arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Júkon

Júkon ("Yukon") er sjálfstjórnarsvæði í norðvesturhluta Kanada. Flatarmál þess er 482.443 km2 en íbúar voru um 40.000 árið 2019. Whitehorse er höfuðstaður fylkisins og eina borgin. Opinber tungumál eru enska og franska, en frumbyggjamál eru einnig viðurkennd.

Júkon var stofnað þegar það var klofið frá Norðvesturhéruðunum árið 1898. Það er nefnt eftir Júkonfljóti. Það á landamæri að Alaska í vestri, Norðvesturhéruðunum í austri og Bresku Kólumbíu í suðri. Júkon hefur að geyma mikla barrskóga og fjöll. Mount Logan, hæsta fjall Kanada, er í suðvesturhluta fylkisins og er það 5.959 metra hátt. Fjallið er innan Kluane-þjóðgarðsins.
Einar Guðmundsson

Einar Guðmundsson var prestur á Stað á Reykjanesi í Barðarstrandarsýslu frá 1619 til 1635. Um fæðingar- og dánarár Einars er ekki vitað en foreldrar hans voru séra Guðmundur Jónsson á Stað á Reykjanesi og Halldóra Guðmundsdóttir, systir séra Jóns í Hítardal.

Einar er talinn hafa lært utanlands áður en hann varð prestur á Stað á Reykjanesi. Hann var lærdómsmaður og þýddi m.a. úr þýsku og dönsku. Fyrri kona hans hét Þóra Finnsdóttir, systir Jóns Finnssonar sem átti Flateyjarbók og gaf Brynjólfi Sveinssyni árið 1647. Seinni kona Einars var Sigríður Erlendsdóttir.

Árið 1633 bar Einar tvö sóknarbörn sín galdri þegar Sigríður veiktist. Hjónin á Stað á Reykjanesi töldu þetta vera verk Auðunnar Þorsteinssonar eða sonar hans. Einar ritaði bréf til Auðunnar og hótaði að kæra þá feðga. Hann lagði ekki fram formlega kæru en ásakaði þá opinberlega um fjölkyngi og meinaði Auðunni að ganga til altaris um tíma. Einar lét síðan undan og leyfði Auðunni að vera til altaris en las upp heiftarlegt bréf áður en hann útdeildi Auðunni sakramentið og bað um að Auðunn skyldi strax fá refsingu ef hann væri sekur um galdur eða þjófnað. Magnús Arason varð vitni að ofsóknum Einars í kirkjunni og studdi mál Auðunns gegn Einari. Auðunn kærði framferði Einars til Gísla Oddssonar biskups og vann málið.

Árið 1636 var Einar dæmdur af embætti fyrir galdraáburð, rógburð og fleira. Hann og Sigríður fluttu þá að Kleifum í Gilsfirði. Hann var ennþá á lífi árið 1649.

&lt;q&gt;Heilsan tilsendist þér, Auðunn Þorsteinsson, eftir maklegleikum. Vil eg þig vita láta það tilfelli sem hér er skéð að Sigríður mín hefir fengið verk undarlegan í sitt auga... og er það okkar beggja meining að það sé af völdum þínum eður þíns sonar Björns, því þið eruð báðir við fjölkyngi og galdra kendir; og batni henni ekki... þá lýsir hún ykkur sinn sáramann eður bana, ef svo reynist. Því máttu taka þig í vakt í tíma, því vita máttu, sé heitur blóðdropi í mér, þá mun eg þar til kosta hjá því Danska yfirvaldi, að þú megir uppbera þitt maklegt straff, sem einum galdramanni eður óbótaþræl hæfir eftir lögum.&lt;/q&gt;

Úr bréfi Einars til Auðunnar Þorsteinssonar

Einar var þekkt rímna- og sálmaskáld á 17. öld en fá eintök af verkum hans hafa varðveist. "Skotlands rímur" Einars er aðeins til í einu handriti (í AM 146 a 8vo, með hendi Jóns Finnssonar) en William Alexander Craigie gaf þær út árið 1908.

Heimildir.

Einar Guðmundsson. "Skotlands rímur: Icelandic ballads on the Gowrie conspiracy." W. A. Craigie (ritstj.). Oxford: Clarendon Press, 1908.
Vaxtatímabil

Vaxtatímabil er það tímabil sem miðað er við þegar vextir eru reiknaðir af peningaláni eða sambærilegri fjárskuldbindingu, og er þá gjarnan talað um að vextirnir séu reiknaðir frá upphafsdegi viðkomandi vaxtatímabils til upphafsdags næsta vaxtatímabils. Ef um er að ræða peningalán er jafnframt algengt að vaxtatímabil séu frá hverjum gjalddaga til þess næsta. Aftur á móti er algengast að vextir séu tilgreindir sem ársvextir eða sú prósentutala er svarar til þess hlutfalls af höfuðstól hverju sinni sem greiða skal í vexti á einu ári. Til þess að reikna vextina fyrir hvert tímabil þarf því jafnan að taka tillit til þess að gjalddagar eru oftast fleiri en einn á ári, sem er í meginatriðum hægt að gera annars vegar með því að nota svokallaða virka vexti og hinsvegar með því að reikna fyrst ársvextina og deila svo einfaldlega í fjárhæð þeirra með fjölda vaxtatímabila á ári. Síðarnefnda aðferðin er einfaldari og því oft notuð í reynd, þar á meðal af lánastofnunum á Íslandi, en hún er þó eilítið ónákvæm og sú skekkja er ávallt til hækkunar en aldrei til lækkunar.
Jón Páll Bjarnason

Jón Páll Bjarnason (f. 6. febrúar 1938, d. 16. ágúst 2015) var íslenskur gítarleikari. Hann fæddist á Seyðisfirði, sonur hjónanna Önnu G. Jónsdóttur hjúkrunarfræðings og Gunnars Bjarnasonar verkfræðings og skólastjóra Vélskóla Íslands.

Hann tók kornungur að leika með bestu hljómsveitum landsins fyrir dansi, fyrst hér á landi en sótti síðar á svipuð mið í Danmörku og Svíþjóð og um skeið lék hann með erlendum tónlistarmönnum á skemmtiferðaskipum á Karíbahafi. Síðar á ævinni fór hann í framhaldsnám í list sinni í Los Angeles í Bandaríkjunum og lék þar m.a. með Buddy Rich's big band.

Hann stundaði gítarkennslu í einkatímum og kenndi bæði við tónlistarskóla FÍH og grunnskólann á Akranesi.

Jón Páll var þríkvæntur. Fyrsta kona hans var Elly Vilhjálms söngkona. Þau skildu en áttu dótturina Hólmfríði Ástu. Önnur kona Jóns Páls var Erna Haraldsdóttir flugfreyja, sem fórst í flugslysinu mikla á Sri Lanka í nóvember 1978. Þriðja eiginkona hans var Roberta Ostroff rithöfundur í Bandaríkjunum, en hún lést 2004.
Degli

Degli (fræðiheiti: "Pseudotsuga menziesii"), einnig kallað döglingsviður eða douglas-greni, er barrtré upprunið frá vesturhluta Norður-Ameríku. Tréð er notað í timburiðnaði. Það getur orðið með hærri trjám heims eða um 123 metrar að hæð.

Tvö afbrigði eru af degli:

Á Íslandi.

Degli hefur vaxið vel í Hallormsstaðaskógi og náð 20 metrum en það er erfitt í ræktun á Íslandi. Við Bjarmastíg 13 á Akureyri stendur degli sem er yfir 10 metra hátt. Degli vex við hærri sumarhita og lengri sumur en Ísland hefur að bjóða. Það er viðkvæmt fyrir áföllum í æsku en áhugavert væri að reyna ræktun þess í auknum mæli undir skermi, sem kallað er. Þá eru litlar trjáplöntur gróðursettar í eldri skógi sem hlífir þeim við vor- og haustfrostum og öðrum áföllum í æsku. Hæstu tré hafa náð 20 metrum .

Árið 2021 fundust fyrstu sjálfsáðu degliplönturnar í Stálpastaðaskógi.

Tengill.

Kjarnaskógur.is - Degli
Edmonton

Edmonton er höfuðborg Alberta-fylkis í Kanada. Íbúar stórborgarsvæðisins eru rúm milljón. Edmonton er nyrsta borg Norður-Ameríku með íbúafjölda yfir milljón. North Saskatchewan-áin rennur í gegnum borgina en hún er umkringd stórum grænum svæðum. Calgary, stærsta borg fylkisins, liggur fyrir sunnan Edmonton.
Silfurreynir

Silfurreynir (fræðiheiti "Sorbus intermedia") er lauftré af rósaætt sem upprunnið er frá Skandinavíu og Eystrasalti. Tréð er einstofna eða margstofna tré með gildan stofn og breiða krónu sem verður allt að 15 metra hátt. Blómin eru hvít til gráhvít, mörg saman í 8-10 sm breiðum sveipum. Laufblöðin eru breiðegglaga og sagtennt. Haustlitir eru gulir. Silfurreynir er talinn þola loftmengun í borgum betur en flestar aðrar trjátegundir og er því vinsæll sem götutré erlendis. Hann getur orðið allt að 200 ára gamall.

Á Íslandi.

Silfurreynir er vinsælt garðtré á Íslandi. Elsta tré Reykjavíkur er silfurreynir sem staðsettur er í Fógetagarðinum við Aðalstræti. Hann var gróðursettur 1884 af Schierbeck landlækni

Silfurreynir verður gjarnan fyrir haustkali á í uppvexti á unga aldri og verður þá kræklóttur ef ekki er passað upp á klippingu. Silfurreynir þarf frjósaman jarðveg og skjól í æsku.
Evrópulerki

Evrópulerki (fræðiheiti: "Larix decidua") er tegund lerkis af þallarætt. Það er upprunið úr fjalllendi Mið-Evrópu, aðallega Ölpunum og Karpatafjöllum og í vex í allt að 2400 metra hæð. Það lifir hins vegar illa á láglendi þar og er viðkvæmt fyrir sjúkdómum.

Á Íslandi.

Á Íslandi vex það vel og betur en rússalerki/síberíulerki, sérstaklega á láglendi. Það getur orðið kræklótt vegna haustkals.

Elstu eintök sem vitað er um eru í Mörkinni, Hallormsstaðaskógi, sáð um 1904. Einnig eru um aldargömul tré í Skrúði í Dýrafirði og á Akureyri. Krónan getur orðið mikil um sig. Evrópulerki, staðsett í Hólavallakirkjugarði, var útnefnt borgartré Reykjavíkur árið 2011. Hæstu tré eru um 24 metrar á hæð (2016).

Árin 1996, 2004 og 2014 hefur evrópulerki verið valið tré ársins af Skógræktarfélagi Íslands.
Valentinianus 3.

Valentinianus 3. (2. júlí 419 – 16. mars 455) var keisari Vestrómverska ríkisins frá árinu 425 til dauðadags árið 455.

Faðir Valentinianusar 3. var Constantius 3. sem var keisari í nokkra mánuði áður en hann lést, árið 421. Móðir hans var Galla Placidia sem var systir Honoriusar keisara. Þegar Honorius lést árið 423 var embættismaðurinn Johannes skipaður keisari. Austrómverski keisarinn Theodosius 2., sem var frændi Honoriusar og Göllu Placidiu, viðurkenndi ekki Johannes sem keisara og árið 424 skipaði hann Valentinianus sem undirkeisara sinn ("caesar") og ári síðar sem keisara ("augustus") yfir Vestrómverska ríkinu. Theodosius sendi her til Ítalíu til að takast á við Johannes og var Johannes sigraður eftir átök við Ravenna og tekinn af lífi stuttu síðar. Valentinianus 3. var aðeins 6 ára þegar hann varð keisari og því var ríkinu stjórnað að miklu leiti af móður hans til að byrja með. Germanskir þjóðflokkar voru helsta ógnin við vald keisarans á valdatíma Valentinianusar og til dæmis höfðu Vestgotar sest að í suður Gallíu og Vandalar í Hispaníu. Þessir þjóðflokkar réðu sér að miklu leiti sjálfir þó þeir væru innan landamæra Rómaveldis. Árið 429 færðu Vandalar sig um set og hertóku norður-Afríku af Rómverjum. Við þetta misstu Rómverjar yfirráðin yfir norður-Afríku þangað til Austrómverjar hertóku svæðið aftur á 6. öld. Árið 437 ferðaðist Valentinianus til Konstantínópel og giftist Liciniu Eudoxiu, dóttur Theodosiusar 2. Eftir að Valentinianus varð fullorðinn reiddi hann sig meira og meira á mikilvægasta hershöfðingja sinn, Flavius Aetius. Aetius einbeitti sér mest að því að verja Gallíu fyrir árásum Germana. Húnar, undir stjórn Atla Húnakonungs, urðu sífellt meiri ógn við Rómaveldi á þessum tíma. Árið 451 mætti sameinaður her Rómverja, Franka, Vestgota og fleiri, her Húna í orrustunni við Katalánsvelli. Aetius fór fyrir herafla Rómverja sem bar sigur úr býtum. Atli flúði bardagann en hélt þó áfram að valda Rómverjum vandræðum og gerði innrás í Ítalíu árið eftir. Hann leiddi her sinn til Rómar, þar sem Valentinianus var þá staddur, en hætti við að ráðast á borgina eftir að Leo 1. páfi hafði verið sendur til að semja við hann. Atli lést árið 453 og við það endaði ógn Húna við Rómaveldi. Valentinianus myrti Flavius Aetius árið 454, líklega vegna þess að honum stóð ógn af völdum Aetiusar. Árið eftir var Valentinianus sjálfur myrtur af liðsmönnum Aetiusar, að undirlagi Petroniusar Maximusar sem varð keisari í kjölfarið.
Reykjavíkurnætur

Reykjavíkurnætur er sextánda bók Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2012.
Öfugt spurningarmerki

Öfugt spurningarmerki (táknað ¿) er í spænskri prentlist greinarmerki sem táknar byrjun spurningar. Helsta ástæða þessa er sú að í báðum málum er mjög sjaldan hægt að sjá á beyginga- eða setningafræði setninga hvort um spurningu er að ræða og tónfall ræður öllu um hvort spurningu eða fullyrðingu er að ræða. Þetta er því mjög til þæginda við lestur því það minnir lesandann á að breyta ítóni. Aðeins sú setning sem er í raun spurning er merkt með spurningarmerkjum, ekki heilar málsgreinar.

Á miðöldum voru öfug spurningarmerki stundum notuð til að tákna retorískar eða ósvaranlegar spurningar.
Leikfélag Ölfuss

Leikfélag Ölfuss er áhugaleikfélag í Þorlákshöfn sem var stofnað haustið 2005. Þá hafði ekki verið starfrækt leikfélag þar í um það bil 10 ár. Ákveðið var að fyrsta verkefnið yrði létt skemmtidagskrá og efnivið skyldi sækja til hippatímabilsins. Svanur Gísli Þorkelsson tók að sér að semja handrit og leikstýra. Leikfélagið fékk aðstöðu til æfinga og sýninga í Versölum, fjölnota menningarhúsnæði í eigu sveitarfélagsins Ölfuss og verkið var frumsýnt í janúar 2006. Leikfélag Ölfuss er aðili að Bandalagi íslenskra leikfélaga.
La Belle Province

La Belle Province eftir franska teiknarann Achdé (Hervé Darmenton) og höfundinn Laurent Gerra er 73. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2004 og er fyrsta bókin í bókaflokknum sem ekki er teiknuð af belgíska teiknaranum Morris (Maurice de Bevere). Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

Söguþráður.

