arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sigurður Halldórsson

Sigurður Halldórsson (7. maí 1910 – 24. september 1982) var verslunarstjóri hjá ÁTVR, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

Ævi og störf.

Sigurður fæddist í Reykjavík og ólst upp í stórum systkinahópi. Meðal bræðra hans var Guðmundur Halldórsson, sem einnig var formaður Knattspyrnufélagsins Fram. Þeir bræður störfuðu báðir lengi sem verslunarstjórar hjá ÁTVR, en áður hafði Sigurður rekið eigin verslun á Öldugötu. Þriðji bróðirinn, Ólafur, var sömuleiðis formaður Fram.

Árið 1928 hafði Guðmundur Halldórsson forgöngu um að rífa upp starfsemi Fram, sem um þær mundir var að lognast út af. Hann safnaði saman stjórn sem tók félagið yfir og reif það upp. Átti Sigurður sæti í stjórninni, þá nýorðinn átján ára gamall.

Sigurður var fastamaður í meistaraflokki Fram í knattspyrnu í meira en áratug og varð Íslandsmeistari árið 1939. Árið eftir keppti hann undir merkjum Fram á fyrsta Íslandsmótinu í handknattleik.

Sigurður sat um árabil í stjórn Fram og gegndi formennskunni árið 1953-54.
Reynisfjall

Reynisfjall er fjall í Mýrdal í Vestur-Skaftafellssýslu og gengur fram í sjó milli Reynishverfis og Víkur. Fjallið er nokkuð stórt um sig, rúmir 5 km á lengd frá norðri til suðurs og 800 m á breidd milli brúna þar sem það er breiðast. Hæst er það um 330 m en syðst, út við sjóinn, er það 149 m. Fram af fjallinu, út í sjó, eru Reynisdrangar.

Hlíðar fjallsins eru víða mjög brattar, klettóttar að ofan en neðan til víðast grónar. Syðst í fjallinu eru fallegar stuðlabergsmyndanir og hellar. Þar er mikið lundavarp. Upp á fjallið liggur bílvegur sem gerður var á stríðsárunum, þegar Bandaríkjamenn reistu lóranstöð uppi á fjallinu, og var hann endurbættur seinna. Hann er sagður brattasti fjallvegur á Íslandi.

Hringvegurinn liggur nú yfir Reynisfjall innarlega en rætt hefur verið um að færa veginn nær sjónum og leggja hann um Reynishverfi og gera jarðgöng gegnum Reynisfjall.
Hagahlynur

Hagahlynur (fræðiheiti: "Acer campestre") er lauftré af ættkvísl hlyna. Það vex víðast hvar í Evrópu, norður- og suðurhluta Englands, Danmörku, Póllandi og Hvíta-Rússlandi en einnig í suðvestur Asíu frá Tyrklandi til Kákasus og í Norður-Afríku til Atlas fjallanna.

Hagahlynur er meðalstórt tré sem verður 15 - 25 m hátt með ummál að 1 m. Hann er ekki landnámsplanta heldur sáir sér þar sem fyrir er gróður og skjól. Hagahlynurinn þolir mikinn skugga í uppvexti en plöntur sem bera fræ þurfa meiri birtu. Hann er oft ræktaður til skrauts í almenningsgörðum og stórum görðum og er vinsæll sem dvergtré.
Purple Giraffe

Purple Giraffe eða Fjólublár gíraffi er annar þátturinn í fyrstu þáttaröð gamanþáttanna How I Met Your Mother. Hann var fyrst sýndur 26. september 2005. „Pilot“ var á undan en næsti þáttur á eftir er „Sweet Taste of Liberty“.

Söguþráður.

Eftir að hafa sagt Robin að hann elskaði hana breytir Ted aðferðum sínum og ákveður að hafa ekkert samband við Robin til þess að láta alla halda að hann elski hana ekki lengur. En þegar hann kemst að því hjá Marshall að Lily hefur hitt Robin eftir að hafa þekkt hana úr fréttunum og að Robin hafi sagt Lily að hún hefði enn áhuga á Ted ákveður hann að hann sé enn ástfanginn af henni. Þar sem Robin vill ekki alvarlegt samband reynir Ted að sannfæra hana um að hann sé "casual"/"hversdagslegur".

