arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Casimir Funk

Kazimierz Funk (23. febrúar, 1884 - 19. nóvember, 1967), þekktur undir nafninu Casimir Funk, var pólskur lífefnafræðingur og er sagður eiga heiðurinn af fyrstu formúlunni fyrir vítamín árið 1912.
Bergþóra Skarphéðinsdóttir

Bergþóra Skarphéðinsdóttir, (10. öld - 1011) var kona Njáls Þorgeirssonar á Bergþórshvoli í Landeyjum. Njála segir um hana: „"Hún var ... kvenskörungur mikill og drengur góður og nokkuð skaphörð."“ Svo miklir vinir sem þeir voru, Njáll og Gunnar á Hlíðarenda, þá ríkti fullkomin óvinátta á milli þeirra Bergþóru og Hallgerðar, konu Gunnars. Um nokkurra ára skeið létu þær drepa þræla og húskarla hvor fyrir annarri og gerðist það jafnan snemma sumars er menn þeirra voru á Alþingi, en þá áttu þær frítt spil heima fyrir. Bergþóra sendi Svart til skógarhöggs og kolagerðar í Rauðuskriðum, sem þeir áttu í félagi, Njáll og Gunnar. Fyrir það lét Hallgerður Kol, verkstjóra sinn, drepa Surt. Næsta vor lét Bergþóra Atla, húskarl sinn, drepa Kol. Hallgerður svarði með því að fá frænda sinn, Brynjólf rósta Svansson, til þess að vega Atla. Þá svaraði Bergþóra með því að fá Þórð leysingjason, sem var fóstri allra sona hennar, til þess að drepa Brynjólf rósta. Að ári fékk Hallgerður Sigmund Lambason, frænda Gunnars, og Skjöld hinn sænska til þess að vega Þórð og að lokum drápu Njálssynir þá Sigmund og Skjöld. Þar með voru bæði Njálssynir og Gunnar orðnir til eftirmála.

Þegar mikil mannvíg höfðu orðið um langa hríð og svo var komið að Njálssynir og Kári Sölmundarson höfðu drepið Höskuld Hvítanessgoða, fóstbróður sinn, fór Flosi á Svínafelli til Bergþórshvols og brenndi þá alla inni, nema Kára, sem einn slapp úr brennunni. Hann bauð Bergþóru útgöngu, en hún neitaði og sagðist ung hafa verið gefin Njáli og skyldi eitt yfir bæði ganga.
Klettasalat

Klettasalat (fræðiheiti: "Eruca sativa") er græn fjölær jurt af krossblómaætt sem líkist salati með löng og mjó blöð. Blöðin eru bragðmikil með beiskum keim og eru yfirleitt borðuð hrá. Þau innihalda mikið af C-vítamíni og járni.

Klettasalat hefur verið ræktað sem grænmeti við Miðjarðarhafið frá því í fornöld og Rómverjar töldu það vera kynörvandi. Ræktun í stórum stíl hófst þó ekki fyrr en á 10. áratug 20. aldar, einkum á Ítalíu, en um svipað leyti var farið að rækta það um allan heim, meðal annars á Íslandi. Við Miðjarðarhafið vex jurtin í sendnum og gljúpum jarðvegi frá ströndinni upp í 800 metra hæð yfir sjávarmáli.

Ræktun.

Klettasalat er hraðvaxta og verður fullvaxið á nokkrum vikum. Því er sáð beint í beðin og er hægt að taka af því smám saman eftir því sem blöðin ná nægilegri stærð. Það þolir ágætlega kulda en síður vind og er t.d. ræktað utandyra á Íslandi í skjóli þar sem sólar nýtur.

Fyrsta ræktað á Íslandi 1998 í Mosfellsdal af Dísu Anderiman Skeggjastöðum. Hún kynntis klettasalati á Ítalíu, n.t.t. Isola de Giglio undir söng Helga Björnssonar. Rúkola vex vel á Íslandi og er sérstaklega þakklátt rökum jarðvegi.

