arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Perónismi

Perónismi er stjórnmálahreyfing í Argentínu sem byggir á hugmyndafræði Juans Perón, sem var forseti landsins frá 1946 til 1954 og frá 1973 til 1974. Perónistar njóta enn mikilla áhrifa í argentínskum stjórnmálum og hafa unnið tíu af þrettán forsetakosningum sem þeir hafa tekið þátt í frá árinu 1946. Helsti stjórnmálaflokkur perónista er Réttlætisflokkurinn (sp. "Partido Justicialista"). Stefnumál perónista í gegnum árin hafa verið mjög margbreytileg, en stefnu þeirra hefur almennt verið lýst sem „blöndu af þjóðernishyggju og verkalýðshyggju“, sem lýðhyggju eða sem „hægrisinnuðum sósíalisma“.

Juan Perón varð atvinnu- og félagsmálaráðherra Argentínu eftir að hann tók þátt í herforingjabyltingu árið 1943 og var kjörinn forseti Argentínu árið 1946. Hann kynnti til sögunar ýmis velferðarverkefni sem áttu að nýtast verkalýðsstéttinni, studdi við stéttarfélög og kallaði eftir aukum umsvifum ríkisins í stjórnun efnahagsins. Á sama tíma studdi hann þó iðnjöfra. Perón varð mjög vinsæll og varð enn vinsælli fyrir tilstilli eiginkonu sinnar, Evu, sem gerðist verndari réttinda aðfluttra verkamanna. Vegna verðbólgu og annarra efnahagsvandamála steypti argentínski herinn Perón af stóli árið 1955. Perónistaflokkurinn var bannaður og frjálsar og opnar kosningar voru ekki haldnar á ný fyrr en árið 1973, en í þeim kosningum var Perón kjörinn forseti á ný. Hann lést næsta ár og ekkja hans, Isabel, tók við af honum sem forseti. Isabel var sjálfri steypt af stóli ári síðar.

Perónistinn Carlos Menem var forseti frá 1989 til 1999 en stefnur hans voru mjög ólíkar fyrri perónistum. Hann talaði fyrir einkavæðingu, frjálsum markaði og meiri alþjóðasamskiptum. Perónistinn Néstor Kirchner var forseti frá 2003 til 2007 og eiginkona hans, Cristina Fernández de Kirchner, frá 2007 til 2015. Kirchner-hjónin boðuðu afturhvarf til efnahagslegrar þjóðernishyggju og til sjálfhverfni í efnahagsmálum. Útfærsla þeirra á perónisma er kölluð kirchnerismi.

Gagnrýni á perónisma.

Andstæðingar Peróns sökuðu hann og stjórn hans um að grípa til skipulegs ofbeldis og einræðistilburða til að halda í völdin. Þá benda þeir á að Perón hafi sýnt andstæðingum sínum fyrirlitningu og hafi gjarnan kallað þá svikara eða leiksoppa erlendra ríkja. Perón viðhélt að nafninu til lýðræðislegum stofnunum en veikti þær þó með því að þjóðnýta útvarpsútsendingar, með því að sölsa undir sig stjórn verkalýðsfélaga og einoka pappírsframleiðslu. Perón greip stundum líka til þess að fangelsa stjórnarandstæðinga og blaðamenn og banna dagblöð og tímarit sem töluðu gegn honum.

Perón var kunnur aðdáandi Benito Mussolini. Margir fræðimenn flokka perónisma sem fasíska hugmyndafræði. Argentínski lögfræðingurinn Carlos Fayt færði rök fyrir því að perónismi væri aðeins „argentínsk útfærsla á ítölskum fasisma“. Niðurstaða Hayes var sú að „perónistahreyfingin [hafi þróað] útgáfu af fasisma með sérstökum rómansk-amerískum eiginleikum“.
Sigríður Hagalín Björnsdóttir

Sigríður Hagalín Björnsdóttir (f. 11. febrúar 1974) er íslenskur fréttamaður, sagnfræðingur og rithöfundur.

Foreldrar Sigríðar eru Kristín Ólafsdóttir bókasafnsfræðingur og Björn Vignir Sigurpálsson fyrrverandi blaðamaður á Morgunblaðinu. Móðuramma Sigríðar var leikkonan Sigríður Hagalín (1926-1992).

