arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Forsætisráðherra Lúxemborgar

Forsætisráðherra Lúxemborgar er stjórnarleiðtogi ríkisstjórnar Lúxemborgar. Titillinn hefur verið formlegur frá 1989 en áður notuðust stjórnarleiðtogar við titla á borð við stjórnarforseti, forseti ríkisráðsins eða ríkisráðherra, þótt það hafi alltaf verið talið jafngilda forsætisráðherraembætti í reynd. Embættið var búið til með breytingum á fyrstu stjórnarskrá Lúxemborgar (frá 1841) árið 1848. Til 1918 voru forsætisráðherrar valdir og skipaðir beint af stórhertoganum. Þeir voru oftast óháðir tveimur helstu fylkingunum á þinginu, íhaldssömum kaþólikkum og frjálslyndum. Eftir Fyrri heimsstyrjöld voru gerðar breytingar á stjórnarskránni, almennur kosningaréttur innleiddur ásamt hlutfallskosningu og fjölflokkakerfi. Síðan þá hafa nær allar ríkisstjórnir Lúxemborgar verið samsteypustjórnir.

Núverandi forsætisráðherra er Xavier Bettel sem situr fyrir Demókrataflokkinn.
EuroVelo

EuroVelo er net 15 langferðahjólaleiða í Evrópu. Allt brautarnetið er yfir 70.000 km að lengd en í reynd eru leiðirnar mistilbúnar. Í flestum tilvikum er notast við hjólaleiðir sem eru til að hluta og þær tengdar saman með nýjum brautum. Undirstaða EuroVelo er ákveðið umsóknarferli þar sem samstarfsaðilar sækja um breytingar eða viðbætur við leiðirnar og leggja þá fram tímasetta áætlun um þróun hjólaleiða. Upphaflega hugmyndin kom fram árið 1995 en árið 2007 tók Evrópska hjólreiðasambandið verkefnið yfir. Áætlað er að leiðarkerfið verði að mestu tilbúið árið 2020.

Frá 2012 hefur verið unnið að því að tengja Ísland við EuroVelo-netið. Árið 2013 var gerð úttekt á leiðinni um Suðurlandið miðað við forsendur EuroVelo. Árið 2014 var svo formlega sótt um að verða framlenging á EV1 Atlantshafsleiðinni með hjólaleið sem næði frá Seyðisfirði til Leifsstöðvar um Suðurlandið .
Siklingur

Siklingur eða siklingsstál er nafn á stálplötu sem er handverkfæri notað til sléttunar á viði m.a. til þess að slétta og laga lakkhúð á viðarfleti milli umferða. Siklingurinn skefur niður misfellur, penslaför og bólur ef einhverjar eru í lakkinu. Þegar tré er lakkað geta myndast óæskileg penslaför en einnig myndast stundum smáar loftbólur. Gott er að nota sikling til að slípa yfirborðið á milli umferða. Siklingur er eiginlega fínasta bitverkfærið sem notað er til að skafa lakk á milli umferða. Það skefur niður rykkorn og bólur ef einhverjar eru í lakkinu.

Brýning.

Það er nákvæmnisvinna að brýna sikling sem er gert með sérstökum hætti svo að brúnir á köntum plötunnar verði beittar. Til að brýna sikling er m.a. notað verkfæri sem sem er þrístrend gljáfægð stálþjöl. Þetta verkfæri er notað við viðhaldsbrýningu á vettvangi meðan siklingurinn er í notkun. Við róttækari brýningu er notuð sérstök einhöggvin flöt þjöl og steinbrýni bæði gróft og fínt. Þegar siklingur er brýndur byggist árangurinn á því að kantar hans séu réttir vel af, gerðir beinir og hornréttir við hliðarnar. Til þess að það megi takast vel er gott að festa siklinginn í skrúfstykki og láta 2 sentimetra af siklingnum standa upp úr. Síðan er flatri þjölinni strokið langs eftir kanti siklingsins þar til kanturinn er alveg beinn og hallalaus. Þegar þjölin hefur rétt kantinn af eru brýnin notuð til þess að fínslípa kanta siklingsins. Að lokinni þessari brýnslu er komið að því að nota þrístrendu sléttu þjölina. Siklingurinn er lagður flatur t.d. á borðbrún og stutt með annarri hendinni fast ofan á siklinginn til að halda honum föstum og með hinni hendinni er þjölinni rennt nokkrum sinnum fram og til baka, eftir brún siklingsins sem upp snýr. Því næst er þjölin dregið þéttingsfast, með hæfilegum halla, eftir kanti siklingsins til þess að sveigja brúnina svolítið upp. Þetta er svo endurtekið á öllum fjórum brúnum siklingsins. Að þessu loknu eiga allar brúnir siklingsins að vera skarpar og örlítið sveigðar upp, eða út frá plötunni.
Smábátahöfn

Smábátahöfn er höfn með legum og annarri aðstöðu fyrir litla báta og lystisnekkjur. Smábátahafnir geta staðið einar sér eða verið hluti af stærri höfn. Þær er að finna alls staðar þar sem bátar eru í notkun, eins og á strandsvæðum, vötnum, ám og við skipaskurði. Legur geta verið við ból, staura eða stæði við flotbryggjur. Dæmigerðir innviðir í smábátahöfnum eru vatnsleiðslur, rafmagnsleiðslur, olíudælur, uppsátur, sjósetningarrampar og kranar. Í mörgum smábátahöfnum starfa siglingafélög sem bjóða upp á meiri þjónustu eins og aðgang að salerni, þvottahúsi, sturtum, eldunar- og hvíldaraðstöðu, veitingastað o.fl. Við stærri smábátahafnir er oft að finna sérhæfð þjónustufyrirtæki eins og seglagerð, bátaverkstæði og bátaverslun.

Aðgangur að þjónustu í smábátahöfnum er yfirleitt gegn gjaldi sem er mjög mishátt eftir því hvar höfnin er staðsett í heiminum og innan hvers lands. Smábátahafnir eru reknar af sveitarfélögum, hafnarsamlögum, félagasamtökum eða einkafyrirtækjum eftir atvikum. Margar smábátahafnir eru með sérstakar gjaldskrár fyrir skammtímalegu og langlegu. Í sumum höfnum er langur biðlisti eftir föstu stæði og getur tekið mörg ár að komast að.
Íslenska þjóðfylkingin

Íslenska þjóðfylkingin er íslenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 2016. Hægri grænir, sem buðu fram til Alþingis árið 2013, sameinuðust flokknum í febrúar 2016.

Flokkurinn vill endurskoða aðild Íslands að EES og ganga úr Schengen samstarfinu. Áhersla er að vernda íslenska þjóðmenningu og fullveldi Íslands. Flokkurinn hafnar fjölmenningu og berst gegn því að moskur verði reistar.

Helgi Helgason var kosinn formaður Íslensku þjóðfylkingarinnar í lok júní, 2016. Samþykkt var ályktun þar sem nýjum útlendingalögum var mótmælt.

Í apríl 2017 var Guðmundur Þorleifsson kosinn formaður.

Alþingiskosningar 2016.

Íslenska þjóðfylkingin ætlaði sér að bjóða fram í öllum kjördæmum í Alþingiskosningunum árið 2016 Deilur innan flokksins urðu til þess að flokkurinn hætti við að bjóða fram í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur. Gústaf Níelsson og Gunnlaugur Ingvarsson voru efstu menn á lista þar. Þeir eru sakaðir um að hafa stolið meðmælalistum flokksins í þeim kjördæmum og bíða ákæru formannsins. Ekki náðist að koma saman framboði í Norðaustutkjördæmi. Einnig var hætt við framboð í Suðvesturkjördæmi vegna skorts á meðmælendum.

Flokkurinn fékk 0,2% atkvæða í kosningunum.

Tenglar.

Grunnstefna ÍÞ
Nýja-Akvitanía

Nýja-Akvitanía (franska "Nouvelle-Aquitaine") er eitt af 13 héruðum í Frakklandi. Höfuðborg héraðsins er Bordeaux.
The Vintage Caravan

The Vintage Caravan er íslensk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 2006. Tónlistarstíll þeirra er blanda af klassísku rokki, frumþungarokki og framsæknu rokki.

Eftir plötuna "Voyage" sem kom út 2012 skrifaði sveitin undir samning við þýska þungarokksútgefandann "Nuclear Blast" sem gaf aftur út plötuna. Hljómsveitin spilaði á "Wacken" þungarokkshátíðinni árið 2014 eftir að hafa unnið forkeppni á Íslandi, og hátíðunum "Roadburn" og "Hard Rock Hell". Árið 2015 hætti Guðjón í sveitinni á góðum nótum og Stefán Ari Stefánsson tók við trommuskyldum. Sama ár spilaði sveitin sem upphitunarsveit fyrir þungarokksveitina "Europe" á Skandinavíutúr þeirra.

