arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hilary Putnam

Hilary Whitehall Putnam (f. 31. júlí 1926; d. 13. mars 2016) var bandarískur heimspekingur sem hefur verið áhrifamikill heimspeki enskumælandi landa síðan á 7. áratug 20.aldar, einkum í hugspeki, málspeki og vísindaheimspeki. Hann var lengst af prófessor í heimspeki við Harvard háskóla en er nú á eftirlaunum.

Putnam er þekktur fyrir að vera jafn gagnrýninn á eigin kenningar og annarra og rýna í sérhverja kenningu þar til gallar hennar eru komnir í ljós. Í kjölfarið þykir hann skipta oft um skoðun.

Í hugspeki er Putnam þekktur fyrir að vera málsvari verkhyggju um hugann. Í málspeki hefur Putnam ásamt Saul Kripke og fleirum þróað orsakahyggju um tilvísun, en auk þess hefur hann sett fram eigin kenningu um merkingarfræðilega úthyggju á grundvelli frægrar hugsunartilraunar um Jörð og Storð.

Í heimspeki stærðfræðinnar setti Putnam ásamt starfsbróður sínum og kennara W.V.O. Quine fram „Quine-Putnam tilgátuna um nauðsynleika stærðfræðifyrirbæra“ sem kveður á um að stærðfræðileg fyrirbæri séu raunverulega til. Síðar lét Putnam í ljós þá skoðun sína að stærðfræði sé ekki einungis rökfræðileg í eðli sínu, heldur að einhverju leyti raunvísindalegs eðlis. Í þekkingarfræði er Putnam þekktur fyrir að hafa sett fram hugsunartilraunina um heila í krukku til höfuðs efahyggju. Í frumspeki varði Putnam upphaflega frumspekilega hluthyggju en snerist hugur og aðhylltist fyrst „innri hluthyggju“ og síðar beina hluthyggju í anda gagnhyggjunnar. Putnam hafnar hugmyndum um hugræna táknum, skynreyndir og annað af því tagi.

Putnam hefur einnig lagt sitthvað af mörkum í stærðfræði og tölvunarfræði.
Meðferðarheimili

Meðferðarheimili eru stofnanir sem hafa það hlutverk að taka til sín einstaklinga sem eiga við einhverskonar vandamál að stríða, hlúa að þeim, byggja þá upp og koma aftur út í samfélagið. Tilgangurinn er ekki alltaf að einstaklingarnir séu heilbrigðir þegar þeir koma út í samfélagið - þó að það sé auðvitað alltaf markmið, en markmiðið er að einstaklingarnir geti séð um sjálfa sig og geti byggt sjálfa sig upp til að lifa betra lífi.
Kúlomb

Kúlomb (franska: "coulomb") er SI-eining rafhleðslu, táknuð með C. Nefnd eftir franska eðlisfræðingnum Charles-Augustin de Coulomb (1736-1806). Er sú rafhleðsla, sem rafstraumurinn eitt amper flytur á einni sekúndu.

SI skilgreiningin er hleðsla sem ferðast með stöðugum straumi af einu amperi á einni sekúndu:

[Its SI definition is the charge transported by a constant current of one ampere in one second:]

[One coulomb is also the amount of excess charge on a capacitor of one farad charged to a potential difference of one volt:]

Eitt koulomb er nákvæmlega hleðsla 1/1,602 176 ×10-19 róteinda.
Dómsmálaráðherra

Dómsmálaráðherra er staða innan ríkisstjórnar í nokkrum löndum sem hefur málefni dómstóla og lögreglu með höndum. Í sumum löndum ber dómsmálaráðherra einnig ábyrgð á framkvæmd kosninga.
Luna 1

Luna 1 var lítið ómannað geimfar sem var hluti af Luna-geimferðaáætluninni. Það var smíðað í Sovétríkjunum og skotið upp 2. janúar 1959. Það var fyrsta geimfarið sem komst í námunda við Tunglið. Tveimur dögum eftir að því var skotið á loft lenti það á braut um Sólu á milli sporbauga Jarðar og Mars.
Nippur

Nippur var borg í Mesópótamíu á tíma Babýlons. Sú borg var álitin heilög, og sögð dvalarstaður guðsins Enlíls.
Wii stöðvar

Wii stöðvarnar eru aðalvalmynd leikjatölvunnar Wii frá Nintendo. Þær eru notaðar til að velja hvað þú ætlir að gera, t.d. spila leik, fara netið, kíkja á veðrið og fleira. Notandinn getur hreyft stöðvarnar til milli plássana 48.

Aðalstöðvarnar.

Aðalstöðvarnar eru þær sem er í vélinni þegar maður kaupir hana.

Disc Channel.

Disc Channel leyfir notendum að spila Wii og GameCube leiki. Ef það er Wii leikur í drifinu birtir Disc Channel nafnið á leiknum sem er í tölvunni. Ef það er GameCube leikur sýnir tölvan GameCube merkið og spilar hljóðið úr GameCube þegar hún kveikjir á sér. Aftur á móti getur hún ekki sýnt merkið á leiknum eða aðrar upplýsingar, ólíkt Wii leikjunum. Ef DVD, CD er látinn í tölvuna eða Wii eða GameCube leikur frá öðru landi, sýnir hún þessi skilaboð: "Unable to read the disc. Check the Wii operations Manual for help troubleshooting." Ef enginn diskur er látinn í tölvuna, sýnir hún skilaboðin: "Please insert a disk." Þegar diskur er látinn í, sést mynd með tveim diskum snúast þangað til hún les diskinn, þá hverfur annar diskurinn.

Þetta er eina stöðin sem ekki er hægt að færa. Hún er alltaf sýnd efst til vinstri.

Mii Channel.

Í Mii (borið fram eins og enska persónufornafnið "me") Channel getur maður búið til sýnar eigin Mii persónur og notað í ýmsum leikjum. Maður getir ráðið hvernig höfuðið er í laginu, lit, stærð, gerð og staðsetningu augna, ráðið hárgreiðslu og ýmsu fleira. Það er pláss fyrir alls 100 Mii persónur á eina leikjatölvu.

Photo Channel.

Ef notandi setur SD kubb í Wii, eða sendir myndir eða myndbönd með tölvupósti, getur maður skoðað það í Photo Channel. Maður getur breytt myndunum og búið til púsl úr þeim. Eftir breytingar getur notandi vistað myndirnar í tölvuna (en ekki á SD kubbinn) og sent myndirnar til einhvers annars Wii eiganda.
Íslenskur fjárhundur

Íslenskur fjárhundur er tegund spísshunda sem kom til Íslands með landnámsmönnum. Þeir voru þolgóðir og voru notaðir til smölunar. Sjúkdómar léku stofninn illa á 19. öld og á miðri 20. öld var hundurinn í útrýmingarhættu. Hundaræktunarfélag Íslands var stofnað árið 1969 til að varðveita kynið. Ýmis litabrigði eru til en gulur er algengur. Íslenski fjárhundurinn er með vakteðli; er forvitinn og fjörugur og geltir þegar ókunnuga ber að garði. Áberandi stærðarmunur er á hundi og tík.

Skyld afbrigði eru norskur búhundur, hjaltneskur fjárhundur og velskur corgi.

Einkenni.

Hæð hjá karlhundum 42-48cm, en 38-44 hjá tíkum. Höfuðið er breitt og nokkuð kúpt. Trýnið er frammjótt og frekar stutt. Augun eru miðlungsstór og möndlulaga. Augnlitur er dökkur, en ívið er ljósari á mórauðum og ljósum hundum. Hvarmarnir svartir eða brúnir. Eyrun eru sperrt, breið neðst og enda í broddi. Brjóstkassinn er djúpur og breiður og hálsinn kröftugur. Rófan á að vera hringuð upp á við.

Í menningu.

Persóna ein í leikritinu Hinrik 5 eftir William Shakespeare minnist á íslenska hundinn og segir: "Pish for thee, Iceland dog! thou prick-ear'd cur of Iceland!". Og er þannig í þýðingu Helga Hálfdanarsonar: "Svei þér! þú, Íslands eyrnasperrti hundur!"
Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar

Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar var samsteypustjórn Alþýðuflokks, Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks 4. febrúar 1947 - 6. desember 1949. Stjórnin var einatt kölluð „Stefanía“, eftir forsætisráðherranum Stefáni Jóhanni Stefánssyni, formanni Alþýðuflokksins.

Eftir gríðarlegar fjárfestingar og uppbyggingu í lok síðari heimsstyrjaldarinnar varð nánast gjaldeyrisþurrð á Íslandi. Ríkisstjórnin greip því til gríðarlegra innflutningshafta og rak hér um þriggja ára skeið einn róttækasta hafta- og áætlunarbúskap sem sést hefur á Íslandi. Ríkisstjórnin rak eina alræmdastu hagstjórn sem hefur ríkt í landinu.

Innganga Íslands í Norður-Atlantshafsbandalagið var samþykkt í stjórnartíð ríkisstjórnarinnar þann 30. mars 1949. Sama dag og innganga Íslands í varnarbandalagið var samþykkt á Alþingi urðu einar mestu óeirðir sem sést hafa á Íslandi. Andstæðingar, stuðningsmenn og almennir borgarar flykktust á Austurvöll til að láta skoðanir sínar í ljósi og létu andstæðingar samningsins grjóti, eggjum og mold rigna yfir Alþingishúsið. Lögregla varpaði í kjölfarið táragasi inn í mannfjöldann.
Schengen-samstarfið

Schengen-samstarfið er samstarf Evrópuríkja á sviði landamæraeftirlits og löggæslu sem byggir á Schengen-samningnum. Markmið samstarfsins er að auðvelda ferðir fólks innan Schengen-svæðisins með því að afnema persónueftirlit (vegabréfaskoðun) á innri landamærum þess en styrkja jafnframt eftirlitið á sameiginlegum ytri landamærum svæðisins. Schengenríkin hafa einnig samræmt þær reglur sem gilda um vegabréfsáritanir þannig að áritun gefin út í einu aðildarríki gildir í þeim öllum. Hinn meginþáttur samstarfsins felst í aukinni lögreglusamvinnu ríkjanna til þess að berjast gegn alþjóðlegri glæpastarfsemi. Til þess var Schengen upplýsingakerfið sett á fót en lögregla í öllum aðildarríkjum hefur aðgang að því og geymir það upplýsingar um eftirlýsta einstaklinga, framsalsbeiðnir o.s.frv.

Alls hafa 28 Evrópuríki skrifað undir Schengensamninginn, það eru öll aðildarríki Evrópusambandsins, fyrir utan Bretland, Írland og Króatíu, sem og Noreg, Ísland og Sviss. Hinsvegar hefur samningurinn ekki tekið gildi ennþá nema í 15 ríkjum, hann hefur ekki tekið gildi í nýju ESB ríkjunum sem gengu í sambandið 2004 og 2007 og Sviss.

Norðurlöndin fimm hafa átt með sér álíka samstarf, Norræna vegabréfasambandið, um afnám vegabréfsskoðunar vegna ferða milli þeirra síðan 1954. Það var ekki síst til þess að varðveita það sem Noregur og Ísland afréðu að taka þátt í Schengen með hinum Norðurlöndunum þrátt fyrir að vera ekki í ESB.

Upphaflegi Schengensamningurinn var undirritaður af fimm ríkjum (Belgíu, Frakklandi, Hollandi, Lúxemborg og Þýskalandi) 14. júní 1985 um borð í skipi á ánni Mósel rétt hjá þorpinu Schengen í Lúxemborg. Samstarfið var upphaflega óháð Evrópusambandinu og fór þá sérstök framkvæmdanefnd með völdin innan þess en árið 1999 var Schengensamstarfið fellt undir stofnanir ESB og tók þá ráðherraráðið við þeim völdum sem framkvæmdanefndin hafði áður. Þetta þýðir að þau Schengenríki sem ekki eru í ESB (Noregur, Ísland og Sviss) hafa engin formleg völd þegar ákvarðanir eru teknar sem varða samstarfið og hafa í raun aðeins kost á því að taka upp þær reglubreytingar sem því fylgja eða segja sig úr því ella.

Árin 2015-2016 var landamæraeftirlit hert í nokkrum Evrópuríkjum vegna flóttamannavanda og hryðjuverkaógnar.
Málgreining

Málgreining er svið innan tölvunarfræði og málfræði sem snýst um samskipti tölvu og manns með (eðlilegu) tungumáli. Upphaflega var málgreining grein innan gervigreindarfræði.
Innkirtlakerfi

Innkirtlakerfið er líffærakerfi í vefdýrum sem sjá um myndun hormóna sem dreifast um allan líkama og hafa áhrif á starfsemi hans. Innkirtlar eru á víð og dreif um líkaman og gegna þeir mismunandi hlutverkum. Þau stjórna til dæmis þvagmyndun, blóðsykurmagni og líkamsvexti svo eitthvað sé nefnt.
Insúlín

Insúlín eða eyjavaki er hormón sem myndast í langerhanseyjum briskirtilsins. Aðalhlutverk þess er að halda blóðsykurmagni í skefjum. Einnig örvar það myndun prótína í lifur og vöðvum, auðveldar upptöku glúkósa og amínósýra í frumum og margt fleira. Sykursýki stafar vegna vöntunar á insúlíni (sykursýki I) eða vandamáli með nýtingu þess (sykurskýki II).
Reykir (Hrútafirði)

Reykir í Hrútafirði er skólasetur á Reykjatanga. Þar var stofnaður héraðsskóli, Reykjaskóli, fyrir Vestur-Húnavatnssýslu og Strandasýslu árið 1930. Þar eru nú skólabúðir og grunnskóli. Á Reykjum hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð frá árinu 1997.
Júl

Júl (enska "Joule") er SI-mælieining orku og vinnu, táknuð með J. Nefnd eftir breska eðlisfræðingnum James Prescott Joule (1818-1889). Jafngildir einingunni njútonmetra (Nm), þ.e. 1 J = 1 Nm = 1 kg m2/s2.
Aftaka

Aftaka er einn flokkur manndrápa, og er orðið notað þegar ríki, samfélag, hersveit eða annar hópur fólks stendur að baki ákvörðun um að ráða manneskju af dögum í nafni eða þágu laga, réttlætis, hugmyndafræði, ofsókna, öryggis, trúar, til að valda ógn og skelfingu eða af öðrum ástæðum sem hópurinn sammælist um að séu knýjandi. Orðið er aðeins haft um aflífanir á mönnum en aldrei dýrum.

"Múgæðisaftaka" (enska: "lynching"), telst það er hópur manna, þá einatt múgur eða æstur hópur, ræðst á manneskju eða manneskjur og tekur af lífi án dóms og laga, í krafti tilfinninga, haturs og/eða hugmyndafræði.

Aftökur á vegum dómstóla.

Það telst aftaka þegar manneskja er drepin til uppfyllingar á dauðadómi lögmæts dómstóls. Til framkvæmdar á dauðarefsingu hafa mörg ríki beitt "opinberum aftökum", og er almenningur þá hvattur til að fylgjast með aðgerðinni, enda er refsingunni þá ekki aðeins beint gegn hinum dæmda heldur ætlað að fæla aðra frá sömu brotlegu breytni. (Sjá nánar færslu um dauðarefsingar.) Þegar dauðarefsing og aftökur tíðkuðust á Íslandi, á tímabilinu 1550 til 1830, var ekki óalgengt að fyrir alvarlegustu brot væri þess krafist í dómsorði Alþingis að höfuð brotamanns yrði fest á stjaka að lokinni afhöfðun, og látið standa þar, á opinberum vettvangi, öðrum til viðvörunar.

Þó er ekki sjálfsagt að aftökur á vegum dómstóla séu opinberar. Samkvæmt ársskýrslu mannréttindasamtakanna Amnesty International yfir dauðadóma og aftökur árið 2018 er talið að kínversk stjórnvöld taki fleira fólk af lífi en stjórnvöld nokkurs annars ríkis og nemi aftökur í Kína þúsundum á ári. Um þessar aftökur eru þó engin talnagögn aðgengileg, enda eru þær ekki opinberar heldur varðveittar sem ríkisleyndarmál.

Aftökur í tengslum við hernað.

Manndráp sem framið er á vígvelli herja eða í öðrum beinum átökum telst ekki aftaka, en aftaka er það þegar herdómstóll dæmir menn af lífi og framfylgir dómnum að því loknu. Sögulega eru aftökur býsna algeng aðferð nýs yfirvalds, eða hóps sem gerir tilkall til yfirráða, til að treysta vald sitt á svæði eða yfir samfélagi. Til dæmis má nefna aftökuna á Jóni Arasyni, biskup, og sonum hans tveimur, við siðaskiptin á Íslandi. Ógrynni fólks hefur látið lífið í aftökum sem beitt hefur verið í þágu trúarofsókna, ofsókna gegn minnihlutahópum og við þjóðarmorð.

Upp úr aldamótunum 2000 hafa staðið deilur um lagalegan og siðferðilegan grundvöll fyrir þeim manndrápum sem herir og/eða leyniþjónustur framkvæma með drónum, en slíkum aðgerðum svipar að mörgu leyti frekar til aftöku en hefðbundins hernaðar.

Aftökur á Íslandi.

Aftökum fjölgaði á Íslandi eftir siðaskipti og var þá dæmt eftir Stóradómi. Innan rannsóknarverkefnisins "Dysjar hinna dæmdu" við Háskóla Íslands hefur verið unnið að kortlagningu aftökustaða á Íslandi. Þar má finna gögn um 238 skrásettar aftökur, sem birtast í töflunni hér að neðan. Þessar aftökur áttu sér allar stað á tímabilinu 1550 til 1830, það er frá upphafi siðaskipta til loka þess tíma sem oftast er kenndur við upplýsingu. Sjá nánar í færslunni Aftökur á Íslandi.
Fontur

Fontur eða Langanesfontur er ysti oddi á Langanesi. Þar eru 50 til 70 metra há sjávarbjörg. Vitinn á Fonti var fyrst byggður 1910 en endurbættur árið 1914 og 1950. Þar hefur einnig verið sjálfvirk veðurathugunarstöð frá árinu 1994.
Emilia Fox

Emilia Rose Elizabeth Fox (fædd 31. júlí 1974) er bresk leikkona sem best er þekkt fyrir hlutverk sitt sem Jeannie Hurst í Randall and Hopkirk (deceased). Hún er dóttir Edward Foxs og Joanna Davidar. Emilia á yngri bróður sem heitir Freddie.
Varðhundur

Varðhundur er hundur sem hefur það hlutverk að gæta svæðis og verja það gegn óvelkomnum dýrum eða fólki.

Varðhundar gelta til að gera eigendum sínum viðvart þegar óboðnir gestir birtist. Í sumum tilfellum getur hundurinn einnig hrætt burt óboðna gesti með því einu að gelta. Sumir varðhundar eru einn fremur þjálfaðir til þess að halda óboðnum gesti í skefjum eða ráðast jafnvel á hann. Til dæmis eru búhundar oft nægilega stórir til þess að ráðast á og hrekja burt rándýr eins og refi og úlfa. Þegar líklegra er að óboðni gesturinn sé maður eru varðhundar stundum þjálfaðir til þess að halda honum föstum með leiðsögn eigandans. Einnig kemur fyrir að slíkir varðhundar séu beinlínis þjálfaðir til þess að ráðast á óboðna gestinn en slíkt er víða ólöglegt. Hundar eru misgóðir varðhundar og sum afbrigði geta verið prýðilega til þess fallin að gera eigendum viðvart en ekki til þess að ráðast a óboðna gesti, t.d. vegna þess að hundarnir gelta hátt en hafa lítið bardagaeðli.
Geislagjafi

Geislagjafi er hlutur eða áhald, sem gefur frá sér jónandi geislun og inniheldur geislavirkt efni. Geislatæki gefa sum öfluga jónandi geislun, sem ekki stafar frá geislavikrum efnum.
Hundategund

Hundategund, hundakyn eða hundaafbrigði er hópur hunda sem á flestöll útlitseinkenni og skapgerðareinkenni sameiginleg, einkum vegna þess að hann er kominn af hópi sameiginlegra forfeðra sem hafði sömu einkenni. Þess ber að geta að orðið „hundategund“ getur verið villandi, því allir hundar eru sömu tegundar í líffræðilegum skilningi. Eftir sem áður er orðanotkunin útbreidd.

Yfirlit.

Hundar hafa verið ræktaðir í þeim tilgangi að ná fram tilteknum einkennum í þúsundir ára. Upphaflega mun ræktunin hafa miðað að því að auðvelda tamningu hundsins og að ná fram nytsamlegri hegðun, svo sem veiðieðli. Síðar voru hundar einnig ræktaðir útlitsins vegna og afleiðingin er meðal annars margbreytileiki meðal hundategunda.

Margar hefðbundnar hundategundir sem eru viðurkenndar af hundaræktarfélögum eru sagðar vera „hreinræktaðar“. Einungis þeir hundar sem eru komnir af tveimur hreinræktuðum hundum eru taldir hreinræktaðir. Hugtakið er umdeilt bæði vegna þess hve erfitt er að framfylgja settum reglum og vegna mögulegra erfðafræðilegra afleiðinga ræktunar af of litlum stofni. Erfðafræðirannsóknir hafa verið gerðar undanfarið á ólíkum hundategundum og hafa afleiðingarnar í sumum tilvikum komið á óvart til dæmis hvað aldur og skyldleika hundategunda varðar.

Almennt gildir að áður en afbrigði hunds er viðurkennt sem réttnefnd hundategund eða hundakyn verður að sýna fram á að afkvæmi tveggja einstaklinga af því afbrigði séu ávallt hundar með sömu einkenni og foreldrarnir, bæði í útliti og skapgerð. Til dæmis verður slétthærður sækir að vera svartur; þó fæðast gulir hvolpar af og til. Hundaræktarfélög viðurkenna ekki gulu hundana sem einstaklinga þessarar hundategundar og sumir ræktendur drepa hvolpana frekar en að leyfa þeim að vaxa úr grasi og geta af sér fleiri „óæskilega“ gula hvolpa og viðhalda þannig geninu; stundum eru slíkir hundar vanaðir og seldir sem gæludýr. Annað dæmi má taka af belgískum fjárhundum en tveir hundar af groenendael-afbrigði belgískra fjárhunda geta stundum af sér hvolpa af tervueren-afbrigði (brúna). Hundaræktarfélagið American Kennel Club telur afbrigðin vera ólíkar hundategundir og þar af leiðandi eru brúnu hvolparnir ekki samþykktir og taldir óæskilegir; aftur á móti telja önnur hundaræktarfélög, svo sem Canadian Kennel Club, að hundarnir séu einfaldlega ólík litaafbrigði af sömu hundategund.
Blóðhundur

Blóðhundur, einnig þekktur sem St. Hubertshundur, er afbrigði stórra hunda sem hafa verið ræktaðir sérstaklega sem sporhundar. Yfirvöld nota víða blóðhunda til þess að þefa uppi strokufanga, týnd börn og fórnarlömb náttúruhamfara, svo sem jarðskjálfta og snjóflóða. Blóðhundar eru þekktir fyrir að geta fundið lykt sem er margra daga gömul og fylgt henni eftir langar leiðir. Þeir hafa næmasta lyktarskyn allra hunda. Blóðhundar eru gæfir og geðgóðir hundar.

Stærð.

Fullvaxnir rakkar vega um 36-50 kg og eru um 58-69 cm háir á herðakamb. Þeir eru stórbeinóttir og megnið af líkamsþyngd þeirra er fólgin í beinagrindinni.
Punktur punktur komma strik

Punktur punktur komma strik getur átt við eftirfarandi:
Henry Morgan

Henry Morgan ("Hari Morgan" á velsku) (um 1635 – 25. ágúst 1688) var velskur fríbýttari sem varð frægur sem sjóræningjaforingi í Karíbahafinu. Hann rændi spænskar borgir og skip á árunum frá 1667 til 1671 og nýtti sér átök milli Englands og Spánar á þeim tíma en frægustu herfarir hans voru gegn Panama þessi sömu ár. Með síðustu ránsferð sinni braut hann gegn friðarsamkomulagi Englands og Spánar en tókst að sýna fram á að hann hefði ekki haft vitneskju um það. Hann var þá aðlaður og gerður að landstjóra á Jamaíka. 1683 missti hann stöðu sína í landstjórninni og heilsu hans var þá tekið að hraka, hugsanlega vegna berkla. Hann var einnig alræmdur fyrir drykkjuskap sem hefur flýtt fyrir heilsutapi.

Vinsæl rommtegund, "Captain Morgan", heitir í höfuðið á honum.
Kanilsykur

Kanilsykur er það sem verður til þegar kanil og sykri er blandað saman. Hann er vinsæll sem útálát á grauta (eins og t.d. hafragraut) eða ábrysti, og einnig út á steikt slátur.
Ystingur

Ystingur (eða ostefni) er mjög prótínríkt efni í mjólkurvörum sem verður til við það mjólk er yst (eða "hleypt") með ensímum eða vægri sýru (t.d. matarediki eða sítrónusýru) þannig að prótínin kekkjast og skilja sig frá mysunni í mjólkinni.

Ystingur er t.d. notaður í kotasælu, osta og fleira. Stundum er hann notaður beint til matargerðar. Ungverska sælgætið Túró Rudi er með fyllingu úr bragðbættum ystingi.
Lukkuborgarætt

Lukkuborgarætt hefur verið ríkjandi konungsætt Danmerkur frá 1863, er Kristján 9. tók við ríki. Hún er jafnframt ríkjandi konungsætt Noregs frá árinu 1905 og var konungsætt Grikklands með hléum frá 1863 til 1973.

Ættin er kennd við Glücksburg, bæ í Slésvík, og heitir reyndar fullu nafni "Slesvig-Holsten-Sønderborg-Lyksborg" á dönsku, en "Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg" á þýsku. Lukkuborgarætt er kvísl af Aldinborgarætt, sem hefur verið við völd í Danmörku síðan Kristján I varð konungur árið 1448.
Kotasæla

Kotasæla er mjólkurafurð og er meginuppistaða hennar ystingur sem er búið er að pressa mestu mysuna úr. Hann er ekki látinn eldast eða þroskast eins og gert er þegar hefðbundnir ostar eru búnir til, kotasæla er því bragðlítil og mjólkurlituð. Fituinnihald hennar fer eftir magni fitu í þeirri mjólk er ystingurinn er unnin úr og er hún oft seld bragðbætt t.d. með ananas eða hvítlauk.

Kotasælan er að jafnaði með mjög lágt fitu- og kolvetnisinnihald, en hátt hlutfall prótíns.

Innihaldslýsing:

Næringargildi í 100 g.

Orka 452 kJ / 107 kcal

Protein 13,5g

Kolvetni 3g

Fita 4,5g
Herbert Paul Grice

Herbert Paul Grice (1913 – 1988) var breskur heimspekingur sem fékkst einkum við málspeki.
Sea Shepherd Conservation Society

Sea Shepherd Conservation Society eru umverfisverndarsamtök sem einkum berjast gegn veiðum á sjávardýrum. Samtökin eru þekktust fyrir baráttu gegn hvalveiðum en hafa einnig fengist við baráttu gegn veiðum á öðrum sjávardýrum eins og selum og sæskjaldbökum.

Samtökin voru stofnuð af Paul Watson og fleirum úr umhverfissamtökunum Greenpeace þar sem þeim þóttu aðferðir Greenpeace ekki nógu róttækar. Aðferð Greenpeace er að safna gögnum um t.d. ólöglegar veiðar og nota þau í herferðum sem ganga út á það að móta almenningsálit í þeim löndum þar sem þeir starfa, en Watson vildi taka upp beinar aðgerðir gegn veiðimönnum. Samtökin hafa sökkt tíu hvalveiðiskipum frá 1979. Þeirra á meðal eru íslensku hvalveiðiskipin "Hvalur 6" og "Hvalur 7" sem samtökin reyndu að sökkva í Reykjavíkurhöfn árið 1986. Vegna þessa var Paul Watson fangelsaður í stuttan tíma þegar hann kom til Íslands árið 1988 og í kjölfarið vísað úr landi.

Núverandi höfuðstöðvar samtakanna eru í Friday Harbour í Washingtonfylki í Bandaríkjunum.
Þverbanda hjólbarði

Þverbanda hjólbarði eða radíaldekk er tegund af hjólbarða þar sem strigalög og vírar liggja þvert á akstursstefnuna. Með þessu fæst slitsterkari snertiflötur (bani) og sveigjanlegar hliðar. Þverbanda hjólbarðar „dala“ því meira en skábanda hjólbarða (diagonal dekk) og dreifa þannig álagi og þyngd betur á undirlagið. Aftur á móti eru hliðarnar viðkvæmar gagnvart oddhvössum hlutum. Hjólbarðarnir eru notaðir bæði á bíla og dráttarvélar en síður á vagna vegna þess hve miklu dýrari þeir eru en skábanda hjólbarðar.

Þverbanda hjólbarðar voru fundnir upp af Michelin fyrirtækinu og komu fyrst á markað árið 1946.

Kostir og gallar.

Kostir við að nota þverbanda hjólbarða:

Gallar:
Lagumot Harris

Lagumot Harris (fæddur 28. desember 1938; látinn 8. september 1999) var nárúskur stjórnmálamaður og forseti landsins í mánuð, frá 15. apríl til 15. maí 1978. Han var aftur kosinn forseti og var þá frá 22. nóvember 1995 til 11. nóvember 1996. Hann lést í Melbourne 8. september 1999.