arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Strandreyr

Strandreyr (fræðiheiti: "Phalaris arundinacea") er hávaxið gras sem oft myndar þéttar breiður við ár og læki og á öðrum votlendissvæðum í heimkynnum sínum, en tegundin er útbreidd í Evrópu, Asíu, norður Afríku og Norður-Ameríku.

Lýsing.

Stönglarnir geta náð 2 m hæð. Blöðin eru yfirleitt græn, en geta verið mislit. Punturinn er að 30 sm langur. Öxin eru ljósgræn, oft með dekkri rákum. Þetta er fjölært gras sem breiðist út með jarðstönglum.

Nytjar.

Nokkur afbrigði eru í ræktun í görðum með tví eða þrílit blöð; stundum nefnd randagras – svo sem 'Picta', 'Castor' og 'Feesey'. Það seinna er með bleikum blæ á blöðunum. Það er þurrkþolið, en vex best í nægu vatni og jafnvel sem tjarnargróður.

Úr Plants for a Future (pfaf.org):

Ætir hlutar: blöð; rót; fræ; stöngull.

"P. arundinacea" er einnig ræktað sem dýrafóður, ýmist til beitar eða í hey.
Fáni Barbados

Fáni Barbados var tekinn í notkun á sjálfstæðisdegi landsins þann 30. nóvember 1966. Fáninn samanstendur af tveimur bláum borðum aðskildum af gulum borða í miðjunni. Í miðjum gula borðanum er höfuð á þrítenntum gafli. Svarti gafallinn táknar sjálfstæði frá Bretlandi. Blái liturinn táknar himininn og hafið en sá guli táknar sandinn á Barbados. Hlutföllin eru 2:3.
Fyrsti málfræðingurinn

Fyrsti málfræðingurinn er óþekktur, en höfundur "Fyrstu málfræðiritgerðarinnar" hefur verið kallaður þessu nafni vegna þess að verk hans er elsta varðveitta fræðiritið um íslenskt mál. Hann var uppi á 12. öld, en talið er að "Fyrsta málfræðiritgerðin" hafi verið skrifuð á síðari hluta 12. aldar.
Saint Elias-fjöll

Saint Elias-fjöll (franska: "Chaîne Saint-Élie") er fjallgarður í suðaustur-Alaska, suðvestur-Júkon og norðaustur-Bresku Kólumbíu. Wrangell–St. Elias-þjóðgarðurinn og verndarsvæði, Kluane-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

og Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði eru öll innan fjallanna.

Fjallgarðurinn er nefndur eftir Mount Saint Elias sem er annað hæsta fjall Bandaríkjanna og Kanada. Mount Logan er hæsta fjall hans og hæsta fjall Kanada. Fjallgarðurinn er sá hæsti við strönd sem fyrirfinnst.
Sabrina Ferilli

Sabrina Ferilli (f. 28. júní 1964) er ítölsk leikkona.
Bjarkarætt

Bjarkarætt (fræðiheiti: "Betulaceae") er með sex ættkvíslir lauffellandi trjáa og runna, þar með talinna birki, elri, hesli, agnbeyki, "Ostryopsis" og "Ostrya" með samtals 167 tegundir. Þær eru að mestu ættaðar frá tempruðu belti norðurhvels, með fáeinar tegundir sem ná til suðurhvels í Andesfjöllum í Suður-Ameríku. Dæmigerð blóm eru reklar og koma þeir oft fyrir laufgun.

Þróunarsaga.

Bjarkarættin er talin hafa komið fram við lok Krítartímabilsins (um 70 milljónum ára síðan) í mið Kína. Þetta svæði hefur á þessum tíma haft Miðjarðarhafsloftslag vegna nálægðar við Tethyshaf, sem þakti hluta af því sem nú er Tíbet og Xinjiang fram til fyrri hluta tertíertímabilsins.

Þessi kenning um uppruna ættarinnar er studd með að allar sex ættkvíslirnar og 52 tegundir eru þaðan og margar tegundirnar einlendar. Allar sex núverandi ættkvíslirnar eru taldar hafa verið fullaðskildar í Ólígósen og allar ættkvíslir í ættinni (að undanskilinni "Ostryopsis") eru með stengervinga sem ná að minnsta kosti 20 milljón ár frá nútíma.

Samkvæmt sameindaerfðafræði eru nánustu ættingjar bjarkarættar í járnviðarætt ("Casuarinaceae").

"Sameindaerfðafrði".

Nútíma sameindaerfðafræði bendir til eftirfarandi ættartengsla:
Ostryopsis

Ostryopsis er lítil ættkvísl lauffellandi runna í bjarkarætt ("Betulaceae").

Ættkvíslin er aðeins í Kína. Þetta eru runnar sem verða 3 til 5 m á hæð, með stakstæðum, tvítenntum heslilíkum blöðum 2–7 sm löngum. Blómin koma að vori, með aðskildum kven og karlreklum. Fræin myndast í klösum, 3 til 5 sm löngum með 6 til 10 fræjum; hvert fræ er lítil hneta um 4–6 mm löng.
Joseph McCarthy

Joseph Raymond McCarthy (14. nóvember 1908 – 2. maí 1957) var bandarískur stjórnmálamaður sem var öldungadeildarþingmaður Repúblikana fyrir Wisconsin frá 1947 til dauðadags. Á sjötta áratugnum, þegar spennan jókst í kalda stríðinu og stór hluti bandarískrar alþýðu óttaðist vélabrögð kommúnista innan Bandaríkjanna, var McCarthy einn sýnilegasti talsmaður öfgakenndrar baráttu gegn kommúnismanum. McCarthy vakti athygli með yfirlýsingum sínum um að fjöldi kommúnista og útsendara Sovétríkjanna hefðu tekið sér bólfestu í ríkisstjórn, háskólum, kvikmyndaiðnaði og öðrum afkimum bandarísks samfélags. Að endingu leiddu ærumeiðingarherferðir hans til þess að hann var vítaður fyrir óþinglega framkomu af öldungadeildinni. Hugtakið McCarthyismi var fundið upp árið 1950 og notað til að vísa til ofstækisfullrar framkomu andkommúnista. Í dag er hugtakið enn notað og vísar yfirleitt til lýðskrums, glannalegra og illa ígrundaðra ásakana og persónuárása á þjóðrækni pólitískra andstæðinga.

McCarthy fæddist í bænum Grand Chute í Wisconsin og gekk í bandaríska sjóherinn árið 1942. Hann gat sér góðan orðstír í seinni heimsstyrjöldinni og var orðinn majór undir lok stríðsins. McCarthy var kjörinn á öldungadeild Bandaríkjaþings árið 1946. Hann vakti litla athygli fyrstu þrjú árin sín á þingi en hann varð skyndilega þjóðþekktur í febrúar árið 1950 þegar hann lýsti því yfir í ræðu að hann hefði undir höndum lista af „meðlimum Kommúnistaflokksins og meðlimum í njósnarahring“ sem störfuðu í innanríkisráðuneyti Bandaríkjastjórnar.

Næstu árin hélt McCarthy áfram að lýsa því yfir að kommúnistar hefðu tekið yfir innanríkisráðuneytið, ríkisstjórn Harry S. Truman, bandaríska ríkismiðla og bandaríska herinn. Hann vændi einnig ýmsa stjórnmálamenn innan og utan ríkisstjórnarinnar um að vera kommúnistar, hliðhollir kommúnistum, ótrúir Bandaríkjunum eða um kynferðisafbrot. Á þessum tíma lágu samkynhneigðir menn undir höggi í opinberum stöðum í Bandaríkjunum, ekki einungis því samkynhneigð var ólögleg, heldur þar sem talið var að samkynhneigðir væru berskjaldaðir fyrir fjárkúgun af hálfu erlendra útsendara.

Árið 1954 fór McCarthy fyrir yfirheyrslum til að uppræta kommúnista innan hersins. Þessar yfirheyrslur, sem fengu mikla fjölmiðlaumfjöllun, auk sjálfsmorðs Lesters C. Hunt, öldungadeildarþingmanns Wyoming, sem McCarthy hafði áður átt í deilum við, leiddu til þess að stuðningur við McCarthy skrapp saman og vinsældir hans döluðu. Þann 2. desember 1954 kaus öldungadeildin að bóka vítur á hendur McCarthy fyrir óþinglega framkomu með 67 atkvæðum gegn 22. McCarthy hafði glatað mestöllum áhrifum sínum en hann hélt áfram að tala gegn kommúnisma og sósíalisma þar til hann lést, aðeins 48 ára, í sjúkrahúsi í Maryland þann 2. maí 1957. Á dánarvottorði hans stóð að hann hefði látist úr lifrarbólgu. Ekki hafði áður verið tilkynnt að McCarthy ætti við alvarleg veikindi að stríða. Sumir ævisöguritarar McCarthy telja að lifrarbólgan hafi versnað eða orðið til vegna áfengissýki.
Ormus

Ormus (Ormuz, Ohrmuzd, Hormuz, Ohrmazd) var konungsríki við Persaflóa, við Hormuz-sund, frá 1200 til 1600. Höfuðstaður ríkisins með sama nafn, lá á eynni Hormuz, var mikilvægur verslunarstaður á verslunarleiðinni til Indlands með einni af mikilvægustu höfnunum í Mið-Austurlöndum.

Með því að stjórna þrælaverslun milli Arabíuskaga, Afríku og Persíu var unnt að setja á stofn borgríki á 13. öld.

Frá 1515 til 1622 höfðu Portúgalir stjórn yfir staðnum. Óman nær þar yfirráðum um miðja 17. öld og síðar lenti það undir persneska kónginum.
George Vancouver

George Vancouver (22. júní 1757 – 10. maí 1798) var breskur liðsforingi í konunglega sjóhernum, einkum þekktur fyrir könnunarleiðangur á árunum 1791–95, þar sem svæði um norðvestanverða Norður-Ameríku, frá Alaska suður til Oregon, voru könnuð og kortlögð. Ennfremur kannaði hann Hawaii og suðvesturströnd Ástralíu.

Í höfuð hans eru nefnd ekki aðeins Vancouver (eyja og borg) í Kanada heldur ennfremur Vancouver í Washington-fylki í Bandaríkjunum, Vancouver-fjall á landamörkum Alaska og Júkon og sjötta hæsta fjall Nýja-Sjálands.
Síríus

Síríus (ennfremur nefnd Alfa Canis Majoris) er bjartasta stjarna næturmininsins og helsta stjarnan í Stóra hundinum. Fyrir þær sakir er hún á tíðum ennfremur nefnd Hundastjarnan. Síríus er staðsett í 8,58 ljósára fjarlægð frá sólkerfi okkar.

Síríus er svo björt sökum þess hve heit hún er.
Kögureik

Kögureik (fræðiheiti: "Quercus cerris") er stórt lauffellandi tré. Það vex í suðaustur Evrópu og Litlu Asíu. Hún er einkennistegund deildarinnar "Quercus" sect. "Cerris", sem einkennist af brumum með burstum og akörn sem yfirleitt þroskast á 18 mánuðum.

Kögureik myndar blendinginn "Q. × crenata" Lam. með korkeik ("Q. suber").
Tottenham Hotspur Stadium

Tottenham Hotspur Stadium er knattspyrnuvöllur liðsins Tottenham Hotspur. Hann tók við af White Hart Lane og var byggður í kringum hann. Sæti eru rúm 62.000. Bygging vallarins hófst árið 2015 og seinkaði opnun hans talsvert. Fyrsti leikur Spurs í úrvalsdeildinni á vellinum var 3. apríl árið 2019. Völlurinn er einnig hannaður fyrir amerískan fótbolta og er því fyrsti sérhannaði NFL-völlurinn fyrir utan Norður-Ameríku. Einnig hafa verið haldnir tónleikar og aðrir viðburðir á vellinum.
Hamrar í Grímsnesi

Hamrar í Grímsnesi er jörð í Grímsnesi. Hamraland er umlukið ám á þrjá vegu. Sólheimar sem áður hét Hverakot tilheyrði Hömrum fyrr á tímum. Hamrar voru í eigu Skálholtsstóls.

Beint neðan undan Hömrum er klettadrangur sem skagar fram í Hvítá. Hann er nefndur Ullarklettur. Lík Jóns Gerrekssonar biskups rak á land í víkinni við Ullarklett árið 1433. Símon Dalaskáld kom að Hömrum um 1900 til að skoða Ullarklett og kvað þá:

Fyrr hér viður svalan sand

Margir nautgripir voru á Hömrum og var jörðin lengi vel matarbúr fyrir Skálholtsstað. Árin 1545-1564, varð í það minnsta þrisvar sinnum bráður nautadauði á Hömrum en ekki er vitað hvaða pest olli nautadauðanum. Upp úr 1660 varð sérkennilegur nautadauði á Hömrum sem og á nokkrum nálægum bæjum. Einnig féllu margir hestar eftir að hafa éið fóður eða moð frá Hömrum og einnig fluttist smit með slátri. Þessi bráðadauði var rakinn til miltisbruna sem kom upp á Hömrum.

Árið 1664 fannst Þórisdalur í Geitlandsjökli og var ungur maður frá Hömrum Björn Jónsson með í þeirri för.
Söngþröstur

Söngþröstur (fræðiheiti: "Turdus philomelos") er spörfugl af ætt þrasta sem er útbreiddur um mestalla Evrasíu.
Söngslóð

Söngslóð eða draumslóð er hluti af trúarkerfi og menningu frumbyggja Ástralíu en það er notað um ósýnilega slóð gegnum land (stundum himinn). Söngslóðin er falin í söngvum, sögum, dansi og myndverkum. Sá sem kann getur farið yfir land með því að endurtaka orðin í söngnum sem lýsa kennileitum í landslagi, vatnsbólum og öðrum náttúrulegum fyrirbærum.
Quercus michauxii

Quercus montana er eikartegund ættuð frá suðaustur og miðvestur Bandaríkjunum, í strandhéruðum frá New Jersey to Texas, inn til landsins aðallega í Mississippidal; Ohiodal til Oklahoma, Missouri, Illinois og Indiana.

Flokkun.

Mikill ruglingur hefur verið á greiningu á "Quercus montana" og "Quercus michauxii" og hafa sumir grasafræðingar talið þær sömu tegundina.

Nafnið "Quercus prinus" hefur verið lengi notað af grasafræðingum og skógarvörðum fyrir báðar tegundirnar, og er heitið "Q. prinus" með óljósa stöðu og ekki hægt að nota fyrir hvoruga tegundina.
Bursaphelenchus xylophilus

Bursaphelenchus xylophilus, er tegund af þráðormi sem sýkir furur. Hann kemur fyrir í Bandaríkjunum, Kanada og Mexíkó. Hann hefur einnig fundist í Japan, Kína, Taiwan, Kóreu, og Portúgal.

Tegundir af ættkvíslinni "Bursaphelenchus" eru illgreinanlegar frá hver annrri vegna mikilla líkinda í ytri útlitseinkennum.

Saga.

Furudauði ("Pine mortality") í Japan var fyrst skráður af Munemoto Yano (矢野宗幹) í Nagasakihéraði 1905.

Þráðormurinn fannst fyrst í fenjafuru ("Pinus palustris") í Louisiana, Bandaríkjunum. Steiner og Burhrer tilkynntu hann sem nýja tegund, og nefndu hana "Aphelenchoides xylophilus" 1934.

Japönsku plöntusjúkdómafræðingarnir Tomoya Kiyohara (清原友也) og Yozan Tokushige (徳重陽山), uppgötvuðu marga ókennilega þráðorma 1969 á dauðum furum kringum Kyushu eyjar í Japan.

Í rannsóknarskyni smituðu þeir heilbrigða furu og önnur barrtré með þráðorminum og drápust fururnar, sérstaklega rauðfura og niðfura. Hinsvegar lifðu Pinus taeda, gráfura, Cryptomeria og Chamaecyparis obtusa af. Niðurstaða þeirra var að þráðormurinn var ástæða aukinna affalla á japönskum furum.

Ári eftir útgáfu greinarinnar eftir Kiyohara og Tokushige, Yasuharu Mamiya (真宮靖治) og T. Kiyohara lögðu fram að þráðormurinn væri ástæðan fyrir furudauða, og að þetta væri ný tegund. Þeir nefndu hana "Bursaphelenchus lignicolous" . "Bursaphelenchus lingnicolous", var endurflokkuð sem "B. xylophilus" in 1981.

Faraldrar eru sérstaklega í heitum og þurrum sumrum.

"B. xylophilus" er með stysta lífsferil þekktra skíkjudýra. Í ræktun á rannsóknarstofu hefur ferillinn aðeins tekið fjóra daga. Í náttúrunni fjölgar hann sér hraðast á sumrin og myndar fjölda afkvæma sem dreifast eftir æðakerfi furanna í stofn, greinar og rætur. Ef að trjáfrumur eru ekki lengur aðgengilegar getur þráðormurinn nærst og fjölgað sér á sveppþráðum sem vaxa í æðakerfinu. Á haustin og veturna verður þráðormurinn óvirkur.

Jafnskjótt og að þráðormurinn var þekktur sem ástæða furudauða var ljóst að bjöllutegundin "Monochamus alternatus" ætti mikla hlutdeild í dreifingunni.

Þráðormurinn smitast með fleiri tegundum barkarbjalla og viðarbjalla, og tengist helst tegundum í ættkvíslinni "Monochamus".

Þol.

Furuno(1982) rannsakaði furur í japönskum skógum og flokkað þær eftir þoli. Furur með "Mikið þol" drepast sjaldan vegna sníkjudýrsins, en smáplöntur og veikluð tré geta drepist.

, "P. pinaster", "P. sylvestris", "P. ponderosa", "P. rudis", "P. pseudostrobus", "P. oocarpa", "P. radiata, "P. greggii"

Eftirlit í Evrópu.

Fylgst er með stöðunni í Evrópu á http://www.efiatlantic.efi.int/portal/policy_support/pine_wood_nematode_information/

Innflutningsbann er á ómeðhöndluðu timbri frá Bandaríkjunum og Kanada. Smituð tré eru ýmist brennd eða kurluð, og allt timbur sem er flutt erlendis er annaðhvort gasmeðhöndlað eða hitaþurrkað. Þrátt fyrir varnaraðgerðir hefur þráðormurinn fundist í Portúgal og gæti dreifst um Evrópu .
Olympe de Gouges

Olympe de Gouges (7. maí 1748 - 3. nóvember 1793) var franskt leikskáld og andófsmaður sem barðist fyrir femínisma og fyrir afnámi þrælahaldi. Ritsmíðar hennar voru þekkar og náðu til stórs hóps. Hún hóf feril sem leikskáld í kringum 1780 á tímum þar sem mikil spenna var í stjórnmálum í Frakklandi og því hóf hún afskipti af stjórnmálum. Hún talaði tæpitungulaust á móti þrælaverslun í frönsku nýlendunum árið 1780 og hóf á sama tíma að rita pólitíska bæklinga. Hún er í dag þekktust fyrir að vera ein af fyrstu femínistunum sem kröfðust jafnréttis karla og kvenna. Árið 1791 gaf hún út yfirlýsingu um réttindi kvenna og kvenkyns borgara.

Olympe de Gouges var fangelsuð og hálshöggvin í fallöxi á tímum Ógnarstjórnarinnar fyrir að hafa ráðist í ritum sínum að byltingarstjórninni og fyrir að hafa tengst Girondistum.
Tyrkjafura

Tyrkjafura (fræðiheiti: "Pinus brutia") er barrtré af þallarætt ættað frá austurhluta Miðjarðarhafssvæðisins. Meginútbreiðslan er í Tyrklandi, en nær til syðsta odda Búlgaríu, austustu eyja í Eyjahafi, Krít, Krím, Íran, Georgíu, Aserbaídsjan, norður Írak, vestur Sýrlandi, Ísrael, norðvestur Jórdaníu, Líbanon og Kýpur. Hún vex yfirleitt lágt yfir sjó, aðallega frá sjávarmáli til 600m, upp í 1200m í suðurhluta svæðisins.

Lýsing.

"Pinus brutia" er meðalstórt tré, um 20 til 35 metra hátt með bolþvermál að 1m, einstaka sinnum að 2 m. Börkurinn er rauðgulur, þykkur og með djúpum sprungum neðarlega á bol, og þunnur og flagnandi í krónunni. Barrið er í pörum, grannt, oftast 10–16 sm langt, ljósgrænt til lítið eitt gulleitt grænt.

könglarnir eru gildir, þungir og harðir, 6–11 sm langir og 4–5 sm breiðir neðst þegar þeir eru lokaðir, grænir í fyrstu, og fá gljáandi rauðbrúnan lit við þroska 24 máða gamlir. Þeir opnast hægt næsta eitt eða tvö árin og losa fræin. Fræin eru 7–8 mm löng, með 15–20 mm væng, og er aðallega dreift með vindi.

Undirtegundir.

Tyrkjafura er náskyld Aleppófura, Kanaríeyjafuru og strandfuru, og eru þær með áþekkum útlitseinkennum. Sumir höfundar hafa talið hana undirtegund af Aleppofuru, en er nú almentt talin sjálfstæð tegund. Þetta er hóflega breytileg tegund með eftirfarandi undirtegundum og afbrigðum:

Vistfræði.

Fuglategundin Sitta krueperi, er að mestu bundin við skóga af tyrkjafuru og treystir mjög á hana til fæðu; útbreiðslusvæðin eru nær þau sömu.

Furuhunang.

Tyrkjafura er hýsill fyrir blaðlúsartegundina "Marchalina hellenica". Við venjulegar aðstæður veldur þetta skordýr ekki teljandi vandræðum fyrir trén, en er þetta mikilvægt vegna sykranna sem lúsin lætur frá sér. Þessum sykurlegi, "hunangsdögg", er safnað af býflugum sem umbreyta honum í bragðmikið og verðmætt hunang, "furuhunang" (Tyrkneska, "çam balı"), með ætluðum lækningamætti.
Kári Stefánsson

Kári Stefánsson (f. 1949) er taugalæknir og forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar (DeCode).

Æviágrip og menntun.

Kári er fæddur 6. apríl 1949 í Reykjavík. Foreldrar hans voru Stefán Jónsson útvarpsmaður, rithöfundur og alþingismaður og Sólveig Halldórsdóttir húsmóðir. Kári útskrifaðist sem stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1970.

Kári lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1976. Hann fékk doktorsgráðu frá háskólanum 1986. Hann lærði sérgreinalækningar við Háskólann í Chicago þar sem hann lærði taugalækningar, taugameinalækningar, og taugavísindi, og starfaði hjá læknadeild háskólans frá 1983 til 1993. Hann var prófessor við Harvard-háskóla frá 1993 til 1997 og yfirlæknir taugameinalækninga við Beth Israel-sjúkrahúsið í Boston frá 1993 til 1996.

Íslensk erfðagreining.

Kári stofnaði líftæknifyrirtækið Íslenska erfðagreiningu árið 1996 og er forstjóri þess og stjórnarformaður. Yfir 175.000 Íslendingar hafa tekið þátt í rannsóknum fyrirtækisins með því að gefa lífsýni. Lífsýnin eru erfðagreind og þannig er reynt að finna þá erfðabreytileika sem tengjast sjúkdómum.

Bandaríska lyfjafyrirtækið Amgen keypti Íslenska erfðagreiningu árið 2012.
Christophine Bjarnhéðinsson

Christophine Bjarnhéðinsson, (fædd Jürgensen), var fyrsta menntaða hjúkrunarkonan sem starfaði á Íslandi. Hún tók við starfi yfirhjúkrunarkonu við Holdsveikraspítalann í Laugarnesi árið 1898 og starfaði þar til hún giftist Sæmundi Bjarnhéðinssyni yfirlækni.

Christophine kenndi heimahjúkrun og beitti sér fyrir að skipuleggja og byggja upp heimahjúkrun í Reykjavík. Hún vann að stofnun Hjúkrunarfélagsins Líknar árið 1915 og var formaður félagsins til ársins 1931. Christophine er einn af sex stofnfélögum Félags íslenskra hjúkrunarkvenna árið 1919 og var formaður á árinum 1922-1924.

Christophine lauk þriggja ára hjúkrunarnámi frá Fredriksbergs hospital og Kommunehospitalet í Kaupmannahöfn.
Ríkisstjóri

Ríkisstjóri er einstaklingur sem er skipaður tímabundið í embætti þjóðhöfðingja á meðan einvaldur ríkisins er ófær um að sinna skyldum sínum, t.d. ef einvaldurinn er ólögráða, fjarverandi eða veikur.

Í konungsstjórnum er ríkisstjóri yfirleitt skipaður af ofangreindum ástæðum en stundum er ríkisstjóri einnig kjörinn til lengri tíma ef konungsættin hefur dáið út án erfingja. Þá tekur oft ríkisstjóri eða ráð ríkisstjóra við völdum á meðan leitað er að nýjum þjóðhöfðingja.

Liechtenstein er eina landið þar sem ríkisstjóri er í embætti í dag. Krúnuarfinn Alois hefur þar farið með völd þjóðhöfðingja sem ríkisstjóri í umboði föður síns, Hans-Adams 2. fursta, frá árinu 2004.

Nokkur fræg dæmi um stjórnir ríkisstjóra eru:
Cleveland Cavaliers

The Cleveland Cavaliers (gælunafn: Cavs) er körfuboltalið frá Cleveland, Ohio sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1970 ásamt Portland Trail Blazers og Buffalo Braves þegar deildin var stækkuð.

Liðið hefur unnið Austurdeildina nokkrum sinnum (fyrst 1976) og NBA-meistaratitil einu sinni; árið 2016 þegar Lebron James var í fararbroddi fyrir liðið. Cavs unnu Golden State Warriors 4-3 eftir að hafa verið 1-3 undir.
Pinus tecunumanii

Pinus tecunumanii er stórvaxin trjátegund ættuð frá Mexíkó og Mið-Ameríku. Hún vex á hálendi í Chiapas og Oaxaca yfir í Gvatemala, Belís, El Salvador, Hondúras til norðvestur Níkaragva (17° til 14° N). Hún er í tvemur aðskildum stofnum á útbreiðslusvæðinu. Hálendisstofninn vex í 1500–2900 m hæð og láglendisstofninn í 500–1500 m.

Hún verður 50 til 55 m há og 120 til 140 sm í þvermál.

Hún hefur verið ræktuð á nokkrum heittempruðum svæðum til framleiðslu á pappírsmassa. Ræktunartilraunir hafa sýnt að hálendisstofninn er afkastamestur. Tegundin vex vel í Kólumbía, Venesúela, Brasilíu og Suður-Afríku.

Áður flokkuð sem undirtegund af Pinus patula, en DNA greining hefur sýnt að þetta er aðskilin tegund sem er í raun skyldari Pinus oocarpa. Fræðiheitið er til heiðurs Tecun Uman, innfædds höfðingja (í þar sem nú er Gvatemala) sem barðist á móti spánskum konquistadorum.
Pinus jaliscana

Pinus jaliscana er furutegund sem er einlend í suðvestur Mexíkó. Þar vex hún Kyrrahafsmegin á hlíðum Sierra Madre del Sur innan vestur Jalisco. Hún verður 25 til 30 m há, sjaldan 35 m.

Henni er ógnað af tapi búsvæða.
Ný gjöf

Ný gjöf (enska: "New Deal") var nafn á aðgerðaáætlun sem Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseti hrinti í framkvæmd til þess að takast á við kreppuna miklu í Bandaríkjunum á fjórða áratuginum. Nafn áætlunarinnar fékk Roosevelt úr spilamennsku og vísar það til þess að verið sé að stokka upp spilum og gefa upp á nýtt.