Sigríður stundaði nám í sagnfræði og spænskum bókmenntum við Háskóla Íslands og einnig við háskólann í Salamanca. Hún nam blaðamennsku við Columbia-háskóla í New York. Frá árinu 1999 hefur Sigríður starfað með hléum sem fréttamaður á Ríkisútvarpinu. Hún hefur meðal annars verið fréttaritari RÚV í Kaupmannahöfn, haft umsjón með Kastljósi, verið varafréttastjóri fréttastofu RÚV og setið í stjórn RÚV ohf.

Sigríður hefur sent frá sér þrjár skáldsögur, "Eyland" (2016), "Hið heilaga orð" (2018) og "Eldarnir" (2020).
Cerastium macrocarpum

Cerastium macrocarpum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Evrópu.
Hjörvar Steinn Grétarsson

Hjörvar Steinn Grétarsson (fæddur 29. maí 1993) er íslenskur skákmeistari. Árið 2013 varð hann 13. íslenski stórmeistarinn í skák og sá yngsti til að hreppa þann titil.
Mörgæsaeyjar

Mörgæsaeyjar er samheiti yfir nokkrar óbyggðar eyjar og sker sem liggja meðfram strönd Namibíu. Þær mynda ekki landfræðilega heild og teljast því ekki einn eyjaklasi. Þær draga nafn sitt af afríkumörgæsum sem lifa þar og á ströndum Namibíu og Suður-Afríku.
Namibískur dalur

Namibískur dalur (tákn: N$; kóði: NAD) er lögeyrir Namibíu frá 1993. Hann skiptist í 100 sent. Hann tók við af suðurafríska randinu sem hafði verið notað í landinu frá 1920. Namibíski dalurinn er enn tengdur randinu og hægt að skipta þeim á genginu 1:1.

Seðlabanki Namibíu gaf fyrstu seðlana út 15. september 1993 og fyrstu myntirnar komu í umferð í desember sama ár.
Whakaari/White Island

White Island eða Whakaari er eldfjallaeyja úr andesíti 48 km frá austurströnd Norðureyjar. Eyjan er eldkeila og virkasta eldfjall Nýja-Sjálands og hafa gastegundir streymt úr gígnum síðan James Cook sá eyjuna árið 1769. Hæð hennar er 321 metri en frá sjávarbotni er hún 1600 metrar. Hún er í einkaeigu.

Eldgos 1981-1983 eyddu skógi sem var á eyjunni. Í desember 2019 var 47 manna hópur í skoðunarferð um eyjuna þegar eldgos hófst. 21 lést og 25 brenndust illa.
Cerastium junceum

Cerastium junceum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Suður-Ameríku.
Sigurbjörg Þorláksdóttir

Sigurbjörg Þorláksdóttir (fædd 5. september 1870, dáin 26. desember 1931) var kennari og ritstjóri sem lét til sín taka á vegum ýmissa samtaka íslenskra kvenna.

Æska og menntun.

Sigurbjörg fæddist að Undirfelli í Vatnsdal. Hún stundaði kennaranám í Flensborgarskóla og sótti framhaldsmenntun í kennarafræðum erlendis. Að námi loknu réðst hún til starfa í Barnaskóla Reykjavíkur þar sem hún kenndi til æviloka.

Félagsstörf og stjórnmál.

Sigurbjörg var mikil félagsmálakona og lét til sín taka á borgarafundum í Reykjavík. Hún var virkur þátttakandi í flestum helstu samtökum kvenna, svo sem Kvenréttindafélagsins og sat í fyrstu stjórn Lestrarfélags kvenna, sem stuðlaði með ýmsum hætti að menntun og menningu.

Árið 1912 gekk Sigurbjörg til liðs við Hvítabandið og var þá þegar kjörin varaformaður þess. Átti hún eftir að gegna þeirri stöðu alla tíð. Á þeim vettvangi tók hún virkan þátt í baráttunni fyrir byggingu Landspítalans og safnaði fyrir Landspítalasjóðinn. Jafnframt varð hún aðalhvatkona þess að Hvítabandið reisti sitt eigið sjúkrahús í Reykjavík. Hún var óþreytandi til að benda á þörfina á stofnun slíkrar stofnunar. Framkvæmdir við sjúkrahúsið við Skólavörðustíg hófust nokkru áður en Sigurbjörg lést eftir langvarandi veikindi en það var tekið í notkun á árinu 1934.