Lukku Láki leitar útlagans Brad Garrett og tekur þátt í reiðkeppni þar sem hann grunar að Brad leynist. Þar kynnist hann Mario Bombardelli frá Québec í Kanada sem kominn er til að taka þátt í reiðkeppninni á merinni Province. Brad Garrett kemst undan, en Léttféti verður bálskotinn í Province. Þegar Mario og Province snúa aftur til Québec verður Léttfeti þunglyndur og Lukku Láki sér þann kost vænstan að ferðast til Québec með Léttfeta og hundinum Rattata. Þeir koma til bæjarins Contrecoeur og kemur þá í ljós að flokkur glæpamanna hefur herjað á bæjarbúa með póstvagnaránum og öðrum óskunda. Við þetta bætist að bíræfinn bankamaður, MCabin, er að kaupa upp öll hús og lóðir í bænum af ókunnum ástæðum og ásælist jörð Mario´s Bombardelli í nágrenni bæjarins. Í ljós kemur að MCabin stendur á bak við ránin ásamt hjálparhellu sinni, Nestor, og að tilgangur þeirra er að sölsa undir sig allt land í héraðinu þar sem áform eru uppi um lagningu járnbrautarteina frá Québec til Washington með tilheyrandi verðmætaaukningu landsins.
José Manuel Imbamba

José Manuel Imbamba, (f. 7. janúar, 1965) er erkibiskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar í Saurimo á Angóla. Hann var skipaður prestur árið 1991 og frá 1992 til 1995 gengdi hann þjónustu við kirkjuna í Luanda.;

Hann útskrifaðist frá "Pontifical Urban University" í Róm árið 1999.;

Frá 22. september til 27. september fór hann til Philadelfíu til að heimsækja fjölskyldu sína auk þess að hitta Frans páfa.
Fritillaria grandiflora

Fritillaria grandiflora er tegund af liljuætt upprunnin frá Azerbaijan og Georgíu. Hún vex í blönduðum skógum.
Tortímandinn

Tortímandinn (e.The Terminator) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1984 sem bæði er leikstýrt af og skrifuð af leikstjóranum og handritshöfundinum James Cameron. Með aðalhlutverk í myndinni fara þau Linda Hamilton, Arnold Schwarzenegger og Michael Biehn. Kvikmyndin er sú fyrsta í því sem seinna varð sería framhaldsmynda sem allar snúast um uppreisnarsinnann og skæruliðann John Connor, móður hans Söru Connor og baráttu síðustu manna jarðar við Skynet, vélrænan ógnvald sem hefur öðlast sjálfsvitund sökum framúrskarandi gervigreindar og hefur tekið þá ákvörðun að þurka mannkynið út.
Fritillaria kurdica

Fritillaria kurdica er laukplanta af liljuætt frá Miðausturlöndum, upprunnin frá Íran, Írak, Tyrklandi, og Kákasus. Tegundin er stundum ræktuð á öðrum svæðum sem skrautplanta.

Fritillaria Kurdica (fullt nafn, "Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies") er einnig nafn á vísindariti útgefnu í Póllandi, sem fjallar um menningu og sögu Kúrda.
Hamahérað

Hamahérað (arabíska: مُحافظة حماة‎ "Muḥāfaẓat Ḥamā") er eitt af fjórtán héruðum Sýrlands. Það er í miðvesturhluta landsins og nær yfir tæplega 9.000 ferkílómetra. Íbúar voru rúmlega 1,6 milljónir árið 2011. Höfuðstaður héraðsins er borgin Hama.