Stefnumálin sem Roosevelt kynnti með nýju gjöfinni voru fráhvarf frá ríkjandi efnahagshugmyndum þessa tíma, sem gerðu ráð fyrir mjög takmörkuðum ríkisafskiptum af atvinnulífinu.

Roosevelt gerði sér grein fyrir því að til þess að geta haldið uppi iðnaði í eins stóru landi og Bandaríkjunum þyrfti að byggja upp samgönguinnviði landsins. Meðal þess sem stjórn hans réðst í með nýju gjöfinni voru ný bankalög, ný efnahagslög, umbætur á félagslega kerfinu sem tryggðu réttindastöðu verkalýðsfélaga og atvinnuleysisbætur. Roosevelt lét einnig banna barnavinnu. Roosevelt setti lög sem skertu laun opinberra starfsmanna, þar á meðal sjálfs forsetans, og nýtti sparnaðinn (sem nam um fimm hundruð milljónum dollara) til þess að koma á fót ýmsum nýjum verkefnum sem sköpuðu atvinnu.

Efnahagslíf Bandaríkjanna batnaði mjög á árum nýju gjafarinnar og atvinnuleysi minnkaði. Gagnrýnendur stefnunnar hafa hins vegar bent á að efnahagurinn hafi ekki náð fullri viðreisn fyrr en með inngöngu Bandaríkjanna í seinni heimsstyrjöldina og með hergagnaiðnaði sem þá fór á flug í landinu.

Stefna Roosevelt og nafngift hennar var að nokkru leyti tilvísun í efnahagsaðgerðir fyrri Bandaríkjaforseta. Theodore Roosevelt hafði á sínum tíma viðhaldið stefnu sem kallaðist „réttlát úthlutun“ (e. "Square Deal") og Woodrow Wilson hafði rekið stefnu sem hann kallaði „nýja frelsið“ (e. "New Freedom"). Seinni forsetar Bandaríkjanna, sér í lagi úr Demókrataflokknum, áttu eftir að gefa efnahagsstefnum sínum svipuð nöfn: Harry S. Truman fylgdi nýju gjöfinni eftir með „réttlátu gjöfinni“ (e. "Fair Deal"), John F. Kennedy kallaði stefnu sína „nýjar hugsjónalendur“ (e. "New Frontier") en Lyndon B. Johnson nefndi stefnu sína „hið mikla þjóðfélag“ (e. "Great Society").
Átökin á Norður-Írlandi

Átökin á Norður-Írlandi (írska: "Na Trioblóidí", enska: "The Troubles") áttu sér stað á seinni hluta 20. aldar og snérust um þjóðernishyggju. Átökin hófust á sjöunda áratugnum og þeim er talið hafa lokið á tíunda áratugnum við undirskrift Föstudagssáttmálans árið 1998. Síðan þá hefur verið friður á Norður-Írlandi.

Átökin eiga uppruna sinn í klofningi eyjunnar Írlands árið 1920. Ólíkt annars staðar á eyjunni, þar sem sjálfstæðissinnaðir kaþólikkar voru í meirihluta, voru mótmælendur sem vildu halda sambandi við Bretland í meirihluta í norðursýslum eyjunnar.
Þorláksmessuganga

Þorláksmessuganga eða friðarganga á Þorláksmessu er árviss aðgerð friðarsinna til að vekja athygli á baráttunni gegn stríði og vígvæðingu, þar sem gengið er niður Laugaveginn í Reykjavík með kórsöng og friðarljósum. Í göngulok er efnt til stutts fundar með ávarpi. Samsvarandi göngur hafa verið haldnar annars staðar á landinu á þessum degi, svo sem á Akureyri og Ísafirði.

Fyrsta Þorláksmessugangan var haldin af Samtökum herstöðvaandstæðinga árið 1980. Samtökin stóðu að göngunum fyrstu árin en síðar tók Samstarfshópur friðarhreyfinga við umsjón þeirra, en það er óformlegur félagsskapur íslenskra friðarsamtaka og -hópa.

Ræðufólk í göngulok.

Í lok friðargöngu er haldinn fundur með ávarpi ræðumanns áður en kórarnir syngja Heims um ból.