Sigurbjörg var systir Jóns Þorlákssonar formanns Íhaldsflokksins og stóð hún nærri honum í skoðunum. Hún var á framboðslista flokksins í Reykjavík í Alþingiskosningunum 1927 en náði ekki kjöri. Sumarið 1928 varð hún ásamt Mörtu Einarsdóttur ritstjóri Brautarinnar, fyrsta vikublaðs íslenskra kvenna.
Joensuu

Joensuu er borg og sveitarfélag í Norður-Karelíu, austur-Finnlandi. Hún er við vatnið Saimaa. Íbúar eru um 76.500 (2019). Borgin á hitamet landsins með 37,2 gráður. Í borginni eru háskólar og Evrópska skógastofnunin (enska: European Forest Institute; EFI). Ísafjörður er vinabær Joensuu.
DíaMat

DíaMat er lífskoðunarfélag um díalektíska efnishyggju. Félagið var stofnað 2015 og skráð sem lífsskoðunarfélag 2016. Í mars 2022 voru meðlimir 156. Forstöðumaður félagsins frá upphafi er Vésteinn Valgarðsson.

Í apríl 2021 var félaginu synjað úthlutun á lóð af Reykjavíkurborg en áður hafði ákvörðun um að synja félaginu um lóð verið úr­skurð­uð ólögmæt af samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytinu.

"Trúarbrögð ættu ekki að hafa áhrif á hvernig landinu er stjórnað, og alls ekki á hvernig mannréttindum er háttað [...] DíaMat skorar því á þingmenn að láta ekki umsagnir sértrúarsafnaða, hvorki stórra né lítilla, hafa áhrif á störf sín"

- Erindi félagsins til Alþingis
Sproti

Sproti samanstendur af stilknum og laufum og er sá hluti plöntu sem er ofanjarðar. Upprunni er í kímbruminu og myndast við fósturþroska.
San Juan (Púertó Ríkó)

San Juan er höfuðborg og stærsta sveitarfélag Púertó Ríkó sem er samveldisland Bandaríkjanna. Árið 2010 var San Juan 46. stærsta borgin innan lögsögu Bandaríkjanna með tæplega 400.000 íbúa. Borgin var stofnuð af spænskum landvinningamönnum árið 1521 sem kölluðu hana "Ciudad de Puerto Rico". Eyjan var þá kölluð "San Juan Bautista". Með tímanum fékk eyjan nafn borgarinnar en borgin nafn eyjunnar.
Qaboos bin Said al Said

Qaboos bin Said al Said (18. nóvember 1940 – 10. janúar 2020) var soldán Ómans frá árinu 1970 til dauðadags árið 2020. Qaboos var talið til tekna að hafa á ríkisárum sínum breytt Óman úr fátæku og vanþróuðu landi með lélega innviði í nútímalegt ríki með betri lífsskilyrði en í flestum nágrannalöndunum.

Æviágrip.

Qaboos bin Said al Said fæddist árið 1940 og var eini sonur soldánsins Saids bin Taimur. Á valdatíð föður hans var Óman verulega lokað og vanþróað ríki þar sem innviðir voru vanræktir en stranglega var farið eftir fornum siðum. Qaboos var sendur til náms í Bretlandi þegar hann var sextán ára. Hann gekk þar í konunglega breska herforingjaskólann í Sandhurst og gegndi þjónustu í skoskri herdeild í Vestur-Þýskalandi í níu mánuði að loknu námi.

Qaboos sneri heim til Ómans árið 1964. Hann leiddi árið 1970 blóðlausa byltingu gegn föður sínum og lýsti sjálfan sig nýjan soldán Ómans. Sem soldán reyndi Qaboos að draga úr vægi olíuvinnslu í efnahagslífi Ómans og leggja aukna áherslu á landbúnað og fiskveiðar með því að veita bændum rausnarlega styrki og útvega veiðimönnum báta með utanborðsmótorum. Á fyrsta ári sínu við völd lét Qaboos einnig banna þrælahald í Óman. Á valdatíð Qaboosar var ráðist í verulega uppbyggingu á innviðum. Meðal annars hafði á tíunda áratugnum verið lagt um 4.000 km vegakerfi með bundnu slitlagi og 79 heilsugæslustöðvar höfðu verið settar á fót auk þriggja stórra fæðingarstöðva, 300 grunnskóla og háskóla sem stofnaður var árið 1986.

Árið 1970 tókst stjórn Qaboosar að vinna bug á kommúnísku Dhofar-uppreisninni með hjálp Breta, Jórdaníumanna og Írana. Á stjórnartíð Qaboosar hafði ómanski herinn breska yfirmenn á launum og Óman viðhélt vinsamlegu sambandi við Vesturlönd. Á sama tíma rak Qaboos þó frá árinu 1985 svokallaða „jafnvægispólitík“ í utanríkismálum og stofnaði í því skyni til formlegs stjórnmálasambands við Sovétríkin á valdatíð Mikhaíls Gorbatsjev.

Þegar fyrra Persaflóastríðið braust út árið 1991 með innrás Saddams Hussein í Kúveit tók Qaboos afstöðu með alþjóðabandalaginu sem barðist gegn Írak í stríðinu, þrátt fyrir að almenningur í Óman væri að mestu hlynntur Saddam. Qaboos átti frumkvæði að því að Persaflóasamstarfsráðið tók ekki einhliða afstöðu með Írak í stríðinu og að því að Óman reyndi að miðla málum milli stríðsaðila í átökunum.

Árið 1997 setti Qaboos ómanska ríkinu nýja stjórnarskrá. Í stjórnarskránni var sjálfstæði dómstóla tryggt, sem var þá einsdæmi í arabaríki, og ráðherrum og aðstoðarráðherrum var bannað að sitja í stjórnum fyrirtækja sem væru skráð á verðbréfamarkaðnum í Múskat. Þá var komið á laggirnar æðri deild 80 manna ráðgjafarnefndar sem Qaboos hafði stofnað árið 1991.

Qaboos lést þann 10. janúar árið 2020 og hafði þá setið lengst allra þáverandi þjóðhöfðingja í arabaheiminum. Qaboos átti hvorki syni né bræður, en í bréfi sem hann lét eftir sig kvað hann á um að arftaki hans í soldánsembætti yrði frændi hans, menningarmálaráðherrann Haitham bin Tariq Al Said.
Fjaðrárgljúfur

Fjaðrárgljúfur er um 2 km gljúfur sem áin Fjaðrá myndaði undir síðasta jökulskeið fyrir um 9000 árum. Það er um 8km vestur af Kirkjubæjarklaustri og er mest um 100 metra hátt og er að miklu leyti móberg.

Ásókn ferðamanna í gljúfrið jókst til muna þegar Justin Bieber gerði þar tónlistarmyndband en var því lokað um tíma vegna átroðnings.

Tenglar.

South.is Fjaðrárgljúfur
Sýn (fyrirtæki)

Sýn er fjölmiðlafyrirtæki sem rekur Vodafone, Vísir.is, sjónvarpsstöðina Stöð 2 og fylgirásir eins og Stöð 2 Sport og útvarpsstöðvar eins og Bylgjan, FM 957 og X-ið.

Árið 2017, keypti það flest það sem fyrirtækið 365 miðlar átti áður.
Menntaskólar mætast

Menntaskólar mætast var spurningakeppni í sjónvarpi, sem haldin var á RÚV á vormisseri árið 1978. Henni lauk með sigri Menntaskólans í Reykjavík.

Tildrög og skipulag.

Guðmundur Gunnarsson var spurningahöfundur og dómari í keppninni, þar sem mættust lið sjö menntaskóla og Verzlunarskólans. Var þetta fyrsta spurningakeppni framhaldsskólanema í sjónvarpi, en á sjöunda áratugnum höfðu slíkar keppnir verið haldnar í útvarpi. Keppnisfyrirkomulag var með þeim hætti að fjögurra manna lið öttu kappi, sem skipuðu voru tveimur nemendum og tveimur kennurum frá hverjum skóla.

Val þátttökuskólanna var gagnrýnt, þar sem þeim fjórum fjölbrautaskólum sem starfræktir voru í landinu var ekki boðið til leiks. Að sögn RÚV var það gert til að tryggja að keppnin yrði ekki of umfangsmikil.

Viðureignir.

1.umferð:

Undanúrslit:

Úrslit:

Skemmtiatriði.

Boðið var upp á skemmtiatriði í hverri keppni, sem einatt var tónlistarflutningur. Í úrslitaleiknum tróð upp hljómsveitin "Hver" úr Menntaskólanum á Akureyri og vakti þjóðarathygli. Síðar sama ár ritaði tónlistarblaðamaður Dagblaðsins: "„Hljómsveitina Hver þarf tæpast að kynna. Hún skemmti í vetur í sjónvarpsþættinum Menntaskólarnir mætast og er það mál manna að engin hljómsveit hafi slegið jafn gjörsamlega í gegn hér á landi síðan Hljómar voru uppgötvaðir í Háskólabíói í upphafi Bítlatímabilsins.“"

Í hljómsveitinni voru söngkonurnar Erna Gunnarsdóttir, Eva Ásrún og Erna Þórarins og markaði þátttakan í þættinum upphafið að glæstum söngferli þeirra.
Megaupload

Megaupload var skráardeilingarþjónusta stofnuð af nýsjálendingnum Kim Dotcom skráð í Hong Kong. Síðan hóf starfsemi árið 2005. Þann 19. janúar 2012 gerði Dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna öll lén þjónustunnar upptæk og lét frysta fjármuni fyrirtækisins í Hong Kong. Eigendur síðunnar voru kærðir fyrir að reka starfsemi sem leiddi til brota gegn höfundarétti. Bandarísk stjórnvöld hafa gert kröfu um framsal Dotcom og annarra eigenda síðunnar en úrskurður um slíkt er enn til meðferðar í nýsjálensku réttarkerfi.
Rauða stjarnan Belgrad

Fudbalski klub Crvena zvezda ("Serbneska": Фудбалски клуб Црвена звезда), oftast kallað Rauða Stjarnan Belgrad, er serbneskt Knattspyrnufélag frá Belgrad. Rauða Stjarnan er eina félagið frá gömlu Júgóslavíu sem hefur tekist að sigra Meistaradeild Evrópu. Rauða stjarnan er það lið sem hefur unnið serbnesku og júgóslavnesku deildina oftast, með 31 úrvalsdeildartitla og 24 bikarmeistaratitla.

í skoðanakönnun árið 2008 sögðust 48,2% serbnesku þjóðarinnar styðja Rauðu stjörnuna. Þeir eiga stuðningsmenn í öllum ríkjum gölmu Júgóslavíu. Sterkur rígur er milli Rauðu Stjörunar og hins liðsins í Belgrad borg Partizan. Leikir þessara þessara liða eru kallaðir("večiti" Nágrannaslagurinn á serbnesku).

Gullaldarár félagsins voru 1985-1991. Á þeim árum var það talið eitt af stærstu félögum Evrópu og spilaði meirihluti leikmanna Júgóslavneska landsliðsins á þeim árum léku með Rauðu Stjörnunni. Eftir að Júgóslavíustríðin brutust út fóru margir leikmenn frá félaginu, en síðustu ár hefur félaginu tekist að gera sig aftur gildandi í evrópskri knattspyrnu.
Hoya collina

Hoya collina er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Nýju-Guíneu.
Bergþóra Snæbjörnsdóttir

Bergþóra Snæbjörnsdóttir (f. 1985) er íslenskur rithöfundur.

Bergþóra ólst upp við Úlfljótsvatn í Grafningi. Hún lauk námi í sálfræði og ritlist frá Háskóla Íslands og hefur stundað nám í hagnýtri menningarmiðlun við sama skóla.

Bergþóra hefur gefið út ljóðabækur, textasafn og skáldsögu. Hún hefur komið að vinnu við kvikmyndahandrit, heimildarmyndagerð, bókaútgáfu og sinnt verkefnastjórnun á sviði lista og menningar. Bergþóra hefur hlotið styrki frá Kvikmyndasjóði Íslands, Myndlistarsjóði og menningarsjóðum Norðurlandaráðs.

Árið 2020 hlaut Bergþóra Fjöruverðlaunin i flokki fagurbókmennta fyrir skáldsöguna "Svínshöfuð".
Hoya merrillii

Hoya merrillii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Hoya mindorensis

Hoya mindorensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Hoya diptera

Hoya diptera er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Berthold Carl Seemann. Útbreiðslan er í Fiji-eyjum.
Ágúst Bent Sigurbertsson

Ágúst Bent Sigurbertsson, oftast kallaður Ágúst Bent er íslenskur leikstjóri. Hann leikstýrði m.a Steindanum okkar (árin 2010 - 2012), Hreinum Skyldi (2014 - 2015) og Steypustöðinni (2017 - 2018). Hann klippti kvikmyndinna Þorsti sem er frá 2019.

