arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Aurelianus

Lucius Domitius Aurelianus (fæddur u.þ.b. 215, dáinn 275) var keisari Rómaveldis á árunum 270 – 275.

Aurelianus var fæddur í Sirmium í skattlandinu Pannoniu (í núverandi Serbíu) inn í lítið þekkta fjölskyldu. Aurelianus vann sig upp metorðastigann í rómverska hernum og varð að lokum yfirmaður riddaraliðsins ("dux equitum"), í stjórnartíð Gallienusar keisara. Árið 270 var Aurelianus hylltur sem keisari af herdeildum í Sirmium. Claudius 2. keisari hafði þá nýlega dáið og hafði öldungaráðið þá lýst bróður hans, Quintillus, keisara. Herdeildirnar við norðurlandamæri ríkisins við Dóná vildu hinsvegar ekki styðja Quintillus og studdu því Aurelianus. Eftir að hafa sigrað hersveitir Quintillusar fékk Aurelianus einnig stuðning öldungaráðsins.

Aurelianus hafði ekki verið við völd lengi þegar hann þurfti að verjast árásum germanskra þjóðflokka, því árið 270 réðist Juthungi þjóðflokkurinn tvisvar inn í Norður-Ítalíu og Vandalar einu sinni. Aurelianus sigraði þessa innrásarheri í nokkrum bardögum og hrakti þá á brott. Árið 271 gerðu myntsláttu-verkamenn uppreisn í Róm og í kjölfarið létu nokkur þúsund manns lífið á götum borgarinnar. Aurelianus kvað niður uppreisnina sem endaði eftir bardaga við herinn á Caelius-hæð. Áður en Aurelianus yfirgaf Rómarborg lét hann hefja byggingu mikils varnarmúrs í kringum borgina, Aurelianusarmúrsins. Bygging múrsins var viðbragð við hinni auknu ógn sem stafaði af innrásum Germana, en lítið var um varnir í Róm þar sem borginni hafði ekki verið ógnað af utanaðkomandi herjum í nokkur hundruð ár.

Þegar Aurelianus varð keisari höfðu tvö stór svæði klofið sig frá Rómaveldi, annars vegar Gallíska keisaradæmið í vesturhlutanum og hinsvegar Palmýríska keisaradæmið í austurhlutanum. Bæði þessi svæði höfðu klofið sig frá Rómaveldi á árinu 260, á valdatíma Gallienusar. Aurelianus náði að leggja bæði þessi svæði aftur undir stjórn rómarkeisara, Palmýríska keisaradæmið árið 273 og Gallíska keisaradæmið árið 274. Aurelianus lét rómverskar herdeildir hins vegar yfirgefa Daciu sem hafði tilheyrt Rómaveldi frá því að Trajanus keisari hafði lagt svæðið undir sig árið 106. Dacia var eina landsvæðið, sem tilheyrði Rómaveldi, sem var norðan Dónár og því taldi Aurelianus að of erfitt og kostnaðarsamt yrði að verja svæðið gegn árásum germanskra þjóðflokka. Eftir þetta markaði Dóná norðurlandamæri Rómaveldis í Austur-Evrópu.

Aurelianus var myrtur, árið 275, af undirmanni sínum þegar hann var á leiðinni í hernaðarleiðangur gegn Sassanídum. Þessi undirmaður er sagður hafa séð skjal þar sem stóð að hann og fleiri ættu að vera teknir af lífi, en skjalið hafði hins vegar verið falsað af öðrum aðstoðarmanni Aurelianusar.
Skrokkhraði

Skrokkhraði skips er þumalputtaregla sem gefur vísbendingu um hámarkshraða þess að jafnaði út frá því hversu mikið skipsskrokkurinn ryður frá sér miðað við hefðbundna hönnun sem ekki fleytir (planar) eða klýfur ölduna mjög vel. Skrokkhraði vísar til þess að þegar skipið nær tilteknum hraða verður vatnsmótstaðan svo mikil að það kemst ekki hraðar.

Formúlan fyrir skrokkhraða virkar þegar um er að ræða mjög hefðbundna skipsskrokka en ef hönnun skrokksins er breytt geta skip auðveldlega náð upp fyrir þennan hraða án þess að plana. Í nútímaskipahönnun er því Froude-tala yfirleitt notuð fremur en skrokkhraði til að gefa vísbendingu um hámarkshraða.

Skrokkhraði er reiknaður með formúlunni:

formula_1

þar sem formula_2 er vatnslína skipsins í metrum og formula_3 er hraði.
Kjölfar

Kjölfar er kvika eða iða sem verður til þegar lofttegund eða vökvi streymir umhverfis hlut. Kjölfarið verður til úr því efni sem hluturinn ryður frá sér. Í vatni verður til greinilegt kjölfar þegar farartæki sem bátur ferðast eftir yfirborði þess og nefnist það þá einnig varsími og stundum einfaldlega slóð. Fremst verður til bógalda sem dreifist síðan út til hliðanna og eyðist út.

Orðsifjar og -notkun.

Hugtakið „kjölfar“ er dregið af því að þetta er það „far“ sem fylgir skipskili í vatni og er það oft notað í orðasambandinu „í kjölfar“ eða „í kjölfarið“ sem gefur til kynna orsakasamhengi, sagnliðurinn „fylgja í kjölfarið“ merkir að eitthvað leiði af eða sé afleiðing einhvers og að „sigla í sama kjölfar og einhverjir“ merkir að feta í fótspor þeirra eða þræða sömu leið og þeir. Það að „fara í kjölfar einhvers“ merkir að fylgja viðkomandi.
Varðtunna

Varðtunna (einnig masturskarfa, mers, húnkastali, siglukarfa eða útsýnistunna) er pallur á efri hluta stórsiglu skips eða öðru mastri þar sem maður stendur til að sjá vítt yfir og koma auga á eitt eða annað. Varðtunnan var til dæmis mönnuð til að koma auga á hættur framundan (sker eða önnur skip), til að sjá til lands og á hvalveiðiskipum til að koma auga á hval. Þeir sem hafðir voru í varðtunnu voru stundum nefndir "varðgæslumenn".

Upphaflega var varðtunnan tunnulaga karfa sem bundin var við mastrið. Þar sem tunnan er lengst frá massamiðju skipsins fann sá sem þar stóð mest allra fyrir veltingi sem gat leitt til alvarlegrar sjóveiki, jafnvel hjá vönum sjómanni. Vegna þessa var litið á það sem refsingu að vera sendur í varðtunnuna.
Flagahnoðri

Flagahnoðri eða meyjarauga (fræðiheiti: "Sedum villosum") er háplanta af helluhnoðraætt (Crassulaceae). Hann vex í rökum flögum og rökum, leirkenndum áreyrum. Blómin eru bleik.
GP14

GP14 (skammstöfun fyrir "General Purpose" 14 fet) er 14 feta (4,2 metra) löng tvímenningskæna sem líka er hægt að róa hönnuð af breska skútuhönnuðinum Jack Holt árið 1949. Hún er hlutfallslega fremur þung (133 kíló) en líka mjög stöðug sem gerir hana að góðum kennslubát.
Fjölgreindakenningin

Fjölgreindakenningin er kenning eftir Howard Gardner sem skiptir greind í nokkur svið. Gardner skilgreinir greind sem Greind er líffræðileg/sálfræðileg geta til að vinna úr þekkingu/upplýsingum sem hægt er að nýta til að leysa mál eða skapa afurðir sem hafa gildi í menningu.
Mary Higgins Clark

Mary Theresa Eleanor Higgings Clark Conheeney, oftast nefnd Mary Higgings Clark, (fædd 24. desember 1927 í Bronx í New York borg; d. 31. janúar 2020) var bandarískur rithöfundur. Allar 24 bækur hennar hafa komist á metsölulista í Bandaríkjunum og Evrópu.
Mirror

Mirror er vinsæl flatbotna einmenningskæna hönnuð af breska skútuhönnuðinum Jack Holt og sjónvarpsmanninum Barry Bucknell árið 1962. Hún heitir eftir breska dagblaðinu "Daily Mirror" sem styrkti verkefnið. Þeir notuðu nýja tækni við smíðina sem fólst í því að hefta og líma saman krossviðarborð. Hönnunin miðaðist við að hægt væri að smíða kænuna með einföldum verkfærum. Hún er til dæmis með flötu stefni sem gerir hana auðveldari í smíðum. Upphaflega var hún með gaffalsegl en nú orðið er algengara að notast við bermúdasegl og álmastur.
Sjóðríkur seiðkarl

Sjóðríkur er ein af aðalsöguhetjunum í ævintýrum Ástríks gallvaska. Hann er hávaxinn með hvítt, sítt skegg og einatt klæddur í hvítan kyrtil og með rauða skikkju. Hann er seiðkarl þorpsins og bruggar meðal annars galdraseyðið "kjarnadrykk" sem gefur íbúunum ofurkrafta.

Saga og einkenni.

Sjóðríkur hefur verið hluti af sagnaheimi Ástríkssagnanna allt frá fyrstu bók: Ástríkur gallvaski frá árinu 1959. Þar sem öryggi íbúa Gaulverjabæjar byggist á kjarnadrykk Sjóðríks, er hann í veigamiklu hlutverki í fjölmörgum sögum, þar sem honum er ýmist rænt af óvinveittum aðilum eða reynist ófær um að útbúa galdradrykk vegna minnisleysis eða skorts á hráefnum. Sjóðríkur er yfirleitt rödd skynseminnar í þorpinu og þarf ítrekað að hafa vit fyrir íbúum þess og bjarga þeim úr vandræðum með töfrabrögðum sínum.
Reiði (aðgreining)

Reiði getur átt við eftirfarandi:
Erlendur Jónsson (f. 1929)

Erlendur Jónsson (8. apríl 1929) er íslenskur rithöfundur og ljóðskáld og fyrrverandi gagnrýnandi og kennari.

Ævi.

Hann fæddist 8. apríl 1929 á Geithóli í Staðarhreppi, Vestur-Húnavatnssýslu. Foreldrar hans voru Jón Ásmundsson, bóndi og organisti og Stefanía Guðmundsdóttir (1895 – 1973), ljósmóðir. Systkini hans sammæðra voru Ingibjörg (f. 1919), Salómon (f. 1921) og Hulda (f. 1922).

Erlendur gekk menntaveginn, tók stúdentspróf frá Menntaskólanum á Akureyri og hóf að því loknu náms við Háskóla Íslands í íslensku og sagnfræði. Síðan í uppeldis- og kennslufræði og lauk því námi 1953. Þá nam hann enskar og amerískar samtímabókmenntir við Háskólann í Bristol í Englandi 1965 – 1966.

Erlendur vann við skrifstofustörf í franska sendiráðinu 1953 – 1955. Hann starfaði síðan við kennslu í gagnfræðaskóla og síðar við Iðnskólann í Reykjavík frá árinu 1955 – 1999. Einnig starfaði hann sem bókmenntagagnrýnandi við Morgunblaðið frá árinu 1963. Frá árinu 1966 starfaði hann að ýmsum félagsmálum. Þá flutti hann fyrirlestra um afmarkað bókmenntaefni við heimspekideild Háskóla Íslands á árunum 1968 – 1975. Árið 1987 hlaut Erlendur 4. verðlaun í leikritasamkeppni Ríkisútvarpsins, fyrir leikrit sitt Minningar úr Skuggahverfi. Erlendur er kvæntur Mörtu Ágústsdóttur en hún er fædd 29. júní 1928 í Vestmannaeyjum.
Oxford English Dictionary

Oxford English Dictionary eða OED er yfirgripsmikil orðabók ensku sem er gefin út af Oxford University Press. Orðabókin er með 59 milljónum orðum í annarri útgáfu.
Mæna

Mænan er í líffærafræði annar hluti miðtaugakerfis hryggdýra, hún er umlukin og vernduð af hryggsúlunni en hún fer í gegnum hrygggöngin. Hún tilheyrir miðtaugakerfinu því í mænu er unnið úr taugaboðum og andsvar taugakerfisins ræðst gjarnan af samspili heila og mænu. Ýmis viðbrögð líkamans fara aðeins um mænutaugar eða mænu og nefnast því mænuviðbrögð (t.d. ef maður brennir sig).
Hvítá (Borgarfirði)

Hvítá í Borgarfirði er 117 km löng jökulá sem aðskilur Borgarfjarðarsýslu frá Mýrasýslu.

Í upphafi Þjóðveldisaldar skildi Hvítá að Sunnlendingafjórðung og Vestfirðingafjórðung, en á 13. öld voru fjórðungamörkin flutt að Botnsá í Hvalfirði.

Uppspretta Hvítár er við Eiríksjökul og Langjökul í mörgum ám. Á svæði við vesturenda Kalmanstungulands og fáeina kílómetra þar frá, koma saman Kaldá, Kiðá, Geitá og Hvítá, sem renna sunnan við Tunguna úr Geitlandi og af Kaldadal og Norðlingafljót, sem rennur norðan við Tunguna af Arnarvatnsheiði og úr Fljótsdrögum í norðvestanverðum Langjökli við Stórasand. Neðan við þessi ármót heitir áin Hvítá. Á leiðinni til sjávar renna meðal annars í hana úr norðri Þverá og Norðurá og úr suðri Reykjadalsá, Flókadalsá og Grímsá. Barnafoss er í Hvítá á milli Gilsbakka og Hraunsáss skammt frá Húsafelli og nokkrum tugum metra neðan hans renna Hraunfossar í ána úr Hallmundarhrauni í landi Gilsbakka. Hvítá rennur út í hafið í Borgarfjörð skammt norðaustan við Hvanneyri.

Á Hvítá eru nokkrar brýr, bogalaga akbrú milli Hvítárvalla og Ferjukots, akbrýr við Kljáfoss og milli Stóra-Ás og Bjarnastaða, göngbrú við Barnafoss og akbrú milli Húsafells og Kalmanstungu.

Hvítá er 10. lengsta á Íslands. Í ánni er nokkur veiði og ekki síður í sumum þverám hennar. T.d. Norðurá, Grímsá, Þverá og Kjarará (gjarnan kölluð Kjarrá), sem rennur í Þverá.
Jagar

Jagar er lítið þríhyrnt framsegl (stagsegl) sem fest er á stag sem nær frá enda bugspjóts að húni framsiglu á seglskipi með fleiri en eitt framsegl. Jagarinn er þannig framan og ofan við klýfinn sem er framseglið framan við fokkuna.
Sniglamítlar

Sniglamítlar (fræðiheiti: "Riccardoella limacum") eru

áttfætlur sem lifa á sniglum, þar á meðal brekkusniglum. Þeir eru mjög smáir (&lt; 0.5 mm) og hvítir.
Davíð Stefánsson (1973)

Davíð Hörgdal Stefánsson (fæddur 14. október 1973) er íslenskt skáld. Hann hefur gefið út þrjár ljóðabækur sem allar komu út hjá sjálfsútgáfuforlaginu Nykur sem Andri Snær Magnason stofnaði ásamt fleirum árið 1995. Árið 2008 gaf hann út kennslubókina "Tvískinnu, sem" fjallar um tungumál og táknfræði í samhengi hversdagsmáls og hefur verið notuð í kennslu í grunnskólum, framhaldsskólum og háskólum, og árið 2014 gaf hann út smásagnasafnið "Hlýtt og satt." Hann er einn af stofnendum ljóðavefjarins ljóð.is þar sem skráðir notendur geta gefið út ljóð. Vefurinn opnaði árið 2001 og árið 2003 kom út safnritið "101.ljod.is" með úrvali ljóða af vefnum.

Auk eigin ritstarfa hefur Davíð skrifað námsbækur um íslensku, sköpun og menningu fyrir Menntamálastofnun (áður Námsgagnastofnun), ritstýrt bókum fyrir aðra og þýtt sænsku verðlaunabókina "Hvert andartak enn á lífi" (2018) eftir Tom Malmquist.

Frá árinu 2009 hefur Davíð haldið námskeið í skapandi skrifum fyrir alla aldurshópa, hin síðari ár undir merkjum Sköpunarskólans.

Félagsstörf.

Davíð var einn af þeim sem stóðu fyrir opnum borgarafundum í kjölfar Bankahrunsins á Íslandi haustið 2008. Davíð er fyrrum félagi í VG og varaþingmaður. Hann tók þátt í forvali VG í Reykjavík fyrir þingkosningarnar 2009 og sat í fimmta sæti á framboðslistanum í Reykjavíkurkjördæmi-norður. Auk þess að hafa tekið sæti á Alþingi sem varaþingmaður gegndi hann um tíma formennsku í Reykjavíkurfélagi Vinstri grænna.

Áður hafði Davíð setið í miðnefnd Samtaka hernaðarandstæðinga. Hann hefur setið í stjórn Rithöfundasambands Íslands með hléum frá árinu 2006 og sinnt ýmsum trúnaðarstörfum fyrir sambandið.
Svein Harald Øygard

Svein Harald Øygard (f. 1960) er norskur hagfræðingur sem var settur bankastjóri Seðlabanka Íslands tímabundið með lögum sem samþykkt voru 26. febrúar 2009. Það var Kristin Halvorsen, fjármálaráðherra Noregs, sem lagði til að Svein yrði skipaður í stöðu bankastjóra við Steingrím J. Sigfússon, fjármálaráðherra Íslands. Svein var yfirmaður Oslóardeildar alþjóðlega ráðgjafafyrirtækisins McKinsey &amp; Company. Svein starfaði sem skrifstofustjóri norska fjármálaráðuneytisins á árunum 1990-1994 og kom að endurbótum á skattakerfinu 1992. Hann starfaði einnig sem þingritari Norska verkamannaflokksins. Ráðning hans sem íslenskan seðlabankastjóra vakti mikla athygli í Noregi.

Svein Harald taldi að endurreisn efnahagslífsins grundvallaðist í aðlögun á raunhagkerfinu, peningastefnu sem stuðlar að stöðuleika, styrkingu ríkisfjármála og endurreisn skilvirks fjármálakerfis. Megináhersla hafi verið á að leggja grunn að endurreisn efnahags. Hann segir að íslenska kreppan hafi verið bankakreppa, skuldakreppa, fjárhagskreppa og gjaldeyriskreppa, allt á sama tíma.
Nýtt afl

Nýtt afl var stjórnmálahreyfing sem stofnuð var árið 2002 og bauð fram til Alþingis í kosningunum 2003. Meðal forystumanna í hreyfingunni var Jón Magnússon fyrrverandi Sjálfstæðismaður. Samtökunum tókst ekki að afla sér nógu mikils fylgis til að koma manni á þing, þrátt fyrir að hafa vakið talsverða athygli í aðdraganda kosninganna. Árið 2006 gekk Nýtt Afl til samstarfs við Frjálslynda flokkinn að frumkvæði Jóns Magnússonar, sem bauð sig fram á lista flokksins og varð 10. þingmaður í Reykjavíkurkjördæmi suður að loknum kosningum 2007. Jón yfirgaf Frjálslynda og Nýtt afl í febrúar 2009 þegar hann gekk á ný til liðs við Sjálfstæðisflokkinn.
Propylaea

Propylaea (forngríska: Προπύλαια, Propylaia) er inngangshofið á Akrópólishæð og staðsett á vesturhluta hæðarinnar.

Saga.

Til forna.

Orðið „propylaea“ þýðir einfaldlega „inngangur“ en Propylaea Akrópólishæðar er sá frægasti. Propylaea var hannað af Mnesíklesi en hann hafði mikið og erfitt starf fram undan vegna plássleysis og ójöfnu á þeim stað sem innngangurinn átti að rísa. Mnesíkles leysti þetta þó með prýði og hannaði glæsilegan og samræman inngang úr hvítum marmara.

Propylaea var skipt í miðbyggingu og tvær útbyggingar. Norðurhluti inngangsins, Pinakoþeke, var notaður sem listagallerí þar sem listaverk voru sýnt á viðarplötum. Miðhluti Propylaea hafði tvær framhliðar, innri og ytri. Ytri framhliðin var styrkt af dórískum súlum en sú innri af jónískum súlum. Ástæðan fyrir því var plássleysið innanhúss en jónísku súlurnar eru mun mjórri en þær dórísku. Loftið í Propylaea var skreytt.

Tilbyðjendur þurftu að losa sig við allar óheilagar hugsanir og jarðneskar tilfinningar áður en þeir gengu inn.

Seinni tíma.

Propylaea náði að standast af sér gríska, rómverska og býsanska tímabilið, alveg ósnortið. Það skaddaðist þó töluvert í sprengingu árið 1656. Svo var reistur turn á suðurhliðinni, annaðhvort frá veldi Frakka eða Ottómanna, en sá var rifinn árið 1874.

Frá árinu 1984 hefur hluti hofsins verið endurreistur undir leiðsögn Dr. Tanos Tanoulas og er notað sem inngangur fyrir ferðamannaflauminn sem skoðar Akrópólishæð.
Auðurinn

Auðurinn (á forngrísku: Πλοῦτος ("Ploutos"); á latínu: "Plutus") er yngsti varðveitti gamanleikurinn eftir forngríska gamanleikjaskáldið Aristófanes sem var samið árið 388 f.Kr. Leikritið ber nokkur einkenni þróunar frá „gamla gamanleiknum“ svonefnda til „nýja gamanleiksins“, sem varð til á 4. öld f.Kr.
Njóla

Njóla getur átt við:
Latínsegl

Latínsegl, latínarsegl eða latneskt segl (úr ítölsku: "a la trina" „þríhyrnt“) er þríhyrnt rásegl sem er strengt neðan á langa rá sem hangir skáhallt á mastrinu. Þessi tegund segla kom fram á sjónarsviðið í Miðjarðarhafinu í fornöld en varð síðar algengust á skipum Araba á Miðjarðarhafi og Indlandshafi þar sem hún er einkennandi fyrir dá og felúkkur. Ein algeng tegund kæna, Sunfish, er með latínsegl.
Gennaker

Gennaker er ósamhverft belgsegl sem er sett upp þegar siglt er undan vindi. Nafnið er dregið af því að það er eins konar millistig milli belgsegls ("spinnakers") og genúasegls. Gennaker er festur að ofan í mastrið og fremra horn hans að neðan í stefnið eða í bugspjót að framan. Aftara hornið leikur svo laust.

Gennaker hefur meiri seglflöt en genúasegl en minni en hefðbundið belgsegl. Hann nær hins vegar víðara horni vindáttar en hefðbundið belgsegl. Gennaker virkar þannig vel í hliðarvindi meðan belgsegl hentar aðeins til að sigla lens eða bitahöfuðsbyr. Gennaker er líka auðveldari í notkun en hefðbundið belgsegl þar sem fremra horn hans er alltaf fast. Þegar á að venda með gennaker er aftara hornið tekið fram fyrir framstagið og strengt aftur hinum megin.
Hestvatn

Hestvatn er 6 km² stórt stöðuvatn í Grímsnesi, norðan Hestfjalls. Það er allt að 60 metra djúpt og nær um 12 metra niður fyrir sjávarmál. Vatnið mun hafa myndast fyrir um 10.000 árum, þegar ísaldarjökullinn hörfaði, og eru sjávarsetlög á botni þess.

Afrennsli úr Hestvatni er um "Slauku", sem áður hét Hestlækur, út í Hvítá. Þegar mikið er í Hvítá getur hún runnið í vatnið svo vatnsyfirborð þess hækkar.

Í Hestvatni er silungsveiði.
Tíminn

Tíminn var íslenskt dagblað, stofnað 1917, sem þjónaði lengi vel sem málgagn Framsóknarflokksins. Það var lagt niður árið 1996.

Hugmyndin af útgáfu blaðsins Tímans kom upp árið 1916 þegar Framsóknarflokkurinn var stofnaður. Fyrsta blaðið kom út þann 17. mars árið 1917 og var blaðinu miðað að bændastéttinni. Hópurinn sem stóð að stofnun blaðsins var frekar sundurleitur um sum atriði um samræmi milli hópsins og stefnu Framsóknarflokksins. Þrátt fyrir þessa sundurleytni tengdist þessi 20 manna stofnendahópur tengslum í gegnum ungmennafélögin, samvinnuhreyfinguna og áhuga þeirra á landbúnaðarmálum.

Upphaflega kom tíminn vikulega út og árið 1930 voru gefin út tvö blöð á viku. Fyrsti ritstjóri Tímans var Guðbrandur Magnússon en hann gegndi því starfi aðeins í nokkra mánuði en þá tók Tryggvi Þórhallsson, þáverandi formaður Framsóknarflokksins, við og starfaði þar til hann varð forsætisráðherra árið 1927.

Árið 1938 var Tíminn gerður að almennilegu dagblaði og miklar breytingar gerðar á blaðinu sem jafnframt var sameinað Nýja dagblaðinu. Þær áttu upphaf sitt þegar Þórarinn Þórarinsson var ráðinn ritstjóri og gegndi hann því starfi í 46 ár.
Tungnahryggsjökull

Tungnahryggsjökull er stærsti jökull á Tröllaskaga og situr hátt innst í afdölum Kolbeinsdals. Hann myndar ekki samfellda hjarnbreiðu því hann er klofinn í tvennt af Tungnahrygg en hryggurinn skilur Austur- og Vesturdal Kolbeinsdals að. Vestari jökullinn er 6,3 km2 og tengist Barkárdalsjökli í Hólamannaskarði. Eystri jökullinn er rúmlega 4,8 km2 og nær skækill af honum suður yfir skörðin til Barkárdals. Upp af jöklinum gnæfa háir hnjúkar 1300-1400 m háir (ef farið er eftir Herforingjaráðskortunum en nokkru hærri ef farið er eftir AMS og DMA kortunum). Upp af jöklinum að vestan rís Múrinn mikli, samfelldur klettaveggur undir efstu brúnum margra kílómetra langur.

Fjallvegir.

Um Tungnahryggsjökul eru gamlir fjallvegir sem farnir hafa verið frá aldaöðli milli byggða. Þetta eru annarsvegar Hólamannavegur eða Hólamannaskarð og hins vegar Tungnahryggsleið. Báðar leiðir hefjast við Baugasel í Barkárdal og enda á Hólum í Hjaltadal.

Ef farinn er Hólamannavegur er farið upp úr dalbotni Barkárdals og upp á Barkárdalsjökul. Þaðan er haldið um Hólamannaskarð. Þar tengist Barkárdalsjökull Tugnahryggsjökli vestari. Gengið er áfram á jökli undir dökkum hamraveggnum Múrsins og farið niður í botn Víðinessdals. Leiðin er auðrötuð því klettaveggurinn varðar veginn. Hún er skemmri en aðrir fjallvegir úr Hörgárdal til Hóla en torfærari og lengri á háfjöllum og talin ófær hestum. Gæta þarf að sér gagnvart jökulsprungum. Fyrr á tímum var þessi leið tíðfarin.

Tungnahryggsleið (stundum nefnd Tungnahryggsjökull) liggur frá Baugaseli í Barkárdal inn undir dalbotn. Þar er mjór hryggur, Tungnahryggur, sem liggur upp norðurhlíð dalsins. Um hann brött en góð gönguleið. Farið er upp í skarðið austan við Eiríkshnjúk. Þar er komið upp á jökulinn sjálfan. Síðan er gengið eftir jöklinum niður með Leiðarhnjúkum og niður í Kolbeinsdal. Þessi leið var jafnan heldur fáfarin.

Tungnahryggsskáli.

Á Tungnahryggsjökli er Tungnahryggsskáli. Hann var reistur 1982 og stendur vestan í Tungnahrygg, milli austur- og vesturjökulsins. Hann er í um 1200 m y.s. og standa ekki aðrir skálar hærra nema þeir sem Jöklarannsóknafélag Íslands hefur byggt á Vatnajökli og Langjökli. Skálinn er góður viðkomustaður fyrir þá sem fara Hólamannaveg eða Tungnahryggsleið enda er hann miðja vegu á milli þeirra á jöklinum. Hann er einnig vinsæll áningarstaður vélsleðamanna.

Sagan.

Tungnahryggsjökull er ekki nefndur í fornritum. Hans er fyrst getið í Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar en þar er sagt að hann sé oft farinn milli sveita í Skagafirði og Eyjafirði.
John Beddington

John Beddington (fæddur 1946) er vísindalegur ráðgjafi ríkisstjórnar Bretlands og prófessor í hagnýtri líffræðitölfræði við Imperial College í London.

Hann lauk doktorsprófi frá University of Edinburgh árið 1973. Hann er sérfræðingur í hagfræði og líffræði sem tengjast sjálfbærri þróun og endurnýjanlegum auðlindum m.a. hvað varðar fiskveiðistjórnun.

Tenglar.

"Viðtal við BBC News 19/3/09"
Kerberos

Kerberos (á forngrísku: Κέρβερος) var í grískri goðafræði þríhöfða hundur sem gætti inngangs að Hadesarheimi. Í sumum heimildum er hann sagður hafa haft 50 höfuð. Hann hleypti öllum inn en engum út. Kerberosi bregður víða fyrir í forngrískum og latneskum bókmenntum.
United Parcel Service

United Parcel Service (, oft skammstafað sem UPS) er stærsta smápakkasendingafyrirtækið í heimi. UPS ber út meiri en 15 milljónir smápakka daglega á 6,1 milljónir viðskiptavini í 200 löndum um allan heim. Síðan 2005 hefur fyrirtækið verið viðriðið flutningar. Höfuðstöðvar fyrirtækisins hafa verið í Sandy Springs í Georgíu í Bandaríkjunum síðan 1991. Fyrirtækið var stofnað þann 28. ágúst 1907 með nafni „American Messenger Company“. Nafnið „United Parcel Service“ var tekið í notkun árið 1919.

Fyrirtækið er þekkt fyrir brúna vörubíla sína. UPS vinnur líka eigið flugfélag sitt með höfuðstöðvum í Louisville í Kentucky. Höfuðstöðvar UPS á Íslandi eru í Keflavíkflugvelli (starfaðar af umboðsaðilanum Express ehf.), en vinnslur eru aðallega í Brussel í Belgíu.
Nýja-Bretland

Nýja-Bretland er eyja í Bismarck-eyjaklasanum í Papúa Nýju-Gíneu. Milli eyjunnar og Nýju-Gíneu í vestri er Dampier-sund og milli hennar og Nýja-Írlands í austri er Georgssund. Helstu bæir á eyjunni eru Kokopo og Kimbe.

Fyrstur Evrópubúa til að stíga fæti á eyjuna var William Dampier 27. febrúar 1700.
Stórhertogi

Stórhertogi og stórhertogynja eru aðalstitlar sem eru aðallega notaðir í Vestur-Evrópu yfir sjálfstæða höfðingja yfir stórum héruðum eða fylkjum. Samkvæmt hefðinni heyrir stórhertogi undir konung. Stórfursti er í sumum löndum sambærilegur titill. Titillinn hefur líka sums staðar verið notaður sem kurteisistitill (án þess að í honum felist raunveruleg landaforráð) barna þjóðhöfðingja.