arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Great Sand Dunes-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

Great Sand Dunes-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (enska: Great Sand Dunes National Park and Preserve) er þjóðgarður í Colorado í Bandaríkjunum, 125 km suðvestur af Colorado Springs. Upphaflega var hann gerður national monument árið 1932 en árið 2004 var svæðið endurskilgreint og stækkað sem þjóðgarður og verndarsvæði. Það er um 343 ferkílómetrar að stærð.

Þjóðgarðurinn er staðsettur í San Luis-dal og eru þar stærstu sandöldur sem fyrirfinnast í Bandaríkjunum eða um 230 metra háar. Sandöldurnar hófu að myndast sem set frá Rio Grande-fljóti og þverám þess fyrir um 440.000 árum. Vindur hefur flutt sandinn á sínum tíma og breytist yfirborð aldanna oft og títt þó þær færist ekki mikið úr stað nú til dags. Hiti á svæði sandaldanna getur náð 35 gráðum á sumrin og -18 á veturna. Yfirborðhiti á sandinum getur þó náð 60 gráðum. Rigning er þar 250 mm árlega. Vinsælt er að renna sér niður sandöldurnar.

Þjóðgarðurinn hefur einnig að geyma svæði þar sem er votlendi, túndra, barrskógur og fjalllendi. Tindar hátt í 4000 metra eru þar. Veiði er heimil í verndarsvæði (preserve) þjóðgarðsins.
Eddie Vedder

Eddie Vedder (fæddur 23. desember árið 1964 sem Edward Louis Severson í Chicago, Illinois) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er söngari og einn af þremur gítarleikurum rokk-hljómsveitarinnar Pearl Jam.

Vedder fæddist í Chicago en fluttist síðar með fjölskyldu sinni til San Diego. Vedder tók upp nafn móður sinnar þegar hann uppgötvaði að stjúpfaðir hans var ekki kynfaðir hans. Vedder spilaði með nokkrum hljómsveitum í San Diego. Hann kynntist fyrrum trommara Red Hot Chili Peppers, Jack Irons, sem benti honum á hljómsveit í Seattle sem vantaði söngvara. Vedder og hljómsveitin skiptust á segulbandsspólum og úr varð að Vedder fór í prufu hjá hljómsveitinni sem bauð honum að verða söngvari hennar. Hljómssveitin Pearl Jam var stofnuð árið 1990. Fyrsta plata þeirra, "Ten", varð vinsæl í gruggrokk-bylgjunni sem reið yfir Seattle í byrjun 10. áratugarins.

Árið 2007 gaf Vedder út sína fyrstu sólóplötu sem var tónlist úr myndinni Into the Wild. Vedder er áhugamaður um brimbrettabrun. Hann á tvær dætur með konu sinni.
Juniperus formosana

Juniperus formosana er tegund af barrtré í Einisætt. Hann er runni eða tré að 15 m hár, Upprunninn frá Kína (frá Tíbet vestur til Zhejiang í austri) og í Taiwan.
Arnoldo Mondadori Editore

Arnoldo Mondadori Editore er stærsta útgáfufyrirtæki Ítalíu með höfuðstöðvar í Segrate í Mílanó. Það var stofnað af Arnoldo Mondadori árið 1907. Það er nú í eigu eignarhaldsfélagsins Fininvest. Mondadori gefur út bækur, dagblöð og tímarit, á hluta í auglýsingamiðluninni Publitalia (ásamt Mediaset) og á að auki fjölda vefmiðla. Útgáfufyrirtækin Einaudi og Edizioni Piemme eru í eigu Mondadori.
Sarpur

Sarpur er gagnasafn sem gefur aðgang að aðfangaskrám margra íslenskra minjasafna, listasafna og ljósmyndasafna. Kerfið var þróað af Þjóðminjasafni Íslands í samstarfi við hugbúnaðarfyrirtækið Hugvit hf. Fyrsta útgáfa þess kom út árið 1998 en upphaflega var Sarpur einungis opinn aðildarstofnunum. Opin ytri vefútgáfa kom út árið 2013 og sama ár tók Landskerfi bókasafna við rekstri kerfisins.

