arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Marokkó í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Marokkó tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í 1 skipti sem var frumraun landsins árið . Lagið sem var valið var „Bitaqat Hub“ sem var sungið á arabísku af Samira Bensaïd. Það endaði í næst seinasta sæti (átjánda) með 7 stig. Landið hefur ekki tekið þátt síðan.
Þýskaland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Þýskaland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 64 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni ásamt sjö öðrum löndum átti sér stað árið 1956. Landið hefur tekið þátt á hverju ári frá upphafi, nema árið 1996 þegar það komst ekki upp úr forvalinu, og þar af leiðandi telst ekki með sem þátttaka. Ekkert annað land hefur tekið jafn oft þátt í keppninni. Ásamt Frakklandi, Ítalíu, Spáni og Bretlandi er Þýskaland eitt af „Stóru Fimm“ löndunum sem fara sjálfkrafa áfram í úrslit þar sem að þessi lönd veita mestu fjármögnun til Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva (SES/EBU). Þýskaland hefur unnið keppnina tvisvar.

Þýskaland vann keppnina árið 1982 í Harrogate þegar Nicole vann með laginu „Ein bißchen Frieden“. Annar sigurinn kom 28 árum seinna árið 2010 í Ósló, þegar Lena vann með „Satellite“. Katja Ebstein sem endaði í þriðja sæti árin 1970 og 1971, svo í öðru sæti árið 1980, er eini flytjandinn sem hefur endað í efstu þrem sætunum í þrjú skipti. Þýskaland er með samtals ellefu topp 3 úrslit. Þau 2. sæti úrslitin voru með Lena Valaitis (1981) og Wind (1985 og 1987) og 3. sæti með Mary Roos (1972), Mekado (1994) og Surpriz (1999). Þýskaland hefur endað í seinasta sæti í sjö skipti, og fékk núll stig árin 1964, 1965 og 2015.

Eftir að hafa ekki náð mörgum topp 10 úrslitum seinustu árin, hefur besti árangurinn seinasta áratuginn komið þegar Michael Schulte endaði í 4. sæti árið 2018 í Lissabon. Þótt að árangur Þýskalands hefur ekki verið sá besti, er áhuginn á keppninni ennþá mikill og er einn mest horfði viðburður á hverju ári þar í landi.
Sumarólympíuleikarnir 1996

Sumarólympíuleikarnir 1996 voru haldnir í Atlanta í Bandaríkjunum frá 19. júlí til 4. ágúst, 1996. 10.320 íþróttamenn frá 197 löndum tóku þátt. Þar af voru 6.797 karlar og 3.523 konur.

Keppnisgreinar.

Keppt var í 271 grein. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.

Þátttaka Íslendinga á leikunum.

Íslendingar sendu níu íþróttamenn til Atlanta, fjórar konur og fimm karla.

Þrír kepptu í sundi, einn í júdó og einn í badminton. Í fyrsta sinn áttu Íslendingar fulltrúa í fimleikakeppninni, Rúnar Alexandersson.

Keppendur Íslands í frjálsum íþróttum voru fjórir. Guðrún Arnardóttir komst í undanúrslit í 400 metra grindahlaupi, sem þótti mjög góður árangur. Mestar vonir voru þó bundnar við tugþrautarkappann Jón Arnar Magnússon. Hann náði sér ekki fyllilega á strik og hafnaði í tólfta sæti.
Lettland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Lettland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 21 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið .
Nýskáldsagan

Nýskáldsagan (eða nýsagan franska) (franska: "nouveau roman") er hugtak sem haft er um sumar skáldsögur Frakka á árunum 1942-1970 og eru allar eftir höfunda sem sneru baki við hinni hefðbundnu skáldsögu. Nýskáldsögur skrifuðu höfundar eins og Alain Robbe-Grillet, Robert Pinget og Nathalie Sarraute en margir af þeim gáfu einmitt út hjá forlaginu Éditions de Minuit. Nýskáldsagan var tilraunakennd, lék sér að ritstílum og átti sér heimspekilegar rætur. Hugtakið varð til hjá gagnrýnandanum Émile Henriot þann 22. maí 1957, þegar hann skrifaði grein um bókina "La Jalousie" eftir Alain Robbe-Grillet.
Belgía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Belgía hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 62 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni ásamt sjö öðrum löndum átti sér stað árið 1956. Landið hefur aðeins verið fjarverandi þrisvar, árin 1994, 1997 og 2001 vegna lélegrar niðurstöðu árin á undan. Belgía hefur unnið keppnina einu sinni, árið 1986 sem er sama árið og Ísland hóf sína þátttöku.

Fyrstu 20 ár keppninnar var besta niðurstaða Belgíu fjórða sæti árið 1966. Árið 1978 náði Jean Vallée fyrstu topp 3 niðurstöðu landsins, þar sem hann endaði í öðru sæti. Sandra Kim varð fyrsti sigurvegarinn fyrir Belgíu árið 1986, þegar hún vann keppnina í Björgvin (Bergen) með laginu „J‘aime la vie“ aðeins 13 ára gömul. Eina aðra topp 3 niðurstaða eftir það var árið 2003 þegar hópurinn Urban Trad endaði í öðru sæti í Ríga. Framlagið endaði aðeins tveimur stigum undir sigurlaginu. Belgía hefur endað í seinasta sæti samtals átta sinnum og fengið núll stig tvisvar (1962 og 1965).

Eftir að undanúrslitin voru innleidd í keppnina árið 2004, náði Belgía ekki í lokaúrslitin fimm ár í röð (2005 – 2009). Síðan 2010 hefur landið náð betri árangri. Belgía hefur komist áfram í sex af ellefu keppnum og endað í topp 10 sætunum fjórum sinnum síðan þá, Tom Dice í 6. sæti (2010), Loïc Nottet í 4. sæti (2015), Laura Tesoro í 10. sæti (2016), og Blanche í 4. sæti (2017).
Stefán Sigurður Guðmundsson

Stefán Sigurður Guðmundsson (f. 24. maí 1932 á Sauðárkróki, d. 10. september 2011) var alþingismaður fyrir Framsóknarflokkinn í Norðurlandskjördæmi vestra frá 1979 – 1999 og var stjórnarformaður Kaupfélags Skagfirðinga þegar hann lést.

Fjölskylda.

Stefán er sonur Guðmundar Sveinssonar (11. mars 1893 – 19. október 1967) skrifstofustjóra og fulltrúa hjá Kaupfélagi Skagfirðinga og konu hans Dýrleifar Árnadóttur (4. júlí 1899 – 9. mars 1993) húsmóður. Kona hans var Hrafnhildur Stefánsdóttir (11. júní 1937 – 15. júlí 1998) verslunarmaður. Stefán hefur alla tíð verið búsettur á Sauðárkróki.

Ferill.

Stefán lauk gagnfræðaprófi á Sauðárkróki 1949 og iðnskólapróf þar 1951. Hann fékk sveinsbréf í húsasmíði 1956 og lauk meistaraprófi í greininni 1959. Hann stofnaði ásamt fleirum Trésmiðjuna Borg hf. á Sauðárkróki 1963 og var framkvæmdastjóri hennar 1963-1971. Hann varð síðan framkvæmdastjóri Útgerðarfélags Skagfirðinga 1971 og gegndi því starfi til 1981.

Stefán var bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins á Sauðárkróki 1966-1982. Hann var kjörinn á Alþingi árið 1979 og sat þar til 1999. Árið 1998 var hann kjörinn í sveitarstjórn Skagafjarðar og sat þar eitt kjörtímabil, til 2002.

Stefán hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum. Hann var í stjórn Framkvæmdastofnunar ríkisins (síðar Byggðastofnunar) 1980-1987 og 1995 og formaður stjórnarinnar 1983-1987. Hann sat í stjórn Steinullarverksmiðjunnar hf. frá 1982 og hefur verið í stjórn Kaupfélags Skagfirðinga frá 1982. Í stjórn Fiskiðju Sauðárkróks hefur hann verið frá 1983. Einnig sat hann í stjórn Íslenskrar endurtryggingar 1988-1993.
Porta Nigra

Porta Nigra er gamalt rómverskt borgarhlið í þýsku borginni Trier og stærsta rómverska bygging Þýskalands í dag. Hliðið er jafnframt einkennisbygging borgarinnar og eitt þekktasta mannvirki Þýskalands. Það er á heimsminjaskrá UNESCO.

Saga hliðsins.

Hliðið var reist af Rómverjum um 180 e.Kr. í tíð Markúsar Árelíusar keisara. Þeir kölluðu það Porta Martis, sem merkir "Marshliðið". Hliðið var við norðurenda borgarinnar og var hluti þjóðvegarins til norðurs. Hins vegar var fljótt einnig talað um Porta Nigra, sem merkir "Svartahliðið". Talað var um að hermennirnir fóru út um hliðið til orrustu (Mars var stríðsguð Rómverja). Svarti liturinn var sagður vera sorgin sem var meðal hermannanna eftir að margir þeirra lágu í valnum. Bæði heitin komu fyrir fram á miðaldir, en eftir það var bara talað um Porta Nigra. Hins vegar er hliðið mjög dökkt á að líta, sérstaklega þegar sandsteinninn fór að viðrast og dökkna með tímanum. 1028 settist einsetumaðurinn og munkurinn Simeon að í hliðinu. Þegar hann lést 1035, var hann grafinn undir byggingunni. Á sama ári var hann lýstur heilagur af páfa. Honum til heiðurs var Símeonkirkjan reist í og við hliðið, en Porta Nigra var mikill hluti þeirrar kirkju. Þar sem menn vildu aðeins hafa einn turn á Símeonkirkjunni (en Porta Nigra var með tvo flata turna), var annar turninn rifinn niður. Því er ásýnd hliðsins í dag nokkuð sérkennileg. Á miðöldum var jörðin í kringum hliðið hækkuð, þannig að inngangur hliðsins var neðanjarðar. Því var gengið inn á 2. hæð byggingarinnar. Símeonhliðið var því notað sem inngangur í staðin, en það stóð við hliðina á Porta Nigra. 1804 lét Napoleon rífa Símeonkirkjuna, þannig að Porta Nigra stóð aftur sem stök bygging. Auk þess var jarðvegur fluttur frá og jarðhæðin notuð á nýjan leik. Þessari vinnu lauk ekki fyrr en á tímum Prússa 1815. Eftir þessar framkvæmdir varð Porta Nigra fyrsta safn borgarinnar Trier. Á 8. áratug 19. aldar voru allir borgarmúrar rifnir, þar á meðal Símeonhliðið. Aðeins Porta Nigra fékk að standa, enda þá orðin víðþekkt bygging. Síðan þá hefur hliðið staðið óbreytt til dagsins í dag. Það slapp að öllu leyti við skemmdir og eyðileggingar í heimstyrjöldinni síðari. 1986 var Porta Nigra sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Lögmætisreglan (Evrópusambandið)

Lögmætisreglan er ein af grunnreglum Evrópuréttarins. Samkvæmt reglunni má Evrópusambandið og stofnanir þess ekki grípa til hvaða ráðstafana sem er til að ná markmiðum sínum, heldur þurfa ráðstafanir þess og stofnana þess (t.d. setning tilskipana eða rammatilskipana) að eiga sér lagastoð í sáttmálum um sambandið. Hugmyndin að baki reglunni er að vernda aðildarríkin gegn fullveldisframsali sem þau hafa ekki samþykkt sem og að afmarka verksvið stofnanna sambandsins gagnvart hverri annarri og viðhalda „stofnanalegu jafnvægi“ (þýs. "institutionelles Gleichgewicht").

Lögmætisreglan hefur tvær hliðar. Annars vegar snýr lögmætisreglan að Evrópusambandinu sem slíku og takmarkar þá völd sambandsins gagnvart aðildarríkjunum Þurfa aðgerðir sambandsins að vera innan þeirra valdmarka sem aðildarríkin hafa sett sambandinu í samningum um sambandið. Þannig haldast öll völd sem aðildarríkin hafa "ekki" framselt sambandinu hjá aðildarríkjunum. Hins vegar snýr lögmætisreglan að stofnunum Evrópusambandsins og mælir þá svo fyrir, að hver stofnun megi eingöngu grípa til ráðstafana sem rúmast innan valdmarka stofnunarinnar.

Í stuttu máli verður því Evrópusambandið og stofnanir þess að geta sýnt fram á að gjörðir þeirra eigi sér stoð annað hvort beint eða með túlkun annars vegar sáttmála um Evrópusambandið eða hins vegar sáttmála um starfsemi Evrópusambandsins.

Af þessu leiðir til dæmis að stofnanir sambandsins hafa ekki val um hvort þau senda frá sér reglur í formi tilskipunar eða rammatilskipunar ef þau eiga að nota annað hvort formið samkvæmt þeirri lagaheimild sem er að baki setningu reglnanna. Þá þurfa stofnanir sambandsins að halda sig við þá málsmeðferð við setningu reglna sem mælt er fyrir um í lagaheimild að baki reglunum.

Ef tvö eða fleiri ákvæði heimila aðgerðir sambandsins er talið að sambandið verði að aðgerðirnar styðjist við öll ákvæðin. Þetta á þó ekki við ef mismunandi málsmeðferðarreglur gilda samkvæmt ákvæðunum. Þarf þá viðkomandi stofnun sambandsins að velja á milli þeirra réttarheimilda sem hún ætlar að styðja ráðstöfun sína við.
Hreppsnefnd Viðvíkurhrepps

Hreppsnefnd Viðvíkurhrepps er lýðræðislegur vettvangur kjörinna fulltrúa íbúa Viðvíkurhreppi. Hreppsnefnd ber ábyrgð því að framfylgja þeim málefnum sem ríkið hefur falið sveitarstjórnum.

1994.

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 28. maí 1994.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn:

1990.

Úrslit úr hreppsnefndarkosningunum 26. maí 1990.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1982.

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 22. maí 1982

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1966.

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 1966

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1962.

Úrslit úr hreppsnefndarkosningunum 24. júní 1962

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1958.

Í hreppsnefndarkosningunum 1958 var aðeins einn flokkur í framboði og var hann því sjálfkjörinn..

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
Loðvík 10.

Loðvík 10. Frakkakonungur (4. október 1289 – 5. júní 1316), kallaður Loðvík þrætugjarni eða Loðvík þrjóski var konungur Navarra frá 1305 og Frakklands frá 1314 til dauðadags.

Loðvík fæddist í París og var elsti sonur Filippusar 4. Frakkakonungs og Jóhönnu 1. af Navarra. Hann erfði krúnu Navarra við lát móður sinnar 2. apríl 1305. Þann 21. september sama ár, rétt fyrir sextán ára afmæli sitt, giftist hann Margréti af Búrgund, sem var ári yngri. Þau eignuðust eina dóttur, Jóhönnu. Yngri bræður hans, Filippus og Karl, giftust frænkum Margrétar, systrunum Jóhönnu og Blönku af Búrgund.

Snemma árs 1314 flæktust þau öll inn í Tour de Nesle-málið svonefnda, þar sem Margrét og Blanka voru sakaðar um að hafa fallið í hórdóm með tveimur aðalsmönnum og Jóhanna um að hafa vitað af framhjáhaldinu eða jafnvel tekið þátt í því. Margrét og Blanka voru fundnar sekar og varpað í dýflissu en Jóhanna sýknuð. Loðvík reyndi að fá hjónaband sitt ógilt, enda mun það ekki hafa verið hamingjusamt, en það var þó ekki gert.

Filippus faðir hans dó sama ár og varð Loðvík þá konungur. Hann var þó ekki krýndur fyrr en 24. ágúst árið eftir. Tíu dögum áður hafði Margrét dáið í dýflissunni og er ekki talið ólíklegt að Loðvík hafi látið myrða hana því að hann gekk að eiga Klementíu af Ungverjalandi fimm dögum eftir lát Margrétar.

Ríkisstjórnartíð Loðvíks var ekki löng og einkenndist af átökum við aðalinn, enda réðist hann í aðgerðir sem ætlað var að auka tekjur krúnunnar. Árið 1315 lýsti hann því yfir að bændaánauð skyldi ljúka en bændur áttu þó að borga fyrir að losna úr ánauð. Filippus faðir hans hafði rekið gyðinga úr landi en Loðvík leyfði þeim búsetu í Frakklandi að nýju með ákveðnum skilyrðum. Þeir áttu að bera auðkennisarmbönd og máttu aðeins búa á ákveðnum stöðum. Loðvík átti líka í stríðsátökum í Flæmingjalandi.

Loðvík var áhugasamur um Jeu de paume, sem var forveri tennisíþróttarinnar. Í júníbyrjun 1316 lék konungurinn langan og erfiðan leik og drakk síðan mikið af kældu víni. Þetta varð honum að aldurtila skömmu síðar. Klementía drottning var þá barnshafandi og var beðið átekta þar til hún varð léttari en Filippus bróðir Loðvíks var útnefndur ríkisstjóri á meðan. Jóhanna, dóttir Loðvíks og Margrétar, var að vísu á lífi en vafi lék á hvort konur ættu yfir höfuð erfðarétt til krúnunnar samkvæmt gildandi lögum í Frakklandi auk þess sem faðerni prinsessunnar var ekki talið öruggt vegna framhjáhalds móðurinnar.

Barnið fæddist 15. nóvember og var drengur sem hlaut nafnið Jóhann 1. Hann lifði þó ekki nema fimm daga og þá tókst Filippusi að fá erfðarétt sinn viðurkenndan, bæði til krúnunnar í Frakklandi og Navarra, þar sem hann ríkti undir nafninu Filippus 2. Jóhanna dóttir Loðvíks hefði raunar átt að erfa krúnu Navarra því þar áttu konur ótvíræðan erfðarétt en þó var gengið framhjá henni. Hún varð samt drottning þar 1328 að báðum föðurbræðrum sínum látnum og 250 árum seinna erfðu afkomendur hennar frönsku krúnuna.
Guðrún frá Lundi

Guðrún Baldvina Árnadóttir (3. júní 1887 – 22. ágúst 1975) sem notaði jafnan höfundarnafnið Guðrún frá Lundi var íslenskur rithöfundur sem var einn vinsælasti og afkastamesti skáldsagnahöfundur þjóðarinnar á sinni tíð. Bækur Guðrúnar seldust jafnan mjög vel og voru lengi útlánahæstu bækur íslenskra bókasafna.

Ferill.

Guðrún fæddist á Lundi í Stíflu í Fljótum í Skagafirði, ein af ellefu börnum Árna Magnússonar og Baldvinu Ásgrímsdóttur. Hún ólst upp í Lundi til ellefu ára aldurs og kenndi sig jafnan við þann bæ sem rithöfundur. Á unglingsárum átti hún heima á Höfðaströnd og Skaga. Árið 1910 giftist hún Jóni Þorfinnssyni og bjuggu þau lengi á Ytra-Mallandi á Skaga en fluttu til Sauðárkróks árið 1940 og áttu þar heima til æviloka.

Guðrún skrifaði mikið þegar hún var barn og unglingur en ekkert þann tíma sem hún var húsmóðir í sveit. Eftir að hún flutti á Sauðárkrók hóf hún skriftir að nýju og fyrsta bindi "Dalalífs", fimm binda skáldsögu hennar (samtals 2189 bls.), kom út árið 1946, þegar Guðrún var 59 ára, og náði miklum vinsældum. Eftir það sendi hún frá sér eina bók á ári allt til 1973, nema árið 1969. Hún skrifaði því samtals 26 bækur en sögurnar eru færri því sumar skáldsagna Guðrúnar voru í nokkrum bindum.

Guðrún sækir efnivið sinn í sveitalífið og allar bækur hennar nema ein gerast í sveit, flestar um eða upp úr aldamótum 1900. Guðrún frá Lundi skrifaði fyrst og fremst sjálfri sér og öðrum til ánægju. Bækur hennar eru þjóðlegar skemmtibókmenntir en um leið raunsæjar og henni þykir takast einstaklega vel að lýsa hversdagslífi og daglegu amstri. Bækur hennar nutu framan af lítils álits meðal bókmenntafræðinga og ritdómara en þær hafa lifað og haldið vinsældum og í rauninni má segja að Guðrún hafi skapað sérstaka bókmenntagrein sem nýtur æ meiri viðurkenningar.
Laurentius Bureus

Laurentius Bureus (eða Lars Bure) (1623 eða 1624 – 1665), var sænskur fornfræðingur, og þjóðminjavörður Svía 1657–1665.

Hann fæddist líklega í Stokkhólmi, sonur biskupsins Jacobus Zäbråzynthius (Bureus) og Catharina Nilsdotter Bothniensis Stiernman.

Hann varð stúdent í Uppsölum 1640 og hóf þá nám í fornfræði hjá Johannesi Bureus. Frá árinu 1647 tók hann þátt í rannsóknarferðum um landið sem aðstoðarmaður Johannesar Bureus. Á árunum 1651–1657 var hann erlendis við gagnasöfnun og nám, einkum í Leiden og Kaupmannahöfn. Árið 1657 var hann skipaður þjóðminjavörður og var einnig prófessor í sagnfræði í Uppsalaháskóla 1658–1661. Hann dó í Stokkhólmi 1665. Hann var ógiftur.

Laurentius Bureus var ekki atkvæðamikill fræðimaður og ekkert af verkum hans var prentað. Hann hélt áfram rannsóknum læriföður síns á rúnasteinum og lauk þeim hluta sem fjallaði um Uppland. Hann hóf vinnu við stóra fornsænska orðabók en lauk aðeins við bókstafina A og B. Í sambandi við þá vinnu orðtók hann íslensk handrit, t.d. Ormsbók, enda litu menn svo á að málið á þeim væri „fornsænska“. Þá skrifaði hann upp handrit og þýddi fornrit.
900

Árið 900 (CM í rómverskum tölum, CM er jafnframt alþjóðleg skammstöfum fyrir sentimetra).
Miðlari

Miðlari (líka netþjónn eða þjónn) er samsetning vélbúnaðar og hugbúnaðar sem ætlað er að veita biðlara þjónustu. Þegar hugtakið er notað eitt og sér á það aðallega við um tölvur sem keyrðar eru með miðlarastýrikerfi, en er einnig notað til að vísa í hvaða hugbúnað eða sérnota vélbúnað sem er fær um að veita slíka þjónustu.

Netþjónn er miðlari sem miðlar gögnum á tölvuneti, hvort sem það er lokað innranet eða á Internetinu. Algengasta tegund netþjóna eru vefþjónar og póstþjónar. Netþjónar nota samskiptastaðla til að tengjast og skiptast á gögnum við biðlara. Dæmi um biðlara eru til dæmis heimilistölvur sem eru með vafra og leitarvélar og vefköngulær þeirra. Dæmi um samskiptastaðla eru TCP, IP, UDP, HTTP og SMTP.
Goðafoss í Skjálfandafljóti

"Getur einnig átt við E/S Goðafoss, skip Eimskipafélagsins."

Goðafoss er foss í Skjálfandafljóti í Bárðardal. Hann er einn af vatnsmestu fossum landsins. Hann greinist í tvo meginfossa og nokkra smærri og fer það nokkuð eftir vatnsmagni árinnar hversu margir þeir eru. Hann er fjölbreytilegur ásýndum eftir vatnsmagni, veðurfari og árstíð og sumum finnst hann ekki síðri yfirlitum í klakaböndum að vetri en í glaðasól að sumri. Goðafoss er 9-17 m hár eftir því hvar mælt er og 30 m breiður. Bárðardalshraun þekur allan botn Bárðardals allt ofan frá Skafeyrum og niður fyrir Þingey. Gljúfrið neðan við Goðafoss er grafið í hraunið. Um það fellur fljótið straumhart og úfið. Skammt neðan við Goðafoss er lágur foss í gljúfrinu sem nefnist Geitafoss. Landið á vesturbakkanum heitir Hrútey. Hún afmarkast af Hrúteyjarkvísl, sem greinist frá fljótinu ofan við Goðafoss en sameinast því aftur alllangt neðan við foss. Fosshóll er á bakkanum austan árinnar. Þar er búskapur, verslun og veitingarekstur. Goðafoss er með frægustu fossum á Íslandi og þangað kemur fjöldi ferðafólks til að skoða og dást að náttúrufegurðinni sem þar getur að líta. Fossinn var friðlýstur sem nátturuvætti árið 2020 en árin á undan höfðu farið fram miklar endurbætur á svæðinu.

Orðsifjar.

Þjóðsaga tengir Goðafoss kristnitökunni árið 1000. Þorgeir Þorkelsson Ljósvetningagoði bjó á Ljósavatni ekki langt frá fossinum. Íslendingabók Ara fróða segir frá því hvernig Þorgeiri var sem lögsögumanni falið það erfiða hlutverk að ná lögsáttum milli heiðinna manna og kristinna. Það var þá sem hann lagðist undir feld og lét ekki á sér kræla fyrr en daginn eftir. Þá kallar hann menn til Lögbergs () og segir það stríða gegn almanna hag “ef menn skyldu eigi hafa allir lög ein á landi hér”.

Þorgeir varaði mjög við trúardeilum og vildi miðla málum. Ari segir svo að hann hafi fengið hvora tveggja til að gangast inn á að allir skyldu ein lög hafa þau sem hann réði upp að segja. Hann kvað svo upp dóm sinn og mælt var í lögum að allir menn skyldu kristnir vera og skírn taka. Komið var til móts við heiðna menn með nokkrum frávikum frá kristnum sið, til dæmis að blóta mætti á laun. Þorgeir hafði verið sjálfur heiðinn fram að þessu.

Þjóðsagan segir að Þorgeir hafi varpað goðalíkneskjum sínum í fossinn þegar hann kom heim af þinginu til staðfestingar því að hann hefði tekið nýjan sið og þannig hafi fossinn fengið nafn sitt. Þessi frásögn er þó hvergi skráð í fornum ritum en kemur fyrst fram á prenti í Danmörku á síðari hluta 19. aldar. Ýmsar aðrar skýringar hafa verið gefnar fyrir örnefninu Goðafossi en hvað sem þeim líður hefur þessi frásögn öðlast fastan sess í sagnageymdinni og er tekin sem sögulegur sannleikur þótt hún sé í raun seinni alda tilbúningur. Á steindum glugga í Akureyrarkirkju er teikning sem vísar til þessarar sögu.
Alexandersflugvöllur

Alexandersflugvöllur eða Sauðárkróksflugvöllur er flugvöllur við botn Skagafjarðar, á Borgarsandi austan við Sjávarborg. Flugbrautin er rúmlega 2000 metra löng.

Upphaflega var flugvöllur lagður á Borgarsandi 1949. Nýr völlur var svo gerður á 8. áratug aldarinnar og tekinn í notkun 23. október 1976. Árið 1988 var efnt til flughátíðar á Sauðárkróki og hlaut völlurinn þá nafnið Alexandersflugvöllur til heiðurs Alexander Jóhannessyni háskólarektor og frumkvöðuls í flugmálum, en hann var alinn upp á Sauðárkróki og var farþegi í fyrstu flugvél sem lenti þar, en það var þegar sjóflugvélin Súlan lenti fyrir framan Villa Nova á Sauðárkróki sumarið 1928. Fyrsta landflugvélin lenti á Borgarsandi 1938 og var það Agnar Kofoed-Hansen sem flaug henni.
Albrecht von Wallenstein

Albrecht Wenzel Eusebius von Wallenstein (24. september 1583 – 25. febrúar 1634), líka Albrecht von Waldstein, var bæheimskur herstjóri yfir her hins Heilaga rómverska ríkis í Þrjátíu ára stríðinu. Hann kom sér upp gríðarstórum her til að berjast gegn mótmælendum og hrakti Kristján 4. til Sjálands sem batt endi á „danska tímabil“ styrjaldarinnar. Ferdinand 2. keisari óttaðist að Wallenstein hygði á valdarán og leysti hann því frá störfum 1630, en þegar Svíar, undir stjórn Gústafs Adolfs höfðu unnið marga sigra á keisarahernum var hann aftur kallaður til. Hann kom sér upp her á fáum vikum og hélt gegn Svíum. Eftir orrustuna við Lützen þar sem Gústaf Adolf féll, dró Wallenstein sig í hlé með her sinn. Eftir herfarir sumarsins 1633 urðu ráðamenn í Vín sannfærðir um að hann hygði á svik með bandalagi við Svía. Hann var myrtur ásamt nánustu herforingjum sínum af liði dragóna undir stjórn írskra og skoskra foringja.
Hjaltastaðir (Blönduhlíð)

Hjaltastaðir er bær í Blönduhlíð í Skagafirði. Jörðinni tilheyrðu áður hjáleigurnar Hjaltastaðahvammur og Hjaltastaðakot (nú Grænamýri) og á 20. öld var nýbýlið Hjalli reist í landi jarðarinnar. Hjaltastaða er fyrst getið árið 1388 en þá hét jörðin raunar Syðstihvammur. Hjaltastaðanafnið var þó komið fram árið 1449.

Eggert Briem, sýslumaður Skagfirðinga, bjó á Hjaltastöðum frá 1862-1872 og þar ólst upp dóttir hans, húsmæðrakennarinn Elín Briem. Frá 1878 til 1880 starfaði Kvennaskóli Skagfirðinga á Hjaltastöðum en hann hafði verið stofnaður 1877 í Ási í Hegranesi. Skólinn var svo fluttur að Flugumýri.
Súlnasker

Súlnasker er ein Vestmannaeyja og er suðvestur af Heimaey. Þar er önnur stærsta súlnabyggð á landinu. 60-70 metra háir hamrar umlykja eyna og er brimasamt við hana og uppganga erfið. Skerið stendur á fjórum bergstöplum eða súlum og er ýmist sagt draga nafn af þeim eða af súluvarpinu.

Mikill halli er norðan á eynni. Í þjóðsögunni "Súlnasker og skerpresturinn" er hann skýrður þannig að í fyrsta sinn sem farið var í skerið hafi tveir menn komist þar upp og annar hafi sagt: „Hér er ég þá kominn fyrir guðs náð,“ en hinn sagði: „Hér er ég kominn hvort guð vill eða ekki.“ Snaraðist skerið þá á hliðina og hristi guðleysingjann af sér en skerpresturinn sem sagður er búa í Súlnaskeri bjargaði hinum.