arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Lögfræði

Lögfræði er fræðigrein sem hefur að markmiði að rannsaka lög og lögskýringargögn, lýsa þeim og skýra.

Með lögum er bæði átt við lög í þrengri merkingu þ.e. fyrirmæli lögjafans í lagaformi og einnig lög í víðara skilningi þ.e. skráðar og óskráðar réttareglur. Réttarreglur, sem ekki stafa beint frá löggjafanum, geta m.a. átt stoð í venju, lögjöfnun, fordæmum eða eðli máls.

Fræðigreinar lögfræðinnar.

Tvær megingreinar lögfræði eru; allsherjarréttur og einkaréttur og er sú skipting rakin til rómaréttar. Ekki eru allir fræðimenn sammála um þessa skiptingu.

Til allsherjarréttar teljast reglur um skipulag og starfsháttu ríkisins, um réttarstöðu einstaklinga gagnvart ríkinu. Einkarétturinn fjallar hins vegar aðallega um réttarreglurnar um réttarstöðu einstaklinga innbyrðis og samskipti þeirra sín á milli.

Þá vilja fræðimenn nú flokka þjóðarétt og réttarfar í tvo sjálfstæða flokka. (tilv í danska wikipediu).

Til allsherjarréttar heyra:

Í danmörku tilheyrir herréttur einnig allsherjarrétti.

Undir einkaréttinn falla:

Þá greinist hvert réttarsvið í undirflokka.

Undir fjármunaréttinn falla m.a.

Nám í lögfræði.

Lögfræði er kennd við nokkra háskóla á Íslandi en var áður fyrr eingöngu bundin við Háskóla Íslands. Þá stunda margir framhaldsnám erlendis eða leggja stund á erlenda lögfræði eingöngu.

Lögfræðin beinist að því að kenna að finna rökrétta niðurstöðu í réttarlegum vafamálum og rannsaka réttinn. Kenndar eru reglur um val og túlkun gagna og einstakar fræðigreinar teknar fyrir.

Námið skiptist í grunnnám sem lýkur með BA gráðu, þá er Mastersnám sem er jafnframt embættispróf og lokapróf fyrir flesta. Einnig bjóða íslenskir háskólar upp á doktorspróf í lögum.

Störf lögfræðinga.

Störf sem lögfræðingar geta unnið eru fjölbreytt. Nokkrir vinna að lagavísindum þ.e. stunda vísindalegar rannsóknir og skrif um lögfræðileg efni.

Lögfræðingar starfa fyrir hið opinbera - allar greinar ríkisvaldsins og fyrir sveitarfélög. Dómarar eru löglærðir og aðstoðarmenn þeirra, fjölmargir lögfræðingar starfa innan stjórnsýslunnar. Með sífellt flóknara lagalegu umhverfi fyrirtækja vegna alþjóðlegra skuldbindinga er vaxandi þörf fyrir lögfræðinga hjá alls kyns fyrirtækjum. Þá starfa margir lögfræðingar sem sjálfstæðir ráðgjafar og málflutningsmenn.
Lest

Lest getur átt við tvo mismunandi hluti
Kjöt

Kjöt er vöðvi lífveru (spendýrs eða fugls) sem menn ásamt öðrum dýrum neyta sér til matar.
Kirkjubæjarklaustur

Kirkjubæjarklaustur eða Klaustur er sveitaþorp í Skaftárhreppi. Þar voru 196 íbúar 1. desember 2019. Á Kirkubæjarklaustri var áður nunnuklaustur og síðan stórbýli.

Kirkjubæjarklaustur hét upphaflega Kirkjubær á Síðu. Bærinn var landnámsjörð og bjó þar Ketill fíflski, sonur Jórunnar mannvitsbrekku, dóttur Ketils flatnefs. Hann var kristinn, en í Landnámu segir að áður hafi þar búið papar og heiðnir menn hafi ekki mátt búa á Kirkjubæ. Ekki er þess getið að Ketill hafi reist sér kirkju en þó kann svo að vera og hefur það þá líklega verið fyrsta kirkja á Íslandi. Þorlákur helgi dvaldist sex vetur á þessum stað á árunum 1162-1168.

Nunnuklaustur af Benediktsreglu var stofnað í Kirkjubæ 1186 og var þar til siðaskipta 1542. Á Sturlungaöld var Ögmundur Helgason staðarhaldari í Kirkjubæ en var gerður héraðsrækur eftir að hann lét taka Sæmund og Guðmund Ormssyni af lífi skammt frá Kirkjubæ 1252.

Kirkja var á Kirkjubæjarklaustri til 1859 en þá var hún flutt að Prestsbakka. Þekktastur presta þar á síðari öldum er séra Jón Steingrímsson eldklerkur, sem margir trúðu að hefði stöðvað hraunrennslið í farvegi Skaftár við Systrastapa með eldmessu sinni 20. júlí 1783. Hann er grafinn í kirkjugarðinum á Klaustri. Minningarkapella um hann var reist á Kirkjubæjarklaustri og vígð 17. júní 1974.

Kirkjubæjarklaustur er í fögru umhverfi við Skaftá og eru þar margir þekktir ferðamannastaðir á borð við Systrastapa, Systrafoss, Stjórnarfoss og Kirkjugólfið. Þar hafa verið gerðar mannaðar veðurathuganir síðan 1926. Grunnskóli er á Klaustri og þar er læknir, dýralæknir og héraðsbókasafn. Þar er gistihús, sundlaug, veitingasala og allmikil ferðamannaþjónusta.
Hraði

Hraði er vigurstærð, sem lýsir ferð og stefnu hreyfingarinnar. SI-mælieining er metri á sekúndu, táknað m/s. Hraði núll þýðir að hlutur sé kyrrstæður. Hraði bifreiða er mældur í kílómetrum á klukkustund (km/h), en 1 km/h = 0,278 m/s. Ljóshraði, sem er 299.792.458 m/s í tómarúmi, er mesti mögulegi hraðinn.

Athuga ber að stærð hraðavigursins kallast "ferð" (enska: "speed"), þó yfirleitt sé aðeins talað um hraða þegar átt er við ferð.

Skilgreining.

Í daglegu tali er orðið hraði oft notað á óformlegan hátt, og getur þá átt við hugtökin ferð eða um meðalhraða.

Meðalhraða hlutar ("v") sem hreyfist eftir beinni línu um vegalengd ("d") á tímanum ("t") er lýst með jöfnunni:

Formlega er hraði þó skilgreintur með aðstoð deildunar, þannig að hraði ("v") hlutar sem hefur staðsetninguna "x"("t") á sérhverjum tíma ("t") er fyrsta afleiðan af staðsetningunni "x"("t"):

Sé hraði hlutar á tilteknu tímabili þekktur, ásamt upphafsstaðsetningu hans, er hægt að finna staðsetningu hlutarins hvenær sem er á þessu tímabili með því að nota heildun.

Þar sem hröðun er fyrsta afleiða hraða er einnig er hægt að nota heildun til að finna hraða ("v") hlutar hvenær sem er á tilteknu tímabili, að því gefnu að upphafshraði "v""0" og hröðun hlutarins á tímabilinu sé þekkt, með jöfnunni:

Meðalhraði.

Meðalhraði er sá hraði sem hlutur hreyfist að jafnaði á yfir tiltekna vegalengd. Hægt er að finna hann með því að deila vegalengdinni sem hluturinn fór með þeim tíma sem tók að fara hana.

Meðalhraði er táknaður með formula_5 (bókstafurinn "v" með lárétta línu yfir). Eins og þessi táknun ber með sér, þá er meðalhraðinn skilgreindur sem vigur.

Meðalhraði er reiknaður svona:
Maríus (aðgreining)

Maríus getur átt við um:
Dvína (Norður-Dvína)

Dvína eða Norður-Dvína (rús. "Severnaya Dvina") er á í Norður-Rússlandi, Evrópuhlutanum. Hún er um 750 kílómetra löng og myndast við samruna ánna Sukhona og Yuk í grennd við Veliki Ustyug. Þaðan rennur áin norður, framhjá borginni Kotlas, síðan í norðaustur og tæmist út í Dvínaflóa, sem er flói inn úr Hvítahafi nálægt borginni Arkhangelsk. Áin er skipgeng og tengist siglingaleiðum á Volgu um Sukhona ána og einnig með skipaskurðum. Ekki má rugla saman Norður-Dvínu og Vestur-Dvínu, sem er talsvert stærri á í Vestur-Rússlandi, Hvítarússlandi og Lettlandi.

Tengill.

Norður-Dvína
Plinius

Plinius getur átt við um:
Orrustan við Agrigentum

Orrustan við Agrigentum (Sikiley 261 f.Kr.) var fyrsta skipulagða orrustan í fyrsta púnverska stríðinu og fyrsta stóra orrustan milli Karþagómanna og Rómverja. Orrustan var háð eftir langt umsátur sem hófst árið 262 f.Kr.. Rómverjar höfðu sigur og náðu þannig fótfestu á Sikiley.
Sallústíus

Gaius Sallustius Crispus, þekktur sem Sallústíus, (86-34 f.Kr.) var rómverskur sagnaritari. Hann var úr vel kunnri ætt alþýðufólks (plebeia). Sallústíus fæddist í Amiternum í landi Sabína.

Sallústíus er einkum þekktur fyrir tvö rit, "Um stríðið gegn Júgúrthu konungi" og "Um samsæri Catilínu". Helsta fyrirmynd hans sem sagnfræðings var gríski sagnaritarinn Þúkýdídes. Hann hafði allmikil áhrif á rómverska sagnaritun, meðal annars á Tacitus sem mat hann mikils. Quintilianus mat Sallústíus einnig mikils, taldi hann betri höfund en Lívíus og taldi hann standast samanburð við Þúkýdídes.

Ofangreind tvö rit, "Um stríðið gegn Júgúrthu konungi" og "Um samsæri Catilínu", eru til í íslenskri þýðingu eða endursögn frá 12. öld eða stuttu síðar, undir nafninu "Rómverja saga".
Spartacus

Spartacus var skylmingaþræll sem var hnepptur í ánauð af Rómverjum. Hann leiddi þrælauppreisn á árunum 73 f.Kr. til 71 f.Kr., þá þriðju og síðustu sinnar tegundar í Rómaveldi. Uppreisnin var jafnframt sú eina sem átti sér stað á Ítalíuskaganum sjálfum.

Uppreisnin.

Spartacus, ásamt um 70 fylgismönnum sínum flúðu frá Pompeii í átt að fjallinu Vesúvíusi. Þeir héldu til nærri þeim stað sem Napólí stendur á nú. Fleiri þrælar héðan og þaðan einkum úr dreifbýlinu gengu til liðs við uppreisnarmennina sem að endingu töldu um 70.000 manna herlið. Hópurinn ríkti yfir svæðinu þar sem þeir héldu til. Þar sem hlutfall þræla á móti borgurum var hátt á þessum tíma var þrælauppreisn grafalvarlegt mál fyrir Róm. Öldungadeildin sendi Claudíus Glaber með 3.000 manna herlið til að ráða niðurlögum þrælanna. Claudíus og menn hans króuðu þrælana af á Vesúvíusi en þrælarnir fylgdu Spartacusi niður aðra hlíð fjallsins og svo kom þrælaherinn aftan að hinni rómversku herdeild og gersigraði hana. Spartacus og menn hans sigruðu tvær rómverskar herdeildir áður en hópurinn hélt suður á bóginn. Fjöldi fólks, gamalmenni, börn og konur höfðu þá gengið til liðs við Spartacus í von um frelsi. Að vori hélt hópurinn fylktu liði til norðurs í átt að Gallíu. Öldungadeildin sendi tvo ræðismenn, þá Gellius Publicola og Gnaeus Cornelíus Lentulus Clodianus, hvorn með tvær herdeildir. Gallar og Germanir sem skildu við Spartacus voru sigraðir. Spartacus sigraði hins vegar ræðismennina og herdeildirnar sem þeim fylgdu við Picenum og við Moden sigraði Spartacus Gaius Cassius Longinus, landstjóra Gallíu Cisalpinu.

Um það leyti sem hópurinn nálgaðist Gallíu sneri mestallur hópurinn við og hélt suður á bóginn og sigraði tvær herdeildir Marcusar Liciniusar Crassusar. Í árslok 72 f.Kr. sló Spartacus upp búðum í Rhegium skammt frá Messina sundinu. Í ársbyrjun króuðu 8 herdeildir Crassusar Spartacus af í Calabria. Spartacus braust úr herkvínni og komst til Brindísum en herir Crassusar náðu Spartacusi í Lucaníu og var hann veginn í bardaga á bökkum Silarusar. 6.000 fylgismenn Spartacusar voru krossfestir með fram "Via Appia". Um 5.000 fylgismenn Spartacusar sluppu frá Crassusi en voru gersigraðir af Pompeiusi sem fékk heiðurinn af því að hafa ráðið niðurlögum þrælauppreisnarinnar.

Upphefð.

Spartacus tindurinn á syðri Hjaltlandseyjum við Suðurskautslandið var nefndur eftir þrælaforingjanum.

Í kvikmyndum.

Ævi Spartacus voru gerð skil í samnefndri kvikmynd frá árinu 1960. Kvikmyndin var í leikstjórn Stanley Kubricks og skartaði stórstjörnum á meðal leikara, þ.á m. Kirk Douglas sem lék Spartacus, Laurence Olivier sem lék Crassus og Peter Ustinov sem fékk Óskarsverðlaun fyrir frammistöðu sína. Myndin hlaut alls 4 Óskarsverðlaun og var auk þess tilnefnd í tveim flokkum til viðbótar.
Eldstöð

Eldstöð er jarðfræðilegur landslagsþáttur (oftast fjall, þá kallað eldfjall) þar sem hraun eða í tilfelli lághitaeldstöðva, rokgjarnt efni gýs, eða hefur gosið. Þá rofnar jarðskorpan. Fjölmargar eldstöðvar eru þekktar á reikistjörnum og tunglum í sólkerfinu, margar þeirra mjög virkar. Á jörðinni á þetta sér stað á flekamótum og á svokölluðum heitum reitum, en Hawaii eyjaklasinn myndaðist til dæmis yfir einum slíkum.

Rannsókn eldstöðva kallast eldfjallafræði.

Hæsta þekkta eldfjall heims er Ólympusfjall á Mars, og er það jafnframt hæsta fjall í heimi sem vitað er um. Virkasta eldfjall jarðarinnar er Kilauea eldfjallið á Hawaii.

Eldfjöll gefa frá sér gös eins og vatnsgufu, koldíoxíð, brennisteinstvíoxíð og brennisteinsvetni. Einnig spúa þau hrauni og gjósku. Hraun flokkast til að mynda í apalhraun og helluhraun. Gjóska myndast þegar heitar lofttegundir sprengja upp kviku í gosrásinni. Einnig getur vatn tætt kvikuna. Þá þeytast litlar agnir á ógnarhraða upp úr gíg. (Sjá gjóskugos og sprengigos.)

