arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ralstonia

Ralstonia er ættkvísl baktería innan ættar Burkholderiaceae. Meðlimir ættkvíslarinnar eru staflaga og Gram-neikvæðir. Sumar tegundir eru kvikar og hafa þá ýmist staka, endastæða svipu eða kringstæðar svipur. Þær eru loftháðar og þarfnast því súrefnis til vaxtar og nota það sem loka-rafeindaþega í öndun. Undantekning er þó tegundin "Ralstonia eutropha", sem er valháð loftfælin og getur með nítratöndun þrifist án súrefnis. Ættkvíslin er nefnd til heiðurs bandaríska örverufræðingnum Ericka Ralston.
Listi yfir úrslit MORFÍS

Úrslit MORFÍs er yfirlit yfir úrslit ræðukeppni framhaldsskólanna MORFÍS frá 1984.
Sagó

Sagó er sterkjuríkt mjöl eða litlar perlur (grjón) unnið úr stofni ýmissa pálmatrjáa, einkum sagópálma ("Metroxylon sagu"). Sagó er undirstöðufæða fólks á Nýju Gíneu og Mólúkkaeyjum.
Pat Finn

Patrick „Pat“ Finn (fæddur 31. júlí 1965) er bandarískur gamanleikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Santa í "Santa Paws 2: The Santa Pups".
Brendan Fraser

Brendan James Fraser (f. 1968) er bandarískur leikari.
Billy Connolly

William „Billy“ Connolly (fæddur 24. nóvember 1942) er skoskur uppistandari, tónlistarmaður, kynnir og leikari. Hann er líka þekktur undir nafninu „The Big Yin“ (Hinn stóri), sérstaklega á ættjörð sinni.
William Shatner

William Shatner (f. 22. mars 1931 í Montréal) er kanadískur leikari, tónlistamaður, rithöfundur, og kvikmyndaleikstjóri.

Hann hlaut fyrst frama í hlutverki James T. Kirk skipstjóra "USS Enterprise" í vísindaskáldskapar sjónvarpsþáttunum um Star Trek frá árinu 1966 til 1969; Star Trek: "The Animated Series" frá 1973 til 1974; og í sjö af þeim kvikmyndum um Star Trek sem gerðar voru frá árinu 1979 til 1994.

Frá árinu 2004 til 2008 lék hann lögfræðingin Denny Crane í sjónvarpsþáttunum "The Practice" og þáttunum "Boston Legal" sem þróuðust út úr "The Practice" sem sjálfstæðir þættir. Fyrir leik sinn í þeim þáttum hefur hann hlotið tvenn Emmy-verðlaun ásamt Golden Globe-verðlaunum.
Stafræn endurgerð

Stafræn endurgerð nefnist sú aðgerð þegar tiltekinn hlutur, mynd, hljóð, skjal eða merki (oftast flaummerki) er endurskapaður með því að taka úrtök eða sýnishorn og mynda af þeim stafrænt afrit. Þessum upplýsingum er svo hægt að miðla hratt og örugglega í gegnum internetið.

Ljóslestur er tækni sem er stundum notuð við stafræna endurgerð á prentuðum texta. Þá notast tölvur við sérstakan hugbúnað til þess að greina mynstur stafa og endurskapa textann stafrænt en ekki bara mynd af honum.
Ástrónesísk tungumál

Ástrónesísk tungumál eru ein stærsta málaætt jarðar. Hún teygir sig frá Madagaskar í vestri til Páskaeyju í austri og frá Tævan og Havæ í norðri til Nýja Sjálands í suðri. Alls telur ættin um 700 tungumál.

Tökuorðið „ástrónesískt“ hefur ekkert með Ástralíu að gera, enda eru þessi mál ekki töluð þar þó þau séu töluð þar allt í kring. „Ástró“ er leitt af "auster" úr latínu sem merkir „suður“ (og er reyndar skylt austur) og νῆσος ("nesos") úr grísku sem merkir „eyja“. Þess má þó geta að heiti Ástralíu er enn fremur leitt af 'auster' úr latínu.

Af einkennandi atriðum fyrir mál þessarar ættar má nefna að ákveðni greinirinn er ávallt laus á undan, fleirtala nafnorða er oft mynduð með tvítekningu og samhljóðarunur eru af mjög skornum skammti. Sem dæmi um hve takmarkaðar samhljóðarunur eru má nefna að í havæísku eru aldrei tveir samhljóðar í röð og ekkert orð í málinu endar á samhljóða. Enn fremur eru tvær útgáfur af persónufornafni fyrstu persónu fleirtölu, það er að segja annars vegar „ég og hann“ eða „ég og þeir“, sem vísar til fyrstu persónu eintölu auk þriðju persónu, og hins vegar „ég og þú“ eða „ég, þú og fleiri“, sem vísar til fyrstu persónu eintölu auk annarrar persónu. Þetta eru með öðrum orðum áheyrenda-aðgreinandi fleirtölufornöfn.

Talið er að ástrónesísk mál séu upprunin á Tævan og hafi þaðan dreifst út um heiminn. Nýlegar niðurstöður erfðafræðirannsókna þykja styrkja þá tilgátu. Áður fyrr var mikið litið til Suður-Kína sem 'úrhæmat' eða upprunalandsvæði þessarar málaættar.

Kínverjar hófu að flytja til Tævan í stórum stíl á sautjándu öld og í dag tala aðeins um 2% íbúa Tævan ástrónesísk mál. Þekkt eru 25 ástrónesísk tævönsk frumbyggjamál, en þar af eru 9 útdauð og þau sem eftir lifa eru mörg í hættu á að fara sömu leið. Lifandi eru atíal, búnúní, amis, kanakanabú, kavalan, pævan, sassíat, púíúma, rúkæ, saróa, sídik, taó, tsú, pasei, síræja og jamí en útdauð teljast basaí, ketagalan, taokas, babúsa, favorlang, papora, hóanía, tævóan og makatá. Af þessum málum nýtur jamí talsverðrar sérstöðu þar sem málið er ekki talað á sjálfri Tævan-eyju heldur á eyjunni Bútúrú sem liggur 46 kílómetra suðaustur af Tævan. Jamí barst ekki til eyjarinnar fyrr en um árið 1200 e.Kr. með sæfarendum frá Filippseyjum og tilheyrir það því allt annari grein ástrónesískra mála.

Ástrónesísk mál flokkast í tvo frumflokka, vestur og austur. Austurmálin tala um 2 milljónir manna en vesturmálin um 380 milljónir.
Heilahristingur

Heilahristingur kemur fyrir þegar maður dettur á hausinn eða þungt högg kemur á hausinn. Heilahristingur flokkast undir höfuðáverka með tímabundið tap á heilastarfsemi. Heilahristingur getur valdið fjölda líkamlegra, skilvitlegra og tilfinningalegra einkenna.
Flensborgarskóli

Flensborgarskóli er framhaldsskóli í Hafnarfirði. Upphaflega var skólinn stofnaður sem barnaskóli 1877 með gjöf jarðarinnar Hvaleyrar. Skólinn fékk bréf frá stiftsyfirvöldum 18. febrúar 1878 og hóf starfsemi haustið eftir. Árið 1882 var honum breytt í alþýðu- og gagnfræðaskóla. Þar varð til fyrsti vísir að kennaramenntun á Íslandi. Árið 1970 tóku framhaldsdeildir til starfa við skólann og árið 1978 var honum breytt í fjölbrautaskóla.