Árið 2017 voru aðildarsöfn Sarps 50 talsins og þar var að finna rúmlega 1,2 milljón færslur.
Langaland

Langaland (danska: "Langeland") er dönsk eyja og sveitarfélag austur af Fjóni, milli Stórabeltis og Kiel-flóa. Eyjan er ílöng og stærð hennar er 285 ferkílómetrar. Árið 2010 voru íbúar rúmlega 13.000. Brýr tengja eyjuna við Fjón, um smáeyjarnar Tåsinge og Siø. Bílferjur eru til eyjanna Lálands, Ærø og Strynø.

Rudkøbing er stærsti bærinn og er fæðingarstaður eðlis- og efnafræðingsins Hans Christian Ørsted, bróður hans Anders Sandøe Ørsted sem var forsætisráðherra og grasafræðingsins Anders Sandøe Ørsted, frænda þeirra.

Árið 1914 komust danskir tollverðir að því að í farmi skips sem komið hafði til hafnar á eyjunni var mikið magn riffla og byssukúlna. Vopnin hafði írski sameiningarflokkurinn Ulster Unionist Party keypt frá Austurríki. Tollverðina grunaði hins vegar að vopnin væru til þess að hjálpa sjálfstæðishreyfingum á Íslandi. Skipið sleit festar og hvarf á brott áður en til frekari aðgerða kom.

Ferðaþjónusta er mikilvæg grein á Langalandi með áherslu á afþreyingu og heilsu.
Hitt er annað mál

Hitt er annað mál er fyrsta breiðskífan sem tónlistarmaðurinn Sverrir Stormsker sendi frá sér og kom út árið 1985.
Valgerður Þóroddsdóttir

Valgerður Þóroddsdóttir er íslenskt skáld, pistlahöfundur og útgefandi. Hún er einn stofnandi ljóðabókaseríunnar "Meðgönguljóða" og stofnandi forlagsins Partusar.

Valgerður er langa-langafabarn Guðmundar Friðjónssonar skálds, langafabarn Þórodds Guðmundssonar skálds og Gunnars G. Schram lagaprófessors, og dóttir Þórodds Bjarnasonar prófessors.
Clive Wearing

Clive Wearing (fæddur 1938), Breti, fékk sýkingu í heilann sem orsakaði eitt versta minnisleysistilfelli sem vitað er um.

Clive man ekkert sem gerðist fyrir meira en fimm mínútum síðan og hann eyðir hverjum degi í að "vakna" á nokkurra mínútna fresti - en það að hann haldi að hann sé að vakna virðist þó ekki vera vegna minnisleysis heldur vegna ofskynjana. Þegar hann sér konuna sína heilsar hann henni eins og að hann hafi ekki séð hana í marga mánuði.

Þetta byrjaði allt árið 1985, þegar Clive var á hátindi ferils síns sem virtur tónlistarmaður í Bretlandi, en þá veiktist hann frekar af einhverskonar flensu sem höfuðverkir fylgdu. Eftir tólf daga var hann svo lagður inn á sjúkrahús þar sem hann var greindur með HSVE ("Herpes Simplex Virus Encephalitis") - herpes sýkingu í heila. Hann var í 16 daga í dái og fékk eitt stórt flogakast. Eftir að hann vaknaði úr dái skrá læknarnir hans að hann hafi verið með skammtímaminni uppá 3 sekúndur, en ekki er vitað hvernig þeir fengu það út. Þegar hann var svo settur í CAT-skanna kom í ljós nokkur svæði í heilanum með óvenju lítinn þéttleika í taugfrumum, sérstaklega í vinstra gagnaugablaði sem teygði sig út í fremri og aftari hluta ennisblaðsins.

Önnur skönnun var gerð á heila hans árið 1991 sem sýndi óvenjulega heilastarfsemi í mörgum hlutum heilans.

Þó að hann muni ekki eftir sér í menntaskóla, þá hefur hann næga þekkingu á tónlist til að leika á píanó og til að stjórna tónleikum.

Konan hans, Deborah, hefur skrifað bók um minnisleysi mannsins síns, sem er nefnd "Forever Today" („Í Dag að Eilífu“).
Næfurbjörk

Næfurbjörk ("Betula papyrifera") er birkitegund upprunin í Norður-Ameríku.

Lýsing.

Það er meðalstórt tré sem nær allt að 20 metra hæð. Tréð getur náð yfir 100 ára aldri á kaldari svæðum en er stuttlifaðra á heitara svæðum. Enska heitið, "paper birch", vísar til barkarins sem flagnar í blöð eða næfur. Hann verður hvítur á eldri trjám. Viðurinn hefur verið notaður sem eldiviður af mönnum og laufblöðin eru fæða fyrir elg og önnur hjartardýr.

Útbreiðsla.

Útbreiðsla næfurbjarkar nær yfir stóran hluta Kanada og einstök norðlæg svæði Bandaríkjanna en einnig er til að mynda einangrað vaxtarsvæði í fjöllum Norður-Karólínu, Nýju Mexíkó og Colorado. Tréð er ein fyrsta tegundin til að nema land eftir jarðrask í Alaska. Tegundin hefur ekki reynst vel á Íslandi.
Abies flinckii

Abies flinckii, einnig þekktur sem Jalisco þinur, er sígrænt barrtré ættað frá Suður Mexíkó og Guatemala.

Lýsing.

"Abies flinckii" er sígrænt tré, að 20 til 35 metra hátt, með að mestu keilulaga krónu. Ársvöxtur er yfirleitt 30 sm. Börkur er fyrst grár og sléttur, síðar hreistraður. Sprotar eru mjóir, upphaflega grænn, síðar ólífubrúnir. Nálar eru 3.5 til 7 sm langar og 2 mm á breidd, að ofan grænar, neðan með tvær hvítar loftaugnarendur. Könglar eru ílangt-keilulaga, 12 til 16 sm langir, 4 til 4,5 sm á breidd, á 1 sm löngum stilk. Fræ eru ljós brún, 9 mm löng og 4 mm á breidd, með 25 mm löngum og 15 mm breiðum væng. Fræin þroskast í nóvember.

Útbreiðsla.

Þessi tegund af þini er vex í Mexíkó (Jalisco og nærliggjandi Michoacán, einnig Sinaloa og Nayarit). [3] Það þekktist aðeins á 11 eða 12 stöðum með samtals svæði á 48 km2.

Á hluta svæðisins skarast útbreiðslan við hina náskyldu Abies guatemalensis. [3]

Búsvæði.

Tréð vex í rökum jarðvegi í svölu og röku úthafsloftslagi í 1900-4100 metra hæð yfir sjávarmáli. Það þolir niður að að -6°C. Oftast er það í blönduðum skógum ásamt nokkrum öðrum barrtrjám fjalla, sérstaklega með Abies religiosa, Cupressus lusitanica, Pinus ayacahuite, P. montezumae, P. pseudostrobus og fleiri furutegundum ( Pinus hartwegii, P. devonian). Neðar í hlíðum, samanstendur skógurinn (ásamt Abies flinckii) aðallega af ýmsum tegundum af eik (Quercus), Arbutus og Eini (Juniperus).

Flokkun.

Þessari tegund var fyrst lýst af Martinez árið 1948 sem undirtegund af Abies guatemalensis; Abies guatemalensis Rehder var. jaliscana Martínez. Upprunalega lýsing var byggð á lélegum eintökum úr plöntusöfnunum sem voru geymd í safni trjágarðsins í Kew, Surrey, Bretlandi. Með síðari rannsóknum á lifandi eintökum var staða hans endurskoðuð og árið 1989 var viðurkenndur sem sérstök tegund sem heitir Abies flinckii Rushforth.

Nytjar.

Viðurinn er tiltölulega mjúkur og almennt beinn og er ákjósanlegur sérstaklega í byggingu, hann er einnig notaður til framleiðslu á þakskífum, verkfæri, hefðbundið handverk og kol. Á síðari tímum er hann einnig að verða vinnsæll sem jólatré og í jólagreinar.

Ógnir.

Tréð er oft ólöglega fellt fyrir timbur, auk þess að það er að komast í tísku sem jólatré. Tréð er af þessum ástæðum talið í hættu.
Japansþinur

Japansþinur, (fræðiheiti: "Abies homolepis", á japönsku ウラジロモミ, urajiro-momi) er þintegund ættuð úr fjöllum mið og suður Honshū og Shikoku í Japan. Hann vex í 700 til 2,200 metra hæð, oft í tempruðum regnskógum; með mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum, og snjóþungum vetrum.

Þetta er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður að 30 til 40 metra hátt tré með stofnþvermál að 1.5 m. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3.5 sm langt og 2 til 3 mm breitt og 0.5 mm þykkt, glansandi grænt að ofan og með tvær hvítar rendur af loftaugum að neðan, og rúnnaðar eða lítið eitt sýldar í endann. Barrið liggur í spíral eftir sprotanum, en undið neðst þar sem það liggur nokkurnveginn útflatt til hvorrar hliðar á sprotanum og ofan til, og fá undir. Árssprotarnir eru gulir til daufgulir, hárlaust, og oft áberandi grópað. Könglarnir eru 6 til 12 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, purpurabláir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru stuttar, og sjást ekki utan á könglinum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska um 6–7 mánuðum eftir frjóvgun.

Nytjar.

Viður Japansþins er notaður í byggingar. Utan Japan er hann ræktaður sem prýðistré; í Evrópu og Norður-Ameríku.

Hann er einnig vinsæll í skógrækt þar sem hann er þolinn gegn loftmengun.
Laugavegur 31

Laugavegur 31 er reisulegt steinhús á gatnamótum Laugavegs og Vatnsstígs. Þar var rekið vefnaðarvöruverslun og fataverslun og þar var banki og biskupstofa. Marteinn Einarsson kaupmaður keypti húseignina Laugaveg 29 árið 1918 og flutti verslun sína þangað en hann hafði áður verslað með matvöru og vefnaðarvöru á Laugavegi 44 en hætti við flutninginn að versla með matvörur. Helgi Jónsson varð þá viðskiptafélagi hans og nefndist fyrirtæki þeirra Marteinn Einarsson &amp; co. Marteinn keypti seinna brunarústir á horni Laugavegs og Vatnsstígs og reisti á árunum 1928-1930 stórhýsi sem nú stendur þar. Það hús hýsti Alþýðubankann frá árinu 1971 og síðar biskupstofu.

Jónatan Þorsteinsson rak húsgagnaverksmiðju og verslun að Laugavegi 31 og verslaði með húsgögn, sjómannadýnur, línoleum gólfdúka, veggfóður, vaxdúka og ferðakoffort og alls konar leðurvörur. Þann 24. júlí 1920 brann stórhýsi Jónatans.
Gljáþinur

Gljáþinur ("Abies mariesii", á japönsku, オオシラビソ eða アオモリトドマツ, Oh-shirabiso, eða Aomori-todomatsu) er þintegund ættuð úr fjöllum mið og norður Honshū, Japan. Hann vex 750 til 1,900 metra hæð á norður Honshū, og 1,800 til 2,900 m á mið Honshū, alltaf í tempruðum regnskógum með mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum, og mjög mikilli snjókomu á vetrum.

Þetta er meðalstórt sígrænt tré, um 15 til 30 metra hátt, með stofnþvermál að 0.8 metrar, smærra og stundum runnkenndur við trjálínu. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 2 sm langt og 2 mm breitt og 0.5 mm þykkt, matt dökk grænt að ofan, og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan, og lítið eitt sýlt í endann. Barrið er í spíral eftir sprotanum, en það er breytilega undið neðst svo þau liggja flöt til hvorrar hliðar og ofan á sprotanum, með engin undir. Sprotarnir eru rauðgulir með þéttri lauelskenndri hæringu. Könglarnir eru 5 til 11 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, dökk purpurabláir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru stuttar, og faldar í lokuðum könglinum. Vængjuð fræin losna er köngullinn sundrast við þroska um 6 til 7 mánuðum eftir frjóvgun.

Gljáþinur er náskyldur silfurþini "A. amabilis" frá Kyrrahafsströnd Norður Ameríku, sem greinist frá gljáþin með aðeins lengra barri 2 til 4.5 sm og lengri könglum: 9 til 17 sm langir.

Gljáþinur er nefndur eftir enska plöntusafnaranum Charles Maries (1851–1902), sem kom með tegundina til Bretlands 1879.
Gvatemalaþinur

Abies guatemalensis er sígrænt tré frá Mið-Ameríka og er suðlægasti meðlimur ættkvíslarinnar "Abies", með að vera suður til næstum 14° N. Hann vex frá suður (minna frá vestur og mið) Mexíkó í norðri og til El Salvador í suðri. Þetta er hita- og raka-elskandi tegund hitabeltisfjalla (í þokuskógum, barr og blandskógum) þessara landa. Tegundin þolir nær ekkert frost. Vegna skógarhöggs og tap búsvæðis, er þessi tegund talin í hættu og vernduð samkvæmt CITES Appendix I.

Lýsing.

"A. guatemalensis" er keilulaga tré sem verður 20 til 30 metra hátt og 60 til 90 sentimetrar í ummál. Greinarnar vaxa mestmegnis lárétt út. Börkurinn er svarbrúnn og brotinn upp í skífur. Sprotarnir eru rauðbrúnir til djúp svarrauðir og hærðir. Brumin eru kúlulaga til egglaga, klístruð og um 5 mm löng. Barrið er eins og í kamb á greinunum. Það er misjafnt og djúpgrænt að ofan og vaxkennt að neðan, 1.5 til 5.5 sm langt og 1.2 til 2 mm breitt. Loftaugu eru yfirleitt ekki að ofan, en eru í 8 til 10 línum að neðan. Barrið er með tvo "marginal resin canals" og endinn er sýldur og framjaðrað. Könglarnir eru aflangt sívalir og endinn nokkuð útlfattur. Þeir eru gulbrúnir að lit með fjólubláum blæ og eru um 8 til 11 sm langir og 4 til 4.5 sm breiðir. Köngulskeljarnar eru aflangar, eða breiðari en á lengd. Hreisturblöðkurnar sjást ekki, eru um helmingur af hæð köngulskeljanna og eru fleyg til egglaga í lögun. Fræin eru ljósbrún hneta, 9 mm löng með væng sem er 1.5 sm langur.

Afbrigði.

Það eru tvö viðurkennd afbrigði af "A. guatemalensis":

Samkvæmt sumum heimildum eru afbrigðin sjö.

Vistfræði.

"A. guatemalensis" er skráður sem í útrýmingarhættu af IUCN vegna skógarhöggs og taps á búsvæði. Hann vex yfirleitt í djúpum, frjósömum jarðvegi, sem er einmitt hentugur fyrir jarðrækt fyrir innfædda (sérstaklega fyrir kaffi plantekrur). Hann var talinn algengur alveg fram undir um 1940. Stórir skógar eða lundir eru enn í Hondúras, en upplýsingar vantar eins og er. Ýmislegt bendir til að svæði hvers þinskógar í Guatemala (fyrir utan skóginn í Los Altos de San Miguel Totonicapán) sé yfirleitt ekki stærri en 3 ferkílómetrar. Að auki er blómgun óregluleg og spírun yfirleitt léleg. Af þeim skógum sem eftir standa, er skógurinn í Los Altos de San Miguel Totonicapán í Guatemala sagður geyma stærstu og best varðveittu lundina á svæði sem þekur 26,060 hektara, þó að einnig þeim sé ógnað af ólöglegu skógarhöggi. Af þessu leiðir að það er orðið ólöglegt að fella trén í sumum þeim löndum sem hann vex og er á skrá hjá CITES Appendix I, sem gerir alþjóðlega verslun með hann ólöglega. Central American And Mexico Coniferous Resources Cooperative (CAMCORE) hefur einnig hafið aðgerðir til að vernda tegundina í náttúrunni.

Í Mexíkó finnst "A. guatemalensis" á Kyrrahafs hlíðum Sierra Madre del Sur og suður Sierra Madre Occidental, í fylkjunum Chiapas, Oaxaca, Guerrero, Michoacan, Colima, Jalisco, Nayarit, og Zacatecas. Dæmigert búsvæði er í eldfjalljarðvegi á milli 1800 og 3700 metra hæðar yfir sjó, þar sem er svalt, rakt hafloftslag.
Abies pindrow

Abies pindrow er þintegund ættuð úr vestur Himalaja og aðliggjandi fjöllum, frá norðaustur Afghanistan austur í gegn um norður Pakistan og Indland til mið Nepal. Hann vex í 2400 til 3700 metra hæð í skógum með Cedrus deodara, Pinus wallichiana og Picea smithiana, yfirleitt á svalari og rakari hlíðum á móti norðri.

Þetta er stórt sígrænt tré, að 40 til 60 metrum á hæð, og með stofnþvermál að 2 til 2,5 metrum. Hann er með keilulaga krónu með láréttum greinum.

Sprotarnir eru grábleikir til daufgulbrúnir, sléttir og hárlausirT. Barrið er nálarlaga, með því lengsta á nokkrum þin, 4 til 9 sm langt, tiltölulega flatt, gljáandi dökkgrænt að ofan, með tvær hvítleitar loftaugarásir að neðan; barrið er í spíral eftir sprotanum, en undið neðst svo það liggur flatt til beggja hliða á sprotanum. Könglarnir eru breið sívalir til sívalt- keilulaga 7 til 14 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, dökk purpuralitir á meðan þeir eru óþroskaðir, og sundrast við þroska til að losa fræin, 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun.

Hin skyldi "Abies gamblei", (samnefni "A. pindrow" var. "brevifolia", "A. pindrow" subsp. "gamblei") er með svipaða útbreiðslu, en á nokkuð þurrari stöðum; hann er frábrugðinn með að vera með styttra barr (2 til 4 sm langt), með minna áberandi loftaugarásum og standa meir út frá sprotanum. Könglarnir eru mjög svipaðir.

Nýjustu rannsóknir hinsvegar hafa sýnt að "Abies gamblei" er ekkert sérstaklega skyldur "Abies pindrow". Í vestur Himalajabúsvæðunum í Himalcal ríki í Indlandi sem voru skoðuð af teymi "Dendrological Atlas", í 3000 metra hæð, tók "A. gamblei" við af "A. pindrow", án nokkurra milliforma (blendinga). Þau svæði eru t.d. Churdhar og efri Sangla Valley í 3000 til 3400 metra hæð þar sem tegundirnar eru útlitslega og vistfræðilega greinilega aðskildar. Eftir hæð, emur "A. pindrow" fyrir í 2000 til 3350 metra hæð (þó mest á milli 2400 og 3000 m) og "Abies gamblei" frá 3000 til 3500 metra hæð. Sumar tilvísanir um "Abies spectabilis" í 3700 metra hæð í vestur Himalaja eru liklega í raun "Abies gamblei", en til að staðfesta þetta þarf nánari rannsóknir.

Nytjar.

"Abies pindrow" er notuð í litlum mæli fyrir timbur á heimaslóðum sínum. Hann er einstaka sinnum ræktaður til prýðis í stærri görðum í vestur Evrópu, en þarfnast hás raka og mikla úrkomu til að þrífast vel. Nafnið "pindrow" er dregið af heiti tegundarinnar á nepölsku.
Vambi

Vambar eru stuttfætt, vöðvastælt, ferfætt pokadýr sem eiga heimkynni sín í Ástralíu. Þeir eru um 1 metri á lengd og með lítinn, snubbóttan hala. Þrjár tegundir eru til sem tilheyra allar ættinni Vombatidae. Vambar hafa mikla aðlögunarhæfni og finnast í skóglendi, fjalllendi og á heiðum í suðaustur-Ástralíu, þar á meðal Tasmaníu, sem og á afmörkuðu 740 hektara svæði í Epping-skógar þjóðgarðinum í Queensland.
Cape Town-yfirlýsing

Í september árið 2007 varð hin svokallaða Cape Town yfirlýsing um opið nám til, hún varð til á litlum en áhrifaríkum fundi sem haldinn var í Cape Town í Suður Afríku. Á fundinum voru þrjátíu helstu talsmenn opins menntaefnis. Eftir fundinn voru gefin út drög að yfirlýsingunni en síðan þá hefur hún verið betrumbætt af mörgum.

Markmið fundarins var að stuðla að opnari aðgangi á allskyns auðlindum, svo sem tækni og kennsluefni. Cape Town yfirlýsingin er í raun beiðni til menntasamfélagsins að deila með öðrum því efni sem þeir hafa undir hendi. Tilgangurinn er að gera námsgögn opinber, aðgengileg og án kostnaðar. Yfirlýsingin var síðan gerð opinber í janúar árið 2008.

Yfirlýsingin hefur þegar verið undirrituð af hundruðum manna um allan heim. Þar á meðal nemendum, kennurum, útgefendum og öðrum sem tengjast menntamálum á einhvern hátt.

Yfirlýsingin er ekki löng en í henni má meðal annars lesa að við séum á mörkum alþjóðlegrar byltingar hvað varðar kennslu og lærdóm. Er því haldið fram þar sem mun auðveldara er að nálgast efni en það var áður fyrr. Einnig kemur fram að nú sé skólafólk farið að deila með öðrum miklu magni námsefnis. Námsefnið er frítt og opið öllum sem gerir það auðveldara að auka við þekkingu sína. Með þessu verður kennslan áhrifaríkari þar sem samstarf myndast. Kennarar deila efninu á netið í þeirri trú að það verði skoðað, notað og jafnvel betrumbætt. Með þessu ætti menntun að verða áhrifaríkari og aðgengilegri. Lesa má yfirlýsinguna í heild sinni hér.

Yfirlýsingin er í heild sinni áskorun þess efnis að menntafólk deili með öðrum þeim menntaauðlindum sem það býr yfir. Stefnt er að því að fólk geti gengið að efninu í gengum internetið sama hvar það er statt í heiminum, bæði til þess að auka við eigin þekkingu ásamt því að bæta við það sem er þegar til staðar.

Heimildir.

D’Antoni, Susan. (2009). Open Educationl Resources: reviewing initiatives and issues. Open Learning, 24(1), 3-10. Sótt af http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02680510802625443

Deacon, Andrew og Wynsculley, Catherine. (2009). Educators and the Cape Town Open Learning Declaration: Rhetorically reducing distance. International Journal of Education and Development using information and Communication Technology. 117-129. Sótt af http://search.proquest.com/docview/887962459/fulltextPDF/29C56B299D2F43EEPQ/1?accountid=135701

The Cape Town Open Education Declaration. (e.d.). Home. Sótt af http://www.capetowndeclaration.org

The Cape Town Open Education Declaration. (e.d.). Read the Declaration. Sótt af http://www.capetowndeclaration.org/read-the-declaration
Gervitauganet

Gervitauganet eru reiknilíkön sem voru upprunalega innblásin af því hvernig líffræðileg tauganet voru uppbyggð og eru mikið notaðar í vélrænu námi.

Gervitauganet eru byggð á samansafni af tengdum vinnslueiningum kallaðar sellur sem eru innblásin af grófum reiknilíkönum af líffræðilegum taugafrumum. Hver sella, eins og í taugafrumum, getur sent merki frá sér til annarra sella. Sellan sem tekur við merkinu getur svo unnið það og sent það áfram til annarra sella tengda við hana.

Merkin sem eru send í gegnum gervitauganet eru almennt rauntölur og úttak hverrar sellu er venjulega reiknuð sem ólínuleg vörpun af línulegri samantekt af inntaki þess. Venjulega hafa tengingar milli sella vigtir sem stjórna styrkleika merkjanna á tengingunum. Í sumum tilfellum hafa sellur þröskuldsgildi þ.a. merkið er aðeins sent frá sellunni ef styrkleiki þess er hærri en þröskuldsgildið.

Venjulega eru sellur hópaðar saman í lög þar sem hvert lag framkvæmir mismunandi aðgerðir á inntak þess. Gervitauganet eru venjulega uppsett á þann hátt að mismunandi lög eru röðuð upp í ákveðinni röð og svo tengd saman.

Hægt er að „þjálfa“ gervitauganet með gefin dæmi á þann hátt að þau geta framkvæmt ýmsar aðgerðir. Til dæmis geta gervitauganet lært að aðgreina ketti og hunda í myndum, gefið að gervitauganetið var þjálfað á safn af merktum myndum af köttum og hundum.

Gervitauganet hafa verið notuð í ýmis verkefni, svo sem tölvusjón, talgreiningu, vélþýðingum spilun tölvuleikja og borðspila.

Saga gervitauganeta.

Það voru Warren McCulloch og Walter Pitts sem árið 1943 skrifuðu fyrstu fræðigreinina um gervitauganet, sem var jafnframt fyrsta fræðigreinin um gervigreind.

Marvin Minsky og Dean Edmonds byggðu fyrstu gervitauganetstölvuna, SNARC-vélina, árið 1951 úr 3.000 lömpum og afgangssjálfstýringu úr B-24 sprengjuflugvél. Tölvan hafði 40 gervitauganetsfrumur (sellur).