Haustið 2019 túraði VC um Evrópu með sænsku sveitinni Opeth. VC túrar síðar með Opeth haustið 2021.

Árið 2021 kom út platan "Monuments".
LF-routes

LF-routes eða Landelijke Fietsroutes/Lange-afstand Fietsroute eru landsnet hjólaleiða í Hollandi og í Flandri í Belgíu sem deilir 7 fyrstu leiðunum. Leiðirnar eru 29 talsins og ná yfir um það bil 6.000 kílómetra. Langar hjólaleiðir sem tengdu saman farfuglaheimili höfðu verið þróaðar í Belgíu á 7. áratugnum og í Hollandi á 8. áratugnum. Hugmyndin um landsnet hjólaleiða kom fram hjá Hollenska ferðafélaginu árið 1983. Fyrsta LF-leiðin var tekin í notkun árið 1989. Það var LF1, Norðursjávarleiðin, sem liggur frá Den Helder til Boulogne-sur-Mer, 280 km leið.

Leiðirnar eru merktar með hvítu skilti með grænum jaðri, mynd af hjóli og númeri leiðarinnar með 'LF' fyrir framan. Frá 2007 hafa leiðirnar verið merktar með a eða b eftir því í hvora áttina farið er. Þannig er leiðin frá Den Helder til Boulogne-sur-Mer merkt með LF1a en LF1b í hina áttina.

Leiðirnar LF1 og LF10 eru hluti af EuroVelo-leið 12, Norðursjávarleiðinni.
Le Prophète

Le Prophète "(Ísl: Spámaðurinn)" eftir belgíska teiknarann Morris og höfundinn Patrick Nordmann er 70. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2000 og hefur ekki verið gefin út í íslenskri þýðingu.

Söguþráður.

Daldónarnir sitja í fangelsi þar sem þeir komast í kynni við annan fanga, predikarann Dunkle, sem stöðugt flytur dómsdagsræður yfir öðrum föngum í fangelsinu. Ibbi Daldón verður fyrir óæskilegum áhrifum af boðskap Dunkle og fyrir einskæran misskilning tekst Daldónunum að flýja úr fangelsinu ásamt Dunkle. Eftir langa göngu í eyðimörkinni koma strokufangarnir til bæjarins Paradise Gulch. Íbúar bæjarins eru miklir trúmenn og taka Dunkle og Daldónunum opnum örmum. Það reynist þó Daldónunum þrautin þyngri að aðlagast lífinu í bænum, enda er þar engan banka að finna. Á sama tíma leggur Lukku Láki af stað að leita Daldónanna.
Batak

Batak er ástrónesískt mál talað af um 3 milljónum á fjallgirtu hásléttusvæði umhverfis Tóba-vatn á mið-norður Súmötru.

Áður fyrr rituð með einstakri skrift runninni frá indversku letri en í dag rituð með latínuletri.
Fiann Paul

Fiann Paul (fæddur í Póllandi árið 1980) er íslenskur listamaður, íþróttamaður, landkönnuður og ræðumaður. Hann er metsælasti landkönnuður heims og er handhafi flestra frammistöðutengdra Guinness heimsmeta sem náðst hafa innan einnar og sömu íþróttagreinar. Heimsmet Fianns eru nú samtals 41, þar af 33 byggð á frammistöðu. Til samanburðar átti Michael Phelps 26 heimsmet þegar hann var á hápunkti ferils síns, þar af 24 frammistöðutengd en í dag eru met hans . Roger Federer átti 29 heimsmet á sínum hápunkti (þar af 25 frammistöðutengd) og á í dag

Fiann tekur þátt í sjávarróðri fyrir Íslands hönd og hefur róið yfir stóru úthöfin fimm á árabát, án fylgdarbáta. Árið 2016 hlaut hann titilinn hraðskreiðasti úthafsræðari heims og árið 2017 varð hann sá maður sem slegið hefur flest heimsmet í úthafsróðri. Frá og með árinu 2020 er Fiann fyrsti og eini einstaklingurinn til að ná Ocean Explorers Grand Slam, þ.e. að róa yfir hafsvæðin fimm. Til samanburðar hafa um 50 manns náð Explorers Grand Slam á landi. Fiann er nú handhafi 41 Guinness heimsmeta, þar af 33 vegna frammistöðu. Þar af eru nokkur sem fela í sér þann árangur að vera fyrstur til að setja heimsmet í ákveðnum flokkum. Hann var fyrstur manna til að róa yfir fimm úthöf og fyrstur manna til að eiga samtímis fimm hraðamet vegna þeirra róðra Fiann var fyrirliði leiðangurs þar sem flest heimsmet voru slegin, fremsti ræðari (stroke) hraðskreiðasta bátar í sögu úthafsróðurs og fremst ræðari (stroke) í róðrunum yfir úthöfin fimm þar sem hraðamet var slegið í hverjum róðri fyrir sig. Fiann var einnig fyrirliði þeirra þriggja vel heppnuðu brautryðjendaleiðangra sem róið hefur verið yfir heimsskautahöfin. Hann var fyrsti einstaklingurinn til að róa yfir mest krefjandi hafsvæði heimskautanna tveggja.

Sem listamaður hefur Fiann haldið stórar sýningar á landsvísu auk alþjóðlegra sýninga. Megininnihald sýninga hans hefur verið: frumbyggjar, réttindi barna, brjóstagjafir og réttindi dýra. Fiann var annar tveggja höfunda “Dialog”, sýningar ljósmynda af íslenskum börnum sem prýddu gatnamót Lækjargötu og Bankastrætis árið 2008. Hann var einnig höfundur verksins “See it!” sem ætlað var til að koma af stað vakningu brjóstagjafar, en sýningin var í Tryggvagötu í miðbæ Reykjavíkur árið 2011. Sem listamaður tók Fiann einnig þátt í að styðja velferð færeysks hestakyns sem var í útrýmingarhættu.

Árið 2011 Stofnuðu Fiann og Natalie Caroline góðgerðasamtök sem byggðu grunnskóla í fjöllum Himalaja árið 2013. Skólinn menntar 150 nemendur ár hvert. Í verkefninu gat Fiann nýtt sér menntun sína á sviði arkitektúrs og kennslu.

Sem stendur stundar Fiann framhaldsnám í Depth Psychology og undirgengst nú þjálfun til þess að verða Jungian Analyst við C.G. Jung stofnunina í Zurich. Hans helsti áhugi á sviði Depth Psychology liggur í karlmennsku „archetype‘‘. Hann hefur haldið marga fyrirlestra og hvatningaræður og hefur staðið fyrir námskeiðum víða erlendis.
Dýjamosi

Dýjamosi eða dýjahnappur (fræðiheiti: "Philonotis fontana") er mosategund sem vex einkum við læki og lindir. Hann hefur fremur granna, ljósgræna sprota, sem oft mynda stórar, samfelldar ljósgrænar breiður. Dýjamosi finnst bæði á láglendi og hálendi á Íslandi.
Namur

Namur er borg á Vallandi í Belgíu. Hún er höfuðstaður Namursýslu og héraðsins Vallands. Vallandsþing er í borginni. Hún stendur við ármót Sambre og Meuse. Íbúar eru um 175 þúsund.
Passau

Passau er bær í Neðra-Bæjaralandi í Þýskalandi. Bærinn er líka kallaður Dreiflüssestadt „bær þriggja fljóta“ því þar mætast Dóná, Inn og Ilz. Íbúar eru um 50 þúsund, þar af 11.000 nemendur við Háskólann í Passau sem var stofnaður 1973.
Hrútfjallstindar

Hrútfjallstindar eru tindar sem rísa upp úr Vatnajökli á milli Svínafellsjökuls og Skaftafellsjökuls í suðurhluta Vatnajökulsþjóðgarðs. Tindarnir eru fjórir og eru frá 1756 metrum og er sá hæsti 1875 m hár.
Sindbað sæfari

Sindbað sæfari eða Sindbað farmaður (arabíska: السندباد البحري ‎‎ "as-Sindibādu al-Baḥriyy") er sögupersóna í sagnabálki frá Mið-Austurlöndum sem segir frá ferðum hans um Indlandshaf þar sem hann hittir fyrir töfraeyjar, skrýmsli og önnur yfirnáttúruleg fyrirbæri. Í sögunum kemur fram að Sindbað er kaupmaður frá Bagdad og er uppi á valdatíð Abbasídakalífans Harun al-Rashid (786-809). Þessum sögum var bætt við sagnasafnið "Þúsund og eina nótt" fremur seint. Þær koma ekki fyrir í elstu handritum ritsins en er að finna sem sjálfstæðan sagnabálk í söfnum frá 17. og 18. öld. Elsta dæmið um sögurnar í "Þúsund og einni nótt" er að finna í tyrknesku handriti frá 1637. Fyrirmyndir að sögunum er að finna í mörgum eldri egypskum, grískum og arabískum ritum.

Sögurnar eru sjö talsins og eru inni í rammafrásögn þar sem Sindbað sæfari segir Sindbað eða Hindbað burðarmanni frá sjö sjóferðum sínum. Í öll skiptin verður hann skipreika og lendir í ævintýrum í framandi löndum.

Mikill fjöldi kvikmynda og teiknimynda hefur verið gerður eftir sögunum. Meðal þeirra þekktustu er þríleikurinn "Sindbað sæfari" ("The 7th Voyage of Sinbad", 1958), "Sindbað og sæfararnir" ("The Golden Voyage of Sinbad", 1974) og "Sindbað og tígrisaugað" ("Sinbad and the Eye of the Tiger", 1977) sem allar notast við stopmotion hreyfimyndatækni eftir Ray Harryhausen.
Oddur Vigfús Sigurðsson

Oddur Vigfús Sigurðsson (1872-1940) var íslenskur athafnamaður og hugvitsmaður. Hann fór sem unglingur til Vesturheims og síðan til Lundúna. Hann kom síðar til Íslands til að skoða möguleika á að framleiða kolakalkstein. Þá var farið að nota gas til lýsingar sem búið var til úr samanbræddum kolum og kalki. Slíkt gas varð ekki eldfimt fyrr en það komst í samband við vatn og var þá sterk lykt af því en Oddur fann leið til að vinna gas úr kola og kalkblöndu. Hann kom til Íslands með það í huga að fá fossa á leigu sem hentugir væru til að framleiða rafmagn til að framleiða kolakalkstein.
León

León er borg í sjálfsstjórnarhéraðinu Kastilíu og León á Spáni. Borgin er höfuðstaður León-héraðs. Íbúar eru um 130 þúsund en rúm 190 þúsund á borgarsvæðinu. Borgin var stofnuð sem rómverskt virki um 29 f.Kr. en blómstraði sem höfuðborg Konungsríkisins León árið 910. Það varð hluti af Konungsríkinu Kastilíu árið 1301 og hnignaði eftir það. León er einn af áfangastöðunum á Jakobsveginum.

Lega og lýsing.

León er í norðvesturhluta Spánar. Hún stendur við ármót Bernesga og Torío anna og er í um 837 m hæð yfir sjávarmáli. Madrid er í um 300 km til suðurs.
Xanten

Xanten er bær í Norðurrín-Vestfalíu í vesturhluta Þýskalands í Wesel-umdæmi. Íbúar eru um 20 þúsund.
Langa

Langa (fræðiheiti: "Molva") er ættkvísl fiska af þorskaætt. Ættkvíslin telur þrjár tegundir, skrokklöngu ("Molva molva") sem oftast er einfaldlega kölluð "langa", blálöngu ("Molva dypterygia") og miðjarðarhafslöngu ("Molva elongata"). Langan er ílöng og getur orðið allt að tveir metrar á lengd.
Shannon (fljót)

Shannon fljót er lengsta á Írlands. Hún er um 360 km löng og vatnasvið hennar eru tæpir 17.000 ferkílómetrar.

Áin skiptir vesturhluta landsins frá austur- og suðurhlutunum. Hún hefur verið notuð sem samgöngumáti öldum saman. Víkingar sigldu upp ána á 10. öld og réðust á auðug klaustur inn í landi. Borgin Limerick stendur á mótum árinnar og óshólmum hennar.
Baukmosar

Baukmosar (fræðiheiti "Bryophyta") er skipting mosa.

Flokkun.

Til Baukmosar teljast 3 undirflokka með 7 flokkum:

Í öllum heiminum er talið, að tegundir baukmosa séu 20000 þúsund, sem tilheyra 100-120 ættir og um 700 ættkvíslir.

Tegundir á Íslandi.

Á Íslandi eru 500 tegundir af þessum baukmosum:
Manikeismi

Manikeismi (persneska: آیین مانی "Āyin-e Māni"; kínverska: 摩尼教; pinyin: Móní Jiào; xiao'erjing: موْنِ كِيَوْ) eru trúarbrögð sem íranski spámaðurinn Mani stofnaði á 3. öld í ríki Sassanída. Manikeismi gengur út á flókna tvíhyggju þar sem veruleikinn er afsprengi átaka milli hinnar góðu, andlegu veraldar ljóssins og hinnar illu, efnislegu veraldar myrkursins. Saga mannsins gengur út á það að ljósið hverfur smám saman úr efnisheiminum og snýr aftur til veraldar ljóssins þaðan sem það kom. Manikeismi á sér rætur í mesópótamískum gnostisisma.

Manikeismi varð fljótt vinsæll meðal arameískumælandi og átti sitt blómaskeið frá 3. til 6. aldar. Um stutt skeið var manikeismi aðalkeppinautur kristni sem arftaki hefðbundinna rómverskra trúarbragða. Sassanídar bönnuðu manikeisma snemma og manikear voru ofsóttir af bæði kristnum og rómverskum yfirvöldum svo trúarbrögðin hurfu í kjölfarið í vesturhluta Rómaveldis. Síðar voru þeir einnig ofsóttir í Kína og í kalífaveldi Abbasída. Trúarbrögðin héldu lengst út í Kína þar sem þau voru stunduð fram á 14. öld. Hofið Cao'an í Fujian í Kína er talið vera eina manikeahofið sem varðveist hefur.

Sumir villutrúarhópar í Evrópu á miðöldum voru sakaðir um manikeisma. Þetta á við um katara í Vestur-Evrópu, pálista í Armeníu og bogómíla í Búlgaríu.
Vetrarólympíuleikarnir 1976

Vetrarólympíuleikarniar 1976 voru 12. vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir í Innsbruck í Austurríki. Þetta var í annað skiptið sem leikarnir voru haldnir í Innsbruck. Íþróttafólk frá Sovétríkjunum vann langflest verðlaun, eða 27 verðlaun, þar af 13 gullverðlaun, í skíðagöngu, skíðaskotfimi, listdansi á skautum og íshokkíi.
Sænski herinn

Sænski herinn (sænska: "Försvarsmakten") er her Svíþjóðar. Hann skiptist í sænska landherinn, sænska flotann og sænska flugherinn. Auk þess heyra varalið og Sænska heimavarnarliðið undir herinn.

Sænski herinn varð til úr uppreisnarsveitunum sem komu Gústaf Vasa til valda í Svíþjóð árið 1521. Upphaflega var herinn aðallega skipaður málaliðum en Gústaf Vasa kom fljótlega á herskyldu. Jacob de la Gardie endurskipulagði herinn á 3. áratug 17. aldar við upphaf stórveldistíma Svíþjóðar. Svíþjóð var hlutlaust í fyrri og síðari heimsstyrjöld og stóð utan hernaðarbandalaga í Kalda stríðinu. Á sama tíma var mikið af vopnum framleitt í Svíþjóð og selt til annarra landa. Sænskir hermenn hafa tekið þátt í friðargæslu á vegum Sameinuðu þjóðanna. Herinn er þátttakandi í Norræna orrustufylkinu. Á 10. áratug 20. aldar voru framlög til hermála lækkuð verulega og árið 2010 var herskylda á friðartímum aflögð.
Nagoya-bókunin

Nagoya-bókuninni um aðgang að erfðaauðlindum og sanngjarna og réttláta skiptingu hagnaðar af nýtingu þeirra við samninginn um líffræðilega fjölbreytni er viðbótarsamþykkt frá 2010 við Samning Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni frá 1992. Nagoya-bókunin gengur út á nánari útfærslu markmiða samningsins með því að leggja ákveðnar skyldur á herðar samningsaðila, meðal annars að byggja upp stjórnsýslu í kringum aðgang og réttláta skiptingu erfðaauðlinda.

Bókunin var gerð í Nagoya í Japan 29. október 2010 og tók gildi 12. október 2014. Í september 2016 höfðu 92 ríki undirritað bókunina og 85 fullgilt hana. Ísland hefur ekki undirritað bókunina.

Margir náttúruvísindamenn hafa lýst áhyggjum af því að Nagoya-bókunin flæki regluverk í kringum söfnun og skipti á erfðaefni lífvera til rannsókna.
Norður-Atlantshafsstraumurinn

Norður-Atlantshafsstraumurinn er sá hluti Golfstraumsins sem rennur í norðausturátt frá Nýfundnalandi og flytur hlýjan sjó til Norður- og Vestur-Evrópu. Vestan við Írland klofnar Norður-Atlantshafsstraumurinn í tvennt. Syðri hlutinn verður Kanaríeyjastraumurinn en nyrðri hlutinn fer til Íslands og Grænlands sem Irmingerstraumurinn og Noregs sem Noregsstraumurinn.

Norður-Atlantshafsstraumurinn hefur mikil áhrif á hitastig í Evrópu og gerir það til dæmis að verkum að Ísland og Norður-Noregur eru byggileg svæði. Á Cornwall og Syllingum við suðvesturströnd Bretlands gerir hann það að verkum að þar vaxa pálmatré og aðrar jurtir sem annars vaxa aðeins miklu sunnar.
Mauna Kea

Mauna Kea er dyngja, staðsett á Hawaii í Bandaríkjunum og er sú stærsta sinnar tegundar í heiminum. Það er eitt þeirra fimm eldfjalla sem mynda eyjuna Hawaii, er hæsta fjall eyjaklasans og er stundum talið hæsta fjall heims ef mælt er frá sjávarbotni. En þá er það yfir 9000 metra. Yfir sjávarmáli er fjallið 4.205 metrar. Á tungu innfæddra þýðir Mauna Kea „hvíta fjallið“ og vísar til snjóalaga yfir vetrartímann.
Mount Rainier

Mount Rainier (einnig þekkt sem Mount Tacoma) er hæsta fjall Washingtonfylkis í Bandaríkjunum. Það er 4392 metra há eldkeila og tilheyrir Fossafjöllum. Borgin Seattle er í 87 kílómetra fjarlægð frá fjallinu og er í hættu ef kemur til eldgoss. Síðustu gos í fjallinu voru milli 1820 og 1854. Jöklar á fjallinu þekja alls 93 ferkílómetra og eru þar stærstu jöklar Bandaríkjanna utan Alaska: Carbon Glacier er stærstu að rúmmáli og Emmons Glacier er stærstur að flatarmáli.

Mannskæðustu slys á fjallinu voru þegar 32 létust í flugslysi á því árið 1946 og þegar 11 létust í íshruni á jökli á fjallinu árið 1981. Þjóðgarðurinn Mount Rainier National Park nær yfir umhverfi fjallsins og var það fimmti þjóðgarður sem stofnaður var í Bandaríkjunum (árið 1899).

Nafn fjallsins er tilkomið þegar George Vancouver landkönnuður nefndi það eftir vini sínum aðmírálnum Peter Rainier.
Apis mellifera ruttneri

Maltversk alibýfluga, "Apis mellifera ruttneri", er undirtegund af Alibýfluga. Það er upprunnið frá Möltu.

Uppruni.

Þetta er undirtegund af Alibýflugu sem hefur breiðst út og aðlagast náttúru Möltu-eyja. Hún hefur þróast sem aðskilin undirtegund þegar Möltueyjar voru aðskildar meginlandi Evrópu.

Útlit og hegðun.

Möltubý er tiltölulega svartleitt. Það er vel aðlagað háum hita og þurrum sumrum og svölum vetrum. Búin eru með klak allt árið og góða svörun við árstíðum á eyjunum. Þau hreinsa búin vel. Þeim hættir til að sverma eða steypa drottningunni þegar það eru nægar birgðir (yfirleitt sverma að vori og skifta út drottningu að hausti).

Þær verja sig vel gegn vespum, geitungum, músum og bjöllum og geta verið árásargjarnar gegnvart býflugnabændum og fólki sem á leið hjá. Búin hafa einnig sýnt þol gegn "Varroa destructor".

Saga undirtegundarinnar.

Undirtegundin er talin vera að aukast aftur eftir hrun sem varð eftir að "Varroa" var flutt til Möltu 1992. Á þeim tíma voru bý erlendis frá flutt inn til að bæta upp tap á innfæddum búum. 1997 var hún loks greind sem sjálfstæð undirtegund. Hún blandast auðveldlega við Ítölsku undirtegundina (A. m. ligustica) og gerir það stofn sem ver sig vel gegn "Varroa" og gefur af sér mikið hunang, ásmt því sem þær eru síður árásargjarnar, en blandan eykur útrýmingarhættu á Möltu alibýflugunni sem sjálfstæðum stofni og blendingurinn verður eftir nokkrar kynslóðir mjög árásargjarn.