arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Michael Moore

Michael Francis Moore ( fæddur 23. apríl árið 1954 í Flint, Michigan ) er bandarískur kvikmyndagerðarmaður og aðgerðasinni. Hann hefur gert fjölda þátta og heimildarmynda og hefur meðal annars verið gagnrýninn á kapítalisma, stríð og byssueign.

Heimildarmyndir.

Fyrsta heimildarmynd hans var Roger and Me sem fjallar um hrun bílaiðnaðarins í heimabæ hans Flint í Michigan. Moore rannsakar ástæður skólafjöldamorðanna í Colorado árið 1999 í Bowling for Columbine. Í Fahrenheit 9/11 gagnrýnir hann stefnu George W. Bush og stríðið gegn hryðjuverkum. Í Slacker Uprising leitast hann við að hverja Bandaríkjamenn til að kjósa í forsetakosningum. Í Sicko lítur Moore gagnrýnum augum á bandaríska heilbrigðiskerfið. fjallar um efnahagskreppuna 2008 í Bandaríkjunum.

Í mynd sinni Where to invade next sankar hann hugmyndum frá ýmsum löndum til að færa Bandaríkjunum. Moore heimsótti Ísland og ræddi hann meðal annars við Vigdísi Finnbogadóttur, Jón Gnarr, Höllu Tómasdóttur og sérstakan saksóknara:Ólaf Þór Hauksson.

Önnur verk.

Moore stjórnaði þáttunum "TV Nation" með BBC og þáttunum "The awful truth" á 10. áratugnum. Moore samdi og leikstýrði grínmyndinni "Canadian Bacon" með John Candy og Alan Alda í aðalhlutverkum. Myndin fjallar um hugsanlegt stríð milli Bandaríkjanna og Kanada.

Moore hefur ritað 8 bækur og er ein þekktasta af þeim Stupid White Men.

Hann hefur leikstýrt tónlistarmyndböndum með Rage Against the Machine, R.E.M. og System of a Down
Bakmælt hljóð

Bakmælt teljast þau málhljóð sem mynduð eru aftan við -k. Aðeins eitt bakmælt hljóð er í íslensku -h.
Silkireynir

Silkireynir er reynitegund.
SAS

SAS getur átt við:
Loðreynir

Loðreynir ("Sorbus lanata") er reynitegund.

Lýsing.

Loðreynir er lítið tré, 5 til 15 m hár. Árssprotar brúnir, í fyrstu lóhærðir. Blöðin breið aflöng, 6 til 13 sm löng og 3 til 9 sm á breidd, að ofan slétt og að neðan lóhærð. Blómin þétt, hvít. Berin kringlótt, rauð eða dökkbrún, 1,3 til 3 sm í þvermál.

Útbreiðsla.

Afghanistan, Indland, Nepal og Pakistan.
The Jungle Book (kvikmynd 1942)

The Jungle Book (enska: "The Jungle Book") er bandarísk-kvikmynd frá árinu 1942.
Drekinn hans Péturs (kvikmynd 1977)

Drekinn hans Péturs (enska: "Pete's Dragon") er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1977.
Mary Poppins

Mary Poppins er barnabókaröð eftir breska rithöfundinn P. L. Travers. Bækurnar eru 8 talsins og komu út á árunum 1934 til 1988 með myndskreytingum eftir Mary Shepard. Bækurnar fjalla um ævintýri fóstrunnar Mary Poppins sem hefur töframátt og barna Banks-fjölskyldunnar sem hún gætir í London.

Walt Disney gerði árið 1964 samnefnda dans- og söngvamynd eftir bókunum með Julie Andrews í titilhlutverkinu.
Skjaldarmerki Lúxemborgar

Skjaldarmerki Lúxemborgar er byggt á skjaldarmerki hertogadæmisins Limborgar frá miðöldum. Skjaldarmerkið er með tíu þverrendur, fimm silfraðar og fimm bláar, og rautt stökkvandi ljón með gyllta kórónu og gyllta tungu. Skjaldarmerkið er til í þremur útgáfum, með skjaldberum, og með skjaldberum og kápu.

