arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Línus

Línus var frá Toskana á Ítalíu. Hann var fyrsti arftaki Péturs postula í biskupsdæmi Rómar. Hann stjórnaði í níu ár (67- 76).

Áhöld eru um nákvæmar dagsetningar á valdatíð hans. Sumar heimildir segja að hann hafi ríkt árin 56 - 67 á tímum Nerós en Jeremías segir hann hafa ríkt 67 til 78. Evsebíos biskup og kirkjusagnfræðingur segir að hann hafi endað valdatíð sína á öðru ári keisaratíðar Títusar árið 80.

Samkvæmt Liber Pontificalis var Línus frá Toskana og faðir hans hét Herculanus. Móðir hans hét Claudia. Sama heimild segir að hann hafi gefið út tilskipun þar sem konur voru skyldaðar til að hylja höfuð sitt í kirkjum. Heimildin segir að hann hafi dáið píslarvættisdauða og hafi verið grafinn á Vatíkanhæðinni. Segir þar einnig að hann hafi dáið 23. september, sem er dýrlingadagur hans en almenn heiðrun hans var lögð niður 1969.
434

Árið 434 (CDXXXIV í rómverskum tölum)
116

Árið 116 (CXVI í rómverskum tölum)
Versalir

Versalir (franska: "Versailles") er borg í útjaðri Parísar. Borgin var á sínum tíma stjórnsetur franska konungsdæmisins. Þar er Versalahöll sem er sögufrægur staður, var konungsaðsetur um langa hríð og þar hófst friðarráðstefnan 1919.
Nottingham Forest F.C.

Nottingham Forest F.C. er enskt knattspyrnulið frá Nottingham.

Forest er með höfuðstöðvar fyrir sunnan ána Trent en hinum megin við ána er erkióvinurinn, Notts County. Forest er gamalt og gróið félag sem hefur meðal annars unnið Evrópukeppni meistaraliða tvisvar sinnum (nú kallað Meistaradeildin); árin 1979 og 1980. En liðið nýtur þess vafasama heiðurs að vera eina liðið í Evrópu sem hefur unnið evrópukeppni og fallið svo niður í þriðju efstu deild.

Forest er einnig eina liðið sem hefur unnið Evrópukeppnina oftar en deildarkeppnina heima fyrir. Liðið vann enska titilinn 1978 og fór í Evrópukeppnina 1979 og unnu. Það varði svo meistaratitilinn árið 1980.

Liðið komst í úrvalsdeildina árið 2022, í fyrsta skipti í 23 ár.
Jafnaðarstefna á Íslandi

Þorsteinn Erlingsson skáld var einn fyrsti yfirlýsti jafnaðarmaðurinn á Íslandi, og sýndi Jón Trausti litla spádómsgáfu, þegar hann kvað jafnaðarstefnuna hérlendis sennilega fara í gröfina með Þorsteini 1914. Ólafur Friðriksson hafði kynnst hugsjónum jafnaðarmanna í Kaupmannahöfn og kynnti þær, eftir að hann sneri heim til Íslands. Hann var lengi ritstjóri "Alþýðublaðsins" og í forystu hinna róttækari manna Alþýðuflokksins. Hann skrifaði ritgerðina „Jafnaðarstefnuna“ í "Eimreiðina" 1926. Rithöfundarnir Þórbergur Þórðarson og Halldór Kiljan Laxness sneru þó sennilega fleiri til jafnaðarstefnu en nokkrir blaða- eða stjórnmálamenn í tveimur vel skrifuðum bókum, Þórbergur í "Bréfi til Láru" (1924) og Laxness í "Alþýðubókinni" (1929), sem hann færði sérstaklega jafnaðarmönnum á Íslandi að gjöf. Eftir klofning Alþýðuflokksins 1930 létu kommúnistar meira að sér kveða í fræðilegri kynningu en lýðræðisjafnaðarmenn, en sú venja myndaðist smám saman að nota orðið „jafnaðarstefnu“ aðallega um lýðræðisjafnaðarstefnu, en „félagshyggju“ um sósíalisma í víðari skilningi. Var Gylfi Þ. Gíslason ötulastur við að setja sjónarmið jafnaðarmanna á blað, til dæmis í ritinu "Jafnaðarstefnunni" 1949 og í endurskoðaðri útgáfu þess 1977. Brynjólfur Bjarnason skrifaði hins vegar margt um sameignarstefnu í anda þeirra Marx og Leníns. Þegar talað er um jafnaðarstefnu á Íslandi í byrjun 21. aldar, er nær alltaf átt við frjálslynda lýðræðisjafnaðarstefnu, sem hefur fyrir löngu sagt skilið við kenningar Marx. Raunar horfa íslenskir jafnaðarmenn sérstaklega til bandaríska heimspekingsins Johns Rawls, sem getur alls ekki talist sósíalisti í hefðbundnum skilningi orðsins, en hann setti fram hugmyndir um réttláta skipan mála, þar sem reynt væri að búa svo í haginn fyrir lítilmagnann sem auðið væri án þess að skerða frelsi annarra, í "A Theory of Justice" (1971).
1135

Árið 1135 (MCXXXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Ársverk

Ársverk er notað sem mælieining á starfsemi fyrirtækja eða atvinnugreina og er nálgun á fjölda starfa á viðkomandi sviði. Um er að ræða reiknaða tölu sem miðast við ákveðnar forsendur. Hjá Hagstofu Íslands er miðað við að ársverk samsvari 52 vinnuvikum eða fullt starf eins einstaklings í ár. Yfirleitt er miðað við meðaltöl þegar ársverk eru reiknuð og ekki tekið tillit til þess að mismunandi fjöldi vinnustunda getur staðið á bak við vinnu hvers einstaklings á ári, m.a. vegna yfirvinnu. Ekki er því endilega samræmi á milli fjölda ársverka og fjölda starfandi fólks.
Pelópsskagi

Pelópsskagi (stundum nefndur Pelópsey, á forngrísku: "Πελοπόννησος", "Peloponnesos") er stór skagi á Suðvestur-Grikklandi, sunnan Kórintuflóa. Skaginn er suðvestur af Attíkuskaga og tengist honum um Kórinþueiðið. Fjölmargar fornminjar eru á skaganum, svo sem á borgarstæðum fornu borganna Messenu, Mýkenu, Ólympíu, Pýloss, Spörtu, Tegeu og Tiryns. Við skagann er Pelópsskagastríðið kennt.

Árið 1893 var grafinn Kórinþu-skipaskurðurinn í gegnum skagann sem gerði hann í raun að eyju þó hann sé ekki talinn sem slík.

Landfræði.

Helstu borgir.

Helstu borgir Pelópsskaga eru:
Knútur Danaprins

Knútur Danaprins (Knud Christian Frederik Michael) (27. júlí 1900 - 14. júní 1976) var yngri sonur Kristjáns 10. og bróðir Friðriks 9. Frá árinu 1947 til 1953 var Knútur krúnuerfingi á eftir bróður sínum þar sem dætur Friðriks gátu ekki tekið við krúnunni. En því var svo breytt árið 1953 þannig að Margrét dóttir Friðriks varð krúnuerfinginn.

Fjölskylda.

Þann 8. september 1933 giftist Knútur frænku sinn í annan lið, Caroline-Mathilde prinsessu. Þau eignuðust þrjú börn:

Knútur prins dó árið 1976.
The Juniper Tree

The Juniper Tree (eða "Einiberjatréð") er kvikmynd eftir Nietzchka Keene, sem var framleidd og tekin á Íslandi. Þó að myndin sé öll á ensku réð Keene aðeins íslenska leikara til að fá sérstakann framburð á enskunni. Vegna fjárskorts var leikarafjöldinn mjög takmarkaður, eða aðeins fimm leikarar í það heila og þar á meðal Björk Guðmundsdóttir. Hún var þá 21 árs og ólétt af syni sínum Sindra Eldon Þórssyni. Handritið er byggt á ævintýri úr Grímsævintýrum. Tökur fóru fram sumarið 1986, en líklega hafa nokkur atriði verið tekin upp næsta sumar. Á meðan klippingunni stóð skorti framleiðendunum aftur fjármuni, sem varð til þess að kvikmyndin var ekki frumsýnd fyrr en árið 1990. Kvikmyndin er enn víða ófáanleg og sú litla athygli sem hún hefur fengið er tilkomin vegna heimsfrægðar Bjarkar.
Meginlandsloftslag

Meginlandsloftslag er loftslag sem einkennist af því að það er frekar heitt á sumrin og nokkurt regn en kalt á veturna þannig að snjóa leysir ekki. Svæði þar sem meginlandsloftslag ríkir eru yfirleitt langt frá sjó eða við strendur þar sem ríkjandi vindátt er frá landi. Slík svæði finnast ekki á suðurhveli jarðar þar sem ekkert land þar, sunnan hitabeltisins og norðan Suður-Íshafsins, er nógu stórt til að áhrifa sjávar gæti ekki.
1649

Árið 1649 (MDCXLIX í rómverskum tölum) var 49. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Híeron (Xenofon)

Híeron er rit eftir forngríska rithöfundinn Xenofon í formi samræðu milli Híerons, harðstjóra í Sýrakúsu, og skáldsins Símonídesar frá Keos. Xenofon færir rök fyrir því að harðstjórinn sé í engu hamingjusamari en óbreyttur borgari.
Trakynjur

Trakynjur (á forngrísku: Τραχίνιαι) er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Það þykir athygisvert vegna þess hversu neikvæða mynd það dregur upp af Heraklesi.
Hippolýtos (Evripídes)

Hippolýtos er harmleikur eftir forngríska skáldið Evripídes, sem byggir á goðsögunni um Hippolýtos, son þeseifs. Leikritið var fyrst sett á svið í Díonýsosarhátíðinni í Aþenu árið 428 f.Kr. og hlaut fyrstu verðlaun.
Útlit myndar

Edduverðlaunin fyrir Útlit myndar hefur verið gefun árlega af ÍKSA frá árinu 2002 áður höfðu þau verði gefin undir nafninu Fagverðlaun ársins.
Haraldur 5. Noregskonungur

Haraldur 5. (f. 21. febrúar 1937) er konungur Noregs. Hann er sonur Ólafs 5. Noregskonungs og Mörthu krónprinsessu. Haraldur var settur inn í konungsembættið 17. janúar 1991.

Fjölskylda.

Haraldur giftist Sonju Haraldsen árið 1968. Þau eiga tvö börn:
Frá stofnun borgarinnar (rit)

Frá stofnun borgarinnar (á latínu Ab Urbe condita) er mikilvægt rit um sögu Rómar eftir rómverska sagnaritarann Titus Livius. Livius segir sögu Rómar frá stofnun borgarinnar (753 f.Kr.) til samtíma síns í 142 bókum. Fyrstu bækurnar komu út á árunum 27 til 25 f.Kr. 35 bækur eru varðveittar auk útdrátta úr öðrum bókum.

Fyrsta bók hefst á komu Eneasar til Ítalíu og segir frá Rómúlusi og Remusi og stofnun Rómar, rómverska konungdæminu, afnámi þess og kjöri Luciusar Juniusar Brutusar og Luciusar Tarquiniusar Collatinusar sem ræðismanna árið 509 f.Kr. Bækur II-X fjalla um sögu rómverska lýðveldisins fram að Samnítastríðunum. Bækur XXI-XLV fjalla um annað púnverska stríðið og enda á stríðinu gegn Perseifi frá Makedóníu.

Efni annarra bóka er einungis þekkt úr útdráttum frá 4. öld, að undanskildum 136. og 137. bók. Útdrættirnir voru þó gerðir úr styttri útgáfu ritsins, sem nú er glatað. Papýrusbrot með samskonar útdráttum úr bókum 37-40 og 48-55 fundust nærri egypska bænum Oxyrhynchus. Þau eru nú í British Museum. Útdrættirnir frá Oxyrhynchus eru illa farnir.

Bækur XLVI-LXX fjalla um tímann fram að Bandamannastríðinu árið 91 f.Kr. Valdatíð Súllu árið 81 f.Kr. er lýst í bók 89 og í bók 103 segir frá fyrsta ræðismannsári Júlíusar Caesars. Bók 142 lýkur eftir dauða Neros Claudiusar Drususar árið 9 f.Kr.

Fyrstu tíu bækurnar ná yfir 500 ára langt tímabil en þegar kemur að 1. öld f.Kr. fjallar Livius um u.þ.b. eitt ár í hverri bók.
Heimspeki og spegill náttúrunnar

Heimspeki og spegill náttúrunnar (e. Philosophy and the Mirror of Nature) er umdeilt rit um heimspeki eftir bandaríska heimspekinginn Richard Rorty. Það kom fyrst út árið 1979.

Í ritinu reynir Rorty að „leysa upp“ heimspekileg vandamál (fremur en að leysa þau) með því að sýna að þau séu gervivandamál, sem eru einungis til í ákveðnum málaleikjum innan rökgreiningarheimspekinnar. Í anda gagnhyggjunnar segir Rorty að heimspekin verði að komast undan þessum gervivandamálum ætli hún sér að gera gagn.

Megin kenning Rortys er sú að heimspekin hafi um of reitt sig á skynhyggju og samsvörunarkenningu um sannleikann í þeirri von að reynsal okkar eða tungumál geti speglað raunveruleikann. Að þessu leyti byggir Rorty á verkum annarra enskumælandi heimspekinga á borð við Willard Van Orman Quine, Wilfrid Sellars og Donald Davidson. Rorty velur að hafna greinarmuninum á hlutlægni og huglægni og kýs heldur að halda fram einfaldari kenningu um sannleikann, sem kveður á um að sannleikur sé einskonar heiðursnafnbót sem fólk sæmir fullyrðingar sem samræmast því sem það sjálft vill segja um viðfangsefnið.
Rotaskross

Rotaskrossar eru galdrastafir og mjög áhrifamiklir sem verndarstafir. Allnokkrir eru kunnir s.s. Rotaskross Stefnis, Rotaskross Eiríks jarls hinn meiri og Rotaskross Eiríks jarls hinn minni og Rotaskross Ólafs Tryggvasonar auk nokkurra annarra sem eingöngu bera heitið Rotaskross.

Almennt eru krossar þessir nefndir Róðu- eða Rúðukrossar en upprunalega heitið er Rotaskross, en það er dregið af nafninu Sator lesið öfugt og er komið úr galdratalbyrðingnum fræga Satorarepo. Satorarepo gefur öllum galdralestri kraft.

Rotaskrossar eru því betri og öflugri vörn sem fleiri koma saman.
Lars Ulrich

Lars Ulrich (f. 26. desember 1963 í Gentofte) er trommuleikari þungarokkshljómsveitarinnar Metallica. Hann er fæddur og uppalinn í Danmörku og var á sínum yngri árum efnilegur tennisleikari. Hann skorti þó aga og ásetning til að ná langt í íþróttinni. Hann stofnaði Metallica ásamt James Hetfield. Árið 2017 hlaut hann Dannebrogsorðuna fyrir framlag til tónlistar.
Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari

Vilhjálmur II ("Friedrich Wilhelm Albert Viktor") (f. 27. janúar 1859 - d. 4. júní 1941) var seinasti keisari Þýskalands og konungur Prússlands, frá árinu 1888 til 1918.

Vilhjálmur var sonur Friðriks III Þýskalandskeisara og Viktoríu Aðalheiðar keisaraynju, en hún var elsta barn Viktoríu Bretadrottningar og Alberts prins. Þess má geta að Vilhjálmur var fyrsta barnabarn Viktoríu ömmu sinnar.

Vilhjálmur var krýndur keisari árið 1888. Hann leysti Otto von Bismarck kanslara frá störfum árið 1890 og rak mun herskárri utanríkisstefnu en forverar hans höfðu gert undir leiðsögn Bismarcks. Þegar Frans Ferdinand erkihertogi var myrtur í Sarajevo árið 1914 lofaði Vilhjálmur Austurríki-Ungverjalandi skilyrðislausum stuðningi Þjóðverja í átökum sem kynnu að brjótast út ef ráðist yrði inn í Serbíu. Þetta leiddi á fáeinum dögum til upphafs fyrri heimsstyrjaldarinnar. Vilhjálmur þótti alla tíð stórlátur og hvatvís og átti til að gefa frá sér illa ígrundaðar staðhæfingar um viðkvæm málefni án þess að bera nokkuð undir ráðherra sína. Það mátti sjá í viðtali sem hann gaf við breska tímaritið "Daily Telegraph" árið 1908, þar sem hann móðgaði bresku þjóðina.

Yfirhershöfðingjar Vilhjálms, Paul von Hindenburg og Erich Ludendorff, réðu stefnumálum Þýskalands á stríðsárunum án þess að láta sig ákvarðanir ríkisstjórnarinnar miklu varða. Vilhjálmur reyndist lélegur stríðsforingi og glataði fljótt stuðningi hersins. Hann sagði af sér í nóvember 1918 þegar Þýskaland var í reynd sigrað og flúði í útlegð til Hollands, þar sem hann bjó til dauðadags árið 1941.

Fjölskylda.

Vilhjálmur kvæntist tvisvar. Hann giftist fyrri eiginkonu sinni, Ágústu Viktoríu, prinsessu af Schleswig-Holstein árið 1881. Saman eignuðust þau sjö börn:
Tylftareyjar

Tylftareyjar ("Dodekanesos") eru grískar eyjar og sýsla í suð-austanverðu Eyjahafi, undan vesturströnd Tyrklands.

Þær eru hluti af Syðri-Sporadeseyjum. Þær voru undir stjórn Tyrkja til 1912 og Ítala til 1947 er Grikkir fengu yfirráð yfir eyjunum. Þrátt fyrir að nafnið sé rétt og bein þýðing á því gríska og tylftin vísar til fjölda eyja eru eyjarnar í raun 163 og þaraf 26 með íbúa.
Walther P22

Walther P22 er hálfsjálfvirk skammbyssa framleidd af þýska vopnaframleiðandanum Walther Sportwaffen.
Phoenix, Arizona

Phoenix er höfuðborg Arizona-ríkis í Bandaríkjunum. Hún er jafnframt stærsta borg ríkisins og sjötta stærsta borg Bandaríkjanna. Íbúar voru tælega 1,6 milljónir árið 2020. Á Phoenix stórborgarsvæðinu bjuggu tæplega 4,85 milljónir en Phoenix stórborgarsvæðið er það 13. stærsta í Bandaríkjunum.

Körfuknattleiksliðið Phoenix Suns er þekktasta íþróttafélagið.
Salat

Salat (fræðiheiti: "Lactuca sativa") er einær jurt sem er ræktuð sem grænmeti og venjulega borðuð hrá eða soðin í salöt og aðra rétti, til dæmis hamborgara. Stilkurinn skiptir sér þegar hann er enn mjög stuttur og myndar marga blómknúppa, svipað og fífill. Blöð af jöklasalati eða öðru stökku salati eru stundum notuð sem ílát eða undirlag fyrir ýmiss konar rétti, heita eða kalda, og borðuð með þeim.

Afbrigði.

Til eru fjölmörg ólík afbrigði salats. Þau helstu eru höfuðsalat (þar á meðal jöklasalat eða iceberg), blaðsalat og romaine-salat.

"Bataviasalat" (fræðiheiti: "Lactuca sativa var. capitata") er af ýmsum talið ein gerð jöklasalats, en af öðrum sem sérstakur flokkur innan höfuðsalats, mitt á milli smjörsalats (venjulegs höfuðsalats) og jöklasalats. Bataviasalat er tilkomið við æxlun á milli jöklasalats og smjörsalats. Blöð plantnanna líkjast blöðum jöklasalats að útliti og gerð, en eru þykkari, bylgjóttari og með dýpri skerðingar en blöð smjörsalats.
703

Árið 703 (DCCIII í rómverskum tölum)
714

Árið 714 (DCCXIV í rómverskum tölum)
Kleon

Kleon (forngrísku: Κλέων) (d. 422 f.Kr.) var aþenskur herforingi í Pelópsskagastríðinu. Hann var fyrsti mikilsverði fulltrúi verslunarstéttarinnar í aþenskum stjórnmálum. Kleon var andstæðingur Períklesar í stjórnmálum.
727

Árið 727 (DCCXXVII í rómverskum tölum)
740

Árið 740 (DCCXL í rómverskum tölum)
Spatt

Spatt (einnig nefnd hækilskemmd) er sjúkdómur í hestum sem einkennist af langvarandi bólgu, brjóskeyðingu og síðar kölkun í hækillið; stafar m.a. af mari á liðbrjóski, t.d. vegna ofreynslu eða af höggi á liðinn. Skiptar skoðanir eru þó um spattið. Talað er um að hestar séu "spatthaltir" (jafnvel "spattaðir"), eða að "spatthelti" þjái hest. "Spatthnútur" er beinhnútur sem myndast á hæklinum við spatt.

Uppruni og einkenni.

Spatt er slitgigt í flötu liðum hækilsins og einkennist af brjóskeyðingu og kölkun liða. Fyrstu sjúkdómseinkenni eru brjóskeyðing í smáliðunum þremur fyrir neðan hækillið. Venjulega eru breytingarnar í miðliðnum en stundum í þeim neðsta eða báðum neðri liðunum, sjaldan í efsta liðnum. Þessi smáliðir eru ekki hreyfiliðir en virka sem demparar. Hreyfing hækilsins verður milli völubeins og langleggs. Brjóskið eyðist smám saman upp og þegar svo er komið að bein liggur við bein byrjar liðurinn að kalka saman. Sýnt hefur verið fram á að spatt er arfgengt en tengist ekki notkun á hestum til reiðar enda byrjar brjóskeyðingin alla jafa fyrir tamningu.

Sumir hestar heltast við spatt, aðrir ekki, jafnvel greinileg merki slitgigtar hafi komið fram á röntgenmyndum. Hægt er að framkalla svokallað beygjupróf til að finna út hvort hestur sé spattaður eða ei. Liðurinn er þá krepptur í 1 til 2 mínútur og hesturinn næst látinn hlaupa. Helti í spöttuðum hestum er mest þegar hann leggur af stað en lagast svo þegar líður á þjálfunina - hesturinn liðkast til. Sé spattið á háu stigi, þ.e. að liðirnir séu mikið skemmdir og brjóskið mikið eytt, þá versnar heltin með brúkun.

Spatt á Íslandi.

Spatt er mjög algengur sjúkdómur í íslenskum hestum. Merki um spatt hefur fundist í beinum hesta í kumlum frá landnámsöld. Tekist hefur að rækta spatt úr mörgum hestakynjum, en íslenskir hestaræktendur eiga langt í land. Á Ísland er ekki gefið upp hvaða stóðhestar hafa komið illa út úr spattrannsóknum, sem er mjög umdeilt. Allir 5 vetra stóðhestar sem koma til kynbótadóms skulu hafa verið röntgenmyndaðir til að sjá hvort skuggi (spatt á frumstigi) hafi myndast í hækilliðum.

Neðanmálsgreinar.

Nú árið 2011 eru ný lög um upplýsingaskyldu vegna kynbótahrossa á Íslandi og eru öll hross sem greinst hafa með spatt merkt með (S) í skýrslum sínum.
Skrautknappur (byggingarlist)

Skrautknappur er skraut í byggingarlist.

Skrautknappur getur verið hringlaga kúptur hlutur eða eitthvert miðjuskraut þar sem bogar eða steigar mættast í miðri (kirkju)hvelfingu. Það getur verið gylltur hnappur, andlit eða hnútavöndull.
Viktor Dyk

Viktor Dyk (31. desember 1877, Pšovka u Mělníka – 14. maí 1931 Lopud) var tékkneskt skáld, leikskáld, rithöfundur, lögfræðingur og stjórnmálamaður.

Viktor taldist íhaldssamur þjóðernissinni, árið 1918 stofnaði hann Lýðræðislega þjóðernisflokk Tékkóslóvakíu (t. Československá národní demokracie).
Landmannahellir

Landmannahellir er lítill skúti í Hellisfjalli í Rangárvallasýslu, vestan við Löðmundarvatn. Landmannahelli er varla hægt að telja sem helli þar sem hann er aðeins 14 metrar að dýpt, 8 metra breiður og 4 metrar til lofts. Þar höfðust bændur við með sauðkindur sínar þegar farið var í leitir og eftirleitir áður en kofi var byggður á staðnum. Landmannahellir er 50 kílómetra frá Rjúpnavöllum og vinsæll áningastaður ferða- og hestamanna. Þar er tjaldstæði og ágæt aðstæða fyrir ferðmenn.
Castro

Castro getur átt við um:
1981-1990

1981–1990 var níundi áratugur 20. aldar.

Merkisverðir atburðir á árunum 1980-1990.
Próserpína

Próserpína er gyðja í rómverskri goðafræði. Hún samsvarar Persefónu í grískri goðafræði. Nafn hennar er myndað af sögninni "proserpere" sem þýðir að „koma í ljós“. Próserpína, sem er dóttir Ceresar og Júpíters, er gyðja endurfæðingar. Hún er jafnframt drottning undirheima þar sem hún ríkir ásamt manni sínum Plútó. Próserpína dvelur hálft árið með Plútó en hálft árið með móður sinni ofanjarðar. Árstíðarskipti voru talin fylgja komu og för Próserpínu. Þegar Próserpína kemur til Ceresar móður sinnar vorar og náttúran lifnar öll við, en vetur skellur á þegar hún hverfur aftur til undirheima.
Mörsugur

Mörsugur er þriðji mánuður vetrar samkvæmt gamla norræna tímatalinu. Hann hefst alltaf á miðvikudegi í níundu viku vetrar á tímabilinu 20. til 27. desember. Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, hélt því fram að mörsugur væri sá mánuður sem sýgur mörinn, „ekki einasta úr skepnunum, heldur nánast öllu sem lífsanda dregur.“
Sun Tzu

Sun Tzu (f. 544 f.Kr. – d. 496 f.Kr.) var höfundur bókarinnar Stríðslistin. Mikil duld er uppruna þessa mans og eina heimildin um hann er ævisaga skrifuð af Sima Qian sem lýsir honum sem kínverskum hershöfðingja sem lifði á 6. öld f.Kr. og var því samtímamaður Konfúsíusar. Ekki er um samtímaheimild að ræða og Sun Tzu gæti vel verið tilbúin persóna eða einhver sem útfærði gamla texta. Þá er Stríðslistin hugsanlega samantekt annarra texta eða munnmæla líkt og Bókin um veginn, en Stríðslistin er undir áhrifum hennar og taóisma.

Sun Tzu var svokallaður "shi" sem var meðlimur af landlausum aðli og ferðaðist um og bauð þjónustu sína í hernaði (einskonar hernaðar ráðgjafi). Helü konungur af Wu á að hafa notið þjónustu hans og breytt konungsveldi sínu úr frekar frumstæðu konungsveldi yfir í ráðandi konungsveldi í Kína með aðstoð Tzu. Eftir þetta þá hverfur Sun Tzu af sögusviðinu og því er dánardagur hans ókunnur.
1871-1880

1871-1880 var 8. áratugur 19. aldar.
Gilitrutt (kvikmynd)

Gilitrutt er íslensk kvikmynd eftir Ásgeir Long og Valgarð Runólfsson. Aðalhlutverk léku Ágústa Guðmundsdóttir, Martha Ingimarsdóttir og Valgarð Runólfsson en Jónas Jónasson leikstýrði.
Áramótaskaup 1986

Áramótaskaupið 1986 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1986 og var sýnt á RÚV.

Skaupið 1986 var líkt og skaupið árið áður í umsjá hins svokallaða Spaugstofuhóps, þ.e. Karls Ágústs Úlfssonar, Sigurðs Sigurjónssonar, Arnar Árnasonar, Randvers Þorlákssonar og Þórhalls Sigurðssonar. Skaupið gerist að stórum hluta í Höfða þar sem leiðtogafundur þeirra Ronald Reagan og Mikhail Gorbatsjovs fór fram síðla árs 1986. Einnig er fjallað um atriði á borð við stofnun Stöðvar tvö, fyrsta framlag Íslendinga í Eurovision og ýmislegt fleira. Aðrir aðalleikarar í skaupinu (auk höfunda) voru Gísli Halldórsson, Rúrik Haraldsson, Hanna María Karlsdóttir og Margrét Guðmundsdóttir. Leikstjóri skaupsins var Karl Ágúst Úlfsson.
Gljámispill

Gljámispill (fræðiheiti: "Cotoneaster lucidus") er runni af rósaætt. Hann verður 2-3 metra hár.
Áramótaskaup 1998

Áramótaskaupið 1998 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1998 og var sýnt á RÚV.