arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Nútímafræði

Nútímafræði er þverfaglegt nám á sviði hugvísinda kennt við Háskólann á Akureyri sem er eini háskólinn á Íslandi sem býður upp á námið. Í náminu er hugað að rótum nútímans og þeim umbyltingum sem honum hafa fylgt, en nútíminn er nafn á þeim lífsháttum, hugmyndaheimi og samfélagsgerð sem hóf að ryðja sér til rúms á Vesturlöndum á ofanverðri 18. öld. Í nútímafræði er lögð áhersla á að efla þroska, víðsýni og miðlun efnis í ræðu og riti. Námið er blanda af heimspeki, siðfræði, sagnfræði, samfélagsgreinum og íslensku. Námið gefur kost á miklu vali og er mjög einstaklingsmiðað. Dregin er upp mynd af samfélaginu og þeim þáttum sem hafa áhrif á það og ýmsum álitamálum velt upp. Námið er 180 ECTS eininga nám til B.A.-gráðu.

Nútímafræði í erlendum skólum.

Nútímafræði eða er þekktara í skólum erlendis, þá sérstaklega á Bretlandseyjum og í Bandaríkjunum. Í Skotlandi er nútímafræði einnig kennd á framhaldsskólastigi og þar er náminu lýst sem félags-, stjórnmála- og hagfræðitengdu námi sem að snýr bæði að málum nærsamfélagsins og alþjóðamálum. Nútímafræði er þó einnig kennd á háskólastigi í Skotlandi en er með miðstöð snemmnútímafræða, Early Modern Studies, sem á að sameina virtar fræðigreinar í snemmnútímafræðum í öllum aðalatriðum og fóstra samstarf rannsókna á sviðum sögu, heimspeki, trúarbrögðum, bókmenntum og fleiri listgreinum.

Uppbygging námsins.

Nútímafræði hefur verið kennd við Háskólann á Akureyri frá árinu 2000 en þó ekki allan tímann í sömu mynd. Haustið 2003 var nútímafræðin sett undir nýstofnaða félagsvísinda- og lagadeild við Háskólann á Akureyri og þá varð til sá möguleiki að taka nútímafræði til B.A.-prófs. Skólaárið 2004-2005 var komin nokkuð föst mynd á námið, þá voru einungis skyldunámskeið fyrsta árið en svo aftur talsvert val tvö næstu ár af þeim áherslusviðum sem viðkomandi hefur kosið sér. Í dag ljúka nemendur 120 ECTS-einingum af kjarnanámskeiðum auk þess að velja á milli fjögurra áherslusviða:

Í námsmati er almennt lögð áhersla á verkefni, ritgerðarsmíðar og minni próf frekar en hefðbundið lokapróf eftir kennslumisserið. Sum námskeið eru kennd á ensku sem gerir kröfur til nemenda og eykur hæfni þeirra. Einnig er lögð áhersla á hópavinnu.

Sveigjanlegt nám.

Allt grunnnám við Háskólann á Akureyri er sveigjanlegt nám sem þýðir að ekki skiptir hvort þú ert staðarnemi eða fjarnemi. Allir fylgja sömu námskrá og hafa aðgang að sama námsefninu.

Allir hefðbundnir fyrirlestrar eru teknir upp og settir á kennsluvef. Þannig getur nemandi horft á fyrirlestra þegar þeim hentar og eins oft að þeir vilja. Hægt er að taka þátt í umræðutímum og hópavinnu í gegnum samskiptaforrit sem skólinn skaffar.

Staðarlotur.

Allir fjarnemar koma nokkrum sinnum á námstímanum í stuttar kennslulotur til Akureyrar þar sem megináhersla er lögð á verkefnavinnu og umræður, almennt einu sinni á hverri önn. Þar gefst nemendum tækifæri til að hitta kennara, samnemendur og annað starfsfólk háskólans og tengjast enn betur háskólasamfélaginu.
Þyrlar

Þyrlar eða þyrlaætt (l. "Alcedinidae") eru fuglaætt af ættbálki meitilfugla.

Tegundir þyrla:
Askhlynur

Askhlynur (fræðiheiti: "Acer negundo") er norður-amerísk hlyntegund. Hann er hraðvaxta og skammlífur (60 ára) í heimkynnum sínum og verður 10–25 metra hár. Ólíkt öðrum hlyntegundum er hann með fjaðurskipt laufblöð. Einnig er hann með karl og kventré ólíkt flestum hlynum. Tréð er margstofna og með breiða krónu.

Á Íslandi nær hann sennilega nokkrum metrum en hann á til að kala.
FC Hegelmann

FC Hegelmann er lið sem er í A lyga. Liðið var stofnað árið 2009. Núverandi völlur NFA stadionas tekur tæp 1.000 í sæti.
Botnsá

Botnsá er á í Hvalfjarðarsveit. Hún er affall úr Hvalvatni og myndar fossinn Glym rétt vestan Hvalfells. Hún kemur niður í Botnsdal og fellur í Botnsvog í Hvalfirði. Þar er skógi vaxið land.

Meðan enn voru sýslur í gildi markaði hún skil Borgarfjarðarsýslu og Kjósarsýslu. Í upphafi Þjóðveldisaldar skildi Hvítá í Borgarfirði að Sunnlendingafjórðung og Vestfirðingafjórðung, en á 13. öld voru fjórðungamörkin flutt að Botnsá.

Upprunahæð Botnsár er 378 m og lengd er 9 km.
Gremmeniella laricina

Gremmeniella laricina er tegund af svepp sem sýkir barrtré.
POSIX

POSIX (stendur fyrir „"Portable Operating System Interface"“ eða „færanlegt stýrikerfisviðmót“) er safn staðla fyrir samhæfingu milli stýrikerfa sem er viðhaldið af félaginu IEEE Computer Society. POSIX-staðlarnir skilgreina forritunarviðmót, skeljar og viðmót hjálparforrita, til að tryggja samhæfingu milli Unixlegra stýrikerfa og annarra skyldra stýrikerfa.

Meðal stýrikerfa sem eru POSIX-vottuð eru macOS (frá útgáfu 10.5), UnixWare og IBM AIX. Meðal stýrikerfa sem uppfylla staðalinn að mestu eru Linux, Android og FreeBSD.
Elliðaármálin

Elliðaármálin voru málaferli og erjur sem spruttu af veiðiréttindum í Elliðaánum. Málaferlin byrjuðu milli Thomsen sem hafði sett þvergirðingar í Elliðaárnar og Benedikts Sveinssonar árið 1870.
Erling Braut Håland

Erling Braut Håland er norskur knattspyrnumaður sem spilar með Manchester City og norska landsliðinu.

Faðir hans er Alf-Inge Håland, fyrrum knattspyrnumaður hjá Leeds United og fleiri félögum.

Árið 2016 hóf Håland að spila í meistaraflokki fyrir Bryne. Síðar fór hann yfir til Molde þar sem Ole Gunnar Solskjær þjálfaði hann. Í leik gegn Brann skoraði hann 4 mörk á 17 mínútum. Hann skaust upp enn frekar á stjörnuhimininn þegar hann fór til Red Bull Salzburg árið 2019 og sama ár varð hann fyrsti táningurinn til að skora í 5 leikjum í röð í Meistaradeild Evrópu.

Borussia Dortmund.

Þýska stórliðið Borussia Dortmund keypti hann í janúar 2020 og Håland byrjaði afar vel; skoraði 5 mörk í fyrstu 2 leikjum sínum með félaginu þar sem hann kom inn sem varamaður.

Síðar á árinu skoraði hann fernu í leik.

Í mars 2021 varð hann fljótastur til að ná 20 mörkum í meistaradeildinni eða í 14 leikjum og mölbraut met Harry Kane sem náði því í 24 leikjum.

Haaland skoraði 2 mörk í 4-1 sigri á RB Leipzig þegar Dortmund vann DFB-Pokal bikarkeppnina 2021. Hann skoraði 41 mark á tímabilinu 2020-2021 í öllum keppnum. Haaland var sá yngsti til að ná 50 mörkum í Bundesliga.

Manchester City.

Í maí 2022 náðu Haaland og City samkomulagi um að hann gerðist leikmaður félagsins í júlí.

Haaland skoraði tvennu í byrjunarleik tímabilsins í ágúst 2022-2023 í 2:0 sigri gegn West Ham og þrennu tvo leiki í röð síðar í mánuðinum.

Norska landsliðið.