Hann vann lengi með Steinda Jr. Fyrrverandi kærasta hans er Þórunn Antónía Magnúsdóttir sem lék í Steindanum okkar.
Hoya campanulata

Hoya campanulata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Carl Ludwig Blume. Útbreiðslan er í Indónesíu.
Kirkja Óháða safnaðarins

Kirkja Óháða safnaðarins stendur við Háteigsveg 56 í Reykjavík, ekki langt frá Háteigskirkju. Kirkjan var fullreist árið 1959 og var vígð sumardaginn fyrsta það sama ár. Þáverandi biskup íslands, Ásmundur Guðmundsson, vígði kirkjuna. Fyrsti prestur safnaðarins var séra Emil Björnsson. Vígsluathöfnin hófst með klukknahringingu en kirkjan hafði fengið nýjar þýskar kirkjuklukkur og á þær er letrað nafn safnaðarins, vígsludagur og ártal, ásamt orðunum "Soli deo gloria" — guði einum dýrðina.
Hoya halconensis

Hoya halconensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af D. Kloppenburg. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Rjúkandi

Rjúkandi er foss við Jökuldal á Austurlandi. Hann er sjáanlegur frá Hringveginum og kemur úr ánni Ysta-Rjúkandi.
Hoya kloppenburgii

Hoya kloppenburgii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af T. Green. Útbreiðslan er í Borneó og Malasíu.
Hoya neoebudica

Hoya neoebudica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af André Guillaumin. Útbreiðslan er í Vanúatú.
Ylhnokki

Ylhnokki (fræðiheiti: "Bryum sauteri") er tegund mosa af hnokkmosaætt. Ylhnokki hefur fundist á einum stað á Íslandi, í leirflagi við heita laug á Suðurlandi. Karlplöntur hafa fundist hér á landi en aldrei hafa plöntur fundist með gróhirslu.

Staða stofns.

Ylhnokki hefur verið metin sem tegund í fullu fjöri (LC) á heimsválista IUCN, sem er lægsta mögulega hættustig, en vegna þess hversu sjaldgæfur hann er á Íslandi er hann flokkaður sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR) á válista Náttúrufræðistofnunar.
Maríuvandarbálkur

Maríuvandarbálkur (latína: Gentianales) er ættbálkur blómplantna. Maríuvandarbálkur samanstendur af meira en 16.000 tegundum sem skiptast í 1.138 ættkvíslir í 5 ættum. Meira en 80% tegunda í maríuvandarbálki tilheyra möðruætt (Rubiaceae).

Flokkun.

Eftirfarandi ættir falla undir maríuvandarbálk samkvæmt APG III flokkunarkerfinu:

Skyldleikatré.

Eftirfarandi skyldleikatré er byggt á sameindaerfðafræðilegum rannsóknum á DNA röðum plantna af maríuvandarbálki.

Orðsifjar.

Latneska heiti maríuvandarbálks dregur nafn sitt af heiti ættarinnar Gentianaceae, sem aftur heitir eftir ættkvíslinni "Gentiana". Orðið Gentiana kemur frá Gentiusi, í Illyrískum konungi.

Íslenska heiti maríuvandarbálks á á svipaðan hátt rætur að rekja til tegundarinnar Maríuvandar ("Gentiana campestris)."

Nytjar.

Nokkrar tegundir maríuvandarbálks eru vel þekktar nytjajurtir. Meðal þeirra eru kaffiplantan, "Gardenia" og neríur.
Hoya wayetii

Hoya wayetii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af D. Kloppenburg. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Félag járniðnaðarmanna

Félag járniðnaðarmanna var stéttarfélag starfsmanna í málm- og véltæknigreinum og veiðarfæragerð sem stofnað var 11. apríl árið 1920. Það sameinaðist árið 2006 Vélstjórafélagi Íslands. Hið sameinaða félag nefnist VM félag vélstjóra og málmtæknimanna og er meðal stærstu fag- og stéttarfélaga landsins.

Sagan.

Félagið var stofnað á fundi sautján járniðnaðarmanna við Hverfisgötu í Reykjavík. Félagið nefndist þá "Sveinafélag járniðnaðarmanna" en heitinu var fljótlega breytt. Félagið byggði á norrænum fyrirmyndum, sem sást meðal annars á því að fyrstu lög þess voru á dönsku. Formaður þess var kjörinn Loftur Bjarnason.

Félagið hóf þegar kröftuga kjarabaráttu. Það setti sér kauptaxta og ári síðar var fyrsti samhjálparsjóður félagsins stofnaður með framlögum meðlima.

Aukin harka hljóp í verkalýðsbaráttuna á kreppuárum fjórða áratugarins, en talsvert atvinnuleysi var þá meðal járniðnaðarmanna. Sumarið 1935 kom til harðra deilna þegar senda átti togarann "Andra" til viðgerða erlendis. Félagsmenn brugðust við með því að neita að gera bráðabirgðaviðgerð á skipinu svo unnt væri að sigla því utan. Við tóku átta vikna deilur sem lauk á að sett voru lög um skipaviðgerðir innanlands og stækkun dráttarbrauta.

Árið 1947 var mikið verkfallsár í sögu Félags járniðnaðarmanna. Í júní fór félagið í fjögurra vikna samúðarverkfall til stuðnings verkfalli Dagsbrúnar en um haustið fór félagið í átta vikna verkfall í baráttu fyrir eigin kjörum. Var verkfallsvopninu ítrekað beitt á næstu árum og áratugum.

Í kringum aldamótin gengu ýmis smærri verkalýðsfélög til liðs við Félag járniðnaðarmanna. Það voru Sveinafélag skipasmiða, Nót - félag netagerðarmanna og tvö félög málmiðnaðarmanna af Suðurlandi.
Fáni Curaçao

Fáni Curaçao er blár með liggjandi borða rétt undir miðjum fánanum og tveimur hvítum fimmarma stjörnum í kantinum uppi til vinstri. Blái liturinn táknar hafið en guli liturinn sólina sem baðar eyjuna. Stjörnurnar tvær tákna eyarnar Curaçao og Klein Curaçao.

Eftir að Aruba tók upp sinn eigin fána, þegar það var enn hluti af Hollensku Antillaeyjum, fékk Curaçao viðurkenndan rétt til eigin fána 1979. Tvö þúsund teikningar voru sendar inn sem tillögur og voru yfirfarnar af sérstöku ráði, og voru að lokum tíu teknar út sem bestar og ráðið ákvað endanlega teikningu 29. nóvember 1982. Með nokkrum breytingum tók fáninn gildi 2. júlí 1984.
Veitur

Veitur getur átt við:
Heimsmynd

Heimsmynd var íslenskt tímarit sem kom út frá 1986-1995. Í tímaritinu voru m.a. viðtöl, fréttaskýringar, greinar um innlend og erlend stjórnmál, matargerð, tísku og dægurmál.

Útgáfufélagið Ófeigur hf. gaf tímaritið út en Herdís Þorgeirsdóttir var aðaleigandi fyrirtækisins og jafnframt útgefandi og ritstjóri "Heimsmyndar" lengst af. Á árabilinu sem "Heimsmynd" kom út var tímaritaútgáfa hérlendis í blóma og tímarit til sölu í söluturnum, matvöruverslunum, bókaverslunum og víðar. Í upplagskönnun Verslunarráðs Íslands árið 1991 kom fram að "Heimsmynd" væri það íslenska tímarit sem prentað væri í flestum eintökum eða að meðaltali í tæplega 9200 eintökum.

Árið 1994 seldi Herdís útgáfuna til Friðriks Friðrikssonar og Vilborg Einarsdóttir sem verið hafði blaðamaður á Morgunblaðinu tók við ritstjórn "Heimsmyndar". Útgáfan lifði hins vegar ekki lengi eftir eigendaskiptin og fljótlega hætti blaðið að koma út.

Tenglar.

Heimsmynd á Timarit.is
Bryoria

Bryoria er ættkvísl sveppa innan Litskófarættar. Ættkvíslin hefur víðfeðma landfræðilega dreifingu, sérstaklega á heimskauta- og á svölum tempruðum svæðum. Ættkvíslin "Bryoria" inniheldur 51 tegund.

Á Íslandi finnast fjórar tegundir ættkvíslarinnar: jötunskegg ("B. chalybeiformis"), viðarskegg ("B. fuscescens"), gálgaskegg ("B. implexa") og kvistaskegg ("B. simplicior"). Fimmtu tegundarinnar hefur verið getið, "Bryoria nidula", en hún hefur ekkert íslenskt heiti.