arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Grasvíðir

Grasvíðir eða smjörlauf ("Salix herbacea") er smárunni (5–20 sm) sem vex á norðurhveli. Hann er með kringluleit blöð og rauð aldin. Hann blómgast í maí–júní og er ein smæsta viðarkennda planta sem fyrirfinnst.

Útbreiðsla á Íslandi.

Grasvíðir er algengur um allt land upp fyrir 1000 metra. Hann er aðallega í bollum og snjódældum til fjalla en einnig á víð og dreif í móum á láglendi eða á mýraþúfum.
Mósúl

Mósúl er önnur stærsta borg Íraks og er í norðurhluta landsins. Þar er íbúafjöldi um tvær og hálf milljón en íslamska ríkið réðu yfir borginni frá 2014 til 2017 og ráku út eða myrtu minnihlutahópa þar. Íraksher, Kúrdar og bandamenn þeirra undirbjuggu gagnárás á borgina og endurheimtu hana að fullu úr höndum vígahópsins í júlí árið 2017.

Hið sögulega svæði Assýría var þar sem Mósúl er og ýmis heimsveldi eins og Sassanídar og Ottómanveldið hafa ráðið yfir borginni. Eftir fyrri heimstyrjöld tók Breska heimsveldið við yfirráðum en stuttu síðar náðust samningar milli Tyrkja og Breta um að svæðið yrði hluti af Nineveh héraði Íraks. Á þriðja áratug 20. aldar fannst olía í nágrenni Mósúl.

Íbúar Mósúl koma frá mörgum menningarheimum: Kúrdar, Súnní-Arabar, kristnir Assýringar, Jasídar, Túrkmenar og Armenar. Gyðingaminnihluti var þar fram að miðri 20. öld en gyðingar flýðu þá til Ísraels.

Sögulegar moskur og kirkjur eru í borginni. Áin Tígris rennur í gegnum hana.

Umsátrið um Mósúl árið 2016-2017.

Stjórnarher Íraks (30 þúsund) og Kúrdar (4 þúsund) hófu að sitja um borgina þann 16. október 2016 og undirbúa árás á Íslamska ríkið sem hefur borgina undir sínu valdi. Um 4000-8000 hermenn Íslamska ríkisins verja borgina. Í janúar 2017 hafði íraski herinn náð austurhlutanum á sitt vald.

Í júní 2017 var Íslamska ríkið einungis með gamla borgarhlutann í vesturhlutanum undir valdi sínu. Þar voru þeir með yfir 100 þúsund manns í haldi og notuðu það til að skýla sér. Flóttafólk var skotið sem flýði. Sameinuðu þjóðirnar áætla að 862 þúsund íbúar Mosúl hafi flúið frá því að bardagar um borgina hófust. Í júlí náði íraski herinn borginni að fullu.
Matterhorn

Matterhorn (Ítalska: Monte Cervino, franska: Mont Cervin), er fjall í Ölpunum, á mörkum Sviss og Ítalíu. Fjallið er 4478 metra hátt og er píramídalaga. Það er 6. hæsta fjall Alpanna. Aðalbergtegund fjallsins er gneis. Matterhorn var fyrst klifið árið 1865 af fjórum mönnum. Þeir létust á leið niður.
Vélanám

Vélanám (e. machine learning) er undirgrein gervigreindar og tölvunarfræði sem snýst um aðferðir sem gera tölvum kleift að læra að leysa verkefni út frá gögnum einum saman. Fræðilegur grunnur vélanáms liggur í stærðfræði, tölfræði og taugalíffræði.
Smáfólkið

Smáfólkið (e. Peanuts) er teiknymyndasería eftir höfundinn Charles M. Schulz. Aðalsöguhetjur voru Snati og Kalli Bjarna.
Sítrus

Sítrus (fræðiheiti: "citrus") er ættkvísl blómstrandi trjáa og runna af glóaldinætt. Af plöntum í ættkvíslinni koma sítrusávextir, þar á meðal sítrónur, appelsínur, mandarínur, klementínur, skrápsítrónur, greip og límónur.

