arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Andrés postuli

Andrés postuli (gríska: Ἀνδρέας, koptíska: ⲁⲛⲇⲣⲉⲁⲥ "Andreas"), einnig þekkt sem heilagur Andrés, var kristinn postuli og bróður heilags Péturs.

Ævi.

Samkvæmt kristinni arfsögn fæddist Andrés postuli á 6. öld f.Kr. í Galíleu. Í Nýja testamentinu stendur að Andrés postuli hafi verið bróður Símons Péturs og sonur Jóns. Hann fæddist í þorpinu Bethsaida. Athygli vekur að Andrés hafi heitið grísku nafni en ekki hebresku eins og búast mætti við. Þetta er sagt vera til marks um opið hugarfar meðal fjölskyldu hans. Hann og bróðir hans voru sjómenn.

Í Matteusarguðspjalli og Markúsarguðspjalli er sagt að Símon Pétur og Andrés hafi báðir verið beðnir um að gerast lærisveinar Jesú.

Áhrif.

Andrés postuli er verndardýrlingur nokkurra landa, þar á meðal Barbados, Rúmeníu, Rússlands og Skotlands. Hann var jafnframt verndardýrlingur Prússlands.

Fáni Skotlands er með svokölluðum Andrésarkrossa (hvítur krossi á bláum bakgrunni).

Haldið er upp á Andrésarmessu í bæði vestrænu kirkjunni og rétttrúnaðurkirkjunni þann 30. nóvember. Það er þar að auki þjóðhátíðardagur Skotlands.
Kúbufura

Kúbufura (fræðiheiti: "Pinus cubensis") er furutugund sem er einlend í ausutrhluta hálendis Kúbu, og er bæði í Sierra Nipe-Cristal og Sierra Maestra.

Hin náskylda fura: "P. occidentalis" sem vex á nágrannaeyjunni Hispaníólu, er flokkuð sem samheiti af sumum grasafræðingum. Nýjustu rannsóknir benda til að "P. cubensis" sé gild tegund, hinsvegar er ekki eining um hvort stofninn á Sierra Maestra í suðri sé af tegundinni "P. cubensis" eða sé tegundin "Pinus maestrensis".

Stofnarnir á Sierra Nipe-Cristal og Sierra Maestra hafa líklega nýlega orðið aðskildir, eins og nýlegar erfðarannsóknir benda til.
Barrtré

Barrtré eru plöntur af ætt berfrævinga ("Pinophyta"). Flest eru þau sígræn.

Barrskógabeltið eða "taiga" á erlendum málum, þekur stórt svæði á norðurhveli jarðar, aðallega í Rússlandi og Kanada.

Tiltölulega fáar tegundir trjágróðurs þekja mikil svæði í norðlægum barrskógum. Þær eru af fjórum meginættkvíslum; lerki ("Larix"), greni ("Picea"), þinur ("Abies") og fura ("Pinus"). Í Norður-Ameríku eru tvær tegundir af þin og tvær tegundir af greni ríkjandi en í Skandinavíu og vestur Rússlandi er skógarfuran ("Pinus sylvestris") afar útbreidd.

Stærsta tré í heimi, fjallarauðviðurinn ("Sequoiadendron giganteum", áður þekkt sem risafura) er barrtré og einnig það hæsta; strandrauðviður ("Sequoia sempervivens").

Lýsing.

Barrtré hafa löng og mjó, nálarlaga eða hreisturlaga laufblöð sem eru kölluð barr. Barrið er í raun upprúlluð laufblöð.

Flest barrtré vaxa meira upp en til hliðar og eru því oft eins og keila í laginu. Barrtré þurfa ekki eins mikið vatn og lauftré og geta því vaxið þar sem lauftré þrífast ekki. Sumt barr hefur vaxkennda húð á yfirborðinu sem verndar það.

Barr inniheldur líka ýmis efni sem virka eins og frostlögur. Það þolir því vel kulda og flest barrtré halda því barrinu á veturna. Trén eru þess vegna græn á litinn allan ársins hring. Margar mismunandi gerðir eru til af barrtrjám.

Á Íslandi eru fura, greni og lerki algengust. Lerki er sérstakt af því að það fellir barrið á haustin. Eina upprunalega barrtréð eftir síðustu ísöld á Íslandi er einir sem, ólíkt flestum öðrum barrtrjám, myndar ekki alvöru köngla. Ýmsar tegundir hafa verið reyndar í skógrækt.

Tengt efni.

Lauftré
Sósíalistaflokkurinn (Frakkland)

Sósíalistaflokkurinn (franska: "Parti socialiste" eða "PS") er franskur stjórnmálaflokkur sem kennir sig við vinstristefnu og miðvinstristefnu.

Sósíalistaflokkurinn rekur uppruna sinn til sósíalískra kenninga. Forveri flokksins var Frakklandsdeild alþjóðlegu verkalýðshreyfingarinnar (franska: "Section française de l'Internationale ouvrière" eða "SFIO"), sem stofnuð var árið 1905 af Jean Jaurès. SFIO var endurnefnd Nýi sósíalistaflokkurinn ("Nouveau Parti socialiste") og síðar einfaldlega Sósíalistaflokkurinn árið 1969. Árið 1971 stækkaði Sósíalistaflokkurinn með því að sameinast ýmsum smærri vinstriflokkum sem virkir voru í frönskum stjórnmálum. Flokkurinn byggði stefnu sína á samstöðu franskra vinstriheyfinga og þróun sameiginlegrar stjórnarstefnu ásamt franska Kommúnistaflokknum. Árið 1971 var François Mitterrand kjörinn aðalritari Sósíalistaflokksins og hann leiddi flokkinn í stjórnarandstöðu til ársins 1981. Árið 1981 var Mitterrand kjörinn forseti Frakklands. Mitterrand gegndi forsetaembættinu í tvö sjö ára kjörtímabil, til ársins 1995. Sósíalistaflokkurinn vann þingkosningar árið 1997 og Lionel Jospin varð því forsætisráðherra Frakklands fyrir flokkinn í stjórnarsamstarfi við Jacques Chirac Frakklandsforseta. Þessu samstarfi lauk árið 2002 eftir ósigur Jospins í forsetakosningum í fyrstu umferð gegn Chirac og Jean-Marie Le Pen.

Frá 2012 til 2017 var François Hollande forseti Frakklands fyrir Sósíalistaflokksinn. Hann er til þessa dags síðasti forsetinn sem kjörinn hefur verið úr röðum franskra sósíalista. Stjórnartíð hans einkenndist af klofningi innan franska vinstrisins, sér í lagi af hreyfingu vinstrisinnaðra andófsmanna sem mótmæltu efnahagsstefnu forsetans. Síðustu ár hafa margir nýir vinstriflokkar verið stofnaðir í Frakklandi sem telja Sósíalistaflokkinn hafa hneigst of langt til hægri á forsetatíð Hollande.

Frambjóðandi Sósíalistaflokksins, Benoît Hamon, bað sögulegan ósigur í forsetakosningum landsins árið 2017 og hlaut aðeins 6,36 prósent atkvæða. Flokkurinn hlaut aðeins tæp tíu prósent atkvæða og 93 þingsæti í þingkosningum sem haldnar voru sama ár. Flokkurinn hefur síðan þá verið í stjórnarandstöðu og í endurskipulagningu.
Groningen

Groningen er höfuðborg héraðsins Groningen í Hollandi og er með 235.000 íbúa "(2021)".

Groningen er háskólaborg og eru námsmenn um fjórðungur íbúa. Groningen-háskóli (Rijksuniversiteit Groningen) var stofnaður árið 1614 og er annar elsti háskóli Hollands. Borgin á sér langa sögu og var hún meðlimur Hansasambandsins.

Knattspyrnulið borgarinnar er Groningen FC. Besti árangur liðsins er 3. sæti í efstu deild, Eredivisie.
Jean-Luc Mélenchon

Jean-Luc Mélenchon (f. 19. ágúst 1951) er franskur stjórnmálamaður og formaður vinstriflokksins Óbugaðs Frakklands (franska: "La France insoumise" eða "FI").

Mélenchon gekk í franska Sósíalistaflokkinn árið 1976. Hann var kjörinn í sveitarstjórn Massy árið 1983, héraðsstjórn Essonne árið 1985 og á franska þingið árið 1986. Hann var menntamálaráðherra Frakklands frá 2000 til 2002 í ríkisstjórn Lionels Jospin.

Mélenchon var meðlimur í vinstri væng Sósíalistaflokksins þar til á flokksþingi flokksins í Reims árið 2008. Á þinginu lýsti Mélenchon því yfir að hann hyggðist segja sig úr flokknum og stofna sinn eigin flokk, Vinstriflokkinn (franska: "Parti de gauche" eða "PG"). Mélenchon var meðformaður Vinstriflokksins til ársins 2014.

Mélenchon var kjörinn á Evrópuþingið fyrir Vinstrifylkinguna (franska: "Front de gauche"), kosningabandalag Vinstriflokksins og Kommúnistaflokksins, og endurkjörinn árið 2014. Mélenchon bauð sig fram til forseta fyrir Vinstrifylkinguna árið 2012 og lenti í fjórða sæti í fyrstu umferð, með 11,10% atkvæða. Árið 2016 stofnaði Mélenchon flokkinn Óbugað Frakkland og bauð sig fram til forseta á ný. Hann hlaut 19,58% atkvæða og lenti aftur í fjórða sæti í fyrri umferðinni.

Eftir kosningarnar var Mélenchon kjörinn á franska þingið fyrir fjórða kjördæmi Bouches-du-Rhône og gerðist leiðtogi nýs þingflokks Óbugaðs Frakklands. Hann hefur verið áberandi rödd í stjórnarandstöðunni gegn Emmanuel Macron Frakklandsforseta.

Í desember árið 2019 var Mélenchon dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir að ógna fulltrúum yfirvalda sem höfðu verið að rannsaka styrktargreiðslur til hans. Hann var jafnframt sektaður um átta þúsund evrur.

Mélenchon bauð sig aftur fram í forsetakosningum Frakklands árið 2022. Hann lenti í þriðja sæti í fyrri umferð kosninganna þann 10. apríl á eftir Emmanuel Macron og Marine Le Pen, með 22 prósent atkvæða.
Fast Times at Ridgemont High

Fast Times at Ridgemont High er bandarísk unglingamynd frá árinu 1982. Myndin er byggt á samnefndri bók eftir Cameron Crowe. Myndin sem leikstýrði Amy Heckerling og Cameron Crowe skrifað. Myndin er framleidd af Irving Azoff og Art Linson. Myndin er með Sean Penn, Jennifer Jason Leigh, Phoebe Cates, Brian Backer, Robert Romanus og Ray Walston í aðalhlutverkum. Myndin er dreift af Universal Pictures og myndin kom út í kvikmydahús í Bandaríkjunum 13. ágúst 1982
Karls Gústafsstríðin

Karls Gústafsstríðin eru tvö stríð milli Danmerkur og Svíþjóðar sem stóðu yfir frá 1657 til 1660. Þau eru stríð nr. 5 og nr. 6 í hernaði milli landanna sem kallast Svíastríðin. Friðrik 3. Danakonungur fékk árið 1657 ríkisþingið í Óðinsvéum til að samþykkja að leggja fé í herferð gegn Svíum á meðan Karl 10. Gústaf var önnum kafinn við stríðsrekstur í Póllandi, en hann leiddi her sinn yfir hertogadæmin og Jótland. Þessi herferð Dana fór mjög illa. þegar vetur gekk í garð og dönsku sundin lagði tókst Svíum að komast á ís yfir til Fjóns og síðan Sjálands og Friðrik neyddist til að gefast upp og gera friðarsamninga, Hróarskeldusáttmálann þann 18. febrúar 1658 Með friðarsamningunum í Hróarskeldu 1658 urðu Danir að afsala sér Skáni, Hallandi, Blekinge, Bóhúsléni og Þrændalögum. Friðarsamningarnir héldu þó ekki og Karl Gústaf settist um Kaupmannahöfn. Friðrik konungur tók sjálfur þátt í vörn borgarinnar og varð gífurlega vinsæll, Svíum varð ekkert ágengt og eftir að Karl Gústaf lést 1660 var saminn friður á ný. Svíar héldu mestöllum landvinningum sínum, nema Þrændalögum.
Arnarfellsalda

Arnarfelldsalda er melalda í Þjórsárverum, við Þjórsá til móts við Arnarfellsmúla í Árnessýslu. Vestan við Arnarfellsöldu er lítið stöðuvatn. Til móts við mitt vatnið, vestan í öldunni, eru óljósar rústir af kofa. Tótt kofans var allgreinileg um 1930, og eru þarna minjar um síðustu útilegumenn á Íslandi. Norðan við Arnarfellsöldu eru miklir götutroðningar sem hugsanlegt er að séu leifar af Sprengisandsleið hinni fornu.

Útilegumenn.

Haustið 1848 freistuðust tveir vinnumenn frá Laugardælum í Flóa, þeir Jón Jónsson og Gunnlaugur Bergsson, að leggjast út til að komast hjá refsingu, en þeir höfðu verið dæmdir fyrri þjófnað. Fóru þeir að heiman aðfaranótt 20. október. Þeir staðnæmdust og komu upp kofamynd í Arnarfellsöldunni og hugsðust hafast þar við uns færi gæfist að komast í burt. Gerð var leit að þeim og þeir fundust fjórum dögum seinna. Gunnlaugur var dæmdur í 10 ára og Jón í 8 ára festingarerfiði. Síðar fór Jón til Ameríku og gerðist þar mormóni. Hann kom aftur til íslands mörgum árum seinna til að boða mormónatrú.
Hálendingurinn (kvikmynd)

Hálendingurinn (Highlander) er Bresk-bandarísk kvikmynd frá árinu 1986 sem leikstýrt er af Russel Mulcahy og byggð á handriti eftir Gregory Widen. Upprunarlega uppkast sögunar hét "Myrkraættin (The Shadow Clan)" og var mun óhugnalegri saga heldur en lokaútgáfan. Leikarar eru meðal annars Christopher Lambert, Sean Connery, Clancy Brown, og Roxanne Hart.

Kvikmyndin er spennuþrungin furðusaga sem segir frá raunum 16. aldar hálendingsins Connor MacLeod. Connor er einn af nokkrum ódauðlegum mönnum sem fyrirfinnast á jörðinnni án vitneskju almennings, engin vopn bíta á þeim að undanskildu því ef höfuð þeirra er hoggið af. Áhorfandinn fylgist með lífsferli Connors sem spannar nokkur hundruð ár meðan sagan flakkar stöðugt milli fortíðar og nútíðar. Nútímasögusviðið er New York borg árið 1985 og verður það þungamiðja sögunar. Kvikmyndin náði nægilegum vinsældum til þess að fjórar framhaldsmyndir voru gerðar ásamt sjónvarpsþáttaröðum sem sýndar voru árið 1992.

Kvikmyndin skaut Christopher Lambert upp á stjörnuhimininn og er af mörgum talin hans besta hlutverk. Hálendingurinn fékk misjafna gagnrýni á sínum tíma en hlaut engu að síður mikið fylgi frá fjölmennum undirmenningarhópum samfélagsins.
Flugslysið á Eyjafjallajökli 1944

Flugslysið á Eyjafjallajökli 1944 varð 16. september það ár þegar sprengjuflugvél frá bandaríska flughernum með tíu manna áhöfn brotlenti ofarlega á norðanverðum Eyjafjallajökli. Vélin var af gerðinni "Boeing B-17 "Fljúgandi virki"" og var á leið til Englands en hafði lent á Keflavíkurflugvelli til að taka eldsneyti. Innan við klukkutíma eftir að hún tók aftur á loft lenti vélin í miklu niðurstreymi og brotlenti á jöklinum með þeim afleiðingum að annar vængur vélarinnar rifnaði af og eldur kom upp í hreyflum hennar. Öll áhöfnin komst lífs af óslösuð og forðaði sér fljótlega úr vélinni, sumir skólausir, af ótta við sprengihættu. Mennirnir húktu bakvið klett skammt frá, vafðir inn í fallhlífar til að halda á sér hita, þangað til eldurinn dó út. Eftir það komu þeir sér fyrir inn í búki vélarinnar en reyndu að gera vart við sig með neyðablysum. Fólk í bæjum í kring varð blysanna vart en taldi að um væri að ræða aðgerðir á vegum hersins og aðhöfðust því ekki.

Eftir tveggja daga erfiða vist í flakinu, sem fennti nánast í kaf, lögðu þeir af stað niður af jöklinum, bundnir saman með línu úr fallhlífum. Siglingafræðingur vélarinnar, Steven A. Memovich, stjórnaði ferðinni niður sprunginn jökulinn og snarbratt klettabelti Smjörgiljanna. Á láglendinu tók kalsöm ferð yfir Markarfljótið við að bænum Fljótsdal sem er innsti bærinn í Fljótshlíð. Sex úr áhöfninni komust að Fljótsdal eftir 13 klukkutíma göngu en hinir fjórir láu úti um nóttina og var bjargað daginn eftir af heimamönnum.

60 árum eftir slysið, heimsótti Steven slystaðinn að nýju ásamt börnum sínum og beltaflokki Hjálparsveitar skáta í Reykjavík.
Labrador-te

Labrador-te er heiti sem er notað yfir þrjár náskyldar lyngrósategundir sem og jurtate sem er gert úr þeim. Allar þrjár tegundirnar eru votlendistegundir í lyngætt. Jurtateið hefur verið uppáhalds drykkur meðal Atabaska, frumbyggja Norður-Ameríku og Inúíta.

Lýsing.

Allar þrjár tegundirnar eru hægvaxandi, lágvaxnir og sígrænir runnar:

Nytjar.

Atabaskar gera jurtate af blöðunum. Aðrir nota plöntuna til að krydda kjöt með því að sjóða blöð og greinar í vatni og síðan leggja kjötið í seyðið. Ættflokkarnir Pomo, Kashaya, Tolowa og Yurok í Norður-Kaliforníu suðu blöðin til að gera jurtate við hósta og kvefi.

Á sautjándu öld notuðu þýskir bruggarar "R. tomentosum" í bjórgerð til að hann væri áfengari, en það var bannað vegna aukinnar árásargirni.

Eitrun.

Það eru ekki nægilegar upplýsingar til að sýna fram á hættuleysi labrador-tes þar sem eiturvirkni er breytileg eftir tegundum og staðsetningu. Mikil neysla getur valdið útskolun, uppköstum, svima og syfju. Stærri skammtar geta valdið krampa, flogum, lömun og í stöku tilfellum dauða.

Eitrun er af völdum terpenóíðsins ledól sem finnst í öllum tegundunum. "R. groenlandicum" hefur minnsta magnið. Grayanó-eiturefni eru einnig til staðar, en sjaldgæft er að manneskjur verði fyrir eitrun af þeirra völdum í labrador-tei. Hins vegar hefur búfé drepist vegna þess.

Uppskera.

Tegundirnar vaxa hægt, svo stök blöð eru tekin að vori annað hvert ár frá mörgum plöntum til að forðast að skemma plönturnar.
Sterar

Sterar eru lífræn efni sem gegna hlutverki í himnu frumna og við að senda boð á milli frumna. Til eru hundruðir mismunandi stera í dýrum, plöntum, og sveppum.

Grunnuppbygging stera eru 17 kolefnisfrumeindir sem mynda fjóra hringi. Með því að bæta mismunandi efnum á þessa hringi og með því að breyta oxunar ástandi fást fram mismunandi gerðir af sterum. Í dýrum eru allir sterar búnir til með því að umbreyta lanósteróli, í plöntum eru sterar búnir til með því að umbreyta hring-artenóli.

Sterar í mönnum.

Helstu flokkar stera í mönnum eru:
Cáceres

Cáceres er borg í sjálfsstjórnarsvæðinu Extremadúra og höfuðstaður Cáceres-héraðs, Spáni. Borgin hefur um 96.000 íbúa (2014) og er á lista heimsminja UNESCO vegna miðaldaveggja sinna. Einnig er þar blanda af byggingarlist frá ýmsum tímum og stílum: Rómverjum, Márum og gotneskur- og endurreisnarstíll.
Jaén (borg í Andalúsíu)

Jaén er borg í Andalúsíu á suður-Spáni og höfuðborg samnefnds héraðs. Íbúar voru um 117.000 árið 2012. Jaén er kölluð höfuðborg ólífuolíunnar en mikil framleiðsla er á henni í héraðinu.
Pinus sabineana

Pinus sabiniana (stundum stafað P. sabineana) er fura sem er einlend í Kaliforníu í Bandaríkjunum.

Lýsing.

"Pinus sabiniana" verður yfirleitt um 11 til 14 m há, en getur náð allt að 32m hæð. Barrnálarnar eru 3 saman í búnti, föl grá-grænar, gisnar og hangandi, og verða um 20 til 30 sm langar. Könglarnir eru stórir og þungir, 15 til 25 sm langir, egglaga. Ferskir eru þeir 0,3 til 0,7 kg, sjaldan yfir 1 kg.

"Pinus sabiniana" vex frá sjávarmáli og upp í 2000m hæð. Hún er aðlöguð löngum, heitum og þurrum sumrum og finnst á svæðum með óvenju vítt svið úrkomu: frá 250 mm meðalúrkomu á ári við jaðar Mojave til 1780mm á hluta Sierra Nevada. Hún kýs grýttan, vel drenaðan jarðveg, en vex einnig í jarðvegi og þungum, illa drenuðum, leirkenndum jarðvegi.

Fræðiheitið "sabiniana" er til heiðurs Joseph Sabine, ritara Horticultural Society of London.
Rochdale

Rochdale er borg á stórborgarsvæði Manchester við suður-Pennínafjöll á Englandi, 16 km norður af Manchester. Íbúar eru um 108.000 en á stórborgarsvæðinu eru um 212.000 (2011). Rochdale var mikilvægur vefnaðarbær í iðnbyltingunni og var með fyrstu iðnvæddu bæjum.
Steindór Andersen

Steindór Andersen (fæddur 1954) er íslenskur kvæðamaður.

Steindór er þekktur fyrir flutning sinn af rímum og samstarf sitt með Sigur Rós. Hann hefur einnig unnið með Hilmari Erni Hilmarssyni og Erpi Eyvindarsyni.
Chamaecyparis

Chamaecyparis er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt), sem vex í austur Asíu (Japan og Taiwan) og á vestur og austur jöðrum Bandaríkjanna. Nafnið er dregið af gríska orðinu "khamai", sem merkir jörð, og "kuparissos" fyrir sýprus.

Þetta eru meðalstór til stór sígræn tré (20 til 70 m há).

"Chamaecyparis taiwanensis" er talin af mörgum höfundum vera afbrigði af "C. obtusa" (ssem "C. obtusa" var. "formosana").

Ættkvíslin "Fokienia" er ekki alltaf viðurkennd sem aðskilin frá "Chamaecyparis", sem myndi bæta "Chamaecyparis hodginsii" (="Fokienia hodginsii") við listann hér að ofan. Hinsvegar er tegund sem lengi hefur verið talin til þessarar ættkvíslar, sem "Chamaecyparis nootkatensis" (Alaskasýprus), verið flutt, á grundvelli erfðagreiningar og útlitseinkenna, í ættkvíslina "Xanthocyparis" sem "Xanthocyparis nootkatensis", eða aftur í "Cupressus nootkatensis" (upphaflega sett undir það nafn 1824).

Nokkrar tegundir hafa verið greindar út frá steingerfingum:
Vegarfi

Vegarfi (fræðiheiti: "Cerastium fontanum") er fjölær blómplanta af hjartagrasaætt. Hann finnst víða á Íslandi.

Útlit.

Vegarfi er tvíær fjölær jurt með uppsveigða og stundum greinda stöngla og oft marga blaðsprota Hann er frekar lágvaxinn, 10-30 cm á hæð og blómstrar í maí til júní.

Blómin eru hvít, fimmdeild, 5-8 mm í þvermál oft 5-10 saman í knippi. Bikarblöðin eru græn, oddmjó og hærð en krónublöðin eru hvít, álíka löng eða aðeins lengri en bikarblöðin og með skerðingu í endann svo þau eru tvíflipótt. Blóm vegarfa hafa 10 fræfla og eina frævu sem er oftast með fimm stílum. Aldinið er gyllt tannhýði, oftast um tvöfalt lengra en bikarinn, sem opnast í endann með 10 tönnum.

Laublöð vegarfa vaxa gagnstæð og aflöng, 10-20 mm löng og hærð báðum megin og á blaðröndinni..

Vegarfi líkist nokkuð músareyra en krónublöð hans eru hlutfallslega styttri en krónublöð músareyrasins sé miðað við bikarblöðin. Einnig er hann oftast minna loðinn en músareyrað.

Útbreiðsla og búsvæði á Íslandi.

Vegarfi er algengur um allt land en síður algengur á hálendinu. Hann vex í mólendi, graslendi, giljum, skriðum og stundum í hálfdeigu landi eða votlendi. Vegarfi vex líka í flögum og vegköntum.

Hæstu skráðu vaxtarstaðir vegarfa á Íslandi eru við Marteinsflæðu og við Ásbjarnarvötn. Báðir fundarstaðir eru í 770 metra hæð yfir sjávarmáli.

Samlífi.

Vegarfi er hýsill fyrir sveppina fræhyrnuryð ("Melampsorella caryophyllacearum"), fræhyrnublaðmyglu ("Peronospora alsinerarum") og blaðmyglusveppinn "Peronospora paula".

Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur ("Pleospora herbarum") á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á vegarfa.
Eplasnigill

Eplasnigill (fræðiheiti: "Pomacea bridgesii") er suðuramerísk tegund af ferskvatnssniglum með tálkn og skeljaloku.

Flokkun.

"Pomacea diffusa" var áður talin undirtegund af "Pomacea bridgesii", og hafði nafnið "Pomacea bridgesii diffusa", meðan "Pomacea bridgesii" var skráð sem "Pomacea bridgesii bridgesii". Erfðagreining hefur hinsvegar sýnt að um er að ræða tvær aðskildar tegundir.

Líffræði.

Eplasniglar eru með frekar þróuð augu á enda augnstilka. Þeir klekjast með bæði lungu og tálkn. Einnig eru þeir með rör til að anda að sér lofti. Þeir fara oft á yfirborðið til að anda. Þeir hafa einnig sérhæfða loku fyrir opið sem ver þá á þurrkatímabilum.

Skelin getur orðið 65 mm há eða hærri sem er allnokkuð meira en hjá "Pomacea diffusa" sem hefur 40-50 mm breiða og 45-64 mm há skel.

Útbreiðsla.

Upphafleg útbreiðsla tegundarinnar er í Bólivíu, Brasilíu, Paragvæ og Perú. Fjöldi tilkynninga um tegundina sem ágengan landnema á í langflestum tilvikum við skylda tegund: "Pomacea diffusa".

Afkvæmi.

Flestir eplasniglar verpa ofan við vatnsyfirborð, og geta fjölgað sér kynlaust. Eggin klekjast eftir 2 til 4 vikur. Þeir geta verpt um 200 til 600 eggum í einni lotu, en eggin eru ekki endilega öll frjóvguð (og klekjast þá ekki út). Eggin eru 2.2 til 3.5 mm á þvermál. Þegar þau klekjast þá falla ungarnir í vatnið og geta þeir stundum verið étnir af fiskum ef þau eru saman í búri.

Í fiskabúrum.

Þessi tegund er oft höfð sem gæludýr í búrum, vegna fjölbreyttra lita á skel, lítillar ágengni við lifandi plöntur (kjósa helst þörunga), og hversu auðræktaðir þeir eru. Hins vegar geta þeir þurft viðbótarfæðu t.d. til að fá nóg kalk fyrir skelina.
Tabbouleh

Tabbouleh (arabíska: تبولة‎ "tabūla") er botnalenskt salat með fínsaxaðri steinselja, tómati, myntu, lauki og búlgúr sem er kryddað með ólífuolíu, sítrónusafa, salti og pipari. Stundum er notaður hvítlaukur, eða kúskús í stað búlgúrs.

Tabbouleh er borðað víða um misausturlönd sem smáréttur eða meze. Tabbouleh nýtur vaxandi vinsælda á vesturlöndum.
Merkimiðapólitík

Merkimiðapólitík (eða sjálfsmyndarstjórnmál) er hugtak sem haft er um sértæka pólitiska afstöðu sem tengir sig hagsmunum og lífsviðhorfum þess þjóðfélagshóps sem fólk samsamar sig við. Merkimiðapólitík spannar þá þætti stjórnmála sem myndaðir eru með hliðsjón af hvernig fólk sér sjálft sig og á við um alla þá þjóðfélagshópa sem draga sig saman á forsendum t.d. aldurs, trúarbragða, þjóðfélagsstöðu, menningar, örorku (eða fötlunar), kynþáttar, tungumáls, þjóðernis, kyns, kynhneigðar, kynslóðar, stjórnmálaflokks eða hvort fólk tengir sig frekar við borg eða sveit o.s.frv. Með öðrum orðum mætti segja að í merkimiðapólitík sé afmörkuð sýn þar sem horft er á hlutina út frá eigin þjóðfélagshópi og barist er fyrir réttindum líkra einstaklinga til að styrkja stöðu þeirra í þjóðfélagi sem þeir álíta að líti framhjá þeim.
Harðhveiti

Harðhveiti eða dúrumhveiti (úr latnesku "durum" „harður“, fræðiheiti: "Triticum durum" eða "Triticum turgidum" undirt. "durum") er þrílitna hveititegund og önnur mest ræktuð hveititegund á eftir brauðhveiti ("Triticum aestivum"). Framleiðsla harðhveitis jafngildir samt einungis 5–7% hveitiframleiðslu heimsins.

Harðhveiti var ræktað af emmerhveiti ("Triticum dicoccum"), tegund sem ræktuð var í Mið-Evrópu og Austurlöndum nær um það bil 7000 f.Kr., með kynbótum. Harðhveiti er algengasta hveititegund í Austurlöndum nær.

Eins og nafnið gefur til kynna er harðhveiti ein harðasta hveititegund. Kornið er erfitt að mylja og fræið inniheldur mikla sterkju. Þess vegna hentar harðhveiti vel í semólínu og pasta, en er of veikt í brauð. Þótt harðhveiti innihaldi mikið prótein er það ekki mjög sterkt (þ.e. að það myndar ekki sterkt glútennet í deiginu).