arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Argopsin

Argopsin, einnig þekkt undir efnaheitinu 1-chloropannarin, er fylgiumbrotsefni sem framleitt er í sumum fléttutegundum t.d. koparörðu ("Biatora cuprea") og viðarkúpa ("Micarea lignaria"). Argopsin var fyrst einangrað úr fléttunni "Argopsis friesiana". Efnaformúla argopsins er 2,7-Dichloro-3-hydroxy-8-methoxy-1,6,9-trimethyl-11-oxo-11H-dibenzo[b,e][1,4]dioxepin-4-carbaldehýð.

Læknisfræði.

Argopsin getur valdið rauðkornarofi þegar það er örvað við útfjólublátt ljós með 366 nm bylgjulengd.

Argopsin hefur sýnt virkni gegn "Leishmania" við styrkinn 50 µg/ml "in vitro".
Finngálkn (hljómsveit)

Finngálkn var íslensk svartmálmsshljómsveit frá Dalvík stofnuð árið 2006. Meðlimir voru þeir Bjarni Einarsson (trommur), Óttar Jörgen (gítar, bassi), Óskar Jökull (raddir). Hljómsveitin gaf út eina plötu árið 2007.
Fylgiumbrotsefni

Fylgiumbrotsefni eru lífræn efnasambönd sem eru framleidd í lífverum en hafa ekki bein áhrif á vöxt þeirra og þroskun. Fylgiumbrotsefni geta þó gegnt mikilvægum hlutverkum í lífverum, til dæmis sem varnarefni, eins og morfín og kódein í plöntunni "Papaver somniferum" eða sýklalyf sem bakteríur nota hver á aðra.
Hýðing

Hýðing (líka vandarhögg eða húðlát) er það að slá líkama manns með ól, svipu, hnútasvipu, vendi, spanskreyr eða staf. Hýðing er oftast líkamleg refsing þar sem þolandinn er ber að ofan og bak hans slegið. Hýðing getur líka farið fram með vilja þess sem hýddur er, eins og í kvalalostakynlífi, og jafnvel framkvæmd á eigin skinni eins og flagellantar gera í trúarlegum tilgangi.
Dunblane

Dunblane (gelíska: "Dùn Bhlàthain") er bær í sveitarfélaginu Stirling í Skotlandi. Helsta kennileiti bæjarins er Dómkirkjan í Dunblane en elsti hluti hennar er frá 11. öld. Áin Allan Water rennur gegnum bæinn. Íbúar eru tæplega 9.000.

Blóðbaðið í Dunblane átti sér stað í bænum árið 1996 þegar miðaldra maður skaut 16 börn og kennara þeirra til bana í íþróttahúsi barnaskólans í Dunblane og svipti sig síðan lífi.
Prófarkalestur

Prófarkalestur er yfirlestur handrits eða texta til að leiðrétta villur í textanum eða því myndefni sem honum fylgir.
Manaslu

Manaslu (nepalska: मनास्लु, einnig þekkt sem Kutang) er 8. hæsta fjall heims eða 8.163 metrar. Það er hluti af Mansiri Himal-fjöllum sem eru í nepölsku Himalajafjöllum og er 64 km austur af Annapurna. Japanarnir Toshio Imanishi og Gyalzen Norbu urður fyrstir til að klífa fjallið árið 1956.
Skate (kafbátur 1957)

USS "Skate" var kjarnorkukafbátur smíðaður af General Dynamics fyrir Bandaríkjaflota. Honum var hleypt af stokkunum árið 1957. "Skate" var þriðji kjarnorkukafbátur Bandaríkjanna. Kaftbáturinn varð fyrstur til að ná að sigla á Norðurheimskautið og koma þar upp í gegnum íshelluna 17. mars 1959. Þann 31. júlí árið 1962 mættust USS "Skate" og USS "Seadragon" á Norðurheimskautinu en annar sigldi þangað frá Atlantshafi og hinn frá Kyrrahafi.

