arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Evrasískur bjór

Evrasískur bjór (fræðiheiti: "Castor fiber") er bjórategund sem var einu sinni mjög útbreidd í Evrasíu. Evrópski bjórinn dó næstum því út vegna ofveiða, bæði feldur hans og olía voru mjög eftirsótt. Árið 1900 voru einungis 1.200 bjórar í átta stofnum í Evrópu og Asíu enn lifandi. Nú hefur honum verið komið fyrir víða þar sem hann einu sinni þreifst, allt frá Stóra-Bretlandi til Kína og Mongólíu, þó ekki á Ítalíu, í Portúgal, á Balkanskaga né í Mið-Austurlöndum.

Aðgreining frá kanadískum bjór.

Við fyrstu sýn virðist enginn munur á útliti evrasíska bjórsins og þess kanadíska ("Castor canadiensis") sem innfæddur er í Norður-Ameríku. Það er þónokkur munur á tegundunum tveimur: Sá helsti er að kanadíski bjórinn er með 48 litninga en evrasíski bjórinn aðeins 40 litninga. Þetta gerir það að verkum að bjórar af ólíkri tegund geti ekki átt frjó afkvæmi. Rússar hafa gert margar tilraunir til að láta tegundirnar tvær eiga afkvæmi án árangurs.

Höfuð.

Evrasíski bjórinn er með stærri og minna kringlótta höfuðkápu en sá kandadíski og lengri, mjórri snoppu. Evrasíski bjórinn er með lengri nefbein sem eru breiðust við enda snoppunnar, aftur á móti í kanadíska bjórnum eru nefbeinin breiðust um miðjuna. Nefop evrasíska bjórsins er þríhyrnt en ferhyrnt í kanadíska bjórnum. Evrasíski bjórinn er jafnframt með kringlótt mænuop ("foramen magnum") þar sem það er þríhyrnt í kanadíska bjórnum.

Líkami.

Evrasíski bjórinn er með mjórri og ferkantaðri hala og styttri sköflunga sem gera það að verkum að hann eigi erfiðara með að ganga á tveimur fótum en kanadíski bjórinn. Bakraufarkirtlar evrasíska bjórsins eru stærri og með þynnri umgjörð en í kanadíska bjórnum.

Feldur.

Vindhár evrasíska bjórsins eru með lengra mergholi en í kanadíska bjórnum. Dreifing feldlita er einnig mismunandi: 66% evrasískra bjóra eru með ljósbrúnan feld, 20% rauðbrúnan, 8% brúnan og 4% svartleitan þar sem 50% kanadískra bjóra eru með ljósbrúnan feld, 25% rauðbrúnan, 20% brúnan og 6% svartleitan.

Útbreiðsla.

Evrasískum bjórum fer fjölgandi eftir að þeim var næstum því útrýmt snemma á 20. öld. Þá var áætlaður stofn bjóra aðeins 1.200. Hann dó út í mörgum Evrópulöndum en árið 2003 voru evrópskir bjórir orðnir 639.000 um alla álfuna. Um það 83% evrópskra bjóra lifa í Rússlandi.

Honum var komið aftur fyrir í Skandinavíu á 20. öld, fyrst í Svíþjóð á tímabilinu 1922–1939 og þá í Danmörku árið 1999.
Tröllakrabbi

Tröllakrabbi er stærsti krabbinn í krabbaætt. Hann er yfirleitt 8–9,926 cm en lengsta eintak af þessari tegund var 15,5 cm löng. Tröllakrabbar halda sér á 200 til 2000 m dýpt.

Veiði og veiðisvæði.

Tröllakrabbar eru að mestu leiti veiddir í Norðaustur-Atlantshafi.

Líffræði.

Skelin á tröllakrabbanum er sexhyrnd og er aðeins lengri á breiddina en á lengdina. Hún getur orðið 210mm og vegið næstum 2kg. Tennurnar eru litlar, karldýr eru að meðaltali aðeins stærri en kvendýr. Kynþroska er náð fyrir 10cm breidd. Kvendýr geta verið egglaus frá mars til ágúst. (Encyclopedia of life, e.d)
Pamplona

Pamplona (franska: "Pampelune", baskneska: "Iruña") er höfuðborg Navarra-sjálfstjórnarhéraðs á Spáni. Hún liggur í dal við fljótið Arga sem er þverá Ebró. Íbúar eru tæp 200.000 (2015.) Borgin er heimsþekkt fyrir San Fermín-hátíðina þar sem frægt nautahlaup er árlega frá 6-14. júlí.

Á 1. f.Kr. voru þar rómverskar herbúðir; Pompelo undir stjórn Pompeiusar herforingja. Á 5. öld náðu Vestgotar yfirráðum yfir svæðinu, á fyrri hluta 8. aldar, Arabar, á seinni hluta 8. aldar, Frankar (Karlamagnús). Konungsríkið Navarra var með aðsetur í borginni frá 905-1512 þar til Konungsríkið Kastilía tók við yfirráðum. Á 19. öld þróaðist málm- og vefnaðariðnaður í borginni.

Knattspyrnuliðið CA Osasuna hefur aðsetur í borginni.
1989

Árið 1989 (MCMLXXXIX í rómverskum tölum) var 89. ár 20. aldar sem hófst á sunnudegi.
Alaskabjörk

Alaskabjörk (fræðiheiti: "Betula kenaica") er tegund af birkiætt sem var lýst af Walter Harrison Evans. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Svartbjörk

Svartbjörk (fræðiheiti: "Betula nigra") er birkitegund af ættkvíslinni Betula, ættuð frá austurhluta Bandaríkjanna. Tegundin finnst allt frá New Hampshire vestur til Suður-Minnesota, suður til norðurhluta Flórída og vestur til Texas. Þetta er ein af fáum hitakærum tegundum ættkvíslarinnar. "B. nigra" vex oft á flæðum og mýrum.

Lýsing.

Svartbjörk er sumargrænt lauftré sem verður um 25-30 metra hátt, stofninn 50 til 150 sm í þvermál, oft margstofna. Börkurinn er breytilegur, yfirleitt dökk-grábrúnn eða bleik-brúnn og hreistraður, en stöku tré geta verið slétt og beikhvít með næfrum. Árssprotarnir eru hárlausir eða gisinhærðir. Blöðin eru stakstæð, egglaga, 4-8 sm löng og 3-6 sm breið, með tenntum jaðri og fimm til tólf pör af æðum. Reklarnir eru 3-6 sm langir, karlreklarnir hangandi, kvenreklarnir uppréttir. Fræin eru óvenjuleg af birki að vera, því þau þroskast að vori.

Ræktun og nytjar.

Þó að náttúrulegt búsvæði tegundarinnar sé votlendi, vex hún líka ofan votlendis. Börkurinn er einkennandi fyrir svartbjörk og gerir hana að vinsælu skrauttré. Nokkur ræktunarafbrigði með hvítari börk hafa verið valin til framræktunar, þar á meðal yrkin 'Heritage' og 'Dura Heat'; þetta eru einu hvítstofna birkitrén sem hafa mótstöðu gegn barkarbjöllunni "Agrilus anxius" á hlýrri svæðum í Suðaustur-Bandaríkjunum.

Indíánar gerðu birkisíróp úr safa svartbjarkar, áþekkt hlynsýrópi, og nýttu vaxtarvefinn milli barkar og viðarvefs til matar í hallæri eða sem neyðarbrauð. Stofninn er yfirleitt of kræklóttur og kvistóttur til að geta gefið verðmætt timbur.
Kúrland

Kúrland er heiti á sögulegu héraði sem nú er vestasti hluti Lettlands. Höfuðstaður Kúrlands er borgin Liepāja sem er þriðja stærsta borg Lettlands. Héruðin Semgallía og Selónía eru stundum talin með sem hlutar Kúrlands þar sem þau heyrðu eitt sinn undir sama hertoga. Landið dregur nafn sitt af Kúrum sem voru ein af þeim heiðnu Eystrasaltsþjóðum sem Sverðbræður lögðu undir sig og sneru til kristni á miðöldum. Sverðbræðrareglan varð síðar hluti af Þýsku riddurunum. Á tímum Pólsk-litháíska samveldisins voru Kúrland og Semgallía frá 1561 til 1795 sjálfstætt hertogadæmi innan samveldisins og þegar landið gekk til Rússneska keisaradæmisins varð það Kúrlandshérað. Eftir að Lettland hlaut sjálfstæði frá Sovétríkjunum er Kúrland ekki sérstakt stjórnsýsluumdæmi en þó sérstakt skipulagsumdæmi. Íbúar eru rúmlega 300.000.
David Horovitch

George Hamilton-Gordon, fjórði jarlinn af Aberdeen (28. janúar 1784 – 14. desember 1860), kallaður Haddo lávarður frá 1791 til 1801, var breskur stjórnmálamaður, erindreki og óðalseigandi sem var forsætisráðherra Bretlands frá 1852 til 1855 í samsteypustjórn Peelíta (klofningsflokks innan Íhaldsflokksins sem studdu hugmyndafræði Roberts Peel) og Vigga, með stuðningi róttæklinga og Íra. Ríkisstjórn Aberdeen var full af voldugum og sjálfstæðum stjórnmálamönnum sem Aberdeen tókst ekki að hafa stjórn á. Þótt Aberdeen hafi reynt að koma í veg fyrir það leiddi ríkisstjórn hans Bretland inn í Krímstríðið og féll þegar almenningsálit snerist gegn stríðinu. Aberdeen dró sig úr stjórnmálum eftir þetta.

Ferill Aberdeen hafði einkennst af átökum í utanríkismálum en reynsla hans í þeim efnum kom ekki í veg fyrir að Bretland yrði dregið inn í Krímstríðið. Einkalíf hans enkenndist af dauða beggja foreldra hans þegar hann var ellefu ára og fyrstu eiginkonu hans eftir sjö ára hjónaband. Dætur hans dóu einnig ungar og samband hans við syni hans var erfitt. Áður en Aberdeen kvæntist hafði hann ferðast mikið um Evrópu, þar á meðal til Grikklands, og hafði mikinn áhuga á fornum menningum og á fornleifafræði. Þegar hann sneri aftur til Bretlands árið 1805 varði hann stundum sínum í að bæta aðstæðurnar á skoskum óðalseignum sínum.

Eftir að kona hans dó árið 1812 varð Aberdeen ríkiserindreki og fékk nær samstundis yfirráð yfir mikilvægu sendiráði í Vín þegar hann var enn á þrítugsaldri. Hann kleif hratt upp metorðastigann og varð utanríkisráðherra í ríkisstjórn Wellingtons hertoga árið 1828 þrátt fyrir „nærri því forkastanlegt reynsluleysi í opinberum störfum“. Hann gegndi embættinu í tvö ár og varð síðar aftur utanríkisráðherra í ríkisstjórn Roberts Peel árið 1841. Þrátt fyrir þetta þótti Aberdeen afspyrnu lélegur ræðumaður og þótti auk þess hafa „fýlulegt, vandræðalegt og kaldhæðið yfirbragð“.
Bíó Paradís

Bíó Paradís er kvikmyndahús við Hverfisgötu 54 í miðborg Reykjavíkur. Áður var þar kvikmyndahúsið Regnboginn sem var fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku, auk þess sem það hýsir kvikmyndaviðburði eins og Alþjóðlega kvikmyndahátíð í Reykjavík og Alþjóðlega barnakvikmyndahátíð í Reykjavík. Húsið var opnað 15. september 2010 með sýningu heimildarmyndarinnar "Backyard" eftir Árna Sveinsson. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna ses sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að. Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, Europa Cinemas.

Bíó Paradís sagði upp öllu starfsfólki sínu í lok janúar árið 2020 og áætlaði að kvikmyndahúsið hætti starfsemi sinni þann 1. maí. Ástæðan var þreföld til fjórföld hækkun á leiguverði húsnæðisins, sem hafði áður verið undir markaðsverði vegna niðurníðslu þess. Þann 2. júlí 2020 var hins vegar tilkynnt að samkomulag hefði náðst við húseigendur og að kvikmyndahúsið myndi aftur opna starfsemi í september sama ár.
Strumpasúpan

Strumpasúpan (franska: "La Soupe aux Schtroumpfs") er tíunda bókin í ritröðinni um Strumpana og kom út árið 1976. Listamaðurinn Peyo teiknaði og samdi söguna í samvinnu við Yvan Delporte. Hún var jafnframt þriðja strumpabókin sem kom út á íslensku árið 1980.

Söguþráður.

"Strumpasúpan" er aðalsaga bókarinnar. Hún hefst á því að tveir strumpar verða vitni að því þegar risi nokkur, Lilli að nafni, ber að dyrum hjá "Kjartani galdrakarli" og krefst þess að fá að borða. Kjartan sér sér leik á borði og sannfærir gestinn um að ekkert sé eins gómsætt og strumpasúpa. Saman halda þeir í leit að strumpum til að snæða. Þeir fara á mis á leiðinni, Kjartan villist en Lilli finnur strumpaþorpið. Hann kvartar í sífellu undan svengd, en strumparnir þykjast ætla að laga strumpasúpu. Í stað strumpasúpunnar byrlar Yfirstrumpur risanum töfraseyði sem gerir hann að afstyrmi. Lilli bregst illur við og kennir Kjartani um ógæfu sína. Að lokum aumka strumparnir sig yfir Lilla og gefa honum móteitur sem gerir hann eðlilegan á ný.

"Strumpalæti" er safn smáskrítlna, sem hver er ein blaðsíða. Engu að síður stendur utan á íslensku útgáfunni að bókin innihaldi tvær strumpasögur. Í einni smáskrítlunni kemur "Strympa" við sögu, en íslenskir lesendur höfðu ekki kynnst henni áður.

Íslensk útgáfa.

Bókin kom út á vegum Iðunnar árið 1979 (á titilsíðu er bókin þó ranglega sögð frá 1980) í samvinnu við danska forlagið "Carlsen". Þýðingin var gefin út undir dulnefninu "Strumpur".
Ketill Jónsson Melstað

Ketill Jónsson Melstað (17. maí 1765 á Íslandi – 26. mars 1811 á Anholt) var danskur lögfræðingur og herforingi af íslenskum ættum.

Ketill var sonur Jóns Ketilssonar bónda á Íslandi. Hann varð 1784 stúdent frá Slagelse og lauk árið 1797 lauk herskólanámi sem kapteinn og árið 1798 lögfræðiprófi. Ketill var fulltrúi og stjórnandi í herliði Dana í nýlendu þeirra Sankt Thomas á Jómfrúreyjum. Hann kom aftur til Danmerkur eftir að nýlendan hafði fallið í hendur Breta. Árið 1808 varð hann major í danska hernum og yfirmaður í jósku stórskotaliðssveitanna. Hann skipulagði ásamt öðrum árás á enska hersveit sem hafði tekið yfir eyjuna Anholt. Þetta átti að vera leynilegt skyndiáhlaup en undirbúningur drógst á langinn og því láku upplýsingar um fyrirhugaða árás til óvinahersins á eyjunni. Þann 23. mars 1811 lagði herlið undir yfirstjórn Falsen herforinga af stað frá Gerildbugt með tólf báta með fallbyssum og 680 manns undir stjórn herforingjanna Melstaðs og Pryds. Árásin misheppnaðist algjörlega og féllu Melstað og Pryds og 300 manns særðust og voru margir teknir til fanga.

Í íslenzkum sagnablöðum frá 1816 er þessi lýsing á árás sjóorustunni við Anholt:

"Skömmu eftir upphaf stríðsins náðu Bretar þeirri litlu ey Helgalandi (Helgoland) tilheyrandi Dönum, fyrir utan Holtsetaland, og einnig 1809 eyjunni Anholt í Jótlandshafi (nú Kattegat), sem helst er nafnkend vegna hættulegra grynninga og miklis turnvita er kyndur er þar á nóttum sjófarendum til viðvörunar. 1811 reyndu Danir til að ná þessari eyju aftur. Frek 1000 manns réru frá Jótlandi þann 26 mars á 12 bátum og lentu við eyjunna næsta dag. Landi vor Major Ketill Jónsson Melsteð (er áður hafði lengi verið stríðsmanna höfuðsmaður í Vestindíum) hafði æft yfirráð þessa liðs. Með mikilli hreysti réðist hann á rammbyggð virki Breta, og veitti þeim tvisvar hvað eftir annað harða árás, en mikil vörn var fyrir og atgangan ófær. Loks féll Melsteð sjálfur fyrir skotum óvinanna með besta orðstír. Sá sem næstur honum var í yfirráðum liðsins, höfuðsmaðurinn (Kapteinn) Prydz missti báða fæturnar fyrir fallstykkiskúlu, var handtekinn og dó síðar af sárum í fangahaldi. Yfirboðari sjófólksins í leiðangri þessum lautenant Holstein var einnig skotinn til bana. Í þessari svipan komu nokkur ensk stríðsskip úr hafi, og urðu Danir því að hörfa tilbaka, eftir að bæði þeir og Bretar höfðu í atgaungu þessari hlotið mikið manntjón. 300 Dana voru ofurliði bornir og teknir höndum, en hinir komust á skip og síðan heim aftur til Jótlands. Enskir lofuðu mjög drengskap Melsteðs og hans undirmanna; Danakóngur prísaði hann einnig og gaf ei einungis ekkju hans, heldur og hans eptirlifandi föður á Íslandi, Jóni Ketilssyni sérlega árlega náðargjöf."
Lútfiskur

Lútfiskur (norska: "lutefisk", sænska: "lutfisk", finnska: "lipeäkala") er fiskiréttur sem er hefðbundinn matur í tilteknum Norðurlöndum. Hann er yfirleitt að finna á jólahlaðborði Norðmanna og Svía. Lútfiskur er gerður úr harðfiski sem er bleyttur í vatn, lagður í lút og svo aftur í vatn.

Aðferð.

Lútfiskur er gerður úr harðfiski sem er unninn með lút í sérstakri aðferð. Fiskurinn er fyrst lagður í bleyti í vatn í fimm til sex daga en vatninu er skipt út daglega. Vatnsmettaði fiskurinn er svo lagður í blöndu af köldu vatni og lút í tvo daga. Eftir slíka meðferð bólgnar fiskurinn og verður stærri en hann var í upphafi en próteininnihald fisksins lækkar um helming sem gefur fiskinum sína einkennandi áferð. Að þessu loknu er fiskurinn fullur af lút og hefur sýrustig í kringum pH 11–12 og er því eitraður. Til þess að hann verði ætur verður hann að liggja í bleyti í köldu vatni í 10 daga til viðbótar.

Yfirleitt er notaður harðfiskur unninn úr þorski, löngu, keilu eða ufsa.

Efnahvörf.

Prótein í vöðvum fisksins eru með jákvæða hleðslu og sýrustig í kringum pH 5,2. Eftir að fiskurinn hefur legið í bleyti í lút hækkar sýrustigið upp í pH 13, sem drepur gerla og brjóta prótein í fiskinum niður. Próteinin fá í leiðinni neikvæða hleðslu sem gerir það að verkum að þau laða að sér fleiri vatnssameindir (sem hafa örlítið jákvæða hleðslu). Lúturinn brýtur þar að auki fituna í fiskinum niður í fitusýrur sem skilur eftir sér sápukennt efni. Því getur lútfiskur sem ekki hefur verið skolaður almennilega bragðast af sápu.

Neysla.

Á Norðurlöndunum byrjar lútfiskstímabilið snemma í nóvember og stendur yfir fram að jólum. Lútfiskur er jafnframt vinsæll meðal Bandaríkjamanna af norrænum uppruna, einkum í Minnesota og Wisconsin. Lútfiskur er yfirleitt borinn fram með ýmsu meðlæti, meðal annars beikoni, mauki úr grænum baunum, kartöflur, sósu, sírópi, geitaosti eða "gammelost". Sumir borða lútfisk í "lefse"-brauði með smjöri, salti og pipari. Í Bandaríkjunum er hann oft borinn fram með bræddu smjöri eða hvítri sósu og "lefse". Brennivín er oft drukkið með, eða bjór.
Ruth Westheimer

Karola Ruth Siegel (f. 4. júní 1928) er bandarískur leikari.
Birkisprotalús

Birkisprotalús (fræðiheiti: "Euceraphis punctipennis") er skordýrategund sem var fyrst lýst af Johan Wilhelm Zetterstedt 1828. Samkvæmt Catalogue of Life er "Euceraphis punctipennis" í ættkvíslinni "Euceraphis" og ættinni Aphididae, en samkvæmt Dyntaxa tilheyrir ættkvíslin "Euceraphis" ættinni Drepanosiphidae. Tegundin fjölgar sér í Svíþjóð. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life. Hún lifir á birki, en veldur litlum sem engum skaða.
Lilleström

Lillestrøm er bær í sveitarfélaginu Skedsmo í Akurshús-fylki í Noregi, 18 kílómetra norðaustur af miðbæ Óslóar og 13 kílómetra frá borgarmörkunum. Íbúar eru um 13.000. Lillestrøm Sportsklubb er knattspyrnufélag bæjarins.
Aedes albopictus

Aedes albopictus (eða "Stegomyia albopicta") eða asísk tígris-moskítófluga er moskítófluga sem upprunnin er í hitabelti og heittempruðu belti í Suðaustur-Asíu. Þessi gerð moskítóflugna hefur hins vegar á nokkrum áratugum breiðst út í mörgum löndum og er talið að hún berist með varningi og ferðafólki. Tígris-moskítóflugan einkennist af því að fætur flugunnar eru með svörtum og hvítum rákum og bolurinn með litlum svörtum og hvítum rákum.

Þessi moskítófluga hefur orðið áberandi meindýr á mörgum stöðum því útbreiðsla tengist fólksfjölda (fremur en mýrlendi) og þessa moskítóflugur fljúga og nærast allan daginn og líka í dögun og þegar rökkvar. Flugan er kölluð tígris-moskítófluga út af því að rákirnar minna á tígrísdýr. "Aedes albopictus" er hýsill og smitberi fyrir marga hættulega veirusjúkdóma svon sem Dengue og Zika.
Lundabaggi

Lundabaggar er gamall íslenskur réttur sem vinsæll er á þorrablótum. Þegar um var að matreiða lundabagga þá voru ópillaðir kindaristlar ristir eftir endilöngu, skafnir, þvegnir og lagðir í saltvatn um tíma. Þeim var síðan vafið utan um kjötstrengli, alltaf lundir í fyrri tíð en eftir að farið var að selja kjötstrokka í kaupstað var oft haft annað kjötmeti með í lundabagga. Utan um vafninginn var langoftast saumuð þind, en það gat líka verið magáll eða vömb. Hann var soðinn og fergður meðan hann var að kólna. Lundabaggi var stundum borðaður nýr en oftast súr en þó tíðkaðist sum staðar að salta hann og reykja. Einnig þekktist að hálfsjóða lundabagga áður en þeir voru hengdir upp í reyk, á sama hátt og magála.
Kákasusrauðyllir

Kákasusrauðyllir (fræðiheiti: "Sambucus racemosa" subsp. "racemosa") er undirtegund af "Sambucus racemosa".

Útbreiðsla.

Rauðyllir vex í Evrópu og Norður Ameríku.

Kákasusrauðyllir vex í Armeníu.

Flokkun.

Þrínefnið "Sambucus racemosa" subsp. "racemosa" var skapað eftir að aðrar undirtegundir af rauðylli voru uppgötvaðar. Hann var áður talin sérstök tegund S. tigranii.
Taxus globosa

Taxus globosa, eða Mexíkóýr, er sígrænn runni og ein af 8 megintegundum ýviðar. Mexíkóýviður er sjaldgæf tegund, aðeins þekktur frá fáum stöðum í austur Mexíkó, Guatemala, El Salvador og Hondúras, og er skráður sem tegund í útrýmingarhættu. Hann verður að jafnaði um 4.6m. Hann er með stórar, oddhvassar, ljósgrænar barrnálar sem vaxa í röð sitthvoru megin á sprotunum.

Það eru margar áætlanir um að framleiða Paclitaxel (krabbameinslyf) kring um heiminn, en mexíkóýr hefur ekki verið rannsakaður vel vegna lágs innihalds af Taxol (Bringi et al., 1995) í "in vitro" plöntufrumuræktun.
Trjákeppur

Trjákeppur (fræðiheiti: "Otiorhynchus singularis") er ranabjöllutegund ættuð frá Evrópu.

Á Íslandi.

Hann finnst á nokkrum þéttbýlissvæðum á Íslandi, aðallega í gömlum görðum í Reykjavík.
Jaén (hérað)

Jaén er hérað í Andalúsíu á Spáni. Þar er mikil ólífurækt.
Coccinella quinquepunctata

Coccinella quinquepunctata er bjalla af ætt maríubjalla sem var lýst af Carl von Linné 1758.

Lýsing.

Hún er rauð með vanalega 5 blettum á bakinu (tveir á hvorum væng og einn á miðju baki); í undantekningartilfellum getur tegundin haft allt að níu bletti. Hálsskjöldurinn er svartur með hvítum merkingum á hliðinni. Lengdin er 4 til 5 mm.

Útbreiðsla.

Útbreiðslusvæðið telur Miðevrópu (ásamt Bretlandseyjum en án Írlands) og Norður Evrópa en suðurmörkin eru nokkurnveginn í mið Frakklandi og nyrst í Ítalíu. Austurmörkin eru í Hvítrússlandi, Úkraínu, Rússlandi og Kákasus til Georgíu, Armeníu, Azerbajan, Kazakstan, Mongólía og norður Kína. Einnig finnst hún í Norður Afríku og Tyrklandi. Í Svíþjóð er hún í Götaland, Svealand og meðfram strönd Norrlands, meðan í Finnlandi er hún aðallega í suðurhlutanum, þó hún hafi fundist norður í Rovaniemi.
Eopineus pincoides

Eopineus pincoides er skordýr í ættinni Adelgidae.
Roðalaukur

Roðalaukur (fræðiheiti: "Allium acuminatum") er tegund af laukplöntum, ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna og Kanada. Hann finnst í öllum ríkjunum vestur af Klettafjöllum, auk Bresku Kólumbíu.

"Allium acuminatum" myndar kúlulaga lauka, minna en 2 sm í þvermál, með lauklykt. Blómstöngullinn er að 40 sm langur, með sveip að allt að 40 blómum. Blómin eru bleik til fjólublá með gulum fræflum.

Laukarnir voru nýttir af indíánum í suðurhluta Bresku Kólumbíu. Þeim var safnað annað hvort snemma vors eða síðla hausts og yfirleitt soðnir í gryfjum. Bæði laukurinn og stöngullinn eru ætir, hinsvegar er stöngullinn talinn bragðbetri.
Logic

Sir Robert Bryson Hall II (fæddur 22. janúar 1990), betur þekktur undir sviðsnafninu Logic er bandarískur rappari. Hann er uppalinn í Gaithersburg í Maryland. Áhugi hans á tónlist kviknaði eftir að hafa horft á myndina Kill Bill eftir leikstjórann Quentin Tarantino en myndin er þekkt fyrir tónlistina sína. Fyrsta platan hans kom út árið 2009 undir nafninu "Logic: The Mixtape" og gaf hann svo út aðra plötu árið 2010 undir nafninu "Young, Broke &amp; Infamous in 2010". Stuttu eftir það skrifaði hann undir samning hjá "Visionary Music Group" og gaf hann út 3 plötur eftir það."
Tommy Wiseau

Tommy Wiseau er evrópsk–amerískur leikari, rithöfundur, leikstjóri og kvikmyndagerðarmaður. Hann framleiddi, leikstýrði og lék í 2003 költkvikmyndinni "The Room", sem hefur verið lýst af mörgum gagnrýnendum sem einni af verstu kvikmyndum allra tíma. Wiseau leikstýrði einnig 2004 heimildarmyndinni "Homeless in America" og 2015 gamanþáttunum "The Neighbors".

Mörg atriði um einkalíf Wiseau (þar á meðal þjóðerni hans, aldur og bakgrunnur) eru óstaðfest og hafa leitt af sér miklar vangaveltur aðdáenda, þar sem sem mönnum ber ekki alltaf saman. Bók frá 2013, "The Disaster Artist: My Life Inside The Room, the Greatest Bad Movie Made, "eftir Greg Sestero, sem og kvikmyndaraðlögun frá 2017, atriði á bak við tjöldin við gerð myndarinnar "The Room" og líf Wiseau.

Æviágrip.

Yngri ár.

Wiseau heldur upplýsingum um sín yngri ár leyndum. Í ýmsum viðtölum hefur hann haldið því fram að hafa búið í Frakklandi „fyrir löngu síðan“. Hann hefur einnig sagst hafa alist upp í New Orleans og sagst eiga „heila fjölskyldu“ í Chalmette, Louisiana.

Í viðtölum eftir útgáfu "The Room" árið 2003 gaf Wiseau til kynna að hann hefði fæðst árið 1968 eða 1969, en leikarinn Greg Sestero heldur því fram í ævisögunni frá 2013, "The Disaster Artist", að kærasta bróður hans hafi komist yfir afrit innflytjendapappíra Wiseau til Bandaríkjanna og komist af því að hann hefði fæðst „miklu fyrr“ en hann hefði gefið til kynna í austantjaldslandi á sjötta áratugnum.