Hamahérað skiptist í sex umdæmi:
Fritillaria taipaiensis

Fritillaria taipaiensis er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kína, í héröðunum Gansu, Hubei, Shaanxi, og Sichuan.

"Fritillaria taipaiensis" myndar lauka allt að 20 mm í ummál. Stöngullinn er 100 sm hár. Blómin eru lútandi, gulgræn með dökkfjólubláum blettum.
Franskur rennilás

Franskur rennilás eða riflás er aðferð við að tengja saman tvo fleti. Á öðrum fletinum er efni með litlum krókum og á hinum fletinum eru þræðir sem krókarnir festast í. Þessi tegund af festingu er notuð þar sem annars væru tölur, reimar eða bönd. Algengt er að franskur rennilás sé á íþróttaskóm,barnaskóm og sandölum og á festingum á töskum og veskjum. Hlutir eins og verkfæri eru stundum festir upp vegg eða þil með frönskum rennilás.

Hugmynd að franska rennilásnum kom árið 1948 frá manni að nafni George de Mestral. Hann tók eftir að fræ með örsmáum krókum festust við buxnaskálmar og dýrafeldi. Hann kallaði franska rennilásinn „velcro“ en það er dregið af frönskum orðum fyrir velúr og fyrir krók.
Íslenskir félagsfræðingar

Íslendingar með doktorspróf í félagsfræði.
Lilioideae

Lilioideae er undirætt fjölærra einkímblöðunga, jurtkenndra, aðallega laukmyndandi blómstrandi plantna í Liljuætt. Þær eru aðallega á tempruðum og kaldari svæðum Norðurhvels, sérstaklega Austur Asíu og Norður Ameríku. Undirættin inniheldur tvo ættflokka. Þeir eru mikilvægir efnahagslega, sérstaklega liljur og túlípanar.

Lýsing.

Lilliodeae undirættin er frekar einsleit og aðskilin frá hinum tvemur Liliaceae undirættunum (Calochortoideae og Streptopoideae). Þetta eru fjölærar, jurtkenndar, blómstrandi plöntur sem eru aðallega laukkenndar (Lilieae) með samdráttarrótum, en geta verið með jarðstöngla (Medeoleae). Stönglar ógreindir, blöð beinstrengjótt. Blóm eru stór og áberandi. Hýðisaldinið septicidal, fræin oftast flöt. Litninga tala getur verið 7 (Medeoleae), 9, eða 11-14, með mjög breytilega lengd (2.2 - 27 µm).

Ættkvíslir.

Lilioideae undirættin inniheldur 10 ættkvíslir og um 535 tegundir. Stærstu ættkvíslirnar eru "Gagea" (200), "Fritillaria" (130), "Lilium" (110), og "Tulipa" (75 tegundir).
Göngustaðakot

Göngustaðakot er bær í Svarfaðardal, 18-19 km frá Dalvík milli bæjanna Göngustaða og Klaufabrekkna. Ofan bæjar gnæfir Gimbrarhnjúkur (1181 m) en utan túns rennur Lambá úr Klaufabrekknadal til Svarfaðardalsár. Í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalín 1712 segir að Göngustaðakot hafi byggst út úr landi Göngustaða árið 1632 og nefndist fyrst Nýibær. Kotið var eign Urðakirkju til að byrja með en komst fljótlega í bændaeign og hélst þannig æ síðan.

Lengst af var rekinn blandaður búskapur í Göngustaðakoti en í dag er þar lítið sauðfjárbú.
2022

Árið 2022 (MMXXII í rómverskum tölum) er í gregoríska tímatalinu almennt ár sem byrjar á laugardegi.
2034

Árið 2034 (MMXXXIV í rómverskum tölum) verður í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjar á sunnudegi.
Katrín Þorvaldsdóttir Sívertsen

Katrín Þorvaldsdóttir Sívertsen (3. apríl 1829 - 23. desember 1895) var eiginkona Jóns Árnasonar, þjóðsagnaritara, og systir Kristínar, konu Jóns Thoroddsen.

Katrín ólst upp hjá foreldrum sínum, Þorvaldi Sívertsen og Ragnhildi Skúladóttur kanselliráðs að Skarði. Hún giftist séra Lárusi M. Johnsen að Holti í Önundarfirði 1847. Hann varð síðan prestur að Skarðsþingum, og lést þar 1859. Eftir það fór hún heim til föður síns, og var þar á 4. ár þangað til hann lést. Þá fór hún í Flatey til Brynjólfs kaupmanns Benediktssen og frú Herdísar konu hans, sem var vinkona Katrínar, og þar var hún þangað til hún giftist landsbókaverði Jóni Árnasyni 1866, fluttist þá alfarin til Reykjavíkur og dvaldi þar síðan. Þau hjón eignuðust son, Þorvald að nafni, en hann dó 1883 í latínuskólanum í Reykjavík. Hún og Jón ólu upp Þorvald Thoroddsen, landfræðing, frá unglingsaldri, eftir að faðir hans lést. Þorvaldur var systursonur Katrínar, sonur Jóns Thoroddsen og konu hans Kristínar Ólínu Þorvaldsdóttur.
Bangsar og bananar

Bananas in Pyjamas ("íslenska: bangsar og bananar") er ástralskur barnaþáttur sem var frumsýndur 20. júlí 1992 á ABC. Það voru gerðar sex þáttaraðir á árunum 1992 - 2001 sem voru leiknar með brúðum og búningum.

Árin 2011 - 2013 voru gerðar tvær teiknimynda-þáttaraðir. Fyrsta var 104 þátta kom 2011 - 2012, önnur 52 þátta kom 2012 - 2013.
Jökulgarður

Jökulgarður er garður eða hryggur myndaður af jökulurð eða jökulruðningi sem jökull ber fram. Við enda virks jökuls getur efnið borist fram og myndað jökulgarð sem kallast "endagarður" ("terminal moraine" á ensku). En efnið getur líka sest að við hliðar skriðjökuls sem "jaðarurð" ("lateral moraine" á ensku).
Þunglyndi (geðröskun)

Þunglyndi er geðröskun sem felur í sér dapra lund, breytingar á hugsun, hegðun og líkamsheilsu. Langvinn vanlíðan með viðvarandi depurð, vonleysi og þeirri hugsun að flest eða allt sé tilgangslaust eru einkenni um sjúklegt þunglyndi. Sé vanlíðanin svo alvarleg að hún skerði námsgetu eða vinnuþrek og valdi truflun á einkalífi er um að ræða alvarlegt þunglyndi.

Talið er að 15-20% fólks fái þunglyndi í einhverri mynd einhvern tímann á ævinni.
Þorskur

Þorskur (fræðiheiti: "Gadus") er almennt heiti yfir fiska af ættkvíslinni "Gadus" af ætt þorskfiska, þótt að í íslensku sé oftast átt við Atlantshafsþorsk ("Gadus morhua"). Þorskur er vinsæll matfiskur, þéttur og hvítur á fiskinn. Þorsklifur er brædd í þorskalýsi sem inniheldur A-vítamín, D-vítamín og Ómega-3 fitusýrur.
Hvilftarjökull

Á svæðum eins og Tröllaskaga eru margir dalir hátt uppi í fjallahlíðum sem eru eins og skál í laginu. Þetta eru hvilftardalir. Þeir urðu til með því að lítil jökull lá í langan tíma í dæld. Þessi jökull hreyfði sig og skreið niður eftir hlíðinni og með því móti stækkaði hann dalinnn. Jökull af þessu tagi kallast hvilftarjökull eða skálarjökull.

Utan eldvirka svæðisins á Íslandi, þ.e. á Vesturlandi, Norðurlandi vestra, Austurlandi og á Vestfjörðum, hefur langvinnt rof og veðrun mótað landslagið og fjöllin. Þar mynda víðáttumiklir hraunstaflar lagskiptan, sorfinn berggrunn og ísaldarjökull lagðist margoft yfir þetta land. Í hvert sinn skóf hann og svarf berggrunninn í mörg þúsund ár. Smájöklar þeir sem til eru í dag, t.d. á Tröllaskaga urðu eftir og lágu alls staðar í fjallahlíðum þegar ísaldarjökullinn hopaði hratt inn til landsins við lok síðasta jökulskeiðs.

Einhvers konar skál eða dalbotn í fjallshlíð (hvilft) er venjulega sæti hvilftarjökuls. Skálin er meira eða minna þverhnípt efst og innst og til hlíðanna er hún brött en fremst er oft þröskuldur. Þar sem botninn nær heldur dýpra ofan í fjallið en þrepið, geta tjarnir og fannir legið þar fyrir innan eftir hvarf jökulsins. Þekkt dæmi er snjóskaflinn í Gunnlaugsskarði í Esjunni.
Forsætisráðherra Póllands

Forseti pólska þingmannaráðsins (pólska: "Prezes Rady Ministrów") eða í daglegu tali forsætisráðherra Póllands (pólska: "Premier Polski") er leiðtogi stjórnarráðs og ríkisstjórnar Póllands. Núverandi ábyrgð og skyldur stöðu forsætisráðherrans eiga uppruna sinn í stofnun Þriðja pólska lýðveldisins. Staðan er skilgreind stjórnarskránni 1997. Samkvæmt henni skipar forseti Póllands forsætisráðherra í embætti, sem skipar sjálfur meðlimi stjórnaráðsins í embætti. Fjórtan dögum eftir skipun sína verður forsætisráðherrann að kynna stefnumál ríkisstjórnarinnar fyrir þinginu sem verða að vera samþykkt með traustsyfirlýsingu.

Embætti forsætisráðherrans er víða talið valdamesta staðan í pólskum stjórnmálum, þar sem embætti forsetans er að mestu leyti táknrænt. Deilur hafa engu að síðar orðið til úr skoðanamuni embætanna tveggja í fortíðinni.

Núverandi forsætisráðherra Póllands er Mateusz Morawiecki.
Zemla uppreisnin

Zemla uppreisnin ("Zemla Intifada") vísar til fjöldamorða spænskra hermanna á mótmælendum í Zemla-hverfinu í El Aaiún þann 17. júní árið 1970. Atburðirnir mörkuðu endalok friðsamrar baráttu Sahrawi-fólksins fyrir sjálfstæði og upphaf vopnaðrar þjóðfrelsisbaráttu.

Harakat Tahir-hreyfingin hafði starfað með leynd um nokkurra ára skeið fyrir atburðina örlagaríku. Leiðtogar hennar, þar á meðal stofnandinn Muhammad Bassiri ákváðu að efna til opinberra mótmæla gegn spænskum yfirráðum og afhenda spænska landsstjóranum, hershöfðingjanum José María Pérez de Lema y Tejero ávarp sem fól í sér ákall um sjálfstæði og jafnan rétt íbúa landsins.Skipuleggjendunum var leyft að afhenda áskorunina en þegar samkomunni var að ljúka reyndu lögreglumenn að handtaka forsprakkana. Við það brutust út átök sem leiddi til þess að spænskir hermenn skutu á mannfjöldann og drápu að minnsta kosti ellefu og særðu fjölda annarra.

Í kjölfarið var mörgum forystumanna "Harakat Tahir" varpað í fangelsi, þar á meðal Muhammad Bassiri sem hvarf í varðhaldi. Hin hörðu viðbrögð spænskra yfirvalda urðu því til þess að að hin róttæka POLISARIO-hreyfing var stofnuð þremur árum síðar. 17. júní er því talinn marka upphaf vopnaðrar baráttu Sahrawi-þjóðarinnar, fyrst gegn Spánverjum en síðar stjórnvöldum í Marokkó.