Kafbáturinn var tekinn úr umferð árið 1986 og rifinn 1995.
Brecon Beacons-þjóðgarðurinn

Brecon Beacons-þjóðgarðurinn (velska: "Parc Cenedlaethol Bannau Brycheinio"g) er einn af þremur þjóðgörðum í Wales. Hann var stofnaður árið 1957 og er 1.340 km2 að stærð. Svæðið er hæðótt og fjöllótt en hæsti punkturinn er er tæpir 900 metrar í Brecon Beacons-fjöllum.
Rögnvaldur D. Ingþórsson

Rögnvaldur Daði Ingþórsson (fæddur 1968) er íslenskur heimspekingur og lektor í sænskumælandi heimspeki við Háskólann í Helsinki i Finnlandi.

Rögnvaldur keppti í skíðagöngu fyrir íslands hönd á vetrarólympíuleikunum í Albertville 1992 og í Lillehammer 1994.

Menntun og starfsferill.

Rögnvaldur lauk B.A. prófi í heimsspeki 1995, og síðar Ph.D. gráðu 2002 frá Umeå University, Svíþjóð.

Að námi loknu vann Rögnvaldur um stund við kennslu í heimsspeki bæði við Háskólann í Umeå sem og í framhaldsskóla í sömu borg. Árið 2004 áskotnaðist honum styrkur frá The Swedish Foundation for International Cooperation in Research and Higher Education til þess að stunda rannsóknir við Durham University, Englandi, í boði Prófessors Jonathan Lowe.

Rögnvaldur snéri að ári aftur til Umeå og vann um tíma sem lektor i aðferðarfræðum við matar og næringarfræðideild háskólans í Umeå, eða þangað til honum var boðið staða postdoktors í verkefninu "The New Ontology of the Mental Causation Debate" við háskólann í Durham. Það verkefni varaði í 2 ár. Frá því 1 janúar 2012 hefur Rögnvaldur verið í stöðu sérfræðings við háskólann í Lundi, og hefur þar hlotnast tvo stóra styrki. Í fyrsta lagi frá sænska Vísindaráðinu fyrir verkefnið "McTaggart´s Paradox", og síðar frá "The Swedish Foundation for Humanities and Social Sciences" fyrir verkefnið "Scientific Essentialism: Modernising the Aristotelian Account". Rögnvaldur var ráðinn í stöðu lektors við háskólann í Helsinki frá og með 2021.

Rögnvaldur einbeitir sér aðallega að verufræði og hefur birt greinar og bækur um tímann, orsakalögmálið, sannleika, og eiginleika. Meðal fremstu verka Rögnvaldar má nefna bókina "McTaggart´s Paradox" sem gefin var út 2016 í ritröðinni Routledge Studies in Contemporary Philosophy, og "A Powerful Particulars View of Causation" sem kom út 2021 i ritröðinni Routledge Studies in Metaphysics. Aðgengi að rafrænu útgáfunni er opin og hægt að nálgast á heimasíðu Taylor &amp; Francis eða í gegnum Kindle

Heimildir.

Persónuleg vefsíða Rögnvaldar: rdingthorsson.wordpress.com

Academia vefsíða Rögnvaldar: helsinki.academia.edu/RognvaldurIngthorsson
Tindhólmur

Tindhólmur er lítil óbyggð eyja í Færeyjum vestur af eyjunni Vágar og austur af eyjunni Mykines. Tindhólmur hefur fimm tinda: Ytsti, Arni, Lítli, Breiði og Bogdi. Eyjan er 0,65 ferkílómetrar að stærð og er hæsti punkturinn 262 metrar. Kindur eru settar á beit í eyjuna og eru tvö hús á henni.
Orralauf

Orralauf (fræðiheiti: "Dryas drummondii") er holtasóleyjartegund sem var lýst af Richards og Hooker. Hún er í rósaætt. Hún vex í norðarlega í Norður Ameríku; frá Alaska til Nýfundnalands, suður til Montana.

Hún getur myndað sambýli með niturbindandi örverum.

Lýsing.

Hún líkist Holtasóley, nema að hún er hávaxnari og með gul blóm.

Undirtegundir.

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

Hún myndar blendinginn "Dryas × lewinii" með Dryas integrifolia, og "Dryas × suendermannii" með rjúpnalaufi.
Syðrugøta

Syðrugøta eða Gøta er þéttbýlisstaður á Austurey í Færeyjum. Þorpið hefur verið í byggð frá víkingatíð sem og nágrannabyggðirnar Við Gøtugjógv og Norðragøta. Er staðurinn talinn elstu merki um byggð á eyjunum og Þrándur í Götu talinn hafa búið þar. Íbúafjöldi er 409 (2015). Útgerðarfélagið Varðin í Gøtu er helsti atvinnuveitandinn.

Söngkonan Eivör Pálsdóttir ólst upp í bænum. Tónleikahátíðin G! Festival hefur verið haldin í bænum frá því rétt eftir aldamót.
Toftir

Toftir er þéttbýlisstaður á Austurey í Færeyjum austan megin í Skálafirði. Saga byggðarinnar nær til landnáms og er nafnið tilkomið vegna svarta dauða sem lagði byggðina í eyði um miðja 14. öld (tóftir: rústir). Íbúar voru 787 árið 2015.
South Downs-þjóðgarðurinn

South Downs-þjóðgarðurinn er nýjasti þjóðgarður á Englandi, stofnaður árið 2011. Hann þekur 1627 ferkílómetra og spannar 140 kílómetra lengd frá Winchester og Eastbourne á suðurströnd landsins. Þjóðgarðurinn er í sýslunum Hampshire, West Sussex og East Sussex. Kalksteinahæðir og klettar, sandsteinn, leirjarðvegur og viðarklæddar hæðir eru meðal sérkenna svæðisins. Um 108.000 manns búa innan þjóðgarðsins.
Novopangea

Novopangea eða nýja Pangea er mögulegt risameginland framtíðar sem breski vísindamaðurinn Roy Livermore spáði fyrir um seint á 10. áratug 20. aldar. Þessi möguleiki gerir ráð fyrir því að Kyrrahafið muni hverfa, Ástralía renna saman við Austur-Asíu og Suðurskautslandið færast norður.
Fernaldia pandurata

Fernaldia pandurata (oft kallað loroco) er klifurplanta með ætum blómum sem er útbreidd í Mexíkó og Mið-Ameríku.

Plantan er mikilvæg fæða í El Salvador og Gvatemala. Blómknúpparnir og blómin eru notuð til matargerðar, m.a. í pupusas. „Loroco“-nafnið er notað um Fernaldia pandurata í Mesóameríku.
Rokgjarnt lífrænt efnasamband

Rokgjarnt lífrænt efnasamband er lífrænt efnasamband með háan gufuþrýsting við stofuhita. Þessi hái gufuþrýstingur stafar af lágu suðumarki sem veldur því að margar sameindir gufa upp frá vökvanum eða fasta efninu sem þær eru hluti af. Þessi tilhneiging nefnist rokgirni. Dæmi um þetta er formaldehýð sem gufar upp úr málningu, en suðumark þess er -19⁰C.

Rokgjörn lífræn efnasambönd eru mörg og margvísleg. Þau koma bæði fyrir í manngerðum efnum og í náttúrunni. Flest lykt stafar af rokgjörnum lífrænum efnasamböndum. Slík efnasambönd leika mikilvægt hlutverk í boðskiptum milli lífvera. Sum rokgjörn lífræn efnasambönd eru skaðleg umhverfinu. Notkun manngerðra rokgjarnra lífrænna efnasambanda er oft takmörkuð með lögum, sérstaklega í lokuðum rýmum. Hættuleg rokgjörn lífræn efnasambönd stafa meðal annars frá málningu, hreinsiefnum, kæliefnum, eldsneyti og lími.
Carex aquatilis

Carex aquatilis er stör sem hefur útbreiðslu víða í kring um norður heimskaut. Það vex í mörgum gerðum fjalla og heimskautabúsvæðis, þar á meðal túndrum, mýrum og tempruðum barrskógum og engjum. Það eru allnokkur afbrigði af þessari tegund, og er hún nokkuð breytileg í útliti. Hún er með þríhyrnda stöngla sem verða frá 20 til 120 sm háir, og er yfirleitt ekki í hnausum eins og margar aðrar starir. Hún vex af þéttum jarðstönglum sem mynda þétt teppi af fíngerðum rótum sem eru nógu þéttar til að mynda torf, og eru með (jarðstönglarnir) loftæðar sem veitir plöntunni möguleika á að lifa af í súrefnissnauðum jarðvegi eins og þungri leir. Stoðblöðin eru lengri en blómskipunin sjálf. 2 til 3 karlöx og 3 til 5 kvenöx, oft með karlblóm í enda. Fræin eru gljáandi svört, og þó að tegundin fjölgi sér einstaka sinnum með fræi, breiðist hún aðallega út kynlaust með rót. Í reynd er það svo að flestir sprotarnir mynda ekki blóm. Þessi fjölæra planta getur orðið 10 ára eða meira, getur myndað mó þegar jarðstöngullinn grotnar, og er oft notuð í endurræktun á svæðum þar sem mór hefur verið uppskorinn.
Virðisföngun

Virðisföngun er aðferð við opinbera fjármögnun sem gengur út á að „fanga“ hluta þess virðis sem opinber fjárfesting skapar fyrir einkaaðila. Þar sem opinberar fjárfestingar í til dæmis innviðum fyrir almenningssamgöngur auka virði fasteigna í nágrenninu skapa þær óinnleystar tekjur fyrir landeigendur. Með virðisföngun er reynt að fanga þessar tekjur, til dæmis með sérstöku innviðagjaldi á lóðir. Þannig verða jákvæð ytri áhrif framkvæmdanna að opinberum tekjum.

Segja má að í fasteignagjöldum felist virðisföngun þar sem hækkun fasteignaverðs sem leiðir af opinberum framkvæmdum leiðir til hærri fasteignagjalda og lóðaskatta og þar með aukinna opinberra tekna.
Westminster-sáttmálinn (1654)

Westminster-sáttmálinn (1654) var friðarsamningur milli Enska samveldisins og stéttaþings Hollands sem batt enda á Fyrsta stríð Englands og Hollands. Hann var undirritaður 15. apríl (nýi stíll) 1654. Samningurinn innihélt leynilegan viðauka sem kvað á um að Hollendingar settu lög sem útilokuðu Vilhjálm af Óraníu frá ríkisstjóraembætti. Einangrunarlögin höfðu mikil áhrif á stjórnmál í Hollandi næstu ár. Samningurinn fól í sér þá nýjung að alþjóðlegur gerðadómur skipaður Hollendingum að hálfu og Englendingum að hálfu úrskurðaði um deiluefni vegna samningsins. Mótmælendakantónur Sviss áttu að eiga bindandi síðasta úrskurðarvald ef gerðadómnum tækist ekki að ná niðurstöðu.
Sársauki

Sársauki er óþægileg tilfinning sem kemur fyrir við ímyndaðar eða raunverulegar vefjaskemmdir. Sársauki er sálfræðilegt fyrirbæri sem er óháð því hvort viðkomandi hafi orðið fyrir líkamlegum áverkum eða ekki.

Sársauki getur ýmist verið bráður eða langvinnur.
Potters Bar

Potters Bar er bær í Hertfordshire, Englandi, 21 km norðan við London. Íbúar voru rúmlega 20.000 árið 2011. Bærinn rekur sögu sína til 13. aldar en hann var lítið sveitaþorp þar til Great Northern Railway lagði járnbraut frá London til York árið 1848. Nú er Potters Bar hluti af stórborgarsvæði Lundúna.
Flasa

Flasa (fræðiheiti: "Pityriasis capitis") er húðsjúkdómur sem á sér stað þegar meira en eðlilegt magn af dauðum húðfrumum flagnar af höfuðleðrinu. Húðin endurnýjar sig reglulega og dauðar húðfrumur flagna af. Þegar um er að ræða flösu losnar meira magn en eðlilegt er og roði og kláði getur verið í hársverðinum. Notkun á ákveðnum hársnyrtivörum getur í flestum tilfellum haldið flösunni niðri.

Flösuþref og psoriasis geta valdið svipuðum einkennum.

Orsakir.

Eftir því sem stærsta líffæri mannsins, húðin, vex færast húðfrumur æ lengra út þar til þær deyja og flagna af líkamanum. Hjá flestum eru þessar húðagnir það smáar að þær eru ekki sýnilegar mannsauganu. Ákveðnir þættir geta þó valdið því að þetta ferli er mun hraðara, einkum í höfuðleðrinu. Hjá fólki með flösu getur þetta gerst tvisvar sinnum hraðar en venjulegt er. Þetta veldur því að húðfrumurnar losna af í stærri flekkjum, hvítum eða grálitum. Flasa er talin orsakast af samspili nokkurra þátta, misvel þekktra.

Algengasta ástæða flösu er sveppurinn Malassezia globosa. Þessi sveppur finnst á húð allra, hvort sem þeir þjást af flösu eður ei. Sveppurinn þarf fitu til að lifa af og finnst því á þeim svæðum þar sem fitukirtlar eru og hár vex, einkum höfuðleðri og andliti. Þegar sveppurinn vex of hratt truflar hann eðlilega endurnýjun húðarinnar og kláði og flasa myndast.

Fólki með feitt hár er því hættara við flösu en öðrum, algengur misskilningur er sá að þurrt hár og hársvörður sé viðkvæmari. Hlutfallslega séð eru karlmenn oftar með flösu en konur sem getur bent til þess að karlhormón hafi áhrif.

Aðrar ástæður flösu geta verið ofvirkir fitukirtlar, matarofnæmi, óhófleg svitnun, sáputegundir, sveppasýkingar og stress. Flasa getur verið misvirk eftir árstíðum og loftslagi, kaldir þurrir vetur þykja einkum öflugir í að valda eða auka flösu.

Vannæring getur valdið flösu, einkum zink-skortur.

Meðferð.

Væg tilfelli af flösu er hægt að meðhöndla með viðeigandi hármeðferð. Með því að þvo hárið oft er losað um húðfrumurnar og líkur minnka á því að flasan verði sýnileg. Hárvörur sem innihalda sveppaeyðandi eða sýrustillandi efni geta komið betra jafnvægi á hársvörðinn. Hægt er að fá sumar þeirra án lyfseðils í apótekum og verslunum:

Ef einkennin eru mikil skal leita til læknis sem getur gefið út lyfseðla fyrir sterkari vörur ásamt leiðbeiningum.
Ekkja

Ekkja er kona sem á maka sem er látinn. Orðið ekill eða ekkjumaður á við karlmann í sömu stöðu.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1959

Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1959 var fjórða söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva. Hún var haldin miðvikudaginn 11. mars 1959 í Cannes í Frakklandi eftir að landið hafði unnið keppnina árið 1958. Holland vann keppnina 1959 með laginu „"Een beetje“" sem flutt var af Teddy Scholten. Þetta var í annað skipti sem landið vann keppnina og í fyrsta skipti sem land vann í annað sinn í keppninni. Auk þess var höfundur texta sigurlagsins, Willy van Hemert, höfundur fyrra sigurlags Hollands „"Net als toen“ ," sem vann keppnina árið 1957. Willy var fyrsta manneskjan til að vinna söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva tvisvar.

Staðsetning.

Söngvakeppnin fór að þessu sinni fram í Palais des Festivals et des Congrès höllinni í Cannes í Frakklandi eftir að Frakkland öðlaðist réttinn til að halda keppnina í kjölfar þess að vinna keppnina 1958 með laginu „"Dors, mon amour“" sem flutt var af André Claveau. Cannes er staðsett á frönsku rivíerunni og hefur lengi verið vinsæll ferðamannastaður og er heimsfræg fyrir kvikmyndahátið sem er haldin þar ár hvert. Palais des Festivals et des Congrès var byggt 1949 og hefur oft hýst kvikmyndahátíðina frægu.

Fyrirkomulag.

Þetta ár tók ný regla í gildi sem gerði það að verkum að engir þekktir lagahöfundar eða útgefendur máttu taka sæti í dómnefndum landanna.

Annað og þriðja sæti fengu að flytja lag sitt aftur í lok keppninnar líkt og sigurlagið.

Þátttakendur.

Lúxemborg dróg sig úr keppni og keppti ekki í fyrsta skiptið í sögu söngvakeppninnar. Bretland kom til baka eftir að hafa misst af keppni fyrra árs og lenti í fyrsta sinn í öðru sæti. Landið átti eftir að lenda í öðru sæti í fjórtán skipti í viðbót. Mónakó tók þátt í keppninni í fyrsta skiptið, en lenti í síðasta sæti.

Tveir fyrrum keppendur tóku aftur þátt í keppninni 1959. Það voru Birthe Wilke fyrir Danmörku (áður 1957) og Domenico Modugno fyrir Ítalíu (áður 1958).

Hljómsveitarstjórnendur.

- Franck Pourcel

- Kai Mortensen

- William Galassini

- Franck Pourcel

- Dolf van der Linden

- Franck Pourcel

- Franck Pourcel

- Franck Pourcel

- Eric Robinson

- Francis Bay
Súrnun sjávar

Súrnun sjávar er skilgreind sem lækkun á pHstigi vegna athafna manna. Það er yfirstandandi lækkun á sýrustigi hafsins af völdum upptöku koltvísýrings úr andrúmsloftinu. Sjóvatn er örlítið basískt (pH &gt; 7) en súrnun sjávar gerir það hlutlausara frekar en það verði súrt (pH &lt; 7). Talið er að 30–40% af þeim koltvísýringi sem starfsemi manna losar út í loftið leysist upp í hafinu, ám og vötnum. Sökum áhrifa efnajafnvægis hvarfast hluti þessa koltvísýrings við vatnið og myndar kolsýru. Sumar þessar kolsýrusameindir hvarfast við vatnssameind og mynda tvíkarbónatjón og hýdróníumjón sem lækkar sýrustig sjávarins. Talið er að sýrustig sjávarins hafi lækkað úr 8,25 í 8,14 á tímabilinu 1751–1996.

Súrnun sjávar hefur slæmar afleiðingar á sjávardýr og getur meðal annars dregið úr efnaskiptastarfsemi og skaðað ónæmiskerfi þeirra. Einnig veldur súrnun sjávar kóralbleikingu og kemur í veg fyrir að kórallar og svif geti myndað kalsíumkarbónat. Þetta getur valdið því að kóralrif leysist upp. Súrnun sjávar hefur jafnframt áhrif á fæðukeðju sjávarins.

Þótt yfirstandandi súrnun sjávar sé af manna völdum hefur hafið súrnað áður af náttúrunnar völdum. Síðasta tilvikið var fyrir u.þ.b. 56 milljón árum en orsakir þess eru ekki þekktar.

Súrnun sjávar við Ísland.

Súrnun sjávar er miklu örari í hafinu nyrst í Atlantshafi en í heimshöfunum. Það er talið líklegt að sjór hér við land hafi súrnað meira eftir iðnvæðingu en heimshöfin. Breytingar verða mestar í yfirborði sjávar. Kalkmyndandi lífríki er sérstaklega viðkvæmt fyrir súrnun sjávar.

Kalkmettunarstig í sjó við Ísland er lágt af náttúrulegum ástæðum einkum vegna lágs sjávarhita norðarlega í Atlantshafi. Hlýnun sjávar vinnur á móti minnkandi kalkmettun vegna súrnunar. Á yfirborði sjávar við Ísland eru miklar árstíðasveiflur á sýrustigi, pH og kalkmettunarstigi. Í hafinu við Ísland eru margar kalkmyndandi lífverur og eru sumar þeirra nýttar svo sem hörpudiskur og kræklingur og kalkþörungar.
Suchinda Kraprayoon

Suchinda Kraprayoon (taílenska: สุจินดา คราประยูร, fæddur 6. ágúst 1933) var forsætisráðherra Taílands frá 7. apríl 1992 til 24. maí 1992. Hann var leiðtogi friðargæsluráðs Taílands sem herjaði valdarán gegn ríkisstjórn þáverandi forsætisráðherra Chatichai Choonhavan þann 23. febrúar 1991.

Eftir þingkosningar þann 22. mars 1992 var Kraprayoon kosinn í embætti forsætisráðherra. Skipun hans leiddi til mikilla mótmæla í Bangkok sem enduðu með útgöngubanni og hernaðareftirliti. Hundruð manna dóu í mótmælunum þegar hermenn skutu á óvopnaða nemendur og mótmælendur. Kraprayoon sagði af sér þann 24. maí 1992 og varaforsætisráðherra Meechai Ruchuphan tók við af honum þangað til boða mátti til kosninga aftur. Anand Panyarachun tók við af Ruchuphan.
Kasmír

Kasmír er nyrsta hérað Indlandsskaga. Fram á miðja 19. öld var heitið aðeins notað um Kasmírdal milli Stóru Himalajafjalla og Pir Panjal-fjallgarðsins. Í dag nær svæðið yfir indverska héraðið Jammú og Kasmír (sem skiptist í umdæmin Jammú, Kasmír og Ladakh), pakistönsku héruðin Azad Kashmir og Gilgit-Baltistan og kínversku landsvæðin Aksai Chin og Trans-Karakoram-ræmuna.

Svæðið var mikilvæg miðstöð Hindúisma og síðar Búddisma á fyrsta árþúsundinu. Múslimskir konungur náðu þar völdum árið 1339 og héraðið varð hluti af Mógúlveldinu 1585. Afganska Durraniveldið lagði Kasmír undir sig 1751. Árið 1819 lögðu herir Síka frá Púnjab héraðið undir sig. Þegar Fyrsta stríð Breta og Síka braust út 1845 seldu Bretar Gulab Singh svæðið sem varð hans furstadæmi. Afkomendur hans ríktu þar til 1947 þegar Breska Indland fékk sjálfstæði sem Indland og Pakistan. Deilur um það hvort héraðið skyldi verða hluti af Indlandi eða Pakistan voru leystar með málamiðlun 1948 sem fól í sér að Pakistan fékk einn dreifbýlan þriðjung og Indland afganginn ásamt borginni Srinagar. Þjóðaratkvæðagreiðsla sem Sameinuðu þjóðirnar höfðu krafist var aldrei haldin. Deilur um héraðið hafa síðan oft leitt til átaka milli Indlands og Pakistan.
Brústeinn

Brústeinn (flórhella eða flórsteinn) er rétthyrndur og flathogginn steinn sem notaður er til að klæða vegi og er nefnt að "brúleggja vegi" eða "flóra" (eða "flórleggja") þá. Orðið brústeinar (í ft) er á íslensku haft um þannig lagða stétt. Brúlagðir vegir eru algengir í eldri hlutum borga á meginlandi Evrópu.

Á íslandi eru fáir flórlagðir vegir, nema í Grjótaþorpinu, sem þó ber ekki nafn sitt af brúlögðum götunum þar. Orðið brústeinn kemur ekki oft fyrir í íslensku máli nema þegar fjallað er um útlönd. Og helst þegar fjallað er um Danmörku eða Holland eins og í bókum Halldórs Laxness:
Paradísarmissir

Paradísarmissir er stakhent söguljóð eftir enska skáldið John Milton. Það kom fyrst út á prenti árið 1667 og skiptist í 10 bækur með yfir 10.000 ljóðlínum. Önnur útgáfa kom út 1674 þar sem ljóðið skiptist í 12 bækur (líkt og "Eneasarkviða" Virgils). Milton var þegar orðinn frægur fyrir rit sín til stuðnings Enska samveldinu en þegar Stúart-endurreisnin gekk í garð 1660 hafði hann misst sjónina vegna augnsjúkdóms. Hann slapp úr fangavist fyrir milligöngu áhrifamikilla vina. "Paradísarmissir" var samið á milli 1658 og 1664 þegar Milton var blindur, fátækur og á flótta. Fyrsta prentun bókarinnar seldist upp á 18 mánuðum. Það varð til þess að Milton var öldum saman álitinn eitt af höfuðskáldum enskra bókmennta.

Ljóðið segir frá syndafallinu: hvernig Satan freistar Adams og Evu og brottrekstri þeirra úr Eden. Helstu persónur kvæðisins eru Satan, Adam, Eva, Guð, Guðssonurinn og erkienglarnir Mikael og Rafael.

Milton fylgdi "Paradísarmissi" eftir með ljóðinu "Paradísarheimt" sem kom út 1671 ásamt leikritinu "Samson Agonistes". Það ljóð fjallar aðallega um freistingu Krists sem sagt er frá í Lúkasarguðspjalli.

Jón Þorláksson á Bægisá þýddi kvæðið á íslensku. Þýðing hans kom fyrst út á prenti 1828.
Um túlkun

Um túlkun (gríska: "Peri Hermeneias", latína: "De Interpretatione") er verk eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles og fjallar aðallega um málspeki og rökfræði. Gríska sögnin "hermeneuein" getur þýtt „að túlka“

eða „fullyrða“ og því vilja sumir gefa verkinu titilinn "Um staðhæfingar". Raunin er hins vegar sú að ekki er vitað hvernig titill verksins er til kominn. Ósennilegt er að hann sé frá Aristótelesi sjálfum.

Verkið fjallar að mestu leyti um meðferð einfaldra staðhæfinga og um háttarökfræði, þ.e. rökfræði nauðsynja og möguleika. Í verkinu er komist að mikilvægum niðurstöðum, m.a. um meðferð hugtaka og orða, eins og staðhæfing, nafn, umsögn, neitun, möguleiki og nauðsyn, sem og er mikilvægum afrekum náð, einkum í ljósi þess að í verkinu kemur fyrir fyrsta umfjöllun heimspekings um háttarökfræði.

Fyrstu sex kaflarnir snúast um nöfn og orð í tungumálinu, næstu þrír kaflar um undantekningar frá mótsagnarlögmálinu, tvígildislögmálinu og lögmálinu um annað tveggja, þá fjalla tveir kaflar um staðhæfingar og síðustu kaflarnir þrír um háttarökfræði.

9. kafli "Um túlkun" hefur hlotið meiri athygli heimspekinga en restin af verkinu en þar ræðir Aristóteles undantekningu á tvígildislögmálinu og lögmálinu um annað tveggja í ljósi rökfræðilegrar nauðhyggju sem myndi leiða af því að staðhæfingar um framtíðina hefðu ákveðið sanngildi. Dæmið sem Aristóteles tekur er staðhæfingin „Það verður sjóorrusta á morgun“ og hefur það orðið frægt sem „Sjóorrustan“.

"Um túlkun" er (annar) hluti af "Organon" ("Verkfærinu"), en svo eru rökfræðirit Aritsótelesar nefnd einu nafni.
Gljávíðir

Gljávíðir (fræðiheiti: "Salix pentandra") er tré eða runni af víðisætt ættaður úr norður Evrópu og norður Asíu.

Vísindaheitið vísar til þess að karlreklarnir eru með fimm stíla. Íslenska heitið vísar til gljáandi laufblaðanna, sem eru einkennandi fyrir tegundina.