arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pinus dalatensis

Pinus dalatensis er furutegund einlend í Indókína. Í Víetnam vex hún í fjöllum mið og mið-suður hlutalandsins í 1400 til 2300 m. hæð. Nýlega staðfest frá Laos, er stofn staðsettur í Nakai-Nam Theun Biodiversity Conservation Area sem er stærsti, láglendasti, og norðlægasti stofn sem er þekktur af "P. dalatensis".

Lýsing.

"Pinus dalatensis" er meðalstórt sígrænt tré sem verður að 30 til 40m. hátt. Nálarnar eru 5 saman í knippi með einæru slíðri. Barrnálarnar eru fínsagtenntar, og (3-)5–14 sm langar.

Könglarnir eru grannir, 6 til 23 sm langir og 2 til 4 sm breiðir (lokaðir), og opnir eru þeir 3 til 9 sm breiðir; köngulskeljarnar eru þunnar og sveigjanlegar. Fræin eru lítil, 6 til 8 mm löng, og eru með langan grannan væng, 18 til 25 mm langan. Hún er skyldust himalajafuru ("Pinus wallichiana") frá Himalajafjöllum.

Undirtegundir.

Henni er skift upp í tvær undirtegundir:
Heilagur Patrekur

Heilagur Patrekur var kristniboði á ármiðöldum og verndardýrlingur Írlands. Patrekur fæddist í lok 4. aldar og er talinn hafa látist á seinni hluta 5. aldar en dánardagur hans er 17. mars. Patrekur ólst upp við þorpið Bannavem Taburniae sem var á rómversku yfirráðasvæði á vesturströnd Bretlands. Tvö merkisrit eru til eftir Patrek sjálfan á latínu, "Confessio, Játning, Yfirlýsing", og "Epistola ad miletes Coroticui", "Bréf til hermanna Coroticusar". Heilagur Patrekur er talinn ásamt fleirum hafa kristnað Írland á 5.öld.

Æviágrip.

Þegar Patrekur var 16 ára gamall var hann tekinn í þrældóm til Írlands. Þar var hann látinn gæta sauða á stað sem að núna heitir Patreksfjörður. Eftir sex ár í þrældómi slapp hann og sneri aftur til Englands. Þar menntaði hann sig í kristnum fræðum. Þegar hann var búinn að því fékk hann þörf til að snúa aftur til Írlands til þess að boða kristna trú. Hann fékk Íra til þess að taka upp kristna trú sem að þeir gerðu á árunum 430-460. Írsk kristni þróaðist án tengsla við kaþólsku kirkjuna á tímum þjóðflutninganna á miðöldum. Miðstöðvar írsku kirkjunnar voru klaustur. Patreksdegi er fagnað sem þjóðhátíðardegi írska lýðveldisins, sem frídegi á Norður-Írlandi og víða í veröldinni þar sem írsk ítök eru. Nú halda Írar hátíðlega upp á dag Heilags Patreks 17. mars ár hvert.

Í írskri þjóðtrú er sagt að Patrekur hafi rekið alla snáka í burtu frá Írlandi. Patrekur á að hafa notað staf sinn til að reka alla snáka og önnur skriðdýr á Írlandi út í hafið þegar þau trufluðu hann við 40 daga föstu. Fornleifarannsóknir benda þó til þess að snákar hafi aldrei verið á Írlandi frá ísöld. Kenningar hafa verið lagðar fram um að snákagoðsögnin sé ekki bókstafleg og eigi við að Patrekur hafi rekið drúída (þ.e.a.s. heiðni) frá Írlandi.

Staðreyndir um Heilagan Patrek..

1.      Heilagur Patrekur var ekki írskur heldur enskur

2.      Blár en ekki grænn er talinn vera litur heilags Patreks

3.      Þriggja laufa smárinn er ekki tákn Írlands

4.      Dagur Heilags Patreks var áfengislaus þar til ársins 1970.
Mjúkfura

Mjúkfura (fræðiheiti: "Pinus armandii") er furutegund ættuð frá Kína, þar sem hún kemur fyrir frá suður Shanxi vestur til suður Gansu og suður til Yunnan, með stofna í Anhui. Hún vex í 2.200–3.000 m hæð í Taívan og nær einnig lítið eitt í norður Búrma. Á kínversku er hú þekkt sem „Huafjalls-fura“ ().

Hún vex í 1.000–3.300 m hæð, með lægri hæðirnar aðallega í norðurhluta svæðisins. Tréð nær 35 m hæð, með stofn að 1 m í þvermál.

Lýsing.

Barrnálarnar eru fimm saman í búnti með blaðslíðri sem fellur af. Barrið er 8–20 sm langt. Könglarnir eru 9–22 sm langir og 6–8 sm breiðir, með stífu og þykku köngulhreistri. Fræin eru stór 10–16 mm löng og með vott af væng; þeim er dreift af hnotkrákum. Könglarnir þroskast á öðru ári.

Afbrigði.

Tegundin er með tvö eða þrjú afbrigði:

IUCN hefur skráð var. "dabeshanensis" (flokkuð sem "Pinus dabeshanensis") viðkvæma tegund og var. "mastersiana" sem tegund í hættu.

"Pinus armandii" hefur einnig verið tilkynnt frá Hainan við suðurströnd Kína, og á tvemur eyjum suður af Japan, en þessar tegundir eru frábrugðnar að mörgu leiti og eru nú taldar sjálfstæðar tegundir; "Pinus fenzeliana" og "Pinus amamiana".

Nytjar.

Fræjunum af "Pinus armandii" er safnað og seld sem furuhnetur. Hinsvegar eru það þessi fræ sem valda "pine mouth syndrome". Viðurinn er nýttur í byggingar; tegundin er mikilvæg í skógrækt á sumsstaðar í Kína. Hún er einnig ræktuð til skrauts í Evrópu og Norður-Ameríku. Fræðiheitið er til heiðurs franska trúboðanum og náttúrufræðingnum Armand David, sem fyrst kynnti tegundina í Evrópu.

Kínversk menning.

Tréð er talið vegna sígræns barrs talið vera tákn um langlífi og ódauðleika. Trjákvoðan er talin lifandi sálarefni, samsvarandi blóði í dýrum og mönnum. Í Kína til forna, reyndu taóistískir leitendur eilífrar æsku lengja líf sitt með áti á kvoðunni. Sagnir segja að Qiu Sheng (仇生) sem lifði á tímum Chengtang af Shang (kínverska: 商成汤王) (ríkti 1675–1646 BCE), hafi sagt langlífi sitt af völdum trjákvoðunnar. Shouxing, kínverski guð langlífis (kínverska: 寿星), er yfirleitt sýndur standandi við furu, á meðan rauðhöfða trana situr í greinum trésins. Í hefðbundnu táknletri af "gleði, heiður og langlífi" (kínverska: 福禄寿三星), er furan tákn langlífis, á sama hátt og leðurblaka táknar heill vegna hljóðlíkingar við kínverska táknið fyrir heppni (kínverska: 福). Sveppur sem kínverjar nefna Fu Ling vex á rótum furunnar, og er talinn af kínverjum halda frá tilfinningum hungurs, lækna sjúkdóma og lengja líf.
Rúm (eðlisfræði)

Rúm "(e. space)" er óendanlegt þrívítt svið þar sem hlutir og atburðir hafa afstæða staðsetningu og stefnu. Það er sá hluti tilverunnar sem við skynjum að hægt sé að hreyfast í.

Í eðlisfræði er rúm sameinað tímanum til að skapa hið fjórvíða samfellda tímarúm.
Annie Besant

Annie Besant (1. október 1847 – 20. september 1933) var breskur sósíalisti, guðspekingur, baráttumaður fyrir kvenfrelsi, rithöfundur og fyrirlesari.

Hún skrifaði bækur og var talsmaður breska guðspekifélagsins.

Árið 1877 var Annie og vinur hennar Charles Bradlaugh lögsótt en þau höfðu þá gefið út bók um takmörkun barneigna eftir Charles Knowlton. Dómsmálið og umtal kringum það gerði þau fræg og var Bradlaugh kosinn á þing árið 1880. Annie tók virkan þátt í verkalýðsbaráttu svo sem Bloody Sunday árið 1887 og verkfalli eldspýtnastúlkna árið 1888. Annie var ræðumaður fyrir bæði Fabian félagið og marxíska jafnaðarmenn.

Árið 1890 kynntist Annie Helenu Blavatsky og gekk í guðspekifélag sem Helena stýrði og helgaði sig eftir það andlegum málum. Hún varð talsmaður samtakanna og þekktur fyrirlesari. Hún fór til Indlands á vegum samtakanna og vann þar að því að koma upp skólum og stofnunum. Hún var frímúrari í frímúrarareglu þar sem bæði voru konur og karlar og stofnaði margar frímúraradeildir í ríkjum innan Breska Heimsveldisins. Hún tók virkan þátt í indverskum stjórnmálum og studdi heimastjórn þar. Hún var kjörin forseti indverska Þjóðarráðsflokksins árið 1917. Annie fluttist til Bandaríkjanna með kjörson sinn Jiddu Krishnamurti.

Fjölskylda Annie tilheyrði miðstétt og var af írskum uppruna. Faðir hennar dó þegar hún var fimm ára. Móðir hennar rak heimavist fyrir drengi við Harrow skólann og gat ekki séð um Annie. Annie var send í fóstur til vinkonu móður sinnar Ellen Marryat. Árið 1867 giftist hún prestinum Frank Besant. Þau eignuðust tvö börn. Þau skildu árið 1873.
Stephen Hillenburg

Stephen McDannell Hillenburg (21. ágúst 1961 – 26. nóvember 2018) var bandarískur kvikari "(animator)" og höfundur teiknimyndaþáttanna um Svamp Sveinsson.
Síþreyta

Síþreyta (stundum kallað síþreytuheilkenni, síþreytufár, eða væg heilabólga; á ensku: "chronic fatigue syndrome" eða "myalgic encephalomyelitis") er sjúkdómur sem einkennist af langvarandi þreytu og máttleysi, ásamt öðrum einkennum sem draga úr getu fólks til að inna af hendi hversdagsleg verk. Líkamleg og andleg áreynsla leiðir til versnunar einkenna. Sjúkdómurinn getur komið fram skyndilega eða smám saman. Ekki er vitað af hverju sjúkdómurinn orsakast.

Sjúklingar hafa skerta virkni. Sumir ná að lifa nærri því eðlilegu lífi, aðrir eru rúmliggjandi flesta daga. Fæstir geta sinnt vinnu, skóla, eða fjölskyldu í meira en nokkrar klukkustundir í senn. Sumir eru óvinnufærir vegna verkja. Flestir eiga erfitt með mikla líkamlega áreynslu og bæði líkamleg og andleg áreynsla á það til að valda mikilli versnun einkenna, sem getur varað í nokkra daga. Einkenni koma oft í bylgjum, og þegar sjúklingum líður vel eiga þeir það til að reyna of mikið á sig, sem leiðir til þess að þeim versnar aftur. Svefnvandamál eru algeng. Önnur einkenni geta verið: verkir í vöðvum, liðum, og höfði; hálsbólga og sárir hálseitlar; heilkenni ristilertingar "(irritable bowel syndrome)"; nætursviti; og viðkvæmni fyrir mat, lykt, og hávaða. Hugsanir sjúklinga verða oft þokukenndar. Sjúklingar ná ekki að halda athygli lengi, þeir hafa skert minni, og hægari viðbrögð. Skynjun og rökhugsun er ekki skert.

