arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hreyfiþroski

Hreyfiþroski er skilgreindur sem þróun á getu barns til þess að hreyfa sig og hafa stjórn á líkama sínum. Við fæðingu eru hreyfingar barns ósamhæfðar en eftir því sem heilinn þroskast samfara aukinni skynreynslu barnsins, eykst hreyfigeta þess. Þroski heilans fer að hluta til eftir skynreynslu barnsins og hreyfingu þess í upphafi lífs og því er mikilvægt að hlúa vel að þeim þáttum.

Svissneski sálfræðingurinn Jean Piaget kallar þetta fyrsta stig í lífi einstaklinga skynhreyfistigið ("sensorimotor stage") og vill meina að í því felist að vitsmunir barns þroskist út frá skynjun og hreyfigetu.

Fyrst um sinn einkennast hreyfingar barna einkum af óviljastýrðum viðbrögðum við ákveðnu áreiti. Í raun eru viðbrögðin barninu lífsnauðsynleg til þess að viðhalda súrefnisframboði og líkamshita og til þess að nærast. Óviljastýrðu viðbrögðin eru jafnframt undanfari grófhreyfingar, hvort sem það er notkun handa, fóta eða þegar börn læra að ganga. Það sama á við um þróun fínhreyfingar. Til dæmis eru nýburar með sterkt óviljastýrt gripviðbragð en fljótlega fer það að geta teygt sig meðvitað í hluti og gripið um þá.

Börn mæta samt sem áður ýmsum áskorunum á þroskabraut sinni þegar litið er til hreyfiþroska. Líkami þeirra breytist mikið á skömmum tíma, leikni þeirra er í stöðugri þróun og fjölbreytileiki umhverfisins eykur enn á áskorunina. Þróun samhæfðrar hreyfingar, frá viðbrögðum til viljastýrðrar hreyfingar, ræðst þannig bæði af breytingum hjá barninu sjálfu og á umhverfi þess. Í þvi felst að hreyfiþroski mótist af ótal samhangandi þáttum eins og mynsturmótun ("pattern generation"), málþroska, stöðustjórnun, næmni á sjónflæði, styrk réttivöðva, líkamlegum hömlum og hvata svo nokkur dæmi séu tekin.

Stöðugt endurmat barns á aðstæðum og eigin getu er því nauðsynlegt til þess að það geti aðlagað hreyfigetu sína að nýjum veruleika. Það að ná tökum á nýrri hreyfigetu kostar mikla vinnu og aðlögun hjá barni. Eftir að barn hefur náð góðum tökum á því að skríða og vanist því að komast frá einum stað til annars snögglega og örugglega þarf það að taka skref aftur á bak þegar það reynir að takast á við það að standa óstutt eða ganga. Barnið þarf að hægja á sér og horfast í augu við endalaus föll og það óöryggi sem felst í því að læra nýja hreyfingu. Á þessum tíma sést oft hvernig börn, sem eru farin að taka nokkur hikandi skref, skipta úr göngu í skrið til þess að komast fyrr á áætlunarstað. Jafnframt hafa rannsakendur bent á að þroskamynstur barna sé háð menningu, líkamlegu hreysti og heilbrigði á fyrstu tveimur árum lífsins.

Þó að hreyfiþroski barna sé vissulega að mörgu leyti stigbundinn og til eru ákveðin viðmið þegar litið er til þroskastigs barns er mjög misjafnt hvernær heilbrigð börn ná tilteknu þroskastigi í hreyfiþroska, eins og til dæmis að sitja óstudd eða ganga. Ef hins vegar er um óvenjulega hægan hreyfiþroska að ræða getur reynst nauðsynlegt að kanna forsendurnar fyrir töfunum. Um gæti verið að ræða þroskahömlun, líkamleg veikindi, alvarlega vanrækslu en þó alltaf mögulegt að barnið sé fullkomlega eðlilegt.
Alagoas

Alagoas er fylki í norðaustur-Brasíliu. Fylkishöfuðborgin er Maceió.
Candeias

Candeias er borg í Pernambuco í Brasilíu.
Próteógerill

Próteógerlar ("Proteobacteria") er fylking baktería (gerla). Til próteógerla teljast margir sýklar, til dæmis "Escherichia coli" og "Vibrio cholerae," en einnig fjölskrúðugir hópar umhverfisbaktería, svo sem ljóstillífandi purpuragerlar og hinir flóknu, sambýlismyndandi myxógerlar. Fylkingin er nefnd eftir gríska guðinum Próteusi sem brugðið gat sér í allra kvikinda líki.

Allir próteógerlar eru Gram-neikvæðir og hafa því ytri frumuhimnu sem að mestu er gerð úr lípófjölsykrueiningum. Svipuháður kvikleiki er algengur meðal próteógerla og eru svipurnar ýmist endastæðar eða kringstæðar. Sumir meðlimir fylkingarinnar eru einnig færir um skriðhreyfingar eftir föstum yfirborðum, en sá kvikleiki er svipuóháður. Fjölbreytileiki í efnaskiptum er verulegur innan fylkingarinnar, en flestar tegundir þrífast þó vel án þess að súrefni sé til staðar og teljast ýmist nauðháð eða valháð loftfælnar. Nokkurn fjölda ljóstillífandi baktería er að finna meðal próteógerla og eru þær gjarnan nefndar purpuragerlar vegna rauðleitra og fjólublárra litarefna í frumuhimnu þeirra. Fylkingunni er skipt í fimm flokka: alfa-, beta-, gamma-, delta- og epsílonpróteógerla.
Skeið

Skeið getur átt við:
Erich Hartmann

Erich Alfred Hartmann (19. apríl 1922 – 20. september 1993) var þýskur herflugmaður í seinni heimsstyrjöldinni, sem enn þann dag í dag telst vera sá fræknasti í sögu flughernaðar. Erich Hartmann, sem uppnefndur var „Bubi“ af bandamönnum en „Svarti djöfull“ af óvinum, er sagður hafa skotið niður 352 óvinaflugvélar, en 345 þeirra voru skotnar niður í stríði við hinn sovéska flugher. Hann flaug allt í allt 1404 herferðir og lenti 825 sinnum í flugátökum á vegum "Luftwaffe". Á þeim tíma brotlenti hann 14 sinnum, en ástæður brotlendinganna voru annaðhvort skemmdir af völdum splúndurbrota frá óvinaflugvélum eða vélarbilunar. Hann hélt því sjálfur fram að hann hefði aldrei verið skotinn niður eða þuft að lenda vegna árásaskota óvinarins.
Uggageddur

Uggageddur (Fræðiheiti: Polypteriformes) eru ættbálkur innan Brjóskgljáfiska og innihalda aðeins eina ætt, polypteridae.
Byr sparisjóður

Byr sparisjóður er íslenskur sparisjóður sem varð til við samruna Sparisjóðs vélstjóra og Sparisjóðs Hafnarfjarðar árið 2006 en í mars 2007 var Byr kynnt sem nafn á hinum nýja sameinaða sparisjóði. Haustið 2007 sameinaðist Byr sparisjóður Sparisjóði Kópavogs. Í desember sama ár rann Sparisjóður Norðlendinga inn í Byr.

Fyrsta ákæra sérstaks saksóknara var á hendur Styrmi Þór Bragasyni, fyrrverandi forstjóri MP banka, Jón Þorsteinn Jónsson, fyrrverandi stjórnarformann Byrs og Ragnar Zophonías Guðjónsson, fyrrverandi sparissjóðsstjóra Byrs fyrir umboðssvik og, í tilviki Styrmis, peningaþvætti vegna Exeter-málsins svonefnda. Það mál snýst um eins milljarðs króna lán sem Byr veitti félaginu Exeter Holding í tveimur hlutum haustið 2008 án nokkurra trygginga og olli sparisjóðnum miklu fjárhagslegu tjóni.
Osteoglossomorpha

