arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Aþena (gyðja)

Aþena var í grískri goðafræði gyðja viskunar og hernaðarkænsku. Hún var dóttir Seifs og Metisar og var ein af Ólympsguðunum tólf. Fylgigoð hennar er Níke. Helstu einkenni hennar eru herklæði, skjöldur og ugla.

Aþena var grísk gyðja, dóttir Seifs og Metisar, og ein af Ólympsguðunum tólf. Hún var gyðja visku, herkænsku, vefnaðar og ýmiskonar handverks. Sagan segir að við komu hennar í heiminn hafi Seifur étið Metisu rétt áður en hún átti að fæða Aþenu. Fljótlega eftir það fær Seifur mikinn höfuðverk sem varð til þess að hinir guðirnir gerðu gat á hausinn á honum, þaðan stekkur Aþena út í fullum herklæðum með miklu herópi.

Aþena er verndari grísku borgarinnar Aþenu og hof hennar uppá Akrópolis hæð. Hún þurfti að keppa við Póseidon um það hvort þeirra yrði verndari borgarinnar. Sá guð eða gyðja sem gæfi þeim betri gjöf yrði verndari borgarinnar. Póseidon bjó til saltvatnsuppsprettu en Aþena skapaði fyrsta ólífutréð og var valin verndari. Upp frá því urðu Póseidon og Aþena vinir. Engu að síður hjálpuðust þau nokkrum sinnum að. Þau bjuggu til að mynda til stríðsvagn saman. Aþena smíðaði vagninn en Póseidon bjó til hesta úr öldutoppum.

Uglan og ólífutréð eru kennitákn Aþenu, hún átti að sögn að hafa hrifist af hátíðlegu og íbyggnu yfirbragði uglunnar og þess vegna gert hana að sínu kennitákni. Aþena klæddist snákaskreyttri skikkju og skartaði vígalegum hjálmi. Vopn hennar voru spjót og skjöldur.

Óvinir Aþena voru t.d. köngulóin Arakna. Sagan segir að Arakna sem var ekki falleg kona hafi skorað á Aþenu í vefnaðarkeppni. Við þetta reiddist Aþena og breytti Aröknu í könguló. Arakna þessi mun síðan hafa gætt vefs örlaganornanna þriggja.

Nokkrar staðreyndir um Aþenu:
Mosfellskirkja

Mosfellskirkja getur átt við eftirfarandi:
El Cid

Rodrigo (eða Ruy) Diaz de Vivar (um 1044 – 10. júlí 1099), kunnastur sem El Cid Campeador, var kastilískur aðalsmaður og pólitískur leiðtogi.

Hann hóf þátttöku í endurheimt Spánar við hlið Sanchos 2. konungs Kastilíu og síðan Alfons 4. en sá síðarnefndi dæmdi hann í útlegð 1080 fyrir að hafa ráðist inn í Granada án leyfis. Hann gekk þá í þjónustu konungsins af Saragossa, Al-Mu'tamin. 1087 gekk hann aftur í þjónustu Alfons og og lagði síðar borgina Valensíu undir sig með her sem í voru bæði Márar og kristnir menn.

Dóttursonur El Cid, García Ramírez, endurreisti konungsríkið Navarra árið 1134 og varð konungur þar.
Nefnifall

Nefnifall er fall sem fallorð geta staðið í. Nefnifall er almennt notað fyrir frumlag setninga og fyrir sagnfyllingar.

Nefnifall í forngrísku.

Frumlag setningar stendur alla jafnan í nefnifalli í forngrísku. Í óbeinni ræðu þar sem gerandi stýrandi sagnar er sá sami og gerandi nafnháttar í óbeinu ræðunni, stendur frumlag nafnháttarins í nefnifalli (sé það tekið fram) en væri annars í þolfalli.

Nefnifall í íslensku.

Nefnifall er eitt af fjórum föllum í íslensku. Orð sem eru í nefnifalli eru annaðhvort frumlag setningar eða sagnfylling. Einnig er nefnifall notað í ávörpum. Í sumum örðum tungumálum, svo sem latínu, er sérstakt ávarpsfall notað í þessum tilgangi. Einstöku sinnum er þetta latneska fall notað í íslensku.

Venja er hjá Íslendingum að bæta við "hér er" fyrir framan nefnifallið í eintölu en "hér eru" í fleirtölu þegar orð eru fallbeygð sérstaklega.
Fallin spýta

Fallin spýta er leikur barna sem fer þannig fram að einn úr hópnum er valinn til að bíða hjá spýtu sem er stillt upp við vegg eða eitthvað annað. Hann byrjar á því að telja upp að tuttugu. Allir aðrir þátttakendur hlaupa í burtu og fela sig. Markmiðið er að finna alla sem földu sig. Ef hann sér einhvern, hleypur hann að spýtunni og kallar "fallin spýta fyrir Jóni/Gunnu, einn, tveir, þrír" og er þá viðkomandi úr leik. Þeir sem földu sig reyna aftur á móti að komast að spýtunni á undan þeim sem leitar og ef einhverjum tekst það kastar hann spýtunni upp í loftið og kallar: "fallin spýta fyrir öllum" og með því frelsar hann alla.
Það sem sanna átti

Það sem sanna átti er íslenskun á latnesku setningunni quod erat demonstrandum (skammstafað QED), sem gjarnan er notuð í stærðfræði og skyldum vísindagreinum til þess að tákna að sönnun sé lokið og að niðurstaðan sé ótvíræð. Bókstafleg þýðing orðanna er „það sem var til sönnunar“.

Þetta er oft táknað með ferningi, ýmist fylltum eða holum, formula_1.
Kristján Eldjárn Þórarinsson

Kristján Eldjárn Þórarinsson (f. 31. maí 1843, d. 16. september 1917), sonur sr. Þórarins Kristjánssonar prófasts í Vatnsfirði og konu hans Ingibjargar Helgadóttur alþingismanns frá Vogi á Mýrum. Kristján ólst að nokkru upp hjá afa sínum sr. Kristjáni Þorsteinssyni sem prestur var bæði á Tjörn og Völlum í Svarfaðardal og raunar víðar. Hann varð stúdent frá Lærða skólanum í Reykjavík 1869 og kandídat frá Prestaskólanum 1871. Meðal bekkjarbræðra hans í Reykjavík voru Kristján Jónsson fjallaskáld, Jón Ólafsson (ritstjóri) og sr. Valdimar Briem. Sér þess staði í kveðskap þeirra allra. Strax að námi loknu vígðist Kristján til Staðar í Grindavík og þjónaði þá einnig Selvogsþingum. Árið 1878 fékk hann Tjörn í Svarfaðardal og var þá kominn á æskuslóðir sínar og sat þar til dauðadags. Sr. Kristján var vinsæll prestur í söfnuði sínum og hrókur alls fagnaðar á mannamótum, sögumaður góður og heppinn læknir. Hann var síðasti prestur á Tjörn en staðurinn var lagður af sem prestssetur að honum gengnum.

Kona sr. Kristjáns var Petrína Soffía Hjörleifsdóttir (f. 29. mars 1850, d. 9. mars 1916). Sr. Hjörleifur Guttormsson faðir hennar hafði verið prestur á Skinnastað en á efri árum sínum flutti hann í Svarfaðardal og þjónaði Tjörn um árabil. Hann fór síðan í Velli en Petrína Soffía varð þá eftir á Tjörn og giftist nýja prestinum þar.

Börn Kristjáns og Petrínu Soffíu sem upp komust voru:

Þau systkinin tóku upp ættarnafnið Eldjárn árið 1918.
Sexhleypa

Sexhleypa (enska: "revolver") er skammbyssa með 6 skota snúningsmagasíni (oftast) og á uppruna sinn í Bandaríkjunum á 19. öld.

