arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tomás Luis de Victoria

Tomás Luis de Victoria (1548 – 27. ágúst 1611) var spænskt tónskáld á síðari hluta endurreisnarinnar. Hann var frægasta tónskáld Spánar á 17. öld og er af mörgum talinn mestur á eftir Palestrina af tónskáldum þessa tíma.

Victoria fæddist í Avila á Spáni í kringum 1548. Hann var sjöunda barn Francisca Suarex de la Concha og Francisco Luis de Victoria sem voru af virtum ættum. Þau áttu þá eftir að eignast fjögur börn áður en að Francisco Luis de Victoria dó þegar Tomás Victoria var aðeins níu ára gamall.

Victoria söng í kór við biskupskirkjuna í Avila þegar hann var ungur og lærði þar undirstöðuatriði tónlistar, hann gekk líka í Rómversk-kaþólskan tónlistarskóla þar sem formlegt tónlistarnám hans hófst. Á þessum tíma lærði hann hjá helstu tónskáldum Spánar svo sem Jeronimo de Espinar, Bernardino de Ribera, Juan Navarrro og Hernando de Isasi. Einnig hefur verið talið að hann hafi hitt Antonio de Cabezon á þessum tíma.

Þegar Victoria komst á unglingsár var hann sendur til Rómar í skólann Collegium Germanicum þar sem hann var skráður sem söngvari. Í Róm hitti hann Palestrina og lærði hugsanlega hjá honum. 1569 fór Victoria frá Collegium Germanicum og gerðist organisti og söngvari við spænsku kapelluna Santa Maria de Monserrat. 1571 var honum svo boðið að gerast kennari við Collegium Germanicum og sama ár tók hann við af Palestrina sem stjórnandi við rómverska prestaskólann.

1572 kom út fyrsta mótettubók Victoria. Hann var þá 24 ára gamall. Bókin var tileinkuð Otto von Truchsess von Waldburg sem var erkibiskup af Ágsborg og mikill aðdáandi og stuðningsmaður Victoria.

1575 var Collegium Germanicum flutt af páfanum og var Victoria þá gerður að yfirstjórnanda skólans. Hann var yfir tónlistarmenntun kórdrengjanna, kenndi völdum nemendum kontrapunkt og tónsmíðar og hafði yfirumsjón með allri tónlist í kirkjunum tengdum Collegium Germanicum. Hann þurfti því að segja skilið við kirkjuna Santa Maria de Monserrat. Þetta sama ár nam hann til prests og var vígður sem slíkur 28. ágúst.

1578 sagði Victoria upp störfum hjá Collegium Germanicum og settist að sem kapelluprestur við San Girolamo della Carità. Í sjö ár bjó hann með San Felipe Neri og var í djúpum trúarlegum hugleiðingum. Á þessum tíma bjó Victoria einnig með tveim merkum tónskáldum, spænska tónskáldinu Francisco Soto de Langa og ítalska tónskáldinu Giovanni Animuccia. Victoria sat ekki auðum höndum á þessum árum og frá honum komu margar messur og mótettur sem breiddu hróður hans um heiminn.

1587 sneri Victoria aftur heim til Spánar og varð prestur og kórstjóri við kapelluna Real Convento de las Clarisas Descalzas í Madrid. Hann gegndi því starfi til 1603. Á þessum tíma fór hann þó til Rómar 1592 til að hafa umsjón með flutningi á verki sínu "Missae liber secundus" og tveim árum síðar mætti hann í jarðarför Palestrina. Eftir að María Spánardrottning sem hafði ráðið Victoria til starfa dó 1603 varð Victoria að orgelleikara og dó 1611.
Almannagjá

Almannagjá er á gjá á Þingvöllum sem markar plötuskil Evrópuflekans og Ameríkuflekans að vestanverðu. Almannagjá er eitt þekktasta kennileiti Þingvalla og steypist Öxará niður í hana sem Öxarárfoss. Áður lá bílvegurinn frá Reykjavík til Þingvalla um Almannagjá en 1. nóvember 1967 var hún friðuð fyrir bílaumferð.
Peter Carey

Peter Philip Carey (fæddur 7. maí, 1943) er ástralskur rithöfundur. Hann fæddist í Bacchus Marsh, Viktoríu og fluttist síðar til Melbourne, London og Sydney. Hann er nú búsettur í New York. Í upphafi rithöfundarferils síns skrifaði Carey auglýsingatexta, auk þess að taka þátt í að skrifa kvikmyndahandrit. Hann hefur tvisvar sinnum unnið hin eftirsóttu Booker-verðlaun, í fyrra skiptið fyrir skáldsögu sína Oscar and Lucinda og í það síðara fyrir bókina True History of the Kelly Gang.
Paul Scott

Paul Mark Scott (25. mars 1920 – 1. mars 1978) var breskur rithöfundur, leikskáld og ljóðskáld, best þekktur fyrir fjórleik sinn "The Raj Quartet". Hann vann Booker-verðalunin árið 1977 fyrir skáldsögu sína "Staying On".
Pastú

Pastú (پښتو) er tungumál talað í Suður-Asíu og er opinbert tungumál í Afganistan. 40-60 milljónir manns, Pastúnar tala pastú sem móðurmál. Pastú er indó-íranskt tungumál, eins og persneska. Það eru tvær mállýskur í pastú, norður-mállýska og suður-mállýska.

Pastú var gert að opinberu tungumáli í Afganistan 1936, þó stjórnvöld í Afganistan tali darí.
Brent Shaw

Brent D. Shaw er fornfræðingur og sagnfræðingur sem kennir fornaldarsögu við Princeton háskóla í New Jersey í Bandaríkjunum.

Shaw lauk B.A. í fornfræði og mannfræði við University of Alberta árið 1968 og M.A. gráðu í fornfræði og fornaldarsögu við sama skóla 1971. Hann lauk doktorsgráðu frá Cambridge University árið 1978.

Shaw er sérfræðingur um Rómaveldi, Rómarsögu, einkum keisaratímann, rómversk trúarbrögð og rómverskar fornleifar.
William Howard Taft

William Howard Taft (15. september 1857 – 8. mars 1930) var 27. forseti Bandaríkjanna fyrir repúblikana frá 4. mars 1909 til 4. mars 1913. Hann var stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Theodore Roosevelt. Taft hafði þau völd að hann varð í reynd forseti í fjarveru Roosevelts. Roosevelt studdi síðan framboð Tafts til forseta. Síðar varð ósætti milli þeirra sem klauf flokkinn fyrir forsetakosningarnar 1912. Það varð til þess að demókratinn Woodrow Wilson vann kosningarnar.

Árið 1921 skipaði Warren G. Harding Bandaríkjaforseti Taft í embætti forseta Hæstaréttar Bandaríkjanna. Hann gegndi þeirri stöðu þar til hann lét af störfum vegna heilsubrests í byrjun ársins 1930. Taft er eini forseti Bandaríkjanna sem hefur einnig verið Hæstaréttardómari.
Hippías minni (Platon)

Hippías minni (eða Um lygi) er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Samræðan er í hópi elstu samræðanna, samin á yngri árum Platons en ekki er vitað nákvæmt ártal hennar.

Samræðan er nefnd eftir fræðaranum Hippíasi frá Elís sem er viðmælandi Sókratesar í samræðunni.
Þriðja millitímabilið

Þriðja millitímabilið í sögu Egyptalands hins forna nær frá dauða síðasta konungs tuttugustu konungsættarinnar, Ramsesar 11., þar til síðasta konungi tuttugustu og fimmtu konungsættarinnar frá Núbíu var steypt af stóli og tuttugasta og sjötta konungsættin tók við.

Einkenni á þessu tímabili er veikt konungsvald. Þegar í valdatíð Ramsesar 11. voru æðstuprestar Amons í Þebu orðnir í reynd valdhafar í Efra Egyptalandi og Smendes 1. ríkti yfir Neðra Egyptalandi. Landið var aftur sameinað af Sosenk 1., stofnanda tuttugustu og annarrar konungsættarinnar ("Sísak" í Biblíunni) en eftir valdatíð Osorkons 2. klofnaði landið aftur í tvennt. Borgarastyrjöld og innbyrðis átök klufu síðan þessi ríki enn frekar.

Óstöðugleikinn varð til þess að konungar Núbíu gátu aukið vald sitt til norðurs og Píje af tuttugustu og fimmtu konungsættinni tókst að sameina landið undir sinni stjórn. Erfingjar hans Taharka og Tanútamon áttu í átökum við Assýringa og tuttugasta og sjötta konungsættin var mynduð af leppkonungum þeirra. Veldi Egyptalands hafði þá hnignað mikið og Egyptar áttu sér ekki viðreisnar von gagnvart öflugum nýjum heimsveldum Persa og síðar Grikkja og Rómverja.
Þórhallur Þórhallsson

Þórhallur Þórhallsson (fæddur 24. mars 1983) er íslenskur grínisti. Hann var með útvarpsþátt á X-FM áður en sú stöð lagði upp laupana sem hét Örninn og Eggið. Hann var einnig með grínþátt á Rás 2 sem hét Tímaflakk. Hann hefur komið margoft fram með uppistand sem hefur annars verið sýnt á Skjá einum, til dæmis Alvöru Uppistand og Uppistand 2006. Hann er sonur hins landsfræga skemmtikrafts Ladda. Uppistand með honum er til á DVD diskinum „Uppistand 2006“.

Þórhallur vann keppnina „Fyndnasti maður Íslands 2007“. Þórhallur hitaði upp fyrir hinn heimsfræga grínista Pablo Francisco í Háskólabíó þann 28. október 2007. Hann var með í sýningu föður síns „Laddi 6-tugur“ sem var sýnd við miklar vinsældir. Árið 2009 lék hann löggu í gamanmyndinni "Jóhannes" en faðir hans lék einmitt aðalhlutverkið í þeirri mynd.

Árið 2008 setti hann upp sýninguna „Fyndinn í fyrra“ sem var haldin á NASA. Sama ár byrjaði hann með sjónvarpsþáttinn Vitleysan sem var sýndur á sjónvarpsstöðinn ÍNN. Hann stóð einnig að baki ásamt fleirum vefsíðunni www.vitleysa.is.

Þann 12. maí árið 2011 hitaði Þórhallur upp fyrir Jon Lajoie sem er vel þekktur grínisti sem hefur samið fjölmörg lög sem hafa fengið mörg milljón áhorf á YouTube.

Árið 2012 varð hann einn af stjórnendum Morgunþáttarins Magasín á FM957.

Árið 2020 kom út gamanmyndin Mentor þar sem Þórhallur lék annað aðalhlutverkið. Hann lék uppistandarann Húgó.
Abkasíska

Abkasíska (abkasíska: Аҧсуа) er opinbert tungumál Abkasíu í Mið-Asíu.

Það eru þrjár mállýskur í abkasísku; abzhywa (Абжьыуа), sem er talað á svæðinu Abzhywa, bzyb, sem er talað á svæðinu Bzyb, og sadz sem er abkasíska töluð í Tyrklandi.
Prjónn

Prjónn getur átt við eftirfarandi:
Brjóst

Brjóst er í eintölu haft um bringu (barm), og svo í eintölu og fleirtölu um aðsetur mjólkurkirtla kvenna sem verða virkir við barneignir en þá seytlar úr þeim mjólk. Annað kann þó að valda mjólkurframleiðslu kvenna. Karlar hafa geirvörtur, en oftast nær ekki brjóst. Brjóst karla koma aðallega til af offitu eða vegna þess að þeir hafa kvenlitning (x-litning).

Stærð, útlit og samanburður.

Brjóst kvenna eru mjög ólík að stærð og lögun. Algengast að að brjóst kvenna séu ójöfn í stærð, sérstaklega á meðan á vexti þeirra stendur. Það er hlutfallslega algengara að vinstra brjóstið sé stærra..

Vöxtur.

Vöxtur brjósta kvenna verður aðalega fyrir tilstilli hormónsins estrógen og gerist það um kynþroskaaldur.
Adygeyska

Adygeyska (adygeyska: Aдыгэбзэ) er opinbert tungumál í lýðveldinu Adygeu í Rússlandi. Adygeyska er mjög svipuð abkasísku og öðrum kákasusmálum. Adygeyskt ritmál notast við kyrillíska stafrófið. Í skólum í lýðveldinu Adygeu er allt kennt á adygeysku en ekki á rússnesku, þó rússneska sé annað tungumál í lýðveldinu og opinbert tungumál á Rússlandi.
Kristján Kristjánsson

Kristján Kristjánsson getur átt við:
Skurður

Skurður eða síki er manngerður farvegur sem oft tengist við vötn, ár eða höf. Til eru þrjár megingerðir skurða; framræsluskurðir til að veita vatni frá tilteknum svæðum, áveituskurðir til að veita vatni að tilteknum svæðum og skipaskurðir fyrir farþega- eða flutningaskip. Skipaskurðir eru oft ár sem eru breikkaðar eða aðrar hindranir fjarlægðar til að gera þær siglingahæfar; á þeim er oft margra þrepa skipastigar. Minni skurðir af þessu tagi geta borið smábáta og pramma, en stærri skipaskurðir bera stór flutningaskip.
Einar Vigfússon

Einar Vigfússon (24. júlí 1927 – 6. september 1973) var íslenskur sellóleikari sem stundaði nám, m.a. í London. Hann lék með sinfóníuhljómsveit Íslands frá stofnun hennar árið 1950 og var kennari við Tónlistarskólann í Reykjavík frá 1951. Einar Vigfússon kom bæði fram sem einleikari og kammermúsikant hér heima og erlendis.
Böðvar Guðmundsson

Böðvar Guðmundsson (f. 9. janúar 1939) er íslenskur rithöfundur, ljóðskáld, söngtextahöfundur, lagasmiður, gítarleikari, þýðandi, leikskáld og kennari. Þekktustu verk hans eru vesturfarasögurnar svokölluðu en það eru bækurnar "Híbýli vindanna" og "Lífsins tré".

Ævi.

Böðvar fæddist á Kirkjubóli í Hvítársíðu. Foreldrar hans voru Guðmundur Böðvarsson skáld (1904-1974) og Ingibjörg Sigurðardóttir húsfreyja (1911-1971). Böðvar lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1962 og varð cand mag. í íslensku frá Háskóla Íslands árið 1969. Hann stundaði nám í Þýskalandi 1964-1965 og í Frakklandi 1972-1973. Hann var stundakennari við Réttarholtsskóla 1962-1963 og síðar við Christians Albrechts Universität í Kiel, var íslenskukennari við Menntaskólann við Hamrahlíð 1969-1974, var stundakennari við heimspekideild Háskóla Íslands 1970-1972 og kenndi við Menntaskólann á Akureyri 1974-1980. Hann var stundakennari við Leiklistarskóla Íslands 1981-1983 og sendikennari við Háskólann í Bergen 1983-1987.

Böðvar hlaut m.a. Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 1996 fyrir skáldsöguna "Lífsins tré", sjálfstætt framhald "Híbýla vindanna". Bækurnar nutu mikilla vinsælda og var leikgerð bókanna sett á svið í Borgarleikhúsinu leikárið 2004 - 2005. Böðvar var tilnefndur til íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir skáldsöguna "Enn er morgun" 2009. Böðvar hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1999.

Böðvar hefur þýtt fjölmargar bækur, ljóð og texta. Meðal verka hans má nefna bókina "Kalli og Sælgætisgerðin" en fyrir þá bók fékk Böðvar viðurkenningu fyrir best þýddu barnabókina árið 1983.

Skáldverk Böðvars Guðmundssonar;.

Söngvasafn.

"Alþýðusöngbókin" (2009)

Þýðingar Böðvars Guðmundssonar yfir á íslensku;.

Þá eru ótaldar fjölmargar ljóða- og textaþýðingar í ýmsum verkum.
6. öldin f.Kr.

6. öldin fyrir Krists burð eða 6. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 600 f.Kr. til enda ársins 501 f.Kr.

6. öldin er hluti fornaldar þar sem Öxulöld nær hátindi sínum. Á þessari öld koma fram fimm hugmyndastraumar frá fimm hugsuðum í ólíkum heimshlutum; Gautama Búdda og Mahavira á Indlandi (búddismi og jainismi), Sóróaster í Persíu (sóróismi), Pýþagóras í Grikklandi og Konfúsíus í Kína (konfúsíusismi). Upphaf grískrar fornaldarheimspeki er rakið til þessarar aldar.

Á fyrri hluta aldarinnar var Annað Babýlóníuveldið ríkjandi í vesturhluta Asíu eftir að hafa brotist undan yfirráðum Assýríu. Konungsríkið Júda í Júdeu leið undir lok þegar Nebúkadnesar 2. lagði Jerúsalem undir sig og flutti íbúana burt. Eftir miðja öldina tók Persaveldi undir stjórn Kýrosar mikla við. Persaveldi varð stærsta heimsveldi sögunnar til þess tíma.

Í Kína stóð Vor- og hausttímabilið þegar landið skiptist milli nokkurra ríkja. Í Mið-Ameríku stóð menning Olmeka á þessum tíma.
550–541 f.Kr.

550-541 f.Kr. var 5. áratugur 6. aldar fyrir Krist.
Mataráhöld

Mataráhöld eru tæki sem notuð eru til að framreiða og borða mat í þeim menningarsamfélögum þar sem ekki er látið nægja að matast með fingrunum. Til eru ógrynni tegunda af mataráhöldum sem þjóna ýmsum tilgangi. Algengust á Vesturlöndum eru hnífur og gaffall, og skeiðar eru þekktar nánast um allan heim. Matarprjónar eru notaðir sem mataráhöld í Austurlöndum fjær. Ýmis ólík tæki teljast til mataráhalda, s.s. sogrör, tertuspaði, molatöng, fondúprjónn og hnetubrjótur.
Þeseifur

Þeseifur (forngríska ") var goðsagnakenndur konungur Aþenu, sonur Æþru og Egeifs eða Póseidons, sem Æþra sængaði hjá einu sinni. Þeseifur var stofn-hetja, líkt og Perseifur, Kadmos og Herakles, sem börðust allir við og sigruðu andstæðinga sem tengdust á einhvern hátt fornri trú og samfélagsgerð.

Herakles var dóríska hetjan, en Þeseifur jóníska stofn-hetjan, sem Aþeningar álitu landsföður. Nafn hans er rótskylt orðinu ("þesmos"), gríska orðinu fyrir stofnun. Þeseifur bar ábyrgð á "synoikismos" („sambúðinni“) — stjórnmálalegri sameiningu Attíkuskagans. Þeseifur, fyrsti konungur sameinaðs Attíkuskaga samkvæmt hefðinni, byggði sér höll á Akrópólishæð.

Landfræðingurinn Pásanías segir að eftir sameininguna hafi Þeseifur stofnað helgidóm Afródítu Pandemos („Afródítu alls fólksins“) og Peiþó á suðurhlíð Akrópólishæðar. Ef til vill er frægasta sagan af Þeseifi í nútímanum sú sem segir frá því hvernig honum tókst að drepa Mínótárosinn á Krít.
Tónlistarskóli FÍH

Tónlistarskóli FÍH er íslenskur tónlistarskóli sem stofnaður var árið 1980 og er starfræktur af FÍH. Skólinn er til húsa við Rauðagerði 27 í Reykjavík og er honum skipt í tvær megindeildir, grunndeild og framhaldsdeild. Innan framhaldsdeildar standa síðan til boða tvær námsbrautir, sígild braut og djass- og rokkbraut.

Skólastjóri skólans er Björn Th. Árnason, yfirkennari djass- og rokkbrautar er Sigurður Flosason og yfirkennari grunndeildar og sígildrar brautar er Sigurður Örn Snorrason.
Marseille

Marseille er næst stærsta borg Frakklands með rúmlega 870 þúsund íbúa (2017) og 1,8 á stórborgarsvæðinu. Marseille er í Provence-Alpes-Côte d'Azur-héraði, liggur að Miðjarðarhafinu og er stærsta hafnarborg Frakklands. Aðalgata Marseille er breiðgatan "La Canebiere", í borginni finnast fiskimarkaðir og gömul virki.

Söguágrip.

Marseille er gömul borg, hún var stofnuð um 600 f.Kr. af Grikkjum frá Fókaju (í Tyrklandi) og var þá nefnd "Massalía" á latínu. Massalía náði fljótt íbúafjölda 1000 manna.

Á 4. öld f.Kr. gerði Pýþeas út bát sinn frá Massalíu og sigldi vítt og breitt um úthöfin. Sagan segir m.a. að hann hafi fundið land í norðri er hann nefndi Thule og gæti hafa verið Ísland.

Massalíubúar gengu í bandalag, sem sjálfstætt borgríki, við Rómverja til að verjast ágengni Etrúa, Fönikíumanna og Kelta. Eftir að Júlíus Caesar komst til valda gengu Massalíubúar til liðs við Pompeius herhöfðingja og eftir að hafa barist í sjóorrustu og í umsátri um borgina töpuðu menn Pompeiusar borgarastríðinu í Róm 49 f.Kr. og Massalía missti sjálfstæði sitt.

Undir Rómverjum varð Marseille iðandi verslunarborg allt fram að því þegar fór að halla undir fæti Rómarveldis. Marseille varð ekki velmegandi verslunarborg á ný fyrr á upp úr 10. öld. Plágan mikla barst til borgarinnar 1347 og varð mannfall mikið, 50-90 þúsund. Enn varð borgin fyrir miklum skakkaföllum þegar Aragonar réðust á hana og rændu 1423.

Upp úr miðri 15. öld bætti René I af Napólí, hertogi í Provence, úr varnarvirkjum borgarinnar. Stuttu síðar varð Marseille formlega hluti af ríki Frakka. Marseille sendi 500 borgarbúa til þess að taka þátt í frönsku byltingunni 1792. Eftir franska heimsveldið breiddi úr sér og iðnvæðingin jók framleiðslu á 19. öld og fyrri hluta 20. aldar jókst flæði umferðar og varnings um borgina. Marseille varð mikilvægur hlekkur til Alsír, Marokkó, Túnis og fleiri nýlendna á þeim tíma.
Guðrún Eva Mínervudóttir

Guðrún Eva Mínervudóttir (f. 17. mars 1976) er íslenskur rithöfundur og ljóðskáld. Hún vakti almenna athygli fyrir smásagnasafnið "Á meðan hann horfir á þig ertu María mey" árið 1998. Árið 1999 kom út "Ljúlí ljúlí" og 2000 "Fyrirlestur um hamingjuna" sem var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna það ár. Síðan þá hafa komið út "Albúm", "Sagan af sjóreknu píanóunum" (báðar 2002), "Yosoy: Af líkamslistum og hugarvíli í hryllingsleikhúsinu við Álafoss" (sem hlaut Menningarverðlaun DV árið 2005), "Skaparinn" 2008, "Allt með kossi vekur" (2011), "Englaryk" (2014), "Skegg Raspútíns" (2016), "Ástin Texas" (2018) og "Aðferðir til að lifa af" (2019). Hún hefur gefið út eina ljóðabók (2000) "Á brún alls fagnaðar: ljóð handa Hrafni" sem er tvöföld bók; hin hliðin geymir ljóðabókina "Stiginn til himna: ljóð handa Evu" eftir Hrafn Jökulsson. Guðrún Eva hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2012 fyrir skáldsögu sína "Allt með kossi vekur".
Óraníureglan

Óraníureglan er regla mótmælenda sem starfar víða í engilsaxneskum löndum en þó fyrst og fremst á Norður-Írlandi og í Skotlandi.

Saga.

Reglan var stofnuð á Írlandi 1795 af mótmælendum sem vildu bindast samtökum gegn kaþólikkum og þeim sem kröfðust sjálfstæðis Írlands.

Göngutíð Óraníumanna.

Á ári hverju minnast meðlimir reglunnar orrustunnar við Boyne 1690 með því að halda göngur. Göngur Óraníumanna á Norður-Írlandi eru þarlendum kaþólikkum þyrnir í augum og á göngutíð brýst oft út mikið ofbeldi milli motmælenda og kaþólikka. Annars staðar en á Norður-Írlandi eru göngur Óraníumanna ekki umdeildar og fara friðsamlega fram.
Ólafur Jóhannesson

Ólafur Jóhannesson getur átt við:
Áhlaðandi

Áhlaðandi er breyting á stöðu sjávar á lágþrýstingssvæði vegna þess að sterkir vindar þrýsta á yfirborð vatnsins og öldurnar hrannast því upp fyrir venjulega sjávarhæð. Í grunnu vatni við ströndina, t.d. á háflóði, getur mikill áhlaðandi valdið sjávarflóðum með tilheyrandi skemmdum.

Stórflóð af völdum áhlaðanda verða oftast undir fellibyljum en minni stormar geta einnig valdið flóðum.

Hæsti áhlaðandi sem mælst hefur var árið 1899 þegar fellibylurinn Mahina olli þrettán metra hækkun sjávarborðs í Bathurstflóa í Ástralíu.
Ágætis byrjun

Ágætis byrjun er breiðskífa sem hljómsveitin Sigur Rós gaf út árið 1999 og er önnur plata þeirra. Hún var upprunalega gefin út á Íslandi en var svo gefin út í Bretlandi árið 2000.

Árið 2009 var platan valin í 1. sæti á lista yfir 100 bestu plötur Íslandssögunnar af notendum vefjarins Tónlist.is.
Frans frá Assisí

Heilagur Frans frá Assisí (5. júlí 1182 – 3. október 1226) var predikari frá Assisí í Úmbríu á Ítalíu sem boðaði meinlætalíf og höfnun veraldlegra gæða. Hann stofnaði reglu heilags Frans með leyfi Innósentíusar 3. páfa árið 1209. Munkar af þessari reglu voru nefndir „smábræður“ eða „betlimunkar“. 1211 stofnaði hann reglu Klörusystra ásamt heilagri Klöru frá Assisí sem var meðal fylgismanna hans. 1223 fékk hann sína fyrstu stigmötu (sem er fyrsta skráða tilvik um það fyrirbæri).
Sjónvarpsþáttur

Sjónvarpsþáttur er þáttur sem er sýndur í sjónvarpi. Sjónvarpsþættir eru oft framhaldsþættir þar sem einn þáttur tekur við þar sem fyrri þátturinn skyldi eftir og er þá oft hluti af þáttaröð. Animeþættir eru nær alltaf framhaldsþættir; oft byggðir á mangasögum.
Víkin

Víkin getur átt við um:
Einkaskóli

Einkaskóli er skóli í einkaeign, en ekki í eigu hins opinbera, þ.e. hvorki sveitarfélaga né ríkisins. Einkaskólar eru reknir á öllum skólastigum á Íslandi í dag, frá leikskólum til háskóla.

Einkaskóla á grunnskólastigi er gert að lúta þeim kröfum sem gerðar eru til opinberra skóla á því skólastigi og einkaskólar sem útskrifa stúdenta sömuleiðis. Á leikskóla- og háskólastigi eru efnistök skólanna og áherslur í kennslu frjálsari.

Einkaskólar fá framlög frá hinu opinbera til jafns við opinbera skóla.

Einkaskólar á Íslandi.

Einkaskólar á Íslandi eru meðal annars Háskólinn í Reykjavík og Menntaskólinn Hraðbraut. Og á grunnskólastigi Tjarnarskóli, Suðurhlíðarskóli, Landakotsskóli og Waldorfskólinn Sólstafir.
Rekstrarhagfræði

Rekstrarhagfræði er sú grein hagfræðinnar sem fjallar um rekstur fyrirtækja og samskipti þeirra við neytendur og stjórnvöld.
Anna Polítkovskaja

Anna Politkovskaja (rússneska: Анна Степановна Политковская, 30. ágúst 1958 — 7. október 2006) var úkraínskur blaðamaður, sem var þekktust fyrir harða gagnrýni sína á stríðið í Téténíu og á stjórnarhætti Pútíns, forseta Rússlands.

Politkovskaja var fædd í New York en foreldrar hennar unnu fyrir Sameinuðu Þjóðirnar. Hún útskrifaðist frá MGU árið 1980 með gráðu í fjölmiðlafræði og fékk að námi loknu starf hjá dagblaðinu Izvestija. Frá 1999 var hún blaðamaður hjá "Novaja Gazeta". Hún kom oft að sáttasamningum og vann meðal annars við að frelsa gísla sem téténskir hryðjuverkamenn héldu í Dúbrovka-leikhúsinu í Moskvu árið 2002.

Anna Politkovskaja fannst skotin til bana í lyftu fjölbýlishúss sem hún bjó í þann 7. október 2006. Eftir morð hennar lét ritstjóri "Novaja Gazeta", Dmítríj Múratov, hafa eftir sér að hún hefði verið að vinna að grein um pyntingar, aftökur og önnur illvirki hersveita Ramzans Kadyrov, forseta sjálfstjórnarlýðveldisins Téténíu, þegar hún var drepin.
1841

Árið 1841 (MDCCCXLI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Alþjóðabankinn

Alþjóðabankinn er fjármálastofnun sem sér ríkjum fyrir fjármagni og ráðgjöf í þeim tilgangi að styðja við þróun og útrýma fátækt. Bankinn varð til 27. september 1945 í kjölfar alþjóðlegrar fullgildingar Bretton Woods-samninganna.

Meginstarfsemi bankans er í þróunarlöndunum á sviðum mannauðsþróunar (t.d. menntun og heilsa), þróun í landbúnaði, umhverfisvernd og grunnvirki (vegir, rafkerfi o.s.frv.) auk stjórnkerfisþróunar. Það veitir aðildarríkjum lán á hagstæðum vöxtum og styrkir auk þess verkefni í fátækum ríkjum. Þessi lán og styrkir eru gjarnan skilyrt af kröfu um stefnubreytingu í efnahagslífi eða stjórnkerfi viðkomandi lánþega. Þetta hefur leitt til gagnrýni á það að Alþjóðabankinn sé tæki vestrænna ríkja til að þrýsta á þróunarlönd að taka upp efnahagskerfi (markaðshagkerfi) sem henti þróuðu ríkjunum betur.
Bátur

Bátur er farartæki til ferða á vatni. Bátar eru svipaðir og skip en minni. Bátar eru knúnir áfram með vél, árum, seglum, stjökum, spaðahjólum eða vatnsþrýstidælum.
Xbox

Xbox er sjöttu kynslóðar leikjatölva sem kom út árið 2001 og er framleidd af hugbúnaðarfyrirtækinu Microsoft. Var hún fyrsta leikjatölvan sem framleidd var eingöngu af Microsoft.

Árið 2006 gaf Microsoft út sjöundu kynslóðar leikjatölvu sem nefnist Xbox 360 og var ætlað að vera arftaki Xbox.