arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Project Gutenberg

Project Gutenberg er stafrænt gagnasafn sem byggist á því að gera gögn aðgengileg almenningi í einföldu formi. Stærsta verkefnið eru „e-texts“ sem eru í raun einfaldar textaskrár sem hafa að geyma hvað eina sem er ekki háð hugverkaréttindum. Það var stofnað árið 1971 af Michael Hart.

Meðal efnis sem má lesa án endurgjalds hjá Project Gutenberg eru verk Shakespeare og þýddar glósur Leonardo Da Vinci.

Þau íslensku verk sem þarna er að finna hafa komið í gegnum sjálfboðaliðaverkefnið Distributed Proofreaders.

Sökum mismunandi regla um hugverkaréttindi eru til nokkrar útgáfur af Project Gutenberg á vefnum. Öll verk sem voru gefin út fyrir 1923 teljast vera almenningseign og njóta ekki lengur hugverkaréttar. Margvíslegar reglur gilda síðan um verk sem hafa verið gefin út eftir þann tíma.
Lucas Spampinato

Lucas Spampinato (f. 6. desember 1989 í Grenoble) er fótboltaþjálfari og franska rithöfundur

Tilvísanir.

http://www.dhnet.be/sports/football/de-quidam-a-entraineur-de-foot-professionnel-des-annees-de-galere-583c0742cd70a4454c06ac98

http://www.dailymotion.com/video/ktocCOQHVxNcTFkJybV

https://www.transfermarkt.fr/lucas-spampinato/profil/trainer/54613

http://www.dailymotion.com/video/kmvoCBpwMqciZkkutiU
Lesbos

Lesbos er þriðja stærsta eyja Grikklands eftir Krít og Euboea. Hún er 1632 ferkílómetrar að stærð og íbúar eru um 86.000. Þar af býr um þriðjungur í höfuðstaðnum Mytilene. Lesbos er nálægt Tyrklandi og aðskilin því af Mytilinisundi.

Söguágrip.

Samkvæmt ilíonskviðu Hómers var Lesbos í fornöld hluti af konungsríkinu Príam sem er nú svæði innan Tyrklands. Ýmis konungsríki voru á eyjunni þar til Rómverjar náðu völdum árið 79. fyrir Krist og höfðu Persar ráðið henni um stuttan tíma. Á miðöldum var eyjan undir Austrómverska keisaradæminu og undir stjórn borgríkisins Genúa. Ottómanaveldið lagði undir sig Lesbos árið 1462 og réð henni til 1912 þegar hún varð hluti af Grikklandi eftir Balkanstríðið fyrsta.

Árið 2015 komst eyjan í sviðsljósið þegar straumur flóttamanna hélt til eyjarinnar frá Tyrklandi.

Lesbía.

Orðið lesbía er tilvísun í Lesbos en þekktasta forngríska skáldkonan Saffó orti þar tilfinningarík ljóð til annarra kvenna.
Kögurreynir

Kögurreynir ("sorbus discolor"), einnig nefndur hvítreynir, er lauffellandi tré frá fjöllum í N-Kína.

Lýsing.

Kögurreynir verður tré eða stórvaxinn runni, allt að 10 m. hár. Blöðin eru fjöðruð, um 20 sm löng með (4-)6-8(-11) blaðpörum. Blómin eru græn-rjómahvít í pýramídalaga skúf 5 til 8 x 5 til 10 sm. Berið hvítleitt og með meira eða minna skarlatsrauðri slikju, allt að 8,25 x 8,5 mm en oft minni. Breytileg tegund.

Litningatala: 2n=34

Útbreiðsla.

Kögurreynir vex í björtum blönduðum skógum í 1500 til 2500m.h. yfir sjávarmáli í fjallendi í héruðunum Innri Mongólía, Anhui, Gansu, Hebei, Henan, Shaanxi, Shanxi og Shandong.
Galgantrót

Galgantrót eða galanga er jarðstöngull af plöntum af engiferætt upprunninn í Indónesíu. Ræturnar eru notaðar í matargerð í mörgum Asíulöndum en galgantrót var þekkt krydd í Evrópu frá því á miðöldum. Nafnið er dregið af arabískri útgáfu kínversks heitis á engiferi.
Carl Franz Siemsen

Carl Franz Siemsen var kaupmaður í Reykjavík. Hann rak verslun í Reykjavík en flutti síðan til Hamborgar og þá tók bróðir hans Edvard við rekstrinum og rak verslunina til ársins 1878. Edvard giftist Sigríði Þorsteinsdóttur.

Carl Franz og kona hans Caroline voru frá Slesvík og fædd í Glücksborg. Carl Franz Siemsen rak póstferðir milli Íslands og Danmerkur á árunum 1840-1845.

Carl Franz byggði Siemsenshús (síðar Hafnarstræti 23) árið 1839. Það stóð norðan Hafnarstrætis og við hlið þess rann lækurinn til sjávar. Siemsenshús var rifið árið 1974.

Fyrsta dæmið um notkun einkamyntar eða verðmerkja á íslandi er árið 1846 en það eru vörupeningar sem gefnir voru út af Carl Franz Siemsen en hann verslaði einnig í Færeyjum og giltu sömu peningar þar.

Carl Franz Siemsen var umboðsmaður fyrir ýmsa erlenda vísindamenn og söfn. Árið 1844 var honum falið að ná í geirfugl og bauð hann bændum í Höfnum 300 krónur fyrir dauðan eða lifandi geirfugl. Það varð til þess að 4. júní 1844 fóru fjórir af stað til Eldeyjar og sáu þar tvo geirfugla sem sátu á klettasnös og sneru þá úr hálsliðnum.
Grenoble École de Management

Grenoble École de Management (GEM) er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Grenoble og París. Hann er stofnaður 1984. GEM var í 20. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Finanical Times. Árið 2015, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 20. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. Hann er einnig í 94. sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði. GEM býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 25 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum.
Pantera

Pantera var bandarísk þungarokkshljómsveit sem stofnuð var í Arlington, Texas.

Hljómsveitin var stofnuð árið 1981 af bræðrunum Vinnie Paul og "Dimebag" Darrell Abbott og spilaði fyrstu árin glysþungarokk. Árið 1986 vildi hljómsveitin breyta um stíl þar sem þeir voru hrifnir af nýjum straumum í þungarokki: þrassi. Kynntist hljómsveitin Phil Anselmo, söngvara frá Louisiana sem varð nýr söngvari Pantera. Darrell fékk tilboð um að ganga í Megadeth en hafnaði því af þeirri ástæðu að bróðir hans yrði að spila með.

Pantera naut vinsælda með plötunum "Cowboys from Hell" og "Vulgar Display of Power" með sínum þunga, nýja "groove metal" stíl sem blandaðist áhrifum úr þrassi. Bandið varð eitt stærsta þungarokksband 10. áratugarins í Bandaríkjunum og platan "Far Beyond Driven" náði toppnum á Billboard listanum.

En upp úr 1996 varð spenna innan Pantera eftir að Anselmo varð háður heróíni og lést næstum af of stórum skammti. Samskiptaörðugleikar plöguðu hljómsveitina eftir það. Anselmo fór að einbeita sér að hliðarböndum sínum eins og Down.

Abbott bræður ákváðu að leysa upp bandið árið 2003 og stofnuðu nýja hljómsveit Damageplan og gáfu út plötuna New Found Power árið 2004. Sú hljómsveit varði ekki lengi því á fyrsta tónleikaferðalagi sínu var Darrell skotinn til bana ásamt þremur öðrum á tónleikum bandsins í Columbus, Ohio. Ódæðismaðurinn, Nathan Gale, var skotinn til bana af lögreglu. Hann átti við alvarleg geðræn veikindi að stríða.

Samkvæmt Vinnie Paul var enginn möguleiki á að endurreisa hljómsveitina. Hann spilaði síðast með sveitinni Hellyeah. Vinnie lést árið 2018 úr hjartaáfalli.

Árið 2022 ákváðu eftirlifandi meðlimir hljómsveitarinnar, Phil og Rex, að koma saman aftur og spila sem Pantera á hljómleikaferðalagi 2023. Til að fylla í skarðið fyrir Abott bræður eru Zakk Wylde á gítar (Black Label Society, Ozzy Osbourne) og Charlie Benante á trommur (Anthrax).

Meðlimir 1987-2003.

Phil Anselmo – Söngur&lt;br&gt;

Dimebag Darrell – gítar&lt;br&gt;

Rex Brown – Bassi&lt;br&gt;

Vinnie Paul – Trommur
Kambódíska

Kambodíska (ភាសាខ្មែរ) er mon-khmer mál innan ástróasísku málaættarinnar, talað af um 8 milljónum einkum í Kambodíu þar sem það er opinbert mál enn eilítið ennfremur í Víetnam og Taílandi. Málið er ritað með stafrófi af indverskum uppruna. Elstu textar frá sjötta hundrað talinu.
Land míns föður

Land míns föður er íslenskt ættjarðarljóð eftir Jóhannes úr Kötlum, ort í tilefni af lýðveldisstofnuninni 1944 og var annað tveggja ljóða sem unnu til verðlauna í samkeppni sem efnt var til en hitt verðlaunaljóðið var ljóðaflokkurinn "Söngvar helgaðir Þjóðhátíðardegi Íslands 17. júní 1944" eftir Huldu en hluti hans, "Hver á sér fegra föðurland", er nú oftast sagður hafa verið verðlaunaljóðið. Ljóð Jóhannesar bar raunar nafnið "Íslendingaljóð 17. júní 1944" en hefur alltaf verið nefnt eftir upphafsorðum sínum.

Þegar verðlaunaljóðin höfðu verið valin var efnt til samkeppni meðal íslenskra tónskálda um lög við þau. Þau tvö lög sem talin voru best voru við þriðja og fjórða hluta af ljóðaflokki Huldu en í þriðja sæti var lag Þórarins Guðmundssonar tónskálds við ljóð Jóhannesar. Það var frumflutt á lýðveldishátíðinni á Þingvöllum 17. júní 1944 og þar las líka Jóhannes sjálfur verðlaunaljóð sitt.
José Manuel Rodrigues

José M. Rodrigues er portúgalskur-hollenska ljósmyndari og listamaður (fæddur á 4 Maí 1951 í Lissabon, heitir José Manuel dos Santos Rodrigues). Hann býr og starfar síðan 1993 í Évora, Portúgal, eftir meira en tuttugu ár í Hollandi.

Tilvísanir.
Paul Bocuse

Paul Bocuse (11. febrúar 1926 – 20. janúar 2018) var franskur matreiðslumaður sem er þekktur fyrir hágæða franska matargerð og lúxusveitingastaðinn L'Auberge du Pont de Collonges nærri Lyon. Staðurinn er með þrjár Michelin-stjörnur. Hann lærði hjá Eugénie Brazier og er einn af þeim frönsku matreiðslumönnum sem kenndir eru við "nouvelle cuisine" eða „nýju frönsku matargerðina“.

Alþjóðlega matreiðslukeppnin Bocuse d'Or sem haldin er í Lyon á tveggja ára fresti er kennd við hann. Hann átti sjálfur þátt í stofnun keppninnar árið 1987.
Dauðadalur

Dauðadalur eða Death Valley á ensku er eyðimerkurdalur í austur Kaliforníu. Dalurinn hefur að geyma lægsta punkt Norður-Ameríku, 86 metra undir sjávarmáli. Þar hefur einnig mælst hæsti hiti álfunnar; tæpar 57 gráður á celsíus.

Dauðadalur er u.þ.b. 225 km langur frá norðri til suðurs og 8-24 km breiður. Hann þekur um 7800 km2 svæði. Dalurinn er á ógreinilegum mörkum milli Lægðarinnar miklu og Mojave-eyðimerkurinnar, milli Amargosa-fjalla og Panamint-fjalla.

Dauðadalur var þröskuldur í vegi landnema og síðar fannst þar hvítagull (borax), sem varð til byggðamyndunar tímabundið í dalnum. Landnemarnir gáfu honum nafnið sem nú er. Nú koma þangað helst ferðamenn og vísindamenn. Dalurinn var lýstur þjóðarminnismerki árið 1933 og þjóðgarðurinn var stofnaður 1994. Þjóðgarðurinn Death Valley National Park samanstendur af aðallega Dauðadal.

Vorúrkoma hleypir skammvinnu lífi í margar litskrúðugar blómplöntur en ársúrkoman er í kringum 40 mm. Einnig finnast þar spendýr eins og íkorni og stórhyrningur.

Heimildir.

Dauðadalur - Ferðaheimur &lt;br&gt;

Hvað getið þið sagt mér um Dauðadal? - Vísindavefur
Ragnhildur Stefánsdóttir

Ragnhildur Stefánsdóttir (f. 28. júní 1958) er íslenskur myndhöggvari.

Ragnhildur stundaði nám við Myndlista- og handíðaskólann á árunum 1977-1981 og lauk MFA gráðu frá Listaháskólanum Carnegie Mellon University í Pittsburgh í Bandaríkjunum árið 1987.

Meðal þekktustu verka Ragnhildar er höggmynd af Ingibjörgu H. Bjarnason, fyrstu konunni sem tók sæti á Alþingi. Styttan er við Skála, viðbyggingu Alþingishússins við Kirkjustræti í Reykjavík. Styttan var vígð á hátíðarsamkomu sem haldin var í tilefni 100 ára afmælis kosningaréttar kvenna þann 19. júní 2015.
Kjarrölur

Kjarrelri eða Kjarrölur (fræðiheiti: "Alnus viridis") er margstofna runni af birkiætt. Það er ljóselsk tegund og nær að 2 m á hæð. Undirtegund hans, sitkaölur (Alnus viridis ssp. sinuata), er notuð í skógrækt hérlendis.
Rúmenareynir

Rúmenareynir er lítil reynir úr Karpatafjöllum.
Oddur Hjaltalín

Oddur Hjaltalín (12. júlí 1782 – 25. maí 1840) var landlæknir, fræðimaður og skáld. Oddur kemur fyrir sem persóna í Þjóðsögum Jóns Árnasonar.

Oddur var sonur Jóns Hjaltalíns, prests og skálds á Kálfafelli. Hann þjónaði síðast á Breiðabólstað á Skógarströnd, sonar Odds Hjaltalín, lögréttumanns á Rauðará við Reykjavík, sonar Jóns Hjaltalíns sýslumanns og ættföður Hjaltalínsættarinnar, síðasta ábúandans á landnámsbýlinu Vík (þ.e. Reykjavík). Móðir Odds landlæknis var Guðrún Jónsdóttir frá Bjarnanesi í Austur Skaftafellssýslu. Hún var fyrri eiginkona Jóns. Hálfbróðir Odds, samfeðra, var Jón Hjaltalín, landlæknir og forstöðumaður Læknaskólans

Oddur lauk stúdentsprófi við Hólavallaskóla í Reykjavík 1802, lærði læknisfræði hjá Jóni Sveinssyni landlækni í eitt ár. Síðan stundaði Oddur nám við Hið konunglega kírúrgíska akademí í Kaupmannahöfn og lauk þaðan reynsluprófi 1807. Hann var skipaður læknir í suðurhéraði Vesturamtsins 1807 en komst ekki til Íslands vegna Napóleonsstyrjaldanna. Þess í stað var hann herlæknir á Jótlandi og aðstoðarlæknir á Norður-Jótlandi og við nokkur hersjúkrahús. Hann var settur landlæknir 1816-1820 og 1829-31 en lengst af var hann læknir í Vesturamti, búsettur í Bjarnarhöfn. Páll Eggert gefur Oddi Hjaltalín þau eftirmæli, að hann hafi verið vel gefinn maður, stórbrotinn og drykkfelldur,

hagmæltur nokkuð. Um hann orti Bjarni Thorarensen fræg eftirmæli.
Expo 2015

Expo 2015 var heimssýning sem haldin var í Mílanó á Ítalíu frá 1. maí til 31. október árið 2015. Undirtitill sýningarinnar var "Feeding the Planet, Energy for Life" og meginþema hennar var matvælaframleiðsla og mataræði. Sýningarsvæðið nær yfir 1,1 km² um 15km norðvestan við Mílanó í sveitarfélögunum Rho og Pero. 145 lönd tóku þátt í sýningunni auk nokkurra alþjóðlegra stofnana, félagasamtaka og fyrirtækja. Áætlað var að yfir 22 milljónir hefðu heimsótt sýninguna.
Åsne Seierstad

Åsne Seierstad (fædd 10. febrúar 1970) er norskur blaðamaður og rithöfundur. Hún er þekktust fyrir frásagnir sínar af daglegu lífi á stríðsátakasvæðum, sérstaklega í Kabúl eftir 2001, Bagdad árið 2002 og í rústum Grozny árið 2006. Tvær af bókum hennar hafa verið þýddar á íslensku en það eru Bóksalinn í Kabúl og Einn af okkur.
Jurtaöl

Jurtaöl eða porsöl er öl sem í stað humla er kryddað með ýmsum öðrum jurtum, eins og til dæmis mjaðarlyngi (pors)(Myrica gale), vallhumal (Achillea millefolium), malurt (Artemisia vulgaris), silfurfléttu (Glechoma hederacea), vallarhélukranso(Marrubium vulgare)g beitilyngi. (Calluna vulgaris)Í mörgum evrópskum málum er slíkt öl kallað upp á hollensku "gruit" eða "gruyt" sem er skylt orðinu „grautur“. Frakkar hófu að nota humla í bjórgerð á 9. öld og Norður-Evrópubúar á 12. öld. Þegar Þýsku hreinleikalögin voru sett í Bæjaralandi árið 1516 var notkun annarra jurta en humla bönnuð. Englendingar héldu lengi áfram að gera óhumlaðan bjór sem var kallaður "ale" en sá humlaði "beer" til aðgreiningar en smám saman dró úr framleiðslu á óhumluðu öli sem var nánast aldauða um miðja 19. öld. Með tilkomu örbrugghúsa undir lok 20. aldar hefur áhugi á jurtaöli aukist á ný. Stungið hefur verið upp á því að gera 1. febrúar að alþjóðlegum degi jurtaöls.
Vjatsjeslav Maltsev

Vjatsjeslav Vjatsjeslavovitsj Maltsev (rússneska: "Вячеслав Вячеславович Мальцев"), fæddur 7. júní 1964), er rússneska stjórnmálamaður. Hann er meðlimur í stjórnmálaflokki Parnas. Hann vann maí 2016 Parnas prófkjörum.
Prunus

Prunus er ættkvísl trjáa og runna, sem meðal annars inniheldur plómutré, kirsuberjatré, apríkósutré og möndlutré.

Um 430 tegundir eru útbreiddar um tempruð svæði norðurhvels jarðar. Margar tegundirnar eru ræktaðar vegna aldina og til skrauts.
Roubaix

Roubaix (franska "Roubaix" eða hollenska "Robaais") er gömul iðnaðarborg í fylkinu Nord í Norður-Frakklandi, í Flandur-héraðinu nálægt landamærunum Belgíu. Fólksfjöldi árið 2013 var 95.866 og heildarflatarmálið borgarinnar er 13,23 km². Íbúar borgarinnar eru kallaðir "Roubaisiens" á frönsku og stundum "Roubégnos" á pikardsku. Ásamt borgum Lille, Tourcoing, Villeneuve-d'Ascq og 86. öðrum bæjum, Roubaix er hluti af höfuðborgarsvæðinu "Métropole Européenne de Lille" þar sem meira en 1,1 milljónir búa.

Við komu textílframleiðslu á tímum iðnbyltingarinnar breytist Roubaix mikið, hún varð þéttbyggð iðnaðarborg með stórri verkalýðsstétt á 19. öldinni. Staðsetning borgarinnar gerði henni kleift að þróast og stækka. Borgin varð miðstöð vefnaðariðnaðarins og var stór ullarframleiðandi. Vefnaðariðnaðinum hnignaði frá miðri 20. öldinni. Núna það eru mörg erfið verkefni og félagsleg vandamál í Roubaix eins og fátækt og kreppa.

Borgin er líka akademísk og menningarleg miðstöð, þar á meðal fjöldi leikhúsa, minjasafna og annarra menningarstofnana. Borgin er nú best þekktur sem enda áfangastað í París-Roubaix hjólreiðarkeppninni.

Vinabæir.

Roubaix viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Daryush Shokof

Daryush Shokof (f. 1954) er íranskur kvikmyndagerðarmaður sem býr í Þýskalandi.

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.284464581702548.1073741832.283807238434949&amp;type=3
Heili

Heili er í líffærafræði hryggdýra annar af tveimur hlutum miðtaugakerfisins, en hinn hlutinn er mænan. Ysta lag hans er bleikt, en annars er hann hvítleitur. Hann stjórnar mestöllum líkamanum, með bæði taugaboðum og seytingu efnaboða.
Program (plata)

Program, píanóverk er 33 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1970.

Á henni flytur Rögnvaldur Sigurjónsson verk fyrir píanó. Upptaka: EMI London.
Runni

Runni er viðarkennd planta eða lágvaxið tré. Munurinn milli trjáa og runna er ekki skýr en oft er talað um runnar séu um 2-5 metrar að hæð. Sumir gera þann greinarmun á trjám og runnum að tré séu, eða geti verið, með einn miðlægan stofn en runnar séu með fleiri stofna og enginn þeirra miðlægur eða ríkjandi. Sama tegund af tré getur verið runni undir erfiðum kringumstæðum en tré við betri skilyrði. Hægt er að klippa tré til, svosem víðitegundir, þannig að runni skapist. Tilgangurinn getur þá verið limgerði eða skjólbelti.

Runnar á Íslandi.

Ýmsir runnar eru í notkun á Íslandi. Víðitegundir eru vinsælar t.d. afbrigði af gulvíði, birki er oft klippt til og tegundir eins og yllir og sýrena eru algengar.
Paul Reubens

Paul Rubenfeld (f. 27. ágúst 1952) er bandarískur leikari.

Pee-Wee.

Langþekktastur er Reubens fyrir að leika persónuna "Pee Wee" í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum.
Radnetz Deutschland

Radnetz Deutschland er landsnet hjólaleiða í Þýskalandi. Það var sett upp sem tímabundið samstarfsverkefni ríkis og sambandslanda, "Landshjólreiðaáætlun", sem hófst 2002 og lauk 2012. Landsnetið telur 12 hjólaleiðir, svokallaðar D-leiðir (D stendur fyrir "Deutschland"), samtals 11.700 km að lengd.

Leiðirnar eru merktar með merki sem sýnir teinahjól þar sem annar helmingurinn er númerið á rauðum grunni. Leiðir 1-6 eru austur-vesturleiðir og 7-12 eru norður-suðurleiðir. Margar af þessum leiðum eru hlutar af lengri EuroVelo-leiðum.
Andrzej Nowicki

Andrzej Rusław Fryderyk Nowicki (27. mai 1919 - 1. desember 2011) var pólskur heimspekingur. Hann var menntaður í menningar-, heimspeki- og trúleysissögu, heimspeki endurreisnartímans á Ítalíu, áhugamaður um myndlist, skáld og stjórnmálamaður.
Nenets

