arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Öxulveldin

Öxulveldi eða möndulveldi kölluðust þau ríki, sem börðust gegn Bandamönnum í seinni heimsstyrjöldinni. Um er að ræða fyrst og fremst stórveldin Þýskaland, Ítalíu og Japan en ýmis smærri ríki flokkast einnig til öxulvelda.

Forsaga.

Uppruna sinn mun hugtakið eiga að eiga til Mussolinis, einræðisherra Ítalíu, sem talaði um öxulinn Berlín-Róm eftir að Þýskaland og Ítalía höfðu gert með sér vináttusamning 1936. Ríkin tvö voru á þeim tíma bæði einræðisríki og einræðisherrar beggja fylgdu á margan hátt svipaðri hugmyndafræði og töldu sig eiga um margt sameiginlegra hagsmuna að gæta.

Sama ár gerðu Þýskaland og Japan með sér bandalag til að berjast gegn alþjóðasamtökum kommúnista. Til liðs við bandalagið gegn alþjóðasamtökum kommúnista gengu síðar einnig önnur ríki í Evrópu og Asíu.

Segja má þó að öxulveldin hafi orðið til 1940 þegar Þýskaland, Japan og Ítalía stofnuðu Þríveldabandalagið.

Öxulveldin í reynd.

Með stofnun þríveldabandalagsins höfðu Þýskaland, Ítalía og Japan gengið í hernaðarbandalag hvert við annað og þar með skuldbundið sig til að hjálpa hvert öðru í stríði.

Eftir að seinni heimsstyrjöldin braust út í Evrópu börðust Þjóðverjar og Ítalir hlið við hlið á ýmsum vígstöðvum; gegn Frakklandi, í Afríku og gegn Sovétríkjunum.

Nokkur evrópsk ríki gengu til liðs við öxulveldin eftir því sem leið á stríðið.

Stríð Japana við Bandaríkjamenn Norður-Ameríku hófst með árás Japana á bandarísku herstöðina Perluhöfn á Hawaii-eyjum í Kyrrahafi. Þjóðverjar lýstu yfir stríði á hendur Bandaríkjamönnum fljótlega eftir það, þó að þeir hafi ekki verið skyldugir til þess samkvæmt bókstaf bandalagsins, því í raun hefðu þeir aðeins þurft að koma Japönum til hjálpar ef á Japani hefði verið ráðist. Eftir að stríð Japana og Bandaríkjamanna hófst hóf Japan líka hernað gegn nýlendum Evrópumanna í Austur-Asíu, gegn frönskum, breskum og hollenskum nýlendum, en þau lönd voru öll þrjú í stríði gegn Þýskaland.

Ríki sem á einhverjum tímapunkti voru hluti af öxulveldunum.

Fyrir utan þau þrjú ríki sem stofnuðu þríveldabandalagið gengu nokkur til liðs við það eftir því sem á leið styrjöldinni.

Fyrir utan þau ríki sem áttu hlut að þríveldabandalaginu voru nokkur sem börðust gegn Bandamönnum og eru því oft talin til öxulveldanna.

Aðrar merkingar.

Í fyrstu stefnuræðu sinni eftir árásirnar 11. september 2001 notaði George Bush, forseti Bandaríkjanna, hugtakið öxull hins illa yfir Íran, Írak og Norður-Kóreu. Sagði forsetinn ríkin þrjú eiga það sameiginlegt að hafa reynt að koma sér upp gereyðingarvopnum og að þau hefðu skotið skjólshúsi yfir hryðjuverkamenn. Þessi hugtakanotkun á þó ekkert skylt við hin upphaflegu öxulveldi.

Sömuleiðis er oft talað um samflot ríkja eða einstaklinga sem öxla. Til dæmis var fyrir það Íraksstríð sem hófst 2003 var talað um öxulinn Berlín-París til að lýsa sameiginlegri andstöðu þeirra ríkja við stríð gegn Írak.
Trjákvoða

Trjákvoða "(Resin)", stundum kölluð Harpeis, er kolvatnsefnisseyting sem margar jurtir, þá sérstaklega berfrævingar, gefa frá sér. Trjákvoða er meðal annars notuð í lakk og lím.