Samuel Colt er sagður hafa hannað upprunalegu sexhleypuna árið 1835, en til var öðruvísi byssa sem var búin til árið 1830 og var mjög lík sexhleypunni og var nefnd Pepper-box. Þetta var lítil byssa með einhvers konar snúningsmagasíni. Elstu skotvopnin sem líkjast sexhleypum eru frá því um 1680. Slík vopn eru til sýnis í Tower of London.

Orðið "sexhleypa" er í raun rangnefni, þar eð þetta er þýðing á enska orðinu "revolver", en það vísar til snúnings. Skotin geta verið fleiri eða færri eftir tegundum.
Ghawar

Ghawar er stærsta olíulind jarðar, hún er staðsett í austurhluta Sádí Arabíu nálægt Persaflóa. Olíulindirnar eru í u.þ.b. 100 km suð-vestur af Dhahran í austurhluta landsins. Ghawar er um 30 km að lengd og 280 km á breidd eða 8400 km². Líkt og aðrar olíulindir Sádí-Arabíu er Ghawar í eigu ríkisfyrirtækisins Saudi Aramco sem einnig vinnur olíuna. Sádí-Arabíska ríkisstjórnin lætur litlar upplýsingar í té um Ghawar enda er hún helsta náttúruauðlind landsins. Olían var uppgötvuð árið 1948 og framleiðsla, eða dæling upp úr jörðu, hennar hófst árið 1951. Því er haldið fram að hámarksframleiðslugetu olíulindarinnar hafi verið náð árið 2005 en því er hafnað af starfsmönnum Saudi Aramco.
Draupnir (norræn goðafræði)

Draupnir er gylltur hringur Óðins í norrænni goðafræði. Hringur þessi var þannig í gerðinni að níunda hverja nótt drupu af honum átta gullhringir aðrir. Í Gylfaginningu segir að hringur þessi hafi orðið til í bálför Baldurs og er þannig orðrétt:
Markaður

Markaður er vettvangur þar sem viðskipti fara fram þó ekki sé endilega um eiginlegan stað að ræða. Á markaði geta menn skoðað framboð og eftirspurn vöru, eigna og þjónustu.
Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna

Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna eru átta markmið sem 189 aðildarlönd Sameinuðu þjóðanna samþykktu að reyna að ná fyrir árið 2015. Markmiðin voru skilgreind í Þúsaldaryfirlýsing Sameinuðu þjóðanna og samþykkt á Þúsaldarráðstefnunni árið 2000.

Þann 25. september 2015 samþykkti allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna ný markmið: Markmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, sem eiga að nást fyrir árið 2030.
CD

CD getur átt við:
Kartöflumygla

Kartöflumygla (fræðiheiti: "Phytophthora infestans") er eggsveppur sem leggst á kartöflur og veldur rotnun á bæði grösum og hnýðum (í mismiklum mæli eftir kartöfluafbrigðum). Kartöflumyglan olli víðtækum uppskerubresti og hungursneyð í Evrópu um miðja 19. öld. Myglan getur líka lagst á aðrar jurtir af náttskuggaætt, s.s. tómata.

Myglan smitast með gróum sem sitja á sýktum hnýðum yfir veturinn (sérstaklega þeim sem skilin eru eftir í jörðu frá síðasta ári), á laufum í safnhaugum og geta einnig borist víða með vindinum. Þegar hiti er yfir 10°C og rakastig yfir 75% breiðir myglan mjög hratt úr sér og leggjur allt kartöflubeðið fljótlega undir sig.

Fyrstu einkenni kartöflumyglu eru svartir blettir á blaðendum og stönglum. Fljótlega falla kartöflugrösin alveg.

Kartöflumygla kemur enn upp með reglulegu millibili. Sveppaeitur er notað fyrirbyggjandi til að koma í veg fyrir smit þegar smithætta er. Algengt var að nota Metalaxyl en myglan hefur sýnt að hún myndar þol gegn því ef það er notað eitt og sér.

Hægt er að fyrirbyggja mygluna með því að hreykja mold upp að stönglunum og lengja þannig leiðina sem myglan þarf að fara til að komast í laufin. Einnig er hægt að eyða grösunum, t.d. með jurtaeitri eða brennisteinssýru, tveimur vikum fyrir uppskeru.
King Edward

King Edward er kartöfluyrki frá Bretlandi sem var sett á markað fyrst árið 1902 og er blanda yrkjanna "Magnum Bonum" og "Beauty of Hebron". Kartaflan er gul með rauðum flekkjum en kjötið er ljósgult eða hvítt. Hún er ávöl og þétt í sér. Hún tekur auðveldlega á sig græna slikju og þarf því að hylja vel eftir upptöku.
Eratosþenes

Eratosþenes (fæddur 276 f.Kr. í núverandi Lýbíu, dáinn 194 f.Kr. í Alexandríu) var grískur stjörnufræðingur og stærðfræðingur, sem reiknaði ummál jarðar og fjarlægð jarðar til sólar. Hann uppgötvaði að nota mætti hlaupár til að jafna tímatal og var fyrstur manna til að nota hugtakið "landfræði" ("„geografi“").

Eratosþenes lærði í ýmsum háskólum fyrir botni Miðjarðarhafs, meðal annars í Alexandríu og Aþenu. Hann starfaði í háskólabókasafni í Alexandríu sem bókavörður. Sáldur Eratosþenesar (eða "Sigti Eratosþenesar") er enn talið gagnlegt í talnafræði við að finna prímtölur. Í riti Níkomedesar (f. um 280 f.Kr.) hefur sáldur Eratosþenesar varðveist allan þennan tíma, en ritið heitir: "Inngangur að reikningslist".
Kýklópurinn (Evripídes)

Kýklópurinn er bukkaleikur eftir forngríska skáldið Evripídes. Leikritið er eini varðveitti bukkaleikurinn (satýrleikurinn) frá fornöld.
Sjálfstæðar og ósjálfstæðar sagnir

Sjálfstæðar sagnir eru sagnir sem segja einar og sér það sem segja þarf. Ef sagnir þurfa hinsvegar önnur orð með sér til þess að öðlast sjálfstæða merkingu þá eru þær ósjálfstæðar.

Ósjálfstæðar og áhrifslausar sagnir eru svo veikar og merkingarlausar að þær verða að taka með sér einhver orð til að gefa þeim merkingu. Orðin sem þær taka með sér eru oftast fallorð (og þau eru kölluð sagnfyllingar af því að þau fylla merkingu sagnanna). Þetta eru sagnir eins og "vera", "verða", "heita", "þykja", "teljast", "nefnast", "kallast" og svo framvegis.
Þrípunktur

Þrípunktur er í eðlisfræði þær hita- og þrýstingsaðstæður sem gefið efni getur samtímis verið í storku-, fljótandi- og gasham í varmafræðilegu jafnvægi. Sem dæmi er þrípunktshiti vatns nákvæmlega 273,16 kelvin eða 0,01 °C og 611,73 pasköl (um 6 millibör), en þrípunktur vatns er einmitt notaður til að skilgreina kelvinkvarðann (sem er SI grunneining).
Þveiti

Þveiti (eða veising) er heiti á mikilvægu ferli sem stuðlar að því að losa úrgangsefni úr líkama lífvera, hvort sem úrgangsefnin myndast við efnaskipti eða hafa safnast saman í líkamanum af öðrum orsökum. Heilbrigður líkami þveitir öllum úrgangsefnum og ónauðsynlegum efnum úr líkamanum. Helstu þveitislíffæri líkamans eru nýrun, lungun, svitakirtlar og meltingarvegurinn.
Lykilorð

Lykilorð (einnig kallað leyniorð eða aðgangsorð í tölvunarfræðilegu samhengi) er leynilegt orð eða röð stafa notað til að fá aðgang að einhverju. Verður að halda lykilorði leyndu frá þeim sem er ekki veitt aðgang. Oft eru lykilorð í raun og veru ekki "orð", frekar röð stafa sem er alveg erfitt að giska á, eins og æskilegt er. Sum lykilorð samanstanda af nokkrum orðum og þá eru „lykilfrasar“. Önnur lykilorð eins og leyninúmer samanstanda eingöngu af tölustöfum. Venjulega er lykilorð stutt og auðvelt að muna eftir og slá inn í tölvu.

Lykilorð hafa verið notuð síðan forna tíma til að takmarka aðgang að byggingum og byggðum. Varðmaður væri staddur við sérstakt svæði og veitti aðgang þeim sem þekktu lykilorðið. Nú á dögum eru lykilorð notuð ásamt notandanöfnum við innskráningu til að fá aðgang að meðal annars stýrikerfum, farsímum og hraðbönkum. Tölvunotandi þurfi lykilorð til margra nota: til að skrá inn í tölvuna, ná í tölvupóst frá netþjónum, opna forrit, tengja gagnagrunnum og tölvunetum, nota ákveðnar vefsíður eða jafnvel lesa dagblöð.

Þó að lykilorð séu notuð víða í daglegu lífi eru ókostarnir þeirra nokkrir: auðvelt er að giska á, stela eða gleyma þeim. Þar sem mikið öryggi þarf eru lykilorð oft notuð ásamt öðrum upplýsingum til að fá aðgang að einhverju kerfi, til dæmis hjá sumum netbönkum þarf að slá inn auðkennisnúmer með lykilorðinu. Sum fyrirtæki og skólar biðja tölvunotendurna sína um að breyta lykilorðum á reglulegu millibili, t.d. á þriggja mánuða fresti. Oft eru reglur um lengd lykilorða og af hverjum stöfum þau mega samanstanda.
Barði

Barði getur átt við:
Stanisław Wyspiański

Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański (15. janúar 1869 – 28. nóvember 1907) var pólskur listmálari sem lést árið 1907 í Kraká.
Sundurleitni

Sundurleitni er fall í vigurgreiningu, sem lýsir vigursviði, táknað með "div".

Stærðfræðileg skilgreining.

Gefum okkur vigursvið F = ("F1", "F2", "F3"), en sundurleitni þess reiknast þannig:

Vigursvið með sundurleitni núll hefur enga "uppsprettu".
Ungmennafélagið Neisti

Ungmennafélagið Neisti getur átt við eftirfarandi:
Staðarfall

Staðarfall ("locativus") er fall í málfræði sem á við um dvöl á (einhverjum) stað.

Meðal tungumála sem hafa staðarfall má nefna latínu, sem á elsta stigi málsins hafði sérstakt staðarfall, þótt það hafi síðar horfið að mestu úr málinu. Þá tók staðarsviptifall ("ablativus loci") við hlutverki staðarfallsins. Eigi að síður eru eintaka leifar eftir að stafarfalli í klassískri latínu, t.d.: "domi" (heima), "humi" (á jörðinni) og "ruri" (uppi í sveit).

Í öðrum málum hefur þágufall tekið yfir notkun staðarfallsins, t.d. í forngrísku og íslensku.

Í íslensku er staðarfall ekki til en í þess stað er notað staðarþágufall þar sem forsetningum í eða á er sleppt og staðarnafnið er þess í stað notað í þágufalli. Það er t.d. notað í póstfangi, upphafi bréfa og niðurlagi skjala.

Dæmi um staðarþágufall utan á bréfi:

Hér er Suðurgata höfð í staðarfalli, sem og Hafnarfjörður.
Píus 11.

Pius 11. (31. maí 1857 – 10. febrúar 1939), hét réttu nafni Ambrogio Damiano Achille Ratti og var páfi frá 6. febrúar 1922 og þjóðhöfðingi í Vatíkaninu frá 1929 til dauðadags. Hann gerði Lateransamningana við ríkisstjórn Ítalíu í valdatíð Mussolinis sem fólu í sér gagnkvæma viðurkenningu ríkjanna tveggja með því að ítalska ríkið viðurkenndi yfirráð kaþólsku kirkjunnar yfir hluta Rómar og kaþólska kirkjan lét á móti eftir tilkall sitt til landa Páfaríkisins.
Vindhani

Vindhani (einnig nefndur veðurviti eða vindör) er tæki sem sýnir vindátt. Nafn sitt dregur það af því að áður fyrr var slíkur útbúnaður oft mynd af hana sem snerist á ás eftir vindi og hafður á þaki húsa eða stöng. Undir hananum sem snýst er oft fastur kross sem vísar á höfuðáttirnar fjórar.

Á seglbátum eru vindhanar eru oft litlar örvar úr léttum málmi eða plasti sem eru fest á mjóan pinna sem kemur upp úr mastrinu. Í stað kross sem sýnir höfuðáttirnar eru tveir pinnar sem mynda V og snúa aftur. Þeir eiga að sýna hámarksbeitingu seglanna upp í vindinn.

Óformleg merking orðsins "vindhani" er einhver sem er óstöðugur eða hverflyndur í framkomu og hátterni.
Markús Örn Antonsson

Markús Örn Antonsson (fæddur 25. maí 1943) var forstöðumaður Þjóðmenningarhússins og fyrrum borgarstjóri í Reykjavík.

Markús útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík 1965. Hann var fréttamaður hjá Ríkissjónvarpinu á fyrstu árum þess, 1966-1970.

Markús Örn var borgarfulltrúi í Reykjavík 1970-1985 og forseti borgarstjórnar 1983-1985. Hann var borgarstjóri í Reykjavík fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 16. júlí 1991 til 17. mars 1994.

Markús Örn gegndi tvívegis embætti útvarpsstjóra Ríkisútvarpsins; árin 1985-1991 og 1998-2005.

Hann var sendiherra Íslands í Kanada 2005-2008 og tók við embætti forstöðumanns Þjóðmenningarhússins 1. september 2008.
Vetrarólympíuleikarnir 1984

Vetrarólympíuleikarniar 1984 voru 14. vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir í Sarajevó í Júgóslavíu. Þetta voru fyrstu vetrarólympíuleikarnir sem haldnir voru í sósíalísku ríki.
Toggenburg

Toggenburg er dalur í St. Gallen-kantónu í Sviss. Um hann rennur áin Thur.
Heimsfriður

Heimsfriður er hugsjónin um frelsi, frið og hamingju hjá öllum mönnum. Það er hugmynd um framtíð þar sem stríð og annað ofbeldi er ekki til.

Friðarhugsjónin er meginstefið í stefnu margra friðarhreyfinga, mannréttindasamtaka og stjórnmálaflokka. Margir leiðtogar heimsins hafa lýst því yfir sem markmiði sínu að koma á heimsfriði.
Gó

Gó (e. Go) er borðspil sem tveir spila. Það er kallað "wéiqí" á kínversku (hefðbundin kínverska: 圍棋; einfölduð kínverska: 围棋), "igo" (囲碁) eða "go" (碁) á japönsku, og "baduk" á kóresku (hangúl: 바둑). Spilið á uppruna sinn í Kína löngu áður en elstu ritheimildir á 5. öld f.Kr. geta þess. Það er vinsælast í Austur-Asíu, en hefur á síðari árum notið nokkurra vinsælda annars staðar líka. Gó er þekkt fyrir að vera taktískt flókið spil þrátt fyrir einfaldar reglur.

Gó spilað af tölvum.

Gó er talið erfiðara en skák, alla vega tókst tölvum mun síðar að ná yfirburðum yfir mönnum í þeirri grein. Það tókst með AlphaGo gervigreindarforritinu frá Google, sem síðar var endurbætt í AlphaGo Zero, og svo útvíkkað í þriðju útgáfunni undir nafninu Alpha Zero yfir í forrit sem getur lært og spilað marga sams konar leiki (þ.e. allar upplýsingar eru þekktar á borðinu), m.a. gó og skák og vinnur fólk þeim (og aðrar skáktölvur/forrit). Ólíkt hefðbundum skákforritum, notast þessi forrit við annars vegar tauganet og líka svokallaða Monte-Carlo trjáaleit (e. Monte-Carlo tree search, MCTS).
Geimkönnun

Geimkönnun kallast það að nota stjörnufræði og geimtækni til að kanna geiminn. Könnun á geiminum er framin af annaðhvort mönnum eða vélmennum. Þar sem stjörnufræði kallast það að athuga geiminn frá Jörðinni og hefur verið stunduð frá ómunatíð var geimkönnun aftur á móti gerð að raunveruleika á 20. öld með þróun stórra og hagkvæmra geimflauga. Almennar ástæður sem lagðar eru fram fyrir könnun geimsins eru m.a. framþróun vísindarannsókna, samvinna milli þjóða og sköpun aðstöðumuna miðað við önnur lönd.

Mikil samkeppni hefur verið milli þjóða á leiðinni til könnunar geimsins, t.d. á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna í Kalda stríðinu. Fyrsta tímabilinu í könnun geimsins fylgdi Geimferðakapphlaupið, þar sem fyrirnefndu lönd kepptu við hvorn annan. Spútnik 1, það fyrsta geimfar sett á braut um jörðu, var skotið í geiminn af Sovétríkjunum 4. október 1957. Það fyrsta geimfarið sem lendi á Tunglið var bandaríska geimskipið Apollo 11, sem lendi þar 20. júlí 1969. Sovétríkin náðu mörgum tímamótum fyrst, t.d. sú fyrsta lifandi vera á braut um jörðu, það fyrsta geimflug með menn um borð (Júrí Gagarín um borð í Vostok 1) árið 1961, sú fyrsta geimganga (Aleksei Leonov) árið 1965, sú fyrsta lending á annan himnihnött (Lúna 9) árið 1966 og sú fyrsta geimstöð (Saljút 1) árið 1971.

Eftir fyrstu tuttugu ár í könnun geimsins var byrjað á þroún endurnýtanlegra geimfara eins og Space Shuttle. Nýtt samvinnu- í stað fyrir samkeppnistímabil fygldi þessum árum, og verkefni eins og Alþjóðlega geimstöðin hófust. Frá tíunda áratugnum varð til mikill áhugi á geimferðamennsku og þróun einkageimgeira. Árið 2003 sendi Alþýðulýðveldið Kína mann upp í geiminn og Evrópusambandið, Japan og Indland hafa öll staðfest að þau ætli að senda fleiri menn upp í geiminn. Bandaríkin sögðust ætla að senda geimfar aftur til Tunglsins fram að 2018 og síðar annað til Mars.
Gulrófa

Gulrófa (eða rófa) (fræðiheiti: "Brassica napobrassica" eða "Brassica napus" var. napobrassica) er tvíær rótarávöxtur af krossblómaætt sem upphaflega var kynblendingur hvítkáls og næpu. Lauf rófunar eru vel æt en sjaldan nýtt. Gulrófan er stundum kölluð „appelsína norðursins“ vegna hins háa C vítamín innihalds hennar.

Saga.

Gulrófan er upprunnin í Norður-Evrópu og barst frá Svíþjóð til Bretlands og Norður-Ameríku þar sem hún er líka þekkt sem „Svíi“ ("Swede") eða „sænsk næpa“ ("Swedish turnip"). Á Íslandi er hennar fyrst getið í ræktun í byrjun 19. aldar. Hún fékk á sig slæmt orð sem neyðarfæða „gulrófuveturinn“ ("Steckrübenwinter") 1916-1917 í Þýskalandi þar sem bæði korn- og kartöfluuppskeran höfðu brugðist vegna stríðsins og margar fjölskyldur þurftu að lifa nánast eingöngu á gulrófum.

Matreiðsla.

Gulrófur eru ætar hráar. Einnig er þó hægt að matreiða þær, og þá er gjarnan búið til úr þeim mauk, rófustappa, eða þær soðnar í súpur eins og íslenska kjötsúpu og baunasúpu.
Orðabók Blöndals

Orðabók Blöndals er íslensk-dönsk orðabók, útgefin á árunum 1920-1924. Höfundar hennar voru hjónin Sigfús Blöndal og Björg C. Þorláksson, en þrátt fyrir það er hún alltaf nefnd "Orðabók Blöndals" eða Blöndalsbókin. Aðrir aðstoðarmenn hjónana voru Jón Ófeigsson og Holger Wiehe. Vinna við orðabókina hófst árið 1904 og í henni eru flest þau orð sem notuð voru í íslenskri tungu frá því um árið 1800. Orðabók Blöndals er enn þann dag í dag víðfeðmasta orðabók sem út hefur komið og inniheldur útskýringar á íslenskum orðum, orðatiltækjum og málsháttum.

Orðabók Blöndals er ekki hægt að nota sem stafsetningaorðabók, því nú gilda aðrar reglur um stafsetningu en þegar hún var samin. Auk þess tilgreinir Blöndal oft mismunandi rithátt og fer þá eftir þeim bókum, sem orðteknar hafa verið, en þær geta vitanlega staðið á ólíku stigi að þessu leyti.
Geisli (rúmfræði)

Geisli eða radíus (áður fyrr nefndur spölur eða hringspeli, sjá samheiti innan stærðfræðinnar) hrings eða kúlu er í evklíðskri rúmfræði fjarlægðin frá miðpunktinum að hringferlinum og er þar með helmingur þvermálsins. Venja er að nota breytuna formula_1 þegar talað er um geisla, það gildir að:

Formúlur.

Formúlur forma tengdar geisla þeirra, hér er formula_1 = geisli, formula_3 = ummál, formula_4 = flatarmál og formula_5 = rúmmál.
Aberffrwd

Aberffrwd er þorp í Monmouthhéraði í Wales. Þorpið liggur við ána Usk rétt fyrir utan A40-veginn. Árið 2011 bjuggu þar 620 íbúar.
Bla Bla

Bla bla er bók um stórfurðulegar staðreyndir um allt milli himins og jarðar.

Undirtitill bókarinnar á kápu er "600 ótrúlega gagnslausar staðreyndir til að segja frá þegar þú hefur ekkert að tala um."
Landvinningamaður

Landvinningamaður var blanda ævintýramanns og hermanns sem reyndi að ná yfirráðum á tilteknu byggðu landsvæði í nafni Spánarkonungs en fyrst og fremst að eigin frumkvæði. Landvinningamenn unnu oft lönd sem sá heimur sem þeir komu frá hafði takmarkaða vitneskju um. Þeir sóttust yfirleitt eftir landstjóratign frá konungi í krafti þess að hafa lagt svæðið undir hann. Hugtakið "landvinningamaður" má ekki rugla saman við landkönnuð, þó að landvinningamenn hafi oft verið landkönnuðir um leið. Hugtakið er nánast eingöngu notað um spænska leiðangursforingja (sp. "Conquistadores") sem lögðu undir sig stór svæði í Mið- og Suður-Ameríku á 16. og 17. öld, en stundum líka um hliðstæður þeirra. Þannig er orðið stundum notað um t.d. norsku ævintýramennina sem stofnuðu Land Eiríks rauða á Grænlandi í byrjun 20. aldar.
Vísir

Vísir getur átt við: