arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Johannes Larsen

Johannes Larsen (1867 – 1961) var danskur listmálari. Hann myndskreytti útgáfu af Íslendingasögum sem gefin var út í tilefni af Alþingishátíðinni árið 1930 og ferðaðist um Ísland sumurin 1927 og 1930 í þeim tilgangi. Vibeke Nørgaard Nielsen skrifaði bókina Sagafærden um hinar tvær ferðir Johannes Larsens til Íslands og er bókin byggð á dagbókum hans. Bókin hefur komið út á íslensku undir titlinum Listamaður á söguslóðum. Sigurlín Sveinbjarnardóttir þýddi bókina. Gerð hefur verið heimildarmynd eftir sögunni.
Elliðaslysið

Elliðaslysið er sjóslys sem varð þegar nýsköpunartogarinn Elliði SI 1 frá Siglufirði fórst út af Snæfellsnesi þann 10. febrúar árið 1962. Tveir menn létust í sjóslysinu. Elliði var stálskip í eigu Bæjarútgerðar Siglufjarðar og var 645 brúttólestir og búinn 1000 hestafla gufuvél. Talið er að skipið hafi rifnað um miðbikið rétt framan við spilið þegar það fékk á sig brotsjó og vatn flætt inn í lestina. Áhöfnin var 28 manns og voru þrír björgunarbátar skipsins teknir fram þegar séð varð að það myndi sökkva, þar af tveir uppblásnir gúmmíbátar og einn stærri. Sent var út neyðarkall kl. 17:30 og kl. 19 slitnar annar uppblásni gúmmíbáturinn frá og sást ekki meir. Skömmu seinna slitnar hinn gúmmíbáturinn frá en í hann voru þá komnir tveir menn. Skömmu seinna stukku tveir skipverjar út á korkfleka sem var undir gúmmíbátnum og hvarf flekinn frá skipinu. Mennirnir sem voru eftir reyndu að þrauka eins lengi og hægt var í sökkvandi skipinu og bíða eftir hjálp frá togaranum Júpíter sem vitað að var á leiðinni. Kl. 20.20 sá Júpiter Elliða í ratsjá og fann mennina tvo á korkflekanum og var þeim bjargað í Júpíter. Kl. 21 birtist Júpiter og bjargaði áhöfninni á síðustu stundu. Í ljós koma að eini björgunarbáturinn sem þá var eftir reyndist ónothæfur.

Bókin Útkall - Örlagaskotið eftir Óttar Sveinsson fjallar um Árásina á Goðafoss og Elliðaslysið.
Þorbjörn laxakarl

Þorbjörn Laxakarl er sagður hafa helgað sér allan Þjórsárdal og hluta af Gnúpverjahreppi. Þeir frændur, Ófeigur grettir og Þormóður skafti, fóru til Íslands og voru hinn fyrsta vetur með Þorbirni laxakarli mági sínum. Sonursonur Þorbjarnar var Gaukur á Stöng.
Bylting

Bylting á við grundvallarbreytingu í dreifingu valds eða uppbyggingu valdakerfa sem á sér stað á tiltölulega stuttum tíma. Margar byltingar hafa verið í gegnum sögu mannsins, og eru nokkuð mismunandi hvað varðar aðferð, lengd og hugmyndafræði. Afleiðingar slíkra byltinga hafa verið breytingar á menningu, hagkerfum og stjórnmálakerfum.

Deilt er um hvað tilheyrir byltingu og hvað ekki, en umræðan snýst um nokkur lykilatriði. Frumstæðar rannsóknir á byltingum einbeittu sér að viðburðum í sögu Evrópu frá sálfræðilegu sjónarhorni, en í dag er horft til viðburða um allan heim og skoðana frá nokkrum félagsvísindum, þar á meðal félagsfræði og stjórnmálafræði. Nokkrar kenningar eru til um hvað leiðir til byltinga og áhrifa þeirra en þær eru byggðar á nokkrum kynslóðum fræðilegra rannsókna.

Mismunandi skilgreiningar á byltingu.

Aristóteles lýsti tvenns konar byltingum:

Anna Agnarsdóttir, prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands, ritaði grein sem ber heitið "Var gerð bylting árið 1809?" og var hún birt í Sögu – Tímarit Sögufélags árið 1999. Þar lýsir hún sex skilyrðum sem bylting þarf uppfylla að einhverju leiti til þess að teljast sem bylting. Hún styðst við byltingarlíkan Charles Tillys í ritinu "European Revolutions". Fræðimenn sem höfðu áhrif á þessa byltingarlíkan Tillys eru Anthony de Crespigny, Peter Calvert, Hannah Arendt og Karl Griewank. Þessi atriði eru:
Karlotta prinsessa af Cambridge

Karlotta, prinsessa af Cambridge ("Karlotta Elísabet Díana", f. 2. maí 2015), er dóttir Vilhjáms Bretaprins og Katrínar, hertogaynju af Cambridge. Hún er sonardóttir Karls Bretaprins og Díönu prinsessu. Hún er fjórða í erfðaröðinni að bresku krúnunni, á eftir Karli prinsi, Vilhjálmi prinsi og bróður hennar Georg prinsi.
Þingkosningar í Bretlandi 2010

Þingkosningar í Bretlandi 2010 voru haldnir þann 6. maí en kosið var um 650 þingsæti í neðri deild breska þingsins. Sætunum hafði fækkað frá síðustu kosningunum árið 2005, en á þeim tíma voru þau 656. Niðurstaða kosninganna var ekki afgerandi en enginn flokkur náði meirihluta. Þetta leiddi til myndunar fyrstu samsteypustjórnar í Bretlandi í 36 ár, með Íhaldsflokknum og Frjálslyndum demókrötum.

Aðdragandi.

Dagsetning kosninganna var tilkynnt þann 6. apríl 2010 þegar Gordon Brown þáverandi forsætisráðherra heimsótti Elísabetu 2. í Buckinghamhöll. Þar bað hann hana um að leysa þingið upp þann 12. apríl og að kosningarnir yrðu haldnir þann 6. maí. Kosningarnir voru haldnir alls staðar 6. maí nema í kjördæminu Thirsk and Malton þar sem þeir voru haldnir 27. maí vegna óvænts andláts eins frambjóðenda þar.

Vegna slæmra niðurstaðna í skoðunarkönnunum beið þáverandi stjórn Verkamannaflokksins fram á síðustu stundu áður en þeir boðuðu til kosninga. Annars þyrfti að halda kosningana þann 17. maí, fimm árum eftir að þingi fundaði eftir síðustu kosningana.

Í aðdraganda þessara kosningana var í fyrsta skipti umræðu sjónvarpað í beinni sem leiðtogar aðalflokkanna þrigga tóku allir þátt í. Umræðan styrkti stöðu Frjálslyndra demókrata í skoðunarkönnunum.

Niðurstaða.

Strax eftir að kosningarnir höfðu verið haldnir kom í ljós að enginn aðalflokkanna þriggja (Íhaldsflokkurinn, Verkamannaflokkurinn né Frjálslyndir demókratar) höfðu náð þeim 326 sætum sem þurfti til að mynda meirihlutastjórn. Þessar aðstæður — þing án hreinrar meirihlutastjórnar — eru frekar sjaldgæfar í Bretlandi og nefnast „hengt þing“ í daglegu tali. Síðasta skiptið hengt þing hafði komið upp áður var í febrúar 1974 en í kjölfar þess komu skyndikosningar seinna sama ár. Fyrir það var hengt þing árið 1929.

Myndun ríkisstjórnar.

Bæði Verkamannaflokkurinn og Íhaldsflokkurinn buðu Frjálslyndum demókrötum um náið samstarf til að mynda ríkisstjórn. Frjálslyndir demókratar stóðu fastir við afstöðu sína að stærsti flokkurinn skyldi fá tækifærið til að mynda ríkisstjórn fyrst og því hófust umræður við Íhaldsflokkinn daginn eftir kosningana.

