arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Fjórða krossferðin

Fjórða krossferðin (1202–04) var vestur-evrópskur hernaðarleiðangur sem Innósentíus 3. páfi skipulagði til þess að heimta Jerúsalem úr höndum múslima með innrás í gegnum Egyptaland. Þess í stað leiddu atburðir til þess að krossfararnir settust um borgina Konstantínópel, höfuðborg hins kristna Býsansríkis.

Í janúar árið 1203 gerðu leiðtogar krossfaranna, á leið sinni til Jerúsalem, samkomulag við austrómverska prinsinn Alexios Angelos um að koma við í Konstantínópel og koma föður hans, Ísak 2. Angelos keisara, sem hafði verið steypt af stóli, aftur til valda. Ætlun krossfaranna var að halda síðan áfram til landsins helga með fjár- og herstuðningi Býsansmanna. Þann 23. júní 1203 kom meirihluti krossfaraflotans til Konstantínópel.

Í ágúst 1203 var Alexios Angelos svo krýndur meðkeisari austrómverska ríkisins með stuðningi krossfaranna, eftir nokkur átök fyrir utan borgina. Í janúar árið eftir var honum hins vegar steypt af stóli í uppreisn í Konstantínópel. Krossfararnir gátu því ekki innheimt launin sem Angelos hafði lofað þeim, og þegar hann var myrtur, þann 8. febrúar 1204, ákváðu krossfararnir, að undirlagi Feneyinga undir stjórn hins níræða Enrico Dandolo hertoga, að leggja borgina undir sig. Í apríl 1204 hertóku krossfararnir borgina og létu greipar sópa. Þeir settu síðan á fót nýtt latneskt keisaraveldi og skiptu öðrum hlutum Býsansríkisins á milli sín.

Býsansmenn héldu nokkrum hlutum veldis síns, þar á meðal Níkeu, Trebizond og Epírus. Þeim tókst að endingu að endurheimta Konstantínópel árið 1261. Fjórða krossferðin er talin einn helsti viðburðurinn í kirkjusundrunginni milli rétttrúnaðarkirkjunnar og rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Hún flýtti einnig fyrir hrörnun austrómverska ríkisins og kristni í Miðausturlöndum.
Adrian Hasler

Adrian Hasler (f. 11. febrúar 1964) er fyrrum forsætisráðherra Liechtenstein fyrir borgaralega framfaraflokkinn.
Eplaþyrnir

Eplaþyrnir (fræðiheiti: "Crataegus azarolus") er tegund af þyrnaættkvísl sem var lýst af Carl von Linné.

Undirtegundir.

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Grálóa

Grálóa (fræðiheiti: "Pluvialis squatarola") er meðalstór lóutegund sem verpir á heimskautasvæðum Alaska, Kanada og Rússlands. Sumarstöðvarnar eru strandsstaðir víða um heim, til að mynda Írland, Argentína, Suður-Asía og Ástralía. Grálóa hefur til að mynda stærri gogg en aðrar lóutegundir.
Ólífugreinaraðgerðin

Ólífugreinaraðgerðin (á tyrknesku: Zeytin Dalı Harekâtı) var hernaðaraðgerð sem tyrkneski herinn hóf í janúar 2018 á Afrin-hérað í Sýrlandi sem var þá undir stjórn Lýðræðissveita Sýrlands (SDF) og á undirhéraðið Tell Rifaat. Þessu var beint gagnvart Lýðræðishreyfingu Sýrlands (PYD) sem er stýrt af Kúrdum, vopnuðum sveitum Varnarsveita Kúrda (YPG) og sýrneskum lýðræðisveitum SDF sem staðsettar eru umhverfis sýrlensku borgina Afrin. Tyrknesk stjórnvöld segjast einnig vera að berjast gegn Íslamska ríkinu en það er enginn þannig hópur í Afrin. Afrin og nálæg svæði hafa verið lýst yfirráðasvæði lýðræðishreyfingar Norður-Sýrlands. Þann 18. mars réðust hersveitir á bandi Tyrkja inn í miðbæ Afrin. Varnarsveitir Kúrda hörfuðu þegar uppreisnarsveitir náðu valdi á miðborginni. Margir óbreyttir borgarar flúðu borgina. Þetta er fyrsta meiriháttar hernaðaríhlutun Tyrklands í Sýrlandi frá því hernaðaríhlutun sem nefnd er Efratskjöldurinn lauk.
Demetrio Paparoni

Demetrio Paparoni er ítalskur listgagnrýnandi, sýningarstjóri og dálkahöfundur. Demetrio Paparoni er fæddur í Sýrakúsu á Ítalíu árið 1954 og býr nú í Mílanó. Árið 1983 stofnaði hann tímarit um nútímalist, Tema Celeste, og útgáfufyrirtæki með sama nafni, sem hann rak fram til ársins 2000. Á árinu 1981 fékk hann tímabundna kennarastöðu til að kenna nútímalist við University of Applied Arts í Vínarborg. Frá 1996 til 1998 kenndi hann samtímalistasögu við arkitektadeild University of Catania (í útibúi skólans í Sýrakúsu). Hann kenndi nútímalistasögu við sömu deild árin 2003-2008.

Árið 2010 skrifaði hann kafla um samtímalist og annan um trúarlega íkonalist í fjórða bindi alfræðiritsins Treccani Encyclopedia 21. aldar. Meðal verka hans sem sýningarstjóri má nefna að á 45. Feneyjartvíæringnum 1993 setti hann upp Abstracta í ítalska básnum. Sama ár var hann sýningarstjóri sýningarinnar Italia/America, L‘astrazione ridefinita í National Gallery of Modern Art í San Marínó. Á árinu 1996 tók hann þátt í að setja upp í samstarfi við Fundación Reina Sofía de Madrid sýninguna Nuevas Abstracciones í Palacio de Velázques í Madríd og í Galería de Arte Moderno í Barcelona. Sama ár var hann einn af stofnendum fyrsta samtímalistasafnsins á Sikiley, Galleria Civica d‘Arte Contemporanea í Sýrakúsu og veitti því forstöðu til 1998. Meðal fleiri sýningar þar sem hann var sýningarstjóri má nefna Eretica (Galleria d‘Arte Moderna í Palermo 2006), Mentalgrafie/Viaggio nell‘arte contemporanea italiana (Tel Aviv Museum of Art 2007), Espana 1957-2007 (Palazzo Riso í Palermo 2008), Surreal versus Surrealism (IVAM í Valencia 2011) og The New Frontier of the Painting (Fondazione Stelline í Mílanó 2017).

Einnig hefur hann lagt sitt af mörgum til sýninga á Ítalíu á verkum eftir Andy Warhol, Keith Haring, Jean-Michel Baszquiat, David LaChapelle, Edward Hopper og Roy Lichtenstein. Hann hefur verið sýningarstjóri í stórum sýningum í almennu rými, t.d. hjá Anish Kapoor (Mílanó 2011), Tony Ourser (Mílanó 2011) og Wang Guangyi (La Coruna á Spáni 2015).

Hann hefur skrifað kynningar í sýningarskrá um listamenn á borð við Li Songsong, David Salle, Vik Muniz, Peter halley, Günter Brus, Sean Scully, Domenico Bianchi, Mimmo Paladino, Jim Dine, Zhang Huan, Wang Guangyi, Ding Yi, Jenny Saville og Mike og Doug Starn.

Paparoni hefur búið til fjölmargar heimildarmyndir fyrir ítalska sjónvarpið, menntarás RAI. Hann hefur skrifað og ritstýrt fjölda bóka og bæklinga meðal annars um Timothy Greenfield-Sanders (2001), Brian Eno og Mimmo Paladino (2001), Chuck Close (2002), Jonathan Lasker (2002), Bernardí Roig (2009), Wang Guangyi (2013), Morten Viskum (2016), Ljubodrag Andric (2016), Vibeke Slyngstad (2017), Natee Utarit (2018) og Ronald Ventura (2018).
Don Imus

Jonathan Donald "Don" Imus, Jr. (f. 23. júlí 1940; d. 27. desember 2019) var bandarískur útvarpsmaður og handritshöfundur.
Crocus danfordiae

Crocus danfordiae er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af George Maw.