Raf er steingerð trjákvoða, sem m.a. er notuð í skartgripi.
Grafarvogur

Grafarvogur er hverfi í Reykjavík, sem afmarkast af ósum Elliðaár í vestri, samnefndum vogi í suðri og Vesturlandsvegi í austri, sveitafélagsmörkum að Mosfellsbæ og sjó. Hverfið er fjölbýlt og er það enn í uppbyggingu. Í hverfinu er ein kirkja, Grafarvogskirkja. Póstnúmer í Grafarvogi er 112. Árið 2017 voru íbúar Grafarvogs tæplega 18.000.

Til Grafarvogshverfis teljast Hamrar, Foldir, Hús, Rimar, Borgir, Víkur, Engi, Spöng, Staðir, Höfðar, Bryggjuhverfi, Geirsnef, Gufunes og Geldinganes. Hverfið byggðist fyrst upp eftir miðjan 9. áratug 20. aldar.

Grafarvogur dregur nafn sitt af bænum Gröf, sem nú er í eyði en stóð innst við hann, við Grafarlæk fyrir sunnan Keldur.
Leikfélag Vestmannaeyja

Leikfélag Vestmannaeyja er leikfélag sem hefur starfað í Vestmannaeyjum frá 1910. Leiklistarstarfsemi hófst í Eyjum um miðja 19. öld. Aðdragandi að stofnun félagsins mun hafa verið sýning á leikritinu "Ævintýri á gönguför" ("Eventyr paa Fodreisen") eftir Jens Christian Hostrup snemma um veturinn 1910 á vegum kvenfélagsins Líknar sem þá og lengi síðan hélt einnig uppi leikstarfsemi við ýmis tækifæri. Hið nýstofnaða leikfélag fékk strax lánuð leiktjöldin úr Ævintýrinu og setti upp sýningu þá um haustið.

Leiksýningar.

Leikfélag Vestmannaeyja hefur undanfarin ár, sett upp tvær sýningar. Eina að vori og eina að hausti.
Jarviseyja

Jarviseyja er óbyggð 4,5 km² stór eyja í Suður-Kyrrahafi um miðja vegu milli Hawaii og Cooks-eyja. Hún er yfirráðasvæði Bandaríkjanna. Engin vatnsból eru á eyjunni og engin höfn, en í Millersville eru leifar byggðar frá árunum 1935 til 1942. Þar er stundum höfð veðurstöð. Mjótt kóralrif er umhverfis eyjuna.

Eyjan sást fyrst þann 21. ágúst 1821 frá breska skipinu "Eliza Francis" sem var í eigu Edwards, Thomas og William Jarvis. Bandaríkin gerðu tilkall til eyjarinnar 1857 og innlimuðu hana formlega árið 1858, en yfirgáfu hana 1879 eftir að hafa numið þar mikið magn af gúanói. Bretland innlimaði eyjuna 1889 en nýtti hana ekki frekar. Bandaríkjamenn tóku eyjuna svo aftur yfir árið 1935.

Komur í eyjuna eru háðar sérstöku leyfi.
Önd

Önd er almennt heiti á nokkrum tegundum fugla af andaætt ("Anatidae"), sem einnig inniheldur gæsir og svani. Flokkunarfræðilegri skiptingu anda í undirættir er betur lýst í greininni um andaætt. Endur eru vatnafuglar eða sjófuglar og eru minni en gæsir og svanir.