Þangað til þingmálið hafði verið leyst var Gordon Brown í embætti forsætisráðherra bráðabirgðastjórnar. Um fágæti er að ræða í breskum stjórnmálum, því yfirleitt yfirgefur fyrrverandi forsætisráðherrann heimilið í 10 Downing Street daginn eftir kosningana.

Þann 11. maí 2010 skipaði Elísabet 2. David Cameron (Íhaldsflokkurinn) að mynda nýja ríkisstjórn, samhliða Gordon Brown hætti í embætti forsætisráðherra og sagði af sér sem leiðtogi Verkamannaflokksins. Þar með var ljóst að Íhaldsflokkurinn myndi ásamt Frjálslyndum demókrötum mynda samsteypustjórn. Þetta var fyrsta samsteypustjórnin í Bretlandi í 65 ár og fyrsta skiptið sem Frjálslyndir demókratar höfðu verið í ríkisstjórninni frá 1922. Stjórnin er sú fyrsta í Bretlandi með bæði íhaldssömum og frjálslyndum flokkum.
Pepsideild karla í knattspyrnu 2015

Árið 2015 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 104. sinn. Tólf lið mynduðu deildina og komu Stjarnan inn í mótið sem handhafar titilsins eftir fyrsta deildartitil sinn árið 2014.

FH tryggði sér titilinn í næst síðustu umferð með 2-1 sigri á Fjölni. Þetta var 7. íslandsmeistaratitill FH.

Leiknir R. og Keflavík féllu úr deildinni. Þetta var fyrsta tímabil Leiknis í efstu deild. Þeirra sæti taka Víkingur Ó. og Þróttur R.

Staðan í deildinni.

Stigatafla.

"Lokaniðurstaða eftir 22. umferð, 3. október 2015"

Markahæstu leikmenn.

"Lokaniðurstaða eftir 22. umferð, 3. október 2015"

Spá þjálfara, leikmanna og forráðamanna 2015.

"Árleg spá fyrirliða, þjálfara og forráðamanna liða í Pepsi-deildinni"
Dalir (Svíþjóð)

Dalir (sænska: "Dalarna"), gjarnan kallaðir sænsku Dalirnir, eru sögulegt hérað (kallað "landskap" á sænsku) í Mið-Svíþjóð, í norðurhluta Svíaríkis. Dalirnir liggja að héröðunum Herjadal, Helsingjalandi, Gästriklandi, Vesturmannalandi og Vermalandi. Héraðið á líka landamæri við Noreg til vesturs. Héraðið svarar að mestu leyti til samnefndrar sýslu.

Dalirnir eru vinsæll ferðamannastaður meðal Svía. Þar eiga margir sumarhús en þeir fara þangað og njóta góðra veiðivatna, fallegra tjaldsvæða og stórra skóga. Mikil virðing er borin fyrir hefðbundnum matvælum sem eru framleiddir í héraðinu.

Í vesturhluta Dalanna, eins og í Älvdalen og Lima, tala sumir elfdælsku. Hún er sér tungumál, en áður taldist hún mállýska sænsku.
Blóð-heila-hömlur

Blóð-heila-hömlurnar, einnig kallaðar heilatálmi eða blóð-heilaskilja, sjá um að hleypa aðeins tilteknum efnum úr blóðinu yfir í heilavefinn og halda öðrum efnum úti. Þetta geta til að mynda verið ýmis eiturefni, en einnig koma þær í veg fyrir að hormón sem eiga að virka á líkamann virki líka á heilann. Blóð-heila-hömlurnar geta verið til trafala þegar gefa á sum lyf, þar sem heilinn hleypir ekki lyfjunum að sér.
Beðja

Beðja (fræðiheiti: "Beta vulgaris subsp. vulgaris") er jurt af hélunjólaætt með þykka forðarót. Jurtin er yfirleitt tvíær og getur náð allt að 2 metra hæð. Laufin eru hjartalaga 5 til 20 sm löng á villtum jurtum en oft stærri á ræktuðum afbrigðum. Beðja vex villt í Suður- og Vestur-Evrópu. Ýmis afbrigði af beðju eru mikið ræktuð og er rótin notuð til vinnslu sykurs. Algengasta ræktaða afbrigðið er rauðrófa (e. "beet root"), stilkbeðja (e. "chard"), sykurrófa (e. "sugar beet") og fóðurbeðja. Beðjur eru oftast djúprauðfjólublára á litinn.

