arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Steinbítur

Steinbítur (fræðiheiti: "Anarhichas lupus") er fiskur sem lifir í sjó um allt Norður-Atlantshafið, bæði að austan og vestan. Hann er sívalur og aflangur og hreistrið er smátt og inngróið sem gerir hann sleipan. Einn bakuggi liggur eftir endilöngum hryggnum og sömuleiðis einn langur gotraufaruggi frá gotraufinni að sporði að neðan. Eyruggarnir eru stórir og hringlaga. Bakugginn og bakið eru blágrá að lit með dökkum þverröndum, en kviðurinn er ljósari. Í bæði efri og neðri góm er steinbítur með sterkar vígtennur til að bryðja skeljar skeldýra og krabbadýra sem hann nærist á. Hann missir þessar tennur um hrygningartímann í október-nóvember og sveltur þá þar til nýjar tennur vaxa.

Hann verður yfirleitt um 80 cm langur, en getur orðið allt að 125 cm. Hann heldur sig á leir- eða sandbotni á 20-300 metra dýpi.

Steinbítur er langmest veiddur á línu, en kemur einnig í botnvörpu og dragnót. Hann er vinsæll matfiskur, með þétt, hæfilega feitt, hvítt hold sem er auðvelt að matreiða.
Steinunn Valdís Óskarsdóttir

Steinunn Valdís Óskarsdóttir (f. 7. apríl 1965) er fyrrverandi borgarstjóri í Reykjavík og alþingismaður Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi norður.

Steinunn Valdís fæddist í Reykjavík og voru foreldrar hennar Óskar Valdemarsson (1917-1998) húsasmiður og Aðalheiður Þorsteinsdóttir (1926-1978).

Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund árið 1986, BA-prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 1992 og lauk viðbótardiplómu í opinberri stjórnsýslu árið 2017.

Starfsferill.

Hún starfaði í fjármálaráðuneytinu frá 1986-1987, á skrifstofu Kvenfélagasambands Íslands 1992-1996 og var framkvæmdastjóri kvennaheimilisins Hallveigarstaða frá 1996-1998.

Steinunn Valdís varð þriðja konan til að gegna embætti borgarstjóra í Reykjavík, en hún gegndi embættinu á árunum 2004-2006. Hún sat í borgarstjórn Reykjavíkur í þrettán ár, 1994-2007, fyrir Reykjavíkurlistann og Samfylkinguna.

Steinunn Valdís var kjörin á Alþingi í kosningunum 12. maí 2007 og baðst í kjölfarið lausnar úr borgarstjórn. Hún sat sinn síðasta borgarstjórnarfund á kvenréttindadaginn, 19. júní 2007.

1. júní 2010 sagði hún svo af sér þingmennsku í kjölfar umræðu um styrki sem hún þáði í prófkjörsbaráttu sinni fyrir sæti í borgarstjórn.

Eftir að Steinunn Valdís lét af þingmennsku starfaði hún sem sér­fræðingur og stað­gengill skrif­stofu­stjóra í innan­ríkis­ráðu­neytinu og atvinnu- og nýsköpunarráðuneytinu frá 2011-2019 og frá 2019 hefur hún starfað sem skrifstofustjóri skrifstofu jafnréttismála í forsætisráðuneytinu.
28. júní

28. júní er 179. dagur ársins (180. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 186 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Björn Bjarnason

Björn Bjarnason getur átt við um:
Hans-Georg Gadamer

Hans-Georg Gadamer (11. febrúar 1900 – 13. mars 2002) var þýskur heimspekingur, sem er þekktastur fyrir rit sitt "Sannleikur og aðferð" ("Wahrheit und Methode").
1451

Árið 1451 (MCDLI í rómverskum tölum)
Lílongve

Lílongve (enska "Lilongwe") er höfuðborg Malaví. Borgin er í suð-vesturhluta landsins, vestan við Malaví-á. Árið 2008 voru íbúar borgarinnar 674.448 talsins, sem gerir hana aðra stærstu borg landsins, eftir Blantyre.

Saga.

Þorpið Lílongve byggðist upp á bökkum Malaví-ár og varð síðar miðja stjórnsýslu landsins á fyrri hluta 20. aldar, á þeim tíma sem landið var bresk nýlenda. Þjóðbrautir milli norður- og suður-hluta landsins fara um Lílongve og einnig vegurinn til Sambíu. Hún er því nokkuð vel staðsett með tilliti til samgangna. Árið 1975 fékk borgin formlega stjórnsýsluumráð landsins, en áður hafði borgin Zomba haft þau.
6. júlí

6. júlí er 187. dagur ársins (188. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 178 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
1483

Árið 1483 (MCDLXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1402

Árið 1402 (MCDII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1428

Árið 1428 (MCDXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Arnór Hannibalsson

Arnór Hannibalsson (24. mars 1934 – 28. desember 2012) var íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands. Arnór lauk meistaraprófi í heimspeki frá háskólanum í Moskvu og doktorsprófi í heimspeki frá háskólanum í Edinborg á Skotlandi.

Arnór fékkst einkum við fagurfræði, söguspeki, þekkingarfræði og vísindaheimspeki.

Arnór var sonur Hannibals Valdimarssonar og konu hans, "Sólveigar Ólafsdóttur" og átti sex systkini, þ.á m. Ólaf Hannibalsson og Jón Baldvin Hannibalsson og tvo hálfbræður.

Þóra Arnórsdóttir fjölmiðlakona og frambjóðandi til embættis forseta Íslands árið 2012, er dóttir Arnórs.
1463

Árið 1463 (MCDLXIII í rómverskum tölum)
Paul McCartney

Sir James Paul McCartney (fæddur 18. júní 1942) er breskur söngvari, tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann var einn af meðlimum Bítlanna. Eftir Bítlana hóf hann sólóferil undir eigin nafni og með hljómsvetinni Wings. Hann er í heimsmetabók Guinness fyrir að vera sá tónlistarmaður og lagahöfundur sem mestum árangri hefur náð í tónlistarsögunni, með 60 gulldiska og 100 milljónir seldra platna.

Einkalíf.

Paul hefur misst bæði móður sína, Mary McCartney, þann (31. október 1956) og konu, Lindu Louise Eastman McCartney, þann (17. apríl 1998), úr brjóstakrabbameini. Paul eignaðist 3 börn með Lindu: Mary, Stellu og James en hann gekk einnig dóttur hennar frá fyrra sambandi, Heather, í föðurstað. Árið 2003 eignaðist hann dótturina Beatrice með þáverandi eiginkonu, Heather Mills. Hann hefur gifst tvisvar eftir samband sitt með Lindu, síðast Nancy Shevell árið 2011.

Paul er grænmetisæta og hefur lagt baráttunni fyrir dýravelferð lið. Þar að auki hefur hann barist gegn jarðsprengjum með eiginkonum sínum Lindu og Heather.

Paul McCartney hefur einu sinni komið til Íslands, árið 2000, þar sem hann meðal annars fór í Perluna en þar var ráðstefna um jarðsprengjur.
Jótland

Jótland (eða Jótlandsskagi) er meginlandshluti Danmerkur. Skaginn er ekki með náttúruleg landamæri í suðri þar sem hann tengist evrópska meginlandinu en þau skil hafa ýmist legið eftir Saxelfi, Egðu, Danavirki, dansk-þýsku landamærin frá 1920 eða við Konungsá.

Nafnið Jótland þýðir einfaldlega „land Jótanna“, en „Jótar“ er hugsanlega skylt orðinu „ýtar“ sem þýðir menn. Annar möguleiki og líklegri er að Jótland/Jutland sé afbrigði af nafninu Götaland, sem af Svíum er borið fram Jötaland.

Nyrsti hluti skagans er raunar eyja og kallast Vendsyssel-Thy eða Norðurjóska eyjan: Nørrejyske Ø eða Jótland norður af Limafirði: Jylland nord for Limfjorden.
18. júlí

18. júlí er 199. dagur ársins (200. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 166 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
1440

Árið 1440 (MCDXL í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Tungusveit (Strandasýslu)

Tungusveit er heiti á sveitinni sem liggur sunnan megin við Steingrímsfjörð á Ströndum og nær frá Kollafjarðarnesi yst við norðanverðan Kollafjörð að Hrófá, skammt utan við Hólmavík. Sveitin heitir eftir bænum Tröllatungu þar sem farið er upp á Tröllatunguheiði þar sem landnámsmaðurinn Steingrímur trölli á að hafa reist bæ sinn.
1493

Árið 1493 (MCDXCIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Spurningakeppni fjölmiðlanna

Spurningakeppni fjölmiðlanna er spurningakeppni sem RÚV stóð fyrir árlega frá 1989 til 2008, þegar hún fluttist yfir til Bylgjunnar. Er henni útvarpað um páskana. Helstu fjölmiðlar landsins senda tveggja manna lið til keppni en hún er útsláttarkeppni þar sem einn fjölmiðill stendur uppi sem sigurvegari.

Sigurvegarar í gegnum tíðina.

1990.

Ekki vitað um sigurvegara

1991.

Umsjónarmaður: Gyða Dröfn Tryggvadóttir

Ekki vitað um sigurvegara

1992.

Umsjónarmaður: Sigurður Þór Salvarsson

1993.

Umsjónarmaður: Ásgeir Tómasson

Ekki vitað um sigurvegara

1994.

Ekki vitað um sigurvegara

1995.

Umsjónarmaður: Ásgeir Tómasson

Ekki vitað um sigurvegara

2000.

Ekki vitað um sigurvegara

2001.

Umsjónarmaður: Sveinn H. Guðmarsson og Björn Þór Sigbjörnsson

2002.

Umsjónarmaður: Sveinn H. Guðmarsson

2003.

Umsjónarmaður: Sveinn H. Guðmarsson

2004.

Umsjónarmaður: Ævar Örn Jósepsson

2005.

Umsjónarmaður: Ævar Örn Jósepsson

2006.

Umsjónarmaður: Ævar Örn Jósepsson

2007.

Umsjónarmaður: Ævar Örn Jósepsson

2008.

Umsjónarmaður: Ævar Örn Jósepsson

2009.

Umsjónarmaður: Logi Bergmann Eiðsson

2010.

Umsjónarmaður: Logi Bergmann Eiðsson

2011.

Umsjónarmaður: Logi Bergmann Eiðsson

2012.

Umsjónarmaður: Logi Bergmann Eiðsson

2013.

Umsjónarmaður: Logi Bergmann Eiðsson
Bjarnarfjörður nyrðri

Bjarnarfjörður nyrðri er eyðifjörður á milli Dranga og Skjaldabjarnarvíkur á Ströndum. Í fjörðinn rennur jökulá úr Drangajökli, sem veldur því að hann er grunnur inn í botni og gott er að vaða þar yfir. Tvö kotbýli stóðu við Bjarnarfjörð, Skaufasel

norðanmegin og Fornasel sunnan megin. Í firðinum er mikið um sel.
Wisława Szymborska

Wisława Szymborska, Maria Wisława Anna Szymborska (f. 2. júlí 1923 í Bnin hjá Poznań, d. 1. febrúar 2012 í Kraków) var pólskt ljóðskáld og þýðandi.

Eftir bernskuár í Toruń fluttist hún með fjölskyldu sinni til Krakár árið 1931 og hefur búið þar síðan. Hún nam pólsku og félagsfræði við Jagiellonska háskólann þar í borg milli 1945 og 1948.

Fyrsta ljóðið hennar - Szukam słowa ("ég leita orðsins") - birtist í dagblaði árið 1945.

1954 hlaut Szymborska bókmenntaverðlaun Krakárborgar, verðlaun pólska menningarmálaráðuneytisins 1963, Siegmund-Kallenbach-verðlaunin 1990, Goethe-verðlaunin 1991, og Herder-verðlaunin 1995. Sama ár var hún gerð að heiðursdoktor við Adam-Mickiewicz-háskólann í Poznań.

Bókmenntaverðlaun Nóbels hlaut hún árið 1996.
Røyken

Røyken er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Það liggur á Hurum-tanganum og nágrannasveitarfélög þess eru Hurum í suðri og Lier og Asker í norðri. Flatarmál sveitarfélagsins er 113 km² og íbúafjöldi 30. júní 2014 var 20.826. Flestir íbúanna búa í bæjunum Slemmestad, Spikkestad, Røyken og Hyggen.
Torontó

Torontó er höfuðstaður Ontariofylkis í Kanada. Borgin stendur á norðvesturbakka Ontaríó-vatns. Toronto er fjölmennasta borg Kanada með tæplega 2,6 milljónir íbúa (5,6 milljónir ef nágrannabyggðir eru taldar með) (2011) og er miðstöð menningar og efnahagslífs í landinu. Staðurinn þar sem borgin stendur var fundarstaður indíána og Frakkar reistu þar virki árið 1750. Borgin óx hratt á 19. öld þegar hún varð viðkomustaður innflytjenda til Kanada.
Hole

Hole (úr norrænu: "hóll") er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Flatarmál þess er 195 km² og íbúafjöldinn var 5.307 1. janúar 2006. Nágrannasveitarfélög Hole eru Hringaríki, Bærum, Lier og Modum. Hole stendur við stöðuvatnið Tyrifjorden.

Saga.

Fram til áramótanna 1963/1964 var Hole sjálfstætt sveitarfélag en þá um áramótin féll það inn í Ringerike sveitarfélagið. Árið 1977 varð Hole svo aftur sjálfstætt sveitarfélag og hefur verið svo síðan.

Skjaldarmerki.

Skjaldarmerki Hole sýnir fjórar krúnur konunga frá því á miðöldum. Ekki er vitað með vissu hvernig þessir fjórir tengjast svæðinu, en þeir eru:
Gautland

Gautland (sænska "Götaland") er syðstur þriggja landshluta Svíþjóðar (hinir tveir eru Svíaríki og Norðurland). Gautland skiptist í héruðin Skán, Halland, Blekinge, Smálönd, Eyland, Gotland, Vestur-Gautland, Austur-Gautland, Dalsland og Bohuslän.

Eftir því sem fornsögur greina heitir Gautland eftir Gaut konung langafa Ólafs trételgju.
22. júlí

22. júlí er 203. dagur ársins (204. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 162 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
TF-SIF (þyrla)

TF-SIF var þyrla í eigu Landhelgisgæslu Íslands en hún kom til landsins árið 1985. Þyrlan var nefnd eftir gyðjunni Sif úr norrænu goðafræðinni og var þriðja loftfar Landhelgisgæslunnar til að bera nafnið.

TF-SIF var af gerðinni Aerospatiale Dauphin II SA-365 N og rúmaði alls fimm áhafnarmeðlimi og átta farþega. Hreyflar þyrlunnar voru tveir, báðir af gerðinni Turbomeca Arriel 1C og voru 700 hestöfl hvor um sig.

Þyrlan nauðlenti á sjó sumarið 2007 og var eftir það metin ónýt.

Hremmingar.

Þyrlan lenti í ýmsum hremmingum á þeim 22 árum sem hún var í notkun.

2001.

Árið 2001 var þyrlan í eftirlitsflugi og var stödd á Snæfellsnesi þegar hún lenti í láréttum vindstróki með þeim afleiðingum

að spaðarnir skárust í stél og jafnvægisstýri.

2007.

16. júlí 2007 neyddist flugstjóri þyrlunnar til þess að nauðlenda henni á sjó við Straumsvík. Þyrlan missti skyndilega afl á öðrum hreyfli í æfingaflugi. Öllum áhafnarmeðlimum var bjargað stuttu eftir að þyrlan lenti. Þyrlan var metin ónýt eftir slysið.

Afrek SIF og áhafnar hennar.

1987 - Barðinn GK 475. Áhöfn þyrlunnar TF-SIF bjargar 9 manna áhöfn við erfiðustu aðstæður björgunnar.
Golfklúbburinn Vestarr

Golfklúbburinn Vestarr er golfklúbbur í Grundarfirði. Hann var stofnaður árið 1995. Árið eftir var byrjað að byggja upp 9 holu golfvöll austan við Grundafjörð, í svokallaðri Suður-Bár. Þar heitir nú Bárarvöllur eftir Bari á Ítalíu, þar sem sjómenn hafi haft kapellu.

Nafnið klúbbsins, Vestarr, kemur frá Vestarri Þórólfssyni sem er sagt að hafi verið fyrsti landnámsmaður í Eyrarsveit. Um hann má lesa í Eyrbyggjasögu.
3. ágúst

3. ágúst er 215. dagur ársins (216. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 150 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Ævar Örn Jósepsson

Ævar Örn Jósepsson (fæddur 25. ágúst 1963 í Hafnarfirði) er íslenskur útvarpsmaður og rithöfundur.

Menntun.

Ævar gekk í Lækjarskóla og lauk grunnskólanámi (9. bekk, sem samsvarar 10. bekk nútímans) í Flensborg eins og aðrir Hafnfirðingar í þá tíð. Flutti í Skilmannahreppinn ásamt foreldrum og hundi sumarið 1979 og stundaði nám við Fjölbrautaskólann á Akranesi (nú Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi). Skrapp sem skiptinemi til Belgíu með ICYE (nú AUS) sumarið 1981 og dvaldi meðal Belga fram á sumarið 1982.

Hann lauk stúdentsprófi af náttúrufræðabraut í desember 1983, eftir 7 anna nám. Þá flutti hann til Reykjavíkur strax í janúar 1984 og hóf störf við Landsbanka Íslands, í gjaldeyrisdeildinni í aðalbankanum.

Hann lauk Magisterprófi frá Albert-Ludwigs Universität í Freiburg í Þýskalandi, 1994, í heimspeki og enskum bókmenntum. Áður stundaði hann nám í fjölmiðlafræði, stjórnmálafræði og heimspeki við háskólann í Stirling, Skotlandi veturinn 1986 til 1987.

Starfsferill.

Ævar starfaði við dagskrárgerð í útvarpi, ýmist í lausamennsku eða föstu starfi, frá 1995, aðallega í Dægurmálaútvarpi Rásar 2 og Speglinum. Jafnframt var hann umsjónarmaður Sunnudagskaffis Rásar 2 veturinn 2004 – 2005 og spurningakeppni fjölmiðlanna páskana 2004, 2005, 2006, 2007 og 2008. Þá stýrði hann umræðuþáttum undir nafninu Korter í kosningar vorið 2007 og sunnudagsþættinum Endurvinnslunni á Rás 2 veturinn 2007 - 2008.

Einnig hefur hann unnið við blaðamennsku með hléum, ýmist í lausamennsku eða föstu starfi, frá 1994, m.a. á Morgunpóstinum, Vísi.is, tímaritinu Skýjum o.fl.

Þýðingar í lausamennsku, ýmsar greinar, skýrslur, sjálfshjálparbækur o.fl.

Bankastarfsmaður frá 1984 – 1986, dagskrárgerð í sjónvarpi 1986 (Poppkorn með Gísla Snæ Erlingssyni), og í útvarpi 1987 og 1988. Poppskríbent Þjóðviljans einhvern tímann á þessu tímabili.

Sjónvarp.

"Svartir englar", sjónvarpsþáttaröð í sex hlutum, byggð á sögunum Skítadjobb og Svartir englar, var sýnd í Ríkissjónvarpinu á haustmánuðum 2008. Leikstjóri var Óskar Jónasson, handrit skrifuðu Sigurjón Kjartansson og Margrét Örnólfsdóttir. Jóhann Jóhannsson gerði tónlistina en Arnar Þórisson stýrði kvikmyndatöku. Framleiðandi: Sagafilm.

Með helstu hlutverk fóru Sigurður Skúlason (Stefán), Sólveig Arnarsdóttir (Katrín), Steinn Ármann Magnússon (Guðni) og Davíð Guðbrandsson (Árni).

Annað.

Ævar var kjörinn formaður SKS, Skandinaviska Kriminalsällskapet, 2004, og hefur gegnt því embætti síðan.
Hraungerðisprestakall

Hraungerðisprestakall er eitt af tíu prestaköllum Árnesprófastsdæmis. Í prestakallinu eru þrjár sóknir: Hraungerðissókn, Laugardælasókn og Villingaholtssókn. Sóknarprestur er sr. Kristinn Ágúst Friðfinnsson.
16. ágúst

16. ágúst er 228. dagur ársins (229. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 137 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
XD

XD eða xD getur haft nokkrar merkingar:
1350

Árið 1350 (MCCCL í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1357

Árið 1357 (MCCCLVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Slagæð

Slagæð er æð, sem flytur (súrefnisríkt) blóð frá hjarta um líkamann og út í háræðarnar. Lungnaslagæðin er þar undanskilin en hún flytur súrefnissnautt blóð frá hjarta til lungnanna. Slagæðar eru þykkri en bláæðar, sem flytja súrefnissnautt blóð aftur til hjartans, svo að þær standist þrýstinginn, sem myndast í þeim þegar hjartað slær.

Slagæðar hafa þrjú vefjalög (talin innanfrá):
Góðrarvonarhöfði

Góðrarvonarhöfði er klettóttur höfði á Atlantshafsströnd Suður-Afríku. Hann er líklega best þekkti höfðinn í sunnanverðri Afríku, en þó ekki sá syðsti, en sá er í um 150 km fjarlægð til suðausturs frá Góðrarvonarhöfða og heitir Agulhashöfði. Hins vegar var fyrsta sigling fyrir Góðrarvonarhöfða árið 1488 af portúgalanum Bartolomeu Dias stórt skref í átt til opnunar siglingaleiðar milli Evrópu og Austurlanda fjær.
27. ágúst

27. ágúst er 239. dagur ársins (240. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 126 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Varmaland

Varmaland er þéttbýli sem byggst hefur í kring jarðhitasvæði í Stafholtstungum í Borgarbyggð. Byggðin er staðsett í tungunni milli Hvítár og Norðurár og búa þar um 20 manns að staðaldri. Á Varmalandi er starfræktur leik- og grunnskóli fyrir aðliggjandi sveitir og 1946 var stofnsettur þar Húsmæðraskóli Borgfirðinga. Húsmæðraskólinn á Varmalandi var rekinn af heimamönnum til 1978 þegar ríkið tók við rekstri skólans, sem varð við það Hússtjórnarskólinn á Varmalandi.

Ýmiss tengd starfsemi hefur verið í skólahúsnæðinu á sumrum, svo sem veitinga- og gistihús og hvíldar- og hressingarheimili. Heimavist og skóli fyrir nærliggjandi byggðir á Mýrum tók til starfa á Varmalandi 1954.

Um aldamótin 1900 var byggt lítið býli, Laugaland skammt þar frá sem nú er Varmaland. Þar var síðan hlaðin upp sundlaug er naut nálægðar við jarðhita frá náttúrulegum hverum sem þar er að finna. Veggjalaug heitir stærsti hverinn sem þar er nýttur og þar rétt hjá er Minni-hver sem einnig er nýttur sem orkugjafi til margvíslegra þarfa á Varmalandi. Þriðji hverinn heitir Kvennaskólahver og er vatn hveranna, auk þess að vera notað til upphitunnar á húsakosti og sundlaug Varmalands einnig notað til umfangsmikillar ylræktunnar í þeim fjölmörgu gróðurhúsum sem þar eru starfrækt.
Blóðvökvi

Blóðvökvi ("plasma") er gulleitur vökvi sem inniheldur storkuefni, þá helst fibrín.

Blóðvökvi án storkuefna kallast "sermi". Helmingur blóðs er blóðvökvi. Einnig er í blóðvökva mikið magn uppleystra salta og fjöldi jóna. Sem dæmi má nefna natríum-, kalíum-, klór- og kalsíumjónir. Ef ekki eru kalsíumjónir í blóði (Ca+2) þá storknar það ekki. Þó takmarkar það ekki blóðstorknun í líkamanum, maður væri dáinn úr kalkskorti áður en skorturinn hamlaði blóðstorknun. Þetta hefur samt hagnýta þýðingu, því að við blóðgjöf eru kalsíumjónirnar teknar úr blóðinu með sítratlausn (kalsíumsítrat er mjög torleyst) og kemur það í veg fyrir að það storkni.
Skammtafræði

Skammtafræði eða skammtaaflfræði er sú grein innan kennilegrar eðlisfræði sem fjallar um eðli öreinda og rafsegulbylgja. Skammtafræðin reis upp úr eðlisfræði 19. aldarinnar þegar eðlisfræðingar voru farnir að fá mæliniðurstöður sem stönguðust á við sígildu eðlisfræði eins og t.d. svarthlutageislun, litróf frumeinda og fleiri mælingar. Kenningar hennar eru grundvöllur ýmissa faga innan eðlis- og efnafræðinnar, svo sem kjarneðlisfræðinnar, öreindafræðinnar og rafsegulfræðinnar.

Helstu frumkvöðlar skammtafræðinnar voru Max Planck, Albert Einstein, Niels Bohr, Werner Heisenberg, Max Bonn, Erwin Schrödinger og fleiri.

Orðsifjar.

"Skammtafræði" fékk nafn sitt frá því að mælistærðir eins og orka eða hverfiþungi geta ekki alltaf tekið hvaða gildi sem og nefnist það "skömmtun" („"quantization"“ á ensku).
Gallblaðra

Gallblaðra er perulaga líffæri sem mörg spendýr hafa og geymir gall þangað til líkaminn þarf á því að halda. Lifrin myndar gall til að hjálpa til við meltingu á fæðu en stundum of mikið af því og þá geymist umframmagn þess í gallblöðrunni. Skeifugörnin sér síðan um að mynda hormón sem segja gallblöðrunni hvenær hún á að losa gall inn í meltingarkerfið. Sumar tegundir, s.s. hestar, rottur og hjartardýr hafa ekki gallblöðru heldur er jafnt seyti galls út í mjógirnið.

Algengur sjúkdómur tengdur gallblöðrunni eru gallsteinar sem eru litlar saltagnir sem myndast í gallblöðrunni og sanka að sér kólestróli þangað til gallblaðran fer að bólgna út og veldur sársauka.
Heilahimnubólga

Heilahimnubólga er bólga í heilahimnunum umhverfis heilann og mænu. Algengasta orsökin er veiru- eða bakteríusýking.
16. september

16. september er 259. dagur ársins (260. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 106 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°
28. september

28. september er 271. dagur ársins (272. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 94 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Ættbálkur (flokkunarfræði)

Ættbálkur er flokkunarfræðilegt hugtak sem á við um hóp dýra sem öll tilheyra sama flokki. Innan hvers ættbálks geta verið mismunandi ættir.
Loeb Classical Library

Loeb Classical Library er ritröð, sem er gefin út af Harvard University Press. Í ritröðinni eru gefnir út allir helstu bókmennta- heimspeki- og vísindatextar klassískrar fornaldar, þ.e. á forngrísku og latínu. Í bókunum eru textarnir bæði á frummálinu, hægra megin í hverri opnu, og í enskri þýðingu, vinstra megin í hverri opnu. Auk söguljóða og lýrísks kveðskapar, harmleikja og gamanleikja og rita um sagnfræði, landafræði, heimspeki, vísindi og læknisfræði, mælskufræði og ræðumennsku eru einnig gefin út verk þeirra kirkjufeðra, sem studdust mjög við heiðna menningu.

Ágóði vegna útgáfunnar er nýttur í námsstyrki fyrir framhaldsnema í klassískum fræðum við Harvard University.

Tilurð.

James Loeb átti upphaflega hugmyndina að ritröðinni og stofnaði hana. T.E. Page, W.H.D. Rouse og Edward Capps ritstýrðu fyrstu bindunum, sem komu út hjá William Heineman and company árið 1912. Bækurnar voru frá upphafi innbundnar í grænu og rauðu litunum (grísku textarnir eru grænir en latnesku textarnir eru rauðir), sem einkenna bækurnar í dag. Síðan þá hefur mikill fjöldi bóka komið út í ritröðinni og og margar elstu þýðingarnar hafa veruð endurskoðaðar jafnvel nokkrum sinnum.

Viðtökur.

Enda þótt fornfræðingar noti ógjarnan Loebs bækur (sem hafa einungis lágmarks apparatus criticus) og telji þær öðru fremur vera þýðingar með texta til hliðsjónar fremur en fræðilega útgáfu á textunum með þýðingu til hliðsjónar, og margir almennir lesendur séu lítt hrifnir af stílnum á ensku þýðingunum (sem er oft fórnað til þess að þýðingarnar megi vera eins nákvæmar og kostur er), eru Loeb útgáfurnar eigi að síður afar útbreiddar.

Árið 1917 skrifaði Virginia Woolf (í "Times Literary Supplement"):

Harvard University tók að öllu leyti við ritröðinni árið 1989 og á undanförnum árum hafa verið gefin út árlega fjögur eða fimm endurskoðuð bindi.

Árið 2001 hóf Harvard University Press útgáfu á nýrri ritröð bóka með svipuðu formi. Í ritröðinni I Tatti Renaissance Library koma út lykilverk frá miðöldum og endurreisnartímanum á frummálinu (venjulega latínu) með enskri þýðingu til hliðar; bækurnar eru innbundnar eins og Loeb bækurnar en eru bláar á litinn. (Bækurnar eru hins vegar í öðru broti.)