Saga.

Á mismunandi tímum hafa sítrusplöntur verið taldar upprunnar frá Asíu, þar sem þær voru fyrst ræktaðar, Evrópu eða Flórída. En evrópskir sítrusar (svo sem Citrus × aurantium) komu upphaflega frá Indlandi á tímum Alexanders mikla, og "innfæddar" appelsínur Flórída komu með spænsku landvinningamönnunum, Sítrónur komu til Evrópu á tímum Rómaveldis.

Nafn.

Ættkvíslarheitið kemur úr latínu þar sem það vísar til skrápsítrónunnar ("C. medica") sem nefnist "citron" á ensku og latínu en nafnið náði svo yfir sítrónur og límónur síðar í norður-Evrópu, eða til lífviðar ("Thuja"). Það tengist fornu Grísku orði yfir Líbanon Sedrus, κέδρος ("kédros"). Það mun vera vegna líkinda á ilmi sítruslaufa og sedruslaufa.

List yfir sítrusávexti.

Ættkvíslin "Citrus" er talin vera upprunnin í Suðaustur Asía. Fyrir áhrif manna voru fáar tegundir:

Blendingar og afbrigði.

Flokkað eftir foreldri. Þar sem hver blendingur er af að minnsta kosti tveimur foreldrategundum, þá eru þeir skráðir nokkrum sinnum.

"Citrus maxima"-afkomendur

Citrus medica"-"'afkomendur'

Citrus reticulata"-"'afkomendur'

Aðrar/Óstaðfest
Atlantis: Milo's Return

Drekinn hans Péturs (enska: "Pete's Dragon") er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2016.
Guðjón Brjánsson

Guðjón Brjánsson (f. 22. mars 1955) er einn sjö þingmanna Samfylkingarinnar eftir Alþingiskosningar 2017 og situr fyrir Norðvesturkjördæmi. Guðjón ákvað að hætta eftir kjörtímabilið, árið 2021.
Undertale

Undertale er tölvuleikur þróað sjálfstætt af Toby Fox fyrir Microsoft Windows og OS X. Undertale var fyrsta tilkynnti í miðju 2013 og út á September 15, 2015.

Toby Fox hefur þróað leikinn alveg sjálfstætt, þar á meðal hvernig á að skrifa og tónskáld tónlistina, með list bæta búið með öðrum listamenn. Leikurinn var innblásin af Mother, röð af RPG Mario &amp; Luigi röð af leikjum kúlu helvíti Touhou Project og gamanleikur sýna breska Mr. Bean. Undertale hafði upphaflega ætlaði að síðustu tvær klukkustundir og áætlað var að ráðast á miðjan 2014, en þróun hennar var frestað í meira en þrjú ár.

Samsæri.

"Undertale" byrjar að segja um fortíðina, þar sem skrímsli og menn bjuggu á jörðinni. Eftir stríð, skrímsli voru sigraðir og lokað undir fjallinu. Leikurinn, þá aftur til staðar og mun leggja áherslu á sögu barn sem féll í fjallinu þar sem skrímsli nú lifandi.
Listi yfir Fílalagsþætti

Safnljóð 2006-2016 inniheldur úrval ljóða og texta Gísla Þórs Ólafssonar, en hann átti 10 ára útgáfuafmæli á árinu 2016. Eftir hann hafa komið út 11 verk; 7 ljóðabækur og 4 hljómplötur. Gísli er einnig bassaleikari í bandinu Contalgen Funeral auk þess sem hann treður upp undir flytjandanafninu Gillon.

Bókin kom út þann 17. nóvember 2016.

Mynd á kápu gerði Óli Þór Ólafsson.
Meiðsl

Meiðsl á við skaða sem líkaminn hlýtur við einhvers konar óhapp, fall eða högg. Meiriháttar meiðsl getur leitt af sér fötlun eða jafnvel dauða. Meiðsl eru orsök 9% dauða í heiminum og eru sjötta algengasta dánarorsökin.

Nokkur algeng meiðsl eru til dæmis beinbrot, tognun, sár og marblettur.
Gojira

Gojira er frönsk þungarokkssveit frá Bayonne.

Hljómsveitin var stofnuð árið 1996 undir nafninu Godzilla en breytti nafninu í Gojira árið 2001. Meðal meðlima sveitarinnar eru bræðurnir Joe Duplantier og Mario Duplantier. Sveitin er þekkt fyrir texta sem styður við umhverfisvernd.

Árið 2006 spilaði Gojira á Iceland Airwaves.
Ísland í dag, satan

Ísland í dag, satan var hlaðvarpsþáttur sem kom út hjá Alvarpinu frá mars og fram í maí 2014. Þátturinn var í umsjón Kolfinnu Nikulásdóttur og Nikulásar Stefáns Nikulássonar. Þátturinn var einn af fyrstu þáttunum sem fór í gang hjá Alvarpinu og sá fyrsti sem fór í loftið. Alls komu út 10 þættir.
Grímstunguheiðarvegur

Grímstunguheiðarvegur er forn fjallvegur sem lá norður í Vatnsdal. Leiðin að sunnan lá um Kaldadal og Arnarvatnsheiði og skiptist við Arnarvatn í Grímstunguheiðarveg og Skagfirðingaveg sem lá norðaustur yfir Stórasand, Öldur og Eyvindarstaðaheiði. Frá Arnarvatni eru 42 km að Grímstungu í Vatnsdal en um 80 km að Mælifelli í Skagafirði.

Unnið var að endurbótum á Grímstunguheiðarvegi í kringum 1880. John Coles sem ferðaðist um Ísland 1881 og fór Grímstunguheiðarveg segir að 20 manns hafi þá unnið að vegagerðinni. Coles segir að ætlunin hafi verið að gera veginn að póstleið milli Suður- og Norðurlands.

Vegurinn hefst þar sem Álftaskálará fellur í djúpu og löngu gili niður í Vatnsdal hjá Grímstungu og lá vegurinn fyrst upp frá Grímstungu og austan gilsins en var seinna lagður frá Haukagili vestan árinnar. Sunnan við Haukagil eru Skútaeyrar en þar var eftirsóttur náttstaður. Talið er að Steingrímur Thorsteinsson hafi ort kvæði sitt "Þú bláfjallageimur með heiðjöklahring" er hann var á ferð norður Grímstunguheiðarveg og gisti á Skútueyrum. Frá Skútueyrum liggur vegurinn á Haukagilsheiði um 7 km meðfram vesturbakka Álftaskálarár. Síðan beygir hann til suðvesturs á Víðidalstunguheiði. Við Sandfellskvísl liggut leiðin fram að Stórasandi og meðfram vesturjaðri hans. Við Hólmakvísl liggur vegurinn yfir forblautt flóadrag og ófæru. Norðan við dragið er steinaröð þvert yfir veginn til að merka að þar sé ófæra.
North Cascades-þjóðgarðurinn

North Cascades-þjóðgarðurinn (enska: North Cascades National Park) er þjóðgarður í norðurhluta Fossafjalla Washingtonfylkis. Hann var stofnaður árið 1969. Bergið þar er eldra en í suðurhluta Fossafjalla og eru þar snarbrött fjöll sem roföflin hafa mótað. Um 312 jöklar eru í þjóðgarðinum sem er það mesta í bandarískum þjóðgarði utan Alaska. Cascade Pass er vinsæl gönguleið en það skarð var notað sem leið af frumbyggjum svæðisins. 75 tegundir spendýra og 200 fuglategundir lifa þar.
Almenn skynsemi

Almenn skynsemi er grunnhæfni í að skynja, skilja og dæma hluti sem allar manneskjur eiga sameiginlegt.
Þróað land

Þróað land eða iðnríki er ríki með háþróað efnahagskerfi og góðar tæknilegar innviðir miðað við önnur minna þróuð lönd. Þættirnir sem eru notaðir til að meta þróunarstig lands eru meðal annars landsframleiðsla, þjóðarframleiðsla og tekjur á mann. Einnig er tekið tillit til iðnvæðingarstigs, dreifingar innviða og lífsgæða almennt.

Í hagskerfum þróaðra landa skilar þjónustugreinin meiri tekjum en iðnaðargreinin, ólíkt í þróunarlöndum, sem eru enn að iðnvæðast, eða í vanþróuðum löndum þar sem landbúnaður skilar ennþá hæstu tekjum. Frá og með 2015 mynda þróuð lönd 60,8% landsframleiðslu heimsins miðað við nafnvirði og 42,9% landsframleiðslu heimsins miðað við kaupmáttarjöfnuð samkvæmt tölum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF). Sama ár voru stærstu efnahagskerfi heimsins Ástralía, Bandaríkin, Bretland, Frakkland, Ítalía, Japan, Suður-Kórea, Spánn og Þýskaland.
Redwood-þjóðgarðarnir

Redwood-þjóðgarðarnir (enska: Redwood National and State Parks) (RNSP) er samansafn þjóðgarða sem samanstanda af gömlum tempruðum regnskógum meðfram strönd norður-Kaliforníu. Svæðið samanstendur af fjórum hlutum: Redwood National Park (stofnaður 1968), Del Norte Coast Redwoods State Park, Jedediah Smith Redwoods State Park og Prairie Creek Redwoods State Parks (stofnaðir í kringum 1925 og 1939). Saman þekja þeir 560 ferkílómetra og vernda um helming útbreiðslusvæðis strandrauðviðs sem er hæsta trjátegund í heimi. Á 19. öld varð svæðið fyrir óheftu skógarhöggi en eftir árið 1920 varð vakning í verndun þeirra. Meira en 90% af upprunalegum skógi hefur verið felldur. Aðrar trjátegundir í skóginum eru meðal annars degli og sitkagreni. Yfir 40 spendýr lifa innan þjóðgarðanna. Þrjár gestamiðstöðvar eru þar en gisting er aðeins í boði í fylkisrekna hluta garðsins, ekki þeim hluta sem rekinn er af ríkinu. Yfir 320 kílómetrar af göngustígum eru á svæðinu.

Skógurinn hefur verið notaður sem myndefni fyrir kvikmyndir eins og Jurassic Park og Starwars.
Förufálki

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;parentid&gt;1631674&lt;/parentid&gt;

&lt;timestamp&gt;2020-03-12T09:44:16Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;Ercé&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;

Förufálki (Falco peregrinus) er útbreiddastur allra ránfugla heimsins og verpir hann í öllum heimsálfum að Suðurskautslandinu undanskildu.

Hann er algengastur á opnum svæðum svo sem steppum, kjarrlendi, graslendi og í klettum við strendur en verpir einnig til fjalla, í skóglendi sem ekki er alltof þétt og í mannabyggðum. Hann forðast raka og þétta skóga hitabeltisins og þurrar eyðimerkur.

Fuglar eru stærsti hluti fæðu förufálka en líka smá spendýr. Hann er feiknafimur og engin tegund nær sama flughraða en tölur upp í nær 400 km/klst hafa mælst í dýfum hans. Förufálkar verða venjulega kynþroska á öðru aldursári. Þeir verpa venjulega 2-6 eggjum en algengast er að eggin séu 3-4. Kvenfuglinn er stærri en karlinn og sinna báðir foreldrarnir uppeldi unga.

Fyrir utan manninn eru rauðrefur (Vulpes vulpes), jarfi (Gulo luscus) og uglur helstu óvinir förufálkans en þau geta rænt eggjum hans.

Nyrst á útbreiðslusvæðinu eru þeir farfuglar eins og fara suður á bóginn í september/október en snúa aftur á sumarlendurnar í mars/apríl. Um miðja 20. öld stórfækkaði í stofninum vegna notkunar skordýraeiturs sem fálkinn innbyrti. Frá um 1970 hefur stofninn vænkast.

Förufálkar eru flækingar á Íslandi.
Tengslakenning

Í heimspeki felur tengslakenningin í sér að öll mannleg þekking verður fyrir tilstilli tenginga vissra einfaldra og algildra frumþátta skynjunar.

David Hartley átti hugmyndina að henni en James Mill þróaði hana frekar. John Locke sagði að manneskjan fæðist sem óskrifað blað, sbr. "tabula rasa", og að reynslan sé rót mannlegrar þekkingar. Immanuel Kant sagði hinsvegar að þekking þyrfti að vera til fyrir tilstilli skynsemi, hvort sem skynsemin er af himni komin eða þróuð.

Hinsvegar í sálfræði felur tengslakenningin í sér að tvö hugtök eru tengd þegar upplifun eins leiðir til áhrifa annars. Þetta er stundum kallað Pavlovsk skilyrðing eða viðbragðsskilyrðing.
Arches-þjóðgarðurinn

Arches-þjóðgarðurinn (enska: Arches National Park) er þjóðgarður í austur-Utah og er staðsettur á Colorado-sléttunni með Colorado-fljót aðliggjandi. Hann er um 310 km2 að stærð og hefur að geyma u.þ.b. 2000 sandsteinabrýr og -boga sem mótast hafa af vindi og vatni á mörg hundruð milljónum ára. Svæðið er í um 1200-1700 metra hæð. Einn af þeim frægustu er Delicate Arch. Árið 1929 var svæðið verndað sem national monument en árið 1971 var það gert að þjóðgarði.
Iced Earth

Iced Earth er bandarísk þungarokkshljómsveit, stofnuð í Tampa, Flórída árið 1985 ,af gítarleikaranum Jon Schaffer. Upphaflega hét hljómsveitin Purgatory. Sveitin gaf út nokkur demó áður en fyrsta samnefnda plata þeirra kom út. Sveitin tók sér hlé árin 1992-1995 en kom aftur með kröftugan söngvara Matt Barlow.

Iced Earth naut aðallega vinsælda í Evrópu til að byrja með og Schaffer varð vinur meðlima þýsku powermetalhljómsveitarinnar Blind Guardian. Árið 1999 gaf sveitin út tónleikadisk frá Aþenu en áhugasemi og kraftur grískra aðdáenda hennar vakti hrifningu Schaffers. Barlow hætti árið 2001 og gerðist lögreglumaður. Við tók Tim "Ripper" Owens sem hafði verið með Judas Priest. Owens var með þar til ársins 2008 en þá kom Barlow aftur í þrjú ár. Söngvari sveitarinnar 2011-2021 var Stu Block (áður í kanadísku sveitinni Into Eternity). Ýmsar aðrar breytingar á liðskipan hafa verið í gegnum árin. Framtíð sveitarinnar er í óvissu eftir að Schaffer var handtekinn vegna óeirðanna við þinghúsið í Washington í janúar 2021, sem hann tók þátt í.

Þrír meðlimir bandsins hættu vegna þess.

Hljómsveitin spilar blöndu af hefðbundnu þungarokki, þrassi,powermetal og framsæknu þungarokki. Yrkisefni hefur verið allt frá sögulegum atburðum, vísindaskáldskap og hryllingssögum.
Glacier-þjóðgarðurinn (Kanada)

Glacier-þjóðgarðurinn (enska: Glacier National Park) er einn af sjö þjóðgörðum Bresku Kólumbíu í Kanada. Hann var stofnaður árið 1886 og er 1349 ferkílómetrar að stærð. Stofnun hans tengist lok gerðar Kyrrahafslestarinnar árið 1885. Glacier house-hótelið, byggt í lok 19. aldar, varð miðstöð ferða- og fjallamennsku þar. Árið 1963 var þjóðvegurinn Trans Canada Highway lagður í gegnum Rogers-skarð (Rogers pass) og fjöldi ferðamanna jókst verulega. En einu byggingar af ráði eru í skarðinu.

Þjóðgarðurinn er við Selkirk-fjöll, sem eru hluti Columbia-fjalla sem sumir telja vera hluta af Klettafjöllum. Mount Dawson er hæsti tindurinn; 3377 metrar. Hlýtt og rakt loft kemur frá Kyrrahafi sem mætir kaldara þurrara meginlandslofti. Snjókoma er því meiri þar en í eystri fjöllum og því hafa myndast jöklar. Um 10% þjóðgarðsins (133 km2) eru jöklar. Allar ár á svæðinu renna í Columbia-fljót. Nakimu-hellar, einir lengstu hellar í Kanada, eru 6 kílómetra kerfi úr kalksteini. Aðgengi er takmarkað og háð leyfum.

Barrtré á svæðinu eru meðal annarra: blágreni, degli, marþöll, risalífviður og fjallaþinur. Um 53 tegundir spendýra eru þar, þar á meðal: svartbjörn, grábjörn, fjallaljón, jarfi, gaupa, múshéri, múrmeldýr, íkorni, vapítihjörtur, klettafjallageit, hreindýr og einstaka elgur. Gullörn, hrafn, spætur, uglur og hrafn eru meðal yfir 200 fuglategunda.

Næsti þéttbýlisstaður er Revelstoke í vestri og Golden í austri. Þjóðgarður í Montana ber sama nafn: Glacier-þjóðgarðurinn (Bandaríkin)

Tengill.

Listi yfir þjóðgarða í Kanada
Umhverfisverndarstofnun Bandaríkjanna

Umhverfisverndarstofnun Bandaríkjanna (enska: "United States Environmental Protection Agency", skammstafað EPA) er bandarísk alríkisstofnun með það hlutverk að vernda heilsu manna og umhverfis með því að semja og framfylgja reglugerðum byggðum á lögum Bandaríkjaþings. EPA var stofnuð í forsetatíð Richard Nixon og tók fyrst til starfa 2. desember 1970. Yfirmaður stofnunarinnar er skipaður af Bandaríkjaforseta. Núverandi yfirmaður er Gina McCarthy. Staða yfirmanns Umhverfisverndarstofnunarinnar er á sama stigi og ráðherrastaða.

Höfuðstöðvar Umhverfisverndarstofnunarinnar eru í Washington, D.C. en auk þess rekur stofnunin 10 svæðisskrifstofur og 27 rannsóknarstofur. Stofnunin fæst við umhverfismat, rannsóknir og menntun. Hún hefur það hlutverk að framfylgja umhverfislögum af ýmsum toga, í samstarfi við fylkin, ættbálka frumbyggja og sveitarstjórnir. Eftirlit, leyfisveitingar og eftirfylgni eru að hluta unnin af þessum aðilum fyrir stofnunina. Stofnunin hefur leyfi til að refsa fyrir brot gegn lögum með sektum, bönnum og öðrum leiðum. Starfsmenn stofnunarinnar eru um 15.000 talsins.
Gráfura

Gráfura (fræðiheiti: "Pinus banksiana") er austlæg Norður-Amerísk fura. Náttúrulegt útbreiðslusvæði hennar er frá Kanada austan við Klettafjöll frá Mackenzie-fljóti í Norðvesturhéruðunum til Cape Breton-eyjar í Nova Scotia, og norður-, mið- og norðaustur fylki Bandaríkjanna frá Minnesota til Maine. Syðsti hluti útbreiðslusvæðisins er í norðvestur Indiana og norðvestur Pennsylvaniu.

Á vestasta hluta útbreiðslusvæðisins blandast "Pinus banksiana" auðveldlega við náskylda tegund: stafafuru ("Pinus contorta"). Seinni hluti tegundarheitisins "banksiana" er eftir enska grasafræðingnum Sir Joseph Banks.

Lýsing.

"Pinus banksiana" verður frá 9 -22m á hæð. Sumar fururnar eru runnar vegna lakra vaxtarskilyrða. Þær verða yfirleitt ekki þráðbeinar, eiginlega svoldið hlykkjóttar. Þessi fura myndar oft hreina skóga á sendnum eða grýttum jarðvegi. Hún er aðlöguð skógareldum, þar sem könglarnir haldast lokaðir í mörg ár, þar til skógareldar drepa fullvaxin trén og opna könglana sem sá í brunninn jarðveginn.

Nálarnar eru tvær í búnti, undnar, létt gulgrænar, og 2 til 4 sm að lengd.

Gráfurukönglar eru yfirleitt 3 til 5 sm og sveigðir í endann. Skeljarnar eru með smáum gaddi sem er yfirleitt horfinn áður en þeir eru fullþroska.

Óvenjulegt fyrir furu, þá snúa könglarnir út með greinunum, en sveigjast stundum um hana. Það gerir hana auðvelda til aðgreiningar frá áþekkri stafafurunni á vestari hluta búsvæðisins. Könglar á þroskuðum trjám þurfa mikinn hita (yfir 50°C) til að opnast, eins og er tilfellið í skógareldi, hinsvegar geta könglar á lægri greinum opnast við 27°C vegna hita sem endurkastast frá jörðu. Að auki opnast könglarnir við -46°C vegna eiginleika resínsins.

Litningatalan er 2n = 24.

Vistfræði.

"Setophaga kirtlandii", sjaldgæf fuglategund er háð hreinum skógum af ungri gráfuru á takmörkuðu svæði í Michigan fyrir hreiðurstæði. Þroskaðir gráfuruskógar eru yfirleitt frekar opnir, og nálafall þeirra gerir jarðveginn súran, svo bláber eru oft algengur undirgróður.

Ungar gráfurur eru millihýsill fyrir Cronartium comptoniae (ryðsveppstegund). Sýktar Comptonia plöntur ("Comptonia peregrina") losa duftkennd rauðgul gró að sumri og nálæg tré smitast að hausti. Sýkt tré sýna rauðgul sveppaldin á stofninum og gallhnýði á lægri greinum. Sjúkdómurinn virðist ekki hafa áhrif á eldri tré.

Gráfura virðist einnig næm fyrir "Gremmeniella abietina". Þessi sjúkdómur lýsir sér í gulnun á rót nála. Viðvarandi sýking getur valdið dauða trésins.

Skordýr sem ráðast á gráfuru eru til dæmis Pissodes strobi, Neodiprion pratti, og Choristoneura pinus.

Nytjar.

Eins og aðrar tegundir af furum er gráfura nýtt í timbur, þó er viðurinn kvistóttur og ekki fúaþolinn.

Ræktun á Íslandi.

Gráfura hefur verið lítið eitt reynd á Íslandi og eru t.d. nokkrar í trjásafninu að Meltungu í Kópavogi.
Azoreyja-einir

Azoreyja-einir ("Juniperus brevifolia"), er tegund af eini, einlendur á Azoreyjum (á Corvo, Faial, Flores, Pico, Santa Maria, São Jorge, São Miguel, og Terceira), þar sem hann kemur fyrir í 240 til 800 m hæð yfir sjávarmáli, sjaldan upp að 1,500 m. Hann er náskyldur "Juniperus oxycedrus" frá Miðjarðarhafssvæðinu og "Juniperus cedrus" (Kanaríeyja-eini) frá Kanaríeyjum. Honum er ógnað af tapi búsvæðis.

Þetta er runni eða lítið tré sem verður að 6m hátt og með stofn að 50 sm að ummáli. Nálarnar eru sígrænar, þrjár í hvirfingu, gljáandi grænar, 4 til 10 mm langar og 1 til 3 mm breiðar, með tvöfaldri hvítri loftaugarák ofan til. Hann er einkynja, með plöntur annaðhvort karlkyns eða kvenkyns. Berkönglarnir eru grænir óþroskaðir, en 18 mánuðum eftir frjóvgun verða þeir appelsínurauðir með breytilegri bleikri vaxhúð; þeir eru kúlulaga, 6 til 9 mm í ummál, og eru með þrjár til sex samvaxnar hreisturskeljar hver með stöku fræi í hverri. Fræin dreifast þegar fuglar borða berin. Karlreklarnir eru gulir, 2 til 3 mm langir, og falla fljótlega eftir að frjóunum hefur verið dreift snemma vors.

Þetta er viðkvæm tegund í náttúrulegu útbreiðslusvæði sínu vegna hvorutveggja; fellingar fyrir timbur og samkeppni við ágengar innfluttar plöntur.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir (f. 6. nóvember 1979) er íslenskur blaðamaður og ritstjóri. Hún er ein af stofnendum Stundarinnar, þar sem hún starfar sem ritstjóri ásamt Jóni Trausta Reynissyni.
Gros Morne-þjóðgarðurinn

Gros Morne-þjóðgarðurinn (enska: "Gros Morne National Park") er þjóðgarður á vesturhluta Nýfundnalands. Hann var stofnaður árið 1973 sem verndarsvæði en gerður að þjóðgarði árið 2005. Stærð hans er 1805 ferkílómetrar. Þjóðgarðurinn tekur nafn sitt frá Gros Morne-fjalli (806 metrar), næsthæsta punkti Nýfundnalands. Fjallið er hluti af Long Range-fjöllum sem eru jarðfræðilega tengd Appalasíufjöllum og eru leifar fjalla sem mynduðust fyrir 1,2 milljarði ára. Hluti fjallanna er myndaður af úthafsjarðskorpu og berg úr möttli. Í fjallendi sem kallast Tablelands má sjá hrjóstrugt landslag með möttulberginu. Þetta þykir áhugavert svæði hvað varðar jarðskorpuhreyfingar.

Western Brook Pond er vatn og eitt sinn fjörður sem er myndað var af jöklum á síðustu ísöld. Pissing Mare Falls, hæsti foss austanverðrar Norður-Ameríku rennur í vatnið.

Árið 1900 var elgur fluttur á svæðið og þrífst hann vel. Önnur algeng dýr eru hreindýr, svartbjörn, rauðrefur, snæhéri, heimskautarefur, gaupa, otur og bjór. Um 20 dagleiðir má finna innan Gros Morne-þjóðgarðsins.

Sturla Gunnarsson, leikstjóri, gerði heimildarmynd um þjóðgarðinn árið 2011.

Tengill.

Listi yfir þjóðgarða í Kanada
Altmühl

Altmühl er á í Bæjaralandi í suðurhluta Þýskalands. Áin er 250 km löng og hún rennur um bæina Treuchtlingen, Eichstätt og Beilngries.
Columbia-fljót

Columbia-fljót (enska: "Columbia River") er mest fljóta á norðvestanverðri Kyrrahafsströnd Norður-Ameríku. Upptök þess eru í Klettafjöllum Bresku Kólumbíu í Kanada. Á leið sinni til Kyrrahafs fer fljótið í gegnum Washingtonfylki og Oregonfylki Bandaríkjanna og myndar fylkismörk þeirra. Fljótið er um 2000 kílómetra langt. Stærsta þverá þess er Snáksfljót (Snake River) sem á vatnasvið sitt í sjö fylkjum Bandaríkjanna. Fljótið er fjórða vatnsmesta fljót Bandaríkjanna og í því hafa verið reistar 14 virkjanir. Meira en 44% allrar vatnsorku í Bandaríkjunum eru framleidd í Columbia-fljóti og þverám þess. Columbia-fljót hefur verið notað sem samgönguleið í margar aldir.