Matseld.

Klettasalat er yfirleitt borðað hrátt eitt og sér eða sem bragðbætir með hefbundnu salati. Það er algengt á flatbökur og þá yfirleitt sett yfir eftir bökun. Það er einnig soðið, svipað og spínat, og notað í mauk með osti og jafnvel í staðinn fyrir basil í pestó.
Gulrót

Gulrót (fræðiheiti: "Daucus carota") er rótargrænmeti af sveipjurtaætt. Plöntuhlutinn sem mest er nýttur er stólparótin. Gulrætur eru tvíærar þar sem plantan safnar næringarforða í rótina fyrra árið en blómgast seinna árið. Blómstilkurinn verður um metri á hæð og ber uppi blómsveip með hvítum blómum. Gulrætur finnast í hvítum, fjólubláum, rauðum, gulum og appelsínugulum afbrigðum en við þekkjum appelsínugul afbrigðið best,

Uppruni.

Villtar gulrætur vaxa í mörgum afbrigðum víða á tempruðum svæðum en þær eru best þekktar í Asíu og við Miðjarðarhafið. Talið er að menn hafi nýtt gulrætur sem krydd og til lækninga í mörg þúsund ár og löngu áður en farið var að rækta þær sem rótargrænmeti. Villtar gulrætur eru forfeður þeirra gulróta sem nú eru ræktaðar. Upphaflega voru gulrætur grannar, greinóttar og fölar. Enda höfðu menn í upphafi ekki áhuga á rót plöntunnar, heldur fræjunum.

Að baki gulrótanna eins og við þekkjum þær í dag er margra alda vinna að kynbótum. Talið er að ræktun með áherslu á rót plöntunnar, hafi hafist í Afganistan, Íran og Írak fyrir 1000 árum. Þá voru þær gular eða fjólubláar á litinn. Þegar þær bárust til Evrópu á 14. öld voru afbrigðin gul, hvít og fjólublá. Appelsínugula afbrigðið varð þekkt í Evrópu á 15. öld en allt bendir til að þær hafi komið fram á sjónarvöllinn á 6. öld. Hollendingar tóku appelsínugula afbrigðið að sér og á 19. öld höfðu þeir náð miklum árangri í að rækta fram sætar og stökkar rætur. Í dag er appelsínugula afbrigðið ríkjandi í ræktun gulróta. Fjólublá afbrigði eru enn ræktað í Afganistan og úr þeim bruggað sterkt áfengi.

Sagan segir að Hollendingar hafi ræktað fram appelsínugular gulrætur á 17. öld til heiðurs William Orange sem leiddi sjálfstæðisbaráttu Hollendinga undan spænskum yfirráðum og varð síðan konungur. Ekki eru til neinar heimildir sem styðja við þessa sögu enda var appelsínugula afbrigðið komið fram löngu fyrr.

Notkun í lækningaskyni.

Fræ gulrótarplöntunnar voru notuð í lækningaskini meðal annars við sársaukafullum þvaglátum og óreglulegum tíðablæðingum. Í dag eru gulrætur taldar geta bætt meltingu, minnkað náttblindu og gagnast krabbameinsveikum.

Næringargildi.

Í gulrótum er mikið af litarefniu beta-karóten. Líkaminn getur notað karoten til að búa til A-vítamín. Auk þess er í gulrótum B- og C-vítamín ásamt mikilvægum steinefnum eins og kalíum, kalki, járni og fosfór. Líkaminn á auðveldara með að taka upp beta-karoten úr gulrótum ef þær eru steiktar eða bakaðar í olíu. Í matreiðslu eru gulrætur notaðar á fjölbreyttan hátt, í salöt, grænmetisrétti, súpur, kökur og búðinga. Gulrætur innihalda sáralitla sterkju. Mjög mikil neysla á gulrótum veldur því að húðin verður appelsínugul.

Ræktun.