Undirtegundir.

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Snákaolía

Snákaolía er svikinn áburður sem inniheldur ekki neina hluta af snákum. Orðið er notað til að tákna blekkingu og pretti varðandi vöru þar sem ekki eru upplýsingar um innihald eða villandi upplýsingar og ekki er ljóst hvaða gagn er að vörunni. Orðið snákasölumaður er notað um þann sem selur vísvitandi falsaða vöru eða vöru sem byggir á að beita kaupanda blekkingum, prettum og svikum. Snákaolía úr raunverulegum snákum hefur í margar aldir verið talin eftirsóknarverð og talin virka vel við gigt og húðsjúkdómum.

Kínverskir verkamenn sem unnu við járnbrautalagningu í Bandaríkjum Norður-Ameríku fluttu með sér kínverskar lækningahefðir og ein þeirra var að nudda húð þar sem verkur er úr snákaolíu. Þetta var gripið á lofti af bandarískum sölumönnum smyrsla sem þóttust selja undaráburð með leynilegri samsetningu. Slíkir snákasölumenn voru sögupersóna í mörgum vestramyndum, læknir með vafasaman bakgrunn á ferð að selja lyf þar sem mannfjöldi safnaðist saman með því að vitna í ýmis konar gervivísindi. Oft var meðal áheyrenda leynilegur hjálparmaður sem vitnaði um að smyrslið hefði undramátt og hjálpaði til að skapa múgæði. Þegar mannfjöldinn áttaði sig á að svik voru í tafli var sölumaðurinn löngu horfinn á braut.
Lírukassi

Lírukassi er vélrænt hljóðfæri með pípum í kassa sem er oftast mikið skreyttur og úr viði. Lírukassi er byggður upp eins og pípuorgel en í staðinn fyrir að spilari spili á orgelið þá er því stýrt með því að einhver snúi sveif eða með úrverki með lóðum og fjöðrum. Lögin sem spila á eru greypt í viðarhólka (eða sívalninga) sem samsvara lyklaborðinu á hefðbundnu pípuorgeli.
Ascosphaera apis

Ascosphaera apis er sveppategund sem var fyrst lýst af Maasen ex Claussen, oog fékk sitt núverandi nafn af L.S. Olive &amp; Spiltoir 1955. "Ascosphaera apis" er í ættinni "Ascosphaera". Engin undirtegund er skráð í Catalogue of Life. Hann veldur svonefndum kalklirfum í býflugnarækt.
Kondóráætlunin

Kondóráætlunin (spænska: "Operación Cóndor", líka þekkt sem "Plan Cóndor", portúgalska: "Operação Condor") var skipulögð herferð kúgunar, ofsókna og morða á pólitískum andstæðingum ríkisstjórna í Suður-Ameríku á 8. og 9. áratug 20. aldar. Áætluninni var stýrt af leyniþjónustum ríkjanna með stuðningi Bandaríkjanna. Aðgerðir fólust einkum í því að ræna, pynta og myrða pólitíska andstæðinga sem aðallega voru almennir borgarar. Frumkvæði að áætluninni kom frá Bandaríkjunum árið 1968 en aðgerðir hófust 1975. Virkustu þátttakendurnir í áætluninni voru hægrisinnaðar alræðisstjórnir Suðurkeilunnar.

Tilgangur áætlunarinnar var að útrýma kommúnistum og stuðningsmönnum Sovétríkjanna, og jafnframt að bæla niður alla stjórnarandstöðu gegn ríkisstjórnunum sem tóku þátt, meðal annars andstöðu við efnahagsumbætur í anda nýfrjálshyggju sem sumar af þessum ríkisstjórnum vildu koma á. Meðal fórnarlamba voru vinstrimenn, mótmælendur, verkalýðsleiðtogar og leiðtogar bændasamtaka, prestar og nunnur, námsmenn og kennarar, menntamenn og grunaðir skæruliðar.

Áætlunin var háleynileg og því erfitt að meta nákvæmlega hversu mörg morð megi rekja til hennar. Sumir áætla að 60.000 morð megi rekja til áætlunarinnar, og hugsanlega fleiri. Lykilríki Kondóráætlunarinnar voru Argentína, Chile, Úrúgvæ, Paragvæ, Bólivía og Brasilía. Flestir meðlimir herforingjastjórnanna sem ríktu yfir þessum löndum hafa verið ákærðir fyrir glæpi gegn mannkyni og þjóðarmorð. Fjöldi látinna og horfinna í löndunum er að minnsta kosti talinn vera milli 7.000 og 30.000 í Argentínu, 3.000 og 10.000 í Chile, 116 og 546 í Bólivíu, 434 og 1.000 í Brasilíu, 200 og 400 í Paragvæ og 123 og 215 í Úrúgvæ.

Skjöl frá utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna sýna fram á að Leyniþjónusta Bandaríkjanna hafði leiðandi hlutverk í áætluninni. Bandaríkjastjórn sá ríkjunum fyrir tæknilegri aðstoð og hergögnum í gegnum leyniþjónustuna í forsetatíð Lyndon B. Johnson, Richard Nixon, Gerald Ford, Jimmy Carter og Ronald Reagan. Síðar tóku Ekvador og Perú þátt í áætluninni.

Að undirlagi CIA hóf Argentína stuðning við herforingjastjórnir Mið-Ameríkuríkjanna Hondúras, Níkaragva, El Salvador og Gvatemala, við að láta pólitíska andstæðinga hverfa. Aðgerðir Argentínu í Mið-Ameríku stóðu frá 1977 til 1986.

Eftir að áætluninni lauk um 1990 hófu þátttakendur aðgerðir til að koma í veg fyrir rannsóknir og vitnaleiðslur gegn þeim. Árið 1992 uppgötvaðist Ógnarskjalasafnið á lögreglustöð í Paragvæ með 60.000 skjölum og 593.000 síðum á örfilmum. Skjölin sögðu frá 50.000 morðum, 30.000 „mannshvörfum“ og 400.000 handtökum í tengslum við áætlunina. Sum ríkin hafa notað skjöl úr safninu til að höfða mál á hendur þátttakendum.
Einstaklingar í áhættuhópi vegna stjórnmálalegra tengsla

Í íslenskum lögum og reglugerðum er talað um „einstaklinga í áhættuhópi vegna stjórnmálalegra tengsla“ eða "politically exposed person" (PEP). Hugtakið lýsir einstaklingi sem hefur verið falið að gegna opinberu embætti. PEP getur þannig verið í meiri áhættu fyrir hugsanlega þátttöku í mútumálum og eða öðrum spillingarmálum í krafti stöðu sinnar. Hugtakið PEP er vanalega notað um viðskiptavini fjármálastofnanna á meðan “foreign official” vísar til áhættu vegna tengsla þriðja aðila í öllum atvinnugreinum.

Skilgreining Financial Action Task Force on Money Laundering á Foreign og Domestic PEP’s:

Erlend (Foreign) PEP´s: Erlendir einstaklingar sem gegna opinberu embætti, t.a.m þjóðhöfðingjar, ráðherrar, þingmenn, háttsettir embættismenn, dómarar, ráðamenn í hernum, stjórnendur opinberra fyrirtækja eða stofnanna og leiðtogar stjórnmálaflokka.

Innlend (Domestic) PEP´s: Einstaklingar sem gegna opinberu embætti innanlands, t.a.m þjóðhöfðingjar, ráðherrar, þingmenn, háttsettir embættismenn, dómarar, ráðamenn í hernum, stjórnendur opinberra fyrirtækja eða stofnanna og leiðtogar stjórnmálaflokka.

