arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
E. T. A. Hoffmann

Ernst Theodor Wilhelm Hoffmann (24. janúar 1776 – 25. júní 1822), þekktari undir höfundarnafninu E. T. A. Hoffmann (Ernst Theodor Amadeus Hoffmann), var þýskur höfundur ævintýra og hrollvekja. Hann starfaði auk þess sem lögfræðingur, tónskáld, tónlistargagnrýnandi og skopteiknari. Óperan "Ævintýri Hoffmanns" eftir Jacques Offenbach er byggð á sögum hans en Hoffman er söguhetja í þeirri óperu. Hoffman er höfundur sögunnar "Hnotubrjóturinn og músakóngurinn" en á þeirri sögu er hinn frægi ballett "Hnotubrjóturinn" byggður. Ballettinn "Coppélia" er byggður á tveimur öðrum sögum eftir Hoffmann og "Kreisleriana" eftir Schumann er byggð á sögupersónu í verkum Hoffmanns. Sögur Hoffmanns voru mjög vinsælar á 19. öld og hann var einn af aðalhöfundum rómantísku stefnunnar.
Finnbogi Pétursson

Finnbogi Pétursson fæddist í Reykjavík 11 nóvember 1959. Finnbogi er íslenskur samtímalistamaður sem notar rafhljóð til að skapa listaverk, s.s. innsetningar og skúlptúra.

Finnbogi lærði myndlist í Myndlista- og handíðaskóla Íslands á árunum 1979 til 1983 og stundaði framhaldsnám við Jan van Eyck Akademie í Maastricht í Hollandi frá 1983 til 1985. Finnbogi hélt sína fyrstu einkasýningu í Time Based Arts í Amsterdam árið 1985 og hefur síðan haldið fjölda einkasýninga og tekið þátt í fjölmörgum samsýningum víða um heim. Á meðal þekktra verka eftir Finnboga eru "Hringur" sem var sýnt í Nýlistasafninu árið 1991. Finnbogi Pétursson var fulltrúi Íslands á Feneyjatvíæringnum árið 2001.

Tenglar.

Heimasíða Finnboga Péturssonar

Finnbogi Pétursson á Youtube
Einræðisherra

Einræðisherra er ráðamaður sem ríkir í krafti persónulegs valds, óháður lýðræðislegu umboði og óbundinn af lýðræðislegum stofnunum. Stjórnarfar þar sem einræðisherrar ríkja er kallað einræði eða alræði. Latneska orðið "dictator" átti upphaflega við um valdhafa sem rómverska Öldungaráðið fékk í hendur tímabundið alræðisvald vegna neyðarástands. Nú til dags stendur orðið nær merkingu orðsins harðstjóri.
Maat

Maat (fornegypska: M3ˁt) var í fornegypskum trúarbrögðum gyðja sannleikans, jafnvægis, reglu, laga, siðferðis og réttlætis. Maat var gyðjan sem skapaði reglu í heiminum, brautir stjarna og árstíðirnar þegar heimurinn var skapaður. Hún kemur fyrir í Pýramídaritunum. Síðar er hún sýnd sem kvenleg hlið Þot og stendur við hlið Ra í sólarbátnum. Helst hlutverk hennar var að vega sálir manna í undirheimum.

Faraóar voru oft sýndir með einkenni Maat, úasstaf, ank og strútsfjöður (fjöður sannleikans), til að tákna hlutverk þeirra við að halda lög sköpunarverksins.
Sotirios Kyrgiakos

Sotirios Kyrgiakos (gríska: "Σωτήρης Κυργιάκος") er grískur varnarmaður fæddur þann 23. júlí 1979. Í augnablikinu er kappinn samningslaus. Sotirios þeytti frumraun sína inn á fótboltavellinum með aðalliði Panathinaikos tímabilið 1999/2000, þar sem hann hlaut verskuldaða athygli fyrir vasklega frammistöðu sína.
Írska bandalagið

Írska bandalagið eða Írska kaþólska bandalagið var stjórn sem mynduð var á Írlandi eftir írsku uppreisnina 1641. Stjórnin var mynduð af kaþólskum aðalsmönnum, kirkjunnar mönnum og herforingjum og var staðsett í Kilkenny. Frumkvæðið að stofnun bandalagsins kom frá biskupnum Nicholas French og lögmanninum Nicholas Plunkett. Þann 10. maí 1642 var þar haldið kirkjuþing og Bandalagseiðurinn svarinn. Í eiðnum lýstu menn hollustu við Karl 1. og kölluðu uppreisnina réttlátt stríð. Í september árið eftir samdi bandalagið um vopnahlé við her enskra konungssinna í Dublin og 1644 sendu þeir 1500 menn til að styðja konungssinna í bardögum við her sáttmálamanna sem Skotar höfðu sent til Ulster í kjölfar uppreisnarinnar. Árið 1645 kom Giovanni Battista Rinuccini til Írlands sem postullegur erindreki með hergögn fyrir bandalagið. Samningaviðræður við enska konungssinna undir stjórn James Butler 1. hertoga af Ormonde fóru upphaflega út um þúfur en eftir ósigra gegn enska þinghernum komust konungssinnar og bandalagsmenn að samkomulagi.

Árið 1649 gerði Oliver Cromwell innrás í Írland og gjörsigraði konungssinna og bandalagsmenn. Kaþólsku landeigendastéttinni var nánast útrýmt og stofnanir kaþólsku kirkjunnar á Írlandi lagðar niður. Flestir æðstu stjórnendur bandalagsins fóru í útlegð til Frakklands. Eftir endurreisn konungdæmis í Englandi fengu sumir þeirra hluta af löndum sínum aftur.
Tom Arnold

Thomas Duane „Tom“ Arnold (fædd 1959) er bandarískur gamanleikari.
Snjóflóð

Snjóflóð verða þegar snjófarg rennur niður brekku eða fjallshlíð.

Ástæður snjóflóða eru margar, en oftast eru það veðrabreytingar og hvassviðri sem valda flóðunum. Einnig geta jarðskjálftar eða gjörðir manna ýtt af stað snjóflóði.

Mest er hættan þegar blautum snjó kyngir niður á annað frosið snjólag. Þessi tvö lög eiga erfitt með að bindast saman og því rennur hið efra niður. Í flestum tilvikum fara snjóflóð af stað í halla sem nemur 25 til 60 gráðum. Tvær gerðir snjóflóða eru: lausasnjóflóð og flekaflóð.

Snjóflóð eru algengasta dánarorsök af völdum náttúruhamfara á Íslandi.
Aubrey Plaza

Aubrey Christina Plaza (fædd 1984) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Danny DeVito

Daniel Michael „Danny“ DeVito (fæddur 17. nóvember 1944 í Neptune, New Jersey) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Chris Tucker

Christopher „Chris“ Tucker (fæddur 1971) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Scott Krinsky

Scott Krinsky (fæddur 1968) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Patína

Patína kallast diskur undir oblátur (altarisbrauð) og telst því til kirkjumuna, upphaflega úr kopar, eir eða látúni, en getur í dag verið úr hvaða málmi sem er. Orðið getur einng átt við „spanskgrænu“, sem fyrrum settist á hlutinn.
Eliza Dushku

Eliza Patricia Dushku (fædd 1980) er bandarískur leikari.
Lína Langsokkur í Suðurhöfum

Lína Langsokkur í Suðurhöfum (s. "Pippi Longstocking on the Seven Seas") er sænsk teiknimynd frá árinum 1970.
Snjallsímavafri

Snjallsímavafri eða örvafri er vafri fyrir smátæki eins og snjallsíma eða lófatölvu. Snjallsímavafrar eiga að sýna vefsíður með þeim hætti að það komi sem best út á litlum skjám. Snjallsímavafrar eru líka hannaðir út frá takmörkuðu vinnsluminni og bandbreidd slíkra tækja.
Internet Channel

Internet Channel eða Internetrásin er sérútgáfa Opera-vafrans fyrir Wii-leikjatölvuna. Internet Channel styður beinan aðgang að Internetinu (ólíkt Opera Mini) og styður flest það sem hefðbundinn Opera-vafri styður. Viðmótið var endurhannað til að henta betur fyrir sjónvarpsskjá. Prufuútgáfa af vafranum kom út árið 2006 og full útgáfa árið 2007.
Canonical XML

Canonical XML eða staðal-XML er staðalform XML. Hugmyndin er að auðvelda samanburð á XML-skjölum með því að staðla þau (samræma til dæmis leturbil, línubil, gæsalappir o.s.frv.). Canonical XML-skjöl notast við UTF-8-stafasettið, tákna línubil með 0x0A, eru með samræmd stafabil í eigindum, nota ekki CDATA-kafla og nota ekki einstæð tög heldur alltaf bæði upphafs- og endatög, sem dæmi.
Chromium

Chromium er opinn vafri og þróunarverkefni sem deilir frumkóða með Google Chrome. Google Chrome bætir við ýmsum aukabúnaði sem ekki er dreift sjálfkrafa með Chromium, eins og PDF-lesara og stuðningi við Adobe Flash. Chromium er hannaður sem einfaldur flipavafri og kom fyrst út árið 2008.
Web Standards Project

Web Standards Project (skammstafað WaSP) var hópur vefhönnuða sem hvatti til aukinnar notkunar vefstaðla Alþjóðasamtaka um veraldarvefinn. Hópurinn var myndaður árið 1998 sem svar við aukinni sérhæfingu vafra og lélegum stuðningi þeirra við leiðandi staðla. Fyrsta markmið hópsins var að fá stærstu vafraframleiðendurna, Microsoft, Opera Software og Netscape, til að styðja að fullu staðlana HTML 4.01/XHTML 1.0, CSS1 og ECMAScript og tryggja þannig ákveðið samræmi milli vafranna. Meðal markmiða hópsins var að bæta vefaðgengi og langtímavarðveislu gagna á veraldarvefnum. Árið 2002 voru flestir stofnendur hættir og hlutverk hópsins fyrst og fremst að miðla upplýsingum. Árið 2013 var hópurinn formlega lagður niður.

Hópurinn hannaði prófsíður, Acid-prófin, sem voru vinsæl til að prófa stuðning vafra við grunnstaðla. Acid 1 prófaði stuðning við HTML 4 og CSS 1; Acid 2 prófaði stuðning við CSS 1 og 2; og Acid 3 prófaði stuðning við CSS 2, DOM og ECMAScript.
Sænsk-norska sambandið

Sænsk-norska sambandið, formlega sameinuð konungsríki Noregs og Svíþjóðar, var ríki sem var myndað eftir að Noregur og Svíþjóð gengu í konungssamband árið 1814. Einu sameiginlegu stofnanir ríkjanna voru konungur og utanríkisþjónustan en þau voru að öllu öðru leyti tvö aðskilin ríki með sín eigin þing og ríkisstjórnir. Þegar leið á 19. öldina óx verslunarfloti Norðmanna sem leiddi til aukinnar kröfu um sérstaka utanríkisþjónustu. Sænski konungurinn hafði auk þess neitunarvald sem leiddi til nokkurra stjórnarkreppa í Noregi. Norðmenn brugðust við með því að styrkja norska herinn. Árið 1905 samþykkti norska stórþingið lög um sérstaka norska ræðismenn en Óskar 2. konungur beitti neitunarvaldi gegn lögunum. Norska ríkisstjórnin sagði þá af sér en konungur neitaði að samþykkja uppsögnina þar sem ekki væri hægt að mynda aðra stjórn. Stórþingið lýsti því þá yfir að Óskar hefði fyrirgert konungstign sinni í Noregi með því að neita að uppfylla skyldur sínar og mynda nýja stjórn. Í þjóðaratkvæðagreiðslu sem boðað var til í ágúst kaus yfirgnæfandi meirihluti Norðmanna aðskilnað frá Svíþjóð. Þingin tvö samþykktu upplausn sambandsins 16. október og Óskar lagði í kjölfarið niður tilkall sitt til norsku krúnunnar fyrir sína hönd og afkomenda sinna.
Bill Anders

William "Bill" Alison Anders (fæddur 17. október 1933) er fyrrverandi bandarískur geimfari og síðar sendiherra. Hann var tunglferjuflugmaður í þriggja manna áhöfn Apollo 8 leiðangursins árið 1968, ásamt Frank Borman og Jim Lovell. Þeir þrír voru fyrstir til að yfirgefa sporbraut Jarðar, fljúga til og fara á sporbraut um Tunglið. Þeir voru einnig fyrstir til að sjá bakhlið tunglsins. Á braut um Tunglið tók Bill hina frægu ljósmynd „Jarðarupprás“. Galen Rowell hjá National Geographic tímaritinu hefur kallað myndina þá áhrifamestu sem tekin hefur verið af jörðinni. Auk þess varð Bill fyrstur manna til að taka mynd af jörðinni í heild sinni, en menn höfðu þá aldrei ferðast jafn langt frá jörðinni. Bill var í varaáhöfn Apollo 11 leiðangursins árið 1969. Hann er einn af aðeins 24 einstaklingum sem flogið hafa til tunglsins.

Æfingar á Íslandi.

"Aðalgrein: Æfingar tunglfara í Þingeyjarsýslum"

Árið 1965 kom hópur bandarískra geimfara til æfinga á Íslandi og var Bill Anders meðal þeirra. Hann hafði áður dvalið við skyldustörf í herstöð Bandaríkjahers á Keflavíkurflugvelli og var því kunnugur staðháttum. Hann kom aftur til æfinga á Íslandi árið 1967 og var félagi hans Neil Armstrong þá með í för. Árið 2013 heimsótti Bill Ísland á ný og fór á gömlu æfingarstaði geimfaranna, m.a. í Nautagil, Drekagil og Öskju.

Apollo 8.

Apollo 8 var fyrsta flugið til tunglsins. Leiðangurinn lagði af stað 21. desember 1968 og fór á braut um tunglið að kvöldi 23. desember. Geimfarið fór tíu hringi kringum tunglið áður en því var skotið aftur til jarðar. Áhöfnin lenti heilu og höldnu í Kyrrahafinu þann 27. desember 1968. Neil Armstrong og Buzz Aldrin voru í varaáhöfn Apollo 8 ásamt Fred W. Haise og þjálfuðu þeir með áhöfn Apollo 8 fyrir leiðangurinn.
Iwona Chmielewska

Iwona Chmielewska(fædd 5. febrúar 1960) er pólskur barnabókahöfundur og myndlistarmaður sem þekkt er fyrir myndir í barnabókum sínum. Hún skrifar mest um heimspekileg efni. Ein bóka hennar er Dagbók Blumpka en hún segir sögu af munaðarleysingjahæli í Varsjá sem rekið var af Janusz Korczak en hann og og öll börnin þar voru tekin af lífi í Treblinka útrýmingarbúðunum.
Autostrada del Sole

Autostrada del Sole (ítalska: "Autostrada A1" eða "Sólarhraðbrautin") er hraðbraut sem liggur suður eftir Ítalíu milli borganna Mílanó, Bologna, Flórens, Rómar og Napólí. Hraðbrautin er sú lengsta á Ítalíu, 754 km að lengd. Tilgangurinn með byggingu hennar var að styðja við endurreisn ítalsks efnahagslífs eftir þrengingar eftirstríðsáranna. Vinna við hana hófst 19. maí 1956 og hún var vígð 4. október 1964.
Kenýafjall

Kenýafjall er annað hæsta fjall Afríku á eftir Kilimanjaro. Hæsti tindur þess, Batian, rís 5.199 metra yfir sjávarmáli. Fjallið er í miðju Kenýa sem dregur nafn sitt af því. Það er um 150 km norðnorðaustan við höfuðborgina Naíróbí. Fjallið er eldkeila sem myndaðist þremur milljónum ára eftir myndun Sigdalsins mikla. Upphaflega var það 7.000 metrar á hæð en jökulís hefur sorfið það niður.
Hokus Pokus Einar Áskell

Hokus Pokus Einar Áskell ("Hokus pokus Albert Åberg") er Norsk teiknimynd í leikstjórn Torill Kove um Albert Åberg, barnabókapersónu sem sænski rithöfundurinn og teiknarinn Gunilla Bergström skóp og hefur á Íslensku verið þýddur Einar Áskell.
Kvensöðull

Kvensöðull er sérstök tegund af hnakk eða söðli sem ætlaður var konum sem ferðuðust á hestbaki. Kvensöðlar voru þannig að konan sem reið hestinum sat ekki klofvega heldur út á hlið,oftast til vinstri. Tíska í kvensöðlum fylgdi eftir tísku í venjulegum söðlum og hnökkum. Á íslenskum miðaldamálverkum má sjá standsöðla en það eru söðlar sem líkjast djúpum stólum með bríkum að framan og aftan. Konur riðu þá í sveifarsöðli en þar var eins konar stóll, breið sveif milli hárra bríka og fótaþjöl fyrir báða fætur. Slíkir söðlar voru oft mikil listasmíð. Þess er getið að Guðbrandur Þorláksson biskup gaf konu sinni Halldóru Árnadóttur söðul í morgungjöf árið 1572. Hellusöðull var glæsilegasta afbrigði af sveifarsöðlum en það var söðull sem var allur klæddur látúni með skreytingum. Sveifarsöðlar voru algengir fram á miðja 19. öld en þegar iðnlærðir söðlasmiðir taka við söðlasmíð þá breytast söðlar í hnakka að evrópskri fyrirmynd. Kvensöðlar breytast einnig mikið og þá þannig að söðulsveifin er mjókkuð og klædd leðri og er mun neðar en á hinum fornu sveifarsöðlum og er nú kölluð söðulbogi. Bríkurnar hverfa og í staðinn kemur skraut að aftan sem söðulbogi kom úr en hann var svo festur við söðulnef að framan. Dýnan var stoppuð með togi eða hrosshárum og fest undir söðulinn. Við lok 19. aldar varð enskur klakksöðull alsráðandi en í slíkum söðli er klakkur við söðulnef til að hvíla annan fótinn á. Kona í slíkum söðli gat þá snúið sér og stýrt hestinum betur. Slíkan klakksöðul notuðu margar konur fram yfir 1930 en einnig var algengt upp úr aldamótum 1900 að konur notuðu venjulega hnakka.
Vogar (Færeyjum)

Vogar eða Vogey (færeyska: "Vágar", "Vágoy") er þriðja stærsta eyjan í Færeyjum. Hún liggur sunnan og vestan við Straumey og er næstvestust allra eyjanna, aðeins Mykines er vestar. Íbúar Vága voru 3050 þann 1. janúar 2011 og hefur farið heldur fjölgandi á síðustu árum. Á eynni er eini flugvöllur Færeyja.

Hæsta fjallið á eynni er Árnafjall (722 m.) Á Vogum eru tvö stærstu stöðuvötn Færeyja, Sørvágsvatn eða Leitisvatn og Fjallavatn. Lögun Voga er oft sögð minna á hundshaus og er þá Fjallavatn auga hundsins en Sørvágsfjörður kjafturinn. Fjöldi hólma og skerja er í kringum eyna.

Byggðir.

Byggðirnar á eynni eru Sørvágur, Bøur, Gásadalur, Miðvágur, Sandavágur og Vatnsoyrar, en síðastnefnda byggðin hefur nokkra sérstöðu því hún er sú eina í öllum Færeyjum sem ekki er við sjó, heldur á strönd Sørvágsvatns. Þarna var raunar engin byggð fyrr en 1921, þegar þrjár fjölskyldur settust þar að.

Bøur og Gásadalur eru á vesturströnd eyjarinnar og var Gásadalur án vegasambands við umheiminn allt til 2004, en þá voru vígð göng þangað. Tvær aðrar afskekktar byggðir fóru í eyði á síðustu öld, Víkar 1910 og Slættanes 1964. Þær voru báðar á norðvestanverðri eynni og er nú sá hluti hennar allur óbyggður. Svo var raunar einnig áður því þessar byggðir voru báðar stofnaðar á 19. öld.

Í Sandavogi var stórbýlið Steig, sem var gert að lögmannssetri árið 1555 og bjuggu flestir lögmenn Færeyja þar eftir það, allt þar til embættið var lagt niður 1816. Síðasti lögmaðurinn á Steig var Jørgen Frants Hammershaimb og þar fæddist sonur hans, V.U. Hammershaimb, prestur og málfræðingur, sem lagði grunn að færeyska ritmálinu. Minnisvarði um hann er á Steig.

Samgöngur.

Á eynni er eini flugvöllur Færeyja, Vogaflugvöllur og eru Vogar því viðkomustaður flestra sem til Færeyja koma. Völlurinn var lagður af Bretum í síðari heimsstyrjöldinni en eftir að henni lauk var völlurinn lítið sem ekkert notaður í tuttugu ár. Hann var svo endurnýjaður á sjöunda áratugnum og gerður að alþjóðaflugvelli. Vegna flugvallarins voru Vogar öryggissvæði á heimsstyrjaldarárunum og þurftu íbúar annarra eyja sérstakt leyfi til að fara þangað. Mestallt herlið Breta á eyjunum var staðsett á Vogum, aðallega á Vatnseyrum, og voru íbúar þorpsins fluttir burt á meðan hernámið stóð yfir.

Fyrstu neðansjávargöngin í Færeyjum, Vogagöngin, milli Voga og Straumeyjar, voru opnuð árið 2002. Þau eru um 4900 m löng.
Íslandsmót skákfélaga

Íslandsmót skákfélaga er haldið ár hvert.

Keppt er í nokkrum deildum.
Momoiro Clover Z

er japansk stúlknahljómsveit sem stofnuð var í Tókýó árið 2008. Momoiro Clover Z er skipuð fimm söngkonum. Í upphafi hét það Momoiro Clover en var endurnefnt Momoiro Clover Z eftir að Akari Hayami hætti í hljómsveitinni í apríl 2011. Þeir hafa notið vinsælda í Japan.

Saga.

Momoiro Clover Z var stofnuð í Tókýó árið 2008 af Stardust Promotion. Akari Hayami hætti í hljómsveitinni í apríl 2011 og hljómsveitin var endurnefnt Momoiro Clover Z. Í júlí 2011 gaf hljómsveitin út sína fyrstu breiðskífu sem ber titilinn "Battle and Romance". 10. apríl 2013 gaf hljómsveitin út sína aðra plötu "5th Dimension" sem hefur verið verðlaunaður fyrir platínusölu af RIAJ.

Meðlimir.

Fyrrverandi meðlimir.

Other
Melar í Svarfaðardal

Melar er bær í Svarfaðardal. Þeir standa neðan undir fjallinu Stólnum austan Svarfaðardalsár um 15 km frá Dalvík.
Tæknisaga

Tæknisaga er saga tækniþróunar frá forsögulegum tíma til okkar daga. Ný tæki og aðferðir hafa verið mikilvægt hreyfiafl í mannkynssögunni og vísindasögunni. Nýjar uppfinningar eru bæði afurðir og undirstaða hagkerfa og stór hluti af daglegu lífi fólks. Tækninýjungar hafa þannig áhrif á samfélagsgerð og menningu. Tækninýjungar eru líka undirstaða hernaðarmáttar ríkja.
Blásveifgras

Blásveifgras (fræðiheiti: "Poa glauca") er sveifgras sem vex í móum og melum norðarlega á norðurhveli jarðar. Blöðin eru mjó, stíf og langydd en punturinn er mjór en breiðir úr sér þegar á blómgun stendur. Á Íslandi er blómgun í júní og júlí. Algengt er að blásveifgras vaxi í þúfum eða toppum.
Lostæti

Lostæti er matvæli sem er talið sérstaklega æskilegt í ákveðinni menningu, annað hvort vegna óvenjulegs bragðs eða annarra eiginleika, eða vegna þess að það er sjaldgæft. Lostæti eru mismunandi eftir tímabilum og menningum. Til dæmis voru flæmingjatungur hafðar í hávegum í Rómaveldi en í dag eru þær hvergi borðaðar. Humar var talinn fátæktarmatur í Bandaríkjunum til um miðja 19. öld en þá varð hann lostæti eins og í Evrópu.
Belgjastör

Belgjastör (fræðiheiti: "Carex panicea") er stör sem á heimkynni sín víða í Norður- og Vestur-Evrópu. Jarðstöngull belgjastarar er með renglum. Stráið er grannt og blöðin flöt og styttri en stráið sjálft. Litur þeirra er grágrænn. Meðal einkenna belgjastarar er að stoðblöð kvenaxanna eru með löngu slíðri og axhlífarnar eru mósvartar. Belgjastör vex í mýrum um allt Ísland, þó ekki á Miðhálendinu. Belgjastör líkist slíðrastör allmikið en slíðrastörin vex þó aðallega í þurrlendi.
Kynhormón

Kynhormón skiptast í beggjakyns, karlkyns og kvenkyns kynstera. Hormónin GBH, ESH og GnRH gegna mikilvægum hlutverkum varðandi kyn en teljast ekki til kynhormóna. Kynhórmon eru framleidd í kynkirtlunum (þ.e. í eggjastokkunum eða eistunum) eða nýrnahettunum. Þau geta líka umbreytast úr öðrum kynhormónum í ný í vefjum eins og lifri eða fituvef.

Tegundir.

Helstu tegundir kynhormóna eru andrógen og estrógen, og þau mikilvægustu þessara tegunda hormóna eru testósterón og estradíól. Það er líka til þriðja tegund, prógesterón. Karlhormón hafa karlvæðandi áhrif og estrógen hafa kvenvæðandi áhrif. Báðar gerðir eru þó til í báðum kynjum, þó í mismunandi magni.
Kyrrahafsostra

Kyrrhafsostra (fræðiheiti: "Crassostrea gigas") er ostrutegund sem er að finna við Kyrrahafsstrendur Asíu. Hún hefur verið flutt til Ástralíu, Evrópu, Norður-Ameríku og Nýja-Sjálands. Kyrrahafsostran er mest ræktaða og efnahagslega mikilvægasta ostrutegundin. Þessi tegund er ræktuð fremur en aðrar vegna þess að hún vex frekar hratt og er ónæm fyrir mörgum sjúkdómum. Á nokkrum svæðum þar sem kyrrahafsostran hefur verið flutt inn hefur hún sest að á náttúrulegum vaxtarstöðum og er álitin innrásartegund.
Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)

Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði) er listi yfir lönd og nokkrar hjálendur eftir vergri landsframleiðslu miðað við markaðsvirði (nafnverð). Þessar tölur taka ekki með í reikninginn ólíkt verðlag í mismunandi löndum, og þær geta verið mjög breytilegar frá ári til árs þar sem þær eru háðar gengi gjaldmiðla í hverju landi fyrir sig. Gengisbreytingar hafa því mikil áhrif á stöðu landanna innbyrðis frá ári til árs. Með því að kaupmáttarjafna landsframleiðsluna má koma í veg fyrir þessar sveiflur, en listi yfir lönd eftir landsframleiðslu (KMJ) er matskenndari en þar sem miðað er við nafnvirði.

Listinn er þrefaldur og sýnir tölur frá þremur ólíkum stofnunum, AGS, Heimsbankanum og tölfræðideild Sameinuðu þjóðanna.
Cory Monteith

Cory Allan Michael Monteith (1982 – 2013) var kanadískur leikari.
Creative Commons-leyfi

Creative Commons (CC)-leyfi eru eitt af nokkrum almennum notendaleyfum sem gera kleift að dreifa á frjálsan hátt efni sem annars væri höfundarréttarvarið. CC-leyfi gera höfundi kleift að aðlaga höfundarrétt sinn að þeirri notkun sem þeir leyfa á efni sínu (t.d. gefa frjálsa notkun sem er ekki í viðskiptatilgangi) og verndar fólk sem notar eða endurdreifir höfundaverkum annarra þannig að það þarf ekki að hafa áhyggjur af því að brjóta höfundarréttarlög svo fremi sem það fari eftir þeim skilmálum sem höfundarréttarleyfi kveður á um.

Leyfin fjögur.

Höfundar getið (BY – Attribution).

BY-skilyrði er gert til að tryggja að allir viti hvaðan verkið kemur. Gerð er sú krafi í öllum Creative Commons að höfundar sé getið þegar verk er notað.

Ef þessari kröfu sleppt er verið að hleypa verkinu út til almennings, líkt og höfundarrétturinn væri runninn út.

Ekki í hagnaðarskyni (NC – Non-commercial).

Þessi takmörkun þýðir í raun að þeir sem ætla að nota verkið megi ekki græða fjárhagslega af því. Sem þýðir að skapari verksins mátti græða á því, nema annað sé tekið fram (með sérstöku leyfi). Til eru þrjár útgáfur af þessu tákni. 1. er með svokölluðu dollaratákni ($). 2. er með evrutákni (€). 3. er með yenatákni (¥). Merkin eru jafngild og er það í höndum höfundar að velja hvað hann notar.

Engar afleiður (ND – No derivatives).

Takmörkunin snýr að því að ekki megi búa til ný verk sem byggja á verkum viðkomandi höfundar nema tilskilin leyfi liggja fyrir. T.a.m. má ekki nota lag í kvikimynd né endurblanda það, þó mætti deila því áfram í óbreyttri mynd. Er þessi takmörkun oft talin sú þyngsta og mest íþyngjandi takmörkunin. Það felst aðallega í því að ekki er með öllu ljóst hvað þetta felur í sér. Dæmi: Að taka bók og bæta við hana nýjum kafla er ákveðin afleið, og einnig að víxla nöfnum aðalpersónanna. En er hægt að kalla það að prenta bókina á glanspappír eða færa lag af MP3 formi yfir á Ogg Vorbis form afleið? Í svona vafamálum er skynsemin oftast nær látin ráða för, en eðlilegast er að hafa samband við höfundinn ef vafi er á réttindum.

Deilist áfram (SA – Share alike).

Deilist áfram gefur til kynna að þeir sem búa til afleidd verk af viðkomandi höfundi eru skyldugir til að deila því áfram undir sömu skilmálum. Þannig tryggir viðkomandi höfundur að verk hans verði frjálst áfram. Þetta hefur oft verið kallað ,copyleft" og er forsenda þess að skapandi almenningur verði til. Upprunalega hugmyndin kom frá Richard Stallman sem var stofnandi frjálshugbúnaðarhreyfingarinnar.

Leyfin.

Útfrá þessum takmörkunum er mögulegt að búa til sex mismunandi leyfi.

Einnig er til leyfið CC0 sem á eru engin takmörk og er það sambærilegt við almenning.

Heimildir.

Hin fjögur CC leyfi í Íslenskri þýðingu á vefsíðu Creative Commons á Íslandi
Louis C.K.

Louis Szekely (fæddur Louis Székely, Jr.; 12. september 1967), þekktur sem Louis C.K., er bandarískur leikari og gamanleikari.
Jackie Mason

Jackie Mason (fæddur Yacov Moshe Maza; 9. juni 1928 - 24. juli 2021) var bandarískur leikari og gamanleikari.