arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Neytendaaðgerðastefna

Neytendaaðgerðastefna eða neytendaaktívismi er form þrýstiaðgerða sem neytendur eða hagsmunasamtök beita fyrirtæki eða stjórnvöld til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Þátttakendur eru neytendaaðgerðasinnar.

Aðferðir.

Í nokkrum tilvikum geta neytendaaðgerðasinnar og hreyfingar þeirra komið því til leiðar að almenningur, fyrirtæki eða stofnanir sniðgangi algerlega vöru eða vörumerki. Með tilkomu internetsins hefur það orðið auðveldara fyrir neytendaaðgerðasinna að koma boðskap sínum á framfæri og er algengt að neytendaaðgerðir séu framkvæmdur bæði á netinu sem og meðal fólksins. Auk þess hefur tilkoma internetsins gert landamæri óljósari eins og í flestum öðrum þáttum sem internetið kemur inn á.

Ástæður neytendaaðgerða.

Beinist spjót neytendaaðgerðasinna að fyrirtækjum er það vegna þess að fyrirtækin stuðla að starfsháttum sem ekki þykja mannúðlegir, svo sem barnaþrælkun, þrælahald, notkun eiturefna við framleiðslu án viðeigandi hlífðarfatnaðar. Enn fremur getur ástæðan verið viðskipti hins sniðgengna fyrirtækis við birgja á landsvæðum þar sem mannréttindi eru ekki virt. Eins geta ástæður verið stjórnmálalegs eðlis.

Dæmi.

Reykjavíkurborg sniðgengur vörur frá Ísrael.

Dæmi um neytendaaðgerð er þegar Félagið Ísland-Palestína beindi þeim tilmælum í september 2015 til íslendinga að sniðganga ísraelskar vörur vegna meintra mannréttindabrota stjórnvalda í Ísrael gegn Palestínumönnum . Lögð var fram tillaga í Borgarstjórn Reykjavíkur þess efnis að borgin sniðgengi vörur frá Ísrael. Var tillagan samþykkt . Í kjölfarið snérist vopnið gegn íslenskum vörum þegar Twitterátakið #boycottIceland var sett af stað. Fréttir bárust af því að ferðamenn væru farnir að afbóka ferðir til Íslands og að íslenskar vörur væru farnar að hverfa úr hillum í Bandaríkjunum .

Herferð Greenpeace gegn Nestlé.

Annað dæmi er þegar Greenpeace árið 2010 setti í gang áróðursherferð gegn sælgætisframleiðandanum Nestlé, þar sem fyrirtækið var sakað um að kaupa pálmaolíu frá Indónesískum fyrirtækjum í Kit Kat súkkulaðið. Voru neytendur hvattir til að sniðganga súkkulaðið þar sem framleiðendur pálmaolíunnar hafa breytt regnskógum í Indónesíu í ræktarland fyrir pálmatré og þar með eyðilagt heimkynni órangútan apa. Herferðinni var beitt gegn einum framleiðanda, Sinar Mas Group. Ein af áhrifaríkustu aðferðum Greenpeace í þessari herferð var skopstæling á auglýsingum fyrir súkkulaðið þar sem slagorðið var „"Have a break"“ sem myndi líklega þýðast best sem „"Brjóttu upp tilveruna".“ Greenpeace gerði sjónvarpsauglýsingu sem sett var á YouTube þar sem spurt var hvort ekki væri ráð að brjóta upp vinnubrögðin og vernda regnskógana. Í kjölfarið á herferð Greenpeace sleit Nestlé viðskiptasambandi við Sinar Mas og hét því að á árinu 2015 myndi fyrirtækið eftirleiðis skyldi notuð pálmaolía sem væri unnin á þann veg að regnskógar myndu ekki hljóta skaða af .
Krúnunýlenda

Krúnunýlenda eða konungsnýlenda er nýlenda þar sem konungur skipar landstjóra beint. Hugtakið var notað um nýlendur Breska heimsveldisins sem misstu konungsleyfi sitt og féllu þá beint undir stjórn ríkisins eða urðu hluti af heimsveldinu sem herfang í stríði eins og Trínidad og Tóbagó og Breska Gvæjana. Hugtakið var líka notað almennt um landnemanýlendur Breta, eins og Kanada, Ástralíu, Nýja Sjáland o.s.frv. en ekki um Breska Indland. Núverandi yfirráðasvæði bresku krúnunnar (Mön, Jersey og Guernsey) voru aldrei krúnunýlendur.
Listi ítalska innanríkisráðuneytisins yfir helstu sakamenn á flótta

Innanríkismálaráðuneyti Ítalíu hefur frá júlí 1992 gefið út einskonar 'most wanted' lista yfir helstu sakamenn á flótta. Ekki er þó um top 10 lista að ræða og þannig eru til dæmis 7 á listanum í þessum orðum.

Listinn er þannig:
Hin hugrakka

Hin hugrakka (enska: "Brave") er bandarísk þrívíddar teiknimynd frá árinu 2012. Hún var framleidd af Pixar teiknimyndarfyrirtækinu en gefin út af Walt Disney Pictures.
Edward John Smith

Edward John Smith (27. janúar 1850 - 15. apríl 1912) var breskur skipstjóri. Hann var skipstjóri hjá White Star Line frá mars 1880 til hans dauðadags og stýrði mörgum skipum hjá félaginu á starfsferli sínum þar á meðal frá árinu 1904 flaggskipum félagsins. 1912 var hann skipstjóri í jómfrúar siglingu RMS Titanic sem sökk eftir að hafa rekist á borgarísjaka og fórst með því, þá 62. ára, ásamt 1500 öðrum. John Smith giftist Sarah Eleanor Pennington 13. janúar 1887 og eignuðust þau eina dóttur Helen Melville Smith.
Þiðurlilja

Fritillaria aurea er jurt af liljuætt (Liliaceae), sem var fyrst lýst af Heinrich Wilhelm Schott. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Útbreiðsla.

Mið Tyrkland á milli 1800-3000m. yfir sjávarmáli.

Lýsing.

Laukurinn er 2 sm, oft með smálaukum. Stöngullinn er 4 - 15 sm á hæð, oftast um 8 sm. Laufin lensulaga, stakstæð. Blómin bjöllulaga, gul, með appelsínugulu eða rauðbrúnu mynstri, lítil lykt. Krónublöðin 2 - 5 sm á lengd.
Thomas Frank

Thomas Carr Frank ( f. 21. mars 1965 í Kansas, Missourier) er bandarískur samfélagsrýnir. Hann er sagnfræðingur að mennt og hefur skrifað bækur, ritgerðir og greinar í blöðum. Í skrifum sínum greinir hann neyslumenningu samfélagsins og veltir fyrir sér stjórnmálaþróun og tenginu hennar við menninguna ásamt efnahagsmálum og fleira sem gerst hefur og er að gerast í bandarísku samfélagi.

Ævi og störf.

Frank gekk í háskólann í Kansas og Virginíu og fékk Ph.D gráðu í Amerískri sögu við háskólann í Chicago 1994. Árið 1988 stofnaði hann og ritstýrði Baffler magazin sem fjallaði um og gagnrýnir menningu, stjórnmál og viðskipti. Frank hefur einnig verið dálkahöfundur í þekktum blöðum eins og Harper, Wall Street Journal og Salon. Sú bók sem kom Frank á kortið var What‘s the matter with Kansas (2004) og fjallar um hvernig Repúblikanaflokkurinn varð að því sem hann er í dag. Aðrar bækur eftir Frank er One market under good (2000) og The Conquest of the cool, hans fyrsta bók, gefin út árið 1997.

The Conquest of the cool.

