arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Morkinskinna

Morkinskinna er konungasaga, sem fjallar um sögu Noregskonunga frá því um 1025 til 1157. Sagan var samin á Íslandi um 1220, og er varðveitt í handriti frá því um 1275.

Handritið.

Nafnið "Morkinskinna" var upphaflega notað um skinnhandritið sem sagan er varðveitt í, GKS 1009 fol., sem er í Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn, nánar tiltekið í „Gammel Kongeling Samling“ (GKS). Þormóður Torfason fékk handritið hjá Brynjólfi Sveinssyni biskupi í Skálholti sumarið 1662, og fór með það til Kaupmannahafnar, þar sem það var afhent bókasafni konungs (Friðriks 3.). Þormóður gaf handritinu nafnið "Morkinskinna", af því að í því (eða í bandinu) voru meiri rakaskemmdir en í öðrum handritum sem hann notaði. Síðar var farið að nota nafnið "Morkinskinna" um þá sérstöku gerð konungasagna sem í handritinu er.

Handritið er ekki heilt, nú eru í því 37 blöð en þau hafa líklega verið 53 í upphafi. Eyður í fyrri hluta sögunnar er hægt að fylla með efni úr öðrum handritum, einkum Flateyjarbók, sem hefur að geyma náskyldan texta. Nokkrar vísur vantar þar og nokkra þætti, og aðrir eru þar í breyttri mynd. Niðurlag sögunnar er glatað, en efnið hefur þar líklega verið hliðstætt Heimskringlu. Tvær rithendur eru á bókinni.

Sagan.

Morkinskinna fjallar um sama tímabil og þriðji hluti Heimskringlu. Sagan hefst um 1025 og endar í miðri setningu árið 1157, eftir dauða Sigurðar 2. Haraldssonar. Upphaflega hefur sagan verið lengri, og líklega náð til 1177, eins og "Fagurskinna" og "Heimskringla", sem nota "Morkinskinnu" sem heimild. Í sögunni eru nú um 328 vísur, eða fleiri en í flestum öðrum fornritum, en eflaust hafa vísurnar verið fleiri þegar sagan var heil. Vísurnar eru flestar undir dróttkvæðum hætti, hrynhendum hætti og fornyrðislagi. Almennt eru frásagnir Morkinskinnu ítarlegri en í Heimskringlu, en mismunurinn virðist minnka undir lokin.

Ein helsta prýði Morkinskinnu eru hinir svokölluðu "Íslendingaþættir", sem margir hverjir eru meðal meistaraverka íslenskra bókmennta, svo sem Auðunar þáttur vestfirska. Áður fyrr voru þættirnir taldir seinni tíma innskot, en Ármann Jakobsson hefur fært rök fyrir því að þeir gegni mikilvægu hutverki í sögunni og hafi því verið með frá upphafi. Þættirnir eru flestir í sögu Haralds harðráða. Íslendingaþættirnir hafa oft verið gefnir út sérstakir.

Í Morkinskinnu sameinast þrír straumar í einu riti: Hirðmenning sunnan úr álfu, norræn skáldskaparhefð dróttkvæðaskálda og áhrif frá eldri konungasögum.
The Trooper

The Trooper er lag með Iron Maiden. Lagið kom út á breiðskífunni Piece of Mind 16. maí 1983 og sem smáskífa í júní sama árs. Lagið er samið af Steve Harris og er um Orrustuna við Balaclava í Krímstríðinu.
Hrakfallaferð til Feluborgar

Hrakfallaferð til Feluborgar (franska: "Les pirates du silence") eftir höfundinn og teiknarann Franquin er tíunda bókin í bókaflokknum um Sval og Val. Maurice Rosy var titlaður meðhöfundur. Bókin kom út árið 1958, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust í teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1955-56. Árið 1977 varð hún fyrsta Svals og Vals-bókin sem gefin var út á íslensku.

Söguþráður.

Í aðalsögu bókarinnar segir frá ferð félaganna Svals og Vals til Feluborgar, þar sem milljónamæringar og kvikmyndastjörnur lifa í munaði, laus við hnýsna blaðamenn og ágenga ljósmyndara. Valur er í leynilegum erindagjörðum og hyggst skrifa frétt um hið skringilega samfélag. Ljósmyndavélar eru bannaðar í Feluborg, en Valur felur örsmáar myndavélar í pípunni sinni og úrinu.

Áður en lagt er af stað birtist gormdýrið óvænt heima hjá þeim félögum og virðist hafa strokið frá Sveppagreifanum. Svalur og Valur taka gormdýrið og íkornann Pésa með sér í ferðalagið, óafvitandi um að Sveppagreifanum hefur verið rænt.

Á leiðinni rekast þeir á auðkýfinginn hr. Jón Kurteiz (Juan Corto dos Orejas y Rabo), sem kemur þeim undarlega fyrir sjónir. Í ljós kemur að Jón Kurteiz er leiðtogi í glæpaflokki sem rænt hefur Sveppagreifanum og þvingað hann til að búa til gas sem svæfir íbúa Feluborgar. Svalur og Valur frelsa greifann og stöðva bíræfið bankarán glæpamannanna. Þrátt fyrir hetjudáðina verða þeir að yfirgefa bæinn í skyndi með lögregluna á hælunum þegar gormdýrið ljóstrar upp um földu myndavélarnar.

Aukasaga bókarinnar nefnist "Valur á tryllitækinu" (franska: "La Quick super"). Þar fá Svalur og Valur það verkefni að prófa glæsikerru, en nokkrum bílum sömu gerðar hafði verið stolið við dularfullar kringumstæður. Svalur flettir ofan af þjófnum sem reynist vera dvergur.

Íslensk útgáfa.

Hrakfallaferð til Feluborgar var gefin út af Iðunni árið 1977 í íslenskri þýðingu Geirlaugar Þorsteinsdóttur. Þetta var fyrsta íslenska Svals og Valsbókin og má segja að lesendum hafi verið hent út í djúpu laugina með því að byrja í miðjum bókaflokki og án sérstakrar kynningar á persónunum.
Magnús Markússon

Magnús Markússon (1671 – 22. nóvember 1733) var skólameistari í Skálholtsskóla og síðan prestur á Grenjaðarstað í Aðaldal frá 1708 til dauðadags. Hann var sagður guðhræddur maður, vitur og alvörugefinn.

Magnús var sonur Markúsar Geirssonar prests í Laufási og konu hans Elínar Jónsdóttur. Hann lærði við Kaupmannahafnarháskóla í tvö ár en kom síðan til Íslands og varð heyrari í Skálholti. Haustið 1702 drukknaði Magnús Jónsson skólameistari og tók Magnús þá við skólameistarastarfinu og gegndi því þar til hann var vígður prestur að Grenjaðarstað árið 1708. Hann er sagður hafa gegnt starfinu af mikilli röggsemi og þótti skólinn batna undir stjórn hans. Síðasta veturinn var skólastarfið þó í lægð vegna Stórubólu; skólinn hófst ekki fyrr en um jól og voru aðeins 20 piltar í skólanum til vors. Magnús var hagmæltur og er sagður hafa komið töluvert að uppskriftum á fornum skjölum fyrir Árna Magnússon prófessor á meðan hann var í Skálholti.

Kona Magnúsar (gift 24. ágúst 1710) var Guðrún Oddsdóttir, dóttir Odds digra Jónssonar klausturhaldara á Reynistað, sonar Jóns Arasonar í Vatnsfirði. Þau áttu þrjú börn sem upp komust.
Landsbankafarganið

Landsbankafarganið er nafn á deilum sem stóðu aðallega á milli tveggja manna, Björns Jónssonar og Tryggva Gunnarssonar á árunum 1909-1911 á Heimastjórnartímabilinu. Björn og Tryggvi höfðu áður fyrr verið hvorum innan handar og góðir vinir en urðu ósammála um ýmiss mikilvæg álitaefni eftir að þeir komust til valda og metorða.

Atburðarás.

Veturinn 1909, var Tryggvi Gunnarsson bankastjóri Landsbanka Íslands og Björn var skipaður ráðherra Íslands 31. mars. Fljótlega eftir að hafa sest í ráðherrastól skipaði Björn þriggja manna nefnd til athugunar á hag Landsbankans. Byggt á niðurstöðum nefndarinnar vék Björn bankastjórn Landsbankans frá störfum í nóvember 1909 „sökum margvíslegrar, megnrar og óafsakanlegrar óreglu í starfsemi yðar í stjórn bankans og frámunarlega lélegs eftirlits með honum.“.

Þann 20. febrúar 1911, þegar þing kom aftur saman, voru bornar fram vantrauststillögur gegn Birni í báðum deildum Alþingis. Auk þess að víkja bankastjórninni hafði Björn vikið þingkjörnum gæslustjórum Landsbankans sem hann hafði ekki heimild til að gera, en einnig var fundið að því hversu harkalega hann gekk fram í stjórnarathöfnum sínum. Eftir að vantrauststillaga gegn Birni hafði verið samþykkt voru skipaðar tvær fimm manna þingmannanefndir, ein í hvorri deild Alþingis, til þess að rannsaka "Bankafarganið" svonefnda.

Nefnd efri deildarinnar lauk rannsókn sinni 8. maí 1911 og hafði þá víkkað nokkuð út viðfangsefni sitt og skipt því niður í fimm mál tengd „afskiftum fyrverandi ráðherra Björns Jónssonar“. Fyrst og fremst var það talið lögbrot að Björn skyldi hafa vikið gæslustjórum Landsbankans sem voru þingkjörnir („bankamálið“). Í niðurstöðunum var vísað í nefndarálit frá 7. mars um að Björn skyldi innsetja gæslustjórana á ný sem hann hafði vikið frá. Því til viðbótar var til skoðunar trúnaðarbrestur varðandi símskeyti danskra skoðunarmanna Landsbankans („símamálið“), hvers vegna landssjóður tók ekki til sín hluta af andvirði sölu námaréttinda til erlends banka („Silfurbergsmálið“), hvernig viðskiptaráðunautur fékk ríflega greitt fyrir aðstoð sína („viðskiptaráðunauturinn“) og loks samningur Thore-félagsins, sem sá um póstflutning, við ríkið. Rannsóknarnefndin hélt 22 fundi alls, þar af 11 fyrst og fremst um bankamálið. Niðurstaða rannsóknarnefndarinnar var í sem stystu máli sú að „tjón það er hann hefir bakað landinu með afskiftum sínum nemi í það minnsta kr. 35.894.“

Þegar rannsóknarnefndin lauk störfum hafði Björn Jónsson þegar sagt sig frá ráðherraembætti vegna vantrauststillagna. Afleiðingar skýrslu rannsóknarinnar voru því ekki aðrar en þær að á hinum opinbera, pólitíska vettvangi var kné látið fylgja kviði. Lárus H. Bjarnason sem var formaður rannsóknarnefndar efri deildar var pólitískur andstæðingur Björns. Að sögn var hann af mörgum þeim sem hann mætti á förnum vegi beðinn um að vera „ekki svona vondur við gamla manninn.“
Edward Robert Harrison

Edward Robert Harrison (fæddur 6. janúar 1919, dáinn 29. janúar 2007) var breskur heimsfræðingur og stjarnfræðingur. Hann fann fyrstur manna lausn á þverstæðu Olvers en samkvæmt henni ætti himininn að vera jafnskær nótt sem dag vegna þess að bein sjónlína frá jörðinni hlyti í öllum tilfellum að enda á yfirborði stjörnu.
Þjálfarar meistaraflokks KR í knattspyrnu karla

Þjálfarar meistaraflokks KR í knattspyrnu karla hafa verið margir í gegnum tíðina. Fyrst um sinn var enginn þjálfari, heldur skipuðu leikmenn sjálfir í stöðu og spiluðu. Fyrstur manna til að vera formlega kallaður þjálfari Knattspyrnufélags Reykjavíkur var Guðmundur Ólafsson. Á fyrstu árunum var þó ekki mikið um formlega þjálfun eða æfingar en þjálfunin fór að taka á sig mynd þá sem þekkist í dag þegar leið á síðustu öld. Núverandi þjálfari KR er Rúnar Kristinsson.
Engjaskraut

Engjaskraut (fræðiheiti "rhytidiadelphus squarrosus") er mosategund sem útbreidd er í Evrasíu og Norður-Ameríku og hefur einnig breiðst út á suðurhveli jarðar. Sprotar eru allt að 15 sm langir og á þeim blöð sem eru 2–2,5 mm og eru þau baksveigð og áberandi útstæð og minna á stjörnu þegar horft er beint ofan á sprotann. Engjaskraut myndar sjaldan gróhirslur og fjölgar sér því með kynlausri æxlun. Jurtin finnst helst í manngerðu umhverfi eins og grasflötum og golfvöllum.

Engjaskraut þolir ýmiss konar jarðveg allt frá kalkríku graslendi til súrra heiðarlanda. Engjaskraut er ein algengasta mosategund í grasflötum. Engjaskraut er algengt í þurru mólendi og kjarri á láglendi á Íslandi.
Time

Time eða TIME er bandarískt fréttatímarit. Tímartitið var fyrst gefið út 3. mars 1923 af Henry Luce og Briton Hadden. Höfuðstöðvar tímaritsins eru í New York-borg en einnig eru gefnar út evrópsk-, suður-kyrrahöfsk- og asísk útgáfa tímaritsins. Síðan 1999 hefur tímaritið gefið út árlegan lista yfir hundrað áhrifamestu einstaklinga heimsins. Tímaritið gefur einnig út árlegt tölublað sem er tileinkað manneskju ársins, sem er valin til að prýða forsíðuna.
Jónsi

Jónsi getur átt við:
Kuðungur

Kuðungur getur átt við:
Morð á Íslandi

Á Íslandi eru morð tiltölulega sjaldgæf, rétt rúmlega tvö morð á ári að meðaltali. Tíðnin hérlendis er hundraðfalt lægri en í morðglaðasta ríki heim, El Salvador, um sex sinnum lægri en í Bandaríkjunum, og örlitlu lægri en í Danmörku.

Eini raðmorðingi Íslandssögunnar.

Axlar-Björn, eða Björn Pétursson, (um 1555–1596) er eini Íslendingurinn sem vitað er til að hafi gerst sekur um raðmorð. Sagan segir að móður hans hafi þyrst í blóð á meðan hún gekk með Björn, og hafi faðir Björns gefið henni blóð úr sér að drekka. Ungur var hann sendur í vist hjá Ormi Þorleifssyni ríka að Knerri, en þar dysjaði hann fyrsta fórnarlamb sitt í flórnum í fjósinu. Er hann náðist árið 1596 játaði hann á sig 18 morð, en ekki er þó hægt að staðfesta þá tölu. Eftir fyrsta fórnarlambið myrti Björn aðallega ferðamenn og farandverkamenn sem áttu leið hjá landi hans, Öxl við Búðavík á Snæfellsnesi. Þeim fórnarlömbum sökkti hann í Íglutjörn fyrir neðan túnið á bænum. Kona og þrjú börn hennar höfðu beðið um gistingu hjá Birni en Björn lokkaði börnin til sín eitt í einu og drap. Móðir þeirra komst undan og gat sagt frá því sem hún varð vitni að. Eftir að upp komst um Björn var hann dæmdur til dauða á Laugarbrekkuþingi. Hann var tekinn af lífi á Laugarbrekku. Björn var festur niður og útlimir hans brotnir með trésleggjum, en það tók afar langan tíma. Eftir að búið var að mölbrjóta útlimi hans var hann afhöfðaður og síðan var líkami hans bútaður niður og einstakir partar stjaksettir, meðal annars höfuð hans. Kynfærum hans var fleygt í fang konu hans, Steinunnar/Þórdísar ("heimildum ber ekki saman um nafn hennar"), sem var látin fylgjast með aftöku bónda síns. Hún var hýdd fyrir glæpi sína. Ekki finnst annar eins morðingi í sögum Íslendinga og er Axlar-Björn því bæði sérstaklega óhugnanlegur og einstakur.

Afbrotatölfræði lögreglunnar.

Samkvæmt ársskýrslu ríkislögreglustjóra fyrir árið 2011 voru framin 28 morð á árunum 1999 til 2011. Það eru rétt rúm tvö morð á ári að meðaltali. Í níu tilvikum var fórnarlambið kona, en í sautján tilvikum var fórnarlambið karl. Ef morðunum árin 2012 og 2013 er bætt við eru kvenþolendur í heild ellefu talsins, en karlþolendur átján. Með þeim morðum eru þau í heildina frá 1999 31 talsins. Árin 1998, 2003, 2006 og 2008 voru ekki framin nein morð hér á landi.

Refsiþyngd.

Yfirleitt eru morðdómar 16 ár. En þyngstu dómar sem fallið hafa í morðmáli á Íslandi eru á bilinu 17-20 ára fangelsi en það eru 6 dæmi um dóma á því bili. Héraðsdómur hefur dæmt fólki í lífstíðarfangelsi eins og almenn hegningarlög heimila en 79. grein sömu laga takmarkar refsingar við 20 ár, sem skýrir kannski það að lífstíðardómum var áfrýjað til Hæstiréttar og alltaf verið mildaðir niður.
Pólitískur rétttrúnaður

Pólitískur rétttrúnaður (e. "political correctness", gjarnan skammstafað "PC") er notað sem skammaryrði um skinhelgi og hræsnisfullar skoðanir þar sem hugur fylgir ekki máli heldur tillit til viðtekinna sanninda. Gjarnan er talað um pólitískan rétttrúnað í tengslum við tungutak um minnihlutahópa og átt við ofurvarfærni gagnvart niðrandi orðfæri, svo sem um kynþætti, konur, meðlimi trúarhópa, fatlaða, samkynhneigða og svo framvegis. Þó á hugtakið ekki aðeins við um tungutak heldur einnig gjörðir, pólitísk stefnumál, hugmyndafræði og hegðun, alla afvegaleidda viðleitni til að lágmarka móðganir og mismunun gagnvart hópum sem eiga undir högg að sækja. Í ensku má finna hugtakið allt aftur á átjándu öld en í íslensku er það nýtt. Ásakanir um pólitískan rétttrúnað eru á báða bóga í stjórnmálum en algengara er þó að þær komi frá hægrimönnum. Stundum hefur orðalagið pólitískur rétttrúnaður verið notað í jákvæðri merkingu, svo sem af meðlimum The New Left upp úr 1970 sem höfðu það að sjálfslýsingu.
Alajärvi

Alajärvi er bær og sveitarfélag í vestur-Finnlandi. Þar búa tæplega 10.000 manns.

Alvar Aalto bjó í Alajärvi sem ungur maður. Fyrsta húsið sem Aalto teiknaði var byggt hér.
Handknattleiksárið 1982-83

Handknattleiksárið 1982-83 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1982 og lauk vorið 1983. Víkingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Valsstúlkur í kvennaflokki. Karlalandsliðið tók þátt í B-keppni í Hollandi.

Karlaflokkur.

1. deild.

Víkingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla. Notast var við nýtt mótafyrirkomulag. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð. Sigurliðið í deildarkeppninni hlaut að launum sæti í Evrópukeppni félagsliða. Því næst fóru fjögur efstu liðin í úrslitakeppni um Íslandsmeistaratitilinn þar sem leikin var fjórföld umferð og hófu öll liðin keppni án stiga. Fjögur neðstu liðin fóru í sérstaka keppni um fall með fjórfaldri umferð, en þau tóki með sér stigin sín úr aðalkeppninni.

"Úrslitakeppni"

"Fallkeppni"

2. deild.

KA-menn urðu meistarar í 2. deild og fóru upp um deild ásamt Haukum. Notast var við sama keppnisfyrirkomulag og í 1. deild karla.

"Úrslitakeppni"

+ Breiðablik notaði ólöglegan leikmann gegn KA og var KA því dæmdur sigur í leiknum, sem réði úrslitum í mótinu.

"Fallkeppni"

3. deild.

Fylkir og Reynir S. færðust upp í 2. deild. Keppt var í níu liða deild með tvöfaldri umferð.

Bikarkeppni HSÍ.

Víkingur sigraði í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn KR. Tuttugu lið tóku þátt í mótinu.

"1. umferð"

"16-liða úrslit"

"8-liða úrslit"

"Undanúrslit"

"Úrslitaleikur"

Evrópukeppni.

Evrópukeppni meistaraliða.

Víkingar kepptu í Evrópukeppni meistaraliða. Þeir féllu úr keppni í 16-liða úrslitum.

"1. umferð"

"16-liða úrslit"

Evrópukeppni bikarhafa.

KR-ingar kepptu í Evrópukeppni bikarhafa. Þeir sátu hjá í fyrstu umferð og féllu úr keppni í 16-liða úrslitum.

Evrópukeppni félagsliða.

FH-ingar kepptu í Evrópukeppni félagsliða. Þeir sátu hjá í fyrstu umferð og féllu úr keppni í 16-liða úrslitum.

"16-liða úrslit"

Kvennaflokkur.

1. deild.

Valsstúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð.

Lið Hauka og Þórs Akureyri féllu úr 1. deild.

2. deild.

Akranes sigraði í 2. deild. Fylkir varð í 2. sæti og tóku liðin sæti Þórs Ak. og Hauka í 1. deild. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð.

Bikarkeppni HSÍ.

ÍR-stúlkur sigruðu í bikarkeppninni í fyrsta og eina sinn.

"8-liða úrslit"

"Undanúrslit"

"Úrslitaleikur"

Evrópukeppni.

Ekkert íslenskt kvennalið tók þátt í Evrópukeppni þetta árið.

Landslið.

Stærsta verkefni karlalandsliðsins á leikárinu var B-keppni í Hollandi. Tvö efstu liðin í hverjum forriðli fóru í úrslitakeppni um tvö laus sæti á Ólympíuleikunum 1984, en liðin í neðri sætunum kepptu um að halda sæti sínu meðal B-þjóða.

"Forriðill"

"Úrslitaleikir um sæti"

Íslenska liðið hafnaði í sjöunda sæti.
Sjálfhverfni

Sjálfhverf vensl kallast tvíundarvensl, þar sem sérhvert stak er venslað sjálfu sér. Jafngildisvensl „~“ á mengið S kallast "sjálfhverf" ef "a" ~ "a" gildir fyrir öll "a" í S.
Tætifall

Hakkafall eða tætifall er reiknirit sem breytir gögnum (sem nefnast lyklar) af mismunandi stærðum og gerðum í gildi sem nefnist tætigildi þar sem hver gögn skila alltaf sama gildi — nefnist þetta ferli tæting. Almennt vandamál er árekstur þar sem tveir lyklar skila sama tætigildinu.
Ökuskírteini

Ökuskírteini eða ökuleyfi er skírteini sem er staðfesting á því að einstaklingur megi keyra vélknúið ökutæki eins og mótorhjól, bíl, vörubíl eða áætlunarbifreið á opinberum vegi. Lög um hverjir fá ökuskírteni eru mismunandi eftir löndum. Í sumum löndum er ökuskírteni gefið út eftir að viðkomandi hefur náð ökuprófi á meðan í öðrum löndum þarf viðkomandi ökuskírteni áður en hann hefur akstur.

Saga.

Fyrsta ökuskírtenið var útgefið til frumkvöðuls nútímabílsins, Karl Benz. Vegna þess hávaða og mengunar sem sjálfrennireið hans olli í þýsku borginni Mannheim óskaði Benz eftir og fékk skírteni frá yfirvöldum að hann mætti keyra bílinn á opinberum vegum.

Fyrsta landið sem gerði kröfu um ökuskírteni var Prússland 29. september 1903. Sambandið Dampfkesselüberwachungsverein var yfirumsjónaraðili prófanna sem gengu megnmegnis út á vélfræðilega þekkingu. 1910 setti Þýska ríkistjórnin upp ökuréttinda kerfi sem varð síðar fyrirmynd annara landa. Önnur lönd Evrópu innleiddu ökupróf á tuttugustu öldinni fram til 1977 þegar Belgar voru síðastir evrópuþjóða að innleiða slíkt kerfi.

Í Bandaríkjunum var New York fyrsta borgin til að innleiða ökuréttndi fyrir atvinnubílstjóra 1. ágúst 1910. Þremur árum síðar varð New Jersey fyrsta fylki Bandaríkjanna sem innleiddi ökupróf fyrir alla ökumenn.

Ökuréttindi.

Í fjölda landa þurfa atvinnuökumenn sérstök ökuskírteni. Í Bandaríkjum, Nýja Sjálandi og sumum ríkjum Kanada eru sérstök skírteni fyrir leigubílstjóra. Í Indlandi er atvinnu ökuskírteni gilt í 5 ár á meðan almennt ökuskírteni gildir í 20 ár. Í Bretlandi þarf sérstakt ökuskírteni fyrir að keyra bíl með sæti fyrir fleiri en 8 manns eða sem er þyngri en 3.500 kíló.

Í Evrópusambandinu og EES-löndum (þar með talið Íslandi) eru ökuskírtenum skipt í grunnflokka eftir gerð ökutækis. Mótorhjól eru í A-flokki, bílar í B-flokki, vörubílar í C-flokki og áætlunarbifreiðar í D-flokki. Undir þessum flokkum eru undirflokkar eftir afli, sætafjölda og þyngd ökutækjanna.
Útey

Útey (norska: "Utøya") er eyja í Tyrifjarðarvatni ("Tyrifjorden") í suðurhluta Noregs, nánar

tiltekið í Buskerudfylki ("Biskupsruð"). Útey er skógivaxin eyja, 10,6 hektarar að stærð og er í um 500 hundruð metra fjarlægð frá meginlandinu þar sem styðst er í land. Eyjan er í eigu Æskulýðsfélags Verkamannaflokksins í Noregi ("Arbeidaranes Ungdomsfylking"). Á eynni eru nokkur stór rjóður sem sum hafa verið notuð sem tjaldstæði gesta eða sem svæði til íþróttaiðkana.

Þann 22. júlí árið 2011 voru 69 manns, aðallega unglingar, skotnir til bana á eynni í hryðjuverkaárás hægriöfgamannsins Anders Behring Breivik, sem var dulbúinn sem lögreglumaður.
Umboðsmaður

Umboðsmaður er milligöngumaður sem hefur verið falið það hlutverk að gæta hagsmuna almennra borgara gagnvart stjórnvöldum eða öðrum hópum. Yfirleitt er umboðsmaður opinber starfsmaður ráðinn til starfa ríkisstjórnar eða þings sem tekur á móti kvörtunum sem almenningur hefur lagt fram. Umboðsmaður má reyna að finna lausn á kvörtun sem gerir báðum hópum til geðs. Á Íslandi er ráðinn til starfs umboðsmaður Alþingis sem gætir þess að réttindi borgaranna gagnvart stjórnsýslunni séu virt og að jafnræðisreglan sé höfð í heiðri. Í öðrum löndum starfa umboðsmenn í svipuðum hlutverkum hjá ríkisstjórnum.

Á mörgum tungumálum er orðið "ombudsman" notað sem á rætur að rekja til dönsku, norsku og sænsku, sem á sjálft rætur að rekja til fornnorræna orðsins "umboðsmaðr". Á íslensku getur orðið á líka við einfaldlega „aðila“ eða „stjóra“.
Andrés drengur

Andrés drengur var munkur í Þykkvabæjarklaustri og síðan ábóti í Viðeyjarklaustri frá 1305 til 1325 en þá var hann sviptur ábótadæmi fyrir einhverjar sakir.

Ætt Andrésar er ekki þekkt en sumir hafa þó talið hann Ormsson og hefur þess verið getið til að hann hafi annaðhvort verið sonur Orms Klængssonar bónda í Tungu og Haukadal, Teitssonar Þorvaldssonar og því af ætt Gissurar jarls, eða Orms Þorlákssonar kanúka, bróður Staða-Árna. Allt er það þó óvíst. Andrés var kanúki í Þykkvabæjarklaustri en árið 1305 vígði Árni Helgason biskup hann ábóta í Viðeyjarklaustri í stað Runólfs ábóta, sem þá var látinn fyrir nokkrum árum.

Lítið er vitað um ábótaferil Andrésar en þó er til máldagi klaustursins frá 1313 og kemur þar fram að klaustrið átti þá fjórtán jarðir. Andrés var settur af sem ábóti 1325 og Helgi Sigurðsson tók við. Ekki er vitað af hverju Andrés var látinn hætta.
Scottie Thompson

Scottie Thompson (fædd Susan Scott Thompson, 9. nóvember 1981) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í "Brotherhood", "NCIS" og "Trauma".

Einkalíf.

Thompson fæddist í Richmond, Virginíu. Thompson útskrifaðist frá Harvard-háskóla árið 2005 með gráðu í "Performance Studies" og bókmenntum, með áherslu á frönsku og "Postcolonial" vinnu. Thompson kynntist leiklistinni við nám og kom fram í nokkrum leikritum á borð við: Macbeth (2002), Marisol (2003) og The Oresteia (2005). Eftir útskrift þá fluttist Thompson til New York-borgar til að fylgja eftir leiklistarferli sínum.

Ferill.

Fyrsta hlutverk Thompson var í kvikmyndinni Center Stage sem aukaleikari árið 2000. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við: Star Trek, Skyline og Pornstar. Árið 2006 fékk Thompson gestahlutverk sem Shannon McCarthy í Brotherhood og á sama tíma fékk hún stórt gestahlutverk sem Jeanne Benoit í NCIS þar sem hún lék kærustu Tony Dinozzos. Árið 2009 var Thompson með gestahlutverk í Trauma sem hún lék frá 2009-2010. Thompson hefur einnig komið fram sem gestaleikari í öðrum þáttum á borð við: , Ugly Betty, Eli Stone, Bones, The Closer og Rizzoli &amp; Isles.
Björn Auðunarson

Björn Auðunarson (d. 1364) var ábóti í Viðeyjarklaustri frá 1352 til dauðadags. Um leið og hann tók við var breytt um regluhald í klaustrinu og Ágústínusarregla sett þar að nýju en þá hafði klaustrið tilheyrt Benediktsreglu í átta ár.

Björn var að líkindum sonur Auðunar Krákssonar, prests í Selárdal, og því af ætt Seldæla. Lítið er vitað um ábótatíð Björns en hann gegndi embættinu til dauðadags 1364. Þá tók Jón nokkur við ábótadæminu.