. Áttamerkin á skífu áttavitans nefnast "áttavitarós".

Á mörgum eldri gerðum skipa var áttavitinn hafður í uppháum trékassa, tvíhólfuðum, sem var á þilfarinu og nefndist "nátthús".
Ísafjarðarkirkja

Ísafjarðarkirkja er sóknarkirkja Ísafjarðarkaupstaðar. Núverandi kirkja var teiknuð af Hróbjarti Hróbjartssyni og vígð árið 1995. Áður hafði á Ísafirði verið timburkirkja, reist 1863, en sú kirkja skemmdist mikið í eldsvoða 1987.
Sherman-bræður

Sherman-bræður eru bandarískir lagahöfundar sem einkum fást við kvikmyndatónlist. Þeir eru Robert B. Sherman (f. 19. desember 1925 – 6. mars 2012) og Richard M. Sherman (f. 12. júní 1928). Þeir hafa samið lög fyrir kvikmyndir á borð við "Sverðið í steininum" (1963), "Mary Poppins" (1964), "Skógarlíf" (1967), "Kittý-kittý-bang-bang" (1968), "Hefðarkettirnir" (1970), "Sú göldrótta" (1971), og "Vefur Karlottu" (1973).
Vin “K” svarar ekki

Vin „K“ svarar ekki er unglingasaga eftir Henri Vernes.

Söguþráður.

Víðsvegar í Frakklandi og Norður-Afríku hverfa menn án þess til þeirra spyrjist. Það eru hraustir og þrekmiklir verkamenn, sem geta tekið til höndunum. Samtímis hættir vin „K“ - hin leynilega tilraunastöð í Sahara - að hafa samband við umheiminn. Eitt kvöld fær Moran flugforingi undarlega heimsókn, og þegar daginn eftir leggur hann af stað í flugvél áleiðis til hinnar dularfullu Vinar „K“. - En frá þeirri stundu mætir Bob Moran hverjum andstæðingnum öðrum hættulegri. Hverjir eru þessir ókennilegu hermenn, harðir í horn að taka, sem eitthvert annarlegt vald sendir gegn honum? Moran flugforingi á ekki aðeins í höggi við menn, heldur líka algerlega ný vísindi, sem fela í sér banvæna hættu fyrir mannkynið. Tekst fáeinum ófyrirleitnum hundingjum að brjóta Moran flugforingja á bak aftur, lama viðnámsþrótt hans og gera hann að lifandi vélmenni? Örlög Bob Morans - og meira að segja alls heimsins - eru komin undir smávægilegri nálastungu. Aldrei hefur Bob Moran - hinn reyndi herflugmaður og ævintýragarpur - ratað í hættulegri ævintýri, aldrei staði tæpar á barmi dauða og tortímingar.

Aðalpersónur.

Bob Moran, Claude Bory, Alabert lögreglufulltrúi, Jouvert ofursti, Clark major, Said Mussa, Lang liðsforingi, Charles Wiener

Sögusvið.

París, Frakkland - El Koufra, Sahara, Norður-Afríka
Skotfimi

Skotfimi er keppnisíþrótt þar sem keppt er í bæði nákvæmni og hraða með ýmsum tegundum af skotvopnum (rifflum, skammbyssum, haglabyssum og loftbyssum).

Skotfimi hefur verið ólympíugrein frá upphafi hinna nýju Ólympíuleika 1896 en keppnisgreinar hafa breyst með árunum til að taka mið af þróun tækni og félagslegra viðmiða. Mörkin voru t.d. upphaflega látin líkjast fólki og dýrum en eru nú hringlaga skífur.
Rauðeygur trjáfroskur

Rauðeygur trjáfroskur (fræðiheiti: "Litoria chloris") er trjáfroskur sem lifir í austurhluta Ástralíu á svæðinu frá Sidney til Proserpine í Queensland. Hann er grænn á baki með gulum blettum og skærgulur á kviðnum. Lærin dökkna á fullorðnum froskum og geta orðið frá bláum út í svart. Augun eru gul í miðju og rauð út til jaðranna.