Kröfurnar ná jafnframt yfir fjölskyldumeðlimi eða nána samstarfsmenn og alla einstaklinga aðra sem opinber vitneskja eða vitneskja er um innan fjármálastofnunar að vera tengdur persónulega eða tengdur í viðskiptalegum skilningi.

Flestar fjármálastofnanir meta PEP sem hugsanlega áhættu og framkvæma frekara eftirlit með bankareikningum aðila sem falla undir þennan flokk. Kannað er með stjórnmálaleg tengsl við upphaf viðskiptasambands og er það hluti af áreiðanleikakönnun fjármálastofnunarinnar (e. onboarding). Í nýrri tilskipun um peningaþvætti (Fourth Anti- Money Laundering Directive) er þess krafist að reikningar sem falla undir PEP verði skimaðar (screening) til að fylgjast með áhættumatinu sem þeim tengist.
Taxus wallichiana

Taxus wallichiana er trjátegund í ættkvíslinni "Taxus" sem var lýst af Joseph Gerhard Zuccarini. IUCN telur tegundina í útrýmingarhættu. Engar undirtegundir eru skráðar Catalogue of Life.
Hélukeppur

Hélukeppur (fræðiheiti: "Otiorhynchus nodosus") er ranabjöllutegund í ættkvíslinni "Otiorhynchus".

Útbreiðsla.

Algengur í N-Evrópu, einkum ofan skógarmarka, og í minni mæli í fjalllendi M-Evrópu, nær austur til Rússlands; fjalllendi á Bretlandi og Írlandi, Suðureyjar, Hjaltlandseyjar, sjaldgæf í Færeyjum, vesturströnd Grænlands.

Ísland: Algengur um land allt, jafnt láglendi sem hálendi.

Hélukeppur er algengur í Norður Evrópu einkum ofan skógarmarka, á eyjum í N-Atlantshafi og austur til Rússlands. Á Íslandi er hann algengur um land allt, frá fjöru til fjalla.
Poecilia

Poecilia er ættkvísl fiska úr ætt "Poeciliidae" og ættbálki tannkarpa ("Cyprinodontiformes"). Útbreiðslusvæði þeirra er í Norður- og Suður-Ameríku. 40 viðurkenndar undirtegundir eru til. "Poecilia" eru gotfiskar og geta lifað ferskvatni, ísöltu vatni og saltvatni. Kjörhitastig frá 25-28 °C. Tegundir ættkvíslarinnar er oft kenndar við mollí en ein undirtegund er þó kölluð gúppí. Þessar tegundir eru vinsælar sem gæludýrafiskar: "Poecilia sphenops" (mollí í daglegu tali) og "Poecilia reticulata" (gúppí); þær hafa ýmis litaafbrigði.

IUCN telur tvær tegundir í útrýmingarhættu: "P. sulphuraria" og "P. latipunctata".
John J. Pershing

John Joseph „Black Jack“ Pershing (13. september 1860 – 15. júlí 1948) var bandarískur herforingi sem stýrði bandaríska hernum á vesturvígstöðvunum í fyrri heimsstyrjöldinni frá 1917 til 1918.

Pershing hafnaði kröfum Breta og Frakka um að bandarískir hermenn yrðu settir undir þeirra stjórn og krafðist þess að bandaríski heraflinn berðist sem ein samstæð heild undir hans forystu. Sumar bandarískar herdeildir voru þó settar undir stjórn Breta og Pershing leyfði einnig nokkrum herdeildum blökkumanna að berjast með franska hernum.

Bandarískir hermenn tóku fyrst þátt í stórátökum fyrri heimsstyrjaldarinnar í orrustunum við Cantigny, Chateu-Thierry, Belleau-skóg og Soissons árið 1918. Nýliðum hersins var flýtt til Frakklands án mikils herbúnaðar til að komast sem fyrst á vígvöllinn og Bandaríkjamenn nýttust því í fyrstu við breska og franska skriðdreka, stórskotabyssur og flugvélar. Pershing fór sjálfur fyrir fyrstu herdeild Bandaríkjahersins í september árið 1918 í orrustu við Saint-Mihiel og rak þar Þjóðverja af frönsku landsvæði sem þeir höfðu hernumið í þrjú ár. Í Meuse-Argonne-sókninni flutti Pershing um 600.000 bandaríska hermenn til Argonne-skógar og barðist þar í 47 daga ásamt Frökkum. Meuse-Argonne-sókin var hluti af hundraðdagaáhlaupinu sem leiddi til þess að Þjóðverjar neyddust til að semja um vopnahlé í nóvember árið 1918. Pershing var þeirrar skoðunar að réttast væri að halda stríðinu áfram þar til allt Þýskaland væri hertekið svo hægt yrði að gera út af við stríðsvilja Þjóðverja til frambúðar.

Pershing er eini Bandaríkjamaðurinn sem hefur hlotið tignina hershöfðingi herjanna ("General of the Armies") á ævi sinni. Þetta er hæsta tign sem hægt er að bera í Bandaríkjahernum. Pershing var leyft að velja sín eigin tignarmerki og valdi að bera fjórar gullstjörnur til að skera sig frá venjulegum hershöfðingjum, sem báru fjórar silfurstjörnur. Eftir að embætti fimmstjörnuhershöfðingja varð til í seinni heimsstyrjöldinni má líta svo á að hertign Pershing samsvari hertign sexstjörnuhershöfðingja. Pershing lést áður en greitt var úr því hvar hertign hans stæði í nýju tignarröðinni.

Pershing hefur sætt gagnrýni fyrir hertækni sína bæði af hálfu samtímamanna og sagnfræðinga síðari tíma. Hann reiddi sig mjög á bein áhlaup löngu eftir að aðrir herforingjar bandamanna höfðu hætt slíkum aðferðum og hefur Pershing því verið kennt um að gera dauðsfall Bandaríkjamanna meira en það hefði þurft að vera. Auk þess að leiða Bandaríkjamenn til sigurs í fyrri heimsstyrjöldinni var Pershing kennari margra bandarískra herforingja sem áttu eftir að leiða Bandaríkjaher í seinni heimsstyrjöldinni, þar á meðal George Marshall, Dwight D. Eisenhower, Omar Bradley, Lesley J. McNair, George S. Patton og Douglas MacArthur.
Sacchiphantes

Sacchiphantes er ættkvísl af skordýrum sem var lýst af Curtis 1844. "Sacchiphantes" er í ættinni Adelgidae.

Ættkvíslin inniheldur bara eina tegund; "Sacchiphantes abietis".
Allium abbasii

Allium abbasii er tegund af laukplöntum, ættuð frá Íran.
1. árþúsundið

1. árþúsundið er í gregoríska tímatalinu tímabilið sem hófst við upphaf ársins 1 og stóð til loka ársins 1000.
Frederick North

Frederick North, annar jarlinn af Guilford, (13. apríl 1732 – 5. ágúst 1792) betur þekktur sem North lávarður, var forsætisráðherra Bretlands frá 1770 til 1782. Hann var leiðtogi Breta í mestöllu bandaríska frelsisstríðinu. Hann gegndi ýmsum öðrum stjórnarembættum á ferli sínum og var meðal annars innanríkisráðherra og fjármálaráðherra.