Skjaldarmerki stórhertogans er fjórskipt með skjaldarmerki Lúxemborgar í 1. og 4. reit og skjaldarmerki greifadæmisins Nassá (gyllt ljón á bláum gullflekkóttum feldi) í 2. og 3. reit. Það er líka til í þremur útgáfum. Í stærstu útgáfunni bera skjaldberarnir gylltar lensur með fána Lúxemborgar.

Skjaldarmerkið var fyrst tekið upp af Hinriki 5. greifa af Lúxemborg (1216-1281), en hálfbróðir hans var Hinrik 4. hertogi af Limborg.
La Colère du Marsupilami

Hefnd Gormsins (franska: "La Colère du Marsupilami") er 55. Svals og Vals-bókin en sú fimmta eftir þá Fabien Wehlmann og teiknarann Yoann. Hún kom út á frummálinu árið 2016 og á íslensku síðar sama ár.

Söguþráður.

Sagan gerist í beinu framhaldi af Vikapilti á vígaslóð þar sem Svalur og Valur fengu í hendur ljósmynd af sér í fylgd með gormdýrinu. Hvorugur man eftir að hafa hitt slíka skepnu og allir samstarfsmenn þeirra verða flóttalegir þegar talið berst að henni.

Í heimsókn til Sveppaborgar rennur upp fyrir Sval að þeir hljóti að vera undir áhrifum dáleiðandi geisla Zorglúbbs. Böndin berast að Samma frænda og tekst félögunum að hafa upp á honum í afskekktu þorpi í norðanverðu Kanada. Sammi játar að hafa stolið Zor-tæki og látið félagana og Sveppagreifann gleyma öllu um gormdýrið og hjálpa sér að selja það auðkýfingi í Palombíu. Svalur og Valur skipa Samma þegar að halda með sér til að endurheimta dýrið.

Í ljós kemur að gormdýrið hafði fljótlega sloppið úr haldi og lifir nú villt í frumskóginum. Heimamenn vara við því að haldið sé inn í skóginn, þar búi háskalegir þjóðflokkar innfæddra, auk þess sem von sé á vatnavöxtum í fljótinu. Svalur vill ólmur halda áfram, en Valur er undarlegur í háttum og sér ævintýrinu allt til foráttu. Skýringin er sú að Valur er með hugann við hversdagsamstrið á skrifstofunni heima og hefur smyglað með fartölvu. Veldur þetta hörðum deilum milli vinanna, þar sem Svalur sakar vin sinn um að svíkja ævintýraandann.

Svalur og Valur verða viðskila við Samma frænda í skóginum. Þeir hitta gormdýrið sem bregst illa við og á erfitt með að fyrirgefa hinum gömlu vinum sínum að hafa selt sig í gíslingu. Í skóginum rekast þeir á hinar yfirgefnu höfuðstöðvar Zorglúbbs úr bókinni Með kveðju frá Z, en Sammi frændi var þar fyrri til og nældi sér í tæki sem framkalla Zor-geisla. Með geislatækið og deyfibyssu að vopni freistar Sammi þess að ræna gormdýrinu sem hann hyggst selja fyrir stórfé og á flóttanum epsar hann villidýr skógarins upp gegn Sval og Val. Gormdýrið kemur til bjargar og reynist hafa fyrirgefið sínum gömlu vinum allt. Þeir ákveða þó að skógurinn sé hin réttu heimkynni dýrsins og að rangt sé að rífa það úr umhverfi sínu.

Í lok sögunnar ráfar Sammi frændi einn um skóginn, fullur hefndarþorsta en undir vökulu auga vígalegra indíána. Annars staðar í skóginum berast skilaboð á yfirgefna fartölvu Vals. Þar er félögunum boðið í dýrðlegt ferðalag til Hollywood, en sögumaður varar þó við að sú skemmtiferð muni snúast upp í „martröð með nasistum“!

Íslensk útgáfa.

Bókin Hefnd Gormsins var gefin út af Froski útgáfu árið 2016 í íslenskri þýðingu Auðar S. Arndal. Hún er merkt sem 58. bókin, þótt hún teljst sú 55. í opinberu ritröðinni á frönsku. Skýringin á misræminu liggur í að Froskur telur með nokkrar bækur með eldri sögum en opinbera röðin hefur að geyma.
Nordkapp

Nordkapp (á íslensku nefnt Knöskanes) er nyrsta sveitarfélag Noregs. Það er í fylkinu Finnmörku. Höfuðstaður sveitarfélagsins er bærinn Honningsvåg en önnur þorp eru Gjesvær, Kåfjord, Kamøyvær, Kjelvik, Nordvågen, Repvåg, Skarsvåg og Valan. Íbúar eru rétt rúmlega 3.000 talsins.
Deiglan

Deiglan er vefrit um stjórnmál sem hóf göngu sína 3. febrúar 1998. Stofnandi hennar var Borgar Þór Einarsson og var hún fyrstu árin bloggsíða hans. Upp úr aldamótum bættust fleiri pistlahöfundar við. Í dag eru pistlahöfundar um eitt hundrað talsins.

Tenglar.

Vefritið Deiglan
Bacteroidetes

Flokkurinn Bacteroidetes samanstendur af þremur stórum ættum Gram-neikvæðum bakteríum, ekki-sporamyndandi, loftháðum eða ekki loftháðum, og staflaga gerlum sem eru útbreiddir í umhverfinu, þar á meðal í jarðvegi, sjó og í og á dýrum.

Phylogeny.

Núverandi viðurkennd flokkun, byggð á List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature og National Center for Biotechnology Information (NCBI)

og phylogeny er byggð á 16S rRNA-based LTP release 111 by 'The All-Species Living Tree' Project.

Athugasemdir&lt;br&gt;

♠ "Strains" sem fundin voru hjá National Center for Biotechnology Information, en voru ekki skráð hjá LPSN&lt;br&gt;

♪ Prokaryotes þar sem engin hrein (axenic) ræktun var einangruð eða fáanleg, þ. e. ill- eða ó-ræktanleg.
Seglagerð

Seglagerð er fyrirtæki sem fæst við hönnun og framleiðslu segla, einkum fyrir seglbáta, en líka fyrir ýmsa aðra notkun eins og tjöld og hlífar. Verkstæðið þar sem segl eru búin til er kallað seglaloft. Sum seglaloft eru innréttuð með fölsku gólfi þannig að seglagerðarmaðurinn geti setið undir gólfinu meðan seglið er saumað. Sérstakar saumavélar, saumnálar og kósavélar eru notaðar við seglagerð, auk sérhæfðra verkfæra eins og melspíra.

Segl eru framleidd úr ýmsum efnum og eru bæði gerð úr trefjastriga úr náttúrulegum eða tilbúnum trefjum og lagskiptri plastfilmu. Algeng seglaefni eru pólýesterstrigi (Dakron og Pentex) eða kevlarþræðir með plastfilmu límda yfir báðum megin. Seglagerð felst í því að hanna seglið (oftast gert með sérhæfðum tölvuforritum nú til dags), sníða efnið til (oft gert með laserskurðarvél), líma það saman í rétt form, sauma það saman og ganga frá jöðrum og kósum. Strigasegl eru meðhöndluð í lokin með kvoðu til að þétta þau og stífa. Áður fyrr voru segl börkuð með því að sjóða þau með kvoðuríkum trjáberki til að þétta þau.
Hrygggöng

Hrygggöng (fræðiheiti: "Canalis vertebralis") eru göng u.þ.b. í miðju hryggsúlunnar sem mænan fer í gegnum, þeim var fyrst lýst af Jean Fernel.
Fótboltafélagið Falur

Fótboltafélagið Falur (hollenska: "F.C. Knudde") er heiti á hollenskum teiknimyndasögum sem segja frá ærslakenndum ævintýrum samnefnds knattspyrnuliðs. Sögurnar eru samvinnuverkefni íþróttablaðamannsins John le Noble og teiknarans Toon van Driel, sem kalla sig Joop &amp; Toon. Sögurnar hófu göngu sína árið 1973 og hafa komið út óslitið til þessa dags, fyrst í dagblöðum og bókum en í seinni tíð á íþróttavefsíðunni NUSport. Þrjár fyrstu bækurnar um Fal komu út á íslensku á árunum 1979 til 1981 á vegum bókaútgáfunnar Arnar og Örlygs.