Rannsóknir hafa sýnt að efni úr húð trjáfrosksins eyðir alnæmisfrumum án þess að heilbrigðar frumur skaddist. Efnið er það sama og finnst í ástralska græna trjáfrosknum en rauðeygi trjáfroskurinn framleiðir það í meira magni.
Dagestan

Lýðveldið Dagestan er fylki (lýðveldi) í Rússneska sambandslýðveldinu. Dagestan er stærsta fylki Rússlands í Kákasus bæði hvað varðar stærð og fólksfjölda. Fylkið er fjalllent og dreifbýlt. Svæðið er byggt mörgum ættflokkasamfélögum sem tala ólík tungumál en 95,3% íbúa eru múslimar.

Höfuðborg fylkisins er Makatskala (um 460þ íbúar). Önnur stærsta borgin er Derbent (um 100þ íbúar).
Holugeitungur

Holugeitungur (fræðiheiti "Paravespula vulgaris" eða "Vespula vulgaris") er geitungategund. Holugeitungar hafa numið land á Íslandi, árið 1977 fannst fyrsta bú þeirra hérlendis en það var í Laugarneshverfi í Reykjavík. Bú þeirra hafa aðeins fundist á höfuðborgarsvæðinu. Holugeitungur staðsetur bú á sömu stöðum og húsageitungur svo sem inn í húsum og í holum í jörðu og við hraunhellur í blómabeðum. Holugeitungum gengur mun betur en húsageitungum á Íslandi en mikill munur er á fjölda milli ára.
Húsamaur

Húsamaur (fræðiheiti "Hypoponera punctatissima") er smávaxið skordýr 2 - 4 mm að stærð og af ættbálk æðvængna. Auðvelt er að greina húsamaur af eins konar aukalið sem þeir hafa milli bols og höfuðs. Húsamaurar eru rándýr og lifa á ýmsum tegundum smádýra. Þeir eru félagsskordýr og mynda bú með hundruðum eða þúsundum einstaklinga. Í búunum eru drottningar, vinnudýr og karldýr. Drottningin er stærst. Öll dýrin í búinu eru vængjalaus nema ófrjóvgaðar drottningar. Venjulega verður ekki vart við húsamaur nema þegar drottningar yfirgefa búin til að stofna ný. Á ákveðnum tímum árs streymir mikill fjöldi vængjaðra drottninga um húsakynnin. Bú húsamaura hafa á Íslandi aðallega fundist í holrúmum undir gólfplötum eða í biluðum skólplögnum þar sem heppileg lífsskilyrði þ.e. smádýralíf, raki og hiti er til staðar. Erfitt getur verið að eyða búum húsamaura því erfitt er að komast að þeim.

Húsamaur fannst fyrst í gróðurhúsi á Íslandi árið 1956 og sást síðan ekki fyrr en árið 1974. Eftir það hefur hann breiðst út í híbýlum á Reykjavíkursvæðinu.
Flotgengi

Flotgengi eða fljótandi gengi er gengisstefna þar sem gengi gjaldmiðils er leyft að fljóta miðað við gjaldeyrismarkað. Slíkur gjaldmiðill er kallaður fljótandi gjaldmiðill. Andstæða flotgengis er fastgengi.

Kostir fyrirkomulagsins er að ef sveiflur í hagkerfinu eru ekki í takt við sveiflur annara landa, endurspeglast það í gengi gjaldmiðilsins, m.ö.o gengi krónunnar endurspeglast af aðstæðum í hagkerfinu á hverjum tíma. Annar kostur er sá að leiða má að því líkur að minni hætta sé á fjármálakreppum en þegar fastgengisstefna er við lýði.
Hvítþyrnir

Hvítþyrnir eða hagþyrnir (fræðiheiti: "Crataegus laevigata") er þyrnóttur runni sem getur orðið allt að 8 m hár og vex villtur í Mið-Evrópu. Hvítþyrnir er vinsæll runni til að nota í limgerði, allt frá Spáni og alveg norður til Svíþjóðar.

Samgræðslu-kynblendingurinn þyrnimispill, "Crataegomespilus Asnieresii", er myndaður við samgræðslu hvítþyrnis og mispils.
Jason Lezak

Jason Edward Lezak (fæddur 12. nóvember 1975 í Irvine í Kaliforníu) er bandarískur sundmaður. Hann keppir í skriðsundi, auk þess sem hann á sæti í boðsundssveit Bandaríkjanna.

Lezak útskrifaðist frá Kaliforníuháskóla í Santa Barbara árið 1999.
Cutie Honey

Cutie Honey er anime og manga sería frá 1997 og er eitt fyrsta dæmi af „magical girl“ í anime.

1973 serían snerist um Honey Kisaragi, sem notar Ai-kerfið sem faðir hennar bjó til til þess að breyta sér í hvern sem er, og Hayami fjölskylduna til þess að stoppa hryðjuverkahópinn Panther Claw, stjórnað af Panther Zora og Sister Jill. Í flestum þáttum sendir Panther Claw út nýja útsendara sem valda glundroða þangað til að Honey notar Ai-kerfið til þess að breytast í Cutie Honey, kvenhetju sem berst með sverði.

Manga sögurnar gengu frá fyrsta október 1973 til fyrsta apríl 1974 en anime þættirnir voru sýndir frá þrettánda október 1973 til 30. mars 1974.
Usain Bolt

Usain Bolt (fæddur 21. ágúst 1986) er jamaískur fyrrum spretthlaupari. Hann varð margsinnis ólympíumeistari, heimsmeistari og heimsmethafi í 100 og 200 metra spretthlaupi karla.

Á Ólympíuleikunum í Peking 2008 setti hann heims- og ólympíumet í báðum greinum, 9,69 sekúndur í 100 metrum og 19,30 sekúndur í 200 metrunum. Einnig setti jamaíska liðið heimsmet í 4x100 m hlaupi, 37,04 sekúndur á HM 2011, og hljóp Bolt seinasta sprettinn. Á heimsmeistaramótinu í Berlín í ágúst 2009 setti hann aftur heimsmet (sem stendur enn) í 100 m hlaupi er hann hljóp á 9,58 sekúndum, og í 200 m hlaupi, 19,19 sekúndur, og er hann fyrstur til að eiga samtímis heimsmet, Ólympíumeistaratitil og heimsmeistaratitil í báðum greinum. Bolt á einnig heimsmet unglinga í 200 m spretthlaupi (19,67 sek). Afrek hans hafa gert það að verkum að hann er jafnan kallaður „þrumufleygurinn“ (e. "lightning Bolt") í fjölmiðlum.

Hann var kjörinn frjálsíþróttamaður ársins árið 2008 af Alþjóðafrjálsíþróttasambandinu.

Eftir Heimsmeistaramótið í frjálsum íþróttum í London árið 2017 lagði Bolt skóna á hilluna. Bolt reyndi fyrir sér í knattspyrnu með ástralska liðinu Central Coast Mariners árið 2018.
Bjarni Fritzson

Bjarni Fritzson (f. 1980) er íslenskur handknattleiksmaður sem spilar með liðinu ÍR. Bjarni hefur gefið út nokkrar bækur.
Skeiðarársandur

Skeiðarársandur er gríðarstórt sandflæmi undan Skeiðarárjökli sem nær til sjávar. Skeiðarársandur er myndaður af framburði jökuláa og er stærsti sandur í heimi en hann þekur um 1300 km² svæði. Eldgos undir jöklinum hafa valdið mörgum jökulhlaupum, síðast árið 1996. Þessi hlaup sem eiga upptök sín í Grímsvötnum eru kölluð Skeiðarárhlaup.

Næst jöklinum er Skeiðarársandur afar grýttur, nánast stórgrýti en eftir því sem fjær dregur er sandurinn aur og möl og næst sjó er hann sandur og leir. Lítill gróður hefur verið á Skeiðarársandi í gegnum aldirnar. En upp úr aldamótum hefur birki breitt sig út á sandinum og er skógur að myndast . Fljót hafa skipt um farvegi vegna gosumbrota.

Sandurinn er mikilvægt selalátur. Landselur og útselur kæpa við ströndina. Skeiðarársandur er eitt stærsta varpsvæði skúms á Íslandi. Sandurinn er eitt aðalvaxtarsvæði safastarar á Íslandi.

Mörg skip hafa strandað á sandinum í aldanna rás, þekktasta strandið var 19. september árið 1667 þegar Het Wapen van Amsterdam strandaði þar. Árið 1904 var byggt skipbrotsmannaskýli á sandinum og var það fyrsta slíka skýlið á Íslandi.
Jón Stefánsson (Filippseyjakappi)

Jón Stefánsson nefndur Filippseyjakappi (27. apríl 1873 – 29. október 1932) var Íslendingur sem barðist sem liðforingi í Filippseyjarstríðinu ameríska (enska: "Philippine-American War") og fékk því viðurnefnið "Filippseyjakappi". Jón var sonur sr. Stefáns Péturssonar og Ragnhildar Bjargar Mathúsalemsdóttur. Jón lést í Baltimore í Maryland í Bandaríkjunum, nærri sextugur að aldri. Árin fyrir andlát sitt hafði hann starfað við eina stjórnardeild Bandaríkjastjórnar í Washington D.C..

Jón fór ungur til Bandaríkjanna, stundaði þar nám og störf á síðasta áratug 19. aldar og gekk þá í Bandaríkjaher. Hann tók þátt í Filippseyjarstríðinu ameríska, og vann sig þar upp í liðsforingjatign, og var eftir það einatt nefndur: "Filippseyjarkappi". Hann sneri svo aftur til Íslands, fór síðan í Verslunarskóla í Kaupmannahöfn, settist að á Seyðisfirði og stundaði þar verslunarstörf, en fluttist síðan alfarinn til Bandaríkjanna.

Jón var kvæntur Sólveigu Jónsdóttur (sem var dóttir Jóns alþingismanns frá Múla). Hún lifði eiginmann sinn og sex börn þeirra, 4 synir og 2 dætur. Einn sonur þeirra var Ragnar Stefánsson ofursti og annar var Björn Stefánsson alþingismaður.
Dritvík

Dritvík var forn verstöð á Snæfellsnesi. Talið er að útræði þaðan hafi byrjað um miðja 16. öld og haldist í þrjár aldir. Talið er að allt að 600 til 700 manns hafi stundað sjósókn í Dritvík þegar mest var. Dritvík er umlukin hraunum á þrjá vegu. Mjög stutt var að róa á fengsæl fiskimið úr Dritvík og víkin var skjólgóð.

Nafnaskýringu á örnefninu Dritvík er að finna í Bárðar sögu Snæfellsáss:

Dritvík er í landi Hólahóla. Landleiðin þangað var löngum torsótt og þurfti að fara yfir úfið hraun. Af Djúpalónssandi er hægt að komast í víkina meðfram sjó en annars þarf að fara yfir úfið og illfært hraun.

Helgafellsklaustur eignaðist Hólahóla árið 1364 þegar Halldóra Þorvaldsdóttir gaf klaustrinu upp í próventu sína þrjár jarðir. Dritvík kemur fyrst fyrir í rituðum heimildum árið 1530 í skjali þar sem segir að skreiðarafgjöld Helgafellsklausturs eigi að afhenda þar.

Bátar lentu annað hvort á Mölinni eða Pollinum sem myndaðist milli Bárðarskips og Dritvíkurkletts.

Á 17., 18. og framan af 19. öld var Dritvík ein stærsta verstöð á Íslandi. Í 18. aldar heimild segir að til forna hafi gengið þar 70 - 80 skip en á 18. öld voru bátar í víkinni oft 40 - 50. Á 19. öld fór að draga úr sjósókn úr Dritvík og útræði þaðan lauk árið 1861. Bátar sem réru úr Dritvík voru flestir áttæringar og minni skip en sexæringar munu ekki hafa gengið þaðan. Fátt er nú í Dritvík sem sýnir að þar hafi 500-600 vermenn hafist við á hverjum vetri. Engar búðarleifar eru þar því menn höfðust við í tjöldum sem voru þannig að tóttir voru hlaðnar og tjaldað yfir. Í vertíðarlok voru tjöldin tekin niður. Örfáar þurrabúðir voru í Dritvík en flestir dvöldu þar aðeins meðan þeir réru til fiskjar.

Jón Helgason orti um Dritvík:
Normandí-brúin

Normandí-brúin (franska: Pont de Normandie) er stagbrú yfir ósa Signu, og tengir borgirnar Le Havre og Honfleur í Normandí, norður Frakklandi. Heildarlengd brúarinnar er 2.143 m, en hafið yfir Signu, milli meginstöpla, er 856 m.

Bygging brúarinnar.

Brúin var hönnuð af hópi verkfræðinga undir stjórn dr. Michel Virlogeux, í samráði við arkitektana François Doyelle og Charles Lavigne. Bygging brúarinnar hófst 1988 og stóð yfir í 7 ár. Brúin var formlega vígð 20. janúar 1995, en umferð hafði verið hleypt á hana í árslok 1994.

Þegar brúin var tekin í notkun, var hún bæði lengsta stagbrú í heimi (miðað við heildarlengd), og einnig með lengsta meginhafið (856 m), sem var meira en 250 m lengra milli burðarsúlna en fyrra metið. Þetta met féll 1999, þegar Tatara-brúin í Japan var tekin í notkun. Metið fyrir heildarlengd féll árið 2004, þegar Rio-Antirio-brúin í Grikklandi var opnuð fyrir umferð, en hún er 2.883 m.

Ákveðið var að byggja stagbrú, af því að hún var bæði ódýrari, og stöðugri gagnvart vindálagi en hengibrú. Einnig þóttu jarðfræðilegar aðstæður henta betur fyrir stagbrú (mjúk leirlög), því að þar nægir að gera undirstöður fyrir tvo stöpla, en í hengibrúm þarf einnig tvö risavaxin akkeri til þess að halda í burðarkaplana. Loks hafði þjóðarstolt Frakka nokkur áhrif, þ.e. vilji til að byggja lengstu stagbrú í heimi.

Normandí-brúin kostaði um 40 milljarða íslenskra króna. Tekinn er vegatollur af þeim sem aka um brúna.

Gerð brúarinnar.

Brúarplatan er 23.60 m breið, og skiptist í 4 akreinar fyrir bíla og tvo göngustíga. Súlurnar eru steinsteyptar og eru í lögun eins og öfugt Y. Þær eru 215 m háar og vega yfir 20.000 tonn. Meira en 19.000 tonn af stáli fóru í brúna og 184 stög úr stálköplum voru notuð. Hæðin frá vatnsborði Signu upp undir brúargólfið er rúmir 50 m, enda er áin skipgeng.

Útreikningar leiddu í ljós að við vissar aðstæður gætu lengstu stögin farið að sveiflast. Til þess að koma í veg fyrir það voru stögin tengd saman með þvervírum, sem setja nokkurn svip á brúna.

Brúin er talin verkfræðilegt og framkvæmdalegt afrek, og hefði verið óhugsandi 20 árum fyrr, þegar ekki var völ á nútíma tölvu- og mælitækni. Brúin er einnig fallegt mannvirki, sem almenningur í Normandí lítur til með stolti, og telur vera tákn fyrir héraðið, eins og Camembert-osturinn og Calvados-vínið.
Sælindýr

Sælindýr er lindýr sem lifir í sjó.
Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins

Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins samanstendur af 15 heilsugæslustöðvum á höfuðborgarsvæðinu í Reykjavík, Seltjarnarnesi, Mosfellsbæ, Garðabæ og Hafnarfirði. Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins tilheyra einnig Þróunarstofa heilsugæslunnar, Þroska- og hegðunarstöð, Göngudeild sóttvarna, Geðheilsa-Eftirfylgd/Iðjuþjálfun, og Stjórnsýsla Heilsugæslunnar.

Heilsugæslustöðvarnar eru:
Landsuppfræðingarfélagið

Landsuppfræðingarfélagið var félag sem var stofnað árið 1794 til að fræða almenning á Íslandi og veita nýjum straumum út í þjóðlífið. Til þessa tók félagið prentsmiðjurna í Hrappsey (Hrappseyjarprentsmiðju) á leigu haustið 1794. Var hún flutt að Leirárgörðum við Leirá sumarið 1795. Félagið keypti síðan prentsmiðjuna áður en langt um leið, og einnig prentsmiðjuna að Hólum.

Upphafsmaðurinn.

Stofnandi "Landsuppfræðingarfélagsins" var Magnús Stephensen háyfirdómari (konferensráð) (1762-1833), og vildi hann með stofnun félagsins glæða nýjan smekk með Íslendingum og fræða þá með nytsömum fróðleik og koma löndum sínum í kynni við erlenda siðmenningu. Félagið gaf til dæmis út Minnisverð tíðindi, Vinagleði og Gaman og alvöru. Magnús hafði sínar ákveðnu og fastmótuðu skoðanir á því hvers konar efni þar hentaði best. Upplýsing og fræðsla voru kjörorðin sem þjóðin skyldi kjósa sér. Og hvað trúarbrögðin snertir þá var skynsemistrúin sú stefna sem Magnús fylgdi einarðlega fram, enda var hún um þær mundir ríkjandi trúarstefna á Norðurlöndum og víðast í norðanverðri Evrópu. Þess vegna var honum mjög í nöp við sumar guðsorðabækur sem höfðu á liðnum árum og öldum verið þjóðinni okkar handgengnar og harla kærar.

Þessari nýbreytni Magnúsar var illa tekið af mörgum, því að menn voru fastheldnir við gamlar venjur og kölluðu hann óþjóðlegan, þar eð hann vildi láta Íslendinga semja sig sem mest að háttum annara þjóða. Magnús kunni þessu illa, því hann var ákafamaður í lund, og gaf löndum sínum heldur svæsnar ádrepur í ritum sínum, en ónafngreindir höfundar svöruðu aftur með níðritum og níðkvæðum um Magnús, og var sumt af því óþvegið. Það jókst þó til muna þegar nýja sálmabókin kom út í Leirárgerðum (Leirgerður) undir umsjón Magnúsar árið 1801. En þessum deilum slotaði að mestu, og sum af ritum Magnúsar náðu almenningshylli, svo sem: Eftirmæli 18. aldar.

Viðeyjarárin.

Þegar Magnús flutti síðar til Viðeyjar, árið 1813, flutti hann prentsmiðju sína af Leirá með sér og tók nú að gefa út bækur á ný, og einnig tímaritið Klausturpóstinn, sem kom út í 9 ár. Þegar hér var komið sögu voru flestir farnir að átta sig á Magnúsi gekk gott eitt til þegar hann vandaði um við þjóðina, og vildi hag hennar og heill í öllum greinum. Á efstu árum komst Magnús þó í málaþras mikið út af prentsmiðjunni og Landsuppfræðingafélaginu og hafði af því bæði skaða og skapraun.

En Magnús hafði aldrei látið óvinsældir almennings aftra sér frá að gefa út þau rit er hann sjálfur áleit þörf og góð, og á þeim árum sem Landsuppfræðingarfélagið var sem sterkast horfði hann lítt í kostnaðinn og aldrei lét hann í gróðaskyni leiðast til að fylgja smekk almennings.

Fjölnismenn og Landsuppfræðingarfélagið.

Í fyrsta hefti Fjölnis, sem kom út árið 1835, skrifar Tómas Sæmundsson ávarp til lesanda og þjóðarinnar. Þar minnist hann á starf Magnúsar og viðhefur frekar jákvæð orð um starf Landsuppfræðingarfélagsins. Hann segir m.a.:
Eðlisvarmi

Eðlisvarmi er sú orka sem þarf til að hita eitt gramm efnis um eina gráðu. Einu sinni var talað um að "eðlisvarmi efnis" væri jafn þeim fjölda hitaeininga sem þarf til þess að hita eitt gramm af efni um eina gráðu á celsíus en nú notar fólk orkueininguna júl.
Íslands þúsund ár

Ísland þúsund ár er leikin íslensk heimildarkvikmynd frá árinu 1997. Leikstjóri hennar er Erlendur Sveinsson. Kvikmyndin fjallar um sjósókn fyrri alda og gefur innsýn í lífsbaráttu íslenskra sjómanna á árabátatímanum þegar farið var í útróðra á opnum bátum. Kvikmyndin er sjálfstætt framhald heimildamyndarinnar "Verstöðin Ísland" frá 1991 og notar myndefni úr þeirri mynd að hluta. Í myndinni er sagt frá einum róðri sjö manna á sexæringi um aldamótin 1900.

Leikmyndin úr myndinni, endurgerð verstöð í Ósvör við Bolungarvík er vinsæll ferðamannastaður.

Tenglar.

[[Flokkur:Íslenskar heimildarmyndir]]
Beygingarlýsing íslensks nútímamáls

Beygingarlýsing íslensks nútímamáls er safn beygingardæma á rafrænu formi sem er aðgengilegt almenningi á netinu. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi sér um að viðhalda og dreifa BÍN.

Byrjað var að vinna við gerð BÍN árið 2002 hjá Orðabók Háskólans. BÍN var unnin í nokkrum áföngum og var sá fyrsti styrktur af tungutækniverkefni menntamálaráðuneytisins og lauk honum þann 15. mars 2004 með um 173.000 orðum. Nú eru um 260.000 orð, og er BÍN ennþá í vinnslu.
Fjalldrapi

Fjalldrapi (fjallhrapi eða drapi) (Fræðiheiti: "Betula nana") er lágvaxinn runni af birkiætt. Fjalldrapi vex í móum og votlendi. Áður fyrr var fjalldrapinn oftast notaður sem tróð undir torfið í þökum torfbæja, því börkur hans varðist mjög vel fúa og hlífði svo viðunum.

Samband við aðrar tegundir.

Erfðablöndun við ilmbjörk.

Fjalldrapi getur erfðablandast við ilmbjörk og myndað þrílitna afkvæmi sem nefnist skógarviðarbróðir.

Samlífistegundir.

Fjalldrapi lifir samlífi við margar tegundir sveppa í gegnum svepprótarsamband. Algengir fylgisveppir fjalldrapa á Íslandi eru birkiskjalda, rauðhetta og berserkjasveppur.

Dauður fjalldrapi getur verið fæða rotvera. Dæmi um rotverur sem lifa á dauðum viði fjalldrapa eru birkiskufsa ("Diaporthella aristata"), bládoppa ("Tapesia fusca") "Melanomma pulvis-pyrius", "Neotapesia graddonii", gullhnoðri ("Lachnum bicolor") og vankynssveppurinn "Trimmatostroma betulinum". Birkifrekna ("Atopospora betulina") og "Plagiostoma campylostyla" vex á dauðum laufblöðum fjalldrapa. "Taeniolina scripta" vex á berki fjalldrapa.

Ásætur.

Fjalldrapi er hýsill fyrir fléttur. Kvistagrös vaxa á berki fjalldrapa um allt land, sérstaklega á mjóum greinum.

Sjúkdómar.

Fjalldrapi er þekktur hýsill fyrir sjúkdómsvaldandi sveppi. Meðal þeirra sem fundist hafa á Íslandi eru "Anisogramma virgultorum", birkiryðsveppur ("Melampsoridium betulinum"), "Mycosphaerella harthensis" og nornasveppirnir hrísvendill ("Taphrina nana"), blásturvendill ("Taphrina carnea") og "Taphrina bacteriosperma".

Dýr og fjalldrapi.

Fjalldrapi er eina þekkta hýsiltréð á Íslandi fyrir hrískönguló ("Dictyna arundinacea") sem kýs að spinna vef sinn á plöntunni. Hrískönguló finnst umhverfis Mývatn.
Fötlunarfræði

Fötlunarfræði er þverfagleg undirgrein félagsfræði sem fæst við rannsóknir á fötlun. Á heimasíðu Rannveigar Traustadóttur, dósents í uppeldis- og menntunarfræðum við Háskóla Íslands, segir:
Leiðslubókmenntir

Leiðslubókmenntir eru frásagnir í bundnu eða óbundnu máli af því sem höfundar sáu í leiðslu eða draumsýn (latína: "visio"). Oftast er þar um að ræða lýsingar á öðrum heimi, bæði Víti og Himnaríki. Leiðslubókmenntir má rekja til frumkristni, og þær urðu vinsælar í bókmenntum kaþólsku kirkjunnar á miðöldum. Meðal frægustu verka af þessu tagi er "Divina Commedia" ("Gleðileikurinn guðdómlegi") eftir Dante Alighieri.

Leiðslubókmenntir bárust snemma til Íslands og voru nokkur slík verk þýdd á íslensku á 12. og 13. öld. Meðal þeirra eru:

Einnig eru til leiðslubókmenntir af innlendum rótum, svo sem:

Draumkvæðið norska telst einnig til leiðslubókmennta en það var þó ekki skrifað upp fyrr en á 19. öld.
Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi

Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi (18. febrúar 1886 – 31. október 1957) var skrifstofustjóri Alþingis í mörg ár og einn af helstu þýðendum á Íslandi á fyrri hluta 20. aldar. Hann er þekktastur fyrir þýðingar sínar á skáldsögum Knuts Hamsun. Halldór Laxness kallaði hann „doktor og meistara íslenskrar tungu“. Og hélt áfram: „Honum var léð slík list, að hann þurfti ekki á að halda nema hinum einföldustu og alþýðlegustu orðum til þess að mál hans yrði að dýrum skáldskap“.

Jón lauk stúdentsprófi í Reykjavík 1906, stundaði síðan nám í norrænum fræðum við háskólann í Kaupmannahöfn, en hvarf brátt að öðrum störfum. Hann var ritari í skrifstofu stjórnarráðs Íslands í Kaupmannahöfn 1909-1912 og fulltrúi sýslumannsins í Árnessýslu 1912-1915. Á árinu 1916 gerðist hann starfsmaður í skrifstofu Alþingis og vann þar um 40 ára skeið, var skrifstofustjóri frá 1921, en lét af þeim störfum sökum aldurs á miðju ári 1956.
FSu

FSu er körfuknattleiksakademía á Selfossi sem samanstendur af leikmönnum úr Fjölbrautaskóla Suðurlands sem keppa fyrir hans hönd.

Tenglar.

Heimasíða Akademíunar
Oklahomaborg

Oklahomborg (enska: "Oklahoma City") er höfuðborg og stærsta borg fylkisins Oklahoma í Bandaríkjunum. Tæplega 650.000 manns búa í borginni (2018).
Köldukvíslarjökull

Köldukvíslarjökull er skriðjökull sem gengur niður úr norðvestanverðum Vatnajökli innan Vatnajökulsþjóðgarðs.