arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Álagafjötrar (Ísfólkið)

Álagafjötrar er fyrsta bókin í bókaseríunni Sagan um Ísfólkið eftir norka skáldsagnnahöfundinn Margit Sandemo, bókin kom út árið 1982.

Söguþráður.

Plágan mikla herjar á í Þrándheimi þar sem við fáum að kynnast tveimur kvensöguhetjum sem verða þýðingarmiklar persónur fyrir Ísfólkið: þær Silja Arngrímsdóttir og Charlotte Maiden. Silja er sautján ára gömul og hefur misst alla ættingja sína í plágunni.
EDHEC Business School

EDHEC Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, London, Lille, Nice og Singapúr. Hann er stofnaður 1906. EDHEC var í 25. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Finanical Times. Árið 20105, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 18. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. Hann er einnig í 84. sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði. EDHEC býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 30 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Delphine Arnault (Deputy CEO Louis Vuitton) og Jean-Jacques Goldman (Söngvari).
Standberg

Standberg er lóðréttur eða nær-lóðréttur klettaveggur, oftast við sjó. Það myndast yfirleitt þannig að hafaldan grefur undan berginu.

Á Íslandi eru standberg víða við strendur landsins en einnig má sjá forn standberg frá ísaldarlokum, frá þeim tíma þegar sjór stóð tímabundið talsvert hærra en nú, einkum með suðurströndinni og á Snæfellsnesi. Dæmi um standberg eru Hornbjarg (Kálfatindur) og Látrabjarg.

Enniberg í Færeyjum er eitt hæsta standbergið í Evrópu og rís yfir 750 metra upp úr Norðursjó. Hæsta lóðrétta standbergið er í Þórsfjalli á Baffineyju í Kanada eða 1370 metrar.
Fort McMurray

Fort McMurray er borg í sveitarfélaginu Wood Buffalo í norð-austur Alberta fylki í Kanada. Borgin liggur á mótum við Athabascafljótsins og Clearwaterfljótsins og er 435 kílómetra norðaustur af höfuðstaðnum Edmonton. Þar búa rúm 60.000 manns. Athabasca-olíusandarnir umkringja borgina sem hefur verið miðpunktur í olíuiðnaði í fylkinu.

Uppruna borgarinnar má rekja til Hudsonflóafélagsins sem stofnaði stöð þar fyrir verslun á dýraskinnum árið 1870. Á 4. áratug 20. aldar var farið að vinna olíu úr sandinum á svæðinu. Á 8. áratugnum stórjókst olíuframleiðslan og jafnframt íbúafjöldinn.

Borgin er umkringd barrskógi: Hvítgreni, nöturösp, balsamösp og næfurbjörk eru helstu tré á svæðinu. En einnig má finna mýralerki og svartgreni í mýrlendi.

Skógareldar árið 2016.

Miklir skógareldar brustu út í grennd við borgina í maí 2016. Um 10% húsa borgarinnar eyðilögðust og íbúar frá borginni og nærliggjandi svæðum flúðu aðallega til Edmonton og Calgary.

Í byrjun júní hófu íbúar bæjarins að snúa aftur, tæpum mánuði eftir að þeir neyddust til að flýja eldana. Talið er að eldarnir hafi verið af manna völdum.
Fagurreynir

Fagurreynir er tré eða runni ættaður frá Yunnan í Kína.
Konungsríkið Ndongo

Konungsríkið Ndongo, einnig þekkt sem Dongo og Angola, var konungsríki í Afríku sunnan Sahara sem stóð þar sem nú er Angóla að minnsta kosti frá 16. öld þar til það sameinaðist konungsríkinu Matamba þegar systir látins konungs Ndongo, Nzinga Mbandi, flúði þangað undan herförum Portúgala og lagði það undir sig árið 1631. Portúgalir hófu að leggja landið við fljótið Kwanza undir sig frá 1571. Eftir ósigur Nzinga árið 1628 var Filipe Hari a Ngola gerður leppkonungur að undirlagi Portúgala en Nzinga neitaði að viðurkenna hann. Þegar Hollendingar lögðu Lúanda undir sig 1641 barðist hann með Portúgölum en beið ósigur gegn her Nzinga og hollenskum bandamönnum hennar. Sonur hans tók við af honum sem konungur Ndongo en árið 1657 gerðu Portúgalir samkomulag við Nzinga og viðurkenndu yfirráð hennar yfir bæði Ndongo og Matamba. Árið 1670 gerði hann því uppreisn en árið eftir lögðu Portúgalir virki hans í Pungo Adongo undir sig. Eftir það var Ndongo ekki lengur til sem sjálfstætt ríki.
Brandygla

Brandygla (fræðiheiti: "Euxoa ochrogaster") finnst um land allt en er algengust á suðurlandi.
Tígulreynir

Tígulreynir ("Sorbus carmesina") er reynitegund.
Geezer Butler

Geezer Butler (fæddur Terence Michael Joseph Butler í Birmingham þann 17. júlí árið 1949) er bassaleikari þungarokkssveitarinnar Black Sabbath.

Árið 1967 þegar Butler var táningsaldri stofnaði hann hljómsveitina Rare Breed með Ozzy Osbourne. Síðar gengu þeir í hljómsveitina Polka Tulk ásamt gítarleikaranum Tony Iommi og trommaranum Bill Ward en hljómsveitin varð síðar að Black Sabbath eftir lagi sem Butler samdi. Butler hefur yfirleitt samið texta Sabbath þegar hann hefur verið í hljómsveitinni.

Um miðjan 10. áratuginn yfirgaf Butler sveitina og stofnaði Geezer Butler Band og spilaði með sólóhljómsveit Osbourne. Á 10. áratugnum spilaði hann bæði með Ozzy, Sabbath og sólóhljómsveitinni sinni G/Z/R. Árið 2006 gekk Butler í hljómsveitina Heaven and Hell sem var í raun Black Sabbath með Ronnie James Dio sem söngvara. Eftir andlát Dios komu Black Sabbath aftur saman með Ozzy og enduðu ferilinn með sínu síðasta tónleikaferðalagi.

Butler er grænmetisæta og heldur með enska knattspyrnuliðinu Aston Villa.

=Breiðskífur=
Santiago Cabrera

Santiago Cabrera (fæddur 5. maí 1978 í Venezuela) er leikari af breskum og chileískum ættum. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sín sem "Isaac Mendes" í "Heroes", "Lancelot" í "Merlin" og "Aramis" í "The Musketeers". Cabrera er giftur leikstjóranum Önnu Marcea og eiga þau einn son sem fæddist í apríl, 2016.
Sigurður Bjarnason

Kjarrelri eða Kjarrölur (fræðiheiti: "Alnus viridis") er margstofna runni af birkiætt. Það er ljóselsk tegund og nær að 2 m á hæð. Undirtegund hans, sitkaölur (Alnus viridis ssp. sinuata), er notuð í skógrækt hérlendis.
Litlatré

Litlatré er bók eftir Óla Ágústar sem kom út hjá bókaútgáfunni Tindi á Akureyri árið 2012. Henni hefur stundum verið ruglað saman við aðra bók, "Uppvöxtur Litla trés", eftir Forrest Carter, sem Mál og menning gaf út árið 1999 í þýðingu Gyrðis Elíassonar. Nafnið Litlatré eftir Óla Ágústar er að vísu sótt í sögu Carters, en höfundur nefndi litla jörð í Borgarfirði eftir þeirri sögu. Raunar er megnið af bókinni skrifað í sumarbústað þar á sex ára tímabili.

Á bókarkápu segir:

Höfundur bókarinnar, Óli Ágústar, er fæddur árið 1936, var fyrsti rokkari landsins, nam búfræði á Hvanneyri og var verkstjóri hjá Ístaki um nokkurra ára skeið áður en hann tók við starfi forstöðumanns Samhjálpar, sem hann gegndi í rúma tvo áratugi (1977–2000). Hann rak Gistiskýlið fyrir heimilislausa í Reykjavík í fjögur ár áður en hann settist í helgan stein árið 2004.

Efni Litlatrés er byggt á dagbókarfærslum sem höfundur skrifaði á netið um sex ára skeið á slóðinni oliagustar.net.

Bókin var gefin út í tilefni 75 ára afmælis höfundarins.

Framan á kápu er olíumálverk Ásgríms Jónssonar (1876–1958), Frá Borgarfirði, Eiríksjökull, 1947.

Ljósmynd aftan á kápu: Mánaskin við Litlatré, tekin af höfundi.

Söluaðilar.

Bókin kann að vera til sölu í nokkrum bókaverslunum, en hún er einnig fáanleg á netinu hjá neðangreindum:
Kínareynir

Kínareynir er reynitegund

upprunin frá Sichuan, Tíbet og Yunnan í Kína.

Hann verður 4-6 metra hátt tré eða runni. Berin eru bleik að lit.
Parísarsamkomulagið

Parísarsamkomulagið er samþykkt gerð innan Rammasamnings Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar sem fæst við útblástur gróðurhúsalofttegunda frá og með árinu 2020. Samkomulagið tekur þannig við af Kýótóbókuninni sem nær til ársins 2020. Samkomulagið var gert á lokadegi Loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í París 12. desember 2015. Opnað var fyrir undirskriftir á degi jarðar 22. apríl 2016 og 177 lönd undirrituðu samkomulagið sama dag. Af þeim höfðu 27 fullgilt samninginn í september 2016. Samningurinn tekur gildi þegar minnst 55 lönd sem bera ábyrgð á 55% af útblæstri gróðurhúsalofttegunda hafa fullgilt hann. Um 40% alls útblásturs gróðurhúsalofttegunda er í tveimur löndum, Bandaríkjunum og Kína, sem bæði fullgiltu samninginn 3. september 2016. Bandaríkin drógu þátttöku sína til baka með yfirlýsingu Donald Trump Bandaríkjaforseta 1. júní 2017 en gerðust aftur aðilar að samkomulaginu eftir að Joe Biden tók við af Trump sem forseti þann 20. janúar 2021.

Markmið samkomulagsins er að stöðva aukningu í útblæstri gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu og ná að halda hnattrænni hlýnun innan við 2°C. Samkomulagið gerir ráð fyrir að aðildarríki meti stöðu sína á 5 ára fresti. Fyrsta matið á að fara fram árið 2023.
Eðalreynir

Eðalreynir ("Sorbus insignis") er reyniviður sem verður 10 til 15 m. hár, sjaldan runni. Hann er upprunninn frá suðvestur Kína (Yunnan), Tíbet, Nepal, norðaustur-Indlandi (Manipur, Sikkim) og Búrma.
Avonreynir

Avonreynir ("Sorbus avonensins") er reynitegund.
Arnarfell (Reykjanesskaga)

Arnarfell er lítið móbergsfell (tæpir 200 metrar) í Gullbringusýslu, skammt suðaustur frá Krísuvíkurkirkju, norðan við Suðurstrandarveg. Þar var hluti kvikmyndarinnar „Flags of Our Fathers“ tekinn. Clint Eastwood leikstýrði myndinni. Nokkrir Íslendingar fóru með smáhlutverk í myndinni.

Tenglar.

Grindavík.is - Arnarfell í Krýsuvík
Madagaskar (teiknimynd)

Madagaskar (enska: "Madagascar") er bandarísk tölvuteiknuð kvikmynd frá DreamWorks Animation frá árinu 2005. Myndin fjallar um fjögur dýr úr Dýragarði New York-borgar sem eru send til Afríku og enda fyrir slysni á eyjunni Madagaskar. Í aðalhlutverkum eru Ben Stiller, Jada Pinkett Smith, Chris Rock og David Schwimmer.
Félagsleg skilvirkni

Þegar félagslegur ábati er hámarkaður er talað um félagslega skilvirkni. Hún fæst í því jafnvægi þegar félagslegur jaðarábati er jafn félagslegum jaðarkostnaði. Þegar jaðarábatinn er hærri en jaðarkostnaðurinn, eykst félagsleg velferð samfélagsins í heild.

Ákvarðanir um nýtingu almannagæða og auðlinda jarðar hafa sömu niðurstöðu fyrir alla. Fólk hefur misjöfn gildi, smekk og tilfinningar til ákvarðana og þannig getur auðveldlega komið til átaka um hvernig nýtingunni skuli háttað. Félagsleg skilvirkni hverrar nýtingar er því greind með því að bera saman félagslegan ábata og félagslegan kostnað sem hún hefur í för með sér.

Áhrif sem verða í kjölfar nýtingar á auðlindum geta, vitandi eða óafvitandi, skollið á þriðja aðila sem hafði ekkert með ákvörðunina að gera. Slík úthrif getur verið erfitt að mæla í reynd en þau eru skoðuð með tilliti til framtíðar sem og nútíðar. Úthrifin geta verið bæði jákvæð og neikvæð. Hámörkun ábata er ekki alltaf sú leið sem réttlátast er að fara hverju sinni því ábatanum getur verið gríðarlega misskipt innan samfélagsins, þrátt fyrir að hann hafi jákvæð áhrif á samfélagið í heild.
La Légende de l'Ouest

La Légende de l'Ouest "(íslenska: Hetjur Villta Vestursins)" eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) og höfundinn Patrick Nordmann er 72. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2002 og hefur ekki verið gefin út á íslensku.

Söguþráður.

Að lokinni sýningu hjá hinu fræga Vestra-leikhúsi biður sýningarhetjan Buffalo Bill Lukku Láka um að slást í hópinn. Lukku Láki afþakkar boðið, en stingur upp á því að Daldónarnir verði fengnir til að troða upp í staðinn, enda frægir stigamenn. Vandinn er sá að Daldónarnir sitja bak við lás og slá. Í fangelsinu komast Daldónarnir í kynni við rótarann Geronimius Caesar Plunk sem lofar þeim frægð og frama í sýningargeiranum. Bræðurnir fjórir ákveða því að stjúka úr fangelsinu ásamt rótaranum og komast að hjá Vestra-leikhúsinu.
Les Marais du temps

Les Marais du temps (Íslenska "Mýri fortíðarinnar") er önnur bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska "Série Le Spirou de…") þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2007. Höfundur og teiknari sögunnar er Frank Le Gall. Bókin hefur enn ekki komið út á íslensku.

Söguþráður.

Sprenging á sér stað í kjallara veitingahúss í "Les Marais"-hverfinu ("Mýrinni") í Parísarborg. Í rústunum kemur í ljós bók á dulmáli með skilaboðum um að koma henni til Sveppagreifans. Bókin hefur að geyma skilaboð frá Zorglúbb sem farið hafði aftur í tímann, en er fastur í Parísarborg árið 1865.

Svalur, Valur og Sveppagreifinn ákveða að halda aftur í tímann til að bjarga fjandvini sínum. Þeir finna tímavél Zorglúbbs í neðanjarðarhvelfingu undir "Concorde-torgi" og hverfa til ársins 1865. Þar tekur Zorglúbb á móti þeim og ævintýrið virðist ætla að fá skjóta lausn, þegar Pési stekkur óvænt í gegnum tímagluggann og skilur félaga sína eftir hinu megin.

Sveppagreifinn uppgötvar skringilega sveppategund sem býr yfir gríðarlega mikilli orku og þeir ákveða að freista þess að komast aftur til framtíðar með tilstilli þeirra. Í ljós kemur að Zorglúbb er með glæpaforingjann Crève-Bedaine og hyski hans á hælunum. Crève-Bedaine segir að Zorglúbb skuldi sér stórfé og hyggur á hefndir, en hann er vopnaður tæki sem sendir frá sér zor-geisla.

Á sama tíma á 21. öldinni tekst Pésa að hafa upp á félaga Sveppagreifans og barnungum vini hans og lokka þá með sér að tímavélinni. Þeim tekst að koma henni í gang og ná að bjarga félögunum til baka á síðustu stundu áður en Crève-Bedaine kemur þeim fyrir kattarnef.

Á setri Sveppagreifans fagnar Zorglúbb sigri. Tilgangur tímaferðalagsins var að kaupa verðmætar byggingarlóðir í "Les Marais"-hverfinu. En þegar betur er að gáð reynast kaupsamningarnir auðir, því ekki er hægt að breyta atburðum fortíðarinnar.
Leitin að Dóru

Leitin að Dóru (enska: "Finding Dory") er bandarísk teiknimynd frá árinu 2016.
Sam Dunn

Sam Dunn (f. 20. mars árið 1974) er kanadískur kvikmyndargerðarmaður, mannfræðingur og tónlistarmaður.

Ásamt Scot McFadyen rekur Dunn kvikmyndafyrirtækið "Banger Films". Dunn hefur gert heimildamyndir um þungarokk, undirgreinar þess og stöðu á heimsvísu ásamt mynda um einstaka hljómsveitir eins og t.d. Iron Maiden.

Dunn heimsótti Eistnaflug í Neskaupstað árið 2016 þar sem hann tók viðtal við hljómsveitir og tók þátt í umræðupanel um þungarokk.
Danmarks nationale cykelruter

Danmarks nationale cykelruter er landsnet hjólaleiða í Danmörku. Leiðir 1-10 voru teknar í notkun árið 1993. Síðar var leið 12, hringleið við Limafjörð, bætt við. Danska vegagerðin og hjólasamtökin Cyklistforbundet stóðu fyrir verkefninu en framkvæmdir voru í höndum amtanna. Eftir að þau voru lögð niður árið 2007 hefur viðhald leiðanna verið í höndum sveitarfélaga. Auk þessara leiða er þétt net annarra hjólaleiða í Danmörku.

Leiðirnar eru 11 talsins og ná samtals yfir 4.233 km. Þær eru aðallega á almennum vegum þar sem umferð er lítil eða á aðskildum hjólastígum meðfram stærri vegum. Nokkur hluti þeirra er á aflögðum vegum og malarstígum. Númerakerfið er þannig sett upp að sléttar tölur eru leiðir sem liggja austur-vestur en oddatölur leiðir sem liggja norður-suður. Leiðir 10 (á Borgundarhólmi) og 12 (umhverfis Limafjörð) eru hringleiðir. Leiðirnar eru merktar með bláum skiltum með hvítum jaðri, hjóli og númeri leiðarinnar á rauðum grunni.
Garry Marshall

Garry Kent Marshall (f. 13. nóvember 1934; d. 19. juli 2016) var bandarískur leikari.
Burgos

Burgos er borg á Norður-Spáni. Borgin er hin sögulega höfuðborg Kastilíu. Íbúar eru um 180 þúsund. Hún stendur við ármót þveráa Arlanzón á brún Íberíumiðhálendisins. Hún er höfuðstaður Burgossýslu í sjálfstjórnarhéraðinu Kastilíu og León. Dómkirkjan í Burgos var reist frá 1221 til 1260 og er á heimsminjaskrá UNESCO.
HEC Paris

HEC Paris er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Jouy-en-Josas og Doha. Hann er stofnaður 1881. HEC var í 2. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Financial Times. Árið 2015, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 2. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. Hann er einnig í 3. sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði (Executive MBA). MEB nám skólans (meistaragráða í evrópskrum viðskiptum), svipar til fulltíðar MBA náms, en með fjölmenningarlegri nálgun. HEC býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 45 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: François Hollande (24. forseti Frakklands) og Dominique Strauss-Kahn.
79

79 (LXXIX í rómverskum tölum) var 79. ár 1. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var árið þekkt sem ræðismannsár Ágústusar og Vespasíanusar eða sem árið 832 "ab urbe condita". Talan 79 hefur verið notuð frá því á miðöldum þegar árin frá fæðingu Krists urðu ríkjandi tímatal í Evrópu.
Galway

Galway (írska: "Gaillimh") er borg á Vestur-Írlandi og höfuðstaður samnefndrar sýslu í sögulega héraðinu Connacht. Hún óx í kringum virki sem konungur Connacht, Tairrdelbach Ua Conchobair, reisti við ósa Corribár árið 1124. Borgin er í fjórða fjölmennasta þéttbýlissvæði Írlands með um 180 þúsund íbúa á stórborgarsvæði hennar.
Ferrara

Ferrara er borg í Emilía-Rómanja á Norður-Ítalíu og höfuðstaður samnefndrar sýslu um 50 km norðan við Bologna. Nafn borgarinnar kemur fyrst fyrir í heimildum frá Langbörðum árið 753. Borgin varð sérstakt hertogadæmi árið 1471. Hertogadæmið varð hluti af Páfaríkinu árið 1597 og konungsríkinu Ítalíu 1859. Íbúar borgarinnar eru um 135 þúsund.
Gljásýrena

Gljásýrena (fræðiheiti "Syringa josikaea") er lauffellandi runni af smjörviðarætt, ættaður frá austur og mið- Evrópu.
Nasjonal sykkelrute

Nasjonal sykkelrute er landsnet hjólaleiða í Noregi. Leiðirnar eru 10 talsins og um 9.500 km að lengd. Upphaflega kom tillaga að leiðum frá landssamtökum hjólreiðamanna í Noregi árið 1996. Fylkin sáu um hina eiginlegu þróun og merkingu leiðanna samkvæmt staðli frá vegagerðinni frá 2001. Leiðirnar eru mismikið þróaðar. Þær eru merktar með brúnum skiltum með hvítum jaðri með mynd af hjóli og númeri leiðarinnar á grænum grunni. Mörg skilti sýna fjarlægðir til næstu staða.
Klaipėda

Klaipėda (þýska: "Memel") er hafnarborg við Eystrasaltsströnd Litháen. Borgin er höfuðstaður Klaipėda-sýslu. Íbúar eru um 150 þúsund. Borgin varð til í kringum virki sem Þýsku riddararnir reistu árið 1252 í Kúrlandi á miðöldum og nefndu Memelburg.
Szeged

Szeged er þriðja stærsta borg Ungverjalands með um 163 þúsund íbúa (2016). Hún er söguleg miðstöð Suðursléttunnar Dél-Alföld og höfuðstaður Csongrád-sýslu. Áin Tisza rennur í gegnum borgina.
Andermatt

Andermatt er bær í kantónunni Uri í Sviss. Bærinn stendur í Urserental í 1437 metra hæð í miðjum Gotthardfjöllum á mótum meginleiða yfir fjöllin í norður-suðurátt og austur-vesturátt. Íbúar eru um 1.400 talsins.
Montpellier

Montpellier er borg í Suður-Frakklandi í umdæminu Hérault í héraðinu Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées. Borgin var stofnuð á miðöldum. Háskólinn í Montpellier var stofnaður árið 1160 og er því einn elsti háskóli heims. Íbúar eru um 285 þúsund (2017).
Limerick

Limerick (írska: "Luimneach") eða Hlymrek er borg í Limerick-sýslu á Vestur-Írlandi. Áin Shannon rennur í gegnum borgina. Limerick er þriðja stærsta borgin í lýðveldinu Írland og sú fjórða stærsta á eyjunni Írlandi. Íbúar eru rúmlega 100 þúsund. Elsta þekkta landnám í Limerick er talið vera frá 812.

Í Landnámu er getið um bæinn Hlymrek (e. Limerick) en því að þangað sigldi um aldamótin 1000 Hrafn Oddsson Hlymreksfari í kaupferðir af íslandi.

Hljómsveitin The Cranberries var stofnuð í Limerick.
Æðsti leiðtogi Írans

Æðsti leiðtogi Írans (persneska: رهبر ایران‎‎, "rahbar-e iran"), stundum kallaður æðsti leiðtogi írönsku byltingarinnar (رهبر معظم انقلاب اسلامی, "rahbar-e mo'azzam-e enghelab-e eslami") stundum kallaður æðstiklerkur Írans utan landsins, er þjóðarleiðtogi Írans og hæst setti stjórnmála- og trúarleiðtogi landsins.

Staðan var búin til eftir írönsku byltinguna í samræmi við hugmyndina um lögspekingaræði í íslam. Upphaflega var gert ráð fyrir að æðsti leiðtoginn væri æðstiklerkur ("marja"') samkvæmt tólfungaútgáfu sjía íslam úsúla en því var breytt árið 1989 þannig að leiðtoginn þyrfti aðeins að vera íslamskur fræðimaður og gæti verið lægra settur en æðstiklerkur.

Í Íran hafa aðeins verið tveir æðstu leiðtogar frá upphafi: Ruhollah Khomeini og Ali Khamenei (núverandi).
Shimon Peres

Shimon Peres (fæddur 2. ágúst 1923 sem Szymon Perski, dáinn 28. september 2016) var pólsk-ættaður ísraelskur stjórnmálamaður. Hann var einn af stofn­end­um rík­is­ins og gegndi mörgum af helstu embætt­um Ísraels og var: For­seti, for­sæt­is­ráðherra, ut­an­rík­is­ráðherra og varn­ar­málaráðherra. Auk þess var hann um tíma fjár­málaráðherra og sam­gönguráðherra.

Árið 1994 hlaut hann friðarverðlaun Nóbels ásamt Yitzhak Rabin og Yasser Arafat fyrir friðarviðræður milli Ísraels og Palestínu.

Árið 2016 fékk Peres hjartaáfall og var lagður inn á gjörgæslu. Hann lést í kjölfar þess.

Peres var fulltrúi fimm flokka á Knesset-þinginu: Mapai, Rafi, the Alignment, Labor og Kadima.
Torsten Stålhandske

Torsten Stålhandske (1. september 1593 – 21. apríl 1644) eða Stálhanski var finnskur riddaraliðsforingi í sænska hernum Þrjátíu ára stríðinu. Hann var af sænskum og finnskum aðalsættum og fæddist í Porvoo í Suður-Finnlandi. Hann fylgdi Gústafi 2. Adolf til Prússlands sem liðsmaður í lífverði konungs árið 1626. Sama ár varð hann majór í sveit Arvid Horn og árið eftir gerðist hann riddaraliðsmaður í sveit Åke Henriksson Tott. Árið 1629 varð hann undirofursti í riddaraliði Nylands och Tavastehus sem var skipað finnskum léttvopnuðum riddurum ("hakkapeliitat"). Í orrustan við Breitenfeld 1631 riðu þeir með hægri fylkingararmi sem konungur leiddi sjálfur. Árið 1632 var hann gerður að ofursta. Í orrustunni við Nürnberg hleypti hann upp „ósigrandi hermönnum“ Cronbergs ofursta og í orrustunni við Lützen átti hann stóran þátt í að tryggja Svíum sigurinn. Í júní 1634 í orrustunni við Hameln særðist hann. Árið eftir var hann orðinn undirhershöfðingi í her Johan Banér og hélt áfram að vekja athygli fyrir framgöngu sína. Undir Lennart Torstenson tók hann þátt í annarri orrustunni við Breitenfeld og hlaut alvarleg sár. Í maí 1642 var hann gerður að hershöfðingja riddaraliðsins. Hann fylgdi Torstenson þegar herinn gerði innrás í Danmörku í Torstensonófriðnum en veiktist og dó í Haderslev 21. apríl 1644.

Sagan segir að viðurnefni sitt, „stálhanski“, hafi hann fengið af því að heilsa föngnum óvinaforingjum svo fast með handabandi að blóð spratt undan nöglum þeirra.
Blanksveppur

Blanksveppur eða Reishi (fræðiheiti "Gan­oderma luci­d­um") eða lingzhi er sveppur sem frá aldaöðli hefur verið notaður til lækninga og verið talinn stuðla að langlífi.
Balúkar

Balúkar (balúkíska: بلوچ) eru balúkískumælandi þjóðarbrot sem byggir Balúkistan, svæði sem er að mestu leyti í Pakistan en nær líka inn í Íran og Afganistan. Balúkar eru taldir vera um 14 milljónir. Þar af býr helmingur í Balúkistanhéraði í Pakistan. Þeir eru um 3,6% af íbúafjölda Pakistan og um 2% af íbúafjölda Afganistan og Írans.
Mount St. Helens

Mount St. Helens (eða Louwala-Clough á málum frumbyggja svæðisins) er eldfjall í Washingtonfylki Bandaríkjanna. Fjallið er 96 kílómetra suður af Seattle og 80 kílómetra norðaustur af Portland í Oregon og er hluti af Fossafjöllum. Mount St. Helens er talið vera um 40.000 ára og er yngra en aðrar eldkeilur í fjöllunum.

Fjallið dregur nafn sitt frá Lord St Helens, breskum embættismanni og vini George Vancouver flotaforingja.

Eldvirkni.

Mount St. Helens hefur gosið tíðast eldkeilna Fossafjalla síðustu 10.000 ár. Fjallið er þekktast fyrir eldgos sem átti sér stað þann 18. maí árið 1980. Fjallið sprakk með þeim afleiðingum að hæðin á því fór úr 2950 metrum niður í 2549 metra. í gusthlaupinu sem fylgdi létust 57 manns, 250 heimili og 47 brýr eyðilögðust. Einnig eyðilögðust vegir og járnbrautarteinar. Um 7000 stór spendýr létust. Af þeim 57 sem fórust voru aðeins fjórir sem voru innan bannsvæðis en jarðskjálftar höfðu verið í fjallinu fyrir gosið.

Síðasta stóra gosið fyrir hamfaragosið 1980 varð árið 1843 og eftir 1857 virtist fjallið alfarið hætt að gjósa. Jökull hefur myndast í hvelfingunni í gígnum eftir gosið 1980 og kallast hann Crater glacier. Smærri gos hafa verið á 21. öld.