Franska Gvæjana

Franska Gvæjana (franska: "Guyane française") er franskt handanhafshérað á norðausturströnd Suður-Ameríku, með landamæri að Brasilíu í suðri og austri, og Súrínam í vestri og liggur að Atlantshafi Í norðri. Árið 2013 bjuggu um það bil 250 þúsund manns í Frönsku Gvæjana. Höfuðstaður héraðsins er Cayenne og um helmingur íbúa býr á höfuðborgarsvæðinu. Franska Gvæjana er langstærsta handanhafshérað Frakklands, stærsta handanhafshéraðið innan Evrópusambandsins og annað stærsta hérað Frakklands. 98,9% af landsvæði Franska Gvæjana er þakið skógi, sem er að stórum hluta regnskógur. Guiana-Amasónþjóðgarðurinn er stærsti þjóðgarðurinn í Evrópusambandinu og nær yfir 41% af landsvæði Franska Gvæjana.

Landið er almennt bara kallað "Guyane". Upphaflega var það eitt af fimm nýlendum sem hétu „Gvæjana“: þetta voru Spænska Gvæjana (nú Guayana-hérað í Venesúela), Breska Gvæjana (nú Gvæjana), Hollenska Gvæjana (nú Súrínam), Franska Gvæjana og Portúgalska Gvæjana (nú fylkið Amapá í Brasilíu). Franska Gvæjana myndar eina landfræðilega heild, Gvæjanahálendið, með Gvæjana og Súrínam. 70% íbúa Franska Gvæjana kusu gegn sjálfstjórn í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2010. Frá því í desember 2015 hefur héraðið verið með eitt héraðsþing, sem tók við af héraðsráði og umdæmisráði.

Franska Gvæjana er hérað innan Frakklands og gjaldmiðill þess er evra. Opinbert mál er franska, en algengasta móðurmál íbúa er kreólamálið Kriyòl. Efnahagslega er héraðið háð Frakklandi. Geimferðamiðstöðin í Gvæjana, sem var sett á laggirnar árið 1964, stendur undir stórum hluta af efnahag landsins, en þar er aðalgeimferðastöð Geimferðastofnunar Evrópu við miðbaug.

Heiti.

Á frönsku nefnist Franska Gvæjana einfaldlega "Guyane", en á mörgum öðrum málum er „franska“ bætt framan við af því á nýlendutímanum voru Gvæjönurnar fimm: „Spænska Gvæjana“ (nú Guayana-hérað í Venesúela), „Breska Gvæjana“ (nú einfaldlega Gvæjana), „Hollenska Gvæjana“ (nú Súrínam), Franska Gvæjana og „Portúgalska Gvæjana“ (nú héraðið Amapá í Brasilíu). Gvæjana, Franska Gvæjana og Súrínam mynda saman Gvæjanahálendið.

Landfræði.

Franska Gvæjana er milli 3. og 6. gráðu norðlægrar breiddar, og 51. og 55. gráðu vestlægrar lengdar. Héraðið skiptist í tvö landfræðilega aðgreind svæði: strandlengju, þar sem flestir íbúar eru, og skógþykkni innanlands sem smáhækkar þar til kemur að tindum Tumuc-Humac-fjalla við landamærin að Brasilíu. Hæsti tindur Franska Gvæjana er Bellevue de l'Inini í 851 metra hæð. Önnur fjöll eru Itoupé-fjall (826 m), Pic Coudreau (711 m) og Kaw-fjall (337 m).

Undan ströndinni eru nokkrar litlar eyjar, þar á meðal eyjaklasinn Hjálpræðiseyjar (sem hin alræmda Djöflaeyja er hluti af) og Îles du Connétable sem eru fuglafriðland, nær Brasilíu.

Í norðurhluta Franska Gvæjana er Petit-Saut-stíflan sem myndar stórt manngert stöðuvatn og sér landinu fyrir raforku. Margar ár eru í Franska Gvæjana, Waki-fljót þar á meðal.

Hluti Amasónskógarins í Franska Gvæjana er innan Guiana-Amasónþjóðgarðsins. Hann er einn af tíu þjóðgörðum Frakklands. Garðurinn er 33.900 km² að stærð og er í sveitarfélögunum Camopi, Maripasoula, Papaïchton, Saint-Élie og Saül.

Stjórnmál.

Stjórnsýslueiningar.

Franska Gvæjana skiptist í 2 sýslur ("arrondissements") og 22 sveitarfélög: