arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Marlon Brando

Marlon Brando yngri (3. apríl 1924 – 1. júlí 2004) var bandarískur leikari, margfaldur Óskarsverðlaunahafi og einn af þekktustu kvikmyndaleikurum 20. aldar. Hann gerði Stanislavskíjaðferðina og kerfisleiklist þekktar í kvikmyndum eins og "Sporvagninn Girnd" (1951) og "On the Waterfront" (1954). Hann neitaði þó að taka við óskarsverðlaununum sem besti leikarinn árið 1973. Var þar með annar leikarinn sem gerði slíkt. Ástæðan var sú að Brando var að mótmæla meðferð Hollywood á indjánum í myndunum þeirra.
2010

Árið 2010 (MMX í rómverskum tölum) var 10. ár 21. aldar og almennt ár sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.

Árið var útnefnt alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika af Sameinuðu þjóðunum.
Abanjommál

Abanjom er tungumál talað í fylkinu Cross-River í Nígeríu. Abanjom er tónað tungumál, sem þýðir að þegar maður segir orð á að nota raddblæ, eins og í kínversku og tælensku. Það er líka bantú-mál, svo maður getur séð líkindi milli þess og annarra tungumála þar um kring í Suður-Nígeríu.

Abanjom er nú aðeins talað af 12.000 manns. Það er ekki opinbert tungumál í fylkinu heldur aðeins notað af ættbálkasamfélagi.
Rúgur

Rúgur (fræðiheiti: "Secale cereale") er korntegund af grasaætt. Rúgur hefur breið, löng blöð með stutta slíðurhimnu. Axið er tvíraða og hvert smáax hefur tvö blóm sem hvert er með stórar títur.

Lítil hefð er fyrir ræktun rúgs á Íslandi. Helst hefur verið notast við vetrareinær yrki sem er sáð seinni part sumars til þess að fá beit snemma vorið eftir. Ekki hefur tekist að rækta rúg til kornþroska hérlendis.

Erlendis er rúgur ræktaður til framleiðslu á rúgmjöl.
Umferðarmerki

Umferðarmerki er skilti sem stendur við vegkant til að koma mikilvægum upplýsingum á framfæri við ökumenn. Merkin notast yfirleitt við alþjóðlega stöðluð myndtákn til að reyna að tryggja að ökumenn geti skilið merkin óháð því hvaða tungumál þeir kunna. Töluverður munur getur samt verið á útfærslu umferðarmerkja milli menningarsvæða, þótt táknin sjálf séu svipuð útlits.
Eyrarrósin

Eyrarrósin eru viðurkenning og verðlaun sem veitt eru fyrir menningarstarfsemi á landsbyggðinni sem þykir með einhverjum hætti skara framúr. Verðlaunin eru samstarfsverkefni Listahátíðar í Reykjavík, Byggðastofnunar og Flugfélags Íslands.

Verndari Eyrarrósarinnar er Eliza Reid, forsetafrú.
Leikfélag Reykjavíkur

Leikfélag Reykjavíkur er leikfélag sem stofnað var 11. janúar 1897 í þeim tilgangi að standa fyrir leiksýningum í Reykjavík. Leikfélagið er það elsta á Íslandi sem hefur starfað án hlés frá stofnun. Félagið rekur Borgarleikhúsið við Listabraut í Reykjavík en frá upphafi og til ársins 1989 starfaði það í Iðnó við Tjörnina.

Saga félagsins.

Fyrsta opinbera leiksýningin á Íslandi var haldin árið 1854 í Reykjavík þegar gamanleikurinn "Pak" eftir Thomas Overskou var frumsýndur. Í kjölfari var stofnaður Kúlissusjóðurinn en hann leigði út leikmuni, búninga og tjöld. Við stofnun fékk Leikfélag Reykjavíkur eignir Kúlissusjóðsins en leiksýningar félagsins voru haldnar í hinu nýbyggða Iðnaðarmannahúsi (Iðnó).

Leikfélag Reykjavíkur var áhugamannaleikfélag til ársins 1963 þegar Sveinn Einarsson varð fyrsti atvinnuleikhússtjóri félagsins. Leikarar fengu laun fyrir að taka þátt í sýningarkvöldum en starf félagsins fór fram utan dagvinnutíma því flestir meðlimar unnu annað aðalstarf.

Þegar Þjóðleikhúsið var stofnað árið 1949 voru margir félagar Leikfélags Reykjavíkur ráðnir þangað. Þjóðleikhúsið fékk jafnframt flestar eignir félagsins. Þetta hafði neikvæð áhrif á starfsemi félagsins til skamms tíma en leiddi til ákveðinnar endurskipulagningar á starfseminni til lengri tíma.

Leikfélagið var alla tíð leigjandi í Iðnó en eftir að það varð atvinnuleikhús var leitað að stærri sýningarrýmum. Leikið var í Tjarnarbíói, í Austurbæjarbíói og í vöruskemmu við Grandaveg. Ákveðað var að byggja nýtt húsnæði fyrir starfsemi LR í samvinnu við Reykjavíkurborg. Húsið reis við Listabraut í Reykjavík og var nefnt Borgarleikhúsið og var tekið í notkun í október 1989.
Gunnar Kvaran

Gunnar Kvaran (fæddur 18. janúar 1944) er einn af fremstu sellóleikurum íslensku þjóðarinnar.

Gunnar hóf ungur að leika á hin ýmsu hljóðfæri undir handleiðslu Dr. Heinz Edelstein við Barnamúsikskólann í Reykjavík. Tólf ára gamall hóf hann nám við Tónlistarskólann í Reykjavík hjá Einari Vigfússyni, sellóleikara. Árið 1964 lauk hann svo brottfararprófi frá Tónlistarskólanum í Reykjavík. Eftir það hélt hann til náms við Konunglega tónlistarháskólann í Kaupmannahöfn hjá hinum heimsþekkta dansk-íslenska sellóleikara Erling Blöndal Bengtsson. Þar ytra féllu honum ýmis verðlaun í skaut, þar á meðal tónlistarverðlaun kennd við Jacob Gade og hlaut hann námsstyrk tónlistarháskólans. Á árunum 1968-1974 starfaði hann sem kennari við sama skóla. Framhaldsnám stundaði Gunnar í Basel og París undir handleiðslu René Flachot og sótti meistaranámskeið hjá André Navarra og Gregor Piatigorsky í Danmörku og á Ítalíu.

Gunnar Kvaran hefur haldið einleikstónleika og kammertónleika á Norðurlöndum, í Þýskalandi, Frakklandi, Hollandi, Belgíu, Bandaríkjunum, Kanada og Bretlandi (m.a. Wigmore Hall í London, í Beethoven Haus í Bonn og Carnegie Hall í New York ásamt , píanóleikara. Gunnar og áttu í farsælu samstarfi um árabil og komu fram á fjölmörgum tónleikum bæði heima og erlendis. Gunnar er meðlimur í hinu kunna Tríói Reykjavíkur ásamt eiginkonu sinni, Guðnýju Guðmundsdóttur, fiðluleikara og Peter Máté, píanóleikara.

Gunnari hefur oft verið boðið að taka þátt í virtum tónlistarhátiðum vestan hafs jafnt sem austan þess, svo sem Killington Music Festival og Manchester Music Festival, bæði sem flytjandi og kennari. Hann hefur margoft leikið einleik með Sinfóníuhljómsveit Íslands, Sinfóníuhljómsveit Sjálands og Fílharmóníusveit Jótlands í Árósum. Honum hefur sömuleiðis verið boðið að halda tónleika í hátíðarsal Oslóarháskóla og hljómleikasal Síbelíusarakademíunnar í Helsinki. Sumrin 1999 og 2000 var honum einnig boðið að kenna og leika á tónlistarhátíð í Grikklandi. Í desember 2001 var honum boðið að koma fram ásamt Hauki Guðlaugssyni organista á sérstökum hátíðartónleikun í Vendrell á Spáni, fæðingarbæ Pau Casals. Þann dag voru 125 ár liðin frá fæðingu meistarans.

Gunnar er nú prófessor í sellóleik og kammermúsík við Listaháskóla Íslands en hann hefur einnig kennt sellóleik við Tónlistarskólann í Reykjavík í nærri aldarfjórðung og var um tíma yfirmaður strengjadeildar sama skóla. Hann hlaut verðlaun úr sjóði Dr. Gunnars Thoroddsens árið 1990 fyrir tónlistarstörf og var valinn bæjarlistamaður Seltjarnarness árið 1996. Gunnar var sæmdur hinni íslensku fálkaorðu árið 2006 fyrir störf sín í þágu menningar- og mannúðarmála.
Samfélag

Samfélag vísar venjulega til hóps fólks sem á með sér innbyrðis samskipti sem hópur, en orðið getur líka átt við um ýmsa hópa lífvera, jurta eða dýra, sem deila sama umhverfi. Samfélag fólks nær yfir allt frá minnstu hópum, eins og fjölskyldu, að stærstu einingum eins og alheimssamfélaginu. Þjóðfélag er ein tegund samfélags sem byggir á tilteknum stofnunum eins og sameiginlegu stjórnkerfi eða sameiginlegu tungumáli. Einstaklingar eru venjulega þátttakendur í mörgum ólíkum samfélögum á hverju skeiði lífsins þar sem þeir gegna ólíkum hlutverkum. Að mynda tengsl við ólík samfélög er mikilvægur hluti af félagsmótun einstaklinga sem á sér stað alla ævi.
Auður Jónsdóttir

Auður Jónsdóttir (f. 30. mars 1973) er íslenskur rithöfundur og sjálfstætt starfandi blaðamaður. Hún hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2004 fyrir skáldsögu sína "Fólkið í kjallaranum". Auður hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, fyrir "Ósjálfrátt" árið 2013 og fyrir "Þjáningarfrelsið óreiða hugsjóna og hagsmuna í heimi fjölmiðla" árið 2018, ásamt meðhöfundum sínum þeim Bára Huld Beck og Steinunni Stefánsdóttur.
Atreifur

Í grískri goðafræði var Atreifur (forngríska "Ἀτρεύς", Atreús) konungur í Mýkenu. Hann var sonur Pelops og Hippodamíu og faðir Agamemnons og Menelásar. Niðjar hans eru gjarnan nefndir Atreifssynir.

Pelops gerði Atreif og tvíburabróður hans Þýestes útlæga fyrir að hafa myrt stjúpbróður sinn Krýsippos í von um að ná völdum í Ólympíu. Þeir leituðu hælis í Mýkenu, þar sem þeir náðu völdum í fjarveru Evrýsþeifs konungs, sem átti íátökum við niðja Heraklesar. Evrýsþeifur ætlaði þeim einungis tímabundin yfirráð yfir borginni en þeir náðu völdum til frambúðar þegar Evrýsþeifur lést.
Hoplíti

Hoplíti, skjaldliði eða stórskjöldungur var þungvopnaður fótgönguliði í Grikklandi hinu forna. Orðið „hoplíti“ (forngríska , hoplitēs) er myndað af orðinu „hoplon“ (, í fleirtölu , „hopla“) sem merkir vopn. Hoplítar voru kjarninn í her Forn-Grikkja. Þeir komu fyrst fram á sjónarsviðið seint á 8. öld f.Kr. Hoplítar voru vopnaðir spjóti og skildi.
Straumnes (Hornströndum)

Straumnes er nes norðan við Aðalvík vestan megin á Hornströndum. Á Straumnesi stendur Straumnesfjall þar sem stóð um 100 manna ratsjárstöð Bandaríkjahers frá 1953 til 1960.