Håland skoraði 9 mörk með norska U20 landsliðinu gegn Honduras árið 2019. Hann hóf frumraun sína með aðalliðinu í september sama ár.
89 á stöðinni

89 á stöðinni voru fyrstu sjónvarpsþættir Spaugstofunnar. Þættirnir voru sýndir í Ríkissjónvarpinu dagana 21. janúar 1989 - 16. desember 1989. Þættirnir voru alls 24 talsins. Fyrst komu út 16 þættir í byrjun ársins 1989 (21. janúar - 13. maí 1989) og átta í lok ársins (28. október - 16. desember). Spaugstofuna skipuðu á þessum tíma Karl Ágúst Úlfsson, Pálmi Gestsson, Sigurður Sigurjónsson, Randver Þorláksson og Örn Árnason. Þann 6. janúar 1990 hófu svo framhaldsþættirnir 90 á stöðinni göngu sína.

Þættirnir sýndu helstu málefni líðandi stundar í spaugilegu ljósi. Meðal viðfangsefna Spaugstofunnar í þáttunum var þegar sala bjórs var lögleidd þann 1. mars 1989, íþróttir (skák, billiard, handbolti og fimleikar), fannfergi á Norðurlandi, kennaraverkfall, Söngvakeppni Sjónvarpsins, hvalveiðimálið, mál tengd Ölduselsskóla, virðisaukaskattur, vetrardagskrá Sjónvarpsins, olíuleki, sprenging í Reykjavík, loðnuveiðar auk annarra smærri frétta sem þá voru ofarlega á baugi. Frægustu karakterar Spaugstofunnar voru "Ragnar Reykás, Kristján Ólafsson, Bogi og Örvar, Krummi, Geir og Grani og Matargats-kokkurinn Sigmar." Helstu fréttamenn þáttanna voru karakterarnir "Pétur Teitsson, Ófeigur Bárðarsson, Gunnlaugur Skarann, Erlendur Sigrtyggsson og Óskar".

Haustið 2018 hóf Ríkisútvarpið að endursýna alla þætti Spaugstofunnar. 89 á stöðinni var fyrst í endursýningum.
Hoya pubicalyx

Hoya pubicalyx er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af Elmer Drew Merrill. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Hoya callistophylla

Hoya callistophylla er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af T. Green. Útbreiðslan er í Malasíu.
Hoya obovata

Hoya collina er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Joseph Decaisne. Útbreiðslan er í Indónesíu.
Hoya padangensis

Hoya padangensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Indónesíu.
Hoya globulosa

Hoya globulosa er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Joseph Dalton Hooker. Útbreiðslan er í Suðaustur-Asíu.
Satakunta

Satakunta er hérað í vestur-Finnlandi. Sveitarfélög eru 17 og er borgin Pori höfuðstaðurinn. Íbúar eru um 217.000 (2019).
Hoya cagayanensis

Hoya cagayanensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter ex C. M. Burton. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Hoya gildingii

Hoya gildingii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Kloppenb. Útbreiðslan er í Borneó.
Stromboli

Stromboli ( sikileyska: "Struògnuli", forngríska: "Στρογγύλη (Strongýlē)" ) er lítil ítölsk eldfjallaeyja í Tyrrenahafi norður af Sikiley. Hún er ein átta eyja í eyjaklasanum Aeolianeyjar. Íbúar eru um 500 (2016). Eyjan er 926 metrar á hæð en 2700 frá sjávarbotni og gýs oft smágosum. Þrír gígar eru á toppnum og eru oftast sprengigos þó hraun geti runnið stöku sinnum. Fjallið gaus síðast sumarið 2019 með þeim afleiðingum að göngumaður lést.

Þrjú þorp eru á eyjunni: San Bartolo, San Vincenzo og Ginostra.
Gljúfrabúi

Gljúfrabúi eða Gljúfurárfoss er foss á Suðurlandi, um 600 metrum norður af Seljalandsfossi.
Hoya microphylla

Hoya microphylla er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Nýju-Guíneu.
Hoya sigillatis

Hoya sigillatis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af T. Green. Útbreiðslan er í Malasíu.
Hoya vitellinoides

Hoya vitellinoides er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink. Útbreiðslan er í Malasíu.
Hoya serpens

Hoya serpens er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Nepal og Indlandi.
IÉSEG School of Management

IÉSEG School of Management er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Lille og La Défense. Hann er stofnaður 1964. IESEG var í 33. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. IESEG býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 7 500 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Christophe Catoir (Framkv.stj. (CEO) Adecco France) auk Nicolas Wallaert (Framkv.stj. (CEO) Cofidis France).
Fjölnálasprauta

Fjölnálasprautur hafa verið notaðar í mörg ár og eru notaðar við söltun á nánast öllu kjöti. Til eru margar gerðir og stærðir af fjölnálasprautum en flestar eru eins uppbyggðar, þ.e.a.s. nálarnar færast upp og niður yfir færibandi sem færir kjötið undir nálarnar. Þegar að þær fara niður stingast þær í kjötstykkin og sprauta saltpækli inn í stykkin, í gegnum göt á hlið nálanna. Þegar að nálarnar fara upp aftur fer þrýstingurinn af pækklinum og færibandið flytur kjötstykkin um 2-3 cm áfram.
Ampahóll

Ampahóll er hóll við Tjaldvatn í Veiðivötnum. Arnbjörn Guðbrandsson (Ampi) hugðist efna þar til búskapar árið 1880. Gróf hann innan hólinn til bústaðar og sjást enn ummerki þess. Arnbjörn flutti þangað með konu sína en búskapurinn stóð einungis frá miðsumri til fyrstu veturnótta. Hjónin voru þá orðin mjög aðþrengd af kulda og fæðuskorti og komin með skyrbjúg. Við Arnbjörn er einnig kenndur Ampapollur, smávatn vestur undir Vatnakvísl. Reið hann út í það á fylfullri hryssu til að elta uppi álftir. Hryssan sprakk á sundinu en Arnbjörn hélt sér í faxið uns skrokkurinn bar hann að landi.
Guli baulari

Guli baulari "(Larimichthys polyactis)", er af baulfiskaætt. Hann er talinn mikill matfiskur í Kína, Japan og Kóreu en er annars lítt þekktur. Eitt einkenna baulfiska er að þeir eru með þroskaðan sundmaga sem sumar tegundir geta notað til að gefa frá sér hljóð, einskonar baul. Þá hleypa þeir lofti í gegnum sundmagann. Þetta gera þeir meðal annars til þess að tvístrast ekki frá torfunni.

Útlit.

Guli baulari er langvaxinn og hliðflatur, þunnvaxinn. Munnurinn er stór miðað við búk og augu stór, neðri kjálki er örlítið útstæður og tennur í einni röð í neðri kjálka. Engar tennur eru í efri kjálka. Hann er með rákir á höfði. Tálknlok eru svört. Bakuggi er langur og tvískiptur, fremri er með 10-11 broddgeisla og aftari með 31-36 liðgeisla. Raufaruggi er vanalega með 2 broddgeisla og 9-10 liðgeisla. Kviðuggi er ekki svartur. Ferskur fiskur er með gulan-appelsínugulan blæ á kviðnum og grár á baki. Rákin nær frá haus að sporði. Hængurinn getur orðið 40 cm langur en meðallengd er 30 cm.

Kvarnir eru skynfæri fiska og hjá gula baulara eru þær notaðar í kínverskar lækningar.

Heimkynni.

Heimkynni gula baulara er við strendur Kínahafs, Gulahafs, í Japanshafi og í kringum Kóreusund. Hann heldur sig við botninn á grunnsævi, fyrir ofan 120 metra þar sem er sandur og leðja á botninum. Hann getur álpast upp í árósa en ísalt vatn er ekki hans kjöraðstæður.

Lífshættir.

Hann étur einna helst rækjur, krabbadýr, dýrasvif og smáfiska. Hrygningatími gula baulara er frá mars til júní og færir hann sig þá í aðeins hlýrri sjó í sunnanverðu Kyrrahafi til að hrygna. Fjöldi eggja í hverri hrygningu er frá 30.000-70.000 egg.

Veiðar.

Guli baulari er veiddur í botnvörpu, í lagnet og með handveiðarfærum. Hann er nánast eingöngu veiddur af Kínverjum en þó er lítill hluti heimsafla veiddur af Tansaníu. Árið 1999 var Kína með 308.907 tonn og Tansanía með 13.490 tonn af veiddum afla. Stofninn var hætt kominn vegna ofveiði uppúr 1970 en hefur náð sér á strik og voru 389.037 tonn veidd árið 2016. Hann þykir góður matfiskur í Kína, Japan og Kóreu og er bæði seldur ferskur og saltaður.
Engjaskófarbálkur

Engjaskófarbálkur (latína: Peltigerales) er ættbálkur fléttna sem tilheyrir flokki diskfléttna (Lecanoromycetes) undir asksveppum. Flokkun engjaskófarbálks hefur tekið tíðum breytingum undanfarið og hefur hann oft verið talinn tilheyra diskfléttubálki. Í engjaskófarbálki eru nú tveir undirættbálkar, sjö ættir og um 45 ættkvíslir.

Sveppirnir mynda fléttur í samhjálpssambandi við einn eða tvo ljósbýlinga sem eru ýmist blágrænar bakteríur eins og "Nostoc" eða grænþörungur eins og "Coccomyxa". Flestar tegundir innihalda aðeins blágrænar bakteríur, sumar hafa bæði blágrænar bakteríur og grænþörunga á meðan aðeins örfáar tegundir hafa bara grænþörung. Sumar tegundir geta verið breytilegar í útliti eftir því hvaða ljósbýling þær hýsa og gat það valdið misræmi í flokkun tegunda áður fyrr.

Vaxtarform fléttna af engjaskófarbálki er fjölbreytt þar sem ættbálkurinn inniheldur blaðfléttur, runnfléttur og hreisturfléttur. Þal fléttnanna festist við undirlagið með rætlingum. Thallusinn festist við yfirborð með litlum rótarlikum rhizines.

Fléttur af engjaskófarbálki finnast víðsvegar um heiminn. Þær vaxa helst á berki, mosa, jarðvegi eða grjóti í skóglendi. Mestur er breytileikinn á Norðurhveli fyrir utan ættina Lobariaceae sem er fjölbreyttust á Suðurhveli jarðar.

Fléttur sem tilheyra undirættbálkinum Peltigerineae framleiða margvísleg fylgiumbrotsefni, sem sum hver eru nytsamleg fyrir menn, ýmist í læknavísindum eða sem litarefni. Dæmi um notkun slíkra fléttna áður fyrr eru notkun hundaskófar ("Peltigera canina") sem meðferð við hundsbiti frá óðum hundi og lungnaskóf ("Lobaria pulmonaria") sem meðferð við lungnasjúkdómum, þar sem fléttan þótti líkjast lunga í útliti.
Jamtaland

Jamtaland (sænska: Jämtland) er sögulegt hérað í mið-Svíþjóð. Það er um 34.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 117.000 (2018). Það spannar 8,3% af landinu og er næststærsta héraðið. Flestir íbúar bú við Storsjöbygden, svæðið umhverfis vatnið Storsjön. Östersund er eina borg Jamtalands. Í Åre er vinsælt skíðasvæði. Noregur réð yfir svæðinu frá tímabilinu 1178-1645. Raknar hafa verið mannvistarleifar frá 7000-6000 fyrir Krist þar.

Miklir skógar af aðallega rauðgreni þekja Jamtaland. Stór spendýr lifa þar eins og brúnbjörn, hreindýr, elgur og gaupa
Tófugrasryð

Tófugrasryð (fræðiheiti: "Hyalopsora polypodii") er tegund sjúkdómsvaldandi svepps af stjarnryðsætt. Eins og nafnið bendir til sýkir tófugrasryð á tófugrasi ("Cystopteris fragilis"). Tófugrasryð finnst á Íslandi og er algengt um allt land. Það myndar ryðgró á blöðum tófugrass.
Jóhann Eyfells

Jóhann Eyfells (21. júní 1923 – 3. desember 2019) var íslensk-bandarískur myndhöggvari sem fæddist í Reykjavík. Eftir hann er m.a. Reykjavíkurvarðan á Klambratúni og Íslandsvarðan á Sæbraut. Faðir hans var Eyjólfur J. Eyfells (1886–1979) sem teiknaði einkum landslagsmálverk.

Jóhann var menntaður sem arkítekt en starfaði lítið sem slíkur heldur sem myndhöggvari og háskólakennari í listum (Professor of Art) við University of Central Florida í Orlando. Hann kenndi höggmyndagerð við skólann en samhliða bæði framleiddi hann og sýndi listaverk sín. Ólíkt flestum listakennurum jókst listsköpun hans eftir að hann hætti að kenna og viðfangsefni listsköpunar hans varð víðfeðmara og snerust oft um tilveruna og alheiminn.

Jóhann var kvæntur Kristínu Halldórsdóttur, (1917–2002) sem ennfremur var listamaður og listmálari, og fyrrverandi fyrirsæta og kjólagerðarkona. Þau hittust í Kaliforníu og giftust þau 1949 og fluttust þau til Flórída síðar það ár.

Saman sóttu þau University of Florida í Gainesville þar sem Johann tók arkítektagráðu 1953 og listagráðu (Master of Fine Art degree in sculpture) 1964. Kristin tók ennfremur tvær gráður, í sálfræði og listum (Bachelor of Fine Arts in painting) 1963. Eftir dauða Kristínar fluttist Jóhann síðar til Fredericksburg í Texas. Þá var hann hættur að kenna en bjó til fleiri listaverk í næðinu þar.

Árið 2016 þegar hann var 92 ára var gerð ævisöguleg heimildarmynd um hann; "A Force in Nature: Johann Eyfells".
Transfóbía

Transfóbía er hugtak yfir fjandsamleg viðhorf í garð transfólks. Transfóbía getur vísað til hræðslu, haturs, andúðar, ofbeldis, reiði eða óþæginda gagnvart trans fólki eða fólki sem fellur ekki að hefðbundnum kynjaímyndum. Transfóbía er náskyld hugtakinu hómófóbía.

Transfóbía getur haft mjög alvarlegar afleiðingar og eru vanlíðan og þunglyndi mjög algeng meðal transfólks enda eru oft á tíðum miklar lagalegar og samfélagslegar fyrirstöður sem koma í veg fyrir að þau fái að lifa í réttu kynhlutverki. Sjálfsvígstilraunir meðal transfólks eru mjög algengar og allt að 41% transfólks reynir sjálfsvíg einhvern tímann á lífsleiðinni. Transfólk verður oft á tíðum fyrir miklum ofsóknum og bæði andlegu og líkamlegu ofbeldi og í mörgum löndum hafa þau engin lagaleg réttindi og hefur sá skortur oft alvarlegar afleiðingar.  Heimilisleysi og fátækt eru hlutfallslega há hjá transfólki, oft vegna slæmra viðbragða fjölskyldu eða annara nákominna þegar einstaklingurinn kemur út sem trans og/eða fordóma frá vinnuveitendum. Vegna þessarar neyðar leiðist hluti transfólks út í vændi til þess að verða sér úti um einhverja peninga. Vændinu og heimilisleysinu fylgir aukin hætta á sjúkdómum, ofbeldi og auknum afskiptum af hendi lögreglu og af öllum hópum hinsegin samfélagsins þá verða transkonur  af öðrum uppruna en hvítum verst úti hvað þetta varðar.
Michael Palin

Sir Michael Edward Palin (fæddur 5. maí 1943 í Ranmoor, Sheffield) er enskur grínleikari, rithöfundur og sjónvarpskynnir. Hann var meðlimur enska grínhópsins Monty Python. Frá 1980 hefur hann gert fjölda heimildamynda um ferðalög sín um heiminn. Hann hefur einnig leikið í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Palin hlaut BAFTA-verðlaun fyrir leik í aukahlutverki í kvikmyndinni A Fish Called Wanda (1988). Hann var sleginn til riddara árið 2019 fyrir framlag sitt til ferðamála, menningar og landafræði.
Seán MacBride

Seán MacBride (26. janúar 1904 – 15. janúar 1988) var írskur stjórnmálamaður sem var utanríkisráðherra Írlands frá 1948 til 1951 og leiðtogi stjórnmálaflokksins Clann na Poblachta frá 1946 til 1965. Þar áður var hann herráðsstjóri írska lýðveldishersins frá 1936 til 1939. Hann sat á írska þinginu frá 1947 til 1957.

MacBride stofnaði og starfaði hjá mörgum alþjóðastofnunum á 20. öldinni, meðal annars hjá Sameinuðu þjóðunum, Evrópuráðinu og Amnesty International. Hann hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1974, friðarverðlaun Leníns árin 1975–1976 og silfurorðu UNESCO fyrir gefna þjónustu árið 1980.

Æviágrip.

Seán MacBride fæddist í París árið 1904, þar sem foreldrar hans voru í pólitískri útlegð frá Írlandi. Faðir hans, John MacBride, hafði tekið þátt í stofnun og stjórn írskra herdeilda sem börðust ásamt Búum gegn breskum yfirráðum í Transvaal í seinna Búastríðinu. John MacBride tók jafnframt þátt í írsku páskauppreisninni árið 1916 en var handtekinn og tekinn af lífi af breskum yfirvöldum í kjölfar hennar. Móðir Seáns, Maud Gonne, var einnig virk í írsku sjálfstæðishreyfingunni og var meðal annars áberandi í írska lýðveldisflokknum Sinn Féin og í írska sjálfstæðisstríðinu.

MacBride gekk í skóla í Frakklandi en lauk námi heima í Dyflinni eftir dauða föður síns. MacBride varð foringi í her írsku sjálfboðaliðanna og barðist bæði í írska sjálfstæðisstríðinu og í írsku borgarastyrjöldinni ásamt andstæðingum friðarsáttmálans við Breta.

Eftir að hafa lokið námi vann MacBride í nokkur ár sem blaðamaður og var m. a. fréttaritari hjá bandarískum og afrískum fréttablöðum. Árið 1946 stofnaði MacBride stjórnmálaflokkinn Clann na Poblachta. Eftir kosningar árið 1948 gekk flokkurinn í stjórnarsamstarf ásamt Fine Gael og fleiri flokkum og MacBride varð utanríkisráðherra í stjórn Johns A. Costello. Á embættistíð sinni sem utanríkisráðherra afnam MacBride utanríkissamning Írlands við Bretland, sem hafði bundið Írland við bresku krúnuna í tilteknum utanríkismálum. Með þessu voru síðustu tengsl Írska lýðveldisins við Bretland og breska samveldið rofin.

Á ráðherratíð sinni undirritaði MacBride jafnframt fyrsta viðskiptasamning Írlands og Íslands. Hann var um hríð varaforseti Efnahags- og framfarastofnunarinnar og kom að stofnun Evrópuráðsins. MacBride gegndi embætti utanríkisráðherra til ársins 1951, en það ár tapaði ríkisstjórn Costellos endurkjöri fyrir Fianna Fáil, flokki Éamons de Valera.

MacBride tók þátt í stofnun Amnesty International árið 1961 og var formaður alþjóðadeildar samtakanna frá stofnun þeirra til ársins 1975. MacBride starfaði einnig um hríð sem aðstoðaraðalritari Sameinuðu þjóðanna og sem umboðsstjóri SÞ fyrir málefni Namibíu. Í því embætti studdi MacBride baráttu sjálfstæðishreyfingarinnar SWAPO gegn suður-afrískum yfirráðum í Namibíu.

Árið 1974 var MacBride sæmdur friðarverðlaunum Nóbels ásamt forsætisráðherra Japans, Eisaku Satō. Í tilkynningu sinni sagði Nóbelsnefndin um MacBride að hann hefði sem fulltrúi Sameinuðu þjóðanna í Namibíu „fengið miklu áorkað gegn óréttlæti og til aukinna mannréttinda“.
Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu

Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Egyptalands í knattspyrnu. Liðið hefur einungis tekið þátt á þrem heimsmeistaramótum, en hefur verið mjög sigursælt í Afríkubikarnum og unnið hann alls sjö sinnum. Einn af þekktustu knattspyrnumönnum heims spilar með liðinu, Mohamed Salah.
Snjóflóðin í Neskaupstað 1974

Þann 20. desember 1974 féllu 2 snjóflóð í Neskaupstað. Snjó hafði kyngt niður dögunum áður en flóðin féllu. Alls féllu 8 snjóflóð á Norðfirði 20. desember. Tvö flóð féllu á mannabyggðir og létust 12 manns í þeim. 13 var bjargað eða náðu að bjarga sér af eigin rammleik.

Snjóflóðin.

Bræðsluflóð.

Fyrsta flóðið, kallað Bræðsluflóð, féll um 13:40 og lenti meðal annars á fiskimjölsvinnslu bæjarins. Þar dóu 5 manns. Mun fleira fólk var að vinna þar síðustu daga fyrir flóðið en vegna slæms veðurs fækkaði starfsfólki. Flóðið var um 400 metra breitt. Rafmagn fór af bænum. 19 ára piltur fannst á lífi 20 tímum eftir lóðið í fiskvinnslunni. Tveir einstaklingar fundust aldrei og hafa líklega borist út á haf.

Mánaflóð.

Seinna flóðið féll um 20 mínútum eftir það fyrra. Það var um 140 metra breitt og lenti á bílskúr, steypuvinnslu og íbúðahúsi. 7 manns fórust.
Hoya acicularis

Hoya acicularis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Borneó.