Orsök síþreytu er ekki þekkt. Rannsakendur beina sjónum sínum að smitsjúkdómum, líffræði, erfðafræði, og sálrænum ástæðum, sem allt eru taldar vera mögulegar orsakir. Ekki er til neitt greiningarpróf fyrir síþreytu og fæst greining því með því að meta einkenni sjúklingsins. Þreytan er ekki vegna áreynslu og hún linast ekki mikið af hvíld. Þó að ýmsir sjúkdómar geti valdið þreytu, þá er óalgengt að sjá þessa miklu óútskýrðu þreytu og virkniskerðingu sem kemur fram í síþreytu. Veirusýking er stór áhættuþáttur fyrir síþreytu, 22% þeirra sem fá einkirningasótt eru með síþreytu 6 mánuðum síðar.

Ekki er til lækning við síþreytu og sjaldgæft er að fólk nái sér alveg. Einungis er hægt að meðhöndla einkennin. Hugræn atferlismeðferð og væg hreyfing getur verið gagnleg fyrir suma en gera einkennin verri hjá öðrum.

Á bilinu 0,007% til 3% fullorðinna eru með síþreytu. Síþreyta er algengust meðal fólks á bilinu 40 til 60 ára og er aðeins algengari í konum en körlum. 25% sjúklinga geta lítið farið út úr húsi eða eru rúmliggjandi í langan tíma, oft áratugum saman. Áætlað er að 75% sjúklinga séu óvinnufærir.

Mælt er með því að þeir sem sýna einkenni síþreytu leiti til læknis til að útiloka ýmsa sjúkdóma sem geta sýnt svipuð einkenni: Lyme-sjúkdóm, svefnvandamál, þunglyndi, áfengis- og lyfjamisnotkun, sykursýki, vanvirkan skjaldkirtil, rauða úlfa, langvinna lifrarbólgu, og krabbamein.
Iðjulausu sjóræningjarnir

Iðjulausu sjóræningjarnir (enska: "The Pirates Who Don’t Do Anything: A VeggieTales Movie") er bandarísk Big Idea-kvikmynd frá árinu 2008. Kvikmyndin var á undan "".
Pinus pseudostrobus

Pinus pseudostrobus er furutegund einlend í Mexíkó.

Hún verður 8 til 25 m há, með þétta og ávala krónu, börkurinn er brúnn og sprunginn þegar hann er ungur. Barrnálarnar eru 5 saman í búnti, 20 til 25 sm langar. Hún vex á milli 1300–3250 m. frá 26° til 15° N, frá Sinaloa í Mexíkó til El Salvador og Hondúras. Hún er þar sem úrkoma er að mestu að sumarlagi.

Undirtegundir.

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

Hún hefur verið flutt til Nýja-Sjálands við sjávarmál og hefur þrifist vel.
Köttur á heitu blikkþaki

Köttur á heitu blikkþaki er leikrit eftir bandaríska leikskáldið Tennessee Williams. Verkið er eitt af þekktari verkum Williams og vann til Pulitzer verðlauna fyrir leikrit árið 1955. Leikritið gerist á bómullarpantekru á bökkum Missisippi en þar býr óðalseigandinn Big Daddy Pollit. Leikritið fjallar um samskipti milli fólks úr fjölskyldu hans og þá sérstaklega samskipti sons hans Brick og Maggie konu Bricks.

Leikritið var kvikmyndað árið 1958 og lék Elisabeth Taylor þá hlutverk Maggie.
Freyja Haraldsdóttir

Freyja Haraldsdóttir (f. 27. júní 1986) er íslensk stjórnmálakona og baráttukona fyrir réttindum fatlaðra. Hún var varaþingmaður fyrir Bjarta framtíð frá 2013–2015 en starfar nú sem réttindagæslumaður fatlaðs fólks í Reykjavík og Seltjarnarnesi.

Æviágrip.

Freyja fæddist með beinbrotasýki, sjúkdómurinn lýsir sér þannig að bein brotna auðveldlega. Árið 1997 flutti Freyja með fjölskyldu sinni til Nelson í Nýja Sjálandi og gekk þar í skóla. Freyja er með bakkalárgráðu frá Háskóla Íslands í þroskaþjálfafræði og meistaragráðu í kynjafræði. Freyja skilaði inn MA-ritgerð sinni árið 2017 og fjallaði þar um mismunun gegn fötluðum konum á Íslandi á grundvelli kynferðis. Freyja stundar nú doktorsnám við HÍ í menntavísindum.