Osteoglossomorpha er ættbálkur innan geislugga flokksins. Ættbálkurinn inniheldur tvær ættir, beintungur og Hiodontiformes.
Búðarlokur

Búðarlokur (enska: "Clerks") er bandarísk svarthvít gamanmynd frá árinu 1994. Myndin er eftir Kevin Smith og með aðalhlutverkin fara Brian O'Halloran (sem Dante Hicks) og Jeff Anderson (sem Randal Graves). Myndin segir frá tveimur afgreiðslumönnum í New Jersey og samskiptum þeirra einn dag. Jay og Silent Bob (Jason Mewes og leikstjórinn, Kevin Smith) komu í fyrsta sinn fram í myndinni sem eiturlyfjasalar á götunni framan við búðina. Önnur aðalhlutverk eru leikin af Marilyn Ghigliotti og Lisa Spoonhauer.

Myndin skiptist í níu atriði sem tákna níu stig helvítis í "Hinum guðdómlega gleðileik" Dante Alighieri.

Myndin, sem kostaði aðeins 27.575 dali í framleiðslu, varð óvænt gríðarvinsæl og náði inn þremur milljónum í tekjur af sýningum í kvikmyndahúsum. Framleiðslufyrirtæki myndarinnar, View Askew Productions, sem Smith stofnaði ásamt Scott Mosier, hefur síðan framleitt fjölda mynda á borð við "Mallrats" (1995), "Leitin að Amy" (1997), "Dogma" (1999) og "Stúlkan frá Jersey" (2004).
Örn og Örlygur

Örn og Örlygur hf. var íslensk bókaútgáfa sem var stofnuð árið 1966 af Örlygi Hálfdánarsyni og Erni Maríussyni sem áður höfðu fengist við útgáfu "Ferðahandbókarinnar" í tvö ár.

Útgáfan markaði sér sérstöðu með útgáfu stórra myndskreyttra handbóka og ritraða um almennt efni í stóru bandi prentaðar á vandaðan pappír. Árið 1990 kom út hjá forlaginu "Íslenska alfræðiorðabókin A-Ö" sem þótti tímamótaverk á íslenskum bókamarkaði. Útgáfa Alfræðibókarinnar var forlaginu þung í skauti og árið 1994 fór það í greiðslustöðvun. Útgáfa hélt áfram á vegum Bókaklúbba Arnar og Örlygs sem síðar nefndist Íslenska bókaútgáfan til 2003.
Edda útgáfa

Edda útgáfa er íslenskt bókaforlag sem rekur áskriftar- og bókaklúbba og gefur jafnframt út bækur fyrir almennan markað. Fyrirtækið var stofnað sem Edda - miðlun og útgáfa með sameiningu Máls og menningar og Vöku-Helgafells 30. júní árið 2000. Sameiningin var tilraun til að búa til stórt og öflugt bókaforlag sem myndi ráðast í verkefni á sviði nýmiðlunar auk bókaútgáfu og reksturs bókaklúbba. Þá réð Mál og menning yfir einni stærstu bókabúð landsins við Laugaveg en Vaka-Helgafell rak öfluga bókaklúbba. Bæði félögin voru með mikla útgáfustarfsemi. Fyrirtækið keypti Iðunni árið 2003 en hélt áfram útgáfu undir nöfnum forlaganna. Vaka-Helgafell hafði áður eignast Almenna bókafélagið eftir gjaldþrot þess árið 1996.

Fljótlega komu upp miklir rekstarörðugleikar sem leiddu til þess að hópur athafnamanna með Björgólf Guðmundsson í broddi fylkingar kom með nýtt fjármagn inn í félagið og hóf endurskipulagningu þess. Nafni fyrirtækisins var breytt og bókabúðirnar seldar til Pennans-Eymundssonar. Tímaritadeild Eddu, sem fylgt hafði Vöku-Helgafelli og gaf út tímaritin "Iceland Review", "Ský" og "Atlantica", var seld til Útgáfufélagsins Heims. Nýmiðlunardeildin var lögð niður. Páll Bragi Kristjónsson varð framkvæmdastjóri.