Þann 30. nóvember 1916 strandaði gufuskip Eimskipafélagsins, Goðafoss, á Straumnesi. Farþegar og áhöfn björguðust eftir meira en tveggja sólarhringa vist í skipinu í ofsaveðri en skipið brotnaði í fjörunni. Skipið strandaði klukkan 3 um nótt og var hópur skipverja sendur í birtingu til Aðalvíkur eftir aðstoð. Voru þá 60 manns í skipinu. Þegar veður lægði komu vélbátar frá Aðalvík og björguðu fólkinu. Jökull Jakobsson samdi leikritið Hart í bak um það skipsstrand.
Hrafna-Flóki Vilgerðarson

Flóki Vilgerðarson var norskur víkingur, sonur Vilgerðar Hörða-Káradóttur, sem hélt vestur um haf til að leita lands sem fréttir höfðu borist af. Hann sigldi frá Flókavörðu á mörkum Rogalands og Hörðalands og hafði meðferðis fjölskyldu sína og frændlið, svo og búfénað, því ætlunin var að setjast að í hinu nýja landi. Af förunautum Flóka eru nefndir þeir Herjólfur og Þórólfur (Þorsteinsson Grímssonar kamban) og Faxi sem Faxaflói er sagður heita eftir. Kona Flóka er sögð hafa verið Gró, systir Höfða-Þórðar landnámsmanns í Skagafirði.

Flóki sigldi þó ekki beint til Íslands, heldur kom fyrst við við á Hjaltlandi. Þar drukknaði Geirhildur dóttir hans í Geirhildarvatni. Flóki kom einnig við í Færeyjum og gifti þar aðra dóttur sína. Þrándur í Götu var afkomandi hennar. Hann hafði með sér þrjá hrafna, sem hann hafði að því er segir í Hauksbók blótað í Noregi, og lét þá vísa sér leið til Íslands; sleppti fyrst einum og sá flaug aftur í átt til Færeyja, sá næsti flaug beint upp í loft og sneri aftur en sá þriðji flaug fram um stafn og þá vissi Flóki að hann var að nálgast land.

Hrafna-Flóki kom að Horni eystra og sigldi svo suður og vestur fyrir land og nam land í Vatnsfirði á Barðaströnd um árið 865. Rétt utan við bryggjuna á Brjánslæk, niðri við sjó, eru Flókatóftir. Þar eru friðlýstar rústir og segja munnmæli að Hrafna-Flóki hafi fyrstur haft þar vetursetu á Íslandi með mönnum sínum.

Í Landnámu segir að þá hafi Vatnsfjörður verið fullur af fiski og nýbúarnir stundað veiðarnar svo stíft að ekkert varð úr heyskap og öðrum nauðsynlegum undirbúningi fyrir íslenska veturinn. Leiddi þetta til þess að allt kvikféð drapst um veturinn og yfirgaf fólkið þá landið aftur. Þegar voraði gekk Hrafna-Flóki á fjöll upp af Vatnsfirði og sá fjörð fullan af ís. Í Landnámabók segir svo: „Vár var heldr kalt. Þá gekk Flóki upp á fjall eitt hátt ok sá norðr yfir fjöllin fjörð fullan af hafísum, því kölluðu þeir landit Ísland, sem það hefur síðan heitir.“ Hefur landið upp frá því verið kallað Ísland.

Langt var liðið á sumar þegar Flóki og förunautar hans héldu úr Vatnsfirði og „beit þeim eigi“ fyrir Reykjanes, það er að segja að þeir fengu ekki nægan byr í seglin. Urðu Flóki og Herjólfur viðskila og hafði Flóki vetursetu í Borgarfirði. Tafðist því brottferð þeirra um einn vetur.

Hrafna-Flóki sneri aftur til Íslands síðar og nam þá land við austanverðan Skagafjörð, frá Stafá austur að Flókadalsá, það er að segja byggðina á Bökkum og Flókadal vestan ár, og er það skammt frá landnámi Þórðar mágs hans. Landnámsjörð hans var Mór í Flókadal, sem seinna skiptist í Ysta-Mó, Mið-Mó og Syðsta-Mó. Oddleifur (stafur) hét sonur hans sem bjó á Stafhóli og deildi við Hjaltasonu. Enn átti hann dótturina Þjóðgerði.
Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra

Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra eru almenn félagasamtök sem hafa það að markmiði að stuðla að aukinni orku, starfshæfni og velferð fólks með fötlun, einkum barna. í dag sinnir félagið hlutverki sínu meðal annars með þvi að starfrækja Æfingastöð SLF að Háaleitisbraut 11-13, Iðjuþjálfun SLF í Hafnarfirði og sumardvalarheimilið Reykjadal í Mosfellsdal. Þeir sem njóta þjálfunar hjá SLF eru flestir fatlaðir frá fæðingu. Á hverju ári koma um 1200 einstaklingar til þjálfunar í Æfingastöð SLF að Háaleitisbraut og 25 í Hafnarfjörð. Um 200 börn koma til dvalar í Reykjadal á hverju ári.

Félagið var stofnað 1952. Fjórum árum seinna hóf það rekstur endurhæfingarstöðvar en árið 1968 var stöðinni breytt í Æfingastöð SLF. Árið 1959 hóf SLF rekstur sumarbúða fyrir fötluð börn. Sumarbúðirnar voru fyrst í Reykjaskóla í Hrútafirði en fluttust svo árið 1963 í Reykjadal í Mosfellsdal. Árið 1972 hóf félagið rekstur leikskóla sem nú heitir Múlaborg og hefur reksturinn færst yfir til Reykjavíkurborgar.
Geithellnadalur

Geithellnadalur er austasti dalurinn sem gengur inn úr Álftafirði. Um hann rennur Geithellnaá. Dalurinn er vel gróinn og er þar töluvert kjarrlendi austan til í honum.
Versalasamningurinn

Versalasamningurinn var friðarsáttmáli sem batt enda fyrri heimstyrjöldina. Samningurinn var undirritaður í Versölum utan við París árið 1919 þann 28. júní, fimm árum upp á dag eftir morðið á Franz Ferdinand erkihertoga. Hann var gerður milli Bandamanna og Þjóðverja og kvað á um að Þjóðverjar bæru ábyrgð á styrjöldinni. Þeim var gert að greiða háar stríðsskaðabætur til Bandamanna, láta lönd af hendi til Frakklands, Póllands, Tékkóslóvakíu, Danmerkur og Belgíu auk þess sem sum héröð voru sett undir stjórn Þjóðabandalagsins. Ennfremur var öllum nýlendum Þjóðverja skipt upp milli annarra nýlenduvelda og þeir mátti einungis hafa 100.000 manna herlið. Þeim var einnig bannað að hafa flugher og skipaflotinn var tekin af þeim. Samningurinn var einkar óvinsæll í Þýskalandi og var ein ástæðan fyrir því að nasistar náðu völdum í Þýskalandi 1933.

Hagfræðingar, sérstaklega John Maynard Keynes, töldu samninginn of strangan og litu svo á að skaðabótaupphæðin væri of há og myndi ekki hafa tilætluð áhrif. Sagnfræðingar fjölmargra landa hafa æ síðan deilt um þessi sjónarmið. Á hinn bóginn fannst mörgum í röðum Bandamanna, þ. á m. franska marskálknum Ferdinand Foch, sáttmálinn taka of mjúkt á Þjóðverjum og ekki gera nóg til þess að draga úr hernaðargetu þeirra til frambúðar. Ólík og ógagnkvæm ætlunarverk sigurvegaranna leiddu til málamiðlunar sem geðjaðist engum: Þýskaland var hvorki friðþægt né sátt, né veikt til frambúðar.
Sigurhæðir

Sigurhæðir er tvílyft timburhús Matthíasar Jochumssonar á Eyrarlandsvegi 3 á Akureyri. Matthías byggði húsið 1903 og bjó þar til dánardags. Þar er núna rekið safn um Matthías.
1092

Árið 1092 (MXCII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Félagsnámskenning

Félagsnámskenning er sú kenning í námssálfræði að börn læri m.a. með því að líkja eftir öðrum, hlusta og horfa á hvernig aðrir gera og læra þannig, hvernig þau eigi að fara að.
Þjórsárver

Þjórsárver er samheiti yfir ver og gróðursvæði milli Hofsjökuls og Sprengisands. Þjórsárver eru einstök í íslenskri náttúru að því leyti að gróðurþekjan er í yfir 600 metra hæð og þar á einn þriðji hluti allra heiðagæsa í heiminum varpstöðvar sínar. Afréttir Gnúpverja (Gnúpverjaafréttur) og Ásamanna liggja meðal annars í Þjórsárverum.

Náttúrufar.

Þjórsárver eru gróðursæl ver með tjörnum og rústum. Vestan Þjórsár einkennast verin einnig af þeim mörgu jökulkvíslum sem koma undan Hofsjökli. Svæðið er flatlent og hallalítið. Innst í Þjórsárverum eru tvö Arnarfell; Arnarfell hið mikla og Arnarfell hið litla.

Verin sjálf eru að mestu leyti vestan Þjórsár sunnan Hofsjökuls. Gróðursældin stingur í stúf við harðneskjulegt umhverfið, en þarna er að finna gróskumiklar og fjölskrúðugar flæðilendur með fjölbreyttu gróðurfari. Fimm af þeim sex vistgerðum sem taldar eru hafa mest verndargildi á miðhálendinu finnast á Þjórsárverasvæðinu, gilja- og lyngmóavistir, víðikjarrvist, lágstararflóavist, rústamýrarvist og hástaraflóavist. Í Þjórsárverum er eitt stærsta sífrerasvæði landsins.

Plöntur og annar gróður.

Að minnsta kosti 663 tegundir háplantna, mosa og fléttna finnast í Þjórsárverum, þar af 187 tegundir háplantna, 237 tegundir mosa og 239 tegundir fléttna.

Margar sjaldgæfar tegundir vaxa í Þjórsárverum. Fjórar háplöntutegundir á válista finnast í Þjórsárverum. Þær eru naðurtunga, mánajurt, haustbrúða og snækobbi. Þjórsárver eru heimili að minnsta kosti fimm sjaldgæfra mosategunda, þar af tveggja sem eru sjaldgæfar í heiminum. Það eru peruhnokki og fjallarindill. Fjórtán sjaldgæfar fléttutegundir lifa í Þjórsárverum, þar af þrjár sem Náttúrufræðistofnun Íslands telur þurfa sérstaka vernd. Þær eru dílbreyskja ("Stereocaulon paschale"), "Caloplaca festivella" og "Thrombium epigaeum".

Dýralíf.

Í Þjórsárverum hafa sést 47 fuglategundir og hafa allt að 27 tegundir orpið á svæðinu, þar af fimm tegundir sem eru á válista. Í Þjórsárverum verpa þriðjungur allra heiðagæsa í heiminum. Sumarið 1951 rannsakaði Peter Scott stofninn og skrifaði um það bók.

Af smádýrum hafa 284 tegundir úr Þjórsárverum verið nafngreindar, þar af sextán sjaldgæfar tegundir og þrjár sem ekki hafa fundist annars staðar á Íslandi.

Friðun.

Frá árinu 1981 hafa Þjórsárver verið friðuð samkvæmt Umhverfisstofnun og Ramsar-samþykktin nær utan um votlendið og fuglalífið.

Virkjanamál.

Landsvirkjun hefur lengi haft á teikniborðinu að reisa í Þjórsárverum stíflu og mynda þar miðlunarlón til að safna vatni yfir vetrartímann. Því ætti síðan að dæla yfir í Þórisvatn til að nýta það í öllum virkjunum á Þjórsár-Tungnár-svæðinu. Við þetta myndi stórt gróðursvæði fara undir vatn og fossar í Þjórsá týnast vegna þess hve lítið vatn yrði í þeim. Talað var um „9 til 5 fossa“ – hægt væri að hleypa vatni á þá á milli klukkan 9 og 5 yfir daginn svo ferðamenn gætu notið þeirra.
Robert Altman

Robert Altman (fæddur 20. febrúar 1925 í Kansas City, lést 20. nóvember 2006 í Los Angeles) var bandarískur kvikmyndaleikstjóri, þekktur fyrir að fara eigin leiðir.

Hann hlaut heiðursverðlaun Óskarsverðlaunanna árið 2006.
Vetur

Vetur er ein af árstíðunum fjórum. Hinar eru vor, sumar og haust. Á norðurhveli jarðar eru eftirtaldi mánuðir taldit til vetrarmánaða: desember, janúar, febrúar og mars, en þetta eru þeir fjórir mánuðir ársins, sem að jafnaði hafa lægstan meðalhita. Þessu er öfugt farið á suðurhveli, en þar eru fyrrnefndir mánuðir sumarmánuðir.
Framhaldsskóli

Framhaldsskóli er skóli sem tekur við að loknu skyldunámi, eins og menntaskólar, fjölbrautaskólar og iðnskólar.
Jóhanna af Örk

Jóhanna af Örk (franska: Jeanne d'Arc; um 1412 – 30. maí 1431), kölluð mærin frá Orléans, var frönsk frelsishetja og dýrlingur. Hún hélt því fram að hún hefði fengið sýnir frá Guði sem skipuðu henni að vinna Frakkland undan enskum yfirráðum seint í Hundrað ára stríðinu. Hinn ókrýndi Karl 7. sendi hana til umsátursins um Orléans þar sem hún varð fræg fyrir að aflétta umsátrinu á aðeins níu dögum. Nokkrir fleiri sigrar leiddu til þess að Karl var krýndur í Reims og Frakkar fengu endurnýjað sjálfstraust. Hún var tekin höndum af Englendingum nærri Compiègne og var dæmd fyrir villutrú af dómi undir enska landstjóranum Jóhanni hertoga af Bedford sem lét brenna hana í Rúðuborg. Tuttugu og fjórum árum síðar veitti Kallixtus 3. páfi henni uppreist æru. Hún var tekin í dýrlinga tölu af Benedikt 15. 16. maí 1920.

Æviágrip.

Jóhanna af Örk var fædd árið 1412, í Domrémy í Frakklandi. Hún var dóttir fátækra bænda, Jacques d 'Arc og Isabelle Romée. Jóhanna gekk aldrei í skóla. Hún kunni ekki að skrifa og var ólæs og talið var að bréf hennar hafi verið skrifuð með hjálp annarra.

Þegar Jóhanna af Örk var 13 ára byrjaði hún að fá yfirnáttúrulegar trúarsýnir. Með tímanum urðu þær skýrari og þóttist hún sjá hin heilaga Mikael, heilögu Katrínu og heilögu Margréti. Jóhanna sagði þau hvetja hana til að frelsa Frakkland, fá að hitta Karl VII konung og biðja um stuðning hans til að hrekja Englendinga frá Frakklandi og krýna Karl VII sem konung Frakklands.

Þann 29. maí árið 1431 úrskurðaði dómstóll á vegum enska landstjórans í Frakklandi að Jóhanna væri sek um villutrú. Að morgni 30. maí var hún brennd á báli á markaðstorginu í Rúðuborg. Hún var þá aðeins 19 ára gömul. Ýmsar goðsögur hafa orðið til um Jóhönnu eftir andlát hennar. Ein þeirra segir frá því að hjarta hennar hafi ekki orðið eldinum að bráð og hafi fundist í öskunni óbrennt.

Arfleið.

Eftir líflát Jóhönnu hélt Hundrað ára stríðið áfram í 22 ár til viðbótar. Karl VII boðaði til nýrrar rannsóknar á ásökunum á hendur Jóhönnu árið 1456. Niðurstaðan var að Jóhanna var sýknuð af öllum ákærum um villutrú og útnefnd píslarvottur. Jóhanna var tekin í dýrlingatölu þann 16. maí 1920 og er verndardýrlingur Frakklands.
Miðgildi

Miðgildi er ein aðferð til að finna út miðsækni í þýði. Aðferðin gengur út á það að öllum tölunum er raðað á talnabil eftir vægi gildisins. Talan sem er nákvæmlega í miðjunni á talnabilinu er síðan miðgildið. Séu tvær tölur í miðjunni er miðgildið meðaltal þeirra beggja.

Miðgildi er eingöngu áreiðanlegt sé talnabilið í normalkúrfu. Einnig er notuð sú aðferð að reikna út tíðasta gildið í þýði.
Be Here Now

Be Here Now er þriðja breiðskífa bresku hljómsveitarinnar Oasis. Hún kom út 21. ágúst árið 1997. Beðið var með mikilli eftirvæntingu eftir þessari plötu enda höfðu tvær fyrstu plötur hljómsveitarinnar hlotið frábærar viðtökur. Platan seldist í bílförmum en olli þó miklum vonbrigðum. Lögin „Stand By Me“, „D'You Know What I Mean?“ og „All Around The World“ náðu þó töluverðum vinsældum.

Lagalisti.

Öll lög á plötunni eru eftir Noel Gallagher.
Heathen Chemistry

Heathen Chemistry er fimmta breiðskífa bresku hljómsveitarinnar Oasis. Hún var gefin út sumarið 2002. Þetta var fyrsta platan sem þeir Gem Archer og Andy Bell tóku þátt í að gera með hljómsveitin en þeir gengu til liðs við sveitina eftir upptökur á "Standing On The Shoulder Of Giants". Á plötunni eiga Gallagher-bræður hvor sitt ástarlagið, „Songbird“ er sungið til Nicole Appleton, kærustu Liam Gallagher og „She Is Love“ er samið til Söru MacDonald, kærustu Noel Gallagher.
Stefán Máni

Stefán Máni Sigþórsson (f. 3. júní 1970) er íslenskur rithöfundur. Hann hefur gefið út tuttugu og fjórar skáldsögur frá árinu 1996. Sögurnar eru á jaðri raunsæis, oft sagðar út frá sjónarhorni verkamanns og fjalla um skuggahliðar mannlegrar tilveru. Fyrsta skáldsaga hans, "Dyrnar á Svörtufjöllum", kom út árið 1996 á eigin kostnað höfundar og vakti þó nokkra athygli. Glæpasagan "Svartur á leik" var tilnefnd til Glerlykilsins árið 2005. Árið 2012 var frumsýnd kvikmyndin sem er byggð á samnefndri bók í leikstjórn Óskars Þórs Axelssonar. Stefán Máni hefur í þrígang hlotið íslensku glæpasagnaverðlaunin Blóðdropann, árið 2007 fyrir "Skipið""," 2013 fyrir "Húsið" "og 2014 fyrir Grimmd". Bækurnar hafa einnig verið valdar sem framlag Íslands til norrænu glæpasagnaverðlaunanna Glerlykilsins.
Vísir (dagblað)

Vísir var íslenskt dagblað, stofnað 1910 af Einari Gunnarssyni og gefið út til 1981 þegar það sameinaðist Dagblaðinu og kom út eftir það sem DV (Dagblaðið Vísir). Vísir var alla tíð fyrst og fremst Reykjavíkurblað.
Katanes

Katanes á Hvalfjarðarströnd er lítið nes og samnefnd jörð í Hvalfjarðarsveit við utanverðan Hvalfjörð, norðan megin við fjörðinn og austan við iðnaðarhverfið og höfnina á Grundartanga. Jörðin er í landnámi Þormóðs gamla Bresasonar og tilheyrði áður Hvalfjarðarstrandarhreppi.

Jörðin liggur að Klafastöðum og Eiðisvatni í vestri, ásamt Galtarholti, Eystra-Miðfelli, Hólmavatni og Kalmansá við mörk Kalastaðakots í norðri. Bærinn stendur ofan á hæð á nesinu sjálfu. Við Katanes má finna Katanestjörn þar sem Katanesdýrið sást á árunum 1874 til 1876. Á jörðinni er einnig að finna minjar úr seinni heimstyrjöldinni, heillega búta úr kafbátagirðingu Bandamanna.

Í nóvember 2006 keyptu Faxaflóahafnir jörðina, en fyrirtækið hafði áður eignast fleiri jarðir við Grundartanga þar sem í undirbúningi er að auka við hafnaraðstöðuna.
1843

Árið 1843 (MDCCCXLIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin