arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Timbúktú

Timbúktú (formleg enska "Timbuctoo"; franska "Tombouctou") er borg í norðanverðu Malí, í suðurjaðri Saharaeyðimerkurinnar. Borgin var menningarleg og trúarleg höfuðborg og miðstöð fyrir útbreiðslu íslams á 15. og 16. öld. Í borginni eru 3 stórar moskur og tveir háskólar, sem öll bera vitni um forna frægð. Frægasta moskan er Sankoremoskan.

Borgin á sér langa og merka sögu og er nú á Heimsminjaskrá UNESCO. Íbúarnir eru af mismunandi uppruna, helst skal nefna Songhay, Tuareg, Fulani, og Mandé.

Timbúktú í vestrænni dægurmenningu.

Þegar um miðja 19. öld varð nafn Timbúktú í hugum margra Vesturlandabúa tengt dulúð hins fjarlæga og ævintýrakennda. Timbúktú hætti þannig að visa einungis til borgarinnar sjálfrar, heldur varð hún að eins konar táknmynd þess sem var skringilegt og langt í burtu. Þessi ímynd hefur reynst lífseig. Þannig leiddi könnun í Bretlandi árið 2006 í ljós að þriðjungur aðspurða trúði því ekki að borgin væri til í raun og veru. Timbúktú kemur oft fyrir í þessu samhengi í bókmenntum, kvikmyndum og dægurtónlist:

Teiknimyndapersónan Andrés Önd hefur oftar en einu sinni flúið í felur til Timbúktú eftir að hafa sett allt á annan endann. (Í íslenskum þýðingum Andrésblaðanna er þó yfirleitt talað um ímyndaða landið "Fjarskanistan" í þessu samhengi.)

Í Disney-teiknimyndinni um Hefðarkettina hyggst illmennið senda aðalsöguhetjurnar til Timbúktú, en læsist sjálfur ofan í kassanum og er sendur af stað.

Timbúktú er nafn á dægurlagi eftir Pál Torfa Önundarson, sem fyrst kom út með hljómsveitinni Diabolus in Musica. Það varð síðar titillag á sólóplötu Páls Torfa, þá í flutningi Egils Ólafssonar.

Árið 1996 var framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva lagið Sjúbídú í flutningi Önnu Mjallar. Þar sagði meðal annars:

Timbúktú kemur einnig fyrir í slagaranum "Án þín" eftir Jónas Árnason.:
Algebra

Algebra eða merkjamálsfræði, er grein innan stærðfræðinnar sem snýst, í stuttu máli, um óþekktar stærðir og úrvinnslu úr þeim. Orðið er komið úr arabísku, en þetta er stytting á nafni rits eftir Al-Khwarizmi er hét "Kitab al-mukhtasar fi Hisab Al-Jabr wa-al-Moghabalah" sem þýðir "Bók samantektar varðandi útreikning með hjálp tilfærslu og einföldunar"; en orðið "Al-Jabr" (الىابر) þýðir "einföldun" eða "smækkun".

Algebra er frábrugðin talnareikningi fyrst og fremst í því að hún er almennari og fjölbreyttari. Henni má skipta í fimm meginflokka:
Macintosh 128K

Macintosh var fyrsta Apple Macintosh heimilistölvan. Hún var kynnt í janúar 1984 á $2495 bandaríkjadollara. Efst á tölvunni var handfang til að bera tölvuna. Þessi fyrsta Macintosh tölva er nú kölluð Macintosh 128K til að rugla ekki saman við nýrri tegundir.
Skúli Gautason

Skúli Gautason (f. 25. október 1959) er íslenskur leikari, leikstjóri, tónlistarmaður og menningarstjóri.

Skúli fæddist í Reykjavík og ólst upp í Vesturbænum. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1979, nam tölvustjórn og forritun hjá IBM í Reykjavík 1981.

Hann útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands árið 1986 og réðist strax þá um haustið til starfa við Leikfélag Akureyrar.

Hann hefur leikstýrt fjölda leiksýninga hjá áhugaleikfélögum um land allt og tveim sýningum við Leikfélag Akureyrar. Skúli hefur starfað sem menningar- og viðburðastjóri, m.a. hjá Reykjavíkurborg og Akureyrarbæ.

Hann starfrækir menningarhús í hlöðunni sinni að Litla-Garði á Akureyri.

Skúli hefur samið tónlist við leiksýningar og kvikmyndir

Skúli stundaði söngnám hjá Guðmundi Jónssyni og Alinu Dubik og hefur sungið í Háskólakórnum, Fílharmóníu og Hymnodíu.

Hann tók þátt í því að stofna Bifhjólasamtök lýðveldisins, Snigla árið 1984 og stofnaði hljómsveitina Sniglabandið ári síðar. Með Sniglabandinu hefur hann m.a. leikið í vinsælum útvarpsþáttum á Rás 2.

Skúli nam menningarstjórnun við háskólann á Bifröst og lauk MA-gráðu 2014. Hann hefur starfað við menningarstjónun frá árinu 2007, var m.a. viðburðastjóri á Höfuðborgarstofu og stýrði þar helstu viðburðum Reykjavíkurborgar s.s. Menningarnótt, Vetrarhátíð og Hátíð hafsins 2007-11. Hann fluttist norður og tók við starfi menningarfulltrúa í Hörgársveit og stýrði bæjarhátíðinni Ein með öllu 2011. Hann stjórnaði Miðaldadögum á Gásum um nokkurra ára skeið. Skúli starfaði sem framkvæmdastjóri fasteignafélagsins Hjalteyrar ehf frá 2011-14, var framkvæmdastjóri Akureyrarstofu 2014-15. Hann starfaði sem sölu- og viðburðastjóri hjá Ambassador ehf 2016 og tók við starfi menningarfulltrúa Vestfjarða í nóvember 2016.

Skúli hefur annars komið víða við, stundað sjómennsku, byggingarvinnu, verslunarstörf, leiðsögn og þjónusta við ferðamenn, ljósahönnun, hljóðblöndun og margt fleira.
Nár

Nár eða Lík er líkami manns eftir að lífi hans lýkur. Andvana líkami dýrs nefnist aftur á móti "hræ", en er stöku sinnum einnig haft um dauðan mann. Kristnir menn jarðsetja lík í kirkjugörðum eða sérstökum grafreitum.

Orðskýring.

"Lík" þýðir hvortveggja (lifandi) líkami, þó það sé oftast haft um líkama látins manns. (Líkami þýðir í raun "lík-hamur"). Önnur orð sem haft er um andvana líkama (manna og dýra) eru orð eins og "epja" (gamalt orð), "hrör" (sem getur bæði þýtt dauði og lík) og "kilja" (frekar sjaldgæft).

"Gálgnár" er lík af hengdum manni, "sænár" er sjórekið lík og "skernár" er lík sem finnst á skeri.
IBook

iBook var Macintosh-fartölva frá Apple en iBook-tölvan var seld á árunum 1999–2006. Hún var aðallega ætluð fyrir mennta- og heimilistölvumarkaðinn og var mun ódýrari en til dæmis PowerBook og hin nýlega MacBook Pro fartölva. Þann 16. maí 2006 setti Apple á markað MacBook, sem tók við af iBook.
ISight

iSight var netmyndavél frá Apple. Núorðið er iSight innbyggð í iMac, MacBook og MacBook Pro tölvur.
Sextett Ólafs Gauks, Svanhildur og Rúnar - Lög Oddgeirs Kristjánssonar

Sextett Ólafs Gauks er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968.

Á henni flytur Sextett Ólafs Gauks, Svanhildur Jakobsdóttir og Rúnar Gunnarsson fjórtán lög eftir Oddgeir Kristjánsson. Hljóðritun hljómplötunnar fór fram í upptökusal sjónvarpsins og sá Jón Þór Hannesson um hljóðritun. Myndina frá Vestmannaeyjum á framhlið plötunnar tók Oddgeir Kristjánsson. Myndina af sextett Ólafs Gauks tók Óli Páll. Setningu á bakhlið annaðist Prentsmiðja Jóns Helgasonar en um myndamót og prentun sá Kassagerð Reykjavíkur.
Ýmsir - Jólin hennar ömmu

Jólin hennar ömmu er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1969.

Á henni flytja ýmsir efni tengt jólum. Útsetningar, píanóleikur, kór- og hljómsveitarstjórn var Magnús Pétursson. Hljóðfæraleikarar: Sigurður Ísólfsson á orgel, Karl Lilliendahl á gítar og Árni Scheving á bassa. Hljóðritun samtals ömmu og barnanna fór fram í Ríkisútvarpinu. Hljóðritun sálmasöngs í Fríkirkjunni í Reykjavík. En hljóðritun heimsóknar jólasveinsins í veitingahúsi í Reykjavík fyrir fáum árum. Hljóðritun meginefnis annaðist Pétur Steingrímsson. Teikningu á framhlið gerði Halldór Pétursson, en ljósmynd á bakhlið tók Óli Páll Kristjánsson. Efnið er sett saman í leikritsform af Svavari Gests,
Biffy Clyro

Biffy Clyro er skosk rokksveit frá Ayrshire sem stofnuð var 1995. Sveitina skipa þeir Simon Neil (söngvari, gítarleiakri), James Johnston (bassaleikari, söngvari) og Ben Johnston (trommari, söngvari). Aðdáendahópur Biffy Clyro stækkaði til muna við útgáfu fjórðu plötu þeirra, "Puzzle", sem gefin var út árið 2007. Gagnrýnendur tóku plötunni vel og seldist hún í yfir 100.000 eintökum á Bretlandi. Vinsældir sveitarinnar jukust enn frekar árin 2008 og 2009 þegar gefnar voru út smáskífurnar "Mountains" og "That Golden Rule" sem náðu báðar á topp tíu vinsældarlista yfir smáskífur á Bretlandi.
Guðfinna S. Bjarnadóttir

Guðfinna S. Bjarnadóttir (f. 27. október 1957 í Keflavík) var alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður á árunum 2007-2009. Hún var rektor Háskólans í Reykjavík 1998-2007.
Örlygur Hálfdánarson

Örlygur Hálfdanarson (21. desember 1929 - 30. október 2020) var íslenskur bókaútgefandi. Hann rak lengi vel Bókaútgáfuna Örn og Örlyg, en stofnaði síðar Íslensku bókaútgáfuna.

Örlygur fæddist í Viðey, og átti heima í þorpinu sem stóð á Sundbakka á austurenda eyjarinnar frá 1907 til 1943. Hann ólst þar upp í húsi sem var byggt á fjölunum af kútter "Ingvari" sem fórst við Viðey 1906. Örlygur var virkur meðlimur í Viðeyingafélaginu og leiðsagði oft fólki um eyna, enda æði fróður um sögu hennar frá fyrstu tíð.

Örlygur var einnig talsmaður þess að reisa Viðeyjarstofu eftir upprunalegum teikningum, þegar og ef hús "Strætisvagna Reykjavíkur" á Lækjartorgi yrði rifið og sagði að þar með kæmi bygging sem rímaði vel við átjándu og nítjándu aldar hús við Lækjargötu og Austurstræti. Viðeyjarstofa átti að vera tveggja hæða hús samkvæmt upphaflegum teikningum, en varð aldrei nema einlyft.
Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness

Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness er eina félag áhugamanna um stjörnuskoðun og stjörnufræði á Íslandi og eru félagar í því um 300 talsins. Aðsetur félagsins er í Valhúsaskóla á Seltjarnarnesi. Uppi á þaki skólans er hvolfþak sem hýsir aðalsjónauka félagsins. Hann er af gerðinni JMI NGT-18 og er spegill hans 46 cm í þvermál. Þetta er stærsti stjörnusjónauki landsins og hafa félagsmenn aðgang að honum.

Félagið á einnig tvo aðra stjörnusjónauka. Annars vegar 10 tommu Schmidt-Cassegrain sjónauka frá Meade og hins vegar 14 tommu Schmidt-Cassegrain sjónauka frá Celestron. Sá hinn síðari er fyrsti sjónauki félagsins.

Saga Stjörnuskoðunarfélagsins nær yfir rúm þrjátíu ár en félagið var stofnað þann 11. mars árið 1976 og voru stofnfélagar tuttugu talsins. Fyrsti formaður félagsins var Þorsteinn Sæmundsson stjörnufræðingur.

Stjörnuskoðunarfélagið er opið öllum áhugamönnum um stjörnuskoðun og stjörnufræði. Félagsmenn greiða félagsgjöld árlega sem varið er í starfsemi félagsins. Á hverju ári stendur félagið fyrir margvíslegum spennandi uppákomum og ber þar helst að nefna námskeið í stjörnuskoðun, útgáfu fréttabréfa, sólskoðun og stjörnuskoðun fyrir almenning auk ýmiss annars.
Þjóðvegur 31

Þjóðvegur 31 eða Skálholtsvegur er 15 kílómetra langur vegur í Skeiða- og Gnúpverjahreppi og Bláskógum. Hann liggur frá Skeiða- og Hrunamannavegi hjá Reykjum, upp Skeið og um Iðubrú á Hvítá, í gegnum Laugarás framhjá Skálholti og að Biskupstungnabraut hjá Spóastöðum.

Vegurinn var til skamms tíma eina tengileiðin milli vega 30 og 35, og þar með milli Hreppa og Biskupstungna, þar til Hvítárbrú hjá Bræðratungu komst í gagnið árið 2011.
Meistaradeild Evrópu 2007-08

Meistaradeild Evrópu 2007-08 var haldin í 53 sinn. Úrslitaleikurleikurinn var leikinn þann 21. maí 2008. Þar áttust við Manchester United og Chelsea á Luzhniki Stadium í Moskvu, Rússlandi. Leiknum lauk 1-1 í venjulegum leiktíma og varð að grípa til framlengingar. Ekkert mark var skorað í henni og fór leikurinn í vítaspyrnukeppni. Þar sigraði Manchester United 6-5.
Rochester í Kent

Rochester er bær í Kent á Suður-Englandi. Bærinn er við árósa Medway-árinnar. Þar búa um 63 þúsund manns (2011).
Kent

Kent er sýsla á Suðaustur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Kent er Maidstone.
Hryðjuverkin 7. júlí 2005 í London

Hryðjuverkin 7. júlí 2005 voru hryðjuverkaárásir, skipulagðar og framkvæmdar af Al-Kaída hryðjuverkasamtökunum, sem gerðar voru þriðjudaginn 7. júlí 2005 og beindust gegn Lundúnum á Bretlandi. Um háannatíma, klukkan 8:50, sprungu þrjár sprengjur á 50 sekúnda fresti í þremur lestum neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Fjórða sprengjan sprakk klukkan 9:47 í strætisvagni í Tavistock Square. Í sprengingunum létu 50 manns lífið og fjórir hryðjuverkamenn og slasaðist 700 manns. Þær ollu truflunum í samgöngukerfið Lundúna og fjarskiptakerfið landsins. Þær varu stærstu og mannskæðustu hryðjuverk í sögu Lundúna.

Atburðir.

Árásir á neðanjarðarlestakerfi Lundúnarborgar.

klukkan 8:50 — Þrjár sprengjur sprungu á 50 sekunda millibili:

Í byrjun fólk hélt að voru þær sex sprengingar í staðinn fyrir þrjár á neðanjarðalestarkerfi. Með sprengjan í strætisvagni, fréttir skýrðu frá sjö spregjum höfðu sprungnar. Hverning sem var villan leiðrétt samdægurs. Sætti þetta sprengingin bar við á milli stöðva, þess vegna voru sárt fólk að koma upp frá báðum stöðvum, sem gaf í skyn að þær voru atvik á hver stöð.

Árás í tvílyftum strætisvagni.

Áðan strætisvagninn hafði farinn framhjá King’s Cross svæðið, sem hann fór frá Hackney Wick til Marble Arch. Á Marble Arch strætisvagninn snéri til að byrja að fara á leiðinni frá Marble Arch til Hackney Wick. Hann fór úr Hackney Wick klukkan 9:00 og kom á Euston strætisvagnsstöð klukkun 9:35 hvar margmenni voru að fara úr neðanjarðarlestakerfi og voru að ganga um borð strætisvagnar. Strætisvagninn beindi í aðra átt af lögreglum, að sögn því hafa verið vegir lokaðir í King’s Cross svæðinu. Fólk sem hafa verið flutt á brott frá neðanjarðarlestakerfinu voru að halda áfram til að ganga um borð strætisvagninn. Þegar sprengingin bar við strætisvagninn var að fara í gegnum Tavistock Square.

Sprengingin reif efsti hluta strætisvagns frá farartækinu og hún eyðilagði bakhluta strætisvagnsins. Fólkið sem var vitna um atvikinu sögðu „helmingur strætisvagns var að fljúga í loftinu“.

Sprengjan sprakk gerðist utan við bygginguna British Medical Association á Upper Woborn Place, og læknar í byggingunni gátu hjálpa þeim fólk sem voru slasað. "BBC Radio 5" útvarpsstöð og "The Sun" dagblað skýrðu frá tveimur slösuðum farþegum sögði að þeir sáu mann sprakk í strætisvagni. Fréttir fundu mann með sprengjuna í strætisvagninum til að vera Hasib Hussain.
Gleðileg jól - Fjórtán jólalög

Gleðileg jól - Fjórtán jólalög er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Ljósmynd á plötuumslagi tók Jón Þórðarson.
Árhringjatímatal

Árhringjatímatal eða trjáhringjatímatal er vísindaleg aðferð til að aldursgreina timbur með því að rannsaka vaxtarmynstur árhringja. Þessi aðferð var fundin upp og þróuð á 20. öld, fyrst af Andrew E. Douglass, sem stofnaði rannsóknarstofu í trjáhringjafræðum við Arizonaháskóla. Með þessari aðferð er hægt að aldursgreina timbur svo nákvæmlega, að varla skeikar ári.

Á þeim breiddargráðum, þar sem eru umtalsverð árstíðaskipti, myndast árhringir þegar tré vaxa, og er sá yngsti næst berkinum. Þykkt árhringjanna fer eftir loftslagi á þeim tíma þegar tréð var að vaxa. Við góð skilyrði, þegar hlýtt er og rakt, verða árhringir þykkir, í hörðum árum verða hringirnir þunnir. Á æviferli trésins myndast samfellt árhringjamynstur, sem endurspeglar loftslagsbreytingar á því tímabili. Af því að loftslag og vaxtarskilyrði geta verið mismunandi eftir löndum, hefur árhringjamynstrið séreinkenni á hverjum stað, þó að það sé svipað í nálægum löndum.

Í vissum heimshlutum hefur tekist að kortleggja vaxtarmynstur trjáa allt að 10.000 ár aftur í tímann, en á öðrum svæðum nær kortlagningin yfir styttra tímabil. Sum tré geta orðið mörg þúsund ára gömul, t.d. risarauðviðir og eikur, og hafa þau auðveldað mönnum að byggja upp árhringjatímatal. Þegar timburleifar finnast, t.d. við fornleifarannsóknir, er hægt að aldursgreina timbrið gróft með geislakolsaðferð, og bera það síðan saman við árhringjamynstur frá svipuðum tíma og fá þannig nákvæma aldursgreiningu. Ef ysta lag timbursins er varðveitt, er hægt að ganga úr skugga um hvaða ár tréð var fellt. Með því að athuga séreinkenni í mynstrinu er stundum hægt að leiða líkur að því í hvaða landi tréð óx upp. Upphaflega var þessi samanburður gerður sjónrænt, en nú eru tölvur notaðar til að finna bestu samsvörun.
Emre Aydın

Emre Aydın (fæddur 2. febrúar 1981 í Isparta) er tyrkneskur söngvari og leikari.
John Betjeman

Sir John Betjeman (28. ágúst 1906 - 19. maí 1984) var enskt skáld, rithöfundur og útvarps- og sjónvarpsmaður. Hann hóf feril sinn sem blaðamaður, en varð síðan frægt ljóðskáld. 1972 var hann valinn lárviðarskáld Bretlands.

John Betjeman hafði mikinn áhuga á byggingarlist og sérstaklega gömlum byggingum með sögu. Hann var t.d. helsti liðsoddur þeirra sem vildu friða gömul hús víða í Bretlandi. Hann átti þátt í að bjarga mörgum húsum t.d. gömlu viktóríönsku ráðhúsi í smábæ einum, en þar átti að reisa neðanjarðarbílastæði.
Þrjú á palli - Ljóð Jónasar Árnasonar við erlend þjóðlög

Ljóð Jónasar Árnasonar við erlend þjóðlög er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Ljósmyndir og útlit plötuumslags Björn Björnsson. Þrjú á palli eru Troels Bendtsen, Edda Þórarinsdóttir og Halldór Kristinsson. Auk þeirra leikur Ríkharður Örn Pálsson á bassa.
Framfærsluvísitala

Framfærsluvísitala er vísitala sem mælir breytingar á framfærslukostnaði meðalfjölskyldu. Meðalfjölskyldan, sem miðað er við, er hin svokallaða vísitölufjölskylda, þ.e.a.s. hjón með tvö börn (3,98 einstaklingar).

Grunnur framfærsluvísitölu byggir á niðurstöðum rannsókna Hagstofunnar yfir visst tímabil. Þeir útgjaldaþættir sem mest vægi hafa eru t.d. húsnæði, bifreið, matvörur, föt, skemmtanir o.s.frv. Vísitala framfærslukostnaðar er reiknuð fjórum sinnum á ári og sýnir verðlag í byrjun febrúar, maí, ágúst og nóvember.
Vaxtavextir

Vaxtavextir eru vextir af vöxtum.

Til forna var litið á vaxtavexti sem hið versta okur og voru þeir til að mynda bannaðir í Rómarrétti auk þess að vera lagðir til jafns við guðlast í flestum útbreiddustu trúarbrögðum veraldar, og átti það einnig við í öndverðu á Íslandi eða allt fram að siðaskiptum.

Nú til dags er misjafnt eftir löndum hvort notaðir séu vaxtavextir, en á Íslandi hefur það almennt verið heimilt samkvæmt nútímalöggjöf. Fjallað er um vaxtavexti í 12. gr. núgildandi laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, þar sem segir að sé vaxtatímabil lengra en tólf mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skuli þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Ekki má þó bæta vöxtum við höfuðstól oftar en á tólf mánaða fresti, nema um sé að ræða innlánsreikninga lánastofnana (banka).

Vaxtavextir birtast líka í þeirri aðferð sem notuð hefur verið á Íslandi síðan árið 1979 við verðtryggingu lánsfjár, sem felst í því að færa verðbótaþátt vaxta ofan á höfuðstól láns áður en nafnvextir eru reiknaðir af hinum nýja höfuðstól á hverjum gjalddaga, sem jafngildir því að reiknaðir séu grunnvextir af þeim hluta heildarvaxta sem svarar til verðbótaþáttarins. Þetta er þó ekki augljóst af því hvernig vextir eða verðtrygging virka ein og sér, heldur er það sprottið af samspili þeirra þegar bæði koma saman í slíkri útfærslu. Óverðtryggð lán með svokölluðu vaxtagreiðsluþaki geta einnig tekið á sig svipaða eiginleika ef breytilegir vextir þeirra hækka yfir umsamin mörk.
Svellavetur

Svellavetur var veturinn 1625-1626.

Um Svellaveturinn orti síra Jón Jónsson á Melum:
Stormur

Stormur er heiti vindhraðabils, sem svarar til 9 vindstiga (20,8 - 24,4 m/s) á vindstigakvarðanum (Beaufortskvarðanum). Veðurstofan gefur út "stormviðvörun", þegar spáð er vindhraða yfir 20 m/s.
Hellarannsóknafélag Íslands

Hellarannsóknafélag Íslands er áhugamannafélag um hraunhella á Íslandi. Félagið var stofnað þann 25. nóvember 1989 að frumkvæði jarðfræðinganna Björns Hróarssonar, sem jafnframt var kosinn fyrsti formaður félagsins, og Sigurðar Sveins Jónssonar. Markmiðið með starfsemi félagsins er skrásetning, vernd og varðveisla svo og rannsóknir á íslenskum hraunhellum.

Félagið gaf út félagsritið Surtur. Alls komu út 7 tölublöð á árunum 1990 til 1999 en útgáfan hefur legið niðri síðan.

Enskt heiti félagsins er „Icelandic Speleological Society“ en "speleology" er enska fræðiheitið fyrir hellafræði.
Fjallafoxgras

Fjallafoxgras (fræðiheiti: "Phleum alpinum") er gras af foxgrasa-ættkvíslinni ("phleum"). Fjallafoxgras hefur 8-12 mm breiðan og 1-3 sm langan axpunt og smáöxin eru einblóma. Slíðurhimnan er stutt.

Fjallafoxgras verður 15-40 sm á hæð og vex í grasi gefnu landi, gjarnan inn til landsins eða upp til heiða. Það þekkist frá vallarfoxgrasi á styttra axi og útblásnu blaðslíðri.
Hvítfjall

Hvítfjall (franska "Mont Blanc", ítalska "Monte Bianco"), á landamærum Frakklands og Ítalíu er hæsta fjall Alpanna og hæsta fjall í Vestur-Evrópu, 4.809 metrar á hæð.
Fárviðri

Fárviðri á við vindhraða, samsvarandi 12 vindstigum (vindhraði meiri en 32,7 m/s) á vindstigakvarðanum (Beaufortskvarðanum). Orðið er stundum notað yfir illviðri.
Ra

Ra (fornegypska "Rꜥ" "Re") var sólguð í fornegypskri goðafræði. Hann réð yfir himninum, jörðinni og undirheimum. Ra var guð hádegissólarinnar og varð höfuðguð trúarbragðanna á tímum fjórðu konungsættarinnar. Hann var einkum dýrkaður í Helíópólis. Litið var á faraóa sem syni Ra og holdgervingu hans á jörðu niðri. Ra rann snemma saman við guðinn Hórus og var dýrkaður sem Re-Horakty („Ra, sem er Hórus tveggja sjóndeildarhringa“). Hann er sýndur sem maður með fálkahöfuð og sólskífu á höfði sem slanga hringar sig um. Á tímum Miðríkisins var Ra í auknum mæli sameinaður öðrum höfuðguðum eins og Amún og Ósíris og tók yfir hlutverk þeirra. Á tímum Nýja ríkisins, þegar dýrkun guðsins Amún jókst, var hann sameinaður honum og dýrkaður sem Amún-Ra.

Þegar kristni reis til áhrifa innan Rómaveldis lagðist átrúnaður á Ra af meðal Egypta.
Rósa Ingólfsdóttir - Rósa

Rósa er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Ljósmynd á plötuumslagi tók Óli Páll.
Vilhjálmur Vilhjálmsson - Glugginn hennar Kötu

&lt;includeonly&gt;&lt;/includeonly&gt;

Vilhjálmur Vilhjálmsson - Glugginn hennar Kötu er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun fór fram í Tannlæknasalnum undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Hinar afbragðs góðu útsetningar á lögunum gerði Jón Sigurðsson, sem jafnframt stjórnar hljómsveit. Má segja að í hljómsveitinni sé valinn maður í hverju rúmi. Ljósmynd á plötuumslagi tók Óli Páll.
Björn Gilsson

Björn Gilsson (f. um 1100, d. 20. október 1162) var biskup á Hólum frá 1147 til dauðadags, 1162, eða í 15 ár.

Foreldrar Björns voru Gils Einarsson á Þverá (Munkaþverá) í Eyjafirði, og Þórunn Bjarnardóttir, sonardóttir Þorfinns karlsefnis á Reynistað. Bróðir Bjarnar og alnafni var Björn Gilsson (d. 1181), síðar ábóti á Munkaþverá.

Björn hefur líklega verið fæddur um 1100. Hann lærði hjá Teiti Ísleifssyni í Haukadal, syni Ísleifs Gissurarsonar biskups.

Björn var kjörinn Hólabiskup 1146 og var vígður af Áskatli erkibiskupi í Lundi 4. maí 1147. Hann virðist hafa haft góða stjórn á fjárhag biskupsstólsins. Árið 1155 gaf hann föðurleifð sína, Þverá í Eyjafirði, til munkaklausturs og heitir þar síðan Munkaþverá. Þar var klaustur af Benediktsreglu.

Björn Gilsson andaðist 20. október 1162.
Þverflauta

Þverflauta er tréblásturshljóðfæri sem haldið er út til hægri frá munni flautuleikarans. Á henni eru 16 göt sem ráða tónunum.

Saga.

Þverblásnar flautur eru meðal elstu hljóðfæranna, allt frá beinflautum frumþjóða. Elstu áreiðanlegar heimildir um þverflautur eru frá 10. öld. Þó er vitað að öldunum fyrir Krist voru til þverflautur með sex götum. Á þessum tíma voru þær oftast smíðaðar úr tré. Þverflauturnar urðu vinsælar í Evrópu á 12. öld.
Blálilja

Blálilja (fræðiheiti: "Mertensia maritima") er fjölær jurt sem vex með jörðu í sand- og malarfjörum í Evrópu og Norður-Ameríku. Stönglarnir eru sléttir og blöðin egglaga með oddi og alveg hárlaus. Blómin eru lítil, blá og bjöllulaga.

Á Íslandi finnst blálilja í fjörum allt í kringum landið.