Beðja hefur verið ræktuð um þúsundir ára. Þær voru lækningajurtir í Grikklandi til forna og Evrópu á miðöldum en þegar spínatræktun hófst í Evrópu dvínuðu vinsældir þeirra. Afbrigðið "cicla" er rækt vegna blaðanna og er venjulega soðin eins og spínat. Stilkbeðja er oftast notuð eins og grænmeti í sérstökum réttum en sum afbrigði eru ræktun vegna þess hve skrautleg þau eru. Neysla á beðju getur valdið því því að þvag verður bleikt á litinn. Allir hlutar beðju innihalda oxalsýru.
Stevia

Stevia er sætuefni sem notað er í stað sykurs. Það er unnið úr jurtinni "Stevia rebaudiana".
Engjamura

Engjamura (fræðiheiti "Potentilla erecta") er smávaxin jurt af rósaætt. Hún minnir á gullmuru. Engjamura er sjaldgæf á Íslandi. Hún vex villt á jarðhitasvæði við Kirkjuból í Reykjafirði nyðri á Ströndum. Talið er að hún hafi borist þangað af mannavöldum.
Fjölnotendanetleikur

Fjölnotendanetleikur (oft skammstafað með MMO eða MMOG) er tölvuleikur þar sem margir notendur geta spilað leikinn samtímis þar sem þeir eru tengdir saman gegnum Internetið. Vanalega er í leiknum að minnsta kosti einn leikheimur (e. persistant world) sem breytist ekki. Í MMOG leikjum geta margir spilarar unnið saman og keppt við hvern annan. Slíkir leikir eru á ýmsum tækjum sem hægt er að nettengja svo sem borðtölvum, leikjatölvum, snjallsímum og öðrum fartækjum.
Endurreisn Íslands

Endurreisn Íslands kallast það tímabil í sögu Íslands eftir efnahagshrunið 2008 þegar viðreisn efnahagskerfisins átti sér stað og víðamiklar breytingar voru gerðar á stjórnsýslu landsins frá árunum 2009 til 2013, eða þau ár sem Ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur voru við völd. Oft er þó talað um endurreisnina utan þessa tímaramma og hefur ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar einnig litið á aðgerðir sínar sem hluta af þessu tímabili. Endurreisnin einkenndist einnig af miklum sveiflum í fylgi við íslenska stjórnmálaflokka sem enn heldur áfram í dag, fyrst með miklu fylgistapi Sjálfstæðisflokksins og síðar annarra af stóru flokkunum í þágu lítilla utangarðsflokka. Framkvæmd og niðurstöður endurreisnarinnar hefur verið mikið deiluefni í íslensku samfélagi og mikið ósamræmi í skoðunum er innan og utan Íslands um árangur þess.
Sveigfura

Sveigfura (fræðiheiti "Pinus flexilis") er sígrænt barrtré. Sveigfura er 10-25 m há með stuttan og sveran bol en verður runnkennd þar sem aðstæður eru ekki góðar. Ung tré eru með keilulaga krónu en með aldrinum verður krónan breiðkúlulaga og verða greinar gráar og sveigjanlegar og oft dálítið hangandi og uppsveigðar í enda.
Hæringsstaðir í Svarfaðardal

Hæringsstaðir í Svarfaðardal eru í Urðasókn um 18 km leið frá Dalvík, sunnan Svarfaðardalsár. Upp af bænum rís Búrfellshyrna með snarbrattar og klettóttar hlíðar. Hæringsstaðir er gömul bújörð og er fyrst nefnd á nafn í Svarfdælu.
Karelía

Karelía (karelíska og finnska: "Karjala"; rússneska: Карелия, "Karelija"; latína: "Carelia") er landssvæði sem liggur innan landamæra Finnlands og Rússlands og er ættjörð Karelanna. Í dag skiptist stjórn svæðisins á milli þeirra rússnesku Karelíska lýðveldisins og Leníngrad-stjórnunarumdæmisins, og finnsku héraðanna Norður-Karelíu og Suður-Karelíu.
Kvart

Kvart er rúmmálseining í bresku og bandarísku máli sem samsvarar fjórðungi gallons, tveimur pintum eða fjórum bollum. Þar sem gallonið hefur í gegnum tíðina verið af ýmsum stærðum hefur kvartið líka verið mismunandi. Eitt kvart samsvarar næstum því einum lítra. Skammstöfun þess er "qt".
Banjul

Banjul er höfuðborg Gambíu. Íbúar eru um 35 þúsund en um 360 þúsund búa á stórborgarsvæðinu. Borgin stendur á eyju við ósa Gambíufljóts þar sem það rennur út í Atlantshaf. Hún tengist við meginlandið í suðri og vestri með brúm auk þess sem ferjur ganga austur yfir fljótið. Borgin var stofnuð af Bretum sem settu þar upp miðstöð fyrir þrælaverslun á 19. öld.
Efnahagssamstarf Asíu- og Kyrrahafsríkjanna

Efnahagssamstarf Asíu- og Kyrrahafsríkjanna (enska: "Asia-Pacific Economic Cooperation", skammstafað APEC) er samræðuvettvangur 21 ríkis við Kyrrahafsjaðarinn um viðskiptafrelsi. APEC var stofnað í Ástralíu árið 1989 til að bregðast við auknum viðskiptatengslum milli ríkjanna á svæðinu og vegna ótta við að Japan yrði efnahagslega ráðandi afl í heimshlutanum. Hlutverk APEC er meðal annars að skapa nýja markaði fyrir hrávöru og landbúnaðarvörur utan Evrópu.

APEC heldur árlega fund efnahagsleiðtoga aðildarríkjanna þar sem stjórnarleiðtogar þeirra allra hittast, nema í tilviki Lýðveldisins Kína þar sem ráðherrafulltrúi mætir sem fulltrúi „kínverska Taípei“.
Sjálfstæðishúsið

Árið 1941 keypti Sjálfstæðisflokkurinn tvílyft timburhús við Thorvaldsensstræti 2, sem upphaflega var byggt yfir Kvennaskólann í Reykjavík og voru þar síðan höfuðstöðvar flokksins. Byggður var samkomusalur aftan við húsið, hannaður af Roger Association í New York í samvinnu við Hörð Bjarnason arkitekt. Þar var opnaður samkomusalur og veitingahús árið 1946 sem kallaðist Sjálfstæðishúsið og varð það brátt einn af helstu skemmtistöðum bæjarins. Sjálfstæðisflokkurinn hætti að reka skemmtistaðinn árið 1963 og hét hann eftir það Sigtún en löngu síðar Nasa. Húsið og salurinn hafa verið friðuð.
Eldri Daldónar

Eldri Daldónar (franska: "Hors-la-loi") eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er sjötta bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1954, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1951-1952. Aðalsaga bókarinnar er að hluta byggð á raunverulegum atburðum, þ.e. misheppnuðu bankaráni Dalton gengisins í bænum Coffeyville í Kansas þann 5. október 1892.

Söguþráður.

Aðalsaga bókarinnar (Um eldri Daldóna) gerist á þriggja ára tímabili (1889-1892). Lukku Láki er ráðinn til starfa af járnbrautarfélagi til að hafa hendur í hári Daltón bræðra sem gengið hafa berseksgang með banka-, póstvagna- og járnbrautarránum. Lukku Láka tekst að koma í veg fyrir enn eitt rán bræðranna á járnbrautarlest og tekur bræðurna höndum á krá í bænum Mysugili. Daltón bræðurnir ná þó að strjúka úr haldi skerfarans og halda áfram fyrri iðju. Bræðurnir þurfa þó alltaf að vera á varðbergi þar sem mikið fé hefur verið sett til höfuðs þeim og halda norður til Kansas í þeirri von að þar um slóðir séu þeir óþekktir. Lukku Láki eltir og eftir aðra rimmu á krá í bænum Víkurtá (e. Wichita), þar sem Daltón bræður komast naumlega undan, gangast þeir undir lýtaaðgerð hjá lækni bæjarins til að breyta útliti sínu. Það reynist skammgóður vermir og Daltón bræðurnir flýja til bæjarins Kaffigils (e. Coffeyville). Þar ákveða þeir að ræna tvo banka bæjarins, sem standa sitt hvoru megin við sömu götu, í einu. Eftir að hafa rænt fyrri bankann tefjast bræðurnir í seinni bankanum þar sem peningaskápurinn er tímastilltur. Á meðan safna bæjarbúar liði og umkringja bankann. Upphefst mikill skotbardagi og lýkur sögunni með því að Daltón bræður liggja allir í valnum.

Aukasaga bókarinnar nefnist Daldónar ganga aftur og segir frá því þegar Lukku Láki og þrír félagar hans fletta ofan af lygahlaupnum Berta Bullu, frambjóðanda til skerfaraembættis, með því að þykjast vera hinir dauðu Daltón bræður.

Íslensk útgáfa.

Eldri Daldónar var gefin út af Fjölva árið 1982 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 31. bókin í íslensku ritröðinni. Íslenskt heiti bókarinnar er eflaust tilkomið vegna hættu á að lesendur rugluðu Daltón bræðrunum saman við hina yngri frændur þeirra, Daldónana, sem Morris og René Goscinny sköpuðu síðar og urðu reglulegir gestir í Lukku Láka bókunum.
Ytragarðshorn

Ytragarðshorn í Svarfaðardal er í miðjum dal vestan Svarfaðardalsár um 8 km frá Dalvík. Þar var lengi stundaður blandaður búskapur og loðdýrarækt. Nú er þar helsti golfvöllur byggðarlagsins, Arnarholtsvöllur. Á Arnarholti var forn kumlateigur sem grafinn var upp og rannsakaður um miðja 20. öld. Þar er talið að margir af frumbyggjum Svarfaðardals hafi verið heygðir. Á holtinu er minnismerki um landnámsmenn dalsins. Landnámsjörðin Grund er næsti bær utan við Garðshorn. Ytragarðshorn var til forna nefnt Grundargarðshorn og hefur líklega upphaflega byggst út úr landi Grundar. Hjalti Haraldsson (1917-2002) bjó í Ytragarðshorni. Hann var hagyrðingur og skáld gott og lengi oddviti Svarfaðardalshrepps. Einnig sat hann á Alþingi úm hríð.
Fritillaria agrestis

Fritillaria agrestis er tegund vepjulilju sem var fyrst lýst af Edward Lee Greene. Hún finnst eingöngu í Kaliforníu, þar sem hún finnst í dreift frá Mendocino County og Butte County til Ventura County. Hún vex í þungum jarðvegi, sérstaklega leirjarðvegi. Ekki algeng.

Lýsing.

"Fritillaria agrestis" hefur uppréttan stöngul sem nær um hálfum meter á hæð með klump af 5 til 12, löngum, mjóum blöðum í hvirfingu við stofn. Lútandi blómin eru bjöllulaga, hvert um 3 sentimetra langt og stundum sveigð til endanna. Þau eru hvít með grænleitar eða bleikleitar merkingar á ytri hlið blóma og fjólu-brún að innan. Blómið hefur óviðkunnanlega lykt.
Himinskífan frá Nebra

Himinskífan frá Nebra er þunn skífa úr bronsi um 32 sm að þvermáli. Skífan er talin frá um 1.600 árum fyrir Krist og hún fannst í Nebra, Sachsen-Anhalt í Þýskalandi.
Máfalilja

Fritillaria verticillata er asísk planta af liljuætt, fyrst lýst af Carl Ludwig von Willdenow, upprunnin frá Japan, Kóreu, Mongólíu, Xinjiang, Kazakhstan, og Altay svæði í Siberíu.