Hann fer og hittir hana á tökustað, þar sem hún er að flytja fréttir af því að krakki er fastur inni í vél eftir að hafa reynt að ná fjólubláum gíraffa, og segir henni að hann sé að fara að halda partý. Hann heldur sama partýið þrjú kvöld í röð þegar hún segir að hún komist ekki og kemst aðeins þegar Ted heldur partýið í þriðja skipti.

Robin kemst að lokum að því (þegar Mashall spingur yfir því að Ted sé alltaf að bíða eftir henni) að Ted hafi haldið partýin fyrir hana. Ted lýgur því og segist hafa haldið partýin til þess að hún gæti hitt annan gaur. En eftir stutta stund, þegar Robin fer upp á þakið, ákveður Ted að hann verði að tala við hana og játa ást sína og reyna að vinna hrifningu hennar.

Á þakinu ákveða þau að þau vilji mismunandi hluti og þar sem Robin er ný í bænum, samþykkir Ted að vera vinur hennar og þau fara á barinn. Robin segir Ted að hún vilji hjálpa honum að finna hina einu réttu.

Lily er svo hamingjusöm að vera trúlofuð og er mjög ánægð með hringinn sinn og leiðir það til meiri löngunar í kynlíf og það heldur Marshall mjög uppteknum. Þetta veldur Marshall vandræðum þar sem hann á að skila 25 blaðsíðna ritgerð fyrir tíma í lögfræðinni. Marshall verður mjög reiður þegar einhverjir í partýinu nota lögfræðibókina hans sem glasamottu en drekkur tvo bjóra með öllum á barnum, sem eykur sjálfstraustið hans og hann endar á því að fá mjög góða einkunn fyrir ritgerðina, sérstaklega þar sem hann skrifaði 25 blaðsíðurnar nóttina áður en hann átti að skila.

Barney á í sambandsvandræðum. Hann hittir stelpu í partýinu sem þekkir engan þar og leggur til að Ted eyði nóttinni með henni. Ted afþakkar boðið og Barney ákveður að taka tilboðinu í staðinn. Barney til mikilla leiðinda kemur konan í partýið dagana á eftir og vill eiga í ástarsambandi við Barney. Hann ákveður að besta leiðin til að losna við hana sé að segja henni „Ég held að ég elski þig“, alveg eins og Ted gerði við Robin. Hún kemur líka í þriðja partýið á sunnudagskvöldinu þar sem Barney kemst að því að hún er með gaurnum sem Ted ætlaði að láta Robin hitta.
Poul Egede

Poul Egede eða Povel Hansen Egede (9. september 1708 — 6. júní 1789) var dansk-norskur guðfræðingur, málvísindamaður og trúboði á Grænlandi. Hann átti stóran þátt í því að skapa grænlenskt ritmál.

Poul var sonur Hans Egede Grænlandstrúboða og konu hans, Gertrud Rask. Hann fæddist í Kabelvåg á Lófót í Noregi, þar sem faðir hans var þá prestur, fluttist með foreldrum sínum til Grænlands tólf ára að aldri vorið 1721, ólst þar upp og lærði grænlensku. Árið 1728 hélt hann til Danmerkur til náms og lauk guðfræðiprófi 1734. Hann var trúboði í Christianshåb 1736-1740. Þar vann hann meðal annars að þýðingum úr dönsku á grænlensku í félagi við konu sem Arnarssaq hét.

Hann sneri aftur til Danmerkur 1740 og varð prestur í Vartov. Hann gaf út fyrstu grænlensku orðabókina 1750, grænlenska málfræði 1760 og Nýja testamentið á grænlensku 1766. Hann varð forstöðumaður munaðarleysingjahælisins Vajsenhúss 1774 og árið 1779 varð hann biskup yfir Grænlandi. Hann lést í Kaupmannahöfn áttræður að aldri.
Bullet for my valentine

Bullet for my Valentine er bresk metalcore hljómsveit.
Marjorie Bruce

Marjorie Bruce (desember 1296 – 1316?) eða Marjorie de Brus var skosk konungsdóttir og móðir Róberts 2. Skotakonungs, fyrsta konungsins af Stúart-ættinni.

Marjorie var dóttir Róberts (the) Bruce, jarls af Carrick og síðar Skotakonungs og fyrri konu hans, Ísabellu af Mar, sem lést nítján ára að aldri, skömmu eftir fæðingu Marjorie. Árið 1302 giftist Róbert aftur aðalsjómfrú að nafni Elizabeth de Burgh, sem samkvæmt sumum heimildum var aðeins um 13 ára að aldri, en aðrar heimildir telja hana þó nokkrum árum eldri. Hann var krýndur konungur Skotlands 27. mars 1306 og Marjorie varð þá prinsessa af Skotlandi en naut þeirrar tignar ekki lengi því að á þessum árum voru Skotar að berjast fyrir sjálfstæði sínu frá Englandi og í júní sama ár tapaði faðir hennar orrustu við Játvarð 1. Englandskonung. Hann sendi þá konu sína, dóttur og tvær systur sínar til norðurhluta Skotlands til að tryggja öryggi þeirra en jarlinn af Ross sveik þær í hendur Játvarðs, sem hélt þeim föngnum á mismunandi stöðum í Englandi.

Marjorie var send í nunnuklaustrið í Watton í Jórvíkurskíri og var þar í um átta ár, eða þar til Játvarður 2. sleppti henni úr haldi um 1314, hugsanlega í skiptum fyrir enska aðalsmenn sem teknir höfðu verið til fanga í orrustunni við Bannockburn þá um sumarið. Í þeim bardaga hafði Walter Stewart, stallari Skotlands, þótt sýna sérlega góða framgöngu og fékk hönd hinnar ungu konungsdóttur að launum.

Snemma árs 1316 (líklega 2. mars) féll Marjorie af hestbaki nálægt Paisley í Renfrew-skíri í Skotlandi. Hún var þá komin að því að fæða barn. Samkvæmt einni útgáfu sögunnar fékk hún fæðingarhríðir við fallið, var flutt í klaustrið í Paisley og dó þar nokkrum klukkustundum síðar eftir að hafa fætt son. Önnur útgáfa segir að hún hafi hálsbrotnað og dáið samstundis en barnið hafi verið tekið með keisaraskurði og bjargað. Marjorie varð nítján ára, rétt eins og móðir hennar. Hún er grafin í klaustrinu.

Róbert, sonur hennar, var ríkisarfi frá 1318 til 1324 en þá eignaðist afi hans son, Davíð, með seinni konu sinni. Davíð var konungur 1329-1371 en dó barnlaus og þá tók Róbert við. Hann var fyrsti konungur Skota af Stúart-ætt og Marjorie þar með ættmóðir hennar.
Gagnfræðaskóli Norðurlands (hátíðarljóð)

Gagnfræðaskóli Norðurlands er kvæðaflokkur sem Davíð Stefánsson frá Fagraskógi samdi í tilefni fimmtíu ára afmælishátíðar Möðruvallarskóla 1930. Páll Ísólfsson tónskáld samdi tónlistina við hátíðarljóðið við sama tilefni. Skólasöngur Menntaskólans á Akureyri (MA) er fimmti hluti hátíðarljóðsins og er sunginn við setningu og skólaslit ár hvert.