Titlar.

Fals-bækurnar eru 35 að tölu í opinberu ritröðinni, en auk þeirra hafa komið út nokkrar safnbækur með minni sögum. Listinn sýnir nöfn og útgáfuár bókanna á frönsku og íslensk heiti og útgáfuár þar sem við á:

Íslensk útgáfa.

Flestar þær þýddu myndasögur sem gefnar voru út á Íslandi á áttunda og níunda áratugnum voru franskar eða belgískar og voru prentaðar í samvinnu við útgefendur á hinum Norðurlöndunum. Sögurnar um Fal voru því frávik, þar sem þær voru hollenskar og ekki unnar sem samprent með öðrum þjóðum. Jafnframt voru þetta einu myndasögurnar sem Örn og Örlygur sendu frá sér á þessum árum.

Frumkvæðið kom frá ungum framhaldsskólanema, "Ólafi Garðarssyni", sem rakst á sögurnar í þýskri útgáfu á ferðalagi. Hann vakti áhuga forlagsins á bókunum og tók að sér að þýðinguna. Fyrir valinu urðu þrjár fyrstu bækurnar í ritröðinni. Bækur eitt og þrjú voru þýddar úr þýsku en miðbókin úr hollensku.
Nationale Velorouten

Nationale Velorouten eru landsnet hjólaleiða í Sviss. Leiðirnar voru búnar til af sjóðnum Veloland Schweiz í samstarfi opinberra aðila og einkaaðila innan SchweizMobil frá 1998. Leiðirnar eru 9 talsins og samtals 3285 km að lengd. Meirihluti leiðanna eru á malbikuðum vegum en hluti þeirra er á malarvegum. Aðeins ein leið er alveg malbikuð.

Hjólaleiðir í Sviss eru merktar með dökkrauðum skiltum en númer viðkomandi landsnetsleiðar er þá inni á skiltinu á ljósbláum grunni.
Hagabrúða

Hagabrúða er sjaldgæf á Íslandi, finnst líklega aðeins á sunnanverðu landinu. Hún er nauðalík garðabrúðu og var lengi vel talin undirtegund hennar. Telja má að nytjar þeirra séu þær sömu.

Útbreiðsla.

Hagabrúða vex í Skandinavíu, Íslandi, Finnlandi, Norður Þýskalandi, Skotlandi, Írlandi, Pýreneafjöllum, Ölpunum og Karpatafjöllum.
Sverker Johansson

Lars Sverker Johansson, fæddist 26 maí 1961 í Lundi (Svíþjóð) er sænskur eðlisfræðingur sem hefur búið til nokkrar milljónir sjálfvirkar Wikipedia greinar. Hann er með doktorspróf í eðlisfræði og meistarapróf í málvísindum.
Hittíska

Hittíska ("nešili") er útdautt tungumál á þeirri ennfremur útdauðu anatólísku grein indóevrópskra mála. Hún var töluð í Anatólíu (nú Tyrkland og Norður-Sýrland) á öðru árþúsundi f.Kr. Hernaðarveldi Hittíta stóð sem hæst á 14. öld f.Kr. Hittitíska er elsta þekkta indóevrópska málið og best þekkt anatólískra mála.
Spjótkast

Spjótkast er frjálsíþróttagrein sem felst í að kasta 2,5 metra löngu spjóti með tilhlaupi. Spjótkast er hluti af tugþraut karla og sjöþraut kvenna.

Spjótkast var hluti af Ólympíuleikunum fornu frá 708 f.Kr. og var keppt í tveimur greinum: að skjóta sem lengst og að skjóta í mark. Spjótinu var kastað með þveng sem var vafinn um mitt spjótið og sneri því í kastinu. Nútímaspjótkast þróaðist undir lok 19. aldar. Það hefur verið ólympíugrein í karlaflokki frá Sumarólympíuleikunum 1906 og kvennaflokki frá Sumarólympíuleikunum 1932.
Panique en Atlantique

Panique en Atlantique (Íslenska "Uppnám á Atlantshafi") er sjötta bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska "Série Le Spirou de…") þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2010. Höfundur sögunnar er Frakkinn Lewis Trondheim en Fabrice Parme teiknaði. Bókin hefur enn ekki komið út á íslensku.

Söguþráður.

Sagan hefst á Moustic-hótelinu þar sem vikapilturinn Svalur lendir í klandri vegna Pésa. Honum býðst þó starf á skemmtiferðaskipi og hyggst skilja gæluíkornann eftir heima hjá blaðasnápnum Val. Pési smyglar sér þó um borð og það sama gerir Valur, sem er á höttunum eftir frétt um fræga kvikmyndastjörnu.

Um borð hitta þeir Sveppagreifann sem falið hefur verið að rannsaka hvers vegna annað farþegaskip sama skipafélags hafi horfið sporlaust viku fyrr, með uppfinningamanninn Prófessor "Sprtschk" innanborðs.

Sveppagreifinn sýnir Sval nýjustu uppfinningu "Sprtschk", sem er varnarbúnaður gegn árekstrum. Fái notandi búnaðarins á sig minnsta högg verður hann þegar umlukinn höggheldri kúlu. Bæði farþegaskipin eru búin slíkum búnaði til að verjast ísjökum. Félagarnir uppgötva að kúlan flýtur ekki á vatni og uppgötva hitt skipið hljóti að hafa sokkið eins og stein. Áður en þeir ná að slökkva á búnaðinum siglir skip þeirra inn í Þanghafið og sekkur til botns.

Upplausnarástand verður um borð í skipinu þar sem skipsstjórnendur berjast um völdin og farþegar hamstra matvæli. Svalur og Valur uppgötva að hitt farþegaskipið er nálægt og með uppfinningu Sveppagreifans að vopni, byssu sem breytir vökva í ís, tekst þeim að bjarga öllum úr því skipi yfir í sína kúlu.

Prófessor "Sprtschk" og Sveppagreifinn brjóta ákaft heilann um mögulega lausn á vandanum á meðan upplausnin um borð eykst jafnt og þétt. Að lokum nær Svalur með hjálp ísbyssunnar að koma báðum skipum upp á yfirborðið og sögunni lýkur.
Smugan (hafsvæði)

Smugan (norska: "Smutthullet") er hafsvæði í Barentshafi sem liggur á milli efnahagslögsagna Noregs og Rússlands og fiskverndarsvæðisins við Svalbarða. Þetta litla hafsvæði austan við Svalbarða er þannig alþjóðlegt hafsvæði opið öllum.

Smugudeilan.

Þegar þorskafli fór minnkandi á Íslandsmiðum í upphafi 10. áratugar 20. aldar tóku íslenskir togarar að leita fanga víðar. Veiðar í Smugunni hófust sumarið 1993 og vöktu strax sterk viðbrögð hjá Norðmönnum og Rússum. Þeir rökstuddu tilkall sitt með því að þessar veiðar væru veiðar úr flökkustofnum úr norskri og rússneskri lögsögu. Íslendingar drógu líka í efa þá lögsögu sem Norðmenn höfðu tekið sér umhverfis Svalbarða og hófu veiðar þar. Norsk strandgæsluskip aðhöfðust ekkert vegna veiða í Smugunni en klipptu aftan úr íslenskum skipum, færðu þau til hafnar og sektuðu vegna veiða á Svalbarðasvæðinu. Veiðar í Smugunni gengu vel fyrstu tvö árin en sumarið 1997 varð hrun. Smugudeilan leystist þó ekki fyrr en með samningum Íslendinga, Norðmanna og Rússa um gagnkvæm skipti á veiðiheimildum árið 1999.
Karólína Lárusdóttir

Karólína Lárusdóttir Roberts (12. mars 1944 – 7. febrúar 2019) var íslenskur myndlistamaður, þekkt fyrir myndir sínar af mannlífinu á Hótel Borg á árum áður og sömuleiðis af farþegum og starfsfólki um borð í MS Gullfossi.

Karólina nam myndlist í Englandi, nánar tiltekið í Sir John Cass College á árunum 1964 til 1965. Að því lokinu stundaði hún nám við Ruskin School of art í Oxford. Þaðan útskrifaðist hún árið 1967. Karólína hefur búið og starfað í Bretlandi frá því hún fór út til náms.

Karólína varð félagi í Hinu konunglega félagi breskra vatnslitamálara, The Royal Watercolor Society, árið 1992. Hún er einnig félagi í The New Art Club og Royal Society of Painter-Printmakers frá árinu 1986. Karólína hefur unnið til fjölda verðlauna og má þar nefna The Dicks and Greenbury 1989, The 4th Triennale Mondiale D’Estampes Petit Format í Frakklandi 1990 og bjartsýnisverðlaun Brøstes 1997.
Jón Arnórsson yngri (sýslumaður)

Jón Arnórsson yngri (f. 1740, d. 27. apríl 1796) var sýslumaður í Ísafjarðarsýslu. Hann var albróðir Jóns eldri, sem var sýslumaður í Snæfellsnessýslu. Jón var sonur Arnórs Jónssonar sýslumanns í Belgsholti í Melasveit og Steinunnar Jónsdóttur konu hans. Jón lærði lög við háskólann í Kaupmannahöfn en tók ekki lokapróf. Hann varð skrifari hjá Thodal stiftamtmanni í tvö ár, fór síðan aftur til Danmerkur. Hann kom heim til að veita forstöðu saltvinnslunni sem sett var á fót í Reykjanesi við Ísafjarðardjúp og hélt því starfi til æviloka, en eftir hans dag lagðist saltvinnslan af.

Jón varð sýslumaður Ísafjarðarsýslu 1774. Hann bjó í Reykjarfirði. Kona hans var Kristín Jónsdóttir og áttu þau mörg börn sem komust upp og eru ættir frá þeim. Jón var vel látinn og farnaðist vel í starfi. Hann varð þó fyrir miklu tjóni er bær hans brann og allt sem þar var innanstokks, en fólk komst af.
Rosslare

Rosslare er strandbær í Wexford-sýslu á Írlandi.
Norska kirkjan

Norska kirkjan (norska: "Den norske kirke") er fjölmennasta kirkja Noregs og tilheyrir evangelísk-lútersku grein kristninnar.

Rekja má norsku kirkjuna aftur til 1537 þegar Siðaskiptin áttu sér stað. Hún var ríkiskirkja frá þeim tíma en árið 2012 minnkuðu afskipti ríkisins af kirkjunni og hún varð sjálfsstæðari. Árið 2017 var hún formlega skilin frá norska ríkinu og er eftir það sjálfstæð. Ríkið styrkir hana þó enn.. Norska þingið hefur breytt stjórnarskránni á þann veg að Noregur er ekki lengur með opinber trúarbrögð.

Tólf biskupsdæmi kirkjunnar eru í Noregi og funda biskupar þrisvar á ári. Meðlimir kirkjunnar eru 68,7% af heildarmannfjölda Noregs (2019) og hefur farið fækkandi . Einungis 3% fara oftar en einu sinni í mánuði í kirkju. Einungis 35% af giftingum fara fram í norsku kirkjunni en um 90% jarðarfara (2015). Árið 2015 fengu samkynhneigð pör að gifta sig í norsku kirkjunni. Börn sem eiga eitt foreldri í kirkjunni skrást sjálfkrafa í kirkjuna.
Malko Tarnovo

Malko Tarnovo (búlgarska: Малко Търново, „Litli Tarnovo“) er 2500 manna bær í Burgashéraði í austurhluta Búlgaríu um 5 km frá landamærunum að Tyrklandi.
Neuf-Brisach

Neuf-Brisach er víggirtur bær í umdæminu Haut-Rhin í héraðinu Elsass í Frakklandi. Íbúar eru um 2000 talsins. Bærinn var reistur um aldamótin 1700 til að verja landamærin milli Frakklands og Heilaga rómverska ríkisins eftir að Frakkar fengu bæinn Breisach á hinum bakka Rínarfljóts við Rijswijk-samninginn sem batt enda á Níu ára stríðið 1697. Nafn bæjarins þýðir Nýi Breisach. Bærinn er á heimsminjaskrá UNESCO.
Edirne

Edirne (áður þekkt sem Adríanópólis) er borg í norðvesturhluta Tyrklands í Edirnehéraði í Austur-Þrakíu nærri landamærunum að Grikklandi og Búlgaríu. Edirne var þriðja höfuðborg Tyrkjaveldis frá 1363 til 1453 áður en Konstantínópel tók við því hlutverki. Íbúar eru um 165 þúsund.
Valence

Valence er bær í umdæminu Drôme í héraðinu Auvergne-Rhône-Alpes í suðausturhluta Frakklands. Hann stendur á vesturbakka Rónar um 100 km sunnan við Lyon. Íbúar eru um 60 þúsund.
Rytjumosaætt

Rytjumosaætt (fræðiheiti "Amblystegiaceae") er ætt mosa, sem vaxandi næstum allan heim.

Ættkvíslir.

Til Rytjumosaætta teljast 54 ættkvíslir með samtals allt að 200 tegundir.

Tegundir á Íslandi.

Á Íslandi eru 27 tegundir mosa af rytjumosaætt:
The Cranberries

The Cranberries var írsk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1989 í Limerick og aflögð árið 2019. Í fyrstu hét sveitin "The Cranberry saw us" og var með karlkyns söngvara en síðar gekk söngkonan Dolores O'Riordan í bandið. Sveitin reis til frægðar með frumburði sínum "Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?" (1993) og átti vinsælan smell með laginu "Zombie" (1994). Hljómsveitin tók sér hlé árið 2003 of fram til ársins 2009 þegar meðlimir einbeittu sér að sólóferli. O'Riordan lést árið 2018 og voru síðustu upptökur með henni gefnar út 2019. Sveitin var kennd við jaðarrokk en hefur blandað öðrum stefnum í tónlist sína.

The Cranberries hefur selt yfir 40 milljónir platna á heimsvísu.
Ilmblágresi

Geranium macrorrhizum Ilmblágresi/ Ilmgresi er harðger tegund blómstrandi fjölæringa í blágresisætt.

Litningatala þess er 2n = 46.

Útbreiðsla og búsvæði.

Ilmblágresi er upprunnið úr suðaustur hluta Alpafjalla, Karpatafjöllum, Balkanskaga og Appennínafjöllum í 200 til 1700 m.y. sjávarmáli í kalkríkum jarðvegi.

Lýsing.

Ilmblágresi er 30 til 50 sm hátt með gildum jarðstönglum. Ilmandi blöðin eru djúpflipótt eða sepótt, ljósgræn og þéttsett kirtilhárum. Blómin eru smá (11mm), fölbleik. Einnig finnast afbrigði með hvít eða yfir í hárauð blóm.

Ræktun og nytjar.

Ilmblágresi er ræktað sem blómstrandi þekjuplanta. Ræktunarafbrigðin eru yfirleitt valin fyrir blómlit.

Það þolir vel skugga og misjafnan jarðveg.

Það er notað í jurtalækningum þar sem það hefur mikla örverueyðandi

eiginleika. Ilmolía er gerð úr því fyrir aromatherapy. Til viðbótar við ilmolíur, inniheldur það flavonoids, sesquiterpenes, phenolic acids, litarefni, vítamín, og steinsölt. Stór (eða mikilvægur) hluti ilmolíanna er sesquiterpene ketone germacrone.

Á búlgörsku heita blágresi (Geranium) 'zdravec', sem einnig þýðir "heilsa". Plantan hefur verið nýtt í árhundruð til lækninga og í Balkanlöndunum haft orðspor fyrir að vera frygðaraukandi. Tinktúra með alkóhóli gefur olíu, sem kallast 'zdravec-olía'. Hún er notuð í ilmatnsframleiðslu sem burðarefni.
Umsátrið um Wolmar

Umsátrið um Wolmar var umsátur um borgina Wolmar á Líflandi (nú Valmiera í Lettlandi) í Stríði Svíþjóðar og Póllands 1600–1611. 15.000 manna pólskur her undir stjórn Jan Zamoyski höfuðsmanns settist um borgina sem var varin af um 1000 manna sænskum her undir stjórn Jakob De la Gardie og Carl Carlsson Gyllenhielm 18. október 1601. Sigmundur 3. Vasa var viðstaddur umsátrið í upphafi. Fyrst um sinn tókst sænska varnarliðinu að halda pólska herliðinu frá með fallbyssum en 8. desember fékk pólska liðið nýjar fallbyssur og hóf tíu daga skothríð á borgina. Fallbyssurnar rufu varnarveggina á tveimur stöðum og pólska hernum tókst að gera áhlaup. Sænska liðið hörfaði inn í kastala borgarinnar og gafst þar að lokum upp 18. desember. Sænsku hermennirnir fengu að snúa aftur til Svíþjóðar en foringjarnir voru teknir höndum. De la Gardie var skilað við fangaskipti 1605 en Gyllenhielm var haldið föngnum til 1613.
Characiformes

Characiformes eru ættbálkur geislugga sem inniheldur meðal annars ætt karplaxa sem margir hverjir eru vinsælir skrautfiskar (tetrur til dæmis) og píranafiska. Fiskar af þessum ættbálki finnast um allt í vötnum í hitabeltinu í Mið-Afríku og Mið- og Suður-Ameríku.
Fáni Írans

Núverandi fáni Írans var tekinn upp 29. júlí 1980 eftir Írönsku byltinguna. Hann er þrílitur með grænni, hvítri og rauðri þverrönd, rauðu merki Írans í miðju og orðin "Allahu Akbar" rituð með hvítu kúfísku letri á jaðri grænu og rauðu randanna.

Þríliti fáninn á rætur að rekja til 19. aldar en þá var merki Írans í fánanum ljón með bjúgsverð framan við sól. Margir Íranar erlendis notast enn við þennan eldri fána.
Qikiqtaq

Qikiqtaq eða Eyja Vilhjálms konungs (enska: "King William Island", franska: "Île du Roi-Guillaume") er eyja við norðurströnd Kanada í Núnavút og er hluti af Kanadíska eyjaklasanum. Eyjan er á milli 12.516 og 13.111 km² að stærð. Íbúar eyjarinnar voru 1279 árið 2011 og búa allir í bænum Uqsuqtuuq. Milli eyjarinnar og Boothia-skaga eru Rosssund og Raesund. Í vestri er Viktoríusund og Viktoríueyja.

Eyjan er þekkt fyrir stórar hjarðir hreindýra sem hafast þar við að sumri en fara frá eyjunni á ís á haustin.

Margir landkönnuðir sem leituðu að Norðvesturleiðinni komu við á eyjunni. Breski landkönnuðurinn John Ross nefndi hana Eyju Vilhjálms konungs eftir Vilhjálmi 4. árið 1830. George Back var fyrstur til að átta sig á því að Qikiqtaq væri eyja. Frægt er að John Franklin festi skip sín við eyjuna 1845. Allir skipverjar hans fórust úr kulda og hungri næstu ár. Árið 1903 kom Roald Amundsen þangað á skipi sínu "Gjøa", bjó hjá inúítum í Uqsuqtuuq og lærði að meðhöndla hundasleða.