Endur eru með breiðan flatan gogg sem hentar vel til að plægja botninn. Þær nýta sér fjölbreytt æti, svo sem vatnagróður, skordýr, fisk og skelfisk. Sumar geta kafað djúpt eftir æti (kafendur) en flestar láta sér nægja að stinga höfðinu ofan í vatnið (buslendur). Buslendur eru með sérstakar plötur sem liggja eftir goggnum innanverðum og virka eins og skíði hjá skíðishvölum. Þessar síur gera þeim kleift að sía vatn út um gogginn en halda fæðunni eftir. Kafendur eru þyngri en buslendur, sem gerir þeim kleift að kafa dýpra en gerir þeim jafnframt erfiðara fyrir að hefja sig til flugs. Einstaka tegundir (gulendur) hafa sérhæft sig í að veiða stærri fiska.

Steggir eða blikar hjá norðlægum andategundum eru oft með skrautlegan fjaðraham sem þeir fella á sumrin og verða þá líkari kvenfuglunum. Margar andategundir verða tímabundið ófleygar meðan á fjaðrafelli stendur; þá leita þær uppi örugg svæði þar sem nægt æti er að finna. Fjaðrafellir er venjulega undanfari flutninga hjá farfuglum.

Sumar andategundir, sérstaklega þær sem verpa á kaldari svæðum á norðurhveli Jarðar, eru farfuglar, en aðrar ekki. Sumar tegundir, sérstaklega í Ástralíu, þar sem regn er ótryggt, lifa flökkulífi og leita uppi tímabundin vötn og polla sem myndast við staðbundið regn.

Karlendur eru kallaðar „steggur“ eða „bliki“ á íslensku, en kvenfuglar ýmist einfaldlega „önd“ eða „kolla“.

Endur og menn.

Á mörgum stöðum eru villiendur (þar með taldar ræktaðar endur sem er sleppt) veiddar af skotveiðimönnum.

Endur eru ræktaðar (aliendur) fyrir kjöt, egg, dún og fiður. Þær eru líka ræktaðar sem skrautfuglar og haldnar á andatjörnum eða sýndar í dýragörðum. Allar tegundir alianda nema moskusönd eru afkomendur stokkandarinnar. Margar aliendur geta orðið miklu stærri en villtir frændur þeirra með 30 sm skrokklengd (frá hálsi að stéli) og geta hæglega gleypt norræna froskinn ("Rana temporaria").

Gerð er lifrarkæfa úr andalifur sem líkist gæsalifrarkæfu.

Orðsifjafræði.

Orðið „önd“ er komið af frumgermanska orðinu "*anuð-", "*anið-" og "*anað-" sem kom úr indóevrópsku rótinni "*anǝt-". Orðið er samstofna mörgum Evrópumálum; til dæmis færeyska orðinu "ont"; nýnorska, sænska og danska orðinu "and", miðlágþýska orðinu "ant", fornháþýska orðunum "anut", "anat" og "anit"; nýháþýska orðinu "ente", fornenska orðinu "ænid" og "enid". "eend" í hollensku, "anas" í latínu og "antas" í litháísku. Samanber latneska orðinu "anas" sem hefur eignarfallið "anatis"; forngríska orðin νῆττα (nētta) eða νῆσσα (nēssa).

Enska orðið "duck" er komið af sögninni „to duck“, að beygja sig niður eða undir eitthvað (engilsaxneska: "*dūcan") samanber „að dúkka“.
Fasismi

Fasismi er heiti á stjórnmálahugmyndafræði og heimspeki sem byggir á því megin inntaki að þjóð sé ein heild þar sem þjóðríkið, stofnanir samfélagsins og fólkið sé eitt og það sama. Fasismi felur í sér einræðissinnaða stjórnmálastefnu og er í andstöðu við lýðræði og ótakmarkað einstaklingsfrelsi. Hugmyndafræði fasismans byggir að mestu á samsömun ríkis og þjóðar, það er algjöran samruna stofnana ríkisins við fólkið sem þjóðin samanstendur af. Fasismi upphefur rétt ríkisins til ótakmarkaðra afskipta af lífi einstaklingsins, og andstöðu við stéttabaráttu, vegna þess er fasismi álitin tilheyra alræðissinnuðum stjórnmálastefnum.

Saga.

Uppruni á Ítalíu.

Orðið fasismi ("fascismo" á ítölsku) var heiti stjórnmálahreyfingar sem á upptök sín á Ítalíu frá 1922 til 1943 þegar fasistar, undir stjórn Benito Mussolini, voru þar við völd. Orðið á uppruna sinn í Rómaveldi. Nafnið er dregið af latneska orðinu "fascis" sem merkir „knippi“ ( axarvöndur) og á uppruna sinn í litlum hópum uppgjafarhermanna úr Fyrri heimsstyrjöldinni og atvinnulausra ungmenna ("Fasci italiani di combattimento" - bókst. „ítölsk bardagaknippi“) sem tókust á við jafnaðarflokkana og samtök verkafólks á þeim umrótstímum sem fylgdu í kjölfar styrjaldarinnar. Þessir hópar fengust við skipuleg verkfallsbrot þegar allsherjarverkföll lömuðu einhver svið þjóðlífsins, líkt og oft gerðist á þessum tímum, og reyndu að hleypa upp baráttufundum verkalýðsfélaga og vinstriflokka með ólátum og slagsmálum.

Fasisma mætti flokka sem andkommúníska stjórnmálahreyfingu eða -flokk sem notast við herafl eða lögreglu til að halda uppi aga. Fasistar sóttu ýmislegt til bolsévismans, svo sem flokksræði þar sem aðeins einn flokkur situr á þingi og mikil afskipti ríkisvaldsins af atvinnulífinu, þar með talið þjóðnýtingu heilla iðngreina, svo sem orkuiðnaðarins og fjölmiðla. Að auki einkenndist orðræða fasismans af mikilli þjóðernishyggju og kynþáttahyggju sem ásamt tilhneigingu til útþenslustefnu gat leitt til þversagnarkenndra niðurstaðna þegar t.d. þeir sem aðhylltust fasisma í einu landi lentu í þeirri stöðu að nágranni þeirra hugðist leggja land þeirra undir sig í nafni sömu stefnu.

Fasískar hreyfingar víðar.

„Fasískar“ stjórnmálahreyfingar, þar á meðal nasismi, dreifðust um Evrópu á millistríðsárunum 1918 - 1939. Fasískar hreyfingar náðu völdum um lengri eða skemmri tíma í mörgum löndum Evrópu, þar á meðal í Þýskalandi, Austurríki, Ungverjalandi, Rúmeníu, á Spáni og í Portúgal. Fasistaflokkar voru líka stofnaðir í Bretlandi og Bandaríkjunum en náðu ekki vinsældum.

Fasismi í upphafi 21. aldar.

Til fasískra stjórnmálahreyfinga upp úr aldamótum 21. aldar teljast meðal annars Gullin dögun í Grikklandi, Fiamma Tricolore, Forza Nuova og Fronte Sociale Nazionale á Ítalíu, BNP í Bretlandi, National Alliance og American Nazi Party í Bandaríkjunum. Pólitískar skoðanir hryðjuverkamannsins Anders Behring Breivik teljast, meðal annars, fasískar. Árið 2013 sendi Breivik, úr fangelsi, inn umsókn um stofnun stjórnmálaflokks með heitið „Norski fasistaflokkurinn og norræna bandalagið“.
Zenon frá Sídon

Zenon frá Sídon (1. öld f.Kr.) var epikúrískur heimspekingur og samtímamaður Cícerós.

Í ritinu "Um eðli guðanna" ("De Natura Deorum") (1. 34) segir Cíceró að Zenon hafi verið fullur fyrirlitningar í garð annarra heimspekinga og hafi jafnvel gengið svo langt að kalla Sókrates „attíska bavíanann“. Eigi að síður fjalla bæði Díogenes Laertíos og Cíceró um Zenon af virðingu og lýsa honum sem nákvæmum og fáguðum hugsuði.

Zenon taldi að hamingja væri ekki einungis fólgin í því að vera ánægður og farnast vel heldur einnig í raunhæfri von um að slíkt ástand myndi vara áfram. Póseidóníos fjallaði sérstaklega um skoðanir Zenons í einni ritgerða sinna.
Fingur

Fingur er útlimur á hendi manns. Á báðum höndum eru venjulega fimm fingur. Á enda-bakhlið allra fingra er nögl. Þumallinn hefur tvo liði en aðrir fingur þrjá. Fingur eru einnig stundum kallaðir "framkrókar" eða "guðsgafflar".

Önnur nöfn.

Vísifingur er stundum kallaður "terrifingur". Langatöng "krókfingur" eða "langastöng". Litlifingur "spinka" og baugfingur "gullfingur", "læknisfingur" eða "heiðarmáni" og þumallinn "Þumi karl" sbr.:

(úr þjóðsagnasafni Ólafs Davíðssonar).
Ferdinand og Ísabella

Ferdinand og Ísabella eða kaþólsku konungshjónin (spænska: "Los Reyes Cátolicos") á við um Ísabellu I af Kastilíu og Ferdinand II af Aragon. Þau eru jafnan talin stofnendur spænska konungsríkisins með giftingu sinni 1469. Þau luku því verki að vinna Spán frá márum ("Reconquista") með því að leggja undir sig Granada 1492. Þau fengu hvort um sig titilinn „kaþólskur konungur“ frá Alexander VI páfa. Þau fjármögnuðu einnig ferðir Kólumbusar og annarra til Nýja heimsins sem jók enn á veldi þeirra og efldi stöðu þeirra í Evrópu.
Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar

Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar (skammstafað SVoM, áður Skólahljómsveit Vesturbæjar) er íslensk skólalúðrasveit sem starfrækt er í Vesturbæ Reykjavíkur. Hljómsveitin býður upp á kennslu á blásturs- eða slagverkshljóðfæri og tónfræði samhliða spili með sveitinni, og er hún einkum ætluð nemendum á grunnskólastigi. Hljómsveitinni er skipt í þrjár deildir fyrir mislangt komna: yngri sveit, miðsveit og eldri sveit. Í yngri sveitinni eru nemendur allt frá átta ára aldri, sem eru margir nýbyrjaðir að læra á hljóðfæri, en elstu nemendur í þeirri eldri eru nú 15 ára gamlir.

Höfuðstöðvar sveitarinnar eru í Vesturbæjarskóla, en sveitin starfar í skólahverfum Vesturbæjarskóla, Grandaskóla, Melaskóla (og Hagaskóla), Austurbæjarskóla, Hlíðaskóla og Háteigsskóla í samstarfi við skólana um kennsluaðstöðu. Núverandi stjórnandi sveitarinnar er Ingi Garðar Erlendsson. Æfingaaðstaða skólahljómsveitarinnar var áður í Hljómskálanum, húsi Lúðrasveitar Reykjavíkur, en Lárus Halldór Grímsson, stjórnandi L.R., stjórnaði lengi skólahljómsveitinni líka.
3. júní

3. júní er 154. dagur ársins (155. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 211 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°
Laxárholt

Laxárholt heitir holt eitt við Stóru-Laxá í Hrunamannahreppi. Þar er talið að þingstaður Hrunamanna hafi verið fram á 16. öld.
Miklavatn

Miklavatn getur átt við eftirfarandi:
Alnæmi

Alnæmi (líka kallað eyðni; á ensku: AIDS, skammstöfun á "acquired immune deficiency syndrome („áunnin ónæmis-skerðing“))" er samsafn einkenna og sýkinga sem stafar af skertu ónæmiskerfi líkamans vegna smitunar af HIV-veirunni. HIV getur smitast með blóði, sæði, leggangavökva og brjóstamjólk. Mögulegt er fyrir barn að sýkjast af HIV-veirunni við fæðingu.

HIV-veiran sýkir frumur sem gegna hlutverki í ónæmiskerfi mannsins, þá aðallega T-hjálparfrumur af undirgerð CD4+. T-hjálparfrumur eru nauðsynlegar fyrir lært ónæmi, þ.e. að líkaminn geti varist þeim sýklum sem hann hefur séð áður. Veiran drepur þessar frumur. Nokkrum árum eftir sýkingu er fjöldi CD4+ T-hjálparfrumna orðinn svo lágur að líkaminn getur ekki lengur varist nýjum sýkingum. Þá hefur veiran veikt ónæmiskerfið verulega og fólk fær ýmsar tækifærissýkingar. Þá kallast sjúkdómurinn alnæmi"." Á þessu stigi hrakar fólki hratt og þyngdartap er algengt.

Alnæmissjúkdómurinn var fyrst greindur 18. júní 1981 í Los Angeles í fimm samkynhneigðum körlum. Lækning við HIV er ekki til, en hægt er að halda sýkingunni algerlega í skefjum með nýjum lyfjum. Með réttri lyfjameðferð er einstaklingur ekki smitandi. Án meðferðar má reikna með að lifa í 9 til 11 ár.

Talið er að vírusinn hafi upphaflega komið úr öpum í Afríku í byrjun 20. aldar, því að veiran er afar skyld apa-eyðniveirunni.

Áætlað er að 37 milljónir séu smitaðir af sjúkdóminum og að hann hafi dregið 35 milljón manns til dauða. Tveir af hverjum þrem HIV-smituðum búa í Afríku sunnan Sahara. Hæst er algengi alnæmi í Botsvana (24%) og Svasílandi (27%).

Alnæmi á Íslandi.

Í lok árs 2016 höfðu samtals 361 greinst með HIV á Íslandi frá upphafi, 257 karlar og 104 konur. Af þeim höfðu 73 greinst með alnæmi og 39 látist af völdum HIV. Árlega greinast undir 30 einstaklingar með HIV á Íslandi.
Anaxímenes frá Lampsakos

Anaxímenes frá Lampsakos (uppi um 380 – 320 f.Kr.) var grískur mælskufræðingur og sagnaritari, sem Alexander mikli hafði mikið dálæti á. Anaxímenes fylgdi Alexander í leiðangri þess síðarnefnda til Persíu. Hann skrifaði um sögu Grikklands og um Filippos II og epískt kvæði um Alexander (brot eru varðveitt hjá Muller (ritstj.) í "Scriptores Rerum Alexandri Magni"). Sem mælskufræðingur var hann einarður andstæðingur Ísókratesar og skóla hans. Sumir telja að ritið "Mælskufræði handa Alexander" ("Rhetorica ad Alexandrum"), sem er venjulega talið með verkum Aristótelesar þótt almennt sé það talið ranglega eignað honum, sé í raun réttri eftir Anaxímenes; aðrir telja að verkið sé mun yngra.
Firestone Library

Harvey S. Firestone Memorial Library er aðalbókasafn Princeton University. Það var tekið í notkun árið 1948.

Bókasafnið var stækkað árið 1971 og aftur árið 1988 og hýsir nú yfir 80 kílómetra (50 mílur) af bókahillum. Sjálf byggingin virðist ekki ýkja stór að utan en flestar bækur eru geymdar á þremur kjallarahæðum neðanjarðar sem ná yfir stærra svæði en byggingin sjálf ofan jarðar.

Firestone bókasafnið er ekki stærsta háskólabókasafn veraldar en hýsir þó fleiri bækur miðað við nemendafjölda skólans en nokkurt annað háskólabókasafn Bandaríkjanna. Firestone bókasafn er stærsta bókasafn veraldar með opinn aðgang að bókastöflunum.

Mörg lessvæði eru í bókasafninu og hafa flestar deildir skólans eigið lesherbergi.
1445

Árið 1445 (MCDXLV í rómverskum tölum)
16. júní

16. júní er 167. dagur ársins (168. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 198 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Galápagoseyjar

Galapagoseyjar eru eyjaklasi undan strönd Ekvador sem þær og tilheyra. Þar er fjölbreytt dýralíf og mikil náttúrufegurð. Þær eru í dag meðal annars þekktar fyrir rannsóknir Charles Darwin á dýralífi eyjanna en þær rannsóknir voru ein af undirstöðum þróunarkenningarinnar sem hann setti fram í "Uppruna tegundanna".

Galapago merkir (lítil) vatnaskjaldbaka á spænsku.
A Treatise of Human Nature

A Treatise of Human Nature eða Ritgerð um mannlegt eðli er rit eftir skoska heimspekinginn David Hume, sem kom út á árunum 1739–1740.

Hume samdi "Ritgerðina" í Frakklandi 26 ára gamall. Þótt margir fræðimenn telji nú "Ritgerðina" vera mikilvægasta rit Humes og eitt mikilvægasta rit í sögu heimspekinnar hlaut hún ekki góðar viðtökur í Bretlandi í upphafi. Hume sjálfur lýsti viðtökunum þannig að bókin hefði „fallið dauð úr prentvélinni“.

Hume vildi vita hvort "Ritgerðin" hlyti góðar viðtökur og ef svo yrði ætlaði hann að ljúka við verkið með því að auka við "Ritgerðina" bækur um stjórnmál og samfélagsgagnrýni. Það gerði hann ekki vegna þess hvernig verkinu var tekið.

Þegar Hume hafði komist að þeirri niðurstöðu að vandi "Ritgerðarinnar" væri stílfræðilegur fremur en boðskapur hennar endurvann hann hluta efnisins í "Rannsókn á skilningsgáfunni". Sú bók naut ekki heldur mikilla vinsælda en var þó betur tekið en "Ritgerðinni".

Efni ritsins er eftirfarandi:

"Ritgerð um mannlegt eðli" er nú laus undan höfundarrétti.
Tónlistarskólinn í Reykjavík

Tónlistarskólinn í Reykjavík var íslenskur tónlistarskóli sem stofnaður var árið 1930, en var lengi elsti tónlistarskóli landsins sem enn starfaði. Skólinn hafði aðsetur í Skipholti í Reykjavík og bauð upp á tónlistarnám á miðstigi, framhaldsstigi og háskólastigi. Námi við skólann lauk með burtfararprófi í hljóðfæraleik, söng eða tónsmíðum.

Tónlistarskólinn starfrækti sinfóníuhljómsveit (Hljómsveit Tónlistarskólans í Reykjavík) sem var ætlað að þjálfa hljóðfæraleikara skólans.

Eftir rekstrarerfiðleika tók skólinn þátt í stofnun Menntaskóla í tónlist ásamt Tónlistarskóla FÍH árið 2017. Menntaskólinn hóf starfsemi í húsnæði skólans í Skipholti.
Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn

Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn, oftast nefndur einfaldlega Sósíalistaflokkurinn, var íslenskur stjórnmálaflokkur sem starfaði frá 1938 til 1968 þegar Alþýðubandalagið var gert að formlegum stjórnmálaflokki. Hann var myndaður af Kommúnistaflokki Íslands og hluta úr Alþýðuflokknum á grundvelli hugmyndarinnar um breiðfylkingu alþýðu gegn fasisma sem síðasta þing Komintern árið 1935 hafði sett fram og sem Einar Olgeirsson barðist fyrir á Íslandi.

1956 tók Sósíalistaflokkurinn þátt í stofnun kosningabandalagsins Alþýðubandalagsins ásamt Málfundafélagi jafnaðarmanna og Hannibal Valdimarssyni. Þegar Alþýðubandalagið varð að stjórnmálaflokki árið 1968 gekk Sósíalistaflokkurinn sjálfkrafa inn í það. Með því var flokkurinn lagður niður.

Sósíalistafélag Reykjavíkur neitaði að ganga í Alþýðubandalagið og hélt áfram sjálfstæðu starfi í nokkur ár áður en það hætti starfsemi. Kvenfélag Sósíalista var einnig starfrækt áfram þar til það var formlega lagt niður árið 1992.
29. júní

29. júní er 180. dagur ársins (181. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 185 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Dvergþorskur

Dvergþorskur eða skreiðungur (fræðiheiti: "Trisopterus minutus") er lítill fiskur af þorskaætt sem lifir í tempruðum sjó við strönd Evrópu, frá Noregi að Miðjarðarhafi og Atlantshafsströnd Marokkó. Hann er rauðbrúnn á lit með áberandi skeggþráð. Hann verður allt að 40 sm langur og finnst venjulega í litlum torfum við sand- eða leirbotn á 10-300 metra dýpi.
Mokkakaffi

Mokkakaffi (eða Mokka eða Kaffi Mokka) er reyk- og áfengislaust kaffihús á Skólavörðustíg í Reykjavík, stofnað 24. maí árið 1958 og er því eitt af elstu kaffihúsum í Reykjavík. Mokka var stofnað af Guðmundi Baldvinssyni og Guðnýju Guðjónsdóttur og rekur Guðný staðinn enn í dag, en Guðmundur dó 9 nóvember 2006. Guðmundur hafði kynnst ítalskri kaffihúsamenningu á námsárum sínum á Ítalíu. Í kaffihúsinu eru haldnar sýningar á málverkum. Espressóvélin sem var flutt inn til landsins og notuð í kaffihúsinu var sú fyrsta sem barst til landsins.

Kaffihúsið kemur víða við sögu í íslenskum bókmenntum, t.d. í bók Steinunnar Sigurðardóttur, Sólskinshestur.
Ludwig Andreas Feuerbach

Ludwig Andreas Feuerbach (28. júlí 1804 – 13. september 1872) var þýskur heimspekingur, sem var undir miklum áhrifum frá G.W.F. Hegel. Hann var trúleysingi og hélt því fram að kristnin væri dauð kennisetning. Hann gagnrýndi hughyggju Hegels og var þar með orðinn talsmaður efnishyggju. Kenningar hans ásamt þráttarhyggju Hegels urðu helstu uppsprettur að kenningum Marxs og Engels um sögulega efnishyggju. Hann hafði m.a. áhrif á þýska guðfræðinginn David Friedrich Strauss.

Ævi.

Ludwing fæddist í Landshut í Bavaríu í Þýskalandi og var sonur Paul Feuerbach, þekkts dómara.
1422

Árið 1422 (MCDXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (27. ágúst 1770 í Stuttgart í Þýskalandi – 14. nóvember 1831 í Berlín í Þýskalandi) var þýskur heimspekingur fæddur í Stuttgart í Württemberg, í dag í suðvestur Þýskalandi.

Áhrif hans hafa verið þónokkur á margvíslega hugsuði, þeirra á meðal hafa verið aðdáendur hans (F.H. Bradley, Sartre) og andstæðingar hans (Kierkegaard, Schopenhauer, Heidegger, Schelling). Hann er einkum þekktur fyrir tilraun sína til að setja fram alltumvefjandi verufræðilegt kerfi frá rökréttum upphafspunkti.
Pommern

Pommern (pólska: "Pomorze"; þýska: "Pommern", "Pommerellen"; kassúbíska: "Pòmòrze", "Pòmòrskô"; latína: "Pomerania", "Pomorania") er hérað við suðurströnd Eystrasaltsins sem skiptist milli Þýskalands og Póllands um fljótið Oder og nær frá ánni Vislu í austri að Recknitz í vestri.

Póllandsmegin skiptist Pommern í þrjú fylki ("województwo"): Zachodniopomorskie (Vestur-Pommern), Pomorskie (Pommern) og Kujawsko-Pomorskie (Kujavíska Pommern). Þýskalandsmegin er Pommern hluti af sambandslandinu ("Bundesland") Mecklenburg-Vorpommern.

Heitið er samsett af slavnesku orðunum po - við, og morze - sjór enda er liggur svæðið að Eystrasalti.
Inspector scholae

Inspector scholae er titill formanns nemendafélaga í tveimur íslenskum framhaldsskólum:
7. júlí

7. júlí er 188. dagur ársins (189. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 177 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.