arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stálöndin

Stálöndin er ofurhetja í Andrésar Andar-sögunum, og er í raun Andrés Önd sjálfur í dulbúningi. Stálöndinni bregður oftast fyrir í Syrpum.

Andrés Önd er persóna sem flest allir þekkja, en ekki alveg jafn margir þekkja persónuna sem hann verður þegar hann fer inn í skápinn sinn. Í skápnum hans er takki og ef hann ýtir á þann takka virkar skápurinn hans eins og lyfta og flytur hann niður í fylgsnið sitt þar sem hann geymir leynivopnin sín, grímur af ýmsum Andabæingum og búninginn sinn. Leynivopnin hans útvegar Georg gírlausi og hefur hann einnig breytt bílnum hans Andrésar þannig að í honum eru líka leynivopn og getur hann flogið. Margar persónur í Andrés Önd hafa uppgötvað leyndarmál hans en hann hefur alltaf fundið leið til að láta hvern sem fattar leyndarmálið hans gleypa einn gleymskumola, en þeir þurka út skammtímaminnið. Stálöndin kom fyrst fram árið 1969 og síðan þá hafa margar aðrar sögur komið um þessa önd sem líkist ekki að neinu leiti hinum óheppna Andrési Önd.
Japönsk heilabólga

Japönsk heilabólga ("Japanese encephalitis") er veirusýking sem smitast með moskítóflugum. Útbreiðsla sjúkdómsins er árstíðabundin og fer eftir hve mikið er af moskítóflugum.
Ernst Röhm

Bikarblöð (eða bikar) eru hluti blómsins sem umkringja og vernda blómhnappinn.

Bikarblöð eru í raun ummynduð laufblöð, því að þau líkjast einna helst venjulegum laufblöðum og eru oftast græn.
Gullintoppuætt

Gullintoppuætt (fræðiheiti: "Plumbaginaceae") er ætt blómstrandi plantna með heimsútbreiðslu. Hún er með um 30 ættkvíslir og um 725 tegundir.

Einungis ein tegund er villt á Íslandi: geldingahnappur (Armeria maritima).
Armeria villosa

Armeria villosa er jurt af gullintoppuætt.
Armeria bourgaei

Armeria bourgaei er jurt af gullintoppuætt.
Armeria eriophylla

Armeria eriophylla er jurt af gullintoppuætt.
Armeria transmontana

Armeria transmontana er jurt af gullintoppuætt.
Armeria rothmaleri

Armeria rothmaleri er jurt af gullintoppuætt.
Guðjón Þórðarson

Guðjón Þórðarson (f. 10. júní 1967) í Vestmannaeyjum er íslenskur knattspyrnuþjálfari og fyrrum knattspyrnumaður. Hann þjálfar nú Víking Ólafsvík.

Guðjón spilaði sem leikmaður lengst af fyrir ÍA og spilaði 400 leiki fyrir liðið; vann 5 íslandsmeistaratitla og 5 bikartitla. Hann spilaði einn landsleik með landsliði Íslands.

Guðjón sneri sér að þjálfun árið 1987 og hefur þjálfað Á Íslandi, Noregi, Englandi og Færeyjum. Synir Guðjóns eru allir viðriðnir knattspyrnu.
Armeria maderensis

Armeria maderensis er jurt af gullintoppuætt.
Armeria hispalensis

Armeria hispalensis er jurt af gullintoppuætt.
Mette Frederiksen

Mette Frederiksen (f. 19. nóvember 1977) er danskur stjórnmálamaður, núverandi forsætisráðherra Danmerkur og formaður danska Jafnaðarmannaflokksins. Hún hefur hefur setið á danska þjóðþinginu frá árinu 2001 og var vinnumálaráðherra í ríkisstjórn Helle Thorning-Schmidt frá 2011 til 2014 og dómsmálaráðherra frá 2014 til 2015. Hún tók við af Thorning-Schmidt sem leiðtogi Jafnaðarmannaflokksins þann 28. júní árið 2015.

Frederiksen er önnur konan sem gegnir embætti forsætisráðherra Danmerkur og auk þess yngsti forsætisráðherra í sögu landsins.

Æviágrip.

Frederiksen fæddist í Álaborg. Faðir hennar var leturfræðingur en móðir hennar kennari. Hún gekk í gagnfræðiskólann í Aalborghus og lagði stund á stjórnendanám og félagsvísindi við Álaborgarháskóla. Eftir að hún útskrifaðist árið 2000 vann hún sem ráðgjafi fyrir ungmenni hjá danska alþýðusambandinu.

Frederiksen var kjörin á danska þjóðþingið fyrir Kaupmannahafnarkjördæmi í þingkosningum í nóvember árið 2001. Eftir kosningar árið 2005 var hún útnefnd talsmaður Jafnaðarmannaflokksins fyrir félagsmálefni. Eftir kosningarnar varð hún einnig varaformaður þingflokks Jafnaðarmanna.

Í maí árið 2010 komst það í hámæli að Frederiksen og aðrir leiðtogar Jafnaðarmanna hefðu skráð börn sín til náms í einkaskólum. Frederiksen og flokksfélagar hennar voru sökuð um hræsni þar sem flokkurinn hafði lengi talað fyrir mikilvægi ríkisrekinna menntastofnana. Árið 2005 hafði Frederiksen gagnrýnt foreldra sem sendu börnin sín í einkaskóla. Frederiksen svaraði gagnrýnendum með því móti að viðhorf hennar til einkaskóla hefði mildast með árunum og að það hefði verið meiri hræsni hjá henni að setja eigin stjórnmálaframa í efra sæti en hag dóttur sinnar.

Eftir að Frederiksen varð formaður Jafnaðarmannaflokksins hefur flokkurinn færst til vinstri í efnahagsmálum en lengra til hægri í innflytjendamálum. Í nýlegri ævisögu sagði hún: „Í mínum augum er orðið æ ljósara að það eru lægri stéttirnar sem greiða kostnaðinn fyrir óhefta hnattvæðingu, fjöldainnflutninga og frjálsa hreyfingu vinnuafls.“

Danska vinstriblokkin vann sigur í þingkosningum árið 2019 og Frederiksen lýsti í kjölfarið yfir vilja til að stofna minnihlutastjórn Jafnaðarmannaflokksins með stuðningi annarra vinstriflokka. Þann 25. júní féllust Sósíalíski þjóðarflokkurinn, Einingarlistinn og Róttæki vinstriflokkurinn á að styðja minnihlutastjórn Jafnaðarmannaflokksins með Frederiksen sem forsætisráðherra. Frederiksen lýsti því yfir að ríkisstjórn hennar myndi minnka losun gróðurhúsalofttegunda um 70%, setja bindandi loftslagslöggjöf og hætta við áform um að senda erlenda sakamenn til afplánunar á eyjunni Lindholm.

Andstaða gegn vændi.

Frederiksen er ötull andstæðingur vændis í Danmörku og hefur í mörg ár mælt með því að kaup á vændi verði gert ólöglegt líkt og í Svíþjóð, Noregi og Íslandi. Rekstur vændishúsa og aðkoma þriðja aðila að vændissölu eru þegar ólögleg í Danmörku.
Kiðárvirkjun II

Kiðárvirkjun II er vatnsaflsvirkjun í Húsafelli sem hóf starfsemi 2003 og er í eigu Ferðaþjónustunnar Húsafelli.

Virkjunin var svo tengd inn á almenna dreifikerfið 2004.
790–781 f.Kr.

790–781 f.Kr. var 2. áratugur 8. aldar f.Kr.
Rósablaðka

Lewisiopsis tweedyi er blómstrandi planta og eina tegund ættkvíslarinnar Lewisiopsis. Tegundin sem er betur þekkt sem "Lewisia tweedyi", er nú flokkuð í ættinni Montiaceae. Hún er einlend í vesturhluta Norður-Ameríku í Washington og Bresku-Kólumbíu.

Orðsifjar.

Fræðiheitið "tweedyi" ver gefið til heiðurs Frank Tweedy, 18du aldar amerísks staðfræðings.
Cistanthe cachinalensis

Cistanthe cachinalensis er plöntutegund sem var fyrst lýst af Rodolfo Amando Philippi, og fékk sitt núverandi nafn af Peralta og D.I.Ford.
Eldfjöll

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;parentid&gt;1637601&lt;/parentid&gt;

&lt;timestamp&gt;2019-06-10T18:39:40Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;EmausBot&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;minor /&gt;

&lt;comment&gt;Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → Eldstöð&lt;/comment&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Cistanthe monandra

Cistanthe monandra er plöntutegund sem var fyrst lýst af Thomas Nuttall, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá suðvestur Bandaríkjunum.
FK Sūduva

Futbolo klubas Sūduva er lið sem er í litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu. Liðið var stofnað árið 1968. Núverandi völlur Hikvision Arena tekur tæp 6.250 í sæti.

Leikmenn.

Uppfært: 14. maí 2022.
Cistanthe rosea

Cistanthe rosea er plöntutegund sem var fyrst lýst af Sereno Watson, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá vestur Bandaríkjunum.
Þórhildur Þorleifsdóttir

Þórhildur Þorleifsdóttir (f. 25. mars 1945) er íslensk leikkona, leikstjóri og fyrrverandi alþingiskona.

Þórhildur sat á Alþingi fyrir Kvennalistann í Reykjavíkurkjördæmi 1987-1991.

Nám og störf.

Stúdentspróf frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1976 og stundaði nám við The Royal Ballet School í London 1961–1963. Þórhildur starfaði sem kennari við Listdansskóla Þjóðleikhússins, SÁL-skólann, Leiklistarskóla Leikfélags Reykjavíkur og Leiklistarskóla Íslands um árabil. Hún var fastráðin leikkona hjá Leikfélagi Akureyrar 1973–1975 og ein af stofnendum Alþýðuleikhúss árið 1975. Starfaði sem leikstjóri við öll atvinnuleikhús á Íslandi, Íslensku óperuna, sjónvarp o.fl frá 1975-2010. Hún leikstýrði m.a. kvikmyndinni "Stella í orlofi" árið 1986.

Þórhildur var ein stofnenda Kvennaframboðsins árið 1982 og Kvennalistans árið 1983. Hún var alþingismaður fyrir Kvennalistann frá 1987-1991 og leikhússtjóri Borgarleikhússins frá 1996-2000.

Þórhildur gengdi formennsku Jafnréttisráðs frá 2010-2017 og var kjörin fulltrúi í Stjórnlagaráð árið 2011.

Viðurkenningar.

Þórhildur hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2006 og hlaut heiðursverðlaun Grímunnar, Íslensku sviðslistaverðlaunanna árið 2019.
Marel

Marel er íslenskt fyrirtæki sem framleiðir vélar, kerfi, og hugbúnað fyrir kjúklinga-, kjöt-, og fiskvinnsluiðnaðinn. Marel er einn stærsti framleiðandi matvinnslutækja í heiminum. Um 5.500 manns starfa hjá félaginu og er það með um 30 dótturfélög víða um heim. Höfuðstöðvar þess eru í Garðabæ.
Calandrinia compressa

Calandrinia compressa er plöntutegund sem var lýst af Heinrich Adolph Schrader og Augustin Pyrame de Candolle.
Calandrinia hortiorum

Calandrinia hortiorum er plöntutegund sem var lýst af Obbens.
Þormóðsstaðir (aðgreining)

Þormóðsstaðir getur átt við:
Parakeelya

Parakeelya er ættkvísl plantna í Montiaceae, og er ekki eining um aðskilnað hennar frá Calandrinia.
Parakeelya arenicola

Parakeelya arenicola er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Parakeelya disperma

Parakeelya disperma er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Mihaly Csikszentmihalyi

Mihaly Csikszentmihalyi (f. 29. september 1934 - 20. október 2021) var ungverskur og bandarískur sálfræðingur. Hann var þekktur fyrir kenningar sínar um flæði og jákvæða sálfræði. Hugmynd hans um flæði er að þegar fólk einbeitir sér að krefjandi viðfangsefni sem það ræður við verði til hugarástand sem hann kallar flæði, fólk verður hugfangið, ákaft og ánægt.
Parakeelya polypetala

Parakeelya polypetala er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Parakeelya remota

Parakeelya remota er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Lundagrýta

Lundagrýta (fræðiheiti; Claytonia caroliniana er plöntutegund sem var lýst af André Michaux. Hún vex í austurhluta Norður-Ameríku.
Snægrýta

Snægrýta (fræðiheiti; Claytonia megarhiza) er plöntutegund sem var lýst af Charles Christopher Parry og S. Wats.. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku.
Jafnaðarmannaflokkurinn

Jafnaðarmannaflokkurinn getur átt við:
Claytonia ogilviensis

Claytonia ogilviensis er plöntutegund sem var lýst af McNeill. Hún vex í Youkon í Kanada.
Jóhanna Egilsdóttir

Jóhanna Egilsdóttir (f. 25. nóvember 1881, dáin 5. maí 1982) var íslensk verkakona og formaður Verkakvennafélagsins Framsóknar

Jóhanna gekk í Kvenréttindafélag Íslands við stofnun þess árið 1907 og hafði mikinn áhuga á að láta til sín taka í baráttunni fyrir kosningarétti kvenna, hún var varaformaður félagsins 1948 -1952. Hún gekk í Verkakvennafélagið Framsókn árið 1917 eða þremur árum eftir stofnun þess. Hún var kosin í stjórn félagsins árið 1923 og varð formaður þess árið 1935 og gegndi formennskunni í 27 ár eða til ársins 1962.

Hún sat í miðstjórn ASÍ 1928- 1942 og í miðstjórn Alþýðuflokksins um árabil frá árinu 1942 Hún var bæjarfulltrúi í Reykjavík 1934 - 1938. Jóhanna tók sæti á Alþingi sem varaþingmaður Alþýðuflokksins árið 1957.

Barnabarn Jóhönnu er Jóhanna Sigurðardóttir fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar og fyrsta konan til gegna embætti forsætisráðherra á Íslandi.
Claytonia washingtoniana

Claytonia washingtoniana er plöntutegund sem var lýst af Wilhelm Nikolaus Suksdorf. Hún vex í Bresku Kólumbíu, Kaliforníu, Oregon og Washington.
Montia dichotoma

Montia dichotoma er plöntutegund sem var lýst af T.J. Howell.
Jakob Jóhannesson Smári

Jakob Jóhannesson Smári (fæddur 9. október 1889, lést 10. ágúst 1972) var íslenskt skáld, málfræðingur og kennari.

Jakob Smári var sonur Jóhannesar L. L. Jóhannssonar (1859-1929) prests á Kvennabrekku í Dölum og Steinunnar Jakobsdóttur, elstur 16 barna séra Jóhannesar. Fimm ára var hann tekinn í fóstur og studdi fósturmóðirin, Kristín Jónsdóttir, hann til náms, fyrst hjá Birni Bjarnarsyni sýslumanni á Sauðafelli, sem kveikti áhuga Smára á bókmenntum.

Kennari og skáld.

Jakob Smári lauk stúdentsprófi árið 1908 og meistaraprófi í norrænum fræðum í Kaupmannahöfn árið 1914, og starfaði síðan við kennslu og blaðamennsku næstu sex árin. Árin 1920-1936 starfaði hann sem yfirkennari við Menntaskólann í Reykjavík, en varð þá að láta af kennslu vegna heilsubrests. Eftir það stundaði hann mest ritstörf og þýðingar, ritaði m.a. bækur um íslenska málfræði.

Smári er líklega best þekktur í dag sem skáld. Hann skrifaði ljóðasöfnin "Kaldavermsl" (1920), "Handan storms og strauma" (1936), "Undir sól að sjá" (1939) og "Við djúpar lindir" (1957). Sem skáld er Smári talinn hluti af nýrómantík. Ljóð hans eru fáguð og einkennast af sögulegum skilningi og samúð. Við nokkur ljóð hefur verið samin tónlist, og þau flutt af íslenskum listamönnum, t.d. Magnúsi Jónssyni og Sigurði Ólafssyni (1916-1993).

Í tilefni af 100 ára afmæli hans 1989, birti Gils Guðmundsson grein um hann í "Andvara" (1990).

Fjölskyldan.

Smári var giftur Helgu Þorkelsdóttur. Þau áttu tvö börn.
× Sorbaronia mitschurinii

× "Sorbaronia mitschurinii, einnig þekkt sem Sorbaronia mitschurinii", er ræktuð tegund sem þar til nýlega gekk undir nafninu "Aronia mitschurinii". Hún hefur einnig verið talin til ræktunarafbrigða af logalaufi ("Aronia melanocarpa"),og algengir klónar eru 'Viking' og 'Nero'. Erfðarannsóknir benda til að hún sé líklega blendingur á milli "A. melanocarpa" og "Sorbus aucuparia" (ilmreynir) sem líklega kom fram í ræktun.

Það hefur verið lagt til að "Sorbaronia mitschurinii" sé upprunnin úr tilraunum rússneska ræktandans Ivan Vladimirovich Michurin sem gerði mikið af ættkvíslablendingum ávaxtarunna og trjáa.

Lýsing.

Þessi tegund er kröftugri í vexti en villt "logalauf"; blöðin eru breiðari, og berin eru stærri. Hún er tetraploid og sjálffrjó.

Notkun.

"Sorbaronia mitschurinii" hefur verið nýtt mikið í fyrrum Sovétríkjunum þar sem stór berin eru nothæf í safagerð, vín og sultugerð, og þar sem plantan er sjálffrjó og þarf þess vegna ekki aðra til að mynda ber.

Eins og aðrar "Aronia" tegundir, er berið nýtt sem bragð- og litarefni í drykki og jógúrt. Safinn úr þroskuðum berjunum er herpandi, sætur (með miklu sykurinnihaldi), súr (lágt pH), og inniheldur C vítamín. Auk notkunar í safa, er hægt að baka sætabrauð úr berjunum.

Áþekkir blendingar.

Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með "reyni" sem annað foreldrið, eru:
Dánarbú

Dánarbú er lögaðili sem stofnaður er í kjölfar andláts einstaklings og renna til þess þau réttindi og eignir einstaklingsins sem lög viðkomandi ríkis kveða á um. Vísað er þá til einstaklingsins sem arfleifanda. Eignum og réttindum í dánarbúinu er síðan úthlutað eftir reglum erfðaréttarins í því ríki, þar á meðal samkvæmt erfðaskrá arfleifanda eftir því sem heimilt er.
Raggagarður

Raggagarður er fjölskyldugarður í Súðavík sem stofnaður var af Vilborgu Arnarsdóttur (Boggu) eftir andlát sonar hennar, Ragnars, sem var 17 ára er hann lést í bílslysi árið 2001, í þeirri von að stuðla að samveru foreldra og barna. Hún tileinkaði garðinn minningu hans og stofnaði félag utan um reksturinn þann 8. janúar 2004. Mestöll vinnan við garðinn er í sjálfboðavinnu en auk þeirra hafa margir einstaklingar og lögaðilar styrkt garðinn með ýmsum hætti. Garðurinn er staðsettur á Nesvegi og nálægt honum er minningarlundur um þau sem fórust í snjóflóðinu í Súðavík árið 1995.

Hluti garðsins heitir Boggutún til höfuðs stofnanda garðsins og er túnið nýtt sem útivistarsvæði.
FK Banga

Futbolo klubas Banga er lið sem er í A lyga. Liðið var stofnað árið 1966, endurreist 2006. Núverandi völlur Gargždų miesto stadionas tekur tæp 3.000 í sæti.

Leikmenn.

Uppfært: 3. maí 2022. (www.alyga.lt // FK Banga)

! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |

! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |

(fra FK Riteriai)

! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Varablómaætt

Varablómaætt (latína: "Lamiaceae") er ætt blómplantna sem inniheldur að mestu jurtkenndar plöntur og runna. Meðal tegunda sem tilheyra varablómaætt er fjöldi kryddjurta, til dæmis basilíka, mynta, óreganó, salvía, marjoram, sædögg, blóðberg og fleiri tegundir.

Einkenni.

Helsta einkenni varablómaættar eru blómin sem mynda tvær varir, þar sem önnur vörin er yfirleitt stærri en hin og efri vörin slútir oft yfir þá neðri. Blómin vaxa í hring utan um stöngulinn. Hvert blóm getur myndað fjögur fræ sem rúlla út um blómbikarinn þegar þau eru þroskuð.

Plöntur af varablómaætt hafa laufblöð í pörum upp eftir stönglinum þar sem hvert blaðpar er hornrétt á næsta blaðpar. Laufin eru einföld og ekki samsett, gjarnan hærð eða með kirtlum. Stöngullinn er oft ferstrendur.

Ættkvíslir og tegundir á Íslandi.

Varablómaætt inniheldur 326 ættkvíslir og um eða yfir 7000 tegundir. Á Íslandi finnst nokkur fjöldi innlendra plantna af varablómaætt auk slæðinga:
Steinbrjótsætt

Steinbrjótsætt (latína: Saxifragaceae) er ætt blómplantna. Ættin inniheldur aðallega fjölærar smávaxnar jurtir en nokkrar eru einærar eða runnar. Margar tegundir af steinbrjótsætt hafa norðlæga útbreiðslu.

Einkenni.

Innan steinbrjótsættar eru bæði sígrænar plöntur og sumargrænar. Yfirleitt eru laufblöðin einföld og stakstæð en geta verið samsett, gagnstæð eða skert. Sumar tegundir ættarinnar hafa blaðhvilfingu sem vax í rósettu. Stönglar sumra tegunda eru trjákenndir.

Bómin hafa yfirleitt fimm bikarblöð (þó stundum fjögur) og fimm krónublöð (stundum fjögur). Yfirleitt eru að minnsta kosti tvöfalt fleiri fræflar en frævur. Blómið er ýmist undirsætið eða yfirsætið og myndar hýðisaldin með mörgum smáum fræjum.
Munablómsætt

Munablómsætt (latína: Boraginaceae) eða munablómaætt er ætt blómplantna. Ættin inniheldur að mestu jurtkenndar tegundir sem lifa í Evrópu og Asíu, sérstaklega umhverfis Miðjarðarhafið.

Einkenni.

Laufin, stönglar og blómskipan eru yfirleitt loðin. Laufin eru stakstæð, heilrend og án axlarblaða.

Blómin myndast saman í blómskipan þar sem neðstu blómin opnast fyrst. Bikarblöð eru fimm, ýmist laus eða samvaxin að hluta, og fimm krónublöð. Blómin eru yfirleitt tvíkynja eða stundum kvenkyns. Fræflar eru fimm og eru að hluta samvaxnir krónublöðunum. Blómin eru yfirstæð. Aldinið er ýmist fjórar hnotur eða eitt steinaldin. Algengasti blómlitur er blár en bleik, fjólublá, hvít og gul blóm þekkjast innan ættarinnar.
Skotapils

Skotapils (enska: "kilt", skosk gelíska: "fèileadh") er hnésítt pils sem er hefðbundinn skoskur karlmannsbúnaður. Skotapils er oftastnær úr köflóttu ullarefni og er gert úr einum stranga sem getur verið allt að sjö metra langur. Pilsið er slétt á báðum endum en saumað og pressað í fellingar (plíserað) í miðjunni.
Hvalfjarðargöng

Hvalfjarðargöngin eru jarðgöng á milli Suðvesturlands og Vesturlands. Í þeim liggur Vesturlandsvegur undir utanverðan Hvalfjörð. Göngin eru samtals 5770 metrar að lengd og þar af liggja 3750 metrar undir sjó. Göngin eru að mestu tvíbreið en þrjár akreinar í hallanum norðan megin. Dýpst fara göngin 165 metra undir yfirborð sjávar og eru grafin djúpt í berggrunninn undir sjávarbotninum. Um 5.500 bílar ferðast um göngin á sólarhring en göngin voru upprunalega hönnuð fyrir aðeins fimm þúsund bíla á sólarhring.

Um framkvæmdina.

Göngin voru grafin á árunum 1996-1998 og voru opnuð fyrir bílaumferð þann 11. júlí 1998 af þáverandi forsætisráðherra, Davíð Oddsyni. Frá opnun ganganna hafa um 14 milljónir ökutækja farið um göngin eða um 5.500 bílar á sólarhring að meðaltali. Við byggingu ganganna var farin ný leið í slíkum stórframkvæmdum á Íslandi þar sem einkafyrirtæki stóð fyrir framkvæmdunum og fjármagnaði án aðkomu ríkissjóðs.

Það er Spölur ehf. sem sá um framkvæmdina og er nú rekstraraðili og eigandi Hvalfjarðarganganna í dag og innheimtir veggjald af vegfarendum til að borga fyrir framkvæmdina. Upphaflega var áætlað að göngin yrðu greidd að fullu eftir 20 ár frá opnun en umferð um þau hefur reynst töluvert meiri en gert var ráð fyrir og því mun það mark nást nokkuð fyrr. Um það var samið að íslenska ríkið eignaðist göngin þegar þau verða greidd að fullu.

Notkun ganganna.

Frá þeim tíma hafa ríflega 15 milljónir ökutækja farið um göngin og meðaltalsumferð er um 5.500-6.000 bílar á sólarhring en göngin voru upprunalega hönnuð fyrir aðeins fimm þúsund bíla á sólarhring. Talið er að vegna hækkandi bensínverðs frá árinu 2003 þá hafi eitthvað dregið úr umferðinni. Göngin voru mikil samgöngubót fyrir alla sem leið eiga um Hvalfjörð þar sem þau stytta leiðina frá Borgarfirði að Reykjavík um 42 km. Mestu hafa göngin þó breytt fyrir íbúa Akraness en landleið þeirra til Reykjavíkur styttist um 60 km með tilkomu ganganna og gerði það kleyft að nú sækja margir vinnu til Reykjavíkur frá Akranesi og öfugt.

Svindl.

Eitthvað hefur verið um það að fólk svindli sér í göngin án þess að borga en hefur þetta farið upp í 39 skipti og jafnvel 65.

Ný göng.

Spölur ætlast til að ný göng, samhliða Hvalfjarðargöngunum, verði grafin til að sporna við umferð, en þeir telja að það muni vera varasamt fari umferð yfir sex þúsund bíla á dag. Áætlaði Spölur að hin nýju göng yrðu klár árið 2013-2014, en tilraunaborunum er lokið. Þær áætlanir hafa ekki gengið eftir

Banaslys.

Þann 6. júní 2016, varð fyrsta banaslysið þegar fólksbil og jeppi skullu saman í hörðum árekstri. Einn maður lést og 4 slösuðust þar af þrír alvarlega.
Svíanjóli

Svíanjóli (fræðiheiti: "Chenopodium suecicum") er einær jurt af hélunjólaætt.
Flæðaskurfa

Flæðaskurfa, eða flæðabúi (fræðiheiti: "Spergularia salina") er plöntutegund af hjartagrasaætt sem er algeng um alla Evrópu. Hún vex aðeins á þremur stöðum á Íslandi. Á Íslandi er hún á válista sem tegund í yfirvofandi hættu (VU) en hún er metin sem tegund í fullu fjöri (LC) á rauða lista IUCN.
Gráhaddur

Gráhaddur (fræðiheiti: "Polytrichum piliferum") er mosategund af haddmosaætt sem vex meðal annars á Íslandi. Hann þekkist auðveldlega frá öðrum haddmosum á því að hann hefur langan litlausan blaðodd.

Útbreiðsla og búsvæði.

Gráhaddur vex í sendnum jarðvegi, á melum, steinum, klettum, móbergi og urðum. Hann notast mikið við röskuð búsvæði líkt og jarphaddur ("P. juniperinum") en sækir í óstöðugri jarðvegsyfirborð, opnara og súrara undirlag.

Gráhaddur finnst frá 0 upp í 3370 metra hæð erlendis. Á Íslandi finnst hann víða um land en á Norðurlandi eru eyður í útbreiðslu hans. Hann er með einn af fáum mosategundum sem þolir að vaxa í landmelhólavist sem einkennist af lausum foksandi.

Rannsóknir.

Í tilraun á gamalli járnnámu í New York gat gráhaddur auðveldað fræjum að spíra og mögulega bætt uppvaxtarskilyrði æðplantna fyrstu vikurnar. Í tilrauninni voru þó mikil afföll og ekki fannst sterkt samband milli tilraunarþátta.

Í þjóðgarði í Póllandi kom í ljós að hægt er að nota bæði gráhadd og kjarrhadd ("Polytrichastrum formosum") til að vakta magn þungmálma sem berast í litlu magni um langa leið í andrúmslofti. Tegundirnar safna báðar í sig málmunum kadmíumi, kóbalti, krómi, kopar, mólýbdeni, nikkel, blýi og rúbidíni í magni sem hægt er að nýta til mælinga. Í tilrauninni kom í ljós að gráhaddur hentaði betur en kjarrhaddur í þungmálmsrannsóknir.
Sigurður Páll Jónsson

Sigurður Páll Jónsson (fæddur í Borgarnesi 23. júní 1958) er fyrrum þingmaður fyrir Miðflokkinn.

Sigurður tók fyrst sæti á Alþingi sem varaþingmaður Norðvesturkjördæmis desember 2013, maí, október og desember 2014, maí, nóvember og desember 2015, janúar-febrúar og apríl 2016 og maí 2017, þá fyrir hönd Framsóknarflokksins. Hann var kjörinn á Alþingi fyrir Miðflokkinn í Alþingiskosningum árið 2017.
Ólafur Ísleifsson

Ólafur Ísleifsson (fæddur í Reykjavík 10. febrúar 1955) er þingmaður fyrir Miðflokkinn. Hann er hagfræðingur að mennt.

Ólafur var kjörinn á Alþingi fyrir Flokk fólksins í Alþingiskosningum árið 2017. Hann var einn þeirra þingmanna sem náðist upptaka af á Klausturbarnum þann 20. nóvember 2018. Í kjölfarið á Klaustursmálinu var honum vikið úr Flokki fólksins ásamt Karli Gauta Hjaltasyni Þeir