Orðspor North lávarðar meðal sagnfræðinga hefur breyst mörgum sinnum. Á seinni hluta 19. aldar var helst litið á hann sem handbendi konungsins sem hefði klúðrað stríðinu gegn Bandaríkjunum og glatað nýlendum Breta í Ameríku. Á 20. öld fóru sumir fræðimenn að leggja meiri áherslu á hlutverk North lávarðar í að stýra bresku fjárhirslunni, neðri deild breska þingsins og í að vernda ensku biskupakirkjuna. Sagnfræðingurinn Herbert Butterfield hefur fært rök fyrir því að aðgerðarleysi North hafi komið í veg fyrir að hægt væri að leysa úr átökunum í Ameríku og að honum hafi mistekist að stýra hernaði Breta með skilvirkum hætti.
Aspars (kartöfluyrki)

Aspars, (á þýsku Asparges eða Dänische Spargelkartoffel), er gamalt danskt kartöfluyrki. Það er talið vera síðan 1872, og er sú elsta þaðan. Það lýkist mjög franska yrkinu La Ratte. Bragðgóð. Meðalsein.
Allium vineale

Allium vineale er fjölær lauktegund, ættuð frá Evrópu, norðvestur Afríku og Miðausturlöndum. Tegundin hefur verið flutt til Ástralíu og Norður Ameríku, þar sem hún er orðin ágengt illgresi.

Lýsing.

Allir hlutar jurtasrinnar eru með sterkri hvítlaukslykt. Laukurinn er 1 til 2 sm í þvermál, með trefjakenndu ytra byrði. Meginstöngullinn verður 30 til 120 sm hár, með 2 til 4 blöðum og endastæðri blómskipan með fjölda æxlilauka og engum eða fáum blómum. Blöðin eru mjó, rörlaga, 15–60 sm löng og 2–4 mm þykk, með vaxkenndri áferð. Blómskipanin er hulin himnu sem visnar þegar blómin opnast. Hvert blóm er á stilk og er með grænbleikan "perianth" 2.5 til 4.5 mm langan. Þau eru með sex krónublöð, sex fræfla og eina frævu sem er mynduð af þremur samvöxnum egglegum. Saman við blómin eru nokkrir gulbrúnir æxlilaukar. Fræið er í hylki, en spíra sjaldan og fjölgun er aðallega með æxlilaukunum. Plöntur með engumblómum, eingöngu æxlilaukum eru stundum skráðar sem afbrigðið: "Allium vineale" var. "compactum".

Nytjar og vandamál.

Þó að það hafi verið mælt með "Allium vineale" sem staðgengli fyrir hvítlauk, þá eru skiftar skoðanir um það hvort að það sé óþægilegt eftirbragð af honum miðað við venjulegan hvítlauk. Hann veldur hvítlauksbragði og lykt af mjólk og kjöti af skepnum sem hafa verið á beit í þar sem hann er. Hann er einnig talinn vandamál í kornrækt, þar sem lykt og bragð smitast af æxlilaukunum við uppskeru. Hann er þolinn gegn jurtaeitri, sem nær ekki góðri festu á beinum, sléttum og vaxkenndum stöngli og blöðum.
Antonio López de Santa Anna

Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón (21. febrúar 1794 – 21. júní 1876), oft einfaldlega kallaður Santa Anna eða López de Santa Anna, var mexíkóskur stjórnmálamaður og herforingi sem barðist í sjálfstæðisstríði Mexíkó, fyrst með spænskum konungssinnum en síðan með mexíkóskum sjálfstæðissinnum. Santa Anna var mjög áhrifamikill í mexíkóskum stjórnmálum eftir sjálfstæði landsins. Hann var bæði kænn herforingi og stjórnmálamaður og hafði svo mikil áhrif á sögu Mexíkó á fyrri hluta nítjándu aldar að sagnfræðingar tala oft um hana sem „öld Santa Anna“. Santa Anna var kallaður „maður örlaganna“ sem „gnæfði yfir samtíma sinn eins og magnþrunginn risi og ókrýndur einvaldur“.

Santa Anna var í fyrstu á móti því að Mexíkó hlyti sjálfstæði frá Spáni en hann gekk um síðir í lið með sjálfstæðissinnum og barðist með þeim uns sjálfstæði Mexíkó var unnið árið 1821. Santa Anna var ekki fyrsti einræðisherrann eða "caudillo" sem réð yfir Mexíkó en hann varð táknrænn fyrir „hinn dæmigerða "caudillo" í sögu Mexíkó“. Sagnfræðingurinn og stjórnmálamaðurinn Lucas Alamán hefur skrifað um Santa Anna að „með réttu væri hægt að kalla sögu Mexíkó frá árinu 1822 söguna af byltingum Santa Anna... Nafn hans er í aðalhlutverki í öllum stjórnmálaviðburðum landsins og örlög landsins og hans voru óaðskiljanleg.“

Santa Anna naut mikilla valda í heimalandi sínu. Ferill hans spannaði fjörutíu ár en á þeim tíma var hann ellefu sinnum forseti á 22 ára tímabili frá 1833 til 1855. Þegar Santa Anna var ekki forseti á þessu tímabili gerðist hann þess í stað áhrifamaður í hernum. Hann var ríkur landeigandi og naut mikils stuðnings í hafnarborginni Veracruz auk þess sem hann var hetja í augum hermanna sinna. Honum tókst hvað eftir annað að viðhalda orðspori sínu þrátt fyrir að Mexíkó byði herfilega ósigra undir stjórn hans. Í dag líta margir Mexíkanar á Santa Anna sem einn þeirra helstu sem „brugðust þjóðinni“. Ofuráhersla hans á miðstýringu og hernaðarósigrar hans leiddu til þess að Mexíkó glataði rúmum helmingi alls landflæmis síns, fyrst í byltingunni í Texas 1836 og síðan eftir ósigur í stríði við Bandaríkin árið 1848.

Santa Anna skipti oft um stjórnmálaskoðanir á ævi sinni; „tækifærissinnaðar stefnur hans gerðu hann ýmist frjálslyndan, íhaldssaman eða ókrýndan konung.“ Santa Anna var steypt af stóli í síðasta sinn árið 1854 og lifði þaðan af mestalla ævi sína í útlegð.
William Pitt eldri

William Pitt, fyrsti jarlinn af Chatham, (15. nóvember 1708 – 11. maí 1778) var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga sem var tvisvar ríkisstjórnarleiðtogi Bretlands á miðri 18. öld. Hann er ýmist kallaður Pitt af Chatham eða William Pitt eldri til að greina hann frá syni sínum, William Pitt yngri, sem var einnig forsætisráðherra. Pitt var einnig kallaður „alþýðumaðurinn mikli“ þar sem hann neitaði í mörg ár, til ársins 1766, að þiggja aðalstitil.

Pitt var óformlegur leiðtogi bresku ríkisstjórnarinnar frá 1756 til 1761 (með stuttu hléi árið 1757) í sjö ára stríðinu. Hann var aftur ríkisstjórnarleiðtogi og innsiglisstjóri frá 1766 til 1768. Pitt var framúrskarandi ræðumaður. Hann var í stjórnarandstöðu mikinn hluta ferils síns og var þekktur fyrir harðsvíruga gagnrýni sína gegn stjórnvöldum, þar á meðal fyrir spillingu Roberts Walpole á fjórða áratugnum, greiðslu til konungsfjölskyldunnar á fimmta áratugnum, frið við Frakkland á sjöunda áratugnum og harðlínustefnu gegn amerískum nýlendubúum á áttunda áratugnum.

Pitt er þekktastur sem leiðtogi Breta í sjö ára stríðinu, þar sem Bretar festu sig í sessi sem sterkasta veldi í heimi. Pitt er einnig þekktur fyrir vinsældir sínar, baráttu sína gegn spillingu, stuðning sinn við réttindi nýlendubúa í aðdraganda bandaríska frelsisstríðsins, nýlendu- og útþenslustefnu sína og hatur sitt á keppinautum Bretlands um nýlenduáhrif, Frakklandi og Spáni.

Breski sagnfræðingurinn Peter D. G. Thomas hefur sagt um Pitt að völd hans hafi ekki byggst á fjölskyldutengslum hans heldur á hæfileikum hans sem þingleiðtogi sem gerðu honum kleift að stjórna neðri deild breska þingsins. Pitt var valdmannslegur, rökfastur og fróður bæði um sögu og bókmenntir.