arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Konungsríkið Kongó

Konungsríkið Kongó (kikongo "Kongo dya Ntotila" eða "Wene wa Kongo", portúgalska "Reino do Congo") var ríki í Vestur-Afríku þar sem nú eru Angóla, Kabinda, Vestur-Kongó og vesturhluti Austur-Kongó. Á hátindi sínum náði það frá Atlantshafi í vestri að Kvangófljóti í austri og frá Kongófljóti í norðri að Kvansafljóti í suðri. Konungar báru titilinn manikongo. Samkvæmt arfsögnum var ríkið stofnað af Lukeni lua Nimi sem gerði M'banza-Kongo að höfuðborg sinni um 1380. Portúgalir komust í kynni við Kongó árið 1483. Eftir það fóru kongóskir aðalsmenn til Portúgals til að mennta sig og tóku upp kaþólska trú. Kongó hagnaðist á þrælaverslun við Evrópumenn en þrælamarkaðir höfðu þá lengi verið til í ríkinu. Í byrjun 17. aldar kom til átaka við Portúgali og afríska bandamenn þeirra sem leiddi til stríðs sem Kongómenn unnu árið 1622. Eftir röð átaka tókst Portúgölum loks að sigra Kongó árið 1665 í orrustunni við Mbwila. Konungurinn, Anton 1. af Kongó, var hálshöggvinn. Í kjölfarið hófst borgarastyrjöld þar sem óvíst var hverjum bæri að taka við völdum. Borgarastyrjöldin stóð í 40 ár. Pétur 4. af Kongó sameinaði loks ríkið undir sinni stjórn árið 1709. Þegar Portúgalir bönnuðu þrælaverslun vegna þrýstings frá Bretum árið 1839 hófst mikið umrót í Kongó. Eftir nokkur átök sór Pétur 5. af Kongó Portúgal hollustueið árið 1857. Portúgalir reistu virki í M'banza-Kongo og komu þar fyrir setuliði. Þeir höfðu þó ekki bolmagn til að stjórna landinu. Á Berlínarráðstefnunni 1884-1885 kom Kongó í hlut Portúgala. Konungur Kongó ríkti þó enn sem lénsmaður Portúgalskonungs þar til uppreisn gegn nýlenduherrunum hófst og var barin niður árið 1914. Eftir það var konungstitillinn í Kongó lagður niður.
Munnmök

Munnmök nefnast þær kynlífsathafnir þegar munnur, varir og tunga eru notuð til að örva kynfæri.
Hedemora

Hedemora er þéttbýli í sveitarfélaginu Hedemora i Svíþjóð. Þar búa 7 273 manns (2010).
Österbymo

Österbymo er þéttbýli í sveitarfélaginu Ydre i Svíþjóð. Þar búa 834 manns (2010).
Ed

Ed er þéttbýli í sveitarfélaginu Dals-Ed i Svíþjóð.Þar búa 2 932 manns (2010).
Osby

Osby er þéttbýli í sveitarfélaginu Osby i Svíþjóð. Þar búa 7 157 manns (2010).
Sítrónumelissa

Sítrónumelissa eða hjartafró (fræðiheiti: "Melissa officinalis") er fjölær jurt sem mikið er notuð sem kryddjurt.
Stjórnborði og bakborði

Stjórnborði og bakborði eru sjómennskuhugtök sem vísa til hægri og vinstri hliðar skips eða báts séð frá skut að stefni. Stjórnborði er þannig alltaf hægri hlið skipsins og bakborði vinstri hlið. Nöfnin eru dregin af því að áður en afturstýri komu til sögunnar í Evrópu á miðöldum var notast við stýrisár sem var fest á hægri hlið skipsins.

Að nóttu til þekkist stjórnborði skips af grænu siglingaljósi og bakborði af rauðu ljósi. Í alþjóðlegum siglingareglum gildir „stjórnborðsréttur“ þ.a. það skip sem er á stjórnborða við hitt á réttinn og ber að halda sína leið, en það skip sem er á bakborða við hitt á að víkja. Í alþjóðlegu kappsiglingareglunum sem fjalla um siglingakeppnir á seglskútum er stjórnborðsrétturinn skilgreindur þannig að skúta sem beitir á stjórnborða á réttinn gagnvart skútu sem beitir á bakborða.
Íþróttafélag

Íþróttafélag er félag sem fæst við ástundun einnar eða fleiri íþróttagreinar. Íþróttafélög eru mjög margvísleg, allt frá því að vera lítil samtök áhugafólks að stórum samtökum með umfangsmikinn rekstur sem greiða atvinnuíþróttamönnum fyrir að keppa fyrir hönd félagsins. Tekjur slíkra félaga geta verið félagsgjöld, styrkir, auglýsingafé eða tekjur af aðsókn á íþróttaviðburði sem þau standa fyrir. Íþróttafélög geta snúist um eina íþróttagrein eða margar eftir atvikum.

Íþróttafélög eru aðilar að svæðisbundnum íþróttabandalögum, íþróttasamböndum viðkomandi íþróttagreina í landinu þar sem þau starfa og íþróttadeildum félaga sem keppa í sömu greinum.
Siglingaljós

Siglingaljós eru ljós á skipum og flugvélum sem gefa til kynna stefnu, stærð og stöðu farkostsins. Kveðið er á um notkun slíkra ljósa í alþjóðlegum reglum á borð við Alþjóðlegu siglingareglurnar. Algengust eru hliðarljós (kölluð landþernur á skipum); grænt á stjórnborða (hægra megin) og rautt á bakborða (vinstra megin), en auk þeirra kveða reglur á um hvít hringljós eða keiluljós á langskurðarfleti, leifturljós eða ljósaraðir til að einkenna tegund, stöðu og stærð farkostsins. Siglingaljós eiga að vera kveikt frá sólarlagi til sólarupprásar hvort sem er á skipum eða flugvélum.
Sid Meier

Sid Meier (fæddur 1954) er þekktur tölvuleikjahönnuður. Hann hefur hannað nokkra af vinsælustu tölvuleikjum allra tíma. Meier hefur margsinnis verið heiðraður fyrir framlag sitt til tölvuleikjaiðnaðarins og er enn í dag talinn meðal stærstu nafnanna í þeim geira.

Ferill.

Sid Meier stofnaði MicroProse ásamt Bill Stealey árið 1982. Hjá MicroProse hannaði Meier leikinn sem hann er þekktastur fyrir, "Civilization". Meier yfirgaf að lokum MicroProse og stofnaði árið 1996 fyrirtækið Firaxis Games ásamt Jeff Briggs. Í dag gefur Firaxis út herkænskuleiki, en margir þeirra eru endurgerðir eldri leikja Meiers, svo sem "Civilization III" og "Pirates!".

Árið 1999 varð Meier annar maðurinn til að komast í Academy of Interactive Arts and Sciences' Hall of Fame. Sá fyrsti var Shigeru Miyamoto frá Nintendo.

Meier er hamingjusamur fjölskyldufaðir í Hunt Valley, Maryland.

Tilvitnun.

„Leikur er röð af áhugaverðum ákvörðunum.“

Leikir.

Meier hefur hannað leiki í um þrjá áratugi. Nokkrir af þekktari leikjum hans eru hér í tímaröð:
Bräcke

Bräcke er þéttbýli í sveitarfélaginu Bräcke í Svíþjóð. Þar búa 1 651 manns (2010).
Älmhult

Älmhult er þéttbýli í sveitarfélaginu Älmhult í Svíþjóð.Þar búa 8 955 manns (2010).
Kumla

Kumla er þéttbýli í sveitarfélaginu Kumla í Svíþjóð. Þar búa 14 062 manns (2010).
Skurup

Skurup er þéttbýli í sveitarfélaginu Skurup í Svíþjóð. Þar búa 7 565 manns (2010).
Flen

Flen er þéttbýli í sveitarfélaginu Flen í Svíþjóð. Þar búa 6 229 manns (2010).
Skoghall

Skoghall er þéttbýli í sveitarfélaginu Hammarö í Svíþjóð. Þar búa 13.265 manns (2010).
Fagersta

Fagersta er þéttbýli í sveitarfélaginu Fagersta í Svíþjóð. Þar búa 11 130 manns (2010).
Ljungskile

Ljungskile er þéttbýli í sveitarfélaginu Uddevalla í Svíþjóð. Þar búa 3 375 manns (2010).
Tranemo

Tranemo er þéttbýli í sveitarfélaginu Tranemo í Svíþjóð.Þar búa 1 059 manns (2010).
S (aðgreining)

S getur átt við:
1515

Árið 1515 (MDXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Talnaborð

Talnaborð er fjöldi takka í grindi notað sem inntakstæki. Á tökkunum er yfirleitt prentað tölustafir, tákn og bókstafi. Talnaborð eru víða á finna á reiknivélum, símum og eldri farsímum, talnalásum og hurðarlásum. Á mörgum tölvulyklaborðum er talnaborð hægri megin notað til hraða innsláttar tölustafa.

Skipan talnanna er misjöfn eftir notkun. Á flestum símum eru tölurnar 123 á efstu takkaröðinni en á flestum reiknivélum og lyklaborðum eru þessar tölur á neðstu takkaröðinni. Á símatalnaborðum er önnur tákn líka að finna, svo sem * (stjörnumerki) og # (tvíkross), báðum megin við núlltakkann. Á símum eru bókstafir oft prentaðir undir tölunum sem eru notaðir til að stafa orð eða sem áminning á símanúmerum. Á reiknivélum eru takkar með hinar grunnreikniaðgerðir fjórar ásamt tugabrotskommu og tökkum fyrir aðrar flóknari aðgerðir.
Kjötmjöl

Kjötmjöl er malaður sláturúrgangur og bein stórgripa og sauðfjár. Það var áður notað sem fóður en því hefur verið hætt vegna hættu á riðusmiti. Kjötmjöl er notað sem áburður en í því er að finna helstu næringarefni sem plöntur þurfa til vaxtar í hentugum hlutföllum.
Hjónaband samkynhneigðra

Hjónaband samkynhneigðra er hjónaband milli tveggja samkynhneigðra, það er að segja tveggja einstaklinga af sama kyni eða kynvitund. Í flestum löndum eru hjónabönd samkynhneigðra ólögleg en víðar er verið að breyta lögum eða ræða um að breyta þeim til að heimila slík hjónabönd.

Fyrstu lögin til að heimila hjónabönd samkynhneigðra tóku gildi á fyrstu árum 21. aldar en frá júní 2020 mega samkynhneigðir giftast í 29 löndum: (Argentínu, Ástralíu, Austurríki, Bandaríkjunum, Belgíu, Brasilíu, Bretlandi, Danmörku, Ekvador, Finnlandi, Frakklandi, Hollandi, Írlandi, Íslandi, Kanada, Kólumbíu, Lúxemborg, Malta, Nýja-Sjálandi, Noregi, Portúgal, Spáni, Suður-Afríku, Svíþjóð, Taívan, Úrúgvæ og Þýskalandi) og sumum fylkjum Mexíkós. Kosta Ríka leyfði hjónabönd samkynhneigðra í maí 2020.

Kannanir sem hafa verið gerðar í ýmsum löndum leiða það í ljós að stuðningur almeninngs fyrir hjónabönd samkynhneigðra sé að aukast.

Innleiðing hjónabanda samkynhneigðra er mismunandi efitr löndum og heimssvæðum en það hefur verið heimilt með því að breyta löggjöf um hjónabönd, með dómsúrskurði sem er byggður á stjórnskipulegum jafnréttisrétti eða með kosningum (annaðhvort þjóðaratkvæðagreiðslu eða frumkvæðisrétti). Viðurkenning á hjónaböndum samkynhneigðra er talin mannréttinda- og borgararéttindamál og hefur stjórnfræðilegar, samfélagslegar og í sumum tilfellum trúarlegar afleiðingar. Mikið er deilt um á hvort samkynhneigðir skuli hafa rétt til að ganga í hjónaband, fá viðurkenningu á sambandi sínu með staðfestri samvist eða þeim verði neitt slík réttindi.
Blikastaðakró

Blikastaðakró er ríflega 2 km strandlengja sem liggur við ósa Úlfarsár að odda Geldinganess þar sem skiptast á grunn vik eða víkur með sand og/eða malarfjöru og 2 - 4 m há klettanef sem ganga í sjó fram. Dýpsta víkin er Gorvík. Klettnefin eru vaxin mólendisgróðri og fléttugróðri, en inn af vikunum er graslendi og stundum mólendi og votlendisblettir. Mikið fuglalíf er í Blikastaðakrá á öllum árstímum og þar eru mikill fjöldi margæsa á fartíma og sendlinga að vetrarlagi. Svæðið er allt á náttúruminjaskrá og IBA-skrá og hluti svæðisins Varmárósar var friðlýstur árið 1980.

Fuglalíf í Blikastaðakró.

Þessar fuglategungir hafa sést:
Clipperton-eyja

Clipperton-eyja (franska: "Île de Clipperton" eða "Île de la Passion") er óbyggt 9 km² hringrif í austurhluta Kyrrahafs, 1080 km suðvestan við Mexíkó og 2424 km vestan við Níkaragva. Eyjan heyrir undir Frakkland.

Eyjan heitir eftir enska sjóræningjanum John Clipperton sem barðist við spænsk skip á 18. öld og er sagður hafa komið þangað. Um tíma hafa gúanósafnarar búið á eyjunni og 1914 bjuggu þar um 100 manns. Íbúar voru háðir vistum frá Akapúlkó og þegar átök hörðnuðu í mexíkósku byltingunni hættu sendingar að berast. Árið 1917 voru allir karlmenn eyjarinnar dánir, margir úr skyrbjúg, en sá síðasti var drepinn af konu sem hann hafði nauðgað. Sama ár var eftirlifandi konum og börnum bjargað af bandarísku skipi. Eftir það hefur enginn haft fasta búsetu á Clipperton-eyju.
2G

2G er skammstöfun sem á við aðra kynslóð farsímatækni (enska: "second generation"). Fyrstu 2G-farsímakerfi voru byggð á GSM-staðlinum og opnuð í Finnlandi árið 1991 af Radiolinja. Meðal kosta 2G-kerfa miðað við svokölluð 1G-kerfi eru stafræn dulkóðun á öllum samskiptum, aukin hagkvæmni á úthlutun útvarpstíðna, og gagnaþjónusta, en fyrsta dæmið um hana var smáskilaboð (SMS). 2G-tækni gerði farsímafyrirtækjum kleift að bjóða upp á smáskilaboð, myndskilaboð og margmiðlunarskilaboð (MMS). Öll smáskilaboð sem send eru með 2G-farsímakerfi eru stafrænt dulkóðuð sem þýðir að aðeins móttakandi skilaboðanna getur lesið þau.

Útvarpsmerki á 1G-farsímanetum eru hliðræn en á 2G-netum eru öll merki stafræn. Í báðum kerfum er notast við stafræn merki til að tengjast loftnetum við restina af símakerfinu. Nýrri tækni eins og 3G og 4G hefur leyst 2G af hólmi, en 2G-kerfi eru enn notuð víða um heiminn.
Nóatún (aðgreining)

Nóatún getur átt við:
Bræðrasöfnuðurinn

Bræðrasöfnuðurinn eða herrnhútar er trúarhreyfing mótmælenda sem Zinsendorf greifi skipulagði í Herrnhut. Hann hóf árið 1731 útgáfu á bæklingi sem hann nefndi "Die Losungen". Í Losungen er eitt ritningarvers fyrir hvern dag ársins. Herrnhútar voru áhrifamiklir í Danmörku á 18. öld. Þeir stóðu fyrir trúboði víða um lönd og er eitt af því kristniboð Hans Egede í Grænlandi.
Listi yfir leiðarstjörnur

Leiðarstjörnur geta verið stjörnur eða plánetur sem notaðar eru fyrir staðarákvörðun í stjarnsiglingafræði. Af þeim um 6000 stjörnum sem sýnilegar eru á himinhvolfinu hafa stofnanirnar Nautical Almanac Office og US Naval Observatory valið 57 stjörnur sem henta til staðarákvörðunar vegna staðsetningar og birtustigs, auk Pólstjörnunnar. Staða þessara stjarna miðað við dagsetningu og tíma dags er gefin út árlega í almanakinu "Nautical Almanac". Frá 1958 hafa stofnanirnar gefið almanakið út í sameiningu. Þessar leiðarstjörnur eru dreifðar um 38 stjörnumerki og ná frá 70° suðlægrar breiddar að 89° norðlægrar breiddar. Margar af þessum stjörnum eru þekktar leiðarstjörnur frá fornu fari.

Tafla.

Í fyrsta dálki er talan sem notuð er í ýmsum útgáfum til að einkenna viðkomandi stjörnu. Þar á eftir kemur almennt heiti, síðan Bayer-heiti og síðan merking nafnsins. Þá kemur staðsetning stjörnunnar sett fram sem miðbaugshnit (tímahorn og stjörnubreidd) og þar á eftir birtustig hennar.
Tome

Tome (24. febrúar 1957 - 5. október 2019) var listamannsnafn belgíska myndasöguhöfundarins "Philippe Vandevelde". Eftir hann liggja fjölmargar sögur, en kunnastur var hann sem höfundur bókanna um Sval og Val, ævintýri Litla-Svals og leynilögreglumannsins "Soda".

Ferill.

Vandevelde fæddist í Brussel og fékk snemma brennandi áhuga á myndasögum. Hann gerðist aðstoðarteiknari hjá myndasagnahöfundinum "Dupa", þar sem hann kynntist Janry sem átti eftir að verða samstarfsmaður hans um árabil. Jafnframt starfaði hann sem aðstoðarmaður fleiri kunnra listamanna. Má þar nefna "Turk" höfund myndasagnanna um uppfinningamanninn "Leonard" og "De Groot" höfund "Clifton"-bókanna.

Þeir Tome og Janry voru ráðnir til tímaritsins Svals árið 1979, en listamannsnöfn þeirra voru vísun í bandaríska teiknimyndaparið Tomma og Jenna. Tome fór fljótlega í hlutverk höfundarins en Janry sá meira um teiknihlutann, auk þess að koma að handritsgerðinni.

Þegar Fournier hætti skyndilega störfum sem aðalhöfundur Svals og Vals-sagnaflokksins ákváðu stjórnendur "Dupuis"-útgáfunnar að hverfa frá þeirri stefnu að hafa einn aðalhöfund. Þess í stað fólu þeir nokkrum listamönnum eða listamannatvíeykjum að semja sögurnar samhliða. Sögur þeirra Tome og Janry féllu best í kramið og urðu þeir senn aðalhöfundar.

Alls gerðu félagarnir fjórtán bækur um Sval og Val. Út frá þeirri spratt nýr sagnaflokkur um ævintýri Litla-Svals. Þrátt fyrir nafnið, rautt hárið og lyftuvarðarbúninginn hefur sú persóna í raun engin tengsl við Sval sjálfan. Tome segir að ævintýri Litla-Svals byggist að miklu leyti á hans eigin bernskuminningum og ævintýrum dóttur hans. Alls hafa sautján bækur komið út um Litla-Sval, sú síðasta árið 2015.

Samhliða vinnunni að þessum sagnaflokkum, samdi Tome efni fyrir raunsæislegri myndasögur. Þar eru kunnastar sögurnar um Soda, sem teiknaðar eru af "Bruno Gazzotti". Þær eru blóðugar spennusögur af lögreglufulltrúa í New York sem berst við glæpamenn, en dulbýr sig þó sem kaþólskur prestur til að róa aldraða móður sína. Alls urðu bækurnar þrettán í ritröðinni.

Á árunum 1997 til 2002 samdi Tome þriggja bóka verk, "Berceuse assassine", ásamt teiknaranum Ralph Meyer. Um er að ræða afar myrka sögu af hjartveikum leigubílsstjóra í New York sem dregst inn á brautir glæpa. Fyrsta ævintýri bókaflokksins "Le Cœur de Telenko" (Ísl. "Hjarta Telenko") kom út á íslensku á vegum Nordic Comics árið 1999 undir heitinu "Vögguvísa morðingjans".
Giuseppe Merisi

Giuseppe Merisi, (25. september, 1938) er biskup emeritus rómversk-kaþólsku kirkjunnar í Lodi.
Listi yfir sögulegar byggingar í Esfahan

Listinn sýnir sögulegar byggingar í Esfahan héraði í Íran.
Ölduhryggur (Svarfaðardal)

Ölduhryggur er bær í Svarfaðardal austan Svarfaðardalsár, milli bæjanna Sökku og Hánefsstaða, um 5 km frá Dalvík. Jörðin var upphaflega hjáleiga frá Sökku en varð lögbýli á seinni hluta 18. aldar. Búskap lauk í Ölduhrygg 1966 en þá hafði Þorgils Gunnlaugsson keypt jörðina. Hún hvarf því undir Sökku á ný. Nú stendur íbúðarhúsið á Sökku II þar sem gamli Ölduhryggjarbærinn stóð áður.
Brno

Brno (þýska: "Brünn") er næststærsta borg Tékklands. Borgin er staðsett í suðausturhluta landsins, í Móravíu-héraði. Borgin stendur við árnar Svratka og Svitava og er í 190-425 metra hæð yfir sjávarmáli. Íbúar borgarinnar eru um 378 þúsund (2014) talsins.

Tenglar.

Opinber vefsíða Brno
Nguyen Van Hung

Nguyễn Văn Hùng (f. 21. nóvember, 1958) er víetnamsk-ástralskur rómversk-kaþólskur prestur og mannréttindaaktívisti í Taívan. Hann var viðurkenndur af Bandaríkjunum sem „hetja sem vinnur að binda enda á nútímaþrælahald“.
Hinrik fuglari

Hinrik fuglari (876-936) var hertoginn af Saxlandi 912 til 936 og Konungur Þýskalands 919 og til dauðadags. Hinrik tilheyrði Ottóaættinni en karleggur hennar réði ríkjum í Þýskalandi 919-1024. Miðað er við að Þýskaland miðaldanna hafi verið stofnað á grunni Austurfrankaríkisins á valdatíð Hinriks fuglara. Hinrik var mikill veiðimaður og hlaut viðurnefnið "fuglari" því sagt er að hann hafi verið að gera að fuglaveiðinetum þegar sendiboðar tilkynntu honum um að hann yrði konungur.
Swansea City

Swansea City A.F.C. er velskt knattspyrnulið sem spilar í ensku úrvalsdeildinni undir stjórn Garry Monk. Gylfi Þór Sigurðsson var keyptur til Swansea frá Tottenham Hotspur FC á tímabilinu 2014-15 og spilaði með því til 2017.

Félagið var stofnað árið 1912. Árið 2011 komst félagið fyrst í ensku úrvalsdeildina. Swansea vann "Football league Cup" árið 2013 og komst í "UEFA Europa league".
Andreas Christensen

Andreas Bødtker Christensen (f. 10. apríl 1996) er danskur knattspyrnumaður sem spilar sem varnarmaður fyrir F.C. Barcelona og danska landsliðinu.

Christensen hóf ferilinn með Skjold Birkerød og fór síðar til Brøndby. Hann gekk til liðs við Chelsea 15 ára árið 2012 og var þar í 10 ár.

Hann hefur spilað með danska landsliðinu frá 2015 og fór á HM 2018 og EM 2020.
César Azpilicueta

César Azpilicueta (fæddur árið 1989 í Pamplona, Navarra,) er spænskur knattspyrnumaður og bakvörður sem spilar fyrir Chelsea F.C.. Áður hefur hann verið með Osasuna á Spáni og Marseille í Frakklandi.

Hann hefur spilað með spænska landsliðinu síðan 2012. Hann skoraði sitt fyrsta landsliðsmark á EM 2020 með skalla.
Einkirningasótt

Einkirningasótt (stundum kölluð kossasótt, Epstein-Barr sýking, eða mónónúkleósa) er veirusýking sem stafar oftast af "Epstein-Barr veirunni". Flestir sýkjast af veirunni sem börn og sýna þá engin eða nærri því engin einkenni. Þegar fólk sýkist sem unglingar eru einkennin öllu verri: hár hiti, mjög sár hálsbólga, stækkaðir hálseitlar, mikil þreyta, og magnleysi. Vanalega nær fólk sér á tveimur til fjórum vikum, en þreytutilfinningin getur varað svo mánuðum skiptir. Miltað og lifrin geta líka orðið bólgin og í undir 1% tilfella rofnar miltað.

Einkirningasótt smitast með munnvatni, oft með kossum eða með því að drekka úr sama glasi og einhver sem er sýktur. Afar sjaldgæft er að einkirningasótt smitist með blóði eða sæði. Einkenni geta verið margar vikur að koma fram (4–7 vikur) og á þessum tíma er fólk samt smitandi. Sýkingin er mest smitandi fyrstu 6 vikurnar, en fólk getur þó verið smitandi í allt að 1½ ár.

Það er hvorki til bóluefni né lækning við einkirningasótt. Koma verður í veg fyrir smit með því að sleppa því að kyssa og drekka úr sama glasi og sá sýkti. Fólk nær sér vanalega af einkirningasótt smám saman með því að drekka nógulega mikið af vatni, með mikill hvíld, og með því að taka verkjalyf eins og parasetamól og íbúprófen.

Einkirningasótt er algengust hjá ungu fólki á aldrinum 15 til 24 ára. Sýkingin er það algeng að 95% af fullorðnum hefur komist í tæri við hana og myndað ónæmi, þó ekki hafi allir fengið sýkingu. Aðeins 15–20% unglinga sem komast í tæri við Epstein-Barr veiruna fá einkirningasóttar-sýkingu, hlutfallið er 40% hjá fullorðnum.

Epstein-Barr veiran er hluti af "herpes-"veirufjölskyldunni. Önnur skyld og algeng veira, stórfrumuveiran "(cytomegalovirus)," getur líka valdið einkirningasótt, en það er ekki jafn algengt.

Nafnið "einkirningasótt" vísar til þess að mikil fjölgun verður í ákveðinni gerð hvítra blóðkorna sem kallast "einkjörnungar" vegna þess að þeir hafa einn kringlóttan frumukjarna, flokkurinn inniheldur stórátfrumur og angafrumur.

Einkirningasótt getur leitt til langvarandi síþreytu.
1533

Árið 1533 (MDXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Syðrahvarf

Syðrahvarf er bær í Skíðadal og tilheyrir Dalvíkurbyggð. Hann er austan Skíðadalsár nálægt dalamótum við Svarfaðardal og um 12 km frá Dalvík. Ofan bæjarins er Hvarfsfjall og utan hans er Hvarfið svokallaða, stórt berghlaup sem fallið hefur úr Hvarfsfjalli. Berghlaupshólarnir loka mynni Skíðadals. Bærinn Ytrahvarf er utan hólanna. Bærinn Dæli er gegnt Syðrahvarfi handan árinnar og þar rís hið mikla fjall Stóllinn til himins en hann aðskilur Skíðadal og innri hluta Svarfaðardals.
Stefán Marel

Stefán Marel er tónlistarmaður frá Akureyri. Hann kom fyrst í sviðsljósið þegar hann sendi frá sér sérstaka útgáfu af laginu "Ég vil fá mér kærustu", lagið er upphaflega sænskt þjóðlag og nefnist "Ack Värmeland du sköna" eftir Jussi Björling, en íslenskan texta gerði Indriði Einarsson.

Stefán tók þátt í Grease söngleiknum árið 2009.
Fjall

Fjall er landslagsþáttur sem gnæfir yfir umliggjandi landslag. Fjall er venjulega hærra og brattara en hæð og fell.

Orðsifjar.

Orðið "fjall" er dæmi um a-klofningu frá orðinu "fell".
Vesturslavnesk tungumál

Vesturslavnesk tungumál er ein þriggja greina slavneskra mála, sem er töluð í Mið-Evrópu. Tékkneska, pólska, slóvakíska, kassúbíska, efri sorbneska og neðri sorbneska tilheyra þessari grein. Þau skildust frá austur- og suðurslavneskum málum um það bil á 3. til 6. öld.
Elínborg Lárusdóttir

Elínborg Lárusdóttir (12. nóvember 1891 – 5. nóvember 1973) var íslenskur rithöfundur. Hún fæddist á Tunguhálsi í Lýtingsstaðahreppi í Skagafirði og stundaði nám við Kvennaskólann á Blönduósi, Hússtjórnarskólann á Akureyri og Kennaraskólann. Hún var 1912–1914 í Kennaraskólanum en varð að hætta námi eftir áramót vegna berkla. Í skólanum kynntist hún Ingimar Jónssyni sem síðar varð eiginmaður hennar. Hún fór 1914 á berklahælið á Vífilsstöðum og dvaldi þar á þriðja ár eða fram á vor 1917. Hún giftist Ingimar Jónssyni sem var prestur að Mosfelli í Grímsnesi 1922–28 og síðan skólastjóri Ungmennaskóla Reykjavíkur frá stofnun 1928 en sá skóli nefndist Gagnfræðaskóli Reykjavíkur frá 1930 og Gagnfræðaskóli Austurbæjar frá 1949.

Fyrsta bók Elínborgar, "Sögur", kom út árið 1935 en þá var hún fimmtug. Hún var um skeið einn afkastamesti rithöfundur landsins og skrifaði alls rúmlega 30 bækur. Elínborg skrifaði mikið um dulræn fyrirbrigði en þar á meðal eru tvær bækur um Hafstein Björnsson miðil.
Ingimar Jónsson

Ingimar Jónsson (15. febrúar 1891 - ) var skólastjóri við Gagnfræðaskóla Reykjavíkur, áður Ungmennaskóla Íslands. Skólinn var jafnan kenndur við hann og kallaður Ingimarsskólinn. Ingimar Jónsson fæddist í Hörgsholti í Hrunamannahreppi. Hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík vorið 1916 og útskrifaðist úr guðfræði við Háskóla Íslands vorið 1920. Á námsárum sínum kenndi hann bæði við Kvennaskólann og Iðnskólann. Hann var heimiliskennari á Höfn í Hornafirði veturinn 1914 til 1915. Ingimar stundaði skrifstofustörf í tvö ár eftir nám í háskólanum.

Ingimar kvæntist Elínborgu Lárusdóttur rithöfundi. Hann var prestur á Mosfelli í Grímsnesi frá 1922 til 1928 þar til hann tók við embætti skólastjóra Ungmennaskólans frá stofnun hans árið 1928. Gagnfræðaskólinn við Lindargötu tók til starfa árið 1935 og þar gegndi Ingimar stöðu skólastjóra.