Gulrætur eru upprunnar í mun hlýrra loftslagi en er á Íslandi. Í gulrótnarækt til heimilisnota verður því að búa svo um að þær fái aukinn varma. Hægt er að nálgast greinagóðar upplýsingar um það hvernig mest er að bera sig að hjá Garðyrkjufélagi Íslands. Bændur rækta gulrætur í sífellt stærra mæli. Árið 2008 voru framleidd 653 tonn af gulrótum á Íslandi.
Garðakál

Garðakál (fræðiheiti "Brassica oleracea") er káltegund upprunnin við strendur Suður- og Vestur-Evrópu. Það þolir vel salt og kalk en illa samkeppni frá öðrum jurtum. Garðakál er stór tvíær jurt sem myndar breið og þykk græn blöð sem geyma vatn og næringarefni fyrir blómgunina sem fer fram á seinna árinu. Vitað er að garðakál var ræktað á tímum Forngrikkja og Rómverja og hefur líklega verið orðið vel þekkt sem grænmeti löngu fyrir þann tíma. Til er fjöldinn allur af afbrigðum garðakáls, svo sem grænkál, hvítkál, blómkál, spergilkál, rósakál og skrautkál.
722

Árið 722 (DCCXXII í rómverskum tölum)
Kímon

Kímon (forngrísku: Κίμων, Kimōn) (510 - 450 f.Kr.) var aþenskur herforingi og stjórnmálamaður. Hann var sonur Míltíadesar, sem leiddi her Grikkja til sigurs í orrustunni við Maraþon.

Plútarkos segir að Kímon hafi verið „jafn hugrakkur og Míltíades, jafn klókur og Þemistókles og báðum mönnum réttvísari“. Hann var efnaður maður og þekktur fyrir örlæti.

Kímon barðist í orrustunni við Salamis árið 480 f.Kr. Hann naut mikillar virðingar sem herforingi. Í stjórnmálum var hann íhaldssamur. Hann var mjög hlynntur Spörtu og studdi fámennisstjórnarsinna í aþenskum stjórnmálum. Helsti andstæðingur hans í stjórnmálum var Períkles.
736

Árið 736 (DCCXXXVI í rómverskum tölum)
Skrifræði

Skrifræði, regluveldi eða skrifstofuveldi er félagsfræðilegt hugtak sem vísar til ákveðinnar tegundar skipulagsheildar til stjórnunar. Einkenni skrifræðis eru sérhæfð verkaskipting, stigveldi, ítarlegt regluverk, miðstýring, varðveisla vinnugagna og starfsmannakerfi sem byggir á menntun og reynslu.

Margar stofnanir fylgja skrifræðislegu skipulagi t.d. stjórnsýsla, herir, skólar, sjúkrahús og fyrirtæki. Í dag er hugtakið oft notað í neikvæðri merkingu, það er gjarnan tengt við Sovétríkin sálugu. Svo virðist sem að fólk tengi skrifræði við óskilvirkni. Þannig segir í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 1999 að meðal markmiða sé að „[d]regið verði úr skrifræði í samskiptum við stjórnvöld og óþarfa laga- og reglugerðaákvæði afnumin.“

Hugtakið er upphaflega franskt, "bureau" sem vísar til dúks sem var lagður yfir skrifborð og "kratos" sem er grískt orð sem þýðir ræði. Skrifræði er stundum óformlega nefnt "búrókrasía" og þeir sem fylgja henni "búrókratar" (sbr.: Thor Vilhjálmsson í "Ópi Bjöllunnar"). Sumir skrifa bæði orðin með enskum framburði og skrifa "bjúró-".

Uppruni og þróun.

Hugtakið skrifræði hefur verið notað síðan á 18. öld. Það er hins vegar þýski fræðimaðurinn Max Weber sem er þekktastur fyrir kenningar sínar um skrifræði. Weber hafði jákvæða skoðun á skrifræði, hann taldi það merki um stjórnarhætti sem væru lausir við geðþótta og einkenndust af skynsemi og lögmæti. Önnur skipulagsform lýsti hann sem náðargáfu og hefðarvaldi. Hefðarvaldsskipulag telst hver sú stofnun hafa séu yfirráð ákvörðuð byggt á hefðum og venjum, gott dæmi um slíkt eru konungsríki þar sem æsta vald ríkisins erfist milli kynslóða. Náðargáfa er það skipulag þegar persónutöfrar einstaklings eða sérstakir eiginleikar hans verði til þess að honum eru veitt völd. Hér má sem dæmi taka Adolf Hitler, Gandhi eða Che Guevara sem nutu ómældra vinsælda meðal þegna sinna og var veitt valdsumboð í krafti þess. Önnur dæmi geta verið trúarlegir leiðtogar sem segjast hafa sérstaka stöðu eða hæfileika. Í þessu samhengi skiptir ekki máli hvort umræddir leiðtogar hafi verið kosnir til valda á lýðræðislegan hátt, líkt og Hitler var, eða ekki heldur er greinarmunur gerður á því hvort viðkomandi sé í embættinu vegna verðleika eða ekki.
Áramótaskaup 1969

Áramótaskaupið 1969 var eftir Flosa Ólafsson sem auk þess var leikstjóri þess. Magnús Ingimarsson útsetti, stjórnaði tónlist og samdi handrit að hluta. Auk Flosa komu fram: Árni Tryggvason, Bryndís Schram, Gísli Alfreðsson, Helga Magnúsdóttir, Jón Aðils, Karl Guðmundsson, Nína Sveinsdóttir, Pétur Einarsson, Þórunn Sigurðardóttir og fleiri.
Apalhraun

Apalhraun er úfið hraun sem verður til í þeim eldgosum þar sem er flæðigos með basískri, ísúrri eða súrri kviku.

Myndun.

Apalhraun myndast í eldgosum þar sem kvikustrókavirkni er mikil og þar sem seigfljótandi kvika flæðir í opnum rásum (hrauntröðum).

Þegar apalhraunin renna mælst hraði oftast í metrum per mínútu (þó – líka – í kilómetrum per kls. varðandi helluhraun), apalhraun eru mikið seigari. Þau „makast áfram eins og skriða.“.

Hitastig er um það bil 900 – 1110°C. Sú síðasta fer eftir efnasamsetningu hrauna og hún getur verið súr, ísúr eða basísk (þóleiít), þar sem rýólít (líparít) sem er súrt og andesít mynda líka apalhraun. Ísúr Hekluhraunin eru dæmi um það.

Apalhraun úr basalti.

Þegar apalhraun úr basalti koma á ýfirborð geta þau líka verið enn eithvað heitari, enn með útgeistlun kólnar þau fljótt og verða seigara og meira hægfara. Á þennan hátt getur það líka komið fyrir að hraun sem myndaðist fyrst sem helluhraun breytast í apalhraun þegar þau eru komin lengra og búin að kólnar.

„Hlutar hraunsins storkna á yfirborði og renna þeir sem dökkt hröngl í hraunstraumnum eða sem skán á yfirborði hans. Þegar enn lengra er komið frá upptökum eru hraunin orðin seigari og yfirborð þeirra storknuð lengra inn að miðju. Þrýstist hraunið þá áfram undan hraunflæðinu sem kemur frá upptökunum en hraunjaðarinn er hættur að renna sem vökvi. Þá brotnar storknað hröngl framan af jaðrinum og verður undir hrauninu þegar það þrýstist áfram. Af þessum völdum eru apalhraun nokkuð lagskipt en neðst er að finna hrönglið, oft ofan á bökuðum jarðvegi sem hefur orðið undir heitu hraunflæðinu. Í miðjunni er þéttara berg sem hefur kólnað hægar og efst er hröngl sem hefur brotnað í hraunflæðinu. Er yfirborðið því hrjúft, óreglulegt að lögun og oft með oddhvössum brúnum.“

Hraungúlar.

Þegar hraunin sem koma up eru það seig að þeim tekst naumlega að smeigja sér í gegnum gígópið, myndast stiflur og stundum eins konar haugur úr hraunum, kallaður hraungúll. Hraungúlar eru sjaldnast úr basalti, enn frekar úr súrum og ísúrum bergtegundum. Þó í einhvern tíma jarðvísindamenn þóttu öðruvísi, finnst ekki mikið af þeim á Íslandi. Það kom í ljós á síðustum árum, að margir "hraungúlar" voru í staðinn til með gos undir jökli, eins og t.d. Mælifell á Snæfellsnesi.

Útlit kolnaðra apalhrauna.

Yfirborð hraunanna er úfið, þakið gjalli og erfitt yfirferðar. Út af því hafa myndast sögur í kringum það eins og sagan um Berserkjana í Berserkjahrauni á Snæfellsnesi sem ætti að ryðja veg í gegnum hraunið, sem tókst, en voru samt drepnir á eftir.

Fleiri dæmi.

Dæmi um apalhraun á Íslandi eru líka hlut af hraunum sem liggur yfir Suðurnesin, Grábrókarhraun á Vesturlandi og Eldfellshraun á Heimaey sem kom upp í gosinu 1973.

Líka finnst apalhraun í mörgum ödrum löndum, eins og í Ítaliu (mörg Etna-hraun), á Spáni (t.d. á Lanzarote) eða hraunin Pacaya eldfjallsins í Gvatemala.
Ceres (gyðja)

Ceres var gyðja akuryrkju, einkum kornræktar, og móðurástar í rómverskri goðafræði. Nafn hennar er af indóevrópskum uppruna, af rótinni „ker“, sem þýðir „að vaxa“.

Ceres var dóttir Satúrnusar og Ops, móðir Próserpínu og systir Júpíters, Júnóar, Vestu, Neptúnusar og Plútós.

Ceres samsvarar Demetru í grískri goðafræði.
1901-1910

1901–1910 var 1. áratugur 20. aldar.
J. K. Rowling

Joanne Rowling betur þekkt sem J. K. Rowling (f. 31. júlí 1965) er höfundur hinna sívinsælu ævintýrabóka um galdrastrákinn Harry Potter, sem selst hafa í miljónatölu um allan heim. Í júní 2011 hafa bækur hennar um Harry Potter selst í um 450 milljónum eintaka og verið þýddar á 67 tungumál.

Hún skrifaði einnig bókina "Hlaupið í skarðið" (e. The casual vacancy) sem kom út árið 2011.
Ryð (kvikmynd)

Ryð er íslensk kvikmynd byggð á leikritinu "Bílaverkstæði Badda". Lárus Ýmir Óskarsson leikstýrði.
1791-1800

1791-1800 var 10. áratugur 18. aldar.
Vítaspyrnukeppni (knattspyrna)

Vítaspyrnukeppni í knattspyrnu er þegar bæði lið er jafn bæði eftir venjulega leiktíma, 90 mínútur, og framlengingu.
Áramótaskaup 1982

Áramótaskaupið 1982 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1982 og var sýnt á RÚV. Leikstjóri skaupsins var Þráinn Bertelsson. Aðaleikarar voru Edda Björgvinsdóttir, Gísli Rúnar Jónsson og Sigurður Karlsson.
Áramótaskaup 1994

Áramótaskaupið 1994 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1994 á RÚV, og var því leikstýrt af Guðnýju Halldórsdóttir. Höfundar skaupsins voru Gísli Rúnar Jónsson, Guðný Halldórsdóttir, Edda Björgvinsdóttir og Randver Þorláksson. Leikarar voru Bessi Bjarnason, Edda Björgvinsdóttir, Eggert Þorleifsson, Gísli Rúnar Jónsson, Guðmundur Ólafsson, Helga Braga Jónsdóttir, Hjálmar Hjálmarsson, Magnús Ólafsson, Margrét Helga Jóhannsdóttir, Randver Þorláksson og Ragnhildur Gísladóttir. Sýningartími 53 mínútur. Skaupið gerist að mestu leyti á Þingvöllum þar sem hátíðarhöld vegna 50 ára lýðveldisafmælis Íslands fóru fram fyrr á árinu.
James Dean

James Dean (8. febrúar 1931 – 30. september 1955) var bandarískur kvikmyndaleikari, sem öðlaðist heimsfrægð fyrir leik sinn í kvikmyndinni "Rebel Without a Cause" um miðjan sjötta áratuginn. Hann varð fyrirmynd ungmenna á Vesturlöndum. Dean lést með sviplegum hætti í bílslysi árið 1955.

"Bölvun" Little Bastard.

James Dean keypti bílinn (Porsche 550 Spyder) sem hann lést í þann 21. september árið 1955 og kallaði hann "Little Bastard." Margir af vinum og vandamönnum hans lýstu því hvernig þau fengu einhverja ónotatilfinningu af því að horfa á bílinn og reyndu því að fá hann ofan af því að aka honum. Á meðal þeirra var stórleikarinn Alec Guinness sem sagði að "ef hann færi í þennan bíl á hann eftir að deyja eftir viku." Sjö dögum síðar lést Dean í alvarlegu bílslysi.

Brakið og varahlutir úr bílnum voru seldir til ýmissa áhugasamra safnara, en lentu margir af nýju eigundunum og fólk sem kom nálægt brakinu í slysum og talið er að bílinn eigi sök á dauða að minnsta kosti þriggja annarra.

Þar fyrir utan hafa orðið mörg óútskýranleg slys og áttu þau sér öll stað á aðeins fimm ára fresti. Að lokum hvarf bílinn á dularfullan hátt árið 1960. Telja því margir að hér hafi verið bölvun á ferð.
Jón Vídalín

Jón Þorkelsson Vídalín (21. mars 1666 – 30. ágúst 1720) var biskup í Skálholti, lærdómsmaður, mikill prédikari og helsta latínuskáld sinnar tíðar.

Jón var sonur séra Þorkels Arngrímssonar, prests í Görðum á Álftanesi, sonar Arngríms lærða, og konu hans Margrétar Þorsteinsdóttur. Hann tók sér snemma nafnið Vídalín eins og margir afkomendur Arngríms. Bræður hans voru þeir Þórður Þorkelsson Vídalín, skólameistari í Skálholti um tíma en síðan bóndi í Þórisdal í Lóni, og Arngrímur Vídalín skólameistari í Nakskov í Danmörku. Systir þeirra var Guðrún prófastsfrú á Þingvöllum.

Hann stundaði skólanám hjá frænda sínum, Páli Björnssyni í Selárdal. Síðan sigldin hann og lærði við Kaupmannahafnarháskóla, samtíða Árna Magnússyni, og lauk þaðan guðfræðiprófi. Síðan var var um tveggja ára skeið sjóliði í danska flotanum og mun hafa átt von á að hækka fljótt í tign en þegar það varð ekki keypti móðir hans hann lausan með milligöngu Kristofers Heidemann landfógeta.

Hann kom svo heim til Íslands 1691, sagður fátæklega til fara. Árið eftir varð hann kennari við Skálholtsskóla og 1693 dómkirkjuprestur í Skálholti. Hann varð svo prestur í Görðum og var valinn biskup í Skálholti 1697 (vígður 1698), aðeins sex árum eftir að hann kom heim. Við það tækifæri færði hann Þingvallakirkju bjöllu sem nú hangir þar í klukkuturninum.

Jón Vídalín var mikill mælskumaður og kennimaður. Hann er þekktastur fyrir rit sitt "Vídalínspostillu" sem er húslestrarpostilla, með einni predikun fyrir hvern hátíðisdag ársins, ætluð til upplestrar á heimilum. Postillan var ein mest lesna bók á Íslandi um tveggja alda skeið og hafði veruleg áhrif á íslenska menningu, trúarlíf og bókmenntir fram á 20. öld. Jón var, auk Hallgríms Péturssonar, einn helsti fulltrúi lúthersku rétttrúnaðarstefnunnar (píetismans) á Íslandi.

Jón er sagður hafa verið lítillátur og lítt gefinn fyrir íburð, stórgjöfull við fátæka og tók oft skólasveina og aðra efnilega unglinga til sín án þess að hirða um borgun, en ekki góður fjármálamaður. Hann var áhugasamur um framfarir, reyndi kálræktun og hvatti til nýjunga eins og hreindýraræktar og saltvinnslu. Hann þótti nokkuð drykkfelldur og gengu sögur um drykkjuskap hans á Alþingi og víðar. Hann var líka skapmaður mikill og átti til dæmis í deilum og jafnvel handalögmálum við Odd lögmann Sigurðsson.

Jón biskup andaðist í Biskupsbrekku á Uxahryggjaleið síðsumars 1720. Hann hafði verið á leið vestur að Staðarstað til að vera við útför mágs síns, séra Þórðar Jónssonar, en veiktist og komst ekki lengra. Kross var reistur á staðnum fyrir nokkrum árum til minningar um Jón en þess má geta að Jón Þorkelsson Thorcillius mun fyrstur manna hafa stungið upp á því árið 1745 að Jóni yrði reist minningamark í Biskupsbrekku.

Kona Jóns var Sigríður yngri (1677 – 16. júní 1730), dóttir Jóns Vigfússonar Hólabiskups og Guðríðar Þórðardóttur konu hans. Hún þótti skynsöm kona og vel menntuð og kenndi meðal annars undirstöðuatriði í latínu.
Sletta

Sletta er orð eða orðasamband sem borist hefur inn í tungumál úr öðru máli en er ekki viðurkennt mál þar eða hefur ekki aðlagast hljóð- eða beygingarkerfi tungumálsins. Og jafnvel þó það aðlagist, þá tekur það oft langan tíma til að fá viðurkenningu sem íslenska. Flestar slettur hverfa þó með þeirri kynslóð sem tók þær upp, og nýjar koma í staðin. Sumar verða þó langlífar og öðlast viðurkenningar. Í íslensku máli er mest um dönsku- og enskuslettur. Guðmundur Finnbogason, heimspekingur og rithöfundur, sagði í grein um slettur sem birtist í Skírni árið 1928 og nefndist "Hreint mál": „Útlendu orðin eru hægindi hugarletinnar“.
Ólympíuleikvangurinn í Aþenu

Ólympíuleikvangurinn í Aþenu (á grísku Ολυμπιακό Στάδιο), Grikklandi, er leikvangur notaður til margra íþrótta. Á leikvanginum er meðal annars góð aðstaða fyrir knattspyrnu og frjálsar íþróttir. Leikvangurinn var notaður í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu 2006-07 sem var haldinn þann 23. maí 2007.
749

Árið 749 (DCCXLIX í rómverskum tölum)
760

Árið 760 (DCCLX í rómverskum tölum)
16

Árið 16 (XVI í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á miðvikudegi.
8

Árið 8 (VIII í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á sunnudegi.
32

Árið 32 (XXXII í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á þriðjudegi.
Skópas

Skópas var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á 4. öld f.Kr. Skópas var einnig arkitekt. Hann vann einkum úr marmara og þykir afburða túlkandi tilfinninga. Hann stjórnaði endurbyggingu Aþenuhofsins í Tegeu og tók þátt í að prýða Másoleion í Halikarnassos með höggmyndum. Rómverskar eftirlíkingar af mörgum verka hans hafa varðveist.
Everton

Everton er knattspyrnulið í ensku úrvalsdeildinni.

Frá 2017-2021 spilaði íslenski landsliðsmaðurinn Gylfi Þór Sigurðsson með félaginu.

Leikmannahópur.

"6. feb. 2021"

"(Fyrirliði)"

"(Á láni frá A.S. Roma)"
Tómas Árnason

Tómas Árnason ( 21. júlí 1923 - 24. desember 2014) var íslenskur stjórnmálamaður og lögfræðingur. Hann var alþingismaður frá 1974 til 1984 og sat hann fyrir Framsóknarflokkinn. Hann var fjármálaráðherra og viðskiptaráðherra en árið 1985 var hann skipaður seðlabankastjóri.

Nám og störf.

Tómas lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1945, lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1949 og stundaði framhaldsnám við Harvard Law School í Bandaríkjunum 1951-1952 og lauk þar prófi í alþjóðaverslunarrétti.

Tómas rak lögmannsstofu á Akureyri frá 1949-1951 og 1952-1953 og var einnig stundakennari við Gagnfræðaskóla Akureyrar, erindreki framsóknarfélaganna og blaðamaður á Degi. Hann starfaði í utanríkisráðuneytinu frá 1953-1960, var forstöðumaður og deildarstjóri varnarmáladeildar frá 1953 til 1960. Rak lögmannsstofu í Reykjavík ásamt Vilhjálmi Árnasyni bróður sínum frá 1960-1972. Hann var framkvæmdastjóri Tímans frá 1960-1964. Framkvæmdastjóri Framkvæmdastofnunar ríkisins frá 1972-1978 og 1983-1984. Hann gegndi embætti fjármálaráðherra frá 1978-1979, var viðskiptaráðherra frá 1980-1983 og bankastjóri við Seðlabanka Íslands frá 1985-1993.
Íbúar á Íslandi

Á Íslandi búa 366.700 manns "(tölur frá 1. júní 2020)."

Íslendingar eru í megindráttum Norðurlandaþjóð hvað varðar menningu og tungumál. Samkvæmt elstu ritheimildum byggðist landið upphaflega af norrænum mönnum, einkum frá Noregi og frá nýlendum víkinga á Bretlandseyjum en með þeim í för voru meðal annars kristnir Írar og Bretar. Íslendingar hafa í gegnum tíðina átt mest samskipti við helstu fiskveiðiþjóðir á Norður-Atlantshafi.

Íbúafjöldi landsins sveiflaðist á milli um 30.000 og 80.000 við hefðbundinn efnahag í bændasamfélagi fyrri alda. Frá miðri 19. öld fjölgaði Íslendingum hins vegar ört, bæði vegna framfara í læknavísindum og breyttra atvinnuhátta. Nú eru íbúar landsins tæplega 370.000 auk þúsunda af íslenskum uppruna sem ekki eru búsett á Íslandi.

Kenningar um uppruna Íslendinga.

Til er kenning um að Íslendingar séu að uppruna sérstakur germanskur þjóðflokkur, ólíkur öðrum þjóðflokkum á Norðurlöndum („Herúlakenningin“). Á síðari tímum hafa ýmsar kenningar um uppruna þjóðarinnar verið settar fram með erfðafræðilegum rökum. Þá er talað um að flestar konur sem hingað komu hafi verið upprunnar á Bretlandseyjum en karlarnir aftur norrænir. Þessar kenningar hafa verið gagnrýndar með erfðafræðilegum rökum. Aðrar erfðafræðilegar rannsóknir benda til þess að nútímaíslendingar séu blandaðri en meðaltal Evrópu.

Innflytjendur.

Innflytjendur á Íslandi voru þann 1. júlí 2020: 50.700 eða 14,0% mannfjöldans.

Pólverjar eru fjölmennastir innflytjenda og eru 40% allra innflytjenda (2020). Þar á eftir koma innflytjendur frá Litháen (5,2%) og Filippseyjum (4,5%). Pólskir karlar eru 42,3% allra karlkyns innflytjenda. Litháenskir karlar eru næst fjölmennastir (5,8%) og síðan karlar með uppruna frá Bretlandi (3,2%). Pólskar konur eru 34,0% kvenkyns innflytjenda og næst á eftir þeim eru konur frá Filippseyjum (6,2%), þá konur frá Taílandi (4,7%).

Trú og lífsskoðanir.

Flestir íbúar Íslands eru í hinni evangelísk-lúthersku þjóðkirkju.

Staða (1. janúar 2020):