arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Flatey á Skjálfanda

Flatey er eyja á Skjálfanda um 2,5 kílómetra frá landi utan við Flateyjardal. Hún er um 2,62 ferkílómetrar að flatarmáli og rís hæst 22 metra yfir sjó.

Byggð var í eyjunni frá 12. öld fram til 1967 þegar hún lagðist af vegna einangrunar og skorts á endurnýjun fólks. Náði íbúafjöldi mest að vera 120 manns um 1943. Fiskveiðar voru aðalatvinnuvegur eyjaskeggja auk kvikfjárræktar en hlunnindi voru einnig nokkur af rekaviði, fuglavarpi og sel. Frá upphafi 20. aldar var í eyjunni starfrækt kaupfélag og barnaskóli sem m.a. íbúar á Flateyjardal sóttu þjónustu til enda hafnaraðstaða í eyjunni mun betri en í landi. Á móti kom að eyjaskeggjar sóttu kirkju að Brettingsstöðum á Flateyjardal allt þar til byggð í dalnum lagðist af (1953) og kirkjan var flutt út í Flatey (vígð að nýju 1960).

Í eyjunni standa enn nokkur myndarleg hús sem haldið er við af afkomendum íbúa.
Ísafjarðardjúp

Ísafjarðardjúp heitir einn dýpsti fjörður á Íslandi og er hann eitt megineinkenni Vestfjarða enda sker hann næstum Vestfjarðarkjálkan sundur. Oft er nafn fjarðarins stytt og hann nefndur Djúpið. Í eldri heimildum er allur fjörðurinn nefndur Ísafjörður en Ísafjarðardjúp hétu hinir djúpu álar sem ganga út úr firðinum. Ísafjarðardjúp er um 20 km breitt við mynni þess, á milli Grænuhlíðar og Óshlíðar en er innar um 7 til 10 km að breidd. Frá mynni Djúpsins inn í botn innsta fjarðarins, Ísafjarðar, er um 76 km vegalengd samkvæmt mælingu í Google Earth.

Inn úr Ísafjarðardjúpi ganga margir aðrir firðir og víkur; sunnan við Djúpið eru Bolungarvík, Skutulsfjörður, Álftafjörður, Seyðisfjörður, Hestfjörður, Skötufjörður, Mjóifjörður, Vatnsfjörður, Reykjarfjörður, Ísafjörður. Norðan Djúpsins er Kaldalón, Langadalsströnd og Snæfjallaströnd. Norðan við sjálft Djúpið eru Jökulfirðir.

Við Djúpið standa fjórir þéttbýlisstaðir; Bolungarvík, Hnífsdalur (hluti Ísafjarðarbæjar), Ísafjörður (við Skutulsfjörð) og Súðavík (við Álftafjörð).

Þrjár eyjar eru á Djúpinu; Æðey, Vigur og Borgarey.
Gas

Gas eða lofttegund er efnishamur, sem einkennist af frjálsum frumeindum og sameindum, sem leitast við að fylla geyma, sem þau eru í. Loft er mikilvægasta gasblanda á jörðinni. Rafgas er efnishamur, sem einkum samanstendur af jónum. Sumt gas hegðar sér líkt og vökvar, en mynda ekkert skýrt yfirborð. Gas er mjög háð hita og þrýstingi og kjörgas er algengasta líkan af gasi sem notað er til að reikna breytingar í hita, þrýstingi eða þéttleika. Vatnsgufa er lofttegund. Þegar vatn sýður hættir hiti vatnsins að aukast og helst stöðugur í 100 °C. Við hamskiptin verður vatnið að vatnsgufu.
Geimur (aðgreining)

Geimur getur átt við:
Þungunarrof

Þungunarrof (áður kallað fóstureyðing) er læknisfræðilegt inngrip í meðgöngu þar sem fósturvísir eða fóstur er fjarlægt á meðan það er enn of ungt til að geta lifað af utan móðurkviðs. Ýmist er gripið inn í með lyfjum eða með aðgerð.

Þungunarrof sem fram fer á sjúkrahúsum eða læknastofum eru mjög áhættulítið, þó því fylgi oft blæðing úr leggöngum og ógleði. Þungunarrof er um 13 sinnum öruggari en barnsfæðing.

56 milljón þungunarrof eru framkvæmd á ári í heiminum, nærri því helmingur þeirra er gerður af fólki sem skortir sérkunnáttu eða fylgir ekki hreinlætiskröfum.

Þungunarrof með lyfjum.

Ákveðin lyf geta kallað fram þungunarrof. Fyrstu mánuði meðgöngunnar er algengast að nota mifepristone ásamt prostaglandín-eftirhermu.

Neyðargetnaðarvörn.

Neyðargetnaðarvörnin flokkast ekki sem þungunarrof heldur kemur hún í veg fyrir getnað. Hún hindrar egglos, en hefur ekki áhrif eftir að blöðrukímið er búið að festa sig í leginu. Neyðargetnaðarvörnin dregur úr líkum á þungun og virkar best þegar hún er tekin fljótt eftir samfarir. Virknin er þó ekki fullkomin, vörnin er aðeins 60%–93% sem er mun minni en sem fæst af þeim getnaðarvörnum sem notaðar eru í forvarnarskyni.

Þungunarrof með aðgerð.

Fyrstu mánuði meðgöngunnar er hægt að fjarlægja fóstrið með aðgerð þar sem fóstrið er sogað út með þartilgerðum pinnarörum. Eftir þriðja mánuðinn þarf að nota aðrar aðferðir sem krefjast svæfingar þar sem þá þarf að víkka leggöngin út mun meira, eða þá með því að gera líkt og í keisaraskurði og skera á kviðinn, þó með mun smærri skurði.

Fósturlát.

Stundum deyr fóstur af sjálfu sér. Ef það gerist fyrir 24. viku meðgöngu kallast það fósturlát, eftir það er það kallað að barn fæðist andvana. Ef barn fæðist fyrir 37. viku meðgöngu er barnið kallað fyrirburi.

Aðeins 30%–50% af fóstrum lifa af fyrstu þrjá mánuði meðgöngu, í flestum tilfellum veit þungaða manneskjan ekki af því að hún sé þunguð. Eftir að þungun hefur verið staðfest enda þó 15%–30% með fósturláti, langflest á fyrstu þremur mánuðum meðgöngunnar.

Algengasta orsök fósturláts eru óeðlilegar litningabreytingar í fóstrinu. Fósturlát getur líka komið fram vegna æðakerfissjúkdóma, sykursýki og annarra hormónasjúkdóma, sýkinga, og brenglana í legi móðurinnar. Auknar líkur eru á fósturláti eftir því sem móðirin er eldri og ef hún hefur fyrri sögu um fósturlát. Fósturlát getur líka komið til vegna áverka, t.d. í bílslysum.

Þungunarrof á Íslandi.

Á Íslandi er löglegt að rjúfa þungum fram að lokum 22. viku þungunar. Eftir lok 22. viku er mögulegt að rjúfa þungun sé lífi þunguðu manneskjunar stefnt í hættu af meðgöngunni eða þá að fóstrið sé ekki lífvænlegt.

Þessi lög voru víkkuð árið 2019 en fram að því var þungunarrof aðeins leyft vegna sérstakra aðstæðna: Félagslegar, læknisfræðilegar, eða að þungun hafi borið að með refsiverðu athæfi. Hugtakið „félagslegar ástæður“ var nokkuð vítt og var mjög fátítt að beiðni um þungunarrof væri synjað.
Edward Gibbon

Edward Gibbon (8. maí 1737 – 16. janúar 1794) var enskur sagnfræðingur, þekktur fyrir verk sitt "The History of the Decline and Fall of the Roman Empire" sem kom út í mörgum bindum á árunum 1776 til 1788. Hann var undir miklum áhrifum frá skynsemishyggju upplýsingarinnar og taldi útbreiðslu kristni vera helstu ástæðu afturfarar á miðöldum. Hann bjó í mörg ár í Lausanne í Sviss og leit að ýmsu leyti á sig fremur sem Svisslending en Englending. Hann skildi ákveðið á milli frumheimilda og eftirheimilda og tók þær fyrrnefndu fram yfir þær síðarnefndu. Meðal annars þess vegna hefur hann verið talinn með fyrstu nútímasagnfræðingunum.
Averróes

Averróes (arabíska: ابوالوليد محمد بن احمد بن محمد بن رشد, Abū l-Walīd Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Rushd; einnig "Averroes" eða "Averrhoës" eða einfaldlega "Ibn Rushd") (1126 – 11. desember 1198) var spænsk-marokkóskur heimspekingur, læknir, lögfræðingur og guðfræðingur.

Ásamt Avicenna er Averróes sá sem helst ber að þakka fyrir varðveislu þekkingar á mörgum af ritum fornaldar. Hann skrifaði handbók í læknisfræði og útleggingar á nær öllum ritum Aristótelesar. Hann reyndi að samræma heimspeki og íslam og taldi að heimspeki og trúarbrögð væru ekki andstæður heldur væri hægt að leita sannleikans fyrir tilstilli beggja.
Eyjólfur Jónsson (sundkappi)

Jón Eyjólfur Jónsson (f. 18. maí 1925 - d. 29. nóvember 2007) í Reykjavík) kallaður Eyjólfur sundkappi var íslenskur lögreglumaður og íþróttamaður sem vakti mikla athygli á 6. áratug 20. aldar fyrir ýmis sjósund, svo sem Drangeyjarsund 1957, frá Reykjavík til Akraness 1958, frá Reykjavík til Hafnarfjarðar og Vestmannaeyjasund 1959 og frá Hrísey til Dalvíkur 1960. Hann gerði einnig þrjár tilraunir til að synda yfir Ermarsund, fyrstur Íslendinga, en varð frá að hverfa í öll skiptin.

Eyjólfur var auk þess einn af aðalhvatamönnum að stofnun íþróttafélagsins Þróttar þar sem hann var gerður að heiðursfélaga 1989.

Ævisaga hans, skrifuð af Jóni Birgi Péturssyni, kom út árið 2004.
Sauðanes

Sauðanes getur átt við eftirfarandi:
Eyðibýli

Eyðibýli kallast bújörð (tún og fasteignir) sem ekki er í ábúð og er ekki nýtt lengur til búskapar af eiganda. Oftast eru íbúðar- og útihús á jörðinni illa farin af veðri og vindum.

Ekki er nákvæmlega vitað hvað eyðibýli eru mörg á Íslandi en ljóst má vera að þau eru einhvers staðar á bilinu 100 til 3000. Þá eru mannlaus hús innan stærri sveitarfélaga til dæmis í Reykjavík.

Stundum eru tún notuð af nágrannabæjum til beitar eða sláttar.
Johann Wolfgang von Goethe

Johann Wolfgang von Goethe (28. ágúst 1749 – 22. mars 1832) var þýskur rithöfundur, ljóðskáld, dramatúrg, vísindamaður og heimspekingur sem skrifaði meðal annars leikritið "Fást", skáldsöguna "Raunir Werthers unga" og "Zur Farbenlehre" um litafræði. Hann var hluti af þýsku bókmenntahreyfingunni "Sturm und Drang" við upphaf rómantíska tímabilsins. Goethe átti ríkan þátt í að koma rómantísku hreyfingunni á legg og hafði mikil áhrif á hana. Með orðum George Eliot var Goethe „stærsti andi þýskrar ritlistar ... og hinn síðasti sanni heimsmaður á þessari jörðu“. Meðal verka Goethes eru umdeildar vísindakenningar sem hafa verið bæði heimspekingum og listamönnum innblástur og jafnvel raunvísindamönnum, en hugmyndir hans um plöntur og þróun dýra voru þróaðar áfram af náttúrufræðingum, þeirra á meðal var Charles Darwin. Ein virtasta menningarstofnun heims, Goethe-Institut, heitir eftir honum en hún hefur það hlutverk að breiða þýska menningu út um heimsbyggðina.

Tenglar.

Ljóð eftir Goethe
Seyðisfjarðarhreppur

Seyðisfjarðarhreppur var hreppur í Seyðisfirði á Austfjörðum. Heyrði hann undir Norður-Múlasýslu.

Á 19. öld óx upp útgerðarbær í botni fjarðarins. Fékk hann kaupstaðarréttindi sem "Seyðisfjarðarkaupstaður" í ársbyrjum 1895 og var skilinn frá hreppnum.

Hinn 1. apríl 1990 sameinaðist Seyðisfjarðarhreppur Seyðisfjarðarkaupstað á ný, að þessu sinni undir merkjum kaupstaðarins.
L33t

L33t (jafnvel leet eða 1337) er mállýska á Internetinu sem er einkum viðloðandi í kringum tölvuleiki og skurk. L33t (Leet) er dregið ef enska orðinu "elite" (úrval) sem merkir að viðkomandi sé yfir aðra hafinn.

Mállýskan er mynduð úr styttum enskum orðum þar sem bókstöfum er skipt út fyrir áþekka tölustafi, í stað A er ritað 4, í stað E er ritað 3 og svo framvegis. Há- og lágstafanotkun er valfrjáls.

Nokkur dæmi:

Saga.

Uppruni L337 má rekja til spjallborða níunda áratugsins. Á slíkum spjall borðum var mikils metið að vera með „elite“-auðkenni á spjallborðskerfinu. Slíkt auðkenni veitti notendum aðgang að ýmsum skjölum, leikjum og sérstökum spjallsvæðum. Ein kenning er að kerfið hafi verið þróað til að komast hjá textasíum. Slíkar síur komu í veg fyrir að hægt væri að ræða hluti sem voru á gráu löglegu svæði svo sem hökkun og innbrot í hin ýmsu tölvukerfi.

Þó að málið hafi rætur sínar að rekja til hakkara samfélagsins er skrifmátinn nú tiltölulega vítt útbreyddur og vilja margir meina að það sé orðin hluti af pop-menningu samtímans. Með tilkomu félgaslegra vefja hafa línurnar milli hinn hefbundna l337 og hin ný til komna broskalla menningu orðnar óljósar. Margir vilja meina að þeir séu hluti af sama kerfi en aðrir að broskallar séu allgjörlega sér flokkur út af fyrir sig. Lítt þekktari afbrigði sem notast við samsetningu tákna og nærri engir tölu- né bókstafi eru þó enn í notkuni undir upprunalegum formekjum kerfisins, að hylja og brengla samskipti. Málið er einning notað stundum sem forritunar mál.

Stafsetning.

Eitt af einkennismerkjum leet er hin sérstaka nálgun þess þegar kemur að stafsetningu. Það byggist aðalega á því að það tákn sem notað er sé einungis líkt hinum upprunalega staf til þess að stafsetningin sé gild. Að því leyti bygist leet ekki á hefðbundnu stafrófi þar sem hver stafur hefur merkingu útaf fyrir sig heldur á útlitinu. Orð í sjálfu sér þurfa einungis að lýta svipað út og upprunaleg eftirmynd þeirra til þess að skiljast í leet.

Orðaforði.

Fjöldamörg orð sem eiga uppruna sinn í l337 eru núorðin hluti af hinum almenna slangur forða internetsinst til dæmis orðið „pwned“. Drifkrafturinn á bak við uppbyggingu orðaforða L337 í byrjun voru algengar stafsetningar eða innsláttarvillur, einkum orð þar sem stafurinn „z“ var bætt aftan við orð til dæmis orðið „skillz“. Önnur orð þróuðust upp úr styttingum eða skammstafanir annarra orða. Þekktustu dæmi um slíkt eru án ef orðin Lol (laugh-out-loud) og OMG (Oh-My-God).
Stórar tölur

Stórar tölur eru tölur, sem vegna stærðar sinnar eru lítt notaðar af almenningi frá degi til dags, en koma gjarnan fyrir á sviði vísinda, verkfræði, fjármála o.s.frv. og hafa fengið sérstök heiti. (Getur einnig átt við stórar prímtölur.) Heiti yfir tvær mismundandi tölur geta verið skrifuð eins og borin fram svipað í tveimur tungumálum og því valdið misskilningi.

Í sögulegu samhengi notuðu bretar og margar aðrar þjóðir önnur hugtök fyrir stórar tölur, t.d. þeirra billjón 1000 sinnum stærri en ameríkana. En áhrif t.d. alþjóðlegra fjölmiðla hafa breytt því og flestar enskumælandi þjóðir, t.d. bretar, írar og ástralir nota nú ameríska kerfið. Ísland og aðrar evrópuþjóðir nota enn gömlu bresku hugtökin, við t.d. billjón og milljarður, en það getur valdið ruglingi.

Heiti talnanna á amerískri og (fyrrum) breskri ensku birt í töflunni hér að neðan.
Vetrarbrautin

Vetrarbrautin (stundum kölluð Mjólkurslæðan) nefnist stjörnuþokan sem sólkerfið tilheyrir. Vetrarbrautin er þyrilþoka, ein af milljörðum stjörnuþoka í alheimnum og hluti grenndarhópsins. Þvermál Vetrarbrautarinnar er 100 000 ljósár.

Vetrarbrautin okkar fellur vel í hóp þyrilvetrarbrauta og telst vera af gerðinni SBbc. Hún er skífulaga með tilkomumikla þyrilarma sem litast upp af heitum, bláum, skammlífum stjörnum. Armarnir teygja sig frá litlum bjálka í miðju Vetrarbrautarinnar (sjá mynd). Þyrilarmarnir hafa löngum verið taldir fjórir en stjörnufræðingar hafa nýverið fullyrt að það séu aðeins tveir meginarmar í Vetrarbrautinni. Þessi ágreiningur kemur ekki á óvart enda er afskaplega erfitt að ákvarða lögun Vetrarbrautarinnar þar sem við sjáum hana ekki utan frá þ.e. við erum stödd inni í henni. Þessu má líkja við að kortleggja skóglendi með því að standa fastur inni í skóginum. Hinir hefðbundnu þyrilarmar eru taldir fjórir til fimm og eru þeir nefndir eftir staðsetningu á himninum. Þeir bera heiti tilsvarandi stjörnumerkja: Óríonsarmurinn, Perseussarmurinn, Bogmannsarmurinn, Svansarmurinn og Mannfáksarmurinn. Aðrar þyrilvetrarbrautir gefa okkur góða hugmynd um hvernig okkar Vetrarbraut er uppbyggð.

Gasský í geimnum geta verið tugir eða hundruð ljósára í þvermál og eru af ýmsum toga. Þyrilarmarnir hafa að geyma þykk gasský þar sem stjörnur eiga auðvelt með að myndast. Armarnir eru með öðrum orðum einn helsti fæðingastaður stjarna. Sumar stjarnanna eru mjög massamiklar og heitar og þar af leiðandi bláar (sjá HR-línurit). Þessar stjörnur eru þær björtustu sinnar tegundar og lýsa þær upp gasið í næsta nágrenni. Þetta gefur þyrilörmunum fallegan bláleitan blæ og gasskýin, þar sem stjörnurnar myndast, ljóma upp í rauðfjólubláum lit. Orkuríka ljósið frá bláu stjörnunum lætur gasið, sem er að mestu úr vetni, geisla frá sér einkennandi rauðum lit. Ljómþokurnar eru kallaðar röfuð vetnisský (HII region). Eitt þekktasta dæmið um slíkar ljómþokur er Sverðþokan í Óríón.

Gangverkið bak við snúning þyrilarmanna er ennþá ekki fullskilið. Þó þykir ljóst að þeir séu eins konar þéttleikabylgjur þar sem gas er í miklu magni. Armarnir þokast hægt umhverfis miðjunna, en sem þéttleikabylgjur, hreyfast þeir ekki samferða stjörnunum. Stjörnurnar fara reglulega gegnum þyrirlarmana á leið sinni umhverfis miðjuna. Í dag er sólin stödd í útjaðri Óríon þyrilsins. Tilgátur eru uppi um hvort för sólarinnar gegnum þyrilarma gæti orsakað náttúruhamfarir og fjöldaútrýmingar á Jörðinni. Armarnir, með þyngdaraflið að vopni, gætu raskað jafnvægi kringum sólkerfið og komið af stað hrynu halastjarna (t.d. úr Oortsskýinu) sem gætu rekist á jörðina. Þetta er þó óstaðfest tilgáta.

Vetrarbrautarhnit er himinhvolfshnitakerfi, sem miðar "hæð" himinfyrirbæris við Vetrarbrautarsléttuna og "lengd" við miðju Vetrarbrautarinnar.
Gulur

Gulur er litur sem orsakast af rauðu og grænu ljósi, og því er gulur ekki frumlitur þegar um ljósblöndun er að ræða. En þegar lituðu bleki er blandað saman er gulur frumlitur, sem ásamt bláum lit myndar grænan.
Matsuo Bashō

Matsuo Bashō (japanska: 松尾 芭蕉; 1644 – 28. nóvember 1694) var frægasta skáld Jedótímabilsins í Japan. Hann var einkum þekktur fyrir hækur sem hann samdi sem einfaldar stökur í hópkveðskapsforminu "haikai no renga".
Aspasía

Aspasía (um 469 f.Kr. – 406 f.Kr.) var ástkona Períklesar og meistari bæði í mælskulist og ritlist. Eftir lát eiginkonu hans um 445 f.Kr. bjó hún hjá honum sem eiginkona hans. Heimili þeirra í Aþenu varð miðstöð fyrir rithöfunda, listamenn og hugsuði eins og Anaxagóras og Feidías. Bæði Platón og Æskínes tala um að hún hafi haft mikil áhrif bæði á mælskulist og stjórnmálaskoðanir Períklesar.
Fáni Noregs

Norski fáninn er þjóðfáni Noregs. Hann var opinberlega tekinn í notkun árið 1821. Fáninn er svokallaður krossfáni eins og fánar allra hinna Norðurlandanna eru.

Hlutföllin í litum fánans eru, talið lárétt frá stöng: 6:1:2:1:12, en lóðrétt meðfram stöng eru þau 6:1:2:1:6.
Kakó

Kakó eða kakótré (fræðiheiti: "Theobroma cacao") er lítið (4–8 m hátt) sígrænt tré sem á uppruna sinn í hitabeltissvæðum í Suður-Ameríku en vex nú víða í hitabeltinu. Fræ kakótrésins eru notuð í kakóduft og súkkulaði.

Kakótréð vex í hæðum Andesfjalla í 200–400 m og á Amazon svæðinu og á vatnasvæðum Orinoco árinnar. Kakótréð þarf rakt loftslag, frjósaman jarðveg og úrkomu. Það vex í skógarbotni og þrífst best í skugga annarra trjáa. Laufin eru 10–40 sm löng og 5–20 sm breið.

Blómin eru lítil eða 1–2 sm að þvermáli. Fræbelgur kakótrésins er 15–30 sm langu og 8–10 sm breiður og breytist frá gulu í appelsínugult þegar það þroskast og vegur um 500 g fullþroskað. Í fræbelgnum eru 20 til 60 fræ sem venjulega eru kölluð baunir, klædd í hvítan belg. Fræin innihalda 40–50% kakósmjör. Mikilvægasta virka efnið í þeim er Theobromine.

Fræðiheitið "Theobroma" þýðir fæða guðanna.
Cannibal Corpse

Cannibal Corpse er bandarísk dauðarokkhljómsveit frá Buffalo, New York fylki, og var stofnuð árið 1988. Cannibal Corpse hefur gert fjölda breiðskífa.

Árið 2007 spilaði hljómsveitin á tvennum tónleikum á Nasa í Reykjavík.
Antonín Dvořák

Antonín Dvořák (8. september 1841 – 1. maí 1904) var tékkneskt rómantíkurtónskáld. Hann var þekktur meðal annars fyrir notkun sína á þjóðlagastefjum í sinfóníu– og kammertónlist sinni. Hann byrjaði að læra tónlist um leið og hann byrjaði í skóla sex ára gamall. Síðar lærði hann í eina orgelskólanum í Prag og varð á endanum þekktur fiðlu- og víóluleikari. Dvořák hóf starfsferil sinn í tónlist sem víóluleikari í leikhúshljómsveit undir stjórn Bedřich Smetana en fór smám saman að snúa sér að tónsmíðum. Hann bjó í Bandaríkjunum í þrjú ár, 1892 – 1895, og kenndi tónsmíð í New York en á meðan dvöl hans stóð samdi hann sum af sínum þekktustu verkum svo sem Sinfóníu frá nýja heiminum, Ameríkukvartettinn og sellókonsert í h-moll. Dvořák hafði tvímælalaust mikil áhrif á bandaríska tónlist, enda var það yfirlýst stefna hans að reyna að búa til einskonar þjóðlegan bandarískan „hljóm“ handa hinni nýju þjóð. Mikil og augljós áhrif af verkum hans má heyra í kvikmyndatónlist nútímans.
Heimili

Heimili er staður þar sem einstaklingur eða fjölskylda býr.
Gapastokkur

Gapastokkur er refsitól sem var notað til að niðurlægja afbrotamenn og var oft gert úr klofnum og götuðum stokk eða viðarborðum. Refsiþoli hafði hendur og háls í götum gapastokksins og stundum jafnvel fætur eða aðeins fætur. Gapastokkur gat þó einnig verið aðeins staur með hálshring, en þeir gengu undir nafninu stjaki.

Á Íslandi var gapastokkur refsitæki um tíma, sérstaklega við minniháttar afbrotum og óhlýðni. Fyrst er lagt til að hann verði tekinn í notkun til að refsa þeim sem brutu lög um lausamennsku, flakk og betl árið 1685, en komst ekki í almenna notkun fyrr en á 18. öld og sérstaklega eftir að Húsagatilskipunin var lögfest 1746. Þeir voru þá gjarnan við kirkjur og refsiþolinn festur í gapastokkinn honum til niðurlægingar á messudögum. Íslenskir gapastokkar voru ekki eins og gapastokkar erlendis, jafnvel þó þeir hafi verið nefndir gapastokkar. Mætti í raun frekar kalla þá hespur, því þeir voru líkari hand- og fótajárnum sem voru á fjölförnum stöðum. Gapastokkurinn var aflagður á Íslandi með tilskipun árið 1809.
Náttúrustofa

Náttúrustofa er rannsóknarstofnun og fræðasetur sem sinnir þjónustu og rannsóknum í náttúrufræðum í heimabyggð. Frá árinu 1995 hafa átta náttúrustofur verið stofnsettar á landsbyggðinni. Þær eru staðsettar í Bolungarvík, Sauðárkróki, Húsavík, Neskaupstað, Vestmannaeyjum, Sandgerði, Stykkishólmi og Höfn í Hornafirði. Náttúrustofur starfa eftir lögum frá 1992 um Náttúrufræðistofnun Íslands og náttúrustofur. Hlutverk náttúrustofa er:
1860

Árið 1860 (MDCCCLX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Furur

Furur (fræðiheiti "Pinus") er ættkvísl af þallarætt. Misjafnt er hversu grasafræðingar telja margar tegundir til ættkvíslarinnar, en þær eru á bilinu frá 105 til 125. Furutré eru upprunnin á norðurhveli jarðar en hafa verið ræktuð um allan heim.

Furutré eru sígræn tré með þykkan börk og innihalda mikið af trjákvoðu. Nálarnar eru langar og grænar og vaxa í knippi umhverfis greinarenda. Furur flokkast gróflega í tveggja- og fimmnálafurur eftir því hversu margar nálar eru í knippi.

Íslandi.

Á Íslandi uxu furur á forsögulegum tíma en eftir ísöld hafa þær ekki vaxið hér. Við upphaf skipulegrar skógræktar á Íslandi voru berg- og fjallafurur gróðursettar á Þingvöllum, þ.e. í Furulundinum við lok 19. aldar. Síðar meir var skógarfura reynd en hún drapst nær öll í byrjun 7. áratugs 20. aldar úr lúsafaraldri. Eftir það hefur stafafura mestmegnis verið notuð og þrífst hún vel. Eftirfarandi furutegundir hafa verið reyndar hér á landi:

Flokkun tegunda.

"Incertae sedis".

tegundir sem eru ekki í undirættkvísl eins og er.
Ingmar Bergman

Ernst Ingmar Bergman (fæddur 14. júlí 1918, látinn 30. júlí 2007) var sænskur leikstjóri. Sonur danskættaðs prests í Uppsölum. Bergman leikstýrði á sviði og hvítu tjaldi og skrifaði handrit að kvikmyndum. Hann starfaði í rúm sextíu ár og á þeim tíma leikstýrði hann yfir 60 kvikmyndum, skrifaði flest handritin sjálfur, og jafnframt stýrði hann yfir 170 sviðsverkum. Hann er talinn einn af mikilvirkustu og mikilvægustu leikstjórum kvikmyndasögunnar.
Þjóðhöfðingjar Danmerkur

Danakonungar hafa í gegnum tíðina ríkt yfir Danmörku og stórum hlutum Norðurlanda, svo sem Noregi, Íslandi, Skáni, einnig Eistlandi og víðar. Um stutt skeið eftir víkingaöld ríktu þeir í Englandi, fyrst að hluta, síðan landinu öllu á tímum Knúts ríka. Þeir áttu einnig lengi ítök í hertogadæmunum Slésvík og Holtsetalandi. Venjan er að telja konungaröðina hefjast með Gormi hinum gamla sem kom frá Englandi um árið 936 og Saxo Grammaticus nefnir Gorm enska. Á undan honum er röð sagnkonunga sem virðast sumir hverjir helst eiga sér fyrirmyndir í smákóngum eða héraðshöfðingjum. Þetta á t.d. við um Ragnar loðbrók.

Danmörk er með elstu konungsríkjum í heimi sem hefur haft samfellda röð kónga og drottninga fram á þennan dag. Aðeins japanska Keisaraveldið er eldra.

Frá 1413 hafa Danakonungar og -drottningar verið grafin í Hróarskeldudómkirkju. Safn tileinkað sögu dönsku krúnunnar, "De danske kongers kronologiske samling", er í Rósenborgarhöll.
Window Maker

Window Maker er gluggastjóri fyrir Unix-leg stýrikerfi. Window Maker er þekktur fyrir að þurfa minni vinnsluúrræði en sambærilegur hugbúnaður og er því vinsæll á kerfum með takmarkaða vinnslugetu. Stillingar eru gerðar með myndræna forritinu WPrefs en ekki með því að breyta löngum textaskrám líkt og í öðrum léttum gluggastjórum (eins og t.d. Fluxbox, Ion og Ratpoison).

Upphaflega hét gluggastjórinn WindowMaker (án bils), en nafninu var breytt eftir átök um netlén við fyrirtækið Windowmaker Software Ltd. sem selur hugbúnað fyrir framleiðslu glugga og hurða.