"Fritillaria verticillata" verður allt að 60 cm há, vanalega með einu blómi efst, en stundum allt að 5. Laufin eru að mestu í hvirfingum, með 4-7 blöð í hverri, hvert blað er allt að 10 sm á lengd, en sjaldan meir en 10mm á breidd. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, hvít eða föl-gul, stundum með fjólubláum blettum.
Sigurður Vigfússon

Sigurður Vigfússon getur átt við:
Heildarvextir

Heildarvextir eru þeir vextir sem alls eru reiknaðir af peningaláni eða sambærilegri fjárskuldbindingu yfir tiltekið vaxtatímabil. Stundum er samið um vexti þannig að í stað þess að ákveða heildarvexti í samningi séu tilgreindir grunnvextir og vaxtaálag, sem hvort um sig geta verið föst prósentutala eða breytileg eftir fyrirfram umsömdu viðmiði og með sömu eða mismunandi tíðni, til dæmis gætu grunnvextir tekið mánaðarlegum breytingum en vaxtaálag sætt endurskoðun á tilteknum árafresti. Heildarvextir af láninu ákvarðast þá af grunnvöxtum að viðbættu vaxtaálagi sem í gildi eru á hverjum tíma.
Marþöll

Marþöll (fræðiheiti: "Tsuga heterophilla") er barrtré sem vex í vesturhluta Norður-Ameríku, aðallega nálægt sjó. Það verður vanalega 30-60 metra hátt í heimkynnum sínum. Marþöll er mjög skuggþolin og getur vaxið lengi undir trjáskermi. Toppsprotinn slútir eins og á flestum öðrum þöllum. Vaxtasvæðið spannar frá suðaustur-Alaska til Kaliforníu. Fjallaþöll er skyld tegund.

Á Íslandi.

Mikið var flutt inn af fræi á sjötta áratug síðustu aldar. Ræktun gafst ekki vel og fá tré lifðu af. Stálpuð tré má m.a. finna á Hallormsstað, Skorradal og í Grasagarði Reykjavíkur. Ræktun krefst skjóls.
Alaskaösp

Alaskaösp (fræðiheiti: "Populus trichocarpa") er lauftré af asparættkvísl ("Populus") og víðisætt ("Salicaceae"). Heimkynni alaskaaspar er vesturströnd Norður-Ameríku; sunnan frá Kaliforníu norður til Kenaiskaga og Kodiakeyju í Alaska.

Alaskaöspin er með stórvöxnustu aspartegundum og nær venjulega um og yfir 30 m. Á stöðum eins og í Oregon- og Washington-fylki í Bandaríkjunum verður hún allt að 60 metra há. Ársvöxtur getur orðið allt að 1 metri á ári, og greinar vaxa 40-60 cm. á ári. Tegundin kýs sér helst frjóan jarðveg með ferskan jarðraka. Alaskaöspin er ekki langlíf og er talið að hún verði yfirleitt ekki eldri en 100 ára. Alaskaöspin myndar einnig mikið af rótarskotum sem koma upp í nokkurra metra fjarlægð frá móðurplöntunni.

Laufblöðin eru egglaga. Börkur er ljósgrár eða gulgrár á ungum trjám en dökkgrár á eldri trjám. Af brumum alaskaaspar leggur sterkan balsamilm. Haustlitir alaskaaspar eru gulir. Öspin er afar fjölbreytileg að útliti og vaxtarlagi eftir kvæmum og klónum.

Tegundin er náskyld balsamösp og tæpast er hægt að sjá mun nema á reklum tegundanna.

Á Íslandi.

