arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tundurduflaslæðari

Tundurduflaslæðari er herskip sem er sérstaklega búið til að eyða tundurduflum, t.d. með því að draga slóða sem sker á festar duflanna. Duflin fljóta þá upp og eru þá sprengd með því að skjóta á þau.
Thule-herstöðin

Thule herstöðin eða Thule Air Base (einnig Thule Air Base/Pituffik Airport, flugvallarstytting THU) er sjálfstætt svæði í sveitarfélaginu Qaasuitsup á Norðvestur-Grænlandi, um 1120 km norðan við heimskautsbaug, 1524 km sunnan við norðurheimskautið og um 890 km austan við norðursegulskautið. Herstöðin stendur þar sem áður var Thule-þorpið, en íbúar þess voru neyddir til að flytja þangað sem nú er Qaanaaq.

Fyrstu herframkvæmdir Bandaríkjamanna hófust hér í seinni heimsstyrjöldinni en Bandaríkin tóku völdin yfir Grænlandi 1941 eftir hernám Þjóðverja á Danmörku. Árið 1951 var byggður flugvöllur sem gerði mögulegt að hafa þar heimaflugstöð fyrir sprengjuflugvélar sem ætlað var að nota gegn Sovétríkjunum ef til átaka kæmi.

Árið 1961 var Ballistic Missile Early Warning System (BMEWS) radar settur upp um 20 km norðaustur af herstöðinnni. BMEWS var mikið radarkerfi sem meðal annars tengdist Íslandi og var sett upp til að geta varað bandarísk yfirvöld við flugskeytum sem skotið væri frá meginlandi Sovétríkjanna eða frá kafbátum á Norður-Atlantshafi eða Íshafinu. Á þessum tíma var herstöðin á hátindi með um 10.000 hermenn staðsetta þar. Seinni hluta 7. áratugarins fækkaði mjög í herliðinu og einungis um 3.400 manns voru þar árið 1968. Nú eru þar einungis um 250 hermenn.

Þann 21. janúar 1968 fórst B-52 sprengjuflugvél 11 km sunnan við herstöðina. Fjórar vetnissprengjur sem voru um borð týndust og geislavirk málmbrot dreifðust um stórt svæði. Það var ekki fyrr en 1996 sem dönsk yfirvöld viðurkenndu að um geislavirkni hafi verið að ræða og gengust inn á að greiða þeim sem unnið höfðu við hreinsun á svæðinu 50.000 danskar krónur á mann í skaðabætur fyrir heilsutap og í mörgum tilvikum dauða úr krabbameini.
Mohammad Khatami

Mohammad Khatami (á persnensku: سید محمد خاتمی)(f. 29. september 1943 í Ardakan í Íran) var forseti Íslamska lýðveldisins Íran frá 2. ágúst 1997 til 2. ágúst 2005 er Mahmoud Ahmadinejad tók við embættinu. Khatami sat í embætti tvö kjörtímabil.
AFC Vestur

AFC Vestur eða AFC West er vesturriðillinn í AFC-deildinni í NFL-deildinni. Riðillinn var stofnaður eftir að AFL og NFL sameinuðust árið 1970. Fjórir upphaflegir meðlimir AFC Vestur voru: Denver Broncos, Kansas City Chiefs, Oakland Raiders og Los Angeles Chargers Öll fjögur liðin voru í AFL deildinni áður. Seattle Seahawks urðu meðlimir AFC Vestur 1976 en voru fluttir í NFC Vestur árið 2002. Meðlimir vesturriðils AFC eru:
Víðnet

Víðnet (WAN) er skilgreint sem tölvunet sem nær yfir stórt svæði. Víðnet getur samanstaðið af mörgum minni netum, staðarnetum (e. LAN), sem hafa samskipti sín á milli með beinum (e.routers). Víðnet eru notuð til að sameina mörg önnur net þannig að hægt sé að hafa samskipti á milli þessara annars aðskildu neta, staðarneta.

Stærsta og þekktasta dæmið um víðnet er sjálft internetið. Tölvur um allan heim sem geta haft samskipti sín á milli.

Víðnets tæknin vinnur allajafna á neðstu þremur lögum OSI módelsins, vélbúnaðarlag (e. physical layer, netlag (e. network layer) og gagnalag (e. data link layer).

Tengimöguleikar.

Sem dæmi um tengimöguleika fyrir víðnet má nefna:

Hringaskipting á móti pakkaskiptingu (circuit switching vs packet switching).

Hringaskipting er sú aðferð sem notuð er til að tengja símalínur. Hún virkar þannig að línurnar sem þarf í samskiptin eru teknar frá og notaðar og svo skilað þegar búið er að nota þær þannig að fleiri geti komist að og notað þær.

Pakkaskipting virkar þannig að gögn eru brotin niður í litla pakka. Þessir pakkar innihalda svo gögnin sjálf ásamt haus (e. header) sem inniheldur meðal annars upplýsingar um hvert pakkinn er að fara og hvaðan hann kemur. Þetta eru alveg sjálfstæðir pakkar sem treysta á net prótókolla til að komast áleiðis. Þegar þeir komast á leiðarenda er þeim svo endurraðað.

Það er fljótlegra og öruggara að flytja gögn með pakkaskiptingu (e. packet switching).
Hvalba

Hvalba er þorp á norður Suðurey í Færeyjum með um það bil 660 íbúa. Tvenn göng tengjast við Hvalba og þau eru: Hvalbagöngin sem eru 1450 metra löng og tengja Hvalba og Trongisvágur/Tvøroyri síðan er það Sandvíkargöngin sem eru 1500 metra löng og tengja Hvalba og Sandvík. Póstnúmer bæjarins er FO 850.
Kumlanám

Kumlanám er atferlismeðferð sem byggir á skilyrðingu. Aðferðin gengur út á að unnt sé að styrkja jákvæða hegðun með einhvers konar táknum eða „peningum“ sem safna má og skipta ef vill í eitthvað eftirsóknarvert sem viðfangið kann að meta.
Bretavatn

Bretavatn er stöðuvatn á Mýrum í um 10 km fjarlægð í vestur frá Borgarnesi. Munnmælasagnir herma að Bretar nokkrir, sem höfðu bjargast úr skipsskaða við ströndina, drukknuðu í því þegar þeir leituðu byggða.
Slættaratindur

Slættaratindur er hæsta fjall Færeyja og er 880 metrar á hæð. Fjallið er á norðurhluta Eysturoyar á milli þorpanna Eiðis, Funnings og Gjógvar. Nafnið Slættaratindur þýðir "Flatur tindur". Slættaratindur er eitt af 10 fjöllum í Færeyjum sem eru meira en 800 m há. Gráfelli sem er næst hæsta fjall Færeyja, er rétt norðaustan við Slættaratind.
Listi yfir þjóðvegi á Íslandi

Eftirfarandi er listi yfir þjóðvegi á Íslandi eftir vegnúmerum.

Vegir með fjögurra stafa númer.

Vegagerðin heldur númer yfir alla vegi sem hún hefur umsjón með og allir smávegir sem liggja að einstökum býlum hafa fengið fjögurra stafa númer. Þessi númer eru að jafnaði eingöngu birt í vegaskrá eða annars örsjaldan í útgáfum tengdum stofnuninni. Dæmi um veg með fjögurra stafa númeri er vegur 5317; Grímarsstaðavegur, milli Hvanneyrar og Hvítárvalla í Borgarfirði. Þessi vegur var fram að opnun Borgarfjarðarbrúar árið 1980 hluti af Vesturlandsvegi, og eftir það Hvítárvallavegi sem var númer 53 en það númer er ekki lengur í notkun. Hvítárvallavegur hefur nú númerið 510 og aðrir kaflar gamla Hvítárvallavegar tilheyra nú vegum 50 og 511.

Vegir utan vegaskrár en í umsjá Vegagerðarinnar.

Eftirtalin númer tilheyra fyrrum þjóðvegum sem fallnir eru brott af vegaskrá en eru enn í umsjá Vegagerðarinnar.

Skilgreind vegnúmer utan formlegrar vegaskrár.

Eftirtalin númer tilheyra vegaskrá Vegagerðarinnar ekki formlega en hafa verið skilgreind sem framtíðarvegnúmer.
Hólmavík

Hólmavík er stærsta kauptúnið á Ströndum og er jafnframt verslunar– og þjónustumiðstöð sýslunnar. Hólmavík er í sveitarfélaginu Strandabyggð. Íbúar í þorpinu voru 337 árið 2015. Þorpið stendur undir Kálfanesborgum, innan við miðjan Steingrímsfjörð að vestanverðu og hefur byggst úr landi Kálfaness.

Saga Hólmavíkur.

Áður en Hólmavíkurþorp varð til var um tíma þurrabúðarlóð í vestanverðri Hólmavíkinni, austan undir Höfðanum. Árið 1883 fluttu Sigurður snikkari og kirkjusmiður Sigurðsson og Guðrún Jónsdóttir frá Felli í Kollafirði að Kálfanesi og bjuggu þar eitt ár. Síðan fluttu þau niður í víkina og byggðu sér nýjan bæ töluvert utar. Sonur þeirra er skáldið Stefán frá Hvítadal og er hann talinn fyrsti maðurinn sem fæddur er á Hólmavík.

Þann 3. janúar 1890 varð Hólmavík löggiltur verslunarstaður, en frá miðri 19. öld hafði verið verslað um borð í skipum kaupmanna sem sigldu á Skeljavík. Þeirra á meðal var kaupmaðurinn R. P. Riis sem byggði svo verslun á Hólmavík árið 1897, en árið áður hafði verið byggður þar annar verslunarskúr. Verslunarfélag Steingrímsfjarðar, sem var forveri Kaupfélags Steingrímsfjarðar, var svo stofnað 29. desember 1898.

Um aldamótin 1900 voru byggðar fyrstu bryggjur á Hólmavík, tvær trébryggjur sem hétu eftir eigendunum, Riisbryggja og Kaupfélagsbryggja. Þorpið byggðist síðan upp í kringum útgerð, þjónustufyrirtæki og verslun.

Um 1950 varð langvarandi aflabrestur þess valdandi að atvinnuleysi varð nokkurt og fólki fækkaði í þorpinu. Ekki rættist úr aftur fyrr en með rækjunni laust fyrir 1970. Síðan þá má segja að atvinnuástand hafi verið gott þó að fólksfækkun hafi verið nokkur eins og víðar á landsbyggðinni.

Atvinnulíf.

Helstu atvinnugreinar á Hólmavík hafa löngum verið verslun og ýmis þjónusta, auk útgerðar. Ferðaþjónusta hefur verið vaxandi atvinnugrein síðustu ár og þar er upplýsingamiðstöð ferðamála. Galdrasýning á Ströndum er með höfuðstöðvar á Hólmavík og hefur verið einn helsti vaxtarbroddur í ferðaþjónustu og ímyndarsköpun Strandamanna í greininni. Til ársins 2000 var rekið sláturhús á Hólmavík hvert haust. Þar eru einnig miðstöðvar Orkubús Vestfjarða og Vegagerðar ríkisins. Tvær bankastofnanir voru á Hólmavík, Sparisjóður Strandamanna og Arion banki, en útibúi Arion banka hefur nú verið lokað. Stærstu vinnustaðir á Hólmavík eru Hólmadrangur hf, sem rekur fullkomna rækjuverksmiðju og Heilbrigðisstofnunin Hólmavík þar sem rekin er heilsugæsla.
Geirangursfjörður

Geirangursfjörður (norska: "Geirangerfjorden") er norskur fjörður sem gengur inn úr Stórfirði við Álasund í Noregi. Hann er rómaður fyrir náttúrufegurð, m.a. fossana Sjö systur og Brúðarslörið. Hann er á heimsminjaskrá UNESCO.

Þorpið Geirangur liggur í firðinum.
Kolyma (fljót)

Kolyma er fljót í Rússlandi, í NA-Síberíu. Kolyma er 2129 km á lengd og þar af er fljótið skipgengt um 2000 km. Vatnasvið: 644.000 km².

Kolyma kemur upp í Kolymafjöllum, rennur til norðausturs og fellur í A-Síberíuhaf. Við fljótið voru frægar fangabúðir (gúlag). Gullnám er stundað í dölum við efri hluta Kolymu, og voru fangar látnir starfa í námunum á árum áður.
Stymfalsfuglar

Stymfalsfuglar voru í Arkadíu. Fuglar þessir höfðu nef, klær og vængi af eiri. Skutu þeir eirfjöðrum sínum sem örvum. Herakles fældi fugla þessa upp með eirskellu, sem hann hafði fengið hjá Aþenu. Drap hann þá síðan og fældi burt.
Bognor Regis Town F.C.

Bognor Regis Town Football Club er knattspyrnulið í bænum Bognor Regis, í Vestur-Sussex á Englandi. Liðið var stofnað árið 1883 og leikur nú í ensku Suður Utandeildinni (Conference South).

Gælunafn liðsins er "The Rocks" (ísl. steinarnir) og er dregið af steinunum við strönd bæjarins.

Saga.

Bognor Regis F.C. var stofnað 1883 og gengu í Vestur Sussex Deildina þremur árum síðar eftir að hafa spilað æfingaleiki fyrstu árin. Þeir unnu deildina fimm ár í röð snemma á þriðja áratugnum og þá gengu þeir í Brighton &amp; Hove District deildina árið 1926. Eftir aðeins eitt ár í þeirri deild þá gengu þeir í Sussex County deildina. Bognor unnu fyrstu deildar keppnina (e. Division One Championship) tímabilið 1948-1949 en féllu úr henni, niður í aðra deild (e. Division Two Championship), tímabilið 1969-1970. Næsta ár vann Bognor deildina og voru þá komnir aftur upp í fyrstu deild og unnu þeir hana líka og voru þar með komnir upp í Suður Knattspyrnu Deildina (e. Southern Football League) sem að þeir spiluðu í til 1981 þegar þeir skiptu yfir í Isthmian deildina. Tímabilið 1991-1992 enduðu þeir í 21. sæti en sluppu við fall þar sem að Dagenham F.C. skráðu sig úr deildinni. Árið eftir, tímabilið 1992-1993 féllu þeir hins vegar og voru þá aftur komnir niður í fyrstu deildar keppnina. Tímabilið 2002-2003 komust þeir aftur upp og enduðu þá í 10. sæti sem að gaf þátttökurétt í Suður Utandeildinni þar sem þeir spila núna.

Aðsókn.

Bognor Regis eru þekktir fyrir góða aðdáendur og fóru að meðaltali um 400 aðdáendur liðsins á útileiki þessu tímabilið 2005-2006.
Fjórvegur

Fjórvegur ("quadrivium") nefndust einu nafni fjórar af hinum „"sjö frjálsu listum"“ í háskólum miðalda. Greinarnar voru: tölvísi, flatarmálsfræði, stjarnfræði og sönglist.

Þessar fjórar greinar (quadrivium) voru framhaldsgreinar að loknum þríveginum ("trivium"). Fjórvegurinn var einnig nokkurskonar fornám ef menn ætluðu að nema heimspeki eða guðfræði.
Kvikmynd ársins

Edduverðlaunin fyrir bíómynd ársins hefur verið gefun árlega af ÍKSA frá stofnun edduverðlaunanna árið 1999.
Cambridge-háskóli

Cambridge-háskóli (enska University of Cambridge eða Cambridge University) er enskur háskóli í bænum Cambridge á Englandi. Hann er næstelsti háskólinn í enskumælandi landi og er af mörgum talinn annar af tveimur bestu háskólum Bretlands (ásamt Oxford-háskóla) og einn besti háskóli í heimi.

Gamlar heimildir benda til þess að skólinn hafi verið stofnaður af óánægðum fræðimönnum frá Oxford, sennilega árið 1209, í kjölfarið á uppþoti og óeirðum í Oxford þar sem til átaka kom milli háskólamanna og nemenda annars vegar og þorpsbúa hins vegar.

Háskólarnir í Oxford og Cambridge eru oft nefndir einu nafni "Oxbridge".

Í skólanum eru á 26. þúsund nemendur, þar af rúmlega 16. þúsund grunnnemar og tæplega 10 þúsund framhaldsnemar. Einkunnarorð skólans eru: "Hinc lucem et pocula sacra", sem þýðir (bókstaflega) „Héðan kemur ljós og helgir teygar“ eða (ekki bókstaflega) „Héðan þiggjum við upplýsingu og verðmæta þekkingu“.

Skólar innan skólans.

Innan háskólans eru 31 smærri skóli (e. college) sem er að einhverju leyti sjálfstæð stjórnsýslueining en að einhverju leyti lúta þeir sameiginlegri yfirstjórn háskólans.
Pennsylvaníuháskóli

Pennylvaníuháskóli eða University of Pennsylvania (einnig þekktur sem Penn, Upenn eða U of P) er bandarískur einkaskóli í Philadelphiu í Pennsylvaníu. Að sögn skólayfirvalda er skólinn fyrsti rannsóknarháskóli (e university) Bandaríkjanna og fjórði elsti háskólinn (e. college). Pennsylvaníuháskóli er einn hinna átta svonefndu Ivy League-skóla.

Níu þeirra sem undirrituðu sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna og ellefu þeirra sem undirrituðu bandarísku stjórnarskrána tengdust háskólanum. Benjamin Franklin, stofnandi skólans, var málsvari menntastefnu sem einblíndi ekki síður á hagnýta menntun fyrir verslun og viðskipti en á fornfræði og guðfræði. Pennsylvaníuháskóli var einn fyrsti háskóli Bandaríkjanna til þess að taka upp evrópskt háskóladeildaskipulag.

Pennsylvaníuháskóli er einkum þekktur fyrir viðskipta- og lagaskóla og læknaskóla háskólans. Um 4.500 kennarar kenna um 10.000 grunnnemum og um 10.000 framhaldsnemum.

Einkunnarorð skólans eru "Leges sine moribus vanae" eða „Lög án siðferðis eru innantóm“.
Leikari/leikkona ársins í aukahlutverki

Edduverðlaunin fyrir leikara/leikkonu ársins í aukahlutverki hafa breyst töluvert frá upphafi Edduverðlaunanna. Þegar verðlaunin voru afhent fyrst, árið 1999, voru veitt verðlaun fyrir karlleikara annars vegar og leikkonu hins vegar, bæði aðalhlutverk og aukahlutverk. Næsta ár var þeim skipt niður í fjóra flokka, aðalhlutverk annars vegar og aukahlutverk hins vegar. Verðlaunin 2004 fólu í sér þá breytingu að verðlaunum fyrir leik í karlhlutverki og kvenhlutverki var skeytt saman og því aðeins tvenn verðlaun veitt, þ.e. fyrir aðalhlutverk og aukahlutverk.
Demetra

Demetra eða Demeter (grísku: Δημήτηρ) er móðurgyðja og gyðja akuryrkju í grískri goðafræði. Hún er ein af Ólympsguðunum tólf.

Hún er dýrkuð í elevsísku launhelgunum. Persefóna, dóttir Demetru var numin af brott af Hadesi. Harmþrungin og reið stöðvaði Demetra þá þroska alls lífs á jörðinni en Seifur miðlaði málum milli þeirra og Hadesar. Varð að samkomulagi að Persefóna dveldist hjá Hadesi þriðjung árs en byggi hjá Demetru í átta mánuði á ári. Sögnin endurspeglar árstíðarskipti í akuryrkjusamfélagi. Rómversk hliðstæða Demetru er Ceres.
1210

Árið 1210 (MCCX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1220

Árið 1220 (MCCXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Theodor Mommsen

Christian Matthias Theodor Mommsen (30. nóvember 1817 – 1. nóvember 1903) var þýskur fornfræðingur, sagnfræðingur og lögfræðingur. Mommsen er almennt talinn einn merkasti fornfræðingur 19. aldar. Framlag hans til rannsókna á Rómarsögu hefur varanlegt gildi og er enn mikilvægt. Hann hlaut nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1902.

Mommsen vann einnig að stjórnmálum í Þýskalandi. Rannsóknir hans á rómverskum lögum voru þýðingarmiklar fyrir þróun þýskra laga.
Tvistur

Tvistur eða díóða er rafeindaíhlutur sem aðeins hleypir gegn rafstraumi í eina átt. Tvistar eru ólínulegur rásaíhlutur þ.e. straumurinn er ekki línulegt fall af spennunni.

Tegundir tvista.

Til er mismunandi gerðir tvista, t.d. ljóstvistur, sem gefur frá sér ljós þegar straumur fer um hann, ljósnæmur tvistur, innrauður tvistur, sem gefur frá sér innrautt ljós og leysitvistur, sem gefur frá sér leysigeisla. Tvistar eru nú til dags nær alltaf gerðir úr pn-hálfleiðara skeyti, einnig er hægt að búa til tvist úr rafeindalampa.
Þverárvirkjun

Þverárvirkjun er vatnsaflsvirkjun í Steingrímsfirði á Ströndum byggð á árunum 1951–1953. Hún var fyrst gangsett þann 15. desember 1953 og vígð með viðhöfn þann 4. september 1954. Þiðriksvallavatn er miðlunarlónið fyrir virkjunina sem stendur við Húsadalsá.

Bygging.

Þverá sem áður rann úr Þiðriksvallavatni var stífluð og tekin í gegnum vatnspípu niður að Þverárvirkjun og rennur nú út í Húsadalsá í gegnum virkjunina. Stíflan sem upphaflega var byggð í gjúfri Þverár var að hluta til bogastífla, 17 metra löng og 10 metra há, sú fyrsta sinnar tegundar á landinu. Veggþykkt í boganum var 60 sm og heildarlengd stíflunnar var 34 metrar. Við þessar framkvæmdir hækkaði vatnsyfirborð Þiðriksvallavatns úr 78,5 m hæð yfir sjávarmáli í 82,5 metra og vatnið stækkaði úr 1,55 í 1,8 ferkílómetra. Tún bæjanna Þiðriksvalla og Vatnshorns framan við Þiðriksvallavatn fóru þá undir vatn, en þeir höfðu skömmu áður farið í eyði. Stíflan var svo hækkuð lítilega í nokkrum áföngum næstu áratugina, m.a. 1963.

Á árunum 1999–2002 var Þverárvirkjun endurnýjuð að miklu leyti og stóð Orkubú Vestfjarða fyrir þeim framkvæmdum. Þá var byggð ný stífla og stöðvarhúsið stækkað og breytt, skipt um hluta af þrýstivatnspípu og ný vél sett niður. Við það tækifæri voru rannsakaðar fornleifar á Þiðriksvöllum og fundust þar ummerki um landnámsbæ.

Ný 500 metra löng jarðvegsstífla var byggð af Ístak árið 2000 og er gamla steypta stíflan hluti af henni. Með byggingu stíflunnar hækkaði yfirborð Þiðriksvallavatns um 6 metra og vatnsmagnið sem nýtist virkjuninni tvöfaldaðist. Yfirborð vatnsins er við þessa breytingu orðið 90 metrar yfir sjávarmáli og flatarmálið 2,7 ferkílómetrar. Náttúrulegt yfirfall fyrir virkjunina er í svonefndu Kotskarði. Hugmyndin er að með þessum framkvæmdum tvöfaldist árleg orkuframleiðsla Þverárvirkjunar og verði um 8,5 gígavattstundir.

Tenglar.

Þverárvirkjun á vef Orkubús Vestfjarða
1221

Árið 1221 (MCCXXI í rómverskum tölum)

Atburðir.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1229

Árið 1229 (MCCXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1234

Árið 1234 (MCCXXXIV í rómverskum tölum)

Atburðir.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Friedrich Blass

Friedrich Blass (22. janúar 1843 – 5. mars 1907) var þýskur fornfræðingur.

Hann nam fornfræði við háskólana í Göttingen og Bonn árin 1860 til 1863. Hann kenndi við ýmsa menntaskóla og síðar við háskólann í Königsberg. Árið 1876 hlaut hann prófessorsstöðu í klassískri textafræði við háskólann í Kiel. Árið 1892 flutti hann til Halle og tók við prófessorsstöðu þar. Hann lést 5. mars árið 1907.

Blass heimsótti England oft og þekkti náið til ýmissa enskra fræðimanna. Háskólinn í Dublin veitti honum heiðursdoktorsgráðu árið 1892.

Blass er einkum minnst fyrir rannsóknir sínar á textum grískra ræðumanna.

Helstu ritverk.

Ritstýrðar útgáfur.

Auk fræðirita gaf Blass út fræðilegar ritstýrðar útgáfur á textum ýmissa höfunda, m.a.: Andókídesar (1880), Antífóns (1881), Hýpereidesar (1881, 1894), Demosþenesar (1885), Ísókratesar (1886), Deinarkosar (1888), Demosþenesar (1893), Æskínesar (1896), Lýkúrgosar, Leókratesar (1902), Evdoxosar (1887), Bakkylídesar (3. útg., 1904) og Æskýlosar (1906)
F

F eða f (borið fram eff) er 8. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 6. í því latneska.
P

P eða p (borið fram pé) er 20. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 16. í því latneska.
Carl Orff

Carl Orff (10. júlí 1895 – 29. mars 1982) var þýskt tónskáld sem er þekktastur fyrir tónverkið "Carmina Burana" frá 1937.
Munkaþverárklaustur

Munkaþverárklaustur var íslenskt munkaklaustur af Benediktsreglu, stofnað 1155 að Þverá í Eyjafirði af Birni biskup Gilssyni. Í banalegu sinni nokkrum árum síðar gaf Björn biskup klaustrinu hundrað hundraða frá Hólastól.

Þegar Guðmundur Arason varð biskup á Hólum voru húsakynni klaustursins í mikilli niðurníðslu og fékk biskup Sigurð Ormsson Svínfelling, sem haft hafði staðarforráð á Hólum 1203-1204, til að taka við klausturforráðum á Munkaþverá og sjá um uppbyggingu þar. Ormur faðir Sigurðar hafði einmitt endað ævina sem munkur þar 1191 og Ormur, sem var ábóti þegar Sigurður kom að klaustrinu, mun hafa verið frændi hans. Sigurður reisti við staðinn, flutti svo að Möðruvöllum en gerðist munkur á Þverá í ellinni og dó þar 1235.

Eftir Svartadauða 1402 var mjög lengi ábótalaust á Munkaþverá, eða í nærri 30 ár. Í janúarlok 1429 brann klaustrið og kirkjan að næturlagi og allt það fé og gripir sem þar voru. Tveir prestar fórust í eldunum og sá þriðji, Þorgils, sem verið hafði forráðamaður klaustursins, brenndist svo illa að honum var ekki hugað líf. Hann varð þó næsti ábóti á Munkaþverá.

Á seinni hluta 15. aldar var Einar Ísleifsson ábóti í Munkaþverárklaustri. Hann var ömmubróðir Jóns Arasonar, síðar biskups, sem ólst upp í Grýtu, litlu koti í grennd við klaustrið og naut menntunar í klaustrinu. Minnisvarði um Jón Arason var reistur í minningarlundi á Munkaþverá árið 1959.

Klaustrið stóð fram til 1551, þegar Tómas Eiríksson ábóti lét af embætti og Ormur Sturluson lögmaður fékk umboð klausturjarðanna. Þá lauk klausturlifnaði á Munkaþverá, sem hafði staðið þar í nær 400 ár.
1261

Árið 1261 (MCCLXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Tesla

Tesla er SI-mælieining segulsviðsstyrks, táknuð með T. Nefnd í höfuðið á Nikola Tesla. Er skilgreind sem segulstyrkurinn hornrétt á beinan vír, sem um fer straumurinn 1 Amper, þar sem kraftur vegna segulsviðsins er 1 Njúton á hvern metra vírsins, þ.e. 1 T = N /(A m).

Eldri mælieining segulstyrks er Gauss, táknuð G, en 1 G = 10-4 T.
1276

Árið 1276 (MCCLXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1286

Árið 1286 (MCCLXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Hrafn Sveinbjarnarson

Hrafn Sveinbjarnarson (1166? - 4. mars 1213) var íslenskur goðorðsmaður og læknir. Hann var af ætt Seldæla, sonur Sveinbjarnar Bárðarsonar á Eyri, sem einnig var þekktur fyrir læknislist sína, og konu hans Steinunnar Þórðardóttur. Hann fór með Dýrfirðingagoðorð. Hann bjó á Eyri við Arnarfjörð. Bærinn hefur síðar verið kenndur við hann og nefnist Hrafnseyri.

Hrafn var annálaðasti læknir á Íslandi á þjóðveldisöld. Hann ferðaðist til Noregs og hélt þaðan til helgra staða á Englandi, færði heilögum Tómasi Becket í Kantaraborg rostungstennur, og fór síðan í suðurgöngu til Rómar, kom meðal annars við í Santiago de Compostela á Spáni, fór um Frakklandi og Ítalíu og hélt síðan aftur norður til Noregs. Hann hefur vafalaust kynnt sér lækningar á ferðum sínum og er talið að rekja megi lækningaaðferðir hans til Háskólans í Salernisborg (Salerno) á Ítalíu. Hrafn kom svo heim, kvæntist og tók við búi á Eyri og goðorði sínu. Hrafn var ákaflega gestrisinn og vinsæll og var sagt um búskap hans að „öllum mönnum var þar heimill matur, þeim er til sóttu og örenda sinna fóru, hvort sem þeir vildu setið hafa lengur eða skemur. Alla menn lét hann flytja yfir Arnarfjörð, þá er fara vildu. Hann átti og skip á Barðaströnd. Það höfðu allir þeir sem þurftu yfir Breiðafjörð. Og af slíkri rausn Hrafns var sem brú væri á hvárum tveggi firðinum fyrir hverjum, er fara vildi.“ Hann veitti líka öllum læknisþjónustu sem til hans leituðu og tók aldrei gjald fyrir.

Hrafn átti í langvinnri deilu við Þorvald Snorrason Vatnsfirðing, sem lauk svo að eftir margar tilraunir náði Þorvaldur honum loks á vald sitt eftir að hafa brotist með menn sína yfir Glámu í illviðri og lét hálshöggva hann á Eyri. Frá Hrafni segir í Hrafns sögu Sveinbjarnarsonar.

Kona Hrafns var Hallkatla Einarsdóttir. Þau áttu fjölda barna sem flest voru ung er faðir þeirra var drepinn. Elstu synirnir, Sveinbjörn (f. um 1200) og Krákur (f. 1203) hefndu föður síns er þeir brenndu Þorvald Vatnsfirðing inni 1228. Þeir börðust með Sturlu Sighvatssyni í Örlygsstaðabardaga og voru höggnir eftir bardagann. Ein systirin, Steinunn, var kona Odds Álasonar á Söndum, sem Órækja Snorrason drap, og móðir Hrafns Oddssonar. Önnur, Herdís, giftist Eyjólfi Kárssyni.