Mismunandi afbrigði eru til af eldstöðvum. Dæmi:
Menning

Menning er sú heild þekkingar samfélags svo sem trú, siðir, saga og tungumál. Margar mismunandi skilgreiningar eru til á menningu. Menning hefur einnig verið skilgreind sem „lífsmynstur heilla samfélaga“. Menningarstofnun Sameinuðu þjóðanna, UNESCO, hefur einnig lagt til að menning sé skilgreind sem:

„... samsafn þeirra trúarlegu, efnislegu, vitrænu og tilfinningalegu þátta sem einkenna hvert samfélag eða samfélagshóp. Listir og bókmenntir teljast til menningar, en einnig lífsstíll, sambúðarform, mannleg gildi, hefðir og skoðanir.“
Bardagi

Bardagi á yfirleitt við um vopnuð átök milli einstaklinga eða hópa þar sem þeir reyna að hafa sigur (þar sem hagsmunir annars aðilans ná yfirhöndinni yfir andstæða hagsmuni andstæðingsins) með því að beita andstæðinginn ofbeldi og þar sem sá möguleiki er fyrir hendi að þátttakendur séu drepnir, ólíkt slag sem yfirleitt fer fram með berum höndum og þar sem manndráp eru ekki hluti af ætlun þátttakenda. Á fyrri tímum voru þessi tvö hugtök hins vegar stundum notuð sem samheiti.

Bardagi er oft háður sérstökum reglum. Það á til dæmis við um einvígi og hólmgöngur. Genfarsáttmálinn er dæmi um reglur um meðferð hermanna í stríði og riddaramennska var á miðöldum hefðir sem vörðuðu hegðun „sannra“ riddara. Viðureign í hnefaleikum kallast ,bardagi".

Orrusta er dæmi um bardaga milli tveggja herliða í stríði í samræmi við tiltekna hernaðaráætlun.
Hawaii

Hawaii, Hawaiieyjar eða (stundum skrifað Havaí og sjaldnar Hawaí) er eyjaklasi í Kyrrahafinu og eitt af 50 fylkjum Bandaríkjanna. Hawaii er einnig stærsta eyjan í Hawaii-eyjaklasanum og gengur oft undir nafninu „Stóra eyjan“ (The Big Island). Íbúafjöldi Hawaii er rúmlega 1,44 milljón (2022).

Orðsifjar.

Á frummáli eyjaskeggja, hawaiísku, nefnist eyjan „Hawai‘i“, en úrfellingamerkið ('Okina á hawaiísku) táknar skyndilegt stopp eins og í miðri upphrópuninni „Oh-ó“ (Ritað ʔ í Alþjóðlega hljóðstafrófinu). Honolulu er stærsta borgin og höfuðborg fylkisins. Næststærsta eyjan er Maui.

Seint á 19. öld og í upphafi 20. aldar voru Hawaiieyjar kunnar undir nafninu "Sandwich Islands", og nefndust þá á íslensku "Sandvíkureyjar". Halldór Laxness kallar Hawaii í einu verka sinna "Háeyju" sem er hljóðlíking.

Jarðfræði.

Hawaiieyjar eru austasti og jafnframt yngsti hluti Hawaii-Emperor eyjaklasans. Heiti reiturinn, sem er undir Stóru eyjunni, myndaði Hawaii-Emperor eyjaklasann þar sem Kyrrahafsplatan færðist yfir hann. Slóðin sem heiti reiturinn skilur eftir sig á Kyrrahafsflekanum kallast eyjaröð. Eftir því sem eyjarnar færast fjær heita reitnum verða þær útrænu öflunum auðveldari bráð og hafið sverfur þær smátt og smátt niður. Oft byggjast upp kóralrif á þeim neðansjávarfjöllum sem eyjarnar eru.

Þær átta eyjar sem teljast til Hawaiieyja eru, talið frá vestri til austurs, Ni'ihau, Kauai'i, O'ahu, Moloka'i, Lana'i, Kahoʻolawe (óbyggð), Maui og Hawai'i.

Eldfjöll eru á eyjunum, gjarnan dyngjur, þekktust þeirra er Mauna Kea. Önnur þekkt eldfjöll eru Mauna Loa og Kīlauea.

Langás eyjaklasans liggur norðvestur-suðaustur og má af því sjá að Kyrrahafsplatan hefur verið og er að færast til norðvesturs (að því gefnu að heiti reiturinn sé ekki að hreyfast).
Kjalarnes

Kjalarnes er nes sem skagar út í miðjan Faxaflóa sunnan megin við mynni Hvalfjarðar, gegnt Akranesi. Á Kjalarnesi er fjallið Esja. Undir rótum Esjunnar er vogskorið láglendi og fram úr því ganga nesin Álfsnes, Brimnes og Kjalarnes. Leiruvogur er sunnan við Álfsnes, norðan við það er Kollafjörður, Hofsvík skerst inn í strönd Kjalarness og svo er Hvalfjörður norðan við það.

Á Kjalarnesi er um 600 manna þorp sem nefnist Grundarhverfi en alls búa 1.349 á Kjalarnesi (2019). Kjalarnes var áður sérstakt sveitarfélag en er nú hluti Reykjavíkur. Suðurmörk Kjalarness eru við Leirvogsá en norðurmörkin við Kiðafellsá. Mörk milli Kjalarness og Kjósar liggja eftir hábungu Esju og síðan Skálafells. Láglendið er víðast hvar allvel gróið og skóglendi er í hlíðum Esju upp frá Mógilsá.

Á Kjalarnesi var líklega fyrsta eða eitt fyrsta héraðsþing landsins og var það að einhverju leyti undanfari Alþingis. Þingið var snemma flutt að Þingnesi við Elliðavatn en hélt þó áfram nafninu Kjalarnesþing.
Sláttumannaófriðurinn

Sláttumannaófriðurinn (katalónska: "Guerra dels Segadors") var uppreisn íbúa Katalóníu, einkum landbúnaðarverkamanna, gegn kastilískum herjum sem voru staðsettir þar til varnar gegn Frökkum vegna Þrjátíu ára stríðsins. Stríðið stóð frá 1640 til 1659 og lauk með Pýreneasamningnum sem hafði þau áhrif að Katalóníu var skipt í tvennt þannig að hlutinn umhverfis Perpignan (Rousillon og hluti Cerdanya) varð hluti af Frakklandi, en hlutinn kringum Barselóna var áfram hluti Spánar.
Linköping

Linköping ("Lyngkaupstaður") er borg í sveitarfélaginu "Linköpings kommun" í Austur-Gautlandi í Svíþjóð. Bærinn stendur við ána Stångån, skammt frá þeim stað þar sem hún rennur í stöðuvatnið Roxen. Aðalatvinnuvegur í Linköping er iðnaður, en þar eru meðal annars verksmiðjur Saab þar sem framleiddar eru herflugvélar og ýmis hátæknibúnaður. Þar starfa yfir 6.000 manns og Saab er stærsti vinnuveitandinn í Austur-Gautlandi. Ekki má rugla Linköping við Lidköping.

Saga.

Elsti hluti dómkirkjunnar í Linköping er frá 12. öld en kaþólski skólinn í bænum var stofnaður 1266 og er því sagður elsti sinnar tegundar í Svíþjóð. Vreta-klaustrið var stofnað 1128.

Fram til ársins 1928 var bærinn lítill en þegar Saab byggði flugvélasmiðjur sínar í bænum stækkaði hann ört. Í dag er borgin háskólasetur og eru alls 26.500 stúdentar við nám í Háskólanum í Linköping, "Linköpings universitet".

Árið 2018 bjuggu um 159.000 manns í sveitarfélaginu.
Frjálshyggjufélagið

Frjálshyggjufélagið er félag sem starfar að fræðslu um frjálshyggju á Íslandi. Félagið var stofnað 10. ágúst 2002.

Núverandi stjórn félagsins (2017) er svo skipuð:

Jóhannes Loftsson formaður,

Simon Wiium,

Anna Lopatinskaya,

Guðmundur Edgarsson,

Guðbjartur Nilsson,

Halldór Fannar Sigurgeirsson og

Geir Ágústsson.
Hundraðmannahellir

Hundraðmannahellir er hellir í basalthrauni sunnan við Herjólfsdal í Vestmannaeyjum. Sagt er að þar hafi hundrað manns falið sig fyrir sjóræningjum frá Alsír í Tyrkjaráninu 1627 og af því hafi hellirinn fengið nafn sitt.

Hópurinn sem faldi sig þar í Tyrkjaráninu fannst vegna þess að einhver heimamanna hafði tekið hundinn sinn með og hann var að snuðra fyrir utan. Ólíklegt er samt að 100 manns geti komist fyrir í honum, frekar 20-30 manns. Sagt er að hundurinn hafi samt frekar verið að gelta mjög hátt og þess vegna fundu ræningjarnir hópinn.

Hellirinn er nánast lokaður vegna sigs og jarðvegs sem safnast hefur í hellismunnann og er því ekki aðgengilegur.
Kaupfélag Steingrímsfjarðar

Kaupfélag Steingrímsfjarðar (skammstafað KSH) var lengi eitt af fáum kaupfélögum á Íslandi sem enn starfaði. Það var með höfuðstöðvar á Hólmavík á Ströndum og rak þar verslun og söluskála. Einnig rak kaupfélagið verslanir á Drangsnesi við norðanverðan Steingrímsfjörð og í Norðurfirði í Árneshreppi. Kaupfélag Steingrímsfjarðar átti helmingshlut í rækjuvinnslunni Hólmadrangi ehf. á Hólmavík. Árið 2019 eignaðist Samherji meirihluta í Hólmadrangi og árið eftir var verslunarrekstur kaupfélagsins leystur upp. Félög heimafólks voru stofnuð um áframhaldandi verslunarrekstur á Norðurfirði og Drangsnesi auk Pakkhússins (byggingavöruverslunar) á Hólmavík. Samkaup tóku við rekstri matvöruverslunarinnar á Hólmavík.

Kaupfélag Steingrímsfjarðar hét áður Verslunarfélag Steingrímsfjarðar og var stofnað 29. desember 1898.
3. öldin f.Kr.

3. öldin fyrir Krists burð eða 3. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 300 f.Kr. til enda ársins 201 f.Kr.
238 f.Kr.

Hér á eftir er listi yfir Noregskonunga.
44 f.Kr.

Hér á eftir er listi yfir Noregskonunga.
Elgur

Elgur (fræðiheiti: "Alces alces") er stórt hjartardýr sem lifir í skógum um allt norðurhvelið, frá Noregi til Kanada. Elgurinn er stærsta hjartardýrið og er einkennisdýr í mörgum norðlægum héruðum í Noregi, Svíþjóð, Rússlandi, Bandaríkjunum (Alaska) og Kanada. Þeir lifa einkum á laufi birkis og víðis, smágreinum, könglum og trjáberki en geta ekki bitið gras eða mosa á jörðu niðri vegna þess hve þeir eru hálsstuttir.
.mw

.mw er þjóðarlén Malaví. "Malawi Sustainable Development Network Programme" sér um úthlutun léna.
Jóhann Hollandsprins

Friso Hollandsprins (fæddur "Johan Friso Bernhard Christiaan David" 25. september 1968, dáinn 12. ágúst 2013), var næstelsti sonur Beatrix Hollandsdrottningar og Claus prins. Hann var áður kallaður Jóhann Friso prins en árið 2004 var tilkynnt að samkvæmt ósk hans sjálfs yrði opinber titill hans Friso prins. Hann hefur frá verið búsettur í London og starfaði þar hjá fjármálafyrirtækjum. Einu og hálfu ári fyrir dauða sinn lenti hann í snjóflóði í svissnesku Ölpunum þar sem hann var á skíðum og komst aldrei til meðvitundar eftir það.

Fjölskylda.

Þann 25. apríl 2004 giftist Friso konu að nafni Mabel Wisse Smit (f. 11. ágúst 1968). Hún hafði áður átt í sambandi við Klaas Bruinsma, þekktan eiturlyfjabarón í Hollandi. og hafði ekki skýrt hreinskilnislega frá því sambandi. Af þeim sökum taldi hollenska ríkisstjórnin sig ekki geta gefið leyfi fyrir hjónabandinu eins og gera ber þegar um mögulegan erfingja krúnunnar er að ræða. Parið gifti sig samt sem áður, en Friso þurfti að segja af sér tilkalli til krúnunnar. Hann fékk að halda prinstitlinum fyrir sig en kona hans og afkomendur bera ekki konunglega titla. Friso og Mabel eiga tvær dætur:

Þann 17. febrúar 2012 varð prinsinn fyrir snjóflóði þar sem hann var á skíðum í Lech í Austurríki. Hann fannst og var bjargað með lífgunartilraunum en komst aldrei til fullrar meðvitundar. Hann lést í Haag þann 12. ágúst 2013.
Tvíhyggja

Tvíhyggja kallast hver sú kenning eða sérhvert viðhorf sem gengur út frá einhverri grundvallartvískiptingu.

Tvíhyggja um sál og líkama (eða efni og anda) er sú hugmynd að frumþættir tilverunar séu tveir, annars vegar efni og hins vegar hugur ("líkami og sál" eða "efni og andi"). Gert er ráð fyrir því að þessir tveir hlutar séu óskyldir og geti því jafnvel "lifað" óháðir hvor öðrum.

Tvíhyggju er að finna bæði í vestrænum og austrænum trúarbrögðum og heimspeki. Andstæður tvíhyggju eru hvers kyns einhyggja og fjölhyggja.
Rainier 3. fursti af Mónakó

Rainier 3. fursti af Mónakó eða fullu nafni Rainier Louis Henri Maxence Bertrand (f. 31. maí 1923, d. 6. apríl 2005), var fursti í Mónakó frá árinu 1949 til dauðadags. Hann var sonur Pierre de Polignac greifa og Charlotte prinsessu, hertogaynju af Valentinois. Hann á systur, Antoinette prinsessu, barónessu af Massy.

Hjónaband &amp; fjölskylda.

Þann 19. apríl 1956 giftist Rainier Hollywood-leikkonunni Grace Kelly. Þau eignuðust þrjú börn:

Með Stefano Casiraghi:

Með Ernst August, prins af Hanover:
Borgarastríð

Borgarastríð eða borgarastyrjöld er stríð innan eins lands þar sem ekki ríkir landamæraágreiningur. Trúarbragðastríð, uppreisnir og valdarán flokkast stundum til borgarastríða.

Borgarastríð voru algeng á miðöldum þar sem höfðingjar börðust innbyrðis um völd. Dæmi um slíkt borgarastríð er Sturlungaöld á Íslandi.
Chichewa

Chichewa (eða Cinyanja) er tungumál í Bantúmálafjölskyldunni og jafnframt opinbert tungumál í Malaví. Málið er einnig talað í Sambíu, Mósambík og Simbabve. Forskeytið "chi-" (einnig skrifað "ci-") merkir "tungumál" og er því oft talað um Chewa eða Nyanja. Chingoni ("Ngoni") og Chikunda ("Kunda") eru mállýskur þess.

Dreifing.

Chichewa er opinbert tungumál í Malaví ásamt því að það er talað í nokkrum ættbálkum í austurhluta Sambíu. Í Mósambík er málið talað í Tété og Niassa-héröðunum og í Simbabve er tungan þriðja útbreiddust í landinu, á eftir Shona og Ndebele.

Bæði Biblían og Kóraninn hafa verið þýdd á Chichewa.

Saga.

Málið kemur frá veldi Marava, sem var uppi á 15. til 18. öld og náði yfir allt Malaví og hluta Mósambík og Sambíu. Eftir að veldið splundraðist hélt tungumálið velli og kristnir trúboðar tóku m.a. tunguna þegar þeir komu inn á svæðið. Fyrsta málfræðibókin á Chewa var skrifuð uppúr 1880 af Alexander nokkrum.