arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bjarnargildran í Norðursetu

Bjarnargildran er nafn á mannvirki af norrænum uppruna norðarlega á því svæði sem Grænlendingar hinir fornu nefndu Norðursetu. Meðal sagn- og fornleifafræðinga er byggingin þekktust sem "Bjørnefælden" upp á dönsku. Bygging þessi er utarlega og allhátt á Nuussuaq-skaganum (Eysunesi). Hún er hlaðin úr flötum steinum sem hafa verið teknir á nesinu. Byggingin er vel hlaðin og skiptast á þunnir og þykkir steinar á svipaðan hátt og í norrænum byggingum á Suður-Grænlandi. Ekki er hægt að greina hvenær byggingin var hlaðin.

Í raun er með öllu ókunnugt til hvers húsið var byggt eða til hvaða nota. Byggingin er nánast ferningur að utanmáli, hver hlið um 440 til 450 cm löng. Hleðslan er um 150 cm há. Veggirnir eru mjög þykkir, vesturhliðin 110 cm á þykkt og norðurhliðin 180 cm. Op er inn í hleðsluna austanmegin, um 50 cm breitt og um eins metra hátt, inn að aðalrýminu sem er 230 cm langt og um 120 breitt. Norðan megin er um 50 cm há slétt klöpp sem er eins konar hilla, um 80 cm breið. Meðfram henni er því einungis rúmlega 40 cm breiður gangur sem framhald af innganginum. Ekki er annað að sjá en að hleðslan standi enn eins og hún var hlaðin. Ekki er hægt að sjá hvort eða hvernig þak var yfir byggingunni. Stærð og hlutföll gera það ósennilegt að þetta hafi verið húsnæði til búsetu, það er einnig heldur ósennilegt að það hafi verið hentugt sem gildra fyrir hvítabirni. Sennilegast er að hér hafi verið geymd verðmæti, t.d. rostungstennur, meðan á veiðiferðum stóð.

Poul Egede nefnir Bjarnargildruna árið 1736, fyrstur seinni tíma Evrópumanna. Hann hafði þá verið þar á ferð og rakst á þessa byggingu. Inuítar, ferðafélagar hans, sögðu honum að byggingin væri nefnd Putdlagssuaq á grænlensku (þ.e. Bjarnargildran) og hermdu sögur að norrænir menn hefðu byggt hana til að veiða ísbirni.
Bergþór Oddsson

Bergþór Oddsson (f. 1639, d. eftir 1703 en fyrir 1712) eða Bergþór skáld í Flatey var íslenskt skáld. Eftir hann eru varðveittir þrír sálmar, eitt kvæði í "Skautaljóðum" og tveir rímnaflokkar; "Remundarrímur" og "Úlfsrímur Uggasonar". Bergþór er þekktastur fyrir rímur sínar, einkum Úlfsrímur sem lengi nutu vinsælda.

Ævi og ættir.

Ætt Bergþórs er ókunn og lítið er vitað um ævi hans. Þegar manntalið 1703 var gert bjó hann í Neðribæ í Flatey á Skjálfanda ásamt konu sinni Guðrúnu Jónsdóttur sem þá var 61 árs og þremur börnum sínum, Þorsteini 31 árs, Nikulási 21 árs og Ragnhildi 20 ára. Tveir eldri synir Bergþórs eru þekktir, Þórarinn og Oddur. Þórarinn mun hafa verið elsti sonur föður síns og frá honum eru komnar ættir.

Rímur.

Rímur Bergþórs urðu vinsælar. Í niðurlagi beggja rímnanna bindur höfundur nafn sitt.

"Rímur af Remundi Rígarðssyni" eru ortar eftir "Rémundar sögu keisarasonar", íslenskri riddarasögu frá 14. öld. Þær orti Bergþór fyrir Bjarna Hallsson prest. Rímurnar eru 20 að tölu og varðveittar að fullu eða að hluta til í sex handritum.

Rímur af Úlfi Uggasyni eru sex. Vinsældir þeirra sjást af því að þær eru varðveittar í átján handritum. Yrkisefnið er "Úlfs saga Uggasonar", ung saga af ætt fornaldarsagna og riddarasagna. Lengi gengu á vörum manna vísur úr Úlfsrímum, til dæmis sú sem hér fer á eftir.

Úlfsrímur hafa opinskáar og gamansamar lýsingar á kynfærum risa enda voru sumar vísurnar vart

taldar prenthæfar. Þorsteinn Pétursson sagði í höfundatali sínu að rímurnar væru

"með auðvirðilegu orðatiltæki, en vel vaktaðar uppá bragarháttinn, svo þar af sést hann var gott skáld í náttúrunni." Páll Eggert Ólason kallaði þær "góðar rímur".

Annar kveðskapur.

Auk rímnanna er Bergþóri eignað eitt kvæði í Skautaljóðadeilunni ("Litið hefi eg ljóðin tvenn") og þrír sálmar; "Bænarsálmur", ("Eilífur friðarfaðir"), "Sálmur um góða burtför" ("Þú, mín sál, þér er mál") og "Kvöldvísa" ("Hrópandi eg af hjarta bið"). Páll Eggert Ólason sagði að sálmarnir væru "sæmilega ... kveðnir".
Teigarhorn

Teigarhorn er býli undir Búlandstindi í sunnanverðum Berufirði á Austfjörðum. Þar er meðal annars rekið geislasteinasafn og veðurathugunarstöð. Þann 22. júní 1939 mældist þar mesti hiti á Íslandi, 30,5 °C.

Teigarhorn var byggt af Weiwadt fjölskyldunni í kringum 1800. Húsið sem þau byggðu stendur þar enn ásamt öllum gömlu húsgögnunum. Sumir úr fjölskyldunni urðu þekktir til dæmis Nicoline Weywadt ljósmyndari. Seinna fluttist nýtt fólk á Teigarhorn þegar aðeins einn ættarmeðlimur var eftir (gamall maður) og byggðu nýtt hús en fluttu burt nokkrum árum seinna. Teigarhorn fékk sinn fyrsta landvörð 2013-2014. Í kletti á Teigarhorni fannst stærsta eintak af skólisíti sem fundist hefur á Íslandi en að Teigarhorni eru margar fjörur þar sem mikið er af geislasteinum.
Fergin

Fergin eða tjarnarelfting (fræðiheiti: "Equisetum fluviatile") er fjölær jurt af elftingarætt. Hún vex alla jafna í votlendi, skurðum og jafnvel grunnum tjörnum. Jurtin nær 30 til 100 cm hæð en getur þó orðið stærri. Stöngullinn er alsettur liðum og við hvern lið vaxa 5 til 10 mm langar blöðkur en þær eru svartar í endann.

Fergin fjölgar sér bæði með renglum og gróum. Gróin þroskast í enda stilksins. Fergin er algengt um nær allt tempraðabelti norðurhvels; um alla Evrasíu suður til Spánar, í norðurhluta Ítalíu, Kákasusfjöllum, Kína, Kóreu og Japan í Asíu. Í Norður-Ameríku er hún heimakomin frá Aleuteyjum að Nýfundnalandi, suður til Oregon, Idaho, norðvesturhluta Montana, norðaustur Wyoming, Vestur-Virginíu og Virginíu.

Nýting.

Carolus Linnaeus getur þess að hreindýr, sem alla jafna fúlsa við venjulegu grasheyi, éti fergin af bestu lyst. Fergin hafi einnig verið slegið sem fóður fyrir kýr í norður-Svíþjóð en að hross sneiði hjá því.
Ýmsir - Lög Jóns Múla Árnasonar

Ýmsir - Lög Jóns Múla Árnasonar er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1981. Á henni flytja ýmsir lög eftir Jón Múla Árnason. Lögin eru flest úr söngleikjum eftir þá bræður Jón Múla og Jónas Árnasyni.
Hljóðdvalarbreytingin

Hljóðdvalarbreytingin er helsta breyting sem varð á íslenska sérhljóðakerfinu frá forníslensku til nútímaíslensku. Hún átti sér stað milli 1400 og 1500.
Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins

Joseph Francis Tribbiani Jr. (fæddur 9. janúar 1968 í Queens í New York) er persóna í þáttunum "Friends" sem leikin er af Matt LeBlanc. Hann á sjö systur (Gina, Dina, Mary Angela, Mary Therese, Veronica, Cocckie og Tina). Foreldrar hans heita Gloria og Joseph. Joey er leikari og fyrsta stórhlutverk hans var sjónvarpsserían "Days Of Our Lives". Hann hefur líka leikið í auglýsingum, leikritum og bíómyndum. Joey hefur verið með mörgum konum en Alex Garret var sú síðasta sem hann sást með.

Eftir að "Friends" hætti (2004) fékk hann sinn eigin þátt "Joey" sem var á dagskrá til 2006.
Rökhyggja

Rökhyggja er það viðhorf í þekkingarfræði sem leggur áherslu á hlutverk skynseminnar í öflun þekkingar. Rökhyggja var einkum fyrirferðamikil í heimspeki 17. og 18. aldar. Helstu málsvarar rökhyggjunnar voru heimspekingarnir René Descartes, Benedikt Spinoza og Gottfried Wilhelm Leibniz en einnig Antoine Arnauld, Marin Mersenne, Blaise Pascal, Nicholas Malebranche og Christian Wolff. Rökhyggjan hafði einnig umtalsverð áhrif á heimspeki þýska heimspekingsin Immanuels Kant.
Listi yfir elstu manneskjur á Íslandi

Þetta er listi yfir elstu manneskjur Íslands (yfir 105 ár), raðað eftir ævilengd.

Þann 19. janúar 2019 varð Jensína Andrésdóttir elsta núlifandi manneskja á Íslandi, 109 ára og 70 daga.

Þann 18. apríl varð Dóra Ólafsdóttir elsta núlifandi manneskja á Íslandi, þá 106 ára og 285 daga gömul.
Brauðrist

Brauðrist (einnig kölluð ristavél) er heimilistæki notað til að rista brauð. Dæmigerð brauðrist notar allt að 1200 vöttum og getur ristað brauð á 1 til 3 mínúta. Mörg fyrirtæki framleiða brauðristar, nokkur þekktustu eru:

Rafmagnsbrauðristar komu á markað á Íslandi á seinni hluta þriðja áratugarins. Þannig voru brauðristar meðal ramagnstækja sem auglýst voru til sölu fyrir jólin 1927. Árið eftir birtist svohljóðandi auglýsing í tímaritinu Fálkanum: "Hafið þjer smakkað brúnað franksbrauð? Kaupið Therma brauðrist og brúnið brauðið á borðinu hjá yður. Þjer munuð aldrei borða óbrúnað brauð eftir það."
Giorgio Moroder

Giovanni Giorgio Moroder (fæddur 26. apríl 1940 í Ortisei, Ítalíu sem Hansjörg Moroder) er ítalskur útgefandi, tónlistarframleiðandi og lagasmiður. Hann er þekktastur fyrir framleiðslu sína á diskósmellum Donnu Summer á borð við „I Feel Love“ (1977) sem höfðu mikil áhrif á nýbylgjutónlist 9. áratugarins. Hann hlaut Óskarsverðlaun fyrir tónlist sína í kvikmyndinni "Miðnæturhraðlestin" 1978.

Meðal þekktustu laga hans eru:

Giorgio átti fjölmörg lög á útvarpsstöðinni Flashback 95.6 í tölvuleiknum "". Lögin sem talin eru hér að framan skipuðu sess á stöðinni en einnig lagið First Hand Experience in Second Hand Love.
Listi yfir sjónvarpssframleiðendur

Þetta er listi yfir framleiðendur sjónvarpstækja.
Kjarnorkuver

Kjarnorkuver er mannvirki ætlað til að umbreyta orku í kjarna frumeinda í raforku. Þau sjá fyrir umtalsverðum hluta raforkuframleiðslu í heiminum og eftir Kyoto-bókunina stefnir í að vægi þeirra við orkuframleiðslu eigi eftir að aukast.

Nokkrar mismunandi gerðir kjarnorkuvera eru starfræktar en þau byggja öll á sömu meginatriðum. Í kjarnaofni eru stórar frumeindir klofnar og við það losnar gríðarlegur varmi sem er leiddur í burt af kælikerfi. Kælikerfið nýtir varmann til að snúa túrbínum sem aftur knýja rafala.

Kjarnorkuver hafa þá kosti að þeim fylgir ekki losun gróðurhúsalofttegunda en aftur á móti eru þungu frumefnin sem eru nauðsynleg til að starfrækja kjarnorkuver takmörkuð auðlind.

Mesti vandinn við kjarnorkuver er þó að þau losa frá sér stórhættulegan geislavirkan úrgang sem brotnar afar hægt niður.

Þrátt fyrir að kjarnorkuver losi ekki gróðurhúsalofttegundur eru þau ekki almennt viðurkennd sem umhverfisvænn kostur vegna geislavirks úrgangs. Einnig veldur það áhyggjum hve alvarlegar afleiðingar það hefur ef slys, leki eða sprenging, verða í kjarnorkuveri. Einkum kom þessi ótti fram eftir sprengingu í kjarnorkuveri í Tsjernobyl í Úkraínu þar sem geislavirkur úrgangur dreifðist um stóran hluta Evrópu.

Nýrri kjarnaorkuver eru sögð mun öruggari en eldri gerðir og í framtíðinni á að byggja nýjar gerðir kjarnorkuvera sem eiga að vera hagkvæmari, öruggari og umhverfisvænni en fyrri gerðir.
Martröð á jólanótt

Martröð á jólanótt (e. "The Nightmare Before Christmas") er teiknimynd eftir Tim Burton sem kom út árið 1993. Myndin er byggð á samnefndu ljóði Burtons.

Ljóðið.

Ljóðið fjallaði um Jóa Beinagrind (e. Jack Skellington), lifandi beinagrind og aðalhrekkjavökugaurinn í Hrekkjavökubæ (Halloweentown) og hvernig honum leiddist alltaf sama rútínan ár hvert. Hann fór því í sorgarhugleiðingum sínum í göngutúr sem endaði með því að hann villtist inn í Jólabæ og kynntist jólunum og heillaðist af þeim. Jói vildi breyta til og fór því og rændi jólasveininum og gerði sjálfann sig að jólasveini. En ekkert fer eins og ætlað er og áform hans verða að algjörri martröð.

Gerð myndarinnar.

Burton krotaði myndir og var fljótlega kominn með þá mynd af Jóa sem honum líkaði. Burton fannst mjög spennandi að gera myndina úr nokkurskonar brúðum með svokallaðri stop-motion aðferð, en þar eru brúðurnar færðar agnarögn milli myndatöku þannig að útkoman verður hreyfimynd.En Burton fannst hann ekki alveg hæfur til að beint leikstýra myndinni, svo að eftir að hafa fengið Disney til að framleiða myndina, lét hann vini sínum, Henry Selick leikstjórnartitilinn í té.

Caroline Thompson skrifaði handritið að myndinni. Við handritinu tók hæfileikaríkur hópur teiknara, myndlistamanna, leikmyndahönnuða, vírgrindagerðarmanna, brúðugerðarmanna, hreyfifræðinga, myndatökumanna og tæknibrellumanna.

Myndin er sett upp sem söngleikur, en ólíkt við aðra söngleiki þar sem tónlistaratriðinum er skeytt inn í myndina aðeins til að skreyta hana en ekki til að bæta við söguþráðinn, þá væri "Martröð á jólanótt" illskiljanleg ef að lögin væru með öllu klippt út úr henni. Danny Elfman samdi alla tónlist og lagatexta í verkinu. Upphaflega átti Danny ekki að gera textana líka en var svo ákafur að hann bara slysaðist óvart til að gera það. Á endanum fór það svo til Elfman söng fyrir einnig Jóa (en talsetti annars ekki fyrir hann).

Myndin var svo talsett og töluðu Chris Sarandon (hinn talandi Jói), Catherine O'Hara (Silla og Hrellir), William Hickey (Dr. Finklestein), Glenn Shadix (bæjarstjórinn) og fleiri fyrir persónur myndarinnar.
Enter Shikari

Enter Shikari (borið fram /ɛntɜr ʃɪkɑriː/) er ensk síðrokkhljómsveit frá St Albans í Hertfordshire. Stíll þeirra einkennist af hljóðgervlum og fylgihljóðum. Hljómsveitin Enter Shikari var stofnuð árið 2003 af fjórum félögum sem voru í hljómsveitinni "Hybryd". Nafnið er dregið af nafni báts eins hljómsveitameðlimsins og þýðir „veiðimaður“ á persnesku, hindí, nepölsku, úrdú og punjabi. Hljómsveitin gaf út sína fyrstu hljómplötu, "Take To The Skies", 19. mars 2007.
Fylgihljóð

Fylgihljóð (eða leikhljóð) (enska: "sound effect") eru hljóð sem eru manngerð frá grunni eða eru ýkt (náttúru)hljóð, og geta þá verið sniðin til í hljóðgervli eða brengluð (s.s að láta ugluvæl hljóma eins og djúpan bassa úr þokulúðri). Fylgihljóð eru notuð til að leggja áherslur í tónlist eða leikverki og kvikmyndum, tölvuleikjum og heimasíðum o.s.frv.
Dómsvald

Dómsvald eða dómskerfi er dómstólakerfi sem sér um að framfylgja réttlæti við lausn ágreiningsmála í nafni ríkis eða þjóðhöfðingja. Samkvæmt kenningunni um þrískiptingu ríkisvaldsins er dómsvaldið sú grein ríkisvaldsins sem ber meginábyrgð á túlkun laga.
Grafít

Grafít eða ritblý er steinefni og eitt af fjölgervingsformum kolefnis. Grafít er notað í blýanta, en orðið er "grafít" er myndað af gríska orðinu "graphein" (γραφειν) sem þýðir „að teikna/skrifa“. Ólíkt demöntum er grafít rafleiðari og hefur til dæmis verið notað sem rafskaut í kolbogalampa. Grafít er stöðugusta form kolefnis við staðalaðstæður.
Traveling Wilburys

Traveling Wilburys var hljómsveit (oft kölluð súperhljómsveit), sem í voru stórstirnin George Harrison (úr Bítlunum), Jeff Lynne (úr ELO), Roy Orbison, Tom Petty (úr Tom Petty and the Heartbreakers) og Bob Dylan söngvari, tónskáld og textahöfundur. Harrison og Lynne voru báðir breskir en Orbison, Petty og Dylan amerískir. Þeir stofnuðu hljómsveitina árið 1988 og gáfu út tvö albúm. Roy Orbison lést eftir að upptökum lauk á fyrra albúminu og stóðu hinir fjórir að því síðara tveimur árum síðar. Albúmin heita Traveling Wilburys Vol. 1 og Traveling Wilburys Vol. 3 og vekur athygli að númer tvö kom aldrei út og eru ýmsar sögur um ástæðu þess.
Sigursteinn Gíslason

Sigursteinn Gíslason (25. júní 1968 - 16. janúar 2012) var yfirknattspyrnuþjálfari Leiknis og fyrrverandi varnarmaður.

Hann hóf knattspyrnuferil sinn með KR og spilaði fyrst með þeim árið 1987. Árið eftir fór hann til ÍA og spilaði með þeim til 1998 og vann með þeim fimm Íslandsmeistaratitla. Hann gekk til liðs við KR 1999 og vann með þeim fyrsta titil félagsins í 31 ár. Hann fór veturinn eftir til Stoke City en festi sig ekki í sessi þar og fór aftur til KR árið 2000 og var þar til ársins 2003. Síðasta tímabilið sitt lék hann með Víkingi Reykjavík, 2004. Eftir að hætta knattspyrnuiðkun var hann ráðinn aðstoðarþjálfari KR, en að loknu tímabilinu 2008 var hann ráðinn þjálfari Leiknis. Sigursteinn hefur unnið 9 Íslandsmeistaratitla sem leikmaður, flesta allra, og spilað 22 landsleiki.

Sigursteinn dó þann 16. janúar 2012 úr krabbameini.
Öxnadalsheiði

Öxnadalsheiði er heiði eða dalur á milli Norðurárdals í Skagafirði og Öxnadals í Eyjafirði. Þjóðvegur 1 milli Skagafjarðar og Akureyrar liggur um heiðina. Heiðin er nokkuð snjóþung og var erfið yfirferðar áður fyrr.

Vegurinn um Öxnadalsheiði liggur hæst í 540 metrum yfir sjó og er það annar hæsti punkturinn á Þjóðvegi 1, næst á eftir Möðrudalsöræfum. Heiðin er þröng vestantil, í Giljareit og Skógahlíð. Þar rennur Heiðará í djúpu og hrikalegu gili meðfram veginum. en víkkar heldur til austurs og þar eru sýslumörk Skagafjarðarsýslu og Eyjafjarðarsýslu við Grjótá. Upp af Grjótá er Grjótárhnjúkur (1237 m) og upp af gildragi vestan hans er Tryppaskál, þar sem nær þrjátíu hross voru rekin fyrir björg árið 1870. Má enn sjá bein þeirra í skálinni. Fundist hafa tóftir af tveimur bæjum á heiðinni. Þessir bæir fóru í eyði einhvern tímann á 13. öld. Um skeið var sæluhús á heiðinni sem nefndist Sesseljubúð.
Spöng

Spöng getur átt við eftirfarandi:
Anscombe

Anscombe getur átt við:
Oddbjørn Hagen

Oddbjørn Hagen (fæddur 3. febrúar 1908, látinn 25. júní 1983) var norskur keppnismaður í skíðagöngu og norrænni tvíkeppni. Á Ólympíuleikunum 1936 hlaut hann þrenn verðlaun; silfur í 18 kílómetra skíðagöngu og skíðaboðgöngu og loks gullverðlaun í norrænni tvíkeppni. Árið 1934 hlaut hann Holmenkollen-verðlaunin.
Landsmót hestamanna

Landsmót hestamanna er gæðingakeppni ásamt kappreiðum, töltkeppni og kynbótasýningu íslenskra hestsins sem haldið er annað hvert ár á Íslandi. Fyrsta landsmótið var sett 6. júlí 1950 á Þingvöllum, nánar tiltekið Skógarhólum . Það var haldið af Landssambandi hestamannafélaga sem var stofnað í þeim tilgangi í desember árið áður. Fyrst var mótið haldið á fjögurra ára fresti en á tveggja ára fresti frá 1995. Frá 2001 hefur rekstraraðili mótanna verið Landsmót hestamanna ehf. sem er í eigu Landssambands hestafélaga og Bændasamtaka Íslands.
Ítalski sósíalistaflokkurinn

Ítalski sósíalistaflokkurinn (ítalska: "Partito Socialista Italiano") var sósíalískur flokkur stofnaður á Ítalíu 1892 og nefndist þá ítalski verkamannaflokkurinn ("Partito dei Lavoratori Italiani"). Hann var upphaflega stærsti vinstriflokkurinn í ítölskum stjórnmálum, en eftir Síðari heimsstyrjöld varð ítalski kommúnistaflokkurinn honum yfirsterkari. Flokkurinn leystist upp eftir stjórnmálahneykslið í kringum Mani pulite-réttarhöldin árið 1994.
Pensilín

Pensilín er andbakterískt lyf af beta-laktam gerð. Það er notað gegn sýkingum af völdum næmra baktería, venjulega Gram-jákvæðra. Orðið "penisillín" er einnig oft notað um önnur beta-laktam sýklalyf sem smíðuð eru út frá penisillíni.

Efnaformúla penisillínefna er R-C9H11N2O4S.

Saga.

Efnið var fyrst einangrað úr myglusveppnum "Penicillium chrysogenum" (sem áður var kallaður "Penicillium notatum"). Fyrstur til að taka eftir áhrifum myglunnar á bakteríur var ungur franskur læknanemi að nafni Ernest Duchesne árið 1896, en þær athuganir náðu þó aldrei lengra.

Árið 1928 (endur)uppgötvaði Alexander Fleming áhrif þess á bakteríur , þegar hann tók eftir eyðu í kring um myglusvepp sem hafði vaxið meðal "Staphylococcus"-kólonía í ræktunarskálum,(en) sem hann hafði skilið eftir um nokkurn tíma á rannsóknastofunni. Hann komst að þeirri niðurstöðu að efni, sem sveppurinn gæfi frá sér, dræpi bakteríurnar. Með hjálp sveppafræðings komst hann að því, að sveppurinn í tilraunafatinu var "Penicillium notatum" og þaðan er nafn sýklalyfsins komið. Einnig fann hann út að penisillín hélst ekki í líkamanum nógu lengi til að vinna bug á bakteríum og hætti því rannsóknum 1931. Uppgötvun hans leiddi síðar til byltinga í læknavísindum 1939 þegar Howard Walter Florey og rannsóknahópur hans við Oxford háskóla sýndu fram á hæfileika þess til að drepa sýkla í mönnum. Þetta leiddi síðar til fjöldaframleiðslu penisillíns.

Í síðari heimstyrjöldinni varð penisillínið til þess að bjarga mörgum mannslífum úr liði Bandamanna. Árið 1944 kom það fyrst á almennan markað.

Efnisbygging penisillíns var ákvörðuð af Dorothy Crowfoot Hodgkin snemma árið 1940, sem gerði efnasmíð þess mögulega. Hópur vísindamanna í Oxford undir stjórn ástralans Howard Walter Florey og í voru meðal annarra Ernst Boris Chain og Norman Heatley, uppgötvaði aðferð til að fjöldaframleiða lyfið. Florey og Chain deildu nóbelsverðlaununum í læknisfræði 1945 ásamt Fleming fyrir hans störf. Penisillín er nú mest notaða sýklalyfið og er enn notað gegn mörgum Gram-jákvæðum bakteríusýkingum.
Ás

Ás getur átt við:
Vegur Ólafs helga

Vegur Ólafs helga – eða Vegir Ólafs helga – eru samnefni fjölmargra leiða að dómkirkjunni í Niðarósi í Noregi. (Niðarós heitir nú Þrándheimur). Þetta var ein mikilvægasta pílagrímaleið í Evrópu á miðöldum, og hefur hún nú verið endurreist.

Fljótlega eftir fall Ólafs helga Haraldssonar í Stiklastaðaorustu 1030 fóru pílagrímar að leita hjálpar við gröf hans í Niðarósi. Fyrsta kraftaverk hans var sólmyrkvinn sem varð þegar hann féll. Ýmis önnur kraftaverk eða jarteiknir fylgdu í kjölfarið, og þótti hann góður til áheita. Var hann kanóníseraður sem dýrlingur þegar árið 1031. Segir Snorri Sturluson frá því í Ólafs sögu helga í Heimskringlu: "Var þá biskups atkvæði og konungs samþykki og dómur allsherjar að Ólafur væri sannheilagur". Ólafur helgi varð verndardýrlingur Noregs, og frægð hans og helgi barst langt út fyrir strendur landsins. Voru meðal annars 70 kirkjur á Íslandi helgaðar honum.

Leiðir pílagríma frá öllum Norðurlöndum og Norður-Evrópu, lágu ýmist á skipsfjöl eða yfir fjöll og heiðar. Leiðin til Niðaróss (Niðaróssvegurinn /-vegirnir), varð fjórða mikilvægasta pílagrímaleiðin í Evrópu á miðöldum, á eftir leiðunum til Jerúsalem og Rómar, og Jakobsveginum. Til Niðaróss fóru þúsundir á hverju ári allt fram að siðaskiptunum í Noregi 1537, þegar hin nýja lútherska kirkja bannaði pílagrímaferðir og allt annað sem tengdist dýrlingadýrkun. Á miðöldum voru pílagrímsferðir fyrst og fremst farnar í sáluhjálparskyni í von um andlegar eða líkamlegar náðargjafir og sem þakkargjörð og einnig í yfirbótarskyni, ýmist að eigin frumkvæði eða fyrirlagt af andlegum eða veraldlegum yfirvöldum. Ferðunum var heitið til staða sem geymdu leifar dýrlinga og annarra heilagra manna. Líkamar og líkamshlutar heilagra manna, og hlutir sem höfðu verið í snertingu við þá, voru helgir dómar og bjuggu yfir andlegum kröftum.

Ekki er allstaðar ljóst hvar hinar fornu pílagrímaleiðir lágu, enda víða gróið yfir stíga og aðrir horfnir undir vegi eða önnur mannvirki nútímans. Pílagrímarnir héldu gjarnan hópinn og voru áfangastaðir með beitilandi fyrir hesta með 8 til 10 km millibili. Einnig var fjöldi gistihúsa og viðlegustaða á leiðinni. Oft var gist í klaustrum. Krossar og kapellur vísuðu veginn og víða mátti finna helgar uppsprettur.

Á síðustu áratugum hefur afstaða lúthersku kirknanna á Norðurlöndum gagnvart pílagrímaferðum snúist frá því sem áður var. Þær sækjast ekki eftir kraftaverkum miðaldakirkjunnar heldur líta á pílagrímaferðina sem bænagjörð með fótunum. Norska þjóðkirkjan átti frumkvæði að endurvakningu Niðarósgöngunnar í byrjun tíunda áratugar 20. aldar. Í samvinnu við ferðafélög og Umhverfismálaráðuneyti Noregs var hinn nýi "Vegur Ólafs helga" opnaður í júlí 1997. Síðan hefur markvist verið unnið að því að merkja leiðir og gefa út bæklinga og kort um leiðirnar. Samanlögð veglengd er nú orðin um 5.000 km, þar af um 2.000 km í Noregi. Fjölmargir pílagrímar fara nú á hverju ári einhverja af þessum leiðum, annaðhvort upp á eigin spýtur eða í skipulögðum hópum, oft undir forystu presta.

Tenglar.

Upplýsingar um Veg Ólafs helga á ýmsum málum
Harold Holt

Harold Edward Holt (fæddur 5. ágúst 1908, látinn 17. desember 1967) var ástralskur stjórnmálamaður. Hann var forsætisráðherra Ástralíu frá janúar 1966 til dauðadags en hann hvarf í sundferð á strönd í Viktoríu. Lík hans fannst aldrei.
Úlfhams saga

Úlfhams saga er fornaldarsaga, sem segir frá Hálfdani vargstakki Gautakonungi og Úlfhami syni hans og átökum þeirra feðga við menn og vættir. Sagan er varðveitt í gömlum rímum, auk þriggja lausamálstexta frá 17., 18. og 19. öld, sem allar byggja beint eða óbeint á efni rímnanna.

Leikritið Úlfhams saga.

Leikritið "Úlfhams saga" er byggt á "Vargstökum" eða "Úlfhams rímum" sem eru taldar frá 14. öld, og urðu aðgengilegar með doktorsritgerð Aðalheiðar Guðmundsdóttur. María Ellingsen átti hugmyndina að verkinu og setti saman hóp listamanna til þess að setja það upp: Eivöru Pálsdóttur frá Færeyjum, Reijo Kela dansara frá Finnlandi, Snorra Frey Hilmarsson leikmyndateiknara, Grétu Maríu Bergsdóttur dramatúrg og Andra Snæ Magnason rithöfund, sem samdi leiktextann. Leikritið var sýnt í Hafnarfjarðarleikhúsinu árið 2004, og naut töluverðra vinsælda.