Nenets er tungumál talað af 25 þúsund manns í Nenets-héraði í Rússlandi. Það er ritað með latínuletri og telst til samojeda-mála úrölsku málaættarinnar.
Tenochtitlán

Tenochtitlán (upphaflega á Nahúatl tungumálinu: "Mēxihco-Tenōchtitlan" [meːˈʃíʔ.ko te.noːt͡ʃ.ˈtí.t͡ɬan]) var borgríki asteka á eyju í Texcocovatni í Mexíkódal. Borgin var stofnuð 20. júní 1325. Hún var höfuðborg ríkis asteka þar til Spánverjar lögðu hana undir sig sumarið 1521 og jöfnuðu að hluta við jörðu í kjölfarið. Þeir reistu síðan Mexíkóborg á grunni gömlu borgarinnar og rústir Tenochtitlán má enn sjá í miðborg Mexíkóborgar.

Í borginni bjuggu Astekar, ein af frumbyggjaþjóðum Ameríku. Á þeim tíma réðu Astekar yfir stórveldi á svæði í þar sem Mexíkó er nú. Tenochtitlán er talin hafa verið stofnuð 20. júní og var höfuðborg Asteka-ríkisins. Borgin stækkaði óðum á 15. öld. Spánverjar lögðu borgina undir sig árið 1521 og urðu það endalok Tenochtitlan og Astekaveldisins. Í staðinn reistu þeir Mexíkóborg, núverandi höfuðborg Mexíkó, sem er ein af stærstu borgum í heimi. Rústir Tenochtitlán má ennþá sjá í miðborg Mexíkóborgar.

Í borginni bjuggu rúmlega 200.000 manns þegar hún var hertekin af Spáverjunum. Fremstur í flokki Spánverja var herforinginn Hernán Cortés sem að hafði reynt lengi að ná borginni á sitt vald. Þegar það tókst voru ekki nema 40.000 Astekar eftir í borginni.

Þar sem borgin var byggð á stöðuvatninu Texcoco koma stundum flóð frá vatninu inn í Mexíkóborg og er það eitt af stærstu vandamálum borgarinnar.

Byggingar Tenochtitlán voru gerðar úr timbri eða leir og þökin úr stráum. Mikið af pýramídum voru í borginni en voru þeir gerðir úr steini. Einn þekktasti pýramídi borgarinnar hét Pýramídinn mikli í Tenochtitlán og reis hann í 50 metra hæð yfir borgina. Pýramídinn var rifinn af Spánverjunum árið 1521 til að rýma fyrir húsin þeirra. Astekar stunduðu mannfórnir og voru pýramýdarnir gerðir til þess.
Skollaber

Lýsing.

Skollaber er sígræn jurt sem myndar þéttar breiður. Stönglarnir eru sléttir og uppréttir. Blöðin eru gagnstæð og heilrend með bogadregnum æðum. Blómgun er í júlí. Blómin eru örsmá, saman í þéttum hnappi milli fjögurra stórra hvítra krónulíkra reifablaða. Berin eru rauð, allstór.

Rótin samanstendur af jarðstöngli og trefjarót. Jurtin breiðist út með rótarskotum.
Sapir - Whorf tilgátan

Sapir – Whorf tilgátan er tilgáta um að uppbygging tungumáls hafi áhrif á hugsunarhátt og skynjun og talendur mismunandi tungumála skynji heiminn á mismunandi hátt. Kenningin var sett fram af málvísindamannfræðingnum Benjamin Lee Whorf en hann setti fram tvöfalda tilgátu um áhrif tungumáls, annars vegar um nauðhyggju tungumálsins eða hvernig tungumálið ákvarðar hugsunarhátt og viðhorf og hins vegar um afstæðishyggju tungumálsins þ.e. hvernig ólík tungumál endurspegla mismunandi heimssýn.
Þyrill

Þyrill er fjall austarlega í Hvalfirði. Það er 388 metra hátt og er nafnið tilkomið af sviptivindum við fjallið. Bær og veðurathugunarstöð með sama nafni eru undir fjallinu. Sjaldgæfir geislasteinar hafa fundist á fjallinu. Þyrill kemur við sögu í Harðarsögu og Hólmverja.

Stundum er farið á fjallið í tengslum við nálæga gönguleið; Síldarmannagötur.
Grenaa

Grenaa er bær á austurströnd Jótlands í Danmörku. Bærinn stendur á skaganum Djursland. Bærinn er höfuðstaður og fjölmennasti bær sveitarfélagsins Norddjurs á Mið-Jótlandi. Íbúar eru um 15 þúsund (2018).
Avignon

Avignon er borg í suðausturhluta Frakklands í umdæminu Vaucluse á bökkum Rónar. Íbúar voru um 94 þúsund árið 2017. Borgin er einkum þekkt sem Páfastóll frá 1309 til 1377. Borgin var hluti af Páfaríkinu til 1791 þegar hún varð hluti af Frakklandi. Hún er ein af fáum borgum í Frakklandi þar sem borgarmúrarnir frá miðöldum hafa varðveist. Í miðborginni eru páfahöllin, Palais des Papes, Dómkirkjan í Avignon og það sem eftir er af Saint-Bénézet-brú. Þessir þrír minjastaðir eru hluti af heimsminjaskrá UNESCO.
Dagur (dagblað 1997)

Dagur var íslenskt dagblað sem varð til við sameiningu Akureyrarblaðsins "Dags" og Framsóknarblaðsins "Tímans" árið 1996. Útgáfufyrirtæki "DV", Frjáls fjölmiðlun, hafði þá eignast bæði blöðin. Út árið 1996 hét blaðið "Dagur-Tíminn". Það var landsmálablað sem kom út alla daga vikunnar nema sunnudaga og mánudaga. Fyrsti ritstjóri þess var Stefán Jón Hafstein. Eftir aðeins fimm mánaða útgáfu var nafni blaðsins breytt í "Dag" og Tímanafnið þannig fellt brott. Elías Snæland Jónsson varð ritstjóri ásamt Stefáni. Þannig kom blaðið út til mars 2001 en í apríl sama ár hóf "Fréttablaðið" göngu sína.
Sláttuþyrla

Sláttuþyrla er verkfæri í landbúnaði til að slá gras á túnum. Þær eru hengdar í traktor.
Sænska kirkjan

Sænska kirkjan (sænska: "Svenska kyrkan") er stærsta kristna kirkjan í Svíþjóð og önnur stærsta evangelíska-lútherska kirkja heims. Hún skiptist í 13 biskupsdæmi. Í forsvari er erkibiskupinn af Uppsölum. Antje Jackelén er nú erkibiskup og er fyrst kvenna til að gegna embættinu.

Uppruna kirkjunnar má rekja til ársins 1536 þegar Gústaf Vasa konungur lagði grunninn að henni sem sjálfstæðri einingu og klauf frá kaþólsku kirkjunni. Var það hluti af siðaskiptunum sem breiddist út um Evrópu. Konur fengu að gerast prestar árið 1960.

Sænska kirkjan í nútímanum er þekkt fyrir frjálslynda afstöðu sína. Til dæmis gagnvart samkynhneigðum. En kirkjan hefur tekið þátt í Gay Pride göngu og gefur saman samkynhneigða. Eva Brunne, biskupinn af Stokkhólmi, varð fyrsti lesbíski biskup heims árið 2009.

Árið 2000 varð aðskilnaður ríkis og kirkju í Svíþjóð og eftir það hefur meðlimum kirkjunnar snarfækkað. En þar til ársins 1996 voru ungabörn sjálfkrafa skráð í sænsku kirkjuna. Árið 2022 voru tæp 54% Svía meðlimir sænsku kirkjunnar. Um 2% Svía sækja reglulega guðsþjónustu samkvæmt Gallup könnun árið 2009. Minna en fjórðungur sænskra unglinga fermdist hjá kirkjunni árið 2017.