Alaskaösp var fengin til Íslands frá Alaska árið 1943 eða 1944 og var fyrst reynd sem garðtré. Elstu eintökin má finna í Múlakoti í Fljótshlíð. Tegundin er meðal hæstu trjáa á Íslandi og hefur náð tæpum 26 metrum á hæð. Fram undir 1999 var hún fyrst og fremst ræktuð sem garðtré en eftir það er farið að nota hana í stórum stíl í skógrækt og skjólbeltagerð. Þó að ræktun alaskaasparinnar hafi gengið vel hér á landi virðast mjög vindasamir staðir við sjávarsíðuna og votar mýrar henta henni ákaflega illa. Hérlendis eru einkum notuð kvæmi frá Kenai skaga og Prince Williams flóa í Alaska Asparryðsveppur er sjúkdómur sem leggst á ösp og hefur verið vandamál á Suðurlandi. Einnig er komin ný skordýrategund asparglytta; sem étur blöð plantna af víðiættkvísl.

Árin 2013 og 2016 hefur alaskaösp verið valin tré ársins af Skógræktarfélagi Íslands.
Tildrulilja

Fritillaria uva-vulpis er fjölær laukplanta af ættkvísl vepjulilja "Fritillaria" upprunnin frá austur Tyrklandi, norðvestur Írak og vestur Íran. Hún finnst helst í skóglendum lágfjöllum Zagros, þar sem þær vaxa í rökum engjum og kornökrum milli 900–1800 m yfir sjávarmáli.

Nafn.

Latneskt heitið þýðir "refa-vínber", og var gefið í Kew eftir kúrdíska nafninu "tarsi raiwi" skráðu af Guest.

Grasafræðingurinn Guest safnaði þessari plöntu í norðaustur Írak 1931 og kom með til Kew. Rannsóknir Rix sýndu að þetta safn var blanda af "Fritillaria assyriaca" og "Fritillaria uva-vulpis". Tegundinni var fyrst lýst af Christabel Beck undir heitinu "Fritillaria assyriaca" in 1953. Plöntum var safnað af Paul Furse 1962 í Persíu, og komu í ræktun undir því heiti. Árið 1974 mælti Martyn Rix hjá Kew fyrir hinu nýja nafni "Fritillaria uva-vulpis" fyrir "Fritillaria assyriaca" . Flestar garðplöntur seldar sem "Fritillaria assyriaca" eru í raun af tegundinni "F. uva-vulpis".

Lýsing.

Laukur "Fritillaria uva-vulpis" er 3 sm að þvermáli. Blómstrandi er plantan um 30 - 45sm á hæð. Þrjú til fimm, vanalega fjögur skærgræn laufblöð eru 8–12 sm löng og 1–2 sm breið, efri blöðin eru smærri. Hver stöngull ber eitt, sjaldan tvö lútandi, bjöllulaga blóm. Krónublöðin eru rúnnuð og dökkfjólublá með málmgljáa að utan, með skærgula bryddingu við mynnið, og gul að innan. Stíllinn er stuttur og gulur, ódeildur og 5–7 mm langur. Fræbelgurinn er sívalur, um.þ.b. 3 sm langur og 1 sm í þvermál.

Hún líkist mjög Fritillaria assyriaca sem, hinsvegar, hefur sprota á stönglinum, grænleitari blóm og aðeins víðari munn og vex yfirleitt hærra yfir sjó.

Ræktun.

"Fritillaria uva-vulpis" þarf hlý og þurr sumur, og frjósaman, humus-ríkan jarðveg. Í Bretlandi er talið best að hafa hana í pottum. Hún fjölgar sér auðveldlega með smálaukum, sem þurfa nokkur ár áður en hún nær blómgunarstærð. Laukunum ætti að vera plantað um 10 sm dýpt. Blómstrar í apríl í Bretlandi.
Nýfundnalandsskógarmörður

Nýfundnalandsskógarmörður (fræðiheiti: "Martes americana atrata") er rándýr af marðarætt sem má finna á Nýfundnalandi.
Konungsbók (Bók)

Konungsbók er tíunda bókin eftri spennusagnhöfundin Arnald Indriðason. Bókin kom út árið 2006.