Séra Þórarinn Böðvarsson, prófastur á Görðum á Álftanesi, stofnaði skólann til minningar um son sinn, Böðvar, sem dó 19 ára gamall árið 1869. Undir skólann keypti séra Þórarinn gamalt verslunarhús við sunnanverðan Hafnarfjörð. Á þeim stað höfðu upphaflega verslað kaupmenn frá Flensborg á Suður-Jótlandi og var verslunin kennd við heimabæ þeirra og kölluð Flensborgarverslun og staðurinn í daglegu tali kallaður Flensborg. Af þessu er heiti skólans dregið og skólinn hefur haldið nafninu þótt hann sé núna á öðrum stað í bænum.
Paul Simon

Paul Frederic Simon (f. 13. október, 1941) er bandarískur tónlistarmaður sem er aðallega þekktur fyrir tónlist sem byggist á þjóðlagatónlist og heimstónlist. Hann náði upphaflega vinsældum ásamt félaga sínum Art Garfunkel í dúettinum Simon &amp; Garfunkel sem þeir stofnuðu árið 1964. Simon samdi flest lög dúettsins, þar á meðal smellina „The Sound of Silence“, „Mrs. Robinson“ og „Bridge Over Troubled Water“. Þeir hættu samstarfi árið 1970 og Simon hóf þá sólóferil þar sem hann náði miklum vinsældum með hljómplötunum "Paul Simon" 1972 (lög á borð við „Me and Julio Down by the Schoolyard“), "There Goes Rhymin' Simon" 1973 (lög á borð við „Kodachrome“ og „Loves Me Like a Rock“) og "Still Crazy After All These Years" 1975 (lög á borð við „50 Ways to Leave Your Lover“). Allt urðu þetta metsöluplötur en "One-Trick Pony" sem kom út 1980 seldist mun síður. Eftir nokkurt hlé sneri hann aftur með tónlist sem var innblásin af suðurafrískri alþýðutónlist á "Graceland" 1986 sem varð vinsælasta sólóplata hans. Hann fylgdi henni eftir með "The Rhythm of the Saints" 1990 sem var tekin upp í Brasilíu með afrískum og brasilískum tónlistarmönnum. Eftir það hefur hann gefið út "You're the One" 2000, "Surprise" (með Brian Eno) 2006 og "So Beautiful or So What" 2011.

Paul Simon hefur einnig fengist við kvikmyndaleik. Hann lék í kvikmynd Woody Allen, "Annie Hall", árið 1977 og aðalhlutverkið í "One Trick Pony" árið 1980 þar sem hann skrifaði líka handrit og samdi öll lög myndarinnar. Árið 1998 var frumsýndur söngleikur eftir Simon, "The Capeman", byggður á ævi glæpamannsins Salvador Agrón, en viðtökur við honum voru dræmar.

Simon hefur hlotið Grammýverðlaun tólf sinnum. Hann var fyrsti handhafi Gershwin-verðlaunanna árið 2007.
Alþjóðlega góðtemplarareglan

Alþjóðlega góðtemplarareglan (enska: "International Organisation of Good Templars" eða IOGT) eru alþjóðleg bindindissamtök stofnuð í Bandaríkjunum árið 1850. Skipulag reglunnar byggist á Frímúrarasamtökunum. Hún breiddist fyrst út í Bandaríkjunum, Kanada og nýlendum Breta og Norður-Evrópu.

Góðtemplarareglan barst til Íslands frá Noregi 1884 og Stórstúka Íslands var stofnuð 25. júní 1886.
Pamírmál

Pamírmál eru um einn tugur íranskra tungumála sem töluð eru í Pamírfjöllum í Norðaustur-Afganistan. Málin eru skyld pastú og fjarskyld persnesku. Aðeins um 100 þúsund manns munu í dag tala þessi mál og teljast þau vera í útrýmingarhættu. Af einstökum pamírmálum má nefna súgíní, sarikólí, jasgúlíam, múndí, isgasímí, vakí og jadiga.
Sínó-tíbesk tungumál

Sínó-tíbesk tungumál eru tungumálaætt um 250 mála sem töluð eru í Austur-Asíu, Suðaustur-Asíu og á svæðum í Suður-Asíu. Þessi tungumálaætt er sú næststærsta í heimi á eftir indóevrópskum málum. Eins og gefur að skilja eru aðeins tvær megin greinar á þessari ætt, hin sinitíska, sem er einfaldlega kínverska, forn sem ný í öllum sínum mállýskum, og tíbesk-búrmísk grein sem aftur hefur marga undirflokka.

Undirflokkar tíbetísk-búrmískra mála eru eftirfarandi:
Persóna (málfræði)

Í málfræði er persóna tilvísun til þátttakanda í ákveðinni aðgerð. Oft er talað um persónu í sambandi við persónufornöfn og beygingu sagnorða og annarra orða, t.d. eignarfornafna. Í tungumálum eru þrjár málfræðilegar persónur sem kallast "fyrsta", "önnur" og "þriðja". Í indóevrópskum tungumálum beygjast persónufornöfn eftir tölu, annaðhvort í eintölu eða fleirtölu en á sumum málum líka í tvítölu, og kyni, það er segja í karlkyni, kvenkyni eða hvorugkyni. Í sumum tungumálum eru önnur persónufornöfn notuð í formlegu samhengi (þérun) en í óformlegu samhengi (þúun). Eftirfarandi tafla sínir í nefnifalli öll persónufornöfn í nútíma-íslensku í báðum tölum.

Persóna og sagnorð.

Á flestum en ekki öllum indóevrópskum tungumálum beygjast sagnorð eftir persónu. Áhrif persónu á beygingu sagnorðsins „að fara“ á nokkrum indóevrópskum tungumálum má sjá hér fyrir neðan.

Á sumum tungumálum hefur kyn persónunnar líka áhrif á sagnorðabeygingar í ákveðnum umhverfum. Til dæmis á bæði spænsku og pólsku beygjast sagnorð eftir kyni persónunnar, en aðeins í þátíð á pólsku.

Fleiri persónur.

Á sumum tungumálum eru fleiri enn þrjár persónur, til dæmis á algonkinskum málum skiptist þriðja persónan í tvennt: "nærri þriðju persónu" og "fjærri þriðju persónu". Stundum kallast fjærri þriðja persónan "fjórða persóna". Á öðrum tungumálum eru enn fleiri persónur.

Á finnsku og skyldum málum er svokölluð „núllpersóna“. Þetta á við það að sleppa frumlaginu og gegnir svipuðu hlutverki og þolmynd.
Warner Bros.

Warner Bros. Entertainment, Inc. er bandarískur kvikmyndaframleiðandi stofnaður 4. apríl 1923. Ásamt kvikmyndum framleiðir fyrirtækið sjónvarpsþætti og tónlist. Warner Bros. er einn sá helsti kvikmyndaframleiðandi í dag og er í eigu Time Warner. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Burbank í Kaliforníu og New York. Warner Bros. á nokkur dótturfyrirtæki, þar á meðal Warner Bros. Interactive Entertainment, Warner Bros. Television, Warner Bros. Animation, Warner Home Video, New Line Cinema, TheWB.com og DC Entertainment. Warner Bros. er meðlimur í Motion Picture Association of America.
Raftækjaeinkasala ríkisins

Raftækjaeinkasala ríkisins tók til starfa 1. júní 1935. Það var hluti af tilraunum ríkistjórnarinnar til að vinna gegn afleiðingum ört minnkandi gjaldeyristekna þjóðarbúsins í Kreppunni. Auk þess var komið á fót Bifreiðaeinkasölu ríkisins en áður hafði Viðtækjaverslun ríkisins fengið einkaleyfi á sölu útvarpa og loftskeytatækja í tengslum við stofnun Ríkisútvarpsins. Enginn annar mátti flytja til landsins rafvélar, rafala, rafhitunartæki, rofa, raflampa, rafhlöður og fleira. Rafvirkjar og rafvirkjameistarar börðust gegn þessum fyrirætlunum af miklum krafti.

Hallgrímur Bachmann formaður Rafvirkjafélags Reykjavíkur sendi ríkisstjórninni bréf þar sem þessu er mótmælt, þetta sé fyrsta einkasalan sem sett er á stofn er við kemur sérstétt og þar hafi engir fengið að komið að málinu sem hafi til að bera sérþekkingu: „Þetta er slæmt fordæmi og getur alls ekki svo til gengið. Þetta er hrein móðgun við stéttina, en ef við erum nógu samtaka fáum við þessu breytt. Ef einhverjir vilja svíkjast undan merkjum blokkerum við þá.“ Um þetta var barist næstu ár og var einkasölunni lokað árið 1940 þegar þjóðstjórnin tók við völdum.
Grænmetisverzlun ríkisins

Grænmetisverzlun ríkisins var íslensk ríkisstofnun með einkaleyfi á heildsölu og innflutningi grænmetis. Hún tók til starfa 1. maí 1936. Grænmetisverzlunin var fyrst og fremst heildsala en gert var ráð fyrir því að hún gæti selt beint til neytenda á einum stað í Reykjavík. Verslunin reisti Grænmetisskálann á horni Sölvhólsgötu og Ingólfsstrætis árið 1937 og gerði þar ráð fyrir bæði sérhönnuðum kartöflugeymslum í kjallara og grænmetismarkaði.

Einkaleyfið náði bæði til innflutts og innlends grænmetis og fljótlega urðu íslenskir grænmetisframleiðendur óánægðir með verðið sem stofnunin greiddi fyrir framleiðslu þeirra. Þann 13. janúar 1940 komu garðyrkjubændur því saman á fundi á Hótel Borg og stofnuðu nokkrir þeirra Sölufélag garðyrkjumanna sem fékk leyfi til sölu og dreifingar á ylræktuðu grænmeti. Grænmetisverzlunin hafði eftir sem áður einkaleyfi á útiræktuðu grænmeti.

Árið 1956 var stofnunin lögð niður og verkefni hennar flutt til Grænmetisverzlunar landbúnaðarins („Gullaugans“) og Framleiðsluráðs landbúnaðarins sem áfram héldu einkasöluleyfi (en voru í raun sjálfseignarstofnanir) og störfuðu áfram við Sölvhólsgötu. Grænmetisverslun landbúnaðarins var seld 1985 og tók þá Landssamband kartöflubænda við verkefnum hennar í gegnum Sölufélag garðyrkjumanna.
Vantrauststillaga

Vantrauststillaga er ályktun löggjafarþings í þingræðisríki um að ríkisstjórn í heild eða einstakir ráðherrar njóti ekki stuðnings þingsins og beri því að segja af sér.

Meðferð vantrauststillaga er ólík eftir löndum. Í Þýskalandi, Ísrael og á Spáni tíðkast svonefnt „jákvætt vantraust“ sem felur það í sér að flutningsmanni vantrauststillögu ber að tilnefna um leið eftirmann þess ráðherra sem vantrausti er lýst á. Þessari aðferð er ætlað að koma í veg fyrir stjórnarkreppu.

Í gildandi stjórnarskrá Íslands er ekki fjallað sérstaklega um vantrauststillögur en óumdeilt er að Alþingi getur lýst vantrausti á ríkisstjórn og að forsætisráðherra beri þá að leita lausnar frá embætti. Felst þetta í þingræðisreglunni sem fram kemur í fyrstu grein stjórnarskrárinnar. Í þingsköpum Alþingis er mælt fyrir um að vantrauststillögur skuli ræddar og afgreiddar með einni umræðu.
Geocaching

Geocaching er tegund af útivistarleik sem fyrst var spilaður í maí árið 2000. Þátttakendur í leiknum nota GPS (Global Positioning System) staðsetningartæki eða snjallsíma með GPS til að fela og finna vatnsþétt ílát sem geyma fjársjóði sem kallast "geocaches".
Larry Norman

Larry Norman (8. apríl 1947 – 24. febrúar 2008) var einn af fyrstu kristilegu rokktónlistarmönnunum. Hann er líka oft kallaður faðir kristilegrar rokktónlistar en nú á hans seinni árum afi hennar. Norman sagði að þegar hann var lítill hefði pabbi hanns bannað honum að hlusta á útvarpið og sagt að sonur sinn skyldi sko ekki verða neinn Elvis Presley. „Ég þoli ekki rokktónlist, hún fjallar bara um einn hlut!“. „Um hvað fjallar hún pabbi?“ spurði strákur. „Uhh...rómatík“. Hann mótmælti skoðun íhaldssamra kristilegra einstaklinga er hann gaf út plötuna "Upon This Rock". Lag hans „Why Should the Devil Have All the Good Music“ lýsir vel skoðun hans á tónlistinni
Fawkes

Fawkes er Fönix skólameistara Hogwarts, Albus Dumbledore sem kemur fyrir í sögunum um Harry Potter.
Japönsk rækja

Japönsk rækja (fræðiheiti: "Acetes japonicus") er rækja af ætt krabbadýra og er fremur smá rækja. Karldýrið er 11 til 24 mm og kvenndýrð er 15 til 30 mm. Hún heldur sig á leirbotnum í grunnum sjó á sumrin en á dýpra svæði á veturnar. Hún er fremur hægsynd og sest að til skamms tíma á hverjum stað og lifir mest í eitt ár.

Fæða hennar er ýmis smádýr á eða við botninn en einnig setið sjálft. Hún nærist mest á næturnar en þá lyftir hún sér frá botninum og er hún þá síður veiðanleg. Stofninn sveiflast eftir ástandi lífríkis sjávar milli ára en einnig geta áhrif af mannavöldum haft áhrif.

Rækjan er að mestu notuð til að búa til gerjað rækjumjöl til matargerðar. Við framleiðsluna er rækjan blönduð salti og hún látin þorna í nokkra daga. Síðan er henni pakkað inn og látin vera þannig í þrjá mánuði. Frekari þurrkun er náð með því pressa hana og láta þurrt loft leika um hana. Þurrkað „kunisso“, sem mikið er notað í matseld, er framleitt úr japanskri rækju. Vökvinn, sem pressaður er úr rækjunni, er notaður til að búa til gerjaða fiskisósu. Rækjan nýtist því nálega 100%.. Þótt þetta efni sé vafalaust nokkuð dýrt þegar vinnslu er lokið, er nokkuð ljóst að ekki er grundvöllur fyrir því að greiða mikið fyrir hvert kíló af hráefninu enda skipta veiðarnar þúsundum tonna.

Heimkynni og hrygning.

Japönsk rækja og skyldar tegundir lifa í Vestur-Kyrrahafi, frá vesturströnd Indlands til Kóreu, Japans, Kína og Indónesía. Allar þessar rækjur eru af ættkvíslinni "acetes" en skiptast niður í mismunandi tegundir sem allar eru kallaðar „Paste shrimp“. Norðlægustu tegundirnar er "acetes japonicus" og "acetes chinensis".

Hryggning hjá "acetes japonicus" á sér stað tvisvar á ári, á vorin og haustin. Mökun á sér stað um það bil fimmtán dögum fyrir hrygningu. Algegnt að kvendýrið framleiði 6800 til 8700 hrogn en stór hluti þeirra deyr áður en rækjan kemst á legg.

Veiðar.

Árið 2007 var Japanska rækjan er ein af tuttugu mest veiddu nytjategundum sjávar. Þeir sem veiða mest af henni eru Kína og Suður-Kórea. Heimsafli Japanskrar rækju hefur verið um 600 þúsund tonn síðastliðinn tíu ár. Við veiðar á Japönsku rækjunni er mest notast við „Shrimp push net fishing" and „Shrimp stow net fishing“. Heimsaflinn af "acetes"-rækjum er talinn vera vanáætlaður þar sem mikilvægar rækjuveiðar eru þekktar í Indlandi, Bangladesh, Indónesíu, Filippseyjum og öðrum hlutum Suðaustur-Asíu. Þessi ættkvísl ("acetes") er vistfræðilega mjög mikilvæg á mörgum hafssvæðum og hefur verið greind sem lykiltegund í Bohai-hafinu við Norður-Kína.

Margir vísindamenn have greint frá efnahagslegu mikilvægi þessarar ættkvíslar ("acetes") á svæðinu við Kína og Kóreu, meðal annars í Gula hafinu. Ættkvíslin er talin mjög mikilvæg í Japan. Vísindamaðurinn Omori greindi frá veiðum á svæðinu frá Gula hafinu allt til Víetnam, Tælands og Malasíu. Einnig hefur verið greint frá mikilvægi þessarar ættkvíslar við Travancore í Suðvestur-Indlandi.. Ætkvíslin "acetes" er því greinilega mikilvæg fyrir efnahag fiskimanna á mjög stóru svæði í Suðaustur-Asíu.
Leópold 2. Belgíukonungur

Leópold II (9. apríl 1835 – 17. desember 1909) var konungur í Belgíu og er hans sérstaklega minnst fyrir þau ódæðisverk og arðrán sem hann ber ábyrgð á í Fríríkinu Kongó.

Leópold fæddist í Brussel og var annar (en elsti eftirlifandi) sonur Leópolds 1. Belgíukonungs og Lovísu af Orléans. Hann tók við af föður sínum á konungsstól árið 1865 og ríkti í fjörutíu og fjögur ár þar til hann lést – lengur en nokkur annar belgískur konungur. Hann lést án karlkyns afkomenda og því rekur núverandi konungur Belgíu ættir sínar til frænda og eftirmanns Leópolds, Alberts 1.

Leópold var stofnandi og einkaeigandi Fríríkisins Kongó, einkarekins verkefnis sem hann átti frumkvæði að. Hann réð landkönnuðinn Henry Morton Stanley til að gera tilkall til Kongóríkisins í sínu nafni, þar sem nú er Austur-Kongó. Á Berlínarráðstefnunni árin 1884–1885 lögfestu evrópsku nýlenduveldin tilkall Leópolds en skylduðu hann jafnframt til að bæta lífsskilyrði infæddra. Leópold hunsaði mestmegnis þessi skilyrði alveg frá byrjun. Hann réð yfir Kongó með hjálp málaliðasveitarinnar Force Publique og makaði sjálfur krókinn á kostnað innfæddra. Hann eyddi miklum hluta ágóðans af arðráninu í byggingar fyrir almenning og til einkanota í Belgíu á þessum tíma. Hann eftirlét einkareknu byggingarnar ríkinu áður en hann lést svo þær yrðu varðveittar fyrir Belgíu.

Leópold græddi á tá og fingri á Fríríkinu Kongó; fyrst á söfnun fílabeins en síðan á ræktun og vinnslu á gúmmíi eftir að gúmmíverð hækkaði á tíunda áratug 19. aldar. Innfæddir voru látnir vinna nauðungarvinnu til að fullvinna gúmmíið. Á valdatíð Leópolds létust milljónir Kongóbúa: Í dag er talið að eitthvað á milli einnar milljónar upp í fimmtán milljónir hafi látið lífið, en algengast er að miðað sé við tíu milljónir. Mannréttindabrot konungsstjórnarinnar stuðluðu verulega að dauðsfallinu. Fréttir af morðunum og kúgun innfæddra leiddu til alþjóðlegs hneykslismáls í byrjun tuttugustu aldar og svo fór á endanum að Leópold neyddist til að láta nýlenduna af hendi til borgaralegra stjórnvalda.
Jóhanna Kristín Yngvadóttir

Jóhanna Kristín Yngvadóttir Hraunfjörð (31. október 1953 – 10. mars 1991) var íslensk myndlistarkona.

Jóhanna gekk í Myndlista- og handíðaskóla Íslands og útskrifaðist þaðan árið 1976. Á þeim tíma kynntist hún Ívari Valgarðssyni myndhöggvara en þau fóru saman í framhaldsnám til Hollands 1976 – 1980. Gengu þau í skólann De Vrije Academie den Haag á árunum 1976 – 1977 og svo seinna í skólann Rijksakademie Van Beeldende Kunsten 1977 – 1980 en báðir skólarnir eru í Amsterdam. Jóhanna og Ívar eignuðust eina dóttur saman, Björgu Amalíu Hraunfjörð Ívarsdóttur fædda 1977. Jóhanna kynntist Matthíasi Fagerholm grafíklistamanns og þau hófu samstarf í listum og sýndu víða meðal annars Hollandi og Þýskalandi.

Jóhanna átti við þungan öndunarfæra sjúkdóm að kljást og þurfti af þeim sökum að dvelja oft á sjúkrahúsum en hún það ekki stoppa sig lengi. Gagnrýnandi Morgunblaðsins, Valtýr Pétursson, sagði eftirfarandi þann 17. apríl 1984 um verk hennar á sýningu á Nýlistasafninu:

„Þarna eru ástríðufull verk, sem gerð eru af mikilli innlifun og tækni, það verðurað segjast eins og sannast er, að þessi verk Jóhönnu Kristínar vöktu mér traustvekjandi vonir um framhald íslenskrar myndlistar.“
867

Árið 867 (DCCCLXVII í rómverskum tölum) var 67. ár 9. aldar og hófst á miðvikudegi samkvæmt júlíska dagatalinu.
Georges Méliès

Marie-Georges-Jean Méliès (8. desember 1861 – 21. janúar 1938) var franskur töframaður og kvikmyndagerðarmaður sem var frumkvöðull í notkun tæknibrellna á árdögum kvikmyndanna, svo sem tvítöku, tímatöku, myndblöndun og handmálun á filmur. Tvær af frægustu kvikmyndum hans eru "Ferðin til tunglsins" (1902) og "Le Voyage à travers l'impossible" (1904). Hann gerði yfir 500 kvikmyndir fyrir fyrirtæki sitt Star Film til 1914 en varð á endanum gjaldþrota og missti kvikmyndaverið til Pathé. Franski herinn bræddi yfir 400 filmur með myndum hans í Fyrri heimsstyrjöld og þegar Pathé tók yfir kvikmyndaver Meliès árið 1923 eyðilagði hann sjálfur allar negatívur sem hann geymdi í kvikmyndaverinu auk leikmynda og búninga. Meðal annars vegna þessa hafa einungis um 200 kvikmyndir varðveist eftir hann. Á 3. áratugnum dró hann fram lífið sem sælgætis- og leikfangasölumaður á Montparnasse-lestarstöðinni í París. Seint á 3. áratugnum óx áhugi kvikmyndagerðarmanna á myndum hans og hann var heiðraður á margvíslegan hátt, meðal annars með orðu franska heiðursvarðarins, og fékk síðan inni á elliheimili Frönsku kvikmyndasamtakanna í Orly 1932. Þar vann hann með mörgum yngri kvikmyndagerðarmönnum til æviloka. Hann lést úr krabbameini eftir langvinn veikindi 1938.

Ævi hans varð innblástur fyrir myndskreyttu bókina "The Invention of Hugo Cabret" eftir Brian Selznick sem Martin Scorsese gerði kvikmyndina "Hugo" eftir árið 2011.