Á skólahátíð sem haldin var á Möðruvöllum í Hörgárdal 31. maí og á Akureyri 1. júní 1930, var fagnað fimmtíu ára afmælishátíð Möðruvallarskóla. Það var fyrsti gagnfræðaskóli landsins og ætlað í upphafi að kenna verðandi bændum hagnýt fræði. Eftir bruna skólans á Möðruvöllum var hann fluttur til Akureyrar og nafni hans var breytt í „Gagnfræðaskólinn á Akureyri“. Með lögum frá Alþingi árið 1930 fékk Gagnfræðaskólinn á Akureyri full réttindi menntaskóla og nefnist Menntaskólinn á Akureyri. Nýjum lögum um menntaskólaréttindi var því einnig fagnað á skólahátíðinni 1930.

Sigurður Guðmundsson skólameistari MA sem stýrði undirbúningi skólahátíðarinnar bað Davíð Stefánsson að semja veglegt hátíðarljóð í tilefninu. Ljóðið „Gagnfræðaskóli Norðurlands“ var prentað í dagskrá hátíðarhaldanna en var aldrei birt í ljóðabókum Davíðs. Það er í fimm hlutum og var síðasti hlutinn strax gerður að skólasöng MA eftir frumflutninginn 1. júní 1930. Hann er sunginn við setningu skólans og skólaslit ár hvert. Við setningu eru erindin þrjú sungin en við skólaslit er einungis miðerindið sungið.
Dáríulerki

Dáríulerki (fræðiheiti Larix gmelinii) er lerkitegund sem upprunnin er í austurhluta Síberíu og Norðaustur-Mongólíu, Norðaustur-Kína og Norður-Kóreu.

Dáríulerki er meðalstór sumargrænt barrtré sem er 10 - 30 m hátt og getur ummál trábols náð 1 me.

Tegundir af Dáríulerki eru

Dáríulerki myndar stóra skóga í austur Síberíu og vex í 50-1,200 m hæð í grunnum jarðvegi fyrir ofan sífreri. Dáríulerki er það tré sem vex nyrst í heiminum (73°N) og það tré í heiminum sem þolir mestan kulda. Fundist hefur tré í Jakútíu sem er 919 ára gamalt. Erfitt hefur reynst að rækta daríulerki á syðri breiddargráðum þar sem það er aðlagað mjög löngum vetrardvala. Í heimkynnum þess er frost alveg þangað til seinast í maí eða júní og ekkert frost svo aftur þangað til sumri lýkur.
Erpur Eyvindarson

Erpur Þórólfur Eyvindarson (fæddur 29. ágúst 1977) einnig þekktur sem Blaz Roca og Johnny National, er íslenskur rappari, myndlistamaður og sjónvarpsmaður.

Hann er einn liðsmaður hljómsveitarinnar XXX Rottweilerhunda. Hann var með þættina Íslensk kjötsúpa, Johnny International og Johnny Naz á Skjá einum. Þá kom hann fram í Loga í beinni veturinn 2009 auk þess sem hann vann að Steindanum okkar vorið 2010 (ásamt Steinþóri Hróari Steinþórssyni).

Erpur sá einnig stöku sinnum um útvarpsþáttinn Harmageddon á útvarpsstöðinni X-inu 977.

Hann gaf út sólódiskinn "Kópacabana" árið 2010 en platan hlaut gullsölu.
Johnny International

Johnny International var sjónvarpsþáttur á Skjá einum í umsjón Erps Eyvindarsonar. Hann tók við af "Íslenskri kjötsúpu".
Hrappsey

Hrappsey er eyja á innanverðum Breiðafirði í mynni Hvammsfjarðar, um 7 kílómetra norðaustur af Stykkishólmi. Eyjan er 1,7 ferkílómetrar að stærð. Jarðgerð eyjarinnar þykir sérstök fyrir að vera að hluta af bergtegundinni anorþósít, sem er svipað að gerð og tunglið. Hrappsey er kölluð "Hrafnsey" í ýmsum eldri heimildum, til dæmis heitir hún Hrafsey í máldaga frá 1533 en í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns frá 1705 heitir hún Hrappsey.

Samkvæmt máldaga Skarðskirkju var bænhús í Hrappsey árið 1237 en þess er ekki getið síðan. Árið 1241 flúði Tumi Sighvatsson yngri þangað undan Kolbeini unga og Gissuri Þorvaldssyni eftir víg Snorra Sturlusonar frænda síns. Eftir það er Hrappseyjar oft getið í heimildum, enda bjuggu þar ýmsir merkisbændur. Jörðin var hlunnindajörð og þar var mikil dún- og fuglatekja. Þar var líka góð fjárbeit.

Hrappseyjarprentsmiðja.

Á síðasta fjórðungi 18. aldar var Hrappsey menningarmiðstöð því þá var þar prentsmiðja, hin eina utan biskupsstólanna, og töluverð útgáfustarfsemi stunduð. Þeir sem helst stóðu fyrir prentsmiðjunni voru Bogi Benediktsson, bóndi í Hrappsey og aðaleigandi prentsmiðjunnar lengst af, náfrændi hans Guðmundur Ólafsson bóndi í Arney, og Magnús Ketilsson sýslumaður í Búðardal, sem sjálfur var afkastamikill rithöfundur og skrifaði töluvert af því sem prentsmiðjan gaf út, þar á meðal fyrsta tímarit sem út kom á Íslandi, "Islandske Maanedstidender". Prentsmiðjan var í Hrappsey frá 1773 til 1795 en þá var hún seld og flutt suður að Leirárgörðum.

Hrappsey hefur verið í eyði frá 1958. Hún var um tíma í eigu Háskóla Íslands, gefin af Guðmundi Magnússyni og konu hans, Katrínu Skúladóttur frá Hrappsey, en er nú í einkaeign.
Gorillaz

Gorillaz er hljómsveit skipuð teiknimyndapersónum en ýmsir tónlistarmenn hafa leikið fyrir sveitina. Hljómsveitin er samstarfsverkefni tónlistarmannsins Damon Albarn og myndasöguhöfundarins Jamie Hewlett sem hófst árið 1998. Hljómsveitarmeðlimir eru 2D (söngur, píanó), Murdoc Niccals (rafmagnsbassi), Noodle (gítar) og Russel Hobbs (trommur). Tónlistin er unnin af Damon Albarn í samstarfi við ýmsa aðra tónlistarmenn. Hljómsveitin hefur gefið út fimm breiðskífur: "Gorillaz" (2001), "Demon Days" (2005), "Plastic Beach" (2010), "The Fall" (2010) og "Humanz" (2017).
102 dalmatíuhundar

102 dalmatíuhundar (enska: "102 Dalmatians") er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2000 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar "101 dalmatíuhundur". Myndin var gerð í London.
Samúel Thorsteinsson

Samúel Thorsteinsson (1. janúar 1893 – 25. nóvember 1956) var dansk/íslenskur læknir og fyrsti landsliðsmaður Íslands í knattspyrnu.

Ævi og störf.

Samúel var sonur athafnamannsins Péturs J. Thorsteinssonar og Ásthildar Guðmundsdóttur. Hann ólst að mestu upp í Kaupmannahöfn, nam læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla og starfaði sem læknir í Danmörku alla ævi.

Meðal systkina Samúels voru Friðþjófur og Gunnar sem báðir voru knattspyrnumenn og gegndu formennsku Knattspyrnufélagsins Fram, en Samúel æfði og keppti undir merkjum Framara í fríum sínum á Íslandi. Allir voru þeir bræður listamannsins Guðmundar „Muggs“ Thorsteinssonar.

Um það leyti sem Samúel innritaðist í læknadeildina hóf hann að æfa með Akademisk Boldklub, sem var knattspyrnulið Kaupmannahafnarháskóla. Árið 1918 var hann í fyrsta sinn valinn í danska landsliðið, sem þá var talið eitt hið sterkasta í Evrópu. Alls urðu landsleikirnir sjö talsins, en lítið var um millilandakeppnir á þessum árum vegna heimsstyrjaldarinnar.

Veturinn 1912-13 dvaldist Samúel á Ítalíu og gekk þar til liðs við Naples FC. Hann lék með liðinu í keppninni um Ítalíumeistaratitilinn, þar sem Naples FC tapaði gegn Lazio í úrslitum Suður-Ítalíukeppninnar.

Árið 1919 tók Samúel þátt í Íslandsför Akademisk boldklub, sem þá voru nýkrýndir Danmerkurmeistarar.
Letur

Orðið letur getur átt við eftirfarandi hugtök
Jim Jefferies

Jim Jefferies er ástralskur uppistandari. Á meðal áhrifavalda Jefferies eru Richard Pryor og Eddie Murphy.
Umm Kulthum

Umm Kulthum (أم كلثوم, fædd أم كلثوم إبراهيم البلتاجي (Umm Kulthum Ebrahim Elbeltagi) um 1900, dáin 3. febrúar 1975) var egypsk söngkona, lagahöfundur og leikkona. Hún fæddist í þorpinu Tamay ez-Zahayra sem tilheyrir El Senbellawein og var oft nefnd „stjarnan úr austri“ ("kawkab el-sharq"). Hún er talin ein frægasta söngkona Arabalandanna á 20. öld.
Jón frá Pálmholti

Jón frá Pálmholti (fæddur Kjartansson 25. maí 1930 í Pálmholti, Arnarneshreppi, í Eyjafirði, dáinn á heimili sínu 13. desember 2004) var rithöfundur og þekktur baráttumaður fyrir bættum hag efnalítils fólks. Eftir hann liggja fjölmörg ritverk, ljóðabækur, skáldsögur, ævisögur, þýðingar, auk fjölda blaða- og tímaritagreina.

Ferill.

Jón Kjartansson fæddist 25. maí árið 1930 í Pálmholti, Arnarneshreppi, í Eyjafirði. Hann var sonur hjónanna Kjartans Ólafssonar bónda og Þuríðar Jónsdóttur húsmóður. Jón lauk gagnfræðaprófi frá héraðsskólanum á Laugum 1954, stundaði nám við Kennaraskóla Íslands 1955-1957 og stundaði einnig nám í Námsflokkum Reykjavíkur og Félagsmálaskóla alþýðu.

Jón var barnakennari á árunum 1955-1957. Samhliða ritstörfum vann hann ýmis störf á árunum 1957-1979, m.a. gullsmíði, steinsmíði hjá Steinsmiðju Sigurðar Helgasonar. Hann var starfmaður Félagsmálastofnunar Reykjavíkurborgar 1979-1989.

Jón átti frumkvæði að stofnun Leigjendasamtakanna árið 1978 og var formaður þeirra á árunum 1978-1985 og 1989-2001. Hann var aðaldriffjöður þeirra samtaka og mjög þekktur fyrir skrif sín í þágu þeirra. Hann vann kauplaust fullt starf hjá samtökunum um árabil.

Jón var einn stofnfélögum Rithöfundasambands Íslands og sat hann þar í stjórn 1962-1963 og 1971-1973.

Árið 1972 var Jón einn stofnenda Ásatrúnarfélagsins og sat hann í stjórn félagsins á árunum 1979-1988.

Eftir Jón liggur fjöldi blaðagreina enda talinn á sínum tíma einn ötulasti og einlægasti málsvari láglaunafólks á Íslandi.

Jón giftist Ingibjörgu Gunnþórsdóttur en þau skildu. Þau eignuðust tvö börn en auk þess eignaðist Jón eitt barn með Steinunni Ósk Magnúsdóttur.

Ljóðabækur.

Helstu ljóðabækur Jóns frá Pálmholti eru:

Önnur rit hans eru:
Þór Saari

Þór Saari (f. á Miami Beach, Flórida 9. júní 1960) er íslenskur hagfræðingur og fyrrverandi alþingismaður fyrir Hreyfinguna, áður Borgarahreyfinguna. Foreldrar hans eru Lee Elis Roi Saari flugvirki og Rannveig Steingrímsdóttir. Hann er af finnskum og bandarískum ættum.
Fossvogslög

Fossvogslögin eru meðal þekktustu setlaga í íslenska jarðlagastaflanum. Þetta er setlagasyrpa þar sem skiptast á jökulruðningslög og sjávarsetlög með skeljum og sums staðar straumvatnaset. Lögin finnast við Fossvog, í Nauthólsvík og út með Skerjafirði. Þau hafa einnig komið í ljós í húsgrunnum á Háskóla- og flugvallarsvæðinu. Lög þessi hafa lengi verið þekkt meðal náttúrufræðinga og margt hefur verið um þau ritað allt frá öndverðri 19. öld.

Ýmsar tegundir skelja og kuðunga hafa fundist í lögunum til dæmis smyrslingur (mya truncata), hallloka (macoma calcaria), beitukóngur (buccinium undatum), hrúðurkarlar (Balanus balanus) og fleira. Allt eru þetta tegundir sem enn lifa við Íslandsstrendur. Jökulrispaðar klappir Reykjavíkurgrágrýtis og jökulruðningur er undir skeljalögunum og ofan á þeim má sums staðar sjá yngri jökulruðning. Jarðlög þessi hafa myndast í lok síðasta jökulskeiðs meðan jöklar voru enn að verki á höfuðborgarsvæðinu, ýmist að hörfa eða sækja fram. Sjór stóð þá töluvert hærra en hann gerir í dag. Aldursgreiningar á skeljum úr Fossvogslögum sýna að sjávarsetið í þeim er 12.500 - 13.000 ára, eða frá Allerød tímabilinu í ísaldartlok og jökulruðningurinn ofan á lögunum er frá yngra dryas kuldakastinu.

Friðlýsing.

Fossvogsbakkar kallast það svæði sem Fossvogslögin ná yfir og voru þeir friðlýstir árið 1999. Svæðið er 17,8 hektarar og telst til náttúruvættis samkvæmt friðunarlögum.
Jóhanna af Búrgund

Jóhanna af Búrgund (15. janúar 1292 – 21. janúar 1330) var kona Filippusar 5. Frakkakonungs og drottning Frakklands 1316-1322.

Jóhanna var eldri dóttir Ottós 4. greifa af Búrgund. Hún giftist Filippusi prinsi, sem var næstelsti sonur Filippusar 4. Frakkakonungs, árið 1307. Hjónaband þeirra virðist hafa verið gott, að minnsta kosti var Filippus mjög örlátur við konu sína og veitti henni stuðning í Tour de Nesle-málinu, þegar hún var sökuð um að hafa vitað af framhjáhaldi systur sinnar og frænku, Blönku af Búrgund og Margrétar af Búrgund, sem giftar voru bræðrum Filippusar, og jafnvel verið seld undir sömu sök. Þær voru hnepptar í dýflissu og og eiginmenn þeirra höfnuðu þeim. Jóhanna var sett í stofufangelsi en Filippus neitaði að segja skilið við hana og hún sneri aftur til hirðarinnar 1315.

Ári síðar dó Loðvík 10., bróðir Filippusar. Síðari kona hans var þá þunguð og ól son (Jóhann 1.) nokkrum mánuðum síðar, 15. nóvember, en hann dó fimm daga gamall og þá varð Filippus konungur. Þau Jóhanna voru krýnd í Reims 9. janúar 1317.

Filippus dó í janúar 1322 en Jóhanna árið 1330. Hún hafði erft greifadæmin Búrgund og Artois eftir foreldra sína og gengu þau til elstu dóttur hennar, Jóhönnu, sem hafði verið gift Ottó 4. hertoga af Búrgund, tíu ára gömul árið 1318, og sameinuðust hertogadæmið Búrgund og greifadæmið Búrgund þar með. Þrjár aðrar dætur Jóhönnu og Filippusar komust upp en franska krúnan gekk til Karls bróður hans.
Adrian Lux

Adrian Lux, (fæddur 1. maí 1986), er sænskur plötusnúður og upptökustjóri. Hann hefur gefið út tvær smáskífur "Boy" og "Teenage Crime". Smáskífan "Teenage Crime" varð platínuplata í Ástralíu og var í þriðja sæti á Ultratop Flanders vinsældarlistanum í Belgíu.
Jacob Reenhielm

Jacob Reenhielm (1644 – 1691), var sænskur aðalsmaður, fornfræðingur og þýðandi fornrita, þjóðminjavörður Svía 1675–1678. Hann hét Jacob Isthmenius, en tók upp nafnið Reenhielm (eða Reenhjelm) þegar hann var aðlaður, 1675.

Hann fæddist í Uppsölum. Foreldrar hans voru Isacus Isthmenius prófastur og prófessor, og Anna Gestricia. Jacob missti föður sinn ungur og giftist móðir hans þá Olof Vereliusi fornfræðingi og þjóðminjaverði, sem varð stjúpfaðir hans.

Jacob hóf ungur nám í Uppsalaháskóla og naut leiðsagnar stjúpföður síns, Olofs Vereliusar, sem leiðbeindi honum við nám í fornfræði, einkum í fornsögum og minjum frá fyrri tíð.

Jacob Isthmen ákvað að leggja fyrir sig herþjónustu og hafði náð liðsforingjatign 1675, þegar hann var aðlaður og skipaður þjóðminjavörður. Hann tók þá upp nafnið Reenhielm. Embættisveitingin var þó aðeins að nafninu til, því að stjúpfaðir hans, Olof Verelius, og fornfræðingurinn Johan Hadorph, sem gengið hafði verið fram hjá við embættisveitinguna, fóru í raun með embættið. Og þar sem Reenhielm fékk engin laun fyrir, sagði hann embættinu lausu 1678 og gekk árið eftir að nýju í þjónustu hersins. Hann tók þátt í hernaði á Skáni og í Noregi, en dró sig fljótlega í hlé og settist að á búgarði sínum Täby í Uppsalaléni. Þar dó hann 1691.

Kona hans (1669) var Anna Böllja.

Jacob Reenhielm fékkst nokkuð við útgáfustörf og þýðingar á fornritum, og er hans fyrst og fremst minnst fyrir frumútgáfuna á "Ólafs sögu Tryggvasonar eftir Odd munk". Bandaríski fræðimaðurinn Theodore M. Andersson fer viðurkenningarorðum um þá útgáfu í nýlegri þýðingu sögunnar (2003), og telur hana óvenjulega metnaðarfulla miðað við sinn tíma.

Hin svokallaða Lundarbók í Háskólabókasafninu í Lundi er stundum kölluð Codex Reenhielmianus, af því að Jacob Reenhielm átti hana og ritaði nafnið sitt í hana, 1682.
Jólnir

Jólnir var eyja sem varð til í Surtseyjargosinu en hvarf aftur í hafið tíu mánuðum eftir að gos hófst þar.

Fyrst varð vart við gos í hafinu um 900 metra suðvestur af Surtsey 26. desember 1965 og þann 28. desember sást fyrst að ný eyja var að myndast. Henni var fljótt gefið nafnið Jólnir af því að gosið hófst á annan dag jóla.

Þann 3. janúar var eyjan orðin um 100 metrar á lengd og 50 metrar á breidd og þá gaus þar í tveimur gígum. Tveimur dögum síðar var eyjan horfin en hún sást aftur 14. janúar. Aftur hvarf hún í miklu óveðri í janúarlok en birtist í þriðja sinn viku síðar, hvarf enn og birtist svo enn á ný. Hún minnkaði og stækkaði á víxl og hvarf í fimmta sinn í apríl í nokkra daga. 25. júní mældist hún 568 m löng og um 55 m há en mældist mest 62 m. Í lok júlí dró mjög úr gosinu og því lauk 10. ágúst.

Eftir það minnkaði eyjan hratt og 20. september var ekki annað eftir en hvalbakur sem braut yfir á flóði. Síðan var þar rif eða sker smátíma en nokkrum mánuðum eftir goslok var það horfið og nú er þarna um 39 metra dýpi.