2007 var útgáfuhluti Eddu, og þar með forlögin Vaka-Helgafell, Mál og menning og Iðunn (en ekki Almenna bókafélagið) seld til sjálfseignarstofnunarinnar Máls og menningar - Heimskringlu sem var fyrir einn eigenda Eddu. Mánuði síðar var Forlagið stofnað með sameiningu Máls og menningar og bókaforlagsins JPV. Eftir í Eddu urðu bókaklúbbarnir og Almenna bókafélagið. Edda gefur einnig út bækur fyrir almennan markað undir eigin nafni. Núverandi eigandi Eddu er Jón Axel Ólafsson.
Indverski flughundur

Indverski flughundur (fræðiheiti: "Pteropus giganteus") er tegund leðurblakna sem er að finna í Bangladess, Kína, Indlandi, Maldíveyjum, Nepal, Pakistan og Sri Lanka. Indverski flughundurinn er með vænghaf sem spannar 80 sentímetra, fæðir einn eða tvo lifandi unga og lifir að mestu í skógum. Þeir lifa að mestu á þroskuðum ávöxtum, s.s. mangó, nektar og banönum og eru hópsæknir og lifa í sambúi sem getur verið allt að nokkur hundruð dýr.
Strengur

Orðið strengur er oftast notað yfir gisið reipi eða spotta sem auðvelt er að sveigja, binda, hnýta eða hengja. Strengir eru oft gerðir út mörgum þráðum.

Strengur getur einnig átt við:

Í vísindum, tölvum eða stærðfræði:

Í tónlist:

Aðrar merkingar:
Stærðfræðilegur fasti

Stærðfræðilegur fasti er einigarlaus fasti, sem kemur fyrir í stærðfræði og eðlisfræði. Þekktastir eru pí og "e".
Astrakhanfylki

Astrakanfylki (rússneska: Астраха́нская о́бласть, "Astrakhanskaya oblast") er fylki (oblast) í Rússlandi. Fylkið er við norðurströnd Kaspíahafs við ósa Volgu þar Astrakankanatið var áður frá 15. öld til 16. aldar þegar Ívan grimmi lagði það undir sig. Höfuðstaður fylkisins er borgin Astrakan. Íbúar voru um ein milljón árið 2002.
Vatnsaflsvirkjun

Vatnsaflsvirkjun er rafstöð þar sem rafmagn er framleitt með virkjun vatnsafls, þ.e. með því að nota skriðþunga eða fallþunga vatns í fljóti, á eða læk. Virkjun fallvatna er algengasta aðferðin við að framleiða endurnýjanlega orku í heiminum. Áætlað er að heimsframleiðsla rafmagns í vatnsaflsvirkjunum hafi verið 715.000 MWe árið 2005 sem jafngildir 19% af raforkuframleiðslu heimsins og 63% af framleiðslu endurnýjanlegrar orku.

Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi.

Fossafélagið Títan var stofnað 1914 og leyst upp árið 1951. Íslenska ríkið keypti vatnsréttindi þess og lagði til Landsvirkjunar þegar það félag var stofnað þann 1. júlí árið 1965. Landsvirkjun var stofnuð einkum til að byggja og reka raforkuver sem gæti selt raforku til stóriðju og séð markaðnum fyrir raforku á hagkvæmu verði.

Fyrst var ráðist í að byggja Búrfellsvirkjun í júní 1966. Fyrirtækið Alusuisse (í dag Rio Tinto Alcan) byggði og rak Álverið í Straumsvík og átti Búrfellsvirkjun að sjá því fyrir rafmagni. Á fyrstu árum fyrirtækisins voru byggðar þrjár virkjanir í Þjórsá og Tungnaá. Þegar byggingu Búrfellsvirkjunar lauk árið 1972 var byggð Sigölduvirkjun og síðar Hrauneyjafossvirkjun sem hóf rekstur 1981. Bygging virkjananna tveggja fór fram í kapphlaupi við tímann þar sem orkuskortur hafði skapast í landinu vegna veðurfars og aukinnar eftirspurnar.

Í dag eru margar vatnsaflsstöðvar á Íslandi, af þeim eru nokkrar staðsettar á suðvestur hluta landsins. Þessar virkjanir eru Hrauneyjafossvirkjun, Sigöldustöð, Vatnsfellsstöð, Sultartangastöð og Búrfellsstöð auk Sogsvirkjana.
Jökulsá

Margar jökulár á Íslandi bera nafnið Jökulsá og einnig bæir:
Sími (líffræði)

Síminn er lengsti taugaþráðurinn sem gengur út úr bol frumu. Síminn og aðrir taugaþræðir flytja boð um líkamann.

Orðið sími kemur frá forn íslenska orðinu sími sem þýðir þráður eða strengur
Bjarkarlundur

Gerðaskóli er grunnskólinn í sveitafélaginu Garði. Hann var stofnaður 1872 og er þriðji elsti starfandi grunnskóli á landinu. Séra Sigurður B. Sívertsen, prestur á útskálum var sá sem átti frumkvæðið af byggingu skólans. Í Gerðaskóla eru um 250 nemendur, um 50 kennarar og starfsfólk. Skólastjóri er Pétur Brynjarsson og aðstoðaskólastjóri er Jón Ögmundsson.
Framsegl

Framsegl eru þríhyrnd stagsegl sem hengd eru í framstagið sem nær milli stafns eða bugspjóts og framsiglu á fjölmastra seglskipum eða masturs á einmastra skútum. Framsegl hafa tvíþætt hlutverk: þau hjálpa til við að knýja skipið áfram og eru líka notuð til að stýra loftstraumi yfir stórseglin aftan við þau.

Stundum eru belgsegl líka flokkuð sem framsegl.
Stagsegl

Stagsegl er segl sem er fest á eitthvert stag í seglabúnaði seglskips. Yfirleitt er seglið fest á stagið eftir endilöngum framfaldinum. Flest stagsegl eru þríhyrnd en geta þó stundum verið ferhyrnd. Segl eru fest þannig á framstögin sem ná frá framsiglu að stefni eða bugspjóti. Þannig stagsegl eru algengustu framsegl seglskipa ásamt belgseglum. Stagsegl eru líka fest á stög sem ná milli mastra á fjölmastra skipum.

Það framstagsegl sem næst er framsiglunni heitir alltaf fokka eða genúafokka eftir því hvort það nær aftur fyrir framsigluna eða ekki. Næstu tvö segl þar fyrir framan heita klýfir og jagar, en oft eru öll framstagsegl kölluð „fokka“. Stagsegl milli mastra draga heiti sín af þeim stöðum þar sem þau eru fest, t.d. messanstagsegl milli messansiglu og næstu siglu, krusbramstagsegl milli bramseglanna á krusmastrinu (aftursiglunni) og næsta masturs, o.s.frv..
Mario Più

Mario Più (fæddur Mario Piperno í Livorno, 26. ágúst 1965) er ítalskur plötusnúður. Þekktasta lag hans er „Communication“ sem kom út árið 1999.
Regla Sarrusar

Regla Sarrusar (enska "Sarrus' rule" eða "Sarrus' scheme") er aðferð notuð til að reikna ákveðu 3×3 fylkis. Hún er nefnd í höfuðið á franska stærðfræðinginum Pierre Frédéric Sarrus.

Ef 3x3 fylkið formula_1 er tekið sem dæmi þá væri hægt að reikna ákveðu þess með eftirfarandi skema:

Endurtaka skal fyrstu tvo dálka fylkisins fyrir aftan þriðja dálkinn, svo fylkið hafi 5 dálka allt í allt. Leggðu svo saman margfeldi skálínanna sem fara niður ("heila skálínan") og dragðu frá margfeldi skálínunnar sem fer upp ("óheila skálínan"). Úr þessu fæst:

formula_2

Líkt skema sem byggir á skálínum virkar fyrir 2×2 fylki:

formula_3

Dæmi.

2×2 fylki.

Fyrsta dæmið.

Sem dæmi má taka 2×2 fylkið

Þá er margfeldi heilu skálínunnar formula_5 eða formula_6 og margfeldi óheilu skálínunar er formula_7 sem er jaft og formula_8. Svo er margfeldi óheilu skálínunnar dregin frá margeldi heilu skálínunnar en þá fæst formula_9:

og því er ákveða fylkisins A formula_11.

Annað dæmið.

Sem dæmi má taka 2×2 fylkið

Þá er margfeldi heilu skálínunnar formula_13 eða formula_14 og margfeldi óheilu skálínunar er formula_15 sem er auðvitað formula_16. Svo er margfeldi óheilu skálínunnar dregin frá margeldi heilu skálínunnar en þá fæst formula_17:

og því er ákveða fylkisins B formula_14.

3×3 fylki.

Sem dæmi má taka 3×3 fylkið

Og þá er margfeldi skálínanna sem voru heilar laggðar saman þar sem sú fyrsta er formula_21 eða formula_22, sú önnur er formula_23 sem er jaft og formula_24 og sú síðasta er formula_25 sem er formula_26. Svo er margfeldi óheilu skálínanna dregnar frá, en fyrsta skálínan er formula_27 eða formula_28, sú önnur er formula_29 eða formula_30 og sú síðasta er formula_31 eða formula_32.

og

sem er jafnt og

og því er ákveða fylkisins C jöfn formula_36.
Antíokkos frá Askalon

Antíokkos frá Askalon (Άντίοχος ὁ Ἀσκαλώνιος) (um 130 f.Kr. – um 68 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur og platonisti og höfuð Akademíunnar. Hann var nemandi Fílons frá Larissu við Akademíuna en vék frá efahyggju þeirri sem Fílon kenndi og innleiddi að nýju hefðbundnari platonisma. Hann reyndi þó einnig að sætta ýmsar af kenningum stóumanna og aristótelískrar heimspeki við kenningar platonismans. Með honum hófst tímabil hins svonefnda mið-platonisma.

Antíokkos var einn af kennurum rómverska stjórnmálamannsins og heimspekingsins Ciceros.
Tadjena-fjöldamorðin

Tadjena-fjöldamorðin voru fjöldamorð á þorpsbúum tveggja þorpa rétt norðan við Tadjena í héraðinu Chlef í vesturhluta Alsír. Morðin stóðu frá 8. desember til 9. desember 1998 um tíu dögum fyrir ramadan. 81 þorpsbúi var myrtur á sérlega hrottalegan hátt með sveðjum, karlar, konur og börn. Að auki var 20 konum rænt. Fjöldamorðin voru hluti af borgarastyrjöldinni í Alsír og eru talin hafa verið framin af íslömsku öfgasamtökunum Vopnaða íslamska hópnum þótt hópurinn hafi ekki lýst ábyrgð á hendur sér.
Maastrichtsáttmálinn

Maastrichtsáttmálinn (formlega Sáttmáli um Evrópusambandið) er samningur sem undirritaður var 7. febrúar 1992 í Maastricht í Hollandi af aðildarlöndum Evrópubandalagsins. Samningurinn tók gildi 1. nóvember 1993 og markaði upphaf Evrópusambandsins (ESB).
Evrópski vinstriflokkurinn

Evrópski vinstriflokkurinn er Evrópuflokkur sem samanstendur af róttækum vinstriflokkum í Evrópu, ýmist kallaðir "vinstriflokkar" eða "kommúnistaflokkar". Hann var stofnaður í Róm árið 2004 og hefur höfuðstöðvar í Brussel.

Aðildarflokkarnir bjóða fram til Evrópuþingsins undir sameiginlegum þinghópi með norrænu vinstriflokkunum.

Í desember 2016 voru 27 flokkar í Evrópska vinstriflokknum, átta áheyrnarfulltrúar og þrír fylgendur frá 25 Evrópulöndum.
Koichi Tanaka

Koichi Tanaka (japanska: 田中 耕一 Tanaka Kōichi) (f. 3. ágúst 1959 í Toyama í Japan) er japanskur nóbelsverðlaunahafi, en hann deildi helmingnum af nóbelsverðlaununum í efnafræði 2002 með John B. Fenn (Kurt Wüthrich hlaut hinn helminginn). Hann hlaut verðlaunin fyrir þróun á massagreiningartækni fyrir risasameindir , en fram að þeim tíma voru einungis smásameindir tækar til greiningar með massagreini.

Flugtíma-massagreinar starfa þannig að efnið sem greina á svífur í rafsviði að nema og er massinn metinn út frá sviftímanum. Efnið þarf því að vera bæði hlaðið og í loftkenndu ástandi. Til að massagreining risasameindar á borð við prótín sé möguleg þarf því að jóna sameindina og koma henni í gasfasa, og er það gert með leysigeislun. Sé reynt að jóna risasameindir á þennan hátt, án þess að vernda byggingu þeirra gegn niðurbroti í aflmiklum geislanum, brotna þær niður í stutta búta og massagreiningin verður marklaus. Árið 1985 þróaði Tanaka aðferð þar sem sviflausn af örfínu málmdufti í glýseróli var notuð sem stoðefni (e. "matrix") og var þá mögulegt að jóna prótín með 330 nm leysigeisla án teljandi niðurbrots.

Aðferð Tanaka, sem kölluð er SLD (e. "soft laser desorption"), er raunar ekki mikið notuð í dag og hlaut nóbelnefndin nokkra gagnrýni fyrir að hafa veitt Tanaka verðlaunin fremur en Franz Hillenkamp og Michael Karas, en þeir þróuðu svipaða aðferð, MALDI (e. "matrix-assisted laser desorption/ionization") sem nú er mun meira notuð, einkum við greiningu prótínmengja. Þeir Hillenkamp og Karas notuðu þó MALDI aðferðina ekki á risasameindir fyrr en nokkru eftir að Tanaka hafði sýnt fram á notagildi SLD við massagreiningu prótína.
Samskiptamáti

Samskiptastaðall í tölvunarfræði er staðall sem segir til um samskipti tækja, til dæmis á Netinu. Vinsælustu samskiptastaðlarnir í TCP/IP samskiptastaðla-samansafninu eru:

Neðanmálsgreinar.

Athugið að þessi listi er ekki byggður á neinum vísindalegum könnunum.

MSNP (MicroSoft Network Protocol) styðst við HTTP, eins og SOAP.
Kolkata

Kolkata (áður Kalkútta) (á indversku "কলকাতা") er borg á Indlandi og höfuðborg Vestur-Bengal á Austur-Indlandi. Á stórborgarsvæði Kalkútta búa um 14 milljónir manna (2011) og er það 14. stærsta stórborgarsvæði heims.

Kolkata var höfuðborg Indlands fram til ársins 1911. Borgin var eitt sinn miðstöð menntunar, iðnaðar og vísinda, menningar og stjórnmála en frá 1954 hafa ofbeldisfull átök verið tíð í Kolkata. Fátækt og mengun eru mikil í borginni en á 1. áratug 21. aldar hafa orðið efnahagsframfarir og hagvöxtur í Kolkata.
Hverfitregða

Hverfitregða er mælikvarði á tregðu hlutar í hringhreyfingu, táknuð með "I". SI-mælieining er kg m2.

Skilgreining:

þar sem

Í jafnri hringhreyfingu gildir:

þar sem formula_3 er hverfiþungi og formula_4 hornhraði.
Flugslys

Flugslys er slys á fólki eða flugvél sem á sér stað í flugi, við flugtak eða lendingu fljúgandi farartækis. Flugslys eru hlutfallslega fátíð en vegna þess hve tjónið getur orðið mikið vekja þau ævinlega mikla athygli.
Loftfælni

Loftfælni eða loftfirrð er eiginleiki lífvera, notaður við flokkun þeirra í örverufræði . Lífvera er sögð loftfælin ef hún leggur stund á loftfirrð efnaskipti og þarf því ekki súrefni til vaxtar og viðhalds, eða getur jafnvel ekki þrifist í nærveru súrefnis.

Flokkun.

Örloftháðar lífverur teljast ekki til loftfælinna lífvera þar sem þær nota súrefni til efnaskipta og eru háðar því. Þær þola hins vegar ekki að það sé til staðar í of miklu magni (meira en fáein µM).

Loftfælnar lífverur er að finna hvar sem næringarríkt en súrefnissnautt umhverfi er að finna. Dæmi um slíkt umhverfi má finna í mýrlendi og í þörmum dýra.
Hornhröðun

Hornhröðun kallast sú hröðun, sem hlutir verða fyrir á hringhreyfingu, táknuð með α.

SI-mælieining: rad s-2. Í jafnri hringhreyfingu er stærð hornhröðunar fasti, en stefnan er inn að miðju hringsins.

Stærðfræðileg skilgreining:

þar sem formula_2 er hornhraðinn og formula_3 er snertilhröðun og r krappageisli.

Hornhröðun α og snúningsvægi τ eru vensluð með eftifarandi hætti:

þar sem formula_5 er hverfitregða hlutarins.
Fákeppni

Fákeppni nefnist það þegar fáir aðilar eða fyrirtæki hafa yfirburðastöðu á tilteknum markaði og hafa einhvers konar samvinnu sín á milli til að hafa áhrif á verðmyndun á þeim markaði. Fákeppnisfyrirtækin geta, t.d. með verðsamráði, stjórnað verði á þeirri vöru sem er seld og keypt á viðkomandi markaði. Þegar aðeins er um einn, ráðandi aðila á markaðinum er talað um einokun.
Smyrill

Smyrill er lítill ránfugl í fálkaættkvíslinni sem verpir í Norður-Ameríku, Evrópu og Asíu.

Íslenski smyrillinn verpir á Íslandi og Færeyjum. Hann er algengasti íslenski ránfuglinn og er líkur fálka en miklu minni. Smyrill verpir í klettum og stundum í bröttum brekkum. Meirihluti stofnsins á Íslandi hefur vetursetu á Bretlandseyjum og Vestur-Evrópu.
Púnjab

Púnjab er landsvæði í Suður-Asíu. Aðaltungumál íbúanna er púnjabíska. Svæðið skiptist í tvennt:
Flores

Flores er eyja í Asóreyjaklasanum og tilheyrir Portúgal. Hún er vestust þeirra og er þar með vestasti landshluti Evrópu. Á Flores búa um 4000 manns, flestir í bænum Santa Cruz, sem er á norðausturhluta eyjarinnar. Á miðri vesturströndinni er bærinn Faja Grande, sem er vestasti bær Evrópu. Þar búa um 200 manns. Um 4 kílómetra norð-norðvestur af Faja Grande rís gígtappinn Ilhéu do Monchique úr hafinu. Hann er vestasti klettur Evrópu. Hnattstaða hans er 39°29'43"N, 31°16'30"V.
Tækifærissýking

Tækifærissýking er sýking orsökuð af örveru sem að öllu jöfnu er ekki sýkill í því umhverfi sem hún venjulega þrífst í. Almennt má segja að tækifærissýklar valdi ekki sýkingum í einstaklingum með óskerta ónæmisstarfsemi. Skerðing á starfsemi ónæmiskerfisins, hvort sem hún er af völdum sjúkdóma eða annarra þátta, skapar "tækifæri" til sýkingar. Tækifærissýkingar geta einnig orðið í einstaklingum með óskerta ónæmisstarfsemi ef ytri þættir verða til þess að örveran nær að vaxa og dafna í þeim hlutum líkamans sem eru henni alla jafna lokaðir. Dæmi um slíka tækifærissýkingu er þegar sár á húð verða til þess að gerlar berast af húðinni í blóðrásina og þaðan til annarra vefja líkamans.

Orsakir.

Ónæmisskerðing eða ónæmisbæling getur m.a. orðið vegna:

Algengar tækifærissýkingar.

Meðal algengra tækifærissýkla má nefna: