arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Lageröl

Lageröl, lagerbjór eða bara lager (úr þýsku "Lager" „geymsla“) er fremur ljós bjór sem gerjaður er með lagergeri í kulda („undirgerjaður bjór“). Lageröl er langvinsælsti bjórstíllinn, og er hann drukkinn í meira magni en aðrir stílar hvarvetna. Vinsældir sínar á lageröl meðal annars að þakka aðferð við samfellda gerjun sem nýsjálendingurinn Morton W. Coutts fann upp árið 1953, og sem gerði framleiðslutíma lageröls sambærilegan við framleiðslutíma hefðbundins öls. Helstu afbrigði lageröls eru pilsner, Dortmunder Export og marsbjór ("Märzen").
Plágan síðari

Plágan síðari var mjög mannskæð farsótt sem gekk á Íslandi á árunum 1494-1495. Yfirleitt er talið að þetta hafi verið lungnapest, sú sama og Svartidauði, sem gekk um landið í upphafi aldarinnar, en þó er ekki fullvíst um hvers konar sjúkdóm var að ræða, en hann var bráðsmitandi og bráðdrepandi.

Plágan er sögð hafa borist til landsins með ensku skipi sem kom til Hafnarfjarðar og segir svo í Árbókum Espólíns: „Um sumarid komu enskir kaupmenn út í Hafnarfyrdi; þar þótti mönnum sem fugl kæmi úr klædi bláu, at því er Jón prestr Egilson segir, og þá var talat; giördi þvínæst sótt mikla, og mannskiæda í landi hér. ... tókst mannfallid um alþíng, oc stód yfir, fyrir sunnann land, fram yfir Krossmessu um haustid, en rénadi nockud þá loft kólnadi.“

Pestin gekk þetta sumar um Suður- og Vesturland en árið eftir um Norður- og Austurland. Vestfirðingum tókst að verjast smiti og barst hún aldrei til Vestfjarða. Í sögnum er sagt að konur hafi fundist dauðar með skjólur sínar undir kúm á stöðlum eða við keröld í búrum og ungbörn hafi sogið mæður sínar dauðar. Þeir sem fylgdu líki til grafar hrundu niður á leiðinni og fóru stundum sjálfir í þær grafir sem þeir grófu öðrum.

Hvað sem þessum sögum líður er líklegt að mannfall hafi verið heldur minna en í Svartadauða, a.m.k. virðast áhrifin á þjóðfélagið og atvinnulífið ekki hafa verið alveg jafnmikil. Þó fjölgaði eyðibýlum verulega og sagt er að fátækt fólk hafi komið frá Vestfjörðum eftir pestina og getað fengið góðar jarðir til búsetu. Kirkjan eignaðist líka margar jarðir, sem fólk gaf sér til sáluhjálpar.
Stjórnarráðið

Stjórnarráðið getur átt við:
Kindle

Kindle er heiti á lestölvu frá bandaríska fyrirtækinu Amazon.com. Lestölvan (stundum nefnd "lesbretti") styðst við svokallað rafblek og svokallaðan rafpappír og líkir eftir bók um leið og orkunotkun er í lágmarki. Skjárinn er án baklýsingar og því þarf ljós, rétt eins og við hefðbundinn bóklestur, þegar lesin er rafbók af Kindle.
Mólýbden

Mólýbden er frumefni með efnatáknið Mo og sætistöluna 42 í lotukerfinu.

Almenn einkenni.

Mólýbden er silfurhvítur, gríðarlega harður hliðarmálmur. Það hefur einnig eitt hæsta bræðslumark hreinna frumefna. Í litlum skömmtum er mólýbden mjög áhrifaríkt við að herða stál. Mólýbden er mikilvægt næringarnámi plantna og finnst í sumum lífhvötum, þar á meðal xanþínoxíðasa.

Notkun.

Tveir þriðju af öllu mólýbdeni sem notað er fer í málmblöndur. Notkun þess jókst gífurlega í fyrri heimsstyrjöld þegar mikil eftirspurn eftir volframi dró úr framboði á þeim málmi, og hástyrktarstál varð dýrt í innkaupi. Mólýbden er notað í dag í hástyrktarmálmblöndur og í háhitastál. Sérstök mólýbdenmálmblendi, eins og Hastelloy® eru sérstaklega hita- og tæringarþolin. Mólýbden er notað í flugvélaíhluti og flugskeyti, og einnig í glóðarþræði. Það er sömuleiðis notað sem hvati í olíuiðnaði, sérstaklega í hvata sem notaðir eru til að fjarlægja lífræn brennisteinssambönd úr jarðolíuvörum. Mo-99 er notað í kjarnorkuiðnaði. Mólýbden er einnig notað sem appelsínugult litarefni í málningu, blek, plast og gúmmíefni. Mólýbdentvísúlfíð er gott smurefni, sérstaklega við hátt hitastig. Mólýbden er einnig notað í rafeindaiðnaði sem leiðandi málmlag í TFT skjái.
Olís

Olís er vinsæl skammstöfun fyrir Olíuverzlun Íslands hf. samkvæmt vefsíðu Olís er það eitt af 20 stærstu fyrirtækjum Íslands með samanlagðan starfsmannafjölda upp á 480 manns. Olís rekur einnig sjálfsafgreiðslubensínstöðvar undir merkinu ÓB - ódýrt bensín. Árið 1999 keypti Olís allt hlutafé í Ellingsen og var það sameinað móðurfyrirtækinu árið 2001. Meðal annarra dótturfyrirtækja má nefna Hátækni og Ísmar. Erlendur birgir olíu fyrir Olís er BP. Samkeppniseftirlitið metur markaðshlutdeild Olís á bilinu 25-30%. Allt hlutafé Olís er í eigu eignarhaldsfélagsins FAD 1830 sem er skráð á lögheimili Gísla Baldurs Garðarssonar lögmanns og stjórnarformanns Olís.

Olís var dæmt til að greiða 880 milljónir í sekt vegna ólöglegs verðsamráðs við önnur olíufélög en sektin var lækkuð í 560 milljónir eftir áfrýjun. Sumarið 2011 bárust fréttir af því að til greina kæmi af hálfu Landsbankans helsta skuldadrottins Olíss að taka fyrirtækið yfir sökum slæmrar skuldastöðu. Þá hefði Olís síðast skilað ársreikningi fyrir árið 2008.

Saga.

Olíuverzlun Íslands var upprunalega stofnuð þann 3. október árið 1927. Stofnendur voru Héðinn Valdimarsson, Magnús Kristjánsson, Aðalsteinn Kristinsson, Hjalti Jónsson, Guðmundur Kr. Guðmundsson, Richard Torfason og Sigurður Jónsson. Héðinn Valdimarsson var forstjóri fram að dauða sínum árið 1948.
Dominique Strauss-Kahn

Dominique Strauss-Kahn (fæddur 25. apríl 1949) er franskur hagfræðingur og fyrrverandi framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Hann var handtekinn í BNA 2011 vegna ákæru fyrir kynferðisofbeldi.
Ögvaldsnes

Ögvaldsnes (norska: "Avaldsnes") er lítið byggðarlag á eynni Körmt (Karmøy) í Rogalandsfylki í Suðvestur-Noregi. Á Ögvaldsnesi var áður konungsgarður og hafði Haraldur hárfagri þar bú á 9. öld og er sagður hafa dvalið þar löngum þegar hann tók að eldast.

Ögvaldsnes kemur oft við sögur Noregskonunga. Ólafur Tryggvason lét reisa þar timburkirkju, en núverandi steinkirkju lét Hákon gamli byggja þar um 1250 og er hún ein stærsta norska steinkirkjan frá miðöldum.

Á Ögvaldsnesi var gerð sætt í staðamálum síðari milli íslenskra höfðingja og Árna Þorlákssonar Skálholtsbiskups árið 1297 og lauk þar með langvinnum deilum.
Kílógramm

Kílógramm eða kíló er grunneining SI-kerfisins fyrir massa, táknuð með .

Nokkrar mælieiningar eru notaðar til að mæla massa sem eru nátengdar kílógramminu:

Kílógrammið var upphaflega skilgreint sem massi 1 lítra af vatni við 4° Celsius og 1 atm (staðalaðstæður þrýstings). Þessi skilgreining olli nokkrum vandkvæðum þar sem þéttleiki vatns er háður þrýstingi og þrýstingur er háður massa (og þannig er skilgreiningin á mælieiningunni orðin háð sjálfri sér).

Kílógrammið var því endurskilgreint sem massi ákveðins sívalnings úr Platiníu og Iridíum, sem er geymdur í Bureau International des Poids et Mesures.

Algengur misskilningur er að kílógrammið sé mælieining á þyngdar, þegar þyngd er í eðlisfræðilegum skilningi kraftur og er þá mæld í SI-einingunni njúton.
Sól í Norðurmýri

Sól í Norðurmýri er bók eftir Magnús Þór Jónsson (betur þekktur undir nafninu Megas) og er skrifuð ásamt Þórunni Valdimarsdóttur, sagnfræðingi. Sól í Norðurmýri var gefin út árið 1993 og fjallar hún um bernsku Megasar í Norðurmýri fram að unglingsárum.
Landeyjahöfn

Landeyjahöfn er höfn vestan ósa Markarfljóts í Landeyjum. Áætlunarsiglingar ferjunnar Herjólfs á milli Vestmannaeyja og Landeyja hófust 21. júlí 2010.
On the Rocks Productions

On the Rocks Productions er íslenskur tölvuleikjaframleiðandi sem framleiðir leiki fyrir IPhone.
Húnaþing

Húnaþing er eldra heiti yfir Húnavatnssýslu(r) og hefur haldið sér og alltaf verið notað jafnhliða, öfugt við til dæmis Hegranesþing (Skagafjarðarsýslu), þar sem þing-nafnið hefur alveg vikið fyrir sýsluheitinu. Húnaþing hefur alltaf verið notað yfir bæði Austur- og Vestur-Húnavatnssýslu og staður sem sagður er „í Húnaþingi“ getur verið í hvorri sýslunni sem er. Þetta gæti þó breyst því þegar Vestur-Húnavatnssýsla varð eitt sveitarfélag 1998 fékk það nafnið Húnaþing vestra en Austur-Húnavatnssýsla hefur ekki farið sömu leið.

Hið forna þing Húnvetninga var á Þingeyrum en þess er ekki getið eftir að klaustur var stofnað þar 1133.
Staten Island

Staten Island er einn af fimm hlutum New York borgar í Bandaríkjunum.

Staten Island er staðsett á samnefndri eyju í suðvesturhluta New York borgar, nálægt höfn borgarinnar. Þar búa aðeins um 476 þúsund íbúar (2016) og er því Staten Island langfámennasti hluti borgarinnar.

Frá syðsta odda Manhattan til Staten Island gengur ferja, sem er um það bil 20 mínútur á leiðinni í hvora átt. Leið hennar liggur fram hjá Liberty Island, þar sem Frelsisstyttan (The Statue of Liberty) er og taka ferðamenn sér því oft far með þessari ferju.
Geirfuglsmálið

Geirfuglsmálið var landssöfnun sem fór fram snemma árs 1971 til að safna fyrir kaupum á uppstoppuðum geirfugli, sem boðinn yrði upp hjá Sotheby's uppboðsfyrirtækinu í London. Valdimar Jóhannesson, þá blaðamaður og síðar lögmaður, var forgöngumaður söfnunarinnar. Um tvær milljónir króna söfnuðust. Fuglinn var boðinn upp rétt fyrir kl. 13, fimmtudaginn 4. mars 1971, og féll hann Íslendingum í skaut fyrir 9.000 sterlingspund eftir snarpa sennu við fulltrúa DuPont ættarinnar. Þetta var gríðarlegt verð fyrir slíkan grip, líklega heimsmet á þeim tíma. Fyrri eigandi fuglsins var "Raben-Levetzau" barón.

Náttúrugripasafn Íslands fékk geirfuglinn til varðveislu og er hann þar til sýnis, sá eini á landinu.
Jórvíkurhöfði

Jórvíkurhöfði er höfði á norðvesturströnd Grænlands í norðanverðum Baffinsflóa.
Gaupan

Gaupan (latína: "Lynx", íslenska orðið „gaupa“ að viðskeyttum greini) er stjörnumerki á norðurhimni sem er sjáanlegt frá Íslandi. Gaupan er ungt stjörnumerki og var skilgreint af Jóhannesi Hevelíus á 17. öld og er nefnd eftir dýrinu gaupu.
Íslenskur landbúnaður

Íslenskur landbúnaður er sú grein atvinnulífsins sem snýst um að yrkja landið og rækta dýr og/eða jurtir til manneldis eða annarra nytja. Bændasamtök Íslands halda saman ólíkum greinum samtakanna og öllum búnaðarsamtökum í landinu. Íslenskur landbúnaður er ósamkeppnishæfur í alþjóðlegu tilliti og hefur um árabil verið niðurgreiddur af íslenskum skattgreiðendum.

Landbúnaður hefur verið stór hluti af lifibrauði Íslendinga allt frá landnámi og byggðist landið að mestu leyti upp þar sem góð ræktunar- og búskaparskilyrði voru til staðar. Suðurlandsundirlendið, Borgarfjarðarhérað, Fljótsdalshérað, Eyjafjörður, Skagafjörður og Húnavatnssýslur hafa því lengst af verið þéttbýlustu svæði landsins, eða allt þar til fólksflutningarnir til höfuðborgarinnar breyttu því.
Katakana

Katakana er annað tveggja atkvæðatáknrófa í japönsku, en hitt er hiragana.

Í nútíma japönsku eru katakana oftast notuð til að skrifa orð úr erlendum tungumálum (kallað "gairaigo"). Til dæmis er „sjónvarp“ skrifað テレビ ("terebi"). Á sama hátt er katakana venjulega notað um nöfn landa, útlenskra staða og nafna. Til dæmis er Ísland skrifað sem アイスランド ("Aisurando") og Ameríka skrifað アメリカ ("Amerika"), orðið "Amerika" hefur einnig eigin Kanji (ateji) Amerika (亜米利加) eða í stuttu máli Beikoku (米国), sem bókstaflega þýðir „hrísgrjónalandið“).
Pappírsskutla

Pappírsskutlur (eða skutlur) eru leikfangaflugvélar, búnar til úr pappír. Algengasta gerð pappírsskutlugerðar er líklega útgáfa á hinu japanska origami, það er pappírsbrot. Vinsældum þeirra eru einkum að þakka því hversu einfalt er að læra að búa þær til, þær einföldustu geta verið „tilbúnar“ eftir aðeins sex brot eða svo.

Saga.

Notkun pappírs við leikfangagerð er talin vera allt að 2000 ára gömul og upprunin í Kína, þar sem flugdrekaflug var vinsæl afþreying. Þrátt fyrir að þeir hafi verið forrennarar nútíma skutlunnar, er ekki hægt að vita fyrir víst hvar sú á uppruna sinn; hönnun þeirra hefur verið í sífelldri breytingu út af hlutum eins og hraða, flughæð og útliti.

Elsta þekkta dæmi um að pappírsskutla hafi verið búin er sagt vera frá 1909 en almennara er að tala um að það hafi verið árið 1930, og þá hafi það verið Jack Northrop (annar stofnenda Lockheed flugvélafyrirtækisins) sem hafi búið hana til. Northrop notaði skutlur til að fá hugmyndir fyrir alvöru flugvélar.

Gerðir.

Óteljandi gerðir skutla eru til. Hér er einungis tveimur slíkum lýst. Rétthyrnt blað, til dæmis af stærð A4, er notað.

Leiðbeiningar.

Þessa hönnun er síðan hægt að nota sem grunn við það að búa til ýmsar aðrar skutlur.

DC-03.

Margir hafa haldið því fram að hafa búið til „heimsins bestu skutlu“. Ein slík er DC-03 . Hún hefur stóra vængi til svifs og, sem er mjög sjaldgæft í pappírsskutlum, stél. Það eru hins vegar engin heimssamtök um skutlugerð svo enginn getur staðfest eða hrakið þá fullyrðingu.
Vandamál

Vandamál er hindrun sem gerir erfitt að ná takmarki eða markmiði. Það á við ástand sem er óleyst. Vandamál verður til þegar manni verður kunnugt um stóran mun á milli þess sem er og þess sem þarf.

Hægt er að leysa vandamál með svari eða lausn, þetta heitir verkefnalausn. Það eru til mörg vandamál þar sem lausnir vantar, þau heita opin eða óleyst vandamál.
Pétursey

Pétursey er 274 m hátt móbergsfjall sem stendur stakt austan við Sólheimasand í Mýrdal í Vestur-Skaftafellssýslu. Áður var fjallið kallað „Eyjan há“ og eru merki um að eitt sinn hafi það verið umflotið sjó.

Við Pétursey stendur hóll sem nefnist Eyjarhóll, hann er talinn vera gamall gígtappi úr blágrýti, myndaður á hafsbotni. Við Pétursey er svæði Hestamannafélagsins Sindra. Nokkrir bæir standa við Pétursey: Eystri-Pétursey, Vestri-Pétursey, Vellir, Nykhóll og Eyjarhólar.

Í Pétursey er allstór skúti sem nefnist Eyjahellir, þar geymdu bændur við Pétursey báta og veiðarfæri. Einnig er uppi í brekku ból kallað Reipaból, þar voru geymd reipi. Einn af bátum sem þar voru geymdir er núna í Byggðasafninu á Skógum undir Eyjafjöllum.
Halland

Halland er hérað á vesturströnd Svíþjóðar við sundið Kattegat. Núverandi sýsla eða lén samsvarar nokkurn veginn því sem taldist vera Halland fyrr á tímum. Íbúafjöldi er um 280 þúsund.

Saga Hallands.

Halland tilheyrði lengst af Danmörku ásamt Skáni og Blekinge, en varð hluti Svíþjóðar með formlegum hætti, ásamt þeim héruðum, með Hróarskeldufriðnum árið 1658. Áður hafði Svíþjóð tryggt sér yfirráð yfir Hallandi með friðarsamningum í Brömsebro sem bundu enda á Torstensonófriðinn.

Halland var veikleiki í vörnum Svíþjóðar gagnvart Danmörku, þar sem aðstæður tryggðu Dönum einfalda leið til að ráðast með herlið gegn Gautlandi og loka þannig á aðgang Svía að sjó í vestri. Ásælni Svía í héraðið, þegar þeir stóðu í átökum við Dani á öðrum sviðum, er því skiljanleg og var liður í þeirri áætlun Axels Oxenstierna á 17. öld að skapa Svíþjóð náttúruleg landamæri.
Valdimar Briem

Valdimar Briem (1. febrúar 1848 – 1930) var vígslubiskup á Stóra-Núpi í Gnúpverjahreppi.

Valdimar fæddist á Grund í Eyjafirði. Faðir hans var Ólafur Briem bóndi og smiður á Grund og móðir hans var Dómhildur Þorsteinsdóttir. Hann ólst upp í Hruna hjá Jóhanni Kristjáni Briem föðurbróður sínum sem jafnframt var prófastur í Hruna. Valdimari var veitt Hrepphólasókn árið 1873 en hún var sameinuð Stóra-Núpssókn sjö árum síðar. Þá settist Valdimar að þar. Hann var prófastur í Árnesprófastsdæmi 1896-1918. Þá var hann vígslubiskup frá 1909-1930.

Valdimar var mikið sálmaskáld og þýðandi og eru um 80 sálmar eftir hann í sálmabók Þjóðkirkjunnar. Einnig eru tíu sálmar eftir hann í færeysku sálmabókinni.

Meðal sálma sem hann orti eru:
Gröftur

Gröftur eru leifar dauðra baktería, hvítkorna og annarra frumna ásamt vessa og ónýtum vefjum.

Heimildir.

Örnólfur Thorlacius (2002). "Lífeðlisfræði, Kennslubók fyrir framhaldsskóla"
UMFS Dalvík

UMFS Dalvík (Ungmennafélag Svarfdæla, Dalvík) er íþróttafélag sem er starfrækt á Dalvík. Félagið var stofnað 1909. UMFS Dalvík tók áður þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu undir eigin merkjum bæði í karla- og kvennaflokki en er nú hluti af Dalvík/Reynir í samstarfi við Reyni Árskógsströnd
Elding

Elding er útrás af rafmagni úr skýi og henni fylgir oft þruma. Eldingar koma helst fyrir í þrumuveðri en stundum við eldgos, sandbylji og skógarelda. Hraði eldinga getur verið allt að 60.000 m/s og hitastigið allt að 30.000 °C. Á þessu hitastigi er nógu heitt að bræða kísl saman í sandi og við þetta getur gler myndast. Það eru um það bil 16 milljónir þrumuveðra á hverju ári um allan heim. Eldingar valda jónun í loftinu í kringum þær og svo myndast köfnunarefnisoxíð sem breytist þá í saltpéturssýru sem plöntur geta neytt.

Ekki er vitað nákvæmlega hvernig eldingar myndast. Það eru til margar mismunandi kenningar um myndun þeirra, til dæmis skoðaðar hafa verið breytingar í loftinu (í vindhraða, rakastigi, núningi og loftþrýstingi) og áhrif sólvinds. Framkoma íss í skýjum er talin koma einhverju við myndun eldinga og stungið hefur verið upp á að hann geti breytt rafhleðslu skýs og þá valdið eldingum.
Einkeypi

Einkeypi kallast það þegar það eru margir seljendur en aðeins einn kaupandi á markaði. Einkeypi er ófullkomin samkeppni svipuð og einokun því fyrirtæki sem hefur einkeypi á markaði getur ráðið verðlagi á vörum sem það kaupir af birgjum á svipaðan hátt og fyrirtæki sem hefur einokun á markaði getur ráðið verðlagi á vörum sem það selur til neytenda.

Færð hafa verið rök fyrir því að Bandaríska fyrirtækið Wal-Mart hafi einkeypi á vissum hlutum markaðarins í Bandaríkjunum .
Skíðasvæðið Böggvisstaðafjalli

Skíðasvæðið Böggvisstaðafjalli er ofan Dalvíkur. Þar eru ágætar skíðalyftur og snjóframleiðsla lengir skíðatímabilið. Svæðið er rekið af Skíðafélagi Dalvíkur.
Kjörnir alþingismenn 1949

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1949.
Rímnafélagið

Rímnafélagið er félag sem gaf út íslenskar rímur í fræðilegum útgáfum. Það var stofnað í Reykjavík haustið 1947 og starfaði að minnsta kosti til ársins 1976.

Um félagið.

Rímnafélagið var stofnað 23. nóvember 1947 af nokkrum áhugamönnum og voru Snæbjörn Jónsson bóksali og skoski málfræðingurinn Sir. William A. Craigie helstu hvatamenn að stofnun þess. Hlutverk félagsins var að birta rímur í vönduðum útgáfum svo og fræðirit um þá bókmenntagrein. Fyrstu stjórn félagsins skipuðu:

Meðal síðari forseta félagsins voru alþingismennirnir Pétur Ottesen (a.m.k. 1951 og 1956), Karl Kristjánsson (1960 og 1961), Gísli Guðmundsson (1961–1965), Páll Þorsteinsson (1965–1969) og Ingvar Gíslason (1969–1978 eða lengur).

Einnig var skipuð útgáfunefnd, og voru eftirtaldir menn í henni til 1966 eða lengur:

Starfsemi Rímnafélagsins var nokkuð öflug í byrjun, en eftir að William A. Craigie féll frá, 1957, fór nokkuð að hægja á. Árið 1965 var lokið við að gefa út 10 bindi rímna og árið eftir kom út "Rímnatal" 1–2, eftir Finn Sigmundsson landsbókavörð. Er þar greinargerð um allar íslenskar rímur sem varðveist hafa (um 1.050 talsins, þar af eru um 240 prentaðar) og æviágrip höfundanna (um 480, þar af 16 konur). Ekki eru teknar með rímur frá 20. öld nema að litlu leyti. Rímnatalið er stórvirki og liggja miklar frumrannsóknir að baki því.

Eftir þetta virðist sem starfsemi félagsins hafi legið að mestu niðri fram til 1973, að gefið var út lítið Aukarit. Árið 1976 kom svo síðasta rit félagsins, "Blómsturvallarímur" eftir Jón Eggertsson, sem varðveittar eru í einu handriti í Svíþjóð. Upp úr því virðist félagið hafa lognast út af en nánari upplýsingar skortir.
Jón Halldórsson (biskup)

Jón Halldórsson (d. 2. febrúar 1339) var biskup í Skálholti á 14. öld. Hann er yfirleitt talinn hafa verið norskur en vitað er að móðir hans hét Freygerður og það nafn er eingöngu þekkt úr íslenskum heimildum, sem kann að benda til þess að hann hafi verið af íslenskum ættum en uppalinn í Björgvin í Noregi, þar sem Kári bróðir hans var einnig munkur.

Hann ólst upp í klaustri dóminíkana í Björgvin, gekk ungur í reglu þeirra og lærði á vegum þeirra bæði guðfræði í París og kirkjurétt í Bologna á Ítalíu, var talinn mjög vel lærður og talaði svo mjúklega latínu sem móðurmál sitt. Hann var valinn biskup eftir lát Gríms Skútusonar og vígður 1. ágúst 1322. Hann sat í Noregi um veturinn en kom til Íslands 1323; „kom út Jón biskup Freygerðarson“, segir í Flateyjarannál.

Hann kom á ýmsum mikilvægum umbótum í kirkjurétti á Íslandi, en var einkum minnst sem predikara og sagnamanns. Til er safn af sögum sem hafðar eru eftir honum sem margar hverjar sverja sig í ætt við skemmtisögur golíarða frá Suður-Evrópu eins og finna má í verkum Francesco Petrarca og Giovanni Boccaccio. Veturinn 1338-1339 var hann í Björgvin og dvaldi í klaustrinu þar sem hann hafði alist upp. Þar veiktist hann og dó á kyndilmessu 1339. Hann þótti hafa verið einn hinn röggsamlegasti þeirra útlendu biskupa sem hér voru.
Búrfellsdalur

Búrfellsdalur getur átt við eftirfarandi:
McDonnell Douglas MD-82

McDonnell Douglas MD-82 er farþegaþota sem er aðallega notuð í Evrópu. Iceland Express hefur notað MD-82 en nú Jetx sem er með þessa flugvélar.
Hákon Aðalsteinsfóstri

Hákon Aðalsteinsfóstri (d. um 961) eða Hákon góði var konungur Noregs um miðja 10. öld. Hann var yngsti sonur Haraldar hárfagra og hafði alist upp frá tíu ára aldri við hirð Aðalsteins (Aethelstans) Englandskonungs.

Hákon sneri aftur heim frá Englandi þegar hann var um tvítugt. Eiríkur konungur bróðir hans var þá orðinn mjög óvinsæll. Hann flúði land þegar Hákon kom og var hann þá þegar tekinn til konungs. Hann hafði verið skírður í Englandi og hafði með sér presta til Noregs en þurfti að kasta kristninni þegar hann tók við ríkinu, að minnsta kosti í orði.

Gunnhildur kóngamóðir, kona Eiríks blóðaxar, hafði sest að í Danmörku ásamt fjórum sonum þeirra og þaðan herjuðu þeir á ríki Hákonar með tilstyrk Haraldar blátannar Danakonungs, sem líklega var bróðir Gunnhildar. Þeir fóru í þrjár herferðir til Noregs og í þeirri seinustu, 960 eða 961, tókst þeim að særa Hákon konung til ólífis. Hann átti engan son og elsti sonur Eiríks og Gunnhildar, Haraldur gráfeldur, tók við ríkinu.
Málþóf

Málþóf kallast það þegar þingmaður eða þingmenn í löggjafarþingi reyna að hindra kosningu um frumvarp. Ein leið til þess er að draga umræður um frumvarpið á langinn með ræðuhöldum þangað til að flytjendur þess gefast upp á umræðunum og draga frumvarpið til baka.

Bandaríkin.

Þingmenn í fulltrúadeild Bandaríkjaþings beittu málþófi í fyrsta sinn árið 1854 til þess að koma í veg fyrir að Kansas-Nebraska lögin yrðu samþykkt.

Ísland.

Málþófi hefur oft verið beitt á Alþingi Íslendinga. Þar sem Ísland er þingræðisríki og meirihlutastjórnir tíðkast er málþóf eitt af fáum tækjum stjórnarandstöðunnar til þess að láta í ljós óánægju sína.
1469

Árið 1469 (MCDLXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Pýrít

Pýrít (brennisteinskís) er steind sem tilheyrir flokki málmsteina. Pýrít er kallað glópagull vegna þess að steindin er járnkís, FeS2, og glóir eins og gull. Nafnið pýrít kemur úr grísku og merkir eldsteinn en það vísar til þess að neisti vaknar ef járnkís er slegið saman við tinnu.

Lýsing.

Myndar teningslaga, gulleita og oftast nær smáa kristalla. Ferskir kristalfletir þess glóa sem gull en við veðrun slær á þá gulum og rauðgulum blæ. Pýriti hefur oft verið ruglað saman við gull en pýrítið er mun harðara og teningslaga kornin sýna glögglega að ekki er um gull að ræða.

Útbreiðsla.

"Pýrít" er algengt á Íslandi og finnst í hitasoðnu bergi í fornum megineldstöðvum. Finnst einnig í berggöngum og er algengt við hveri á háhitasvæðum.
Magnúsarkirkja (Orkneyjum)

Magnúsarkirkja er dómkirkja í Kirkjuvogi á Orkneyjum. Að stofni til var byrjað að reisa hana árið 1137 og á næstu þrjúhundruð árum var hún í byggingu. Magnúsarkirkja er nyrsta dómkirkja Bretlands.
Leysibóla

Leysibólur er frumulíffæri í dýrafrumum¹. Leysisbólurnar innihalda ensím sem sjá meðal annars um niðurbrot matareininga og ónýtra frumulíffæra
Sigurdís Harpa Arnarsdóttir

Sigurdís Harpa Arnarsdóttir (fædd 3. maí 1964 í Vestmannaeyjum) er íslenskur myndlistarmaður. Hún útskrifaðist úr Myndlistaskóla Akureyrar árið 1994. Sigurdís hefur haldið fjölda einka- og samsýninga á Íslandi og einnig sýnt verk sín í Danmörku, Noregi, Finnlandi og Þýskalandi.