Bókin byrjaði upphaflega sem doktorsverkefni Franks í háskólanum í Chicago. Í bókinni skoðar Frank sjöunda áratug síðustu aldar og reynir að skilja byltingu æskulýðsins gegn neyslumenningunni og þeim hefðum og gildum sem þá ríktu. Frank telur að byltingin hafi ekki átt sér stað, heldur verið mislukkaða og falska, þar sem hún hafi átt sér stað innan neyslumenningarinnar sjálfrar. Frank rannsakaði menningaframleiðni frekar en neytendur og taldi auglýsinga- og tískuiðnaðinn móta fólkið og búa til viðhorf þess og fengið það til að upplifa sjálft sig sem byltingarsinna. Einnig skein í gegnum auglýsingar sú regla að það væri engin regla til dæmis í klæðnaði. En tískuiðnaðurinn hóf framleiðslu á óhefðbundnum fötum áður en byltingin í raun hófst. Þannig telur Frank byltinguna hafa fallið um sjálfa sig, auglýsingarnar neyddu fólk til undirgefni. Að kapítalismi í allri sinni mynd var það afl sem hrinti byltingunni af stað sem í raun var verið að berjast gegn.
Morbihan

Morbihan er sýsla í franska héraðinu Bretanía. Morbihan skiptist í þrjú svonefnd "arrondissements", 21 kantónur (fr. "cantons") 256 sveitarfélög (fr. "communes").
Lengjubikar karla í knattspyrnu 2016

Lengjubikarinn eða Deildarbikarkeppni karla í knattspyrnu, er haldin í 21 sinn í upphafi árs 2016.

69 lið taka þátt í keppninni sem spiluð er í þremur deildum; A, B og C. Sigurvegari er krýndur í hverri deild fyrir sig.

Þann 21. apríl varð KR Lengjubikarmeistari í A-deild 2016 eftir sigur á Víking R. 2-0. Óskar Örn Hauksson skoraði bæði mörkin í úrslitaleiknum. Þetta var 6. deildabikar KR-inga.

Grótta varð Lengjubikarmeistari í B-deild eftir sigur gegn Magna. Grótta hafði betur í vítakeppni eftir að leikurinn hafði endað 4-4.

Lið Hamars tryggði sér Lengjubikartitil C-deildar eftir sigur í vítaspyrnukeppni gegn liði KFG.

A deild.

Liðin í Úrvalsdeild og 1. deild mynduðu A deild Lengjubikarsins 2016. Liðunum var skipt í fjóra riðla og upp úr hverjum þeirra fóru tvö efstu liðin í 8 liða úrslit.

Markahæstu leikmenn.

"Lokaniðurstaða"

B deild.

24 lið úr 2. deild og 3. deild spiluðu í B deild Lengjubikarsins. Liðunum var skipt í fjóra sex liða riðla þar sem fjögur efstu liðin léku til undanúrslita.

C deild.

21 lið úr 4. deild spiluðu í C deild Lengjubikarsins. Liðunum var skipt í þrjá fimm liða riðla og einn sex liða. Fjögur efstu liðin spiluðu til undanúrslita.
Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015

Árið 2015 var Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna haldið í 44. sinn.

10 lið mynduðu deildina og stóð Breiðablik uppi sem sigurvegari. Liðið vann mótið í 17. umferð eftir 2-1 sigur á Þór/KA. Þetta var 16 íslandsmeistaratitill Blika.

Afturelding og Þróttur féllu úr deildinni. ÍA og FH taka sæti í efstu deild árið 2016.

Staðan í deildinni.

Stigatafla.

"Staðan fyrir 18. umferð, 12. september 2015".

Töfluyfirlit.

"Heimaliðið er vinstra megin"

Markahæstu leikmenn.

"Lokaniðurstaða 12. september 2015".

Félagabreytingar.

Í upphafi tímabils.

Upp um deild:

Niður um deild:

Í lok tímabils.

Upp um deild:

Niður um deild:
Skjólbelti

Skjólbelti eru ein eða fleiri raðir trjáa og eða runna sem eiga að mynda nokkurs konar vegg sem hefur það hlutverk að brjóta vind í smáa vindsveipi sem rekast hver á annan og draga þannig kraftinn úr vindinum. Til að skjólbelti skili bestum árangri er nauðsynlegt að beltin endist vel. Þau þurfa að haldast þétt að neðan þannig að ekki nái að trekkja undir þau en jafnframt verða þau að ná að vaxa nokkuð hratt upp því skjólbelti skýla stærra landsvæði eftir því sem þau eru hærri. Góð skjólbelti geta til dæmis bætt skilyrði til ræktunar og fyrir búfénað svo um muni. Þau geta stýrt snjósöfnun og verið hljóðeinangrandi.

Lagt hefur verið til að nota skuggþolna runna sem greina sig vel alveg frá jörðu í bland við hærri og endingargóðar trjátegundir. Runnalagið er mikilvægt vegna þess að það er tilhneiging hjá öllum stórvaxnari tegundum að gisna að neðan þegar þær vaxa upp.

Á Íslandi.

Skipulögð skjólbeltarækt verið stunduð á Íslandi í rúmlega hálfa öld.

Einna fyrstur til að kynna sér skjólbelti var Jón Rögnvaldsson. Hann gerði árið 1959 uppdrátt af skjólbeltaneti í Kaupangssveit í Eyjafirði.

Á Íslandi hefur mest verið notast við alaskaösp og ýmsar tegundir víðis sem vex fljótt til og virðist því í fyrstu gefa skjótan árangur. En víðir er skammlífur og getur verið valtur.

Markmiðið með nýrri gerð skjólbelta er að rækta belti sem sameina skjótan vöxt og langan lífaldur: Blöndu af langlífum, stórvöxnum stofntrjám sem eru megintré beltisins, hraðvaxta fósturtegundum og langlífum, skuggþolnum og skuggavarpandi runnum.

Með aukinni kornrækt ætti áhugi á skjólbeltarækt að aukast. Mjög litlar rannsóknir hafa verið gerðar á áhrifum skjólbelta og uppskeruaukningu hérlendis.
Phyllostachys viridiglaucescens

Phyllostachys viridiglaucescens er bambustegund sem var fyrst lýst af Marie Auguste Rivière og Charles Marie Rivière. "Phyllostachys viridiglaucescens" er í ættkvíslinni "Phyllostachys". Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.

Lýsing.

"Phyllostachys viridiglaucescens" verður um 4 -7m hár. Stönglarnir flekkóttir. Blöðin 5 - 10 sm löng, 8 - 22 sm breið, glansandi græn og að neðan bláleit með grænum röndum.

Uppruni og búsvæði.

Phyllostachys viridiglaucescens er frá austur Kína í Jiangsu og Zhejiang. Hann vex þar í skóglendi frá sléttum til fjalla.
Lucius Cornelius Cinna

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;parentid&gt;1525740&lt;/parentid&gt;

&lt;timestamp&gt;2016-03-03T09:54:33Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;Muninn&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;

Lucius Cornelius Cinna (dáinn 84 f.Kr.) var rómverskur stjórmálamaður og herforingi. Cinna var kjörinn ræðismaður fjórum sinnum, fjögur ár í röð, á árunum 87 – 84 f.Kr. Á fyrsta ræðismannsárinu sínu sakaði hinn ræðismaðurinn, Gnæus Octavíus sem var stuðningsmaður Súlla, hann um einræðistilburði og lét gera hann útlægan frá Rómaborg. Cinna safnaði þá herliði á Ítalíu, hélt til borgarinnar og tók aftur völdin með aðstoð Maríusar. Saman stóðu þeir Maríus svo fyrir pólitískum hreinsunum í Róm, þó Maríus hafi reyndar verið aðalhvatamaðurinn að þeim. Árið 86 f.Kr. voru Cinna og Maríus kjörnir ræðismenn en 17 dögum eftir að kjörtímabil þeirra hófst lést Maríus og var Cinna þá valdamesti maðurinn í Róm. Á árunum sem Cinna var ræðismaður var Súlla að berjast gegn Míþrídatesi konungi í Pontus og þegar þeim átökum lauk hélt Súlla aftur til Rómaborgar. Cinna óttaðist endurkomu Súlla þar sem Maríus og Súlla höfðu verið bitrir óvinir og Cinna hafði verið stuðningsmaður Maríusar. Cinna safnaði herliði og ætlaði að mæta honum á Balkanskaganum. Hermennirnir voru ekki áfjáðir í að mæta öðrum rómverskum her, sérstaklega þar sem þá yrði líklega lítið um ránsfeng, og áður en herirnir mættust var Cinna drepinn af sínum eigin hermönnum.
Karel Čapek

Karel Capek (9. janúar 1890 - 25. desember 1938) var tékkneskur rithöfundur.
The Moody Blues

The Moody Blues var ensk hljómsveit frá Birmingham sem starfaði frá árinu 1964 (fyrir utan hlé 1974-77) og til 2021. Sveitin spilaði rokk eða/og sýrurokk og framsækið rokk.

Í fyrstu spilaði hljómsveitin blúsrokk en árið 1967 kom út önnur platan þeirra "Days of Future Passed" þar sem blandað var rokki og klassískri tónlist. Upphaflega bað plötufyrirtækið þeirra Decca þá um að spila verk eftir Antonín Dvořák með sinfóníuhljómsveit en hljómsveitin sannfærði þá um að fá að leika frumsamið verk. Platan sló í gegn á Englandi og í Bandaríkjunum.

The Moody Blues voruu meðal fyrstu hljómsveita til að nota mellotronhljómborðið en svo vildi til að hljómborðsleikari sveitarinnar Mike Pinder vann í verksmiðjunni sem bjó hljómborðin til og gat því sérsniðið hljómborð fyrir sig. Hljómsveitarmeðlimirnir notuðust við ýmis hljóðfæri á plötum sínum og sungu þeir flestir. Þeirra þekktasta lag er "Nights in White Satin".

Þegar Graeme Edge, stofnmeðlimur og trommari bandsins dó árið 2021, hætti hljómsveitin.
St. John's (Nýfundnaland og Labrador)

St. John's er stærsta borgin og höfuðstaður kanadíska fylkisins Nýfundnaland og Labrador. Borgin liggur á Avalonskaga austarlega á Nýfundnalandi. Íbúar eru um 109 þúsund en 200 þúsund á stórborgarsvæði St. John's (2016). Borgin er talin elsta enska borg Norður-Ameríku og er einnig sú austasta. Hún byggðist upp sem fiskveiðibær en með dvínandi mikilvægi fiskiðnaðar hefur olíu og gasvinnsla hlotið meiri sess í atvinnulífi. Þar er mikilvæg fraktskipahöfn.

Söguágrip.

John Cabot (Giovanni Caboto) tók land í St. John´s þann 24. júní árið 1497 sem er Jónsmessa, er á ensku kallast Feast of St. John the Baptist og af því dregur borgin nafnið. Föst búseta á St. John’s-svæðinu varð árið 1528. Sir Humphrey Gilbert helgaði byggðina Englandi. Staðurinn var ákjósanlegur hafnarstaður, fengsæl og óspillt fiskimið skammt undan og hvergi í hinum Nýja heimi var styttra til Evrópu. Staðurinn varð því fljótt tímabundin verstöð evrópskra fiskimanna.

Bretar, Frakkar og Hollendingar börðust um yfirráðin en svo fór að lokum um 1620 að Bretar náðu að mestu yfirráðum, þótt Frakkar og Hollendingar hafi gert nokkrar atlögur á bæinn fram á 18. öld. Í St. John's var var brezk sjóherstöð í sjálfstæðisstríði BNA og stríðinu við Frakka 1812-15. Breska nýlendustjórnin réði bænum til 1888, þegar hann fékk borgarréttindi.

Það varð að endurbyggja lungann úr bænum eftir mikla eldsvoða á 19. öld, þannig að þar ægir saman ýmsum byggingarstílum. Borgin stækkaði talsvert í síðari heimsstyrjöldinni, því að bandamenn komu þar upp herstöð. Snemma á áttunda áratugnum var mikilli endurbyggingaráætlun hrundið í framkvæmd. Fiskstofnar hrundu um 1990 og þurfti borgin fjárhagslega aðstoð frá kanadískum stjórnvöldum. Í byrjun 21. aldar hefur efnahagur vænkast.
Erani

Erani (Aríi) er hugtak komið frá "arya" í sanskrít. Arya þýðir göfugur.

Ein af merkingum þess á við hóp af fólki, það er frum-Indó-Evrópumenn. Það hefur einnig verið talið að þetta fólk hafi myndað sérstakt þjóðarbrot þ.e. „Aríarnir“ líkt og Max Müller og fleiri notuðu hugtakið á 19. öldinni. Af þessari ástæðu hefur hugtakið almennt orðið nokkurs konar samnefnari yfir alla Indó-Evrópumenn. Müller minntist þó sérstaklega á það að notkun hans á hugtakinu ætti við hóp sem sameinaður væri að tungumáli en ekki ætterni. Hugtakið er einkum notað á málfræðilegum forsendum í nútímanum og á þar við fjölskyldu indó-írönsku (stundum kölluð indó-arísku) tungumálana.

Aríski kynstofninn.

Önnur merking á við aríska kynstofninn, kynstofn sem talinn er vera beinn afkomandi hins upprunalega aríska þjóðarhóps. Þessi merking var og er enn ríkjandi í kenningum um yfirburði hins evrópska kynþáttar („hvíti maðurinn“), sem margar hverjar hafa einnig dreift sér til Norður-Ameríku og Indlands. Samkvæmt hugmyndafræði nasista í seinni heimstyrjöldinni var germanski kynþátturinn álitinn hreinasti fulltrúi aríska kynstofnsins, með semíska kynstofninn í beinni mótstöðu gegn sér en hreinustu fulltrúar semíta voru gyðingar. Nasisminn hélt því fram að aríski kynstofninn og afkomendur hans væri eini kynstofninn sem væri fær um að "skapa" framsækna siðmenningu, á meðan aðrir kynþættir væru aðeins færir um að "viðhalda" menningu sinni innan sama þróunarrammans. Þessi hugmynd var og er enn styrkt í gegnum samanburð á framförum evrópskrar siðmenningar á sviðum vísinda, tækni og félagslegrar uppbyggingar miðað við frumstæða menningarheima þeldökkra kynþátta Afríku og Ameríku.
Alfred Russel Wallace

Alfred Russel Wallace (fæddur 8. janúar 1823, dáinn 7. nóvember 1913) var breskur náttúrufræðingur og landkönnuður. Hann er best þekktur fyrir framlag sitt til þróunarkenningarinnar. Wallace fæddist í Wales, sjöundi af níu systkinum. Sem ungur maður fékk hann áhuga á náttúrunni; safnaði skordýrum og las um náttúrusögu. Hann var af fátæku fólki og hafði einkum tekjur af að selja framandleg sýni náttúrugripa.

Wallace dvaldist í Suður-Ameríku árin 1848-52 og rannsakaði dýra- og plöntulíf á vatnasvæðum Amazon og Rio Negro. Á leiðinni heim til Englands brann skip hans í hafi og glataðist með því nær allt sem hann hafði safnað í leiðangrinum. Hann var tryggður fyrir tapinu og notaði féð til að fara leiðangur til Malajaeyja (Indónesía, Malasía, Filippseyjar og Nýja Gínea) í Asíu árin 1854-1862. Hann tók þar eftir áberandi skilum í dýralífi á eyjunum. Á hinum vestari var dýralíf líkt og á meginlandi Suðaustur-Asíu en austar tók við lífheimur Eyjaálfu. Skilin sem liggja milli Borneó og Balí í vestri og Celebes og Lombok í austri eru nú við hann kennd og kölluð Wallacelínan. Wallace hafði einnig tekið eftir skilum milli mismunandi apakatta í Amasón milli þveráa Amasónfljóts.

Wallace átti í bréfaskriftum við Charles Darwin frá Asíu og árið 1858 sendi hann honum grein þar sem hann lýsti kenningum sínum. Darwin til furðu og hrifningu hafði Wallace komist að sömu niðurstöðum óháð honum. Þróunarkenningin var upphaflega sett fram í fyrirlestri í nafni Wallaces og Darwins í Linné-félaginu í London sama ár. Hvorugur þeirra var við fyrirlesturinn. Það var helst varðandi þróun mannsins sem skoðanir Darwin og Wallace fóru ekki saman. Báðir töldu að líkami hans hefði þróast við náttúrlegt val en Wallace, sem var spíritisti, hélt að við mótun mannshugarins hlytu æðri og yfirnáttúrleg öfl að hafa verið að verki.

Árið 1886 hélt Wallace ýmsa fyrirlestra í Bandaríkjunum um þróunarkenninguna, pólitík og spíritisma. Hann rannsakaði einnig flóru Klettafjalla. Wallace var sósíalisti og gagnrýndi félagslega misskiptingu.

Wallace dó árið 1913. Hann hafði fallið í nokkra gleymsku eftir dauða sinn, hugsanlega vegna þess að hann féll í skuggann á Darwin og tók upp óvinsælar hugmyndir eins og spíritisma og andstöðu við bólusetningu. En eftir aldamótin 2000 komu út bækur og þættir um hann í meira mæli og 100 ára afmæli dauða hans afhjúpaði David Attenborough styttu honum til heiðurs í Náttúrugripasafninu í London.

Heimild.

Heimild meðal annars fengin af ensku Wikipedia; greininni Alfred Russel Wallace. Skoðuð 17. mars, 2016.
Vatnshrútur

Vatnshrútur er vatnsdæla sem getur dælt vatni í talsverða hæð án rafmagns eða annarrar utanaðkomandi orku. Orkan til að knýja dæluna kemur úr fallkrafti vatns. Aðeins litlum hluta vatnsins er dælt upp en mestur hlutinnn fer framhjá dælunni og sér um að knýja hana. Vatnshrútur vinnur best þar sem landslag er mishæðótt eða hallandi en hann virkar ekki á láréttu landi.

Til þess að geta unnið þarf vatnshrútur að fá vatn gegnum aðrennslispípu, sem er 5 - 10 m löng og liggur að honum með 2 m fallhæð. Þegar vatnið rennur inn í hrútinn, byrjar hann að stanga og berja vatnið frá sér, í gegnum pípu sem liggur þangað upp sem vatnið á að fara. Meirihlutinn, eða 9/10 af vatninu sem að kemur, rennur út um hrútinn og fer burt en um 1/10 hluti fer upp í gegnum stigpípuna og getur náð alt að 14 metra hæð, eða 7 sinnum hærra en fallhæð vatnsins í hrútinn.

Til að vatnshrútur geti dælt vatni þarf fallhæð frá vatnsuppsprettunni að ná niður til vatnshrútsins en það þarf tiltölulega lítið fall frá lind að vatnshrúti til að hann geti lyft vatninu hátt yfir lindina. Ef til dæmis fallhæð frá lind að vatnshrúti er 1 metri þá getur hann lyft vatninu frá sér um allt að 40 metra en afköstin væru þá ekki nema um 12 lítrum á sólarhring. En ef fallhæðin frá lind er 3 metrar getur hann dælt upp 65 lítrum á sólarhring og ef lyftihæðin er 10 metrar getur hann dælt 280 lítrum.

Vatnshrútur var víða í notkun í sveitum fyrir daga rafvæðingar. Hann getur nýst þar sem ekki er völ á rafmagni og þarf lítið viðhald því það eru aðeins lokarnir sem hreyfast.

Joseph Michel Montgolfier gangsetti fyrsta vatnshrútinn í Frakklandi árið 1796.

Vatnshrútur var settur upp á Hvanneyri árið 1935 og var þá settur niður við læk sem rann gegnum túnið. Þannig var hægt að fá 3 m halla á 30 m vegalengd. Stigpípa vatnshrútsins lá svo upp í vatnsþró við íbúðarhúsið og var stighæð hennar 12 m. Hrúturinn reyndist ágætlega.
Demantslykill

Demantslykill (fræðiheiti "Primula allionii") er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Jean Loiseleur-Deslongchamps.

Lýsing.

Demantslykill er jarðlægur, blöðin eru grágræn í hvirfingu, stundum klístruð viðkomu, oddbaugótt, 1-5 sm löng og 1-4sm breið. Blómin eru á stuttum stilki, 1-7 saman frá að vera skærbleik til hvít, 3 sm að ummáli.

Útbreiðsla og búsvæði.

Demantslykill er frá Ölpunum í suðurhluta Frakklands og norðurhluta Ítalíu, á takmörkuðu svæði kringum Col de Tende. Þar vex hann í 700 - 1900 m.y.sjávarmáli í kalksteins sprungum, gjarnan í skugga.
Primula specuicola

"Primula specuicola" er blóm af ættkvísl lykla.