arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Salka Sól Eyfeld

Salka Sól Eyfeld (fædd 18. apríl 1988) er íslensk fjölmiðla-, tónlistar- og leikkona, betur þekkt einfaldlega sem Salka Sól.

Æviágrip.

Salka Sól fæddist í Reykjavík árið 1988 en flutti í Kópavog þegar hún var 7 ára gömul. Hún hefur talað opinskátt um einelti sem hún varð fyrir á skólaárum sínum í Kópavogi.

Salka er dóttir Hjálmars Hjálmarssonar leikara og Guðbjargar Lóu Ólafsdóttur kennara. Hún er elst þriggja systkina og á tvo bræður. Salka Sól er í hjónabandi með Arnari Frey Frostasyni, viðskiptafræðingi og rappara í Úlfur Úlfur.

Hún sagðist aldrei hafa ætlað að verða leikari þegar hún yrði eldri, heldur kennari, eins og móðir hennar. Faðir hennar er þekktastur fyrir að ljá teiknimyndum rödd sína á íslensku.

Salka Sól var í skólahljómsveit Kópavogs og segist hún hafa spilað mikið og kennt sjálfri sér á mörg hljóðfæri sem stóðu til boða þar.

Hún fór í Fjölbrautaskólann í Breiðholti og vann söngvakeppnina þar. Hún lauk BA-prófi í leik­list fyr­ir hljóðfæra­leik­ara frá Rose Bru­ford í London.

Ferill.

Salka Sól hefur leikið í sjónvarpi, kvikmyndum og á sviði. Hún samdi tónlist og lék í uppsetningu Þjóðleikhússins á "Í hjarta Hróa Hattar" árið 2016 og lék Ronju Ræningjadóttur hjá sama leikhúsi 2018. Hún leikur Soffíu í sjónvarpsþættinum Ófærð. Einnig hefur hún talað inn á fjölda teiknimynda með íslensku tali, t.a.m. Skrímsli ehf. og LEGO-myndina.

Salka Sól var lengi þáttastjórnandi á Rás 2 og stjórnaði meðal annars þættinum Rabbabara til ársins 2018 en hætti þegar hún tók að sér hlutverk Ronju Ræningjadóttur í Þjóðleikhúsinu.

Salka hefur einnig rappað með Reykjavíkurdætrum og rapparanum Arnari Úlfi. Salka Sól kemur fram undir eigin nafni en einnig syngur hún og semur tónlist með reggae hljómsveitinni AmabAdamA, sem einnig er skipuð Steinunni Jónsdóttur og Magnúsi Jónssyni. Skömmu eftir stofnun hljómsveitarinnar gáfu þau út smellinn "Hossa Hossa". Salka hlaut titilinn Söngkona árisns á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2014, en þá var AmabAdama tilnefnd í nokkrum flokkum, meðal annars í flokkunum Flytjandi ársins og Nýliði ársins.

Salka hefur tekið að sér hlutverk kynnis og þáttastjórnanda bæði í sjónvarpi og útvarpi. Hún hóf þann feril á sjónvarpsstöðinni Bravó og fór þaðan til Ríkisútvarpsins eftir að hafa heyrt af lausri stöðu í morgunútvarpsþætti á Rás 2. Hún og Doddi litli leystu Virka morgna af í þættinum Sumarmorgnar sem var upphafið af störfum hennar sem þáttastjórnandi á RÚV.

Árið 2014 var Salka Sól útnefnd Bæjarlistamaður Kópavogs.

Salka var einn af fjórum dómurum í "The Voice Ísland" og hefur einnig verið kynnir í Söngvakeppni sjónvarpsins og hún vann Íslensku tónlistarverðlaunin árið 2014 og 2015 í flokknum Söngkona ársins.
Jón Axel Pétursson

Jón Axel Pétursson (f. á Eyrabakka 29. september 1898, d. 8. júní 1990) var íslenskur sjómaður og stjórnmálamaður. Hann var sjómaður á Eyrarbakka og í Þorlákshöfn um hríð en síðar á skipum Eimskipafélagsins. Hann var hafnsögumaður í Reykjavíkurhöfn í um tveggja áratuga skeið. Bankastjóri við Landsbankann 1961-1969.

Jón Axel átti sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn frá 1934 til 1954, og var auk þess forseti Alþýðusambands Íslands.
Sandhólabobbi

Sandhólabobbi (fræðiheiti: "Theba pisana") er æt tegund landsnigla af lyngbobbaætt ("Helicidae"). Tegundin er upprunnin frá Miðjarðarhafssvæðinu en hefur breiðst út sem ágeng tegund til fjölda landa á heimsvísu.

Á Íslandi hefur hann fundist einu sinni og hafði komið með innfluttu grænmeti.
Bankaránið á Norrmalmstorgi

Bankaránið á Norrmalmstorgi var bankarán og gíslataka á Norrmalmstorgi í Stokkhólmi í Svíþjóð í ágúst 1973. Stokkhólmsheilkennið, þar sem gísl fær samúð með gíslatökumanni, er kennt við þetta rán. Ránið hófst með því að sænski smáglæpamaðurinn Jan-Erik Olsson reyndi að ræna Kreditbanken í miðborg Stokkhólms þann 23. ágúst 1973. Sænska lögreglan kom strax á staðinn en Olsson skaut á þá lögreglumenn sem komu inn. Hann tók fjóra gísla og krafðist þess að vinur sinn, síbrotamaðurinn Clark Olofsson, fengi að koma til hans. Olofsson var sóttur í fangelsi og sendur til Olssons til að reyna að semja um lausn gíslanna. Einn gíslanna, Kristin Enmark, sagðist vera örugg hjá gíslatökumönnunum og lýsti áhyggjum af því að aðgerðir lögreglu gætu leitt til ofbeldis. Olsson og Olofsson lokuðu sig nú inni í bankahvelfingunni ásamt gíslunum. Olsson hringdi í Olof Palme forsætisráðherra og sagðist myndu myrða gíslana ef þeir fengju ekki að fara. Þann 26. ágúst boraði lögregla gat á hvelfinguna en Olofsson skaut tvisvar í gegnum gatið og særði lögreglumann í annað skiptið. Þann 28. ágúst var táragasi hleypt inn í hvelfinguna og um hálftíma síðar gáfust Olsson og Olofsson upp.

Olsson og Olofsson voru báðir dæmdir til langrar fangavistar eftir ránið. Þeir hafa báðir framið glæpi síðan. Málið vakti athygli fyrir það hvernig gíslarnir virtust hafa fengið samúð með gíslatökumönnunum. Sænski afbrotafræðingurinn Nils Bejerot bjó til hugtakið „Stokkhólmsheilkenni“ yfir þetta fyrirbæri.
367

367 (CCCLXVII í rómverskum tölum) var 67. ár 4. aldar og hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var árið þekkt sem ræðismannsár Lupicinusar og Iovanusar eða (sjaldnar) sem árið 1120 ab urbe condita.
Bernhard von Bülow

Bernhard Heinrich Martin Karl von Bülow (3. maí 1849 – 28. október 1929) var þýskur stjórnmálamaður sem gegndi ýmsum mikilvægum ríkisstjórnarembættum á ferli sínum. Hann var utanríkisráðherra frá 1897 til 1900 og kanslari Þýskalands frá 1900 til 1909.

Bülow kom úr fjölskyldu sem átti sér langa sögu af ríkisþjónustu. Faðir hans var ríkiserindreki og móðir hans var dóttir samningamanns. Bernhard von Bülow óx úr grasi í miðju ýmissa helstu stjórnmálaviðburða síns tíma. Faðir hans var í þjónustu Danmerkur og varð því vitni að rígnum milli danskra og þýskra þjóðernissinna í Holtsetalandi sem leiddi til síðara Slésvíkurstríðsins árið 1864.

Æviágrip.

Bakgrunnur.

Bernhard von Bülow fæddist til Bülow-aðalsættarinnar frá Mecklenburg. Hann var sonur utanríkisráðherrans Bernhards Ernst von Bülow. Afabróðir hans, Heinrich von Bülow, hafði verið sendiherra Prússa í Englandi frá 1827 til 1840.

Kona Bernhards von Bülow var furstaynjan Maria Anna Zoë Rosalia di Camporeale, stjúpdóttir ítalska forsætisráðherrans Marco Minghetti.

Ferill.

Bülow barðist sem sjálfboðaliði í fransk-prússneska stríðinu árið 1870. Eftir stríðið gerðist Bülow ríkiserindreki fyrir nýja þýska keisaraveldið og vann sem ritari þýsku sendiherranna í París, St. Pétursborg og Búkarest. Árið 1893 var hann útnefndur sendiherra Þýskalands í Róm.

Árið 1897 var Bülow útnefndur utanríkisráðherra Þýskalands. Sem utanríkisráðherra einbeitti hann sér að nýlendumálum Þýskalands og gekk meðal annars frá innlimun Karólínueyja í þýska nýlenduveldið. Fyrir þetta fékk hann greifanafnbót.

Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari útnefndi Bülow kanslara Þýskalands árið 1900. Bülow gegndi kanslaraembættinu í níu ár, næstlengst allra kanslara þýska keisaraveldisins á eftir Otto von Bismarck. Hann hélt saman stjórnarsamstarfi frjálslyndra og íhaldsmanna með viðleitni sinni til að miðla málum og feta milliveginn. Sem kanslari rak hann virka utanríkisstefnu og bætti við í þýska nýlenduveldið. Hann stóð meðal annars fyrir því að Þýskaland eignaðist nýlendu í Jiaozhou-flóa í Kína.

Árið 1905 hlaut Bülow furstanafnbót fyrir afrek sín í þýskri utanríkispólitík.

Sumarið 1909 mistókst ríkisstjórn Bülows að koma fjárlagafrumvarpi sínu í gegnum þýska ríkisþingið. Bülow neyddist í kjölfarið til að segja af sér sem kanslari þann 14. júlí 1909.

Árin 1914–1915 var Bülow aftur sendiherra Þjóðverja í Róm. Honum var falið að telja Ítali á að ganga til liðs við Miðveldin. Honum mistókst þetta og í apríl árið 1915 gekk Ítalía inn í fyrri heimsstyrjöldina í liði með bandamönnum. Bülow hélt því síðar fram að honum hefði verið falið vonlaust verkefni.

Þegar Theobald von Bethmann-Hollweg, eftirmaður Bülows sem kanslari, neyddist til að segja af sér í júlí árið 1917 vonuðust margir til að Bülow myndi gerast kanslari á ný. Vilhjálmur keisari valdi þess í stað Georg Michaelis til að taka við embættinu.

Bülow gaf út endurminningar sínar eftir að stríðinu lauk. Endurminningarnar þykja vel skrifaðar en deilt er um sagnfræðilegt gildi þeirra. Bülow lést þann 28. október 1929, daginn áður en kreppan mikla hófst.
Fáni Máritaníu

Núverandi fáni Máritaníu tók gildi 15. ágúst 2017.

Fáninn er grænn með rauðum borðum efst og neðst og gulum hálfmána og stjörnu í miðjunni. Græni, rauði og guli liturinn eru panafrískir litir. Grænn táknar íslam, rauður blóð þeirra sem dóu í sjálfstæðisbaráttunni og guli liturinn táknar sandinn í Sahara. Stjarnan og hálfmáninn tákna einnig íslam.

Hlutföll eru 2:3.

Fyrri fáni.

Máritanía breytti nýlega fána sínum. Var hálfmáninn ílengdur og rauðum borðum bætt við.
Dalia Grybauskaitė

Dalia Grybauskaitė (f. 1. mars 1956) er fyrrverandi forseti Litháens. Hún er fyrsta konan sem hefur gegnt forsetaembættinu og fyrsti forseti landsins sem hefur verið endurkjörinn í annað embætti strax á eftir hinu fyrra. Grybauskaitė hefur áður verið varautanríkisráðherra og fjármálaráðherra Litháens og framkvæmdastjóri fjármagns og mannauðs í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins frá 2004 til 2009. Hún var fyrsti Litháinn sem vann í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins.

Grybauskaitė er stundum kölluð „litháíska járnfrúin“ vegna staðfestu sinnar og vegna þess að hún er með svart belti í karate.

Æviágrip.

Eftir að Litháen gekk í Evrópusambandið þann 1. maí 2004 var Grybauskaitė útnefnd í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, fyrst Litháa. Hún vann í stuttan tíma fyrir framkvæmdastjórn Romano Prodi og síðan fyrir framkvæmdastjórn José Manuels Barroso sem framkvæmdastjóri fjármagns og mannauðs. Hún gekk úr framkvæmdastjórninni þann 1. júlí árið 2009 til þess að gefa kost á sér sem forseti Litháen.

Grybauskaitė tilkynnti forsetaframboð sitt formlega þann 26. febrúar 2009. Frá febrúarmánuði spáðu skoðanakannanir Grybauskaitė afgerandi sigri í kosningunum. Hún bauð sig fram án beinna tengsla við neinn stjórnmálaflokk en naut stuðnings litháíska Föðurlandsbandalagsins og sjálfstæðishreyfingarinnar Sąjūdis.

Í kosningabaráttunni einbeitti Grybauskaitė sér að innanríkismálum. Efnahagur Litháens var á niðurleið eftir langt hagvaxtarskeið og atvinnuleysi nam 15,5 prósentum í mars. Mótmæli gegn ríkisstjórninni höfðu leitt til ofbeldis í janúar 2009.

Kosningarnar fóru fram þann 17. maí 2009. Grybauskaitė vann stórsigur með 68,18 prósent atkvæða. Eftir kosningasigur sinn settist hún fyrst kvenna á forsetastólinn. Sigur Grybauskaitė var talinn til merkis um þekkingu hennar á efnahagsmálum og það að hún var ekki viðriðin nein pólitísk hneykslismál. Alþjóðafjölmiðlar fóru fljótt að kalla hana „litháísku járnfrúna“ þar sem hún var tilfinningaþrunginn ræðumaður og með svart belti í karate. Grybauskaitė, sem talar litháísku, ensku, rússnesku, frönsku og pólsku, hefur nefnt Margaret Thatcher og Mohandas Gandhi sem pólitískar fyrirmyndir sínar.

Þegar Grybauskaitė tók við embætti tilkynnti hún að hún hygðist lækka eigin laun um helming vegna bágs efnahagsástandsins í landinu. Fyrstu utanríkisheimsóknir hennar voru til Svíþjóðar og Lettlands.
Flikruætt

Flikruætt (fræðiheiti: "Rhizocarpaceae") er ætt af fléttum. Flikruætt inniheldur fjórar ættkvíslir: "Catolechia", "Epilichen", "Rhizocarpon" og "Poeltinula". Stundum er ættkvíslin "Sporastatia" talin til flikruættar en um það eru skiptar skoðanir. Á Íslandi finnast fléttur af öllum áðurnefndu ættkvíslunum nema "Poeltinula."

Útlit og einkenni.

Tegundir af flikruætt hafa þal sem er reitaskipt en askhirslurnar eru svartar og kringlóttar eða strendar.

Gróin eru yfirleitt dökk eða glær, tvíhólfa eða marghólfa, fyrir utan ættkvíslina "Sporastatia" sem hefur einhólfa glær gró.
Shiraz

Shiraz er borg í suðvestur Íran sem liggur í Zagrosfjöllum. Shiraz er höfuðstaður Fars-héraðs. Árið 2016 var íbúafjöldi um 1,9 milljónir.

Shiraz er gömul borg og hefur verið höfuðborg Íran nokkrum sinnum. Seinast gegndi staðurinn stöðu höfuðborgar Persíu undir Zand-konungsættinni frá 1750 til 1781.
Æðavitglöp

Æðavitglöp (fræðiheiti: "Vascular dementia") er samheiti yfir heilabilunarsjúkdóma sem orsakast af sjúkleika í æðum.
Sochaux

Sochaux er franskur iðnaðarbær í miðaustanverðu Frakklandi, í héraðinu Búrgund-Franche-Comté. Helstu nágrannabæir eru Montbéliard og Belfort.

Sochaux er einkum þekktur fyrir framleiðslu á Peugeot-bílum sem þar hafa verið gerðir frá 1912. Þar er ennfremur fótboltaklúbburinn FC Sochaux.

Fólkfjöldaþróun.

Tala íbúa í bæjarfélaginu Sochaux
Petsamo (bók)

Petsamo er 20. bók Arnaldar Indriðasonar. Bókin kom út árið 2016.

Bókin er í seríunni um Flóvent &amp; Thorsson og gerist á stríðsárunum. Í sögunni eru rakin tvö aðskilin morðmál, annarsvegar af manni sem finnst drukknaður við Nauthólsvík og hins vegar af samkynhneigðum manni sem finnst laminn til ólífis bak við skemmtistað.
Músaætt

Músaætt (fræðiheiti: " Muridae") er stærsta ætt nagdýra. Henni tilheyra um 700 tegundir sem finnast í Evrópu, Asíu, Afríku og Eyjaálfu.
Skammkrækill

Skammkrækill (fræðiheiti: "Sagina procumbens)" er jurt af arfaætt. Skammkrækil er að finna um allt nyrðra hvel jarðar og á svæðum í Suður-Ameríku. Stundum má finna hann í görðum og í brotnum gangstéttum.
Aporofobia

Aporofóbía er hugtak yfir ótta við og andúð á fátæku, umkomulausu og hjálparvana fólki. Orðið var upphaflega smíðað í kringum 1990 af spænska heimspekingnum Adela Cortina og er sett saman úr forngríska orðinu "άπορος" sem merkir allslaus og fátækur og "φόβος" sem merkir ótti. Munur á fátækraandúð ("aporofobia") og útlendingahatri/rasisma ("xenophobia") er að það er ekki mismunun eða jaðarsetning innflytjenda eða fólks af framandi uppruna ef það fólk á eignir og fé eða hefur háa þjóðfélagsstöðu.

Orðið "aporofobia" var valið orð ársins árið 2017 af spænsku tungumálastofnuninni Fundéu BBVA en orð sem áður hafa verið valin sem orð ársins eru "selfi", "populismo", "refugiado" og "escrache".
Valkostur fyrir Svíþjóð

Alternativ för Sverige (íslenska: "Valkostur fyrir Svíþjóð") er sænskur stjórnmálaflokkur. Í forsvari er Gustav Kasselstrand hagfræðingur. Flokkurinn hefur svipað nefndan flokk í Þýskalandi að fyrirmynd. Flokkurinn klofnaði frá Svíþjóðardemókrötum, meðal annars vegna deilna um kynþáttahyggju, hegðunarvandamál og tengsl við hægriöfgahreyfingar.

Árið 2018 bauð hreyfingin ekki fram til sveitarstjórna heldur einungis til þings þar sem þeir urðu næst stærsti flokkur án hlutdeildar á eftir Femínistaflokknum með tæpan þriðjung úr prósenti atkvæði eða 0,31%.

Merki flokksins er fáni landsins í hjartalöguðu formi.
Fanny Cadeo

Fanny Cadeo (f. 11. september 1970) er ítölsk leikkona.
Loðvík 17.

Loðvík Karl af Frakklandi (27. mars 1785 – 8. júní 1795), þekktur í seinni tíð meðal franskra konungssinna sem Loðvík 17., var yngri sonur Loðvíks 16. Frakklandskonungs og Marie Antoinette drottningar. Loðvík hlaut heiðurstitilinn hertogi af Normandí við fæðingu. Hann varð ríkisarfi að frönsku krúnunni þegar eldri bróðir hans, Loðvík Jósef, lést árið 1789 en seinna sama ár braust franska byltingin út. Byltingin leiddi til þess að öll konungsfjölskyldan var hneppt í varðhald og báðir foreldrar Loðvíks voru hálshöggnir árið 1793.

Samkvæmt hefðum einveldissinna varð Loðvík Karl sjálfkrafa konungur Frakklands um leið og faðir hans dó. Loðvík Karl, sem þá var aðeins átta ára, ríkti þó aldrei yfir Frakklandi og var aldrei viðurkenndur sem konungur því byltingarmennirnir höfðu þá lýst yfir stofnun lýðveldis í Frakklandi. Byltingarmennirnir höfðu tekið Loðvík Karl frá móður sinni sumarið 1793. Hann var settur í umsjá skósmiðs að nafni Antoine Simon, sem var falið að ala Loðvík upp og gera úr honum tryggan lýðveldissinna. Einveldissinnaðir rithöfundar drógu upp mynd af Simon sem áfengissjúkum ofbeldismanni sem hefði farið illa með Loðvík Karl en engar sannanir eru til fyrir þessu.

Þann 8. júní árið 1795 var tilkynnt að Loðvík Karl hefði látist úr berklum. Margir drógu þó í efa að ríkisarfinn væri í raun látinn og því komust fljótt orðrómar á kreik um að hann hefði sloppið úr haldi. Margir stigu fram á næstu áratugum sem þóttust vera Loðvík og reyndu að gera tilkall til frönsku krúnunnar. Rannsókn á erfðaefni úr hjarta Loðvíks Karls sem gerð var árið 2000 staðfesti löngu síðar að hann dó vissulega árið 1795.

Þegar Loðvík dó lýsti föðurbróðir hans sig réttmætan konung Frakklands og tók sér konungsnafnið Loðvík 18. til þess að viðurkenna stutta „valdatíð“ bróðursonar síns. Hann hélt því nafni eftir að konungsríki var endurreist í Frakklandi árið 1814.
Fáni Jemens

Fáni Jemens samanstendur af þremur láréttum borðum. Efsti borðinn er rauður en fyrir neðan hann er hvítur borði og svo er neðsti borðinn svartur. Hlutföll fánans eru 2:3.

Fáninn er með þremur af fjórum arabískum litum þar sem aðeins grænn vantar. Fáninn er byggður á þeim fánum sem Norður-Jemen og Suður-Jemen höfðu þar til þau sameinuðust að nýju 1990. Báðir þessir fánar voru með stjörnum sem ekki var haldið við.

Rauði liturinn táknar byltinguna sem klauf Jemen í tvennt en síðan 1990 hafa löndin tvö verið sameinuð. Hvíti liturinn táknar friðsamlega sameiningu ríkjanna en svarti liturinn táknar dimmu fortíðina.

Fáninn tók formlega gildi 22. maí 1990.
Brús

Brús er gamalgróið spil sem spilað er með hefðbundnum spilum. Spilið hefur lengi verið vinsælt í Svarfaðardal og nágrannabyggðum hans en er minna þekkt annars staðar á landinu.

Þetta er fjögurra manna spil og spila tveir og tveir saman og sitja andspænis hvor öðrum eins og í mörgum öðrum spilum. Brús er óvenjulegt spil að því leyti að ekki eru öll spilin í spilastokknum notuð og spilagildi eru önnur en venjulega gerist. Úr spilastokknum eru teknir tvistar, þristar, fjarkar og fimmur, eftir verða 36 spil. Hæstu spilin eru laufa gosi, hjarta kóngur og spaða átta (sem kölluð er brúnka), síðan koma önnur verðminni spil. Spilareglurnar eru um margt sérkennilegar og reikningshaldið líka sem byggir á svokölluðum kambi.

Heimsmeistarmótið í Brús.

Heimsmeistarmót í Brús er haldið árlega. Keppnin er liður í menningarhátíðinni Svarfdælskum marsi sem haldin er á Dalvík og í Svarfaðardal árlega, síðustu helgina í mars. Keppt er um gullkambinn svokallaða sem er veglegur verðlaunagripur. Heimsmeistarar hverju sinni fá gullkambinn til varðveislu fram að næsta móti. Gullkamburinn er hannaður og smíðaður af Jóhannesi Hafsteinssyni og er fyrirmyndin sótt til þess kambs sem settur er upp fyrir reikningshaldið í Brús.

Saga spilsins.

Talið er að brús hafi borist hingað frá Danmörku á 19. öld. Ólafur Davíðsson þjóðsagnasafnari skrifaði um skemmtanir Íslendinga og gaf út á árunum 1888–1892. Þar getur hann um þetta spil og því er aftur lýst í ritverki þeirra Ólafs og Jóns Árnasonar þjóðsagnasafnara sem fékk heitið Íslenzkar gátur, skemtanir, vikivakar og þulur.
Jiang Qing

Jiang Qing (19. mars 1914 – 14. maí 1991), einnig kölluð frú Maó, var kínversk kommúnísk byltingarkona, leikkona og stjórnmálakona sem naut mikilla áhrifa á tíma menningarbyltingarinnar (1966–76). Hún var fjórða eiginkona Maó Zedong, formanns kínverska kommúnistaflokksins og æðsta leiðtoga Alþýðulýðveldisins Kína. Hún notaði sviðsnafnið Lan Ping á leikaraárum sínum og var þekkt undir ýmsum öðrum nöfnum. Hún giftist Maó árið 1938 og varð „forsetafrú“ Kína við stofnun Alþýðulýðveldisins. Jiang Qing lék lykilhlutverk í Menningarbyltingunni og myndaði ásamt Wang Hongwen, Zhang Chunqiao og Yao Wenyuan róttækt stjórnmálabandalag sem kallað var „fjórmenningaklíkan“.

Jiang Qing var einkaritari eiginmanns síns á fimmta áratugnum og starfaði sem formaður kvikmyndadeildar áróðursráðuneytis kommúnistaflokksins á sjötta áratugnum. Hún var nokkurs konar sendifulltrúi Maós í byrjun menningarbyltingarinnar. Árið 1966 var hún útnefnd aðstoðarframkvæmdastjóri stjórnarnefndar Menningarbyltingarinnar. Hún vann ásamt Lin Biao við að boða túlkun Maós á kommúnískri hugmyndafræði og við að ýta undir leiðtogadýrkun á Maó. Á hápunkti menningarbyltingarinnar naut Jiang Qing mikilla valda í ríkisstjórn landsins, sérstaklega í menningar- og listastefnu. Í áróðri var hún lofsömuð sem „hinn mikli fánaberi alþýðubyltingarinnar“. Árið 1969 tók Jiang Qing sæti í miðstjórn kínverska kommúnistaflokksins.

Áður en Maó dó stjórnaði fjórmenningaklíkan mörgum ríkisstofnunum Kína, þar á meðal áróðursráðuneytinu og öðrum ríkisfjölmiðlum. Jiang Qing, sem naut valda sinna aðallega í ljósi tengsla sinna við Maó, var hins vegar oft á öndverðum meiði við aðra helstu leiðtoga Kína. Hún glataði miklum völdum þegar Maó dó árið 1976. Í október 1976 var hún handtekin að undirlagi Hua Guofengs og bandamanna hans og síðan fordæmd af stjórnarmönnum flokksins. Upp frá því hafa kínversk stjórnvöld opinberlega stimplað Jiang Qing sem meðlim í „Lin Biao og Jiang Qing-gagnbyltingarklíkunni“ og hafa kennt henni um hörmungar menningarbyltingarinnar. Hún var dæmd til dauða en dómurinn var mildaður í ævilangt fangelsi árið 1983. Jiang Qing var sleppt svo hún gæti hlotið læknismeðferð árið 1991 en hún framdi sjálfsmorð stuttu síðar.
Jean Monnet

Jean Omer Marie Gabriel Monnet (9. nóvember 1888 – 16. mars 1979) var franskur embættismaður, hagfræðingur og stjórnmálamaður sem talaði fyrir frjálsri verslun og alþjóðasamvinnu. Hann er gjarnan kallaður einn af „feðrum Evrópu“ vegna hlutverks síns í stofnun Evrópusambandsins. Ásamt Helmut Kohl og Jacques Delors er Monnet eini maðurinn sem hefur verið sæmdur Heiðursborgari Evrópu.

Æviágrip.

Jean Monnet var sonur fransks vínframleiðanda í bænum Cognac. Hann hætti í skóla þegar hann var sextán ára og byrjaði starf hjá fyrirtæki föður síns. Hann var ungur að árum sendur sem sölufulltrúi fyrirtækisins til Englands, Bandaríkjanna og Kanada og lærði þar ensku reiprennandi.

Monnet hóf stjórnmálaferil sinn á árum fyrri heimsstyrjaldarinnar. Hann talaði fyrir náinni efnahagslegri samvinnu milli Frakka og Breta til að vinna stríðið og var sendur til London til að skipuleggja samvinnu bandamannaríkjanna í kaupum og dreifingu á kornvörum.

Eftir stríðið var Monnet einn af helstu stuðningsmönnum Þjóðabandalagsins og var varaframkvæmdastjóri þess frá 1919 til 1923. Sem slíkur skipulagði hann fjármálaráðstefnu bandalagsins í Brussel í september árið 1920. Monnet hætti störfum hjá Þjóðabandalaginu árið 1923 til þess að taka að sér stjórn fjölskyldufyrirtækisins, sem stóð mjög höllum fæti eftir styrjöldina. Monnet auðgaðist á því að selja Bandaríkjamönnum koníak á bannárunum og stofnaði sinn eigin banka, Bancamerica, í Chicago árið 1929.

Monnet var áhrifamaður í stjórnsýslu Frakklands, og síðar allra bandamannanna í seinni heimsstyrjöldinni. Hann var formaður ráðs sem annaðist efnahagssamvinnu Frakka og Breta og fór meðal annars fyrir stórfelldum kaupum á bandarískum flugvélum og öðrum vélum. Undir stjórn Monnets varð efnahagssamvinna þjóðanna tveggja mun víðtækari en hún hafði verið í fyrra stríðinu. Árið 1940 stakk Monnet, með stuðningi Winstons Churchill, upp á því að Frakkland og Bretland yrðu sameinuð í eitt fransk-breskt ríki. Eftir að Þjóðverjar hertóku Frakkland vann Monnet í Bandaríkjunum í breska birgðaráðinu og samdi framleiðsluáætlun á skriðdrekum og skipum fyrir Breta.

Eftir stríðið tók Monnet þátt í skipulagningu franskrar nýsköpunaráætlunar í samvinnu við Marshalláætlunina. Þrátt fyrir að ná fram miklum framförum í landsframleiðslu Frakklands sá Monnet fram á að Evrópumenn gætu ekki haldið í við Bandaríkjamenn og Rússa nema ef þeir sameinuðu framleiðslu sína. Jafnframt taldi hann að stríð milli Frakklands og Þýskalands yrði óhugsandi ef kola- og stálvinnsla þeirra yrði sett undir eina stjórn. Monnet varð því, ásamt vini sínum, Robert Schuman, einn helsti hvatamaðurinn að stofnun Kola- og stálbandalags Evrópu, og varð fyrsti forseti aðalráðs bandalagsins eftir stofnun þess.

Monnet sagði af sér sem forseti aðalráðsins árið 1955 til þess að taka við formennsku „baráttunefndar fyrir einingu Evrópu“. Monnet tók síðar þátt í stofnun evrópska efnahagsbandalagsins (með Rómarsáttmálanum 1957) og evrópska innri markaðarins (1968) sem lögðu grunn að Evrópusambandinu.
Gráþröstur

Gráþröstur (fræðiheiti: "Turdus pilaris") er spörfugl af ætt þrasta sem verpir í skógum og kjarrlendi í Norður-Evrópu og Asíu.

Á Íslandi er hann haust og vetrargestur.