Hún hefur beitt sér fyrir bættri þjónustu fyrir fatlaða, og var um tíma framkvæmdastjóri NPA-miðstöðvarinnar sem vinnur að framgangi þess að fatlaðir fái aukna aðstoð í formi notendastýrðrar persónulegar aðstoðar. Freyja er talskona Tabú, sem er femínísk hreyfing fatlaðra kvenna.

Freyja var kjörin á íslenska stjórnlagaþingið árið 2010 og tók þátt í því að semja frumvarp að nýrri stjórnarskrá fyrir Ísland sem var skilað inn þann 27. júlí árið 2011. Freyja var varaþingmaður Bjartrar framtíðar í Suðvesturkjördæmi frá 2013 til 2015.

Árið 2007 kom bókin "Postulín" út, en hún er ritað af Freyju og Ölmu Guðmundsdóttur og hefur að geyma sögu Freyju. Sama ár útnefndi tímaritið "Nýtt líf" Freyju sem Konu ársins í árlegri útnefningu tímaritsins.

Fósturbarn.

Árið 2014 óskaði Freyja eftir því að gerast fósturforeldri en Barnaverndarstofa hafnaði ósk hennar um að taka þátt í námskeiði sem er forsenda þess að hægt er að meta hæfni fólks til að taka barn í fóstur. Freyja kærði úrskurðinn til úrskurðarnefndar velferðarmála sem staðfesti niðurstöðu Barnaverndarstofu. Úrskurðurinn var kærður til héraðsdóms sem staðfesti úrskurð nefndarinnar. Málinu var síðar skotið til Landsréttar sem komst að þeirri niðurstöðu að Barnaverndarstofa hafi mismunað Freyju á grundvelli fötlunar hennar. Hæstiréttur staðfesti úrskurð Landsréttar og Freyja gat því sótt námskeiðið. Að námskeði loknu og að loknu matsferli staðfesti Barnaverndarstofa í apríl 2021 að Freyja væri hæf til að taka að sér barn í fóstur.
Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999

Listar yfir morð á Íslandi

Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969

Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999

Listi yfir morð á Íslandi frá 2000

Þetta er listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999.

21. febrúar 1988.

19. apríl 1988

3. desember 1999.

Listar yfir morð á Íslandi

Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969

Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999

Listi yfir morð á Íslandi frá 2000
Ferris Bueller's Day Off

Ferris Bueller's Day Off er bandarísk kvikmynd frá árinu 1986. Myndir sem leikstýrði af John Hughes og bæði skrifað handritið og framleidd með Tom Jacobson. Myndin er með Matthew Broderick, Alan Ruck og Mia Sara í aðalhlutverkum. Myndin kom út í kvikmyndahús í Bandaríkjunum 11. júní 1986. Myndin er dreift af Paramount Pictures
Wall Street (kvikmynd frá 1987)

Wall Street er bandarísk kvikmynd frá árinu 1987.
LSD

LSD (skammstöfun á "lýsergíð-sýru díetýlamíð", stundum óformlega kallað sýra) er ofskynjunarlyf. Það veldur brenglun á skynjun, hugsun, og tilfinningum. Ásamt ofskynjunum veldur LSD víkkun sjáaldra, og hækkuðum blóðþrýstingi og líkamshita. Áhrifin koma fram eftir hálftíma og geta enst í 12 klukkustundir. LSD er helst notað sem vímuefni, af og til í trúarlegum tilgangi.

LSD er ekki ávanabindandi, en notendur geta byggt upp þol eftir því sem þeir nota hærri skammta. Í vímunni getur fólk fengið kvíðakast, fengið ofsóknaræði, eða miklar ranghugmyndir. Í allra verstu tilfellum getur lyfið valdið síendurteknum ofskynjunarköstum sem vara í mörg ár. Lyfið sjálft getur ekki dregið fólk til dauða, þó að slys geti átt sér stað meðan fólk er í vímu.

Algengur neysluskammtur af lyfinu er 50-150 míkrógrömm. Aðeins þarf örfá míkrógrömm af lyfinu til að fá fram áhrif, væg víma fæst af 20 míkrógrömmum. Talið er að lyfið virki með því að brengla serótónínkerfi heilans, nánar tiltekið með því að auka næmni 5-HT2A viðtakans. Lyfið er lyktarlaust, ýmist hvítt eða litlaust, myndar kristalla og brotnar niður ef það er útsett fyrir útfjólubláu ljósi.

Lyfið náði mestum vinsældum á árunum 1960–1990 og var nokkuð tengt hippamenningunni. Það hefur enn talsverða útbreiðslu og hafa 10% Bandaríkjamanna notað lyfið einhverntímann á ævinni "(könnun frá 2017)". Lyfið er vanalega selt á niðurskornum þerripappír og það er innbyrt með því að halda pappírnum undir tungunni eða með því að kyngja honum.

LSD veldur ofskynjunum sem koma fram eftir hálftíma og geta enst í 12 klukkustundir. Notendur lýsa vímunni oft sem ferðalagi "(trip)". Víman getur verið ánægjuleg og örvandi, fólki líður oft eins og það sé svífandi, missi tenginguna við raunveruleikann, það finnur fyrir sælutilfinningu, og losar um hömlur. Sjónrænum truflunum er lýst sem gárum á yfirborði allra hluta. Litir verða sterkari, og fram koma ýmis mynstur. Tímaskyn brenglast, tíminn verður löturhægur og endurtekur sig. En víman getur líka verið slæm, sterkar neikvæðar hugsanir geta komið fram, fólk getur fengið kvíðakast, ofsóknaræði, geðsveiflur, sterka vonleysistilfinningu, og sjálfsmorðshugsanir. Hjá sumum getur LSD valdið geðrofi og dregið fram geðklofa, sér í lagi hjá þeim sem hafa fjölskyldusögu um geðklofa.

Svissneski efnafræðingurinn Albert Hofmann uppgötvaði LSD árið 1938 eftir að hafa rannsakað sveppinn korndrjóla og þau efni sem sveppurinn myndaði. Sveppurinn vex á korni. Árið 1943 komst Albert svo að ofskynjunareiginleikum lyfsins.

LSD er bannað víðsvegar um heim. Á Íslandi fellur LSD undir lög um ávana- og fíkniefni og er grunnsektin fyrir að vera tekinn með LSD 50.000 krónur.
Lýðræðislegi sambandsflokkurinn

Lýðræðislegi sambandsflokkurinn (enska: "Democratic Unionist Party", skammstöfun: "DUP") er norðurírskur stjórnmálaflokkur sem styður breska sambandshyggju. Ian Paisley stofnaði flokkinn árið 1971 meðan á átökunum á Norður-Írlandi stóð og var leiðtogi flokksins í 37 ár. Núverandi leiðtogi flokksins er Jeffrey Donaldson. Hann er næststærsti flokkurinn á norðurírska þinginu og fimmti stærsti flokkurinn á breska þinginu. Eftir þingkosningar 2017 féllst flokkurinn á samkomulag við Íhaldsflokkinn, sem er í minnihlutastjórn, um að verja ríkisstjórnina.

DUP hefur sterk tengsl við Fríu öldungarkirkjuna í Ulster, kirkju sem Ian Paisley stofnaði. Á írska átakatímanum mótmælti flokkurinn öllum tilraunum til að leysa ágreininginn sem fólust í því að deila völdum með írskum þjóðernissinnum eða lýðveldissinnum. Auk þess hafnaði flokkurinn aðkomu írsku ríkisstjórnarinnar að norðurírskum stjórnmálum. Flokkurinn mótmælti Sunningdale-sáttmálanum árið 1973, sáttmála Bretlands og Írlands árið 1985 og Föstudagssáttmálanum árið 1985. Á níunda áratugnum tók flokkurinn þátt í stofnun nokkurra herþjálfunarsamtaka.

DUP er hægrisinnaður og félagslega íhaldssamur. Flokkurinn er andvígur fóstureyðingu og hjónabandi samkynhneigðra. DUP lítur á sig sem verjanda breska sambandsins og mótmælendatrúar á Norður-Írlandi. Flokkurinn er andvígur aðild Bretlands að Evrópusambandinu og studdi útgöngu þess í þjóðaratkvæðagreiðslu um málið.
Drahşan Arda

Drahşan Arda (fædd 1945) er tyrkneskur kennari og fyrsta konan með FIFA-dómararéttindi. Hún dæmdi fyrsta leik sinn 26. júní 1968 í Þýskalandi.
Skotgrafahernaður

Skotagrafahernaður er gerð af hernaði þar sem hermenn grafa skurði ofan í jörðu koma sér upp sterkum vörnum þar. Með því móti er mögulegt að verjast árásum vel.

Seinni hluta 19. aldar urðu miklar framfarir í gerð skotvopna og því þurfti að grípa til nýrra leiða til að verjast árásum. Útbreiðsla skotgrafahernaðar náði hámarki í fyrri heimstyrjöldinni. Á vesturvígstöðvum börðust Þjóðverjar gegn Frökkum, Bretum, og Belgum. Skotgrafirnar veittu góða vörn, en leiddi til þess að vígstöðvar voru svo gott sem kyrrstæðar. Vígasveitir náðu ekki að færa sig áfram og orrustur teygðust því á langinn. Mannfallið varð gífurlegt og því var litið á skotgrafahernað sem nokkuð hrottalega varnaraðferð.

Eftir tilkomu skriðdrekans dró verulega úr notkun skotgrafahernaðar.
Frómas

Frómas er búðingur gerður úr þeyttum eggjum og rjóma með matarlími. Rétturinn er sætur og loftkenndur og oft er ávöxtum líkt og sítrónu og berjum bætt við. Þessi eftirréttur er algengur jólamatur á Íslandi.

Orðið kemur frá hinu franska "fromage" („ostur“).
Törguætt

Törguætt (fræðiheiti: "Lecanoraceae") er ætt fléttna sem innihélt 766 tegundir árið 2008. Fulltrúar fjögurra ættkvísla törguættar finnast á Íslandi. Tegundir tveggja þeirra, törgur ("Lecanora") og flírur ("Lecidella") telja um 50-60 tegundir á Íslandi en hinar tvær, flögur ("Rhizoplaca") og ömbrur ("Protoparmelia") hafa um fjórar tegundir.
Hvallátur

Hvallátur eru eyjar og jörð á Breiðafirði. Þær teljast til Vestureyja. Nafnið kann að vísa til þess að fyrr á tímum hafi rostungar hafst þar við.
Íslensk þjóðlög (safn)

Íslensk þjóðlög er safn um 500 íslenskra þjóðlaga sem séra Bjarni Þorsteinsson tók saman 1906–1909. Fékk hann Carlsbergssjóðinn til að gefa bókina út.
Kirtilflóki

Kirtilflóki (fræðiheiti: "Rhododendron columbianum" (áður "Ledum glandulosum" eða "Ledum columbianum"), er ilmandi runni í undirdeildinni "Ledum" í lyngrósaættkvísl ("Rhododendron") í lyngætt. Hann vex í vesturhluta Bandaríkjanna og Vestur-Kanada; í Bresku-Kólumbíu, Alberta, Washington, Oregon, Idaho, Kaliforníu, Montana, Wyoming, Utah, Nevada, og Colorado. Kirtilflóki vex á votlendi frá sjávarmáli upp í 3500m hæð.

Lýsing.

Kirtilflóki er runni sem verður að 2 m hár, og breiðist m. a. út með rótarskotum. Sígræn blöðin eru egglaga til lensulaga, og ilma þegar þau eru kramin. Blómin eru hvít til rjómalit, 10 til 35 saman í klasa.

Nytjar.

Kirtilflóki hefur verið notaður í te vegna herpandi, svitadrífandi, vatnslosandi og hægðalosandi eiginleika. Teið getur orðið eitrað ef laufin eru látin liggja of lengi. Lyktin af blöðunum hafa sýnt virkni við að fæla í burt skordýr og nagdýr.
Ebró-fljót

Ebró-fljót (katalónska: Ebre) er fljót á austur-Spáni. Ebró er næstlengsta fljót Íberíuskaga, 928 km, á eftir Tagus og á hún upptök sín í fjöllum Kantabríu. Fljótið liggur í gegnum ýmsa bæi og borgir, þar á meðal Logroño og Zaragoza og rennur til sjávar í Katalóníu. Við óshólmana er verndað votlendissvæði "Parc Natural del Delta de l'Ebre" (stofnað 1986). Ofarlega í ánni eru stíflur og uppistöðulón.

Orrustan við Ebró var um 4 mánaða bardagi árið 1938 í Spænska borgarastríðinu við fljótið þar sem tugþúsundir létust.
Pinus leiophylla

Pinus leiophylla furutegund sem vex aðallega í Mexíkó, með minniháttar útbreiðslu í Bandaríkjunum (suðaustur Arizona og suðvestur New Mexico). Í Mexíkó er útbreiðslan eftir Sierra Madre Occidental og Sierra Madre del Sur frá Chihuahua til Oaxaca, á milli 1600 og 3000 m hæðar. Hún þarf 600 til 1000 mm úrkomu á ári, aðallega á sumrin. Hún þolir frost að vetrum.

Lýsing.

"Pinus leiophylla" verður 20 til 30 m há með stofnþvermál að 23 til 80 sm. Barrnálarnar eru þrjár til fimm saman, 5 til 10 sm langar (sjaldan 15 sm langar), og gljáandi skærgrænar til gulgrænar. Könglarnir eru egglaga, 4 til 7 sm langir (sjaldan að 8 sm) á 1 til 2 sm löngum stilk; Þeir eru óvenju lengi að þroskast: 30 til 32 mánuði, eða ári lengur en flestar aðrar furur. Börkurinn er grábrúnn og sprunginn.

Undirtegundir.

Það eru tvær undirtegundir (sem eru taldar af sumum grasafræðingum vera sjálfstæðar tegundir, af enn öðrum afbrigði):

Búsvæði og vistfræði.

Þessi tegund vex oft með öðrum furum og eini, í Arizona oftast með P. engelmannii og Juniperus deppeana, en vex einnig í hreinum lundum eða skógum. Búsvæðinu hættir við villieldum, og tegundin er með eiginleika sem nýtast henni vel til að þola það; ef krónan eyðileggst í eldi getur bolurinn, sem er varinn með þykkum berki, myndað nýjar greinar sem nýja krónu. Einu aðrar furutegundirnar sem geta þetta eru bikfura ("P. rigida") og Kanaríeyjafura ("P. canariensis"). Þar sem engin þessara tegunda er sérstakleg skyld hinum hefur þessi eiginleiki komið fram sjálfstætt hjá hverri, dæmi um samleitna þróun.

Ræktun og nytjar.

Viður "Pinus leiophylla" er harður, þéttur og sterkur. Hann er notaður í byggingar, eldivið og þverbitar lestarspora. Í Suður-Afríku og Ástralíu (Queensland) er mikið plantað af tegundinni. Henni er einnig plantað í Kenía, Malaví, Simbabve og Sambía hátt yfir sjó.
Glyvrar

Glyvrar er þorp á Eysturoy, Skálafirði í Færeyjum. Það er hluti af samfelldri 10 km byggð á austurströnd fjarðarins (Toftir, Saltangará, Runavík o.fl.). Bygdasavnid Forni er byggðasafn þar. Bakkafrost er stórt fiskeldisfyrirtæki í Glyvrum.
Melódía (handrit)

Melódía er handrit sem skrifað var á Íslandi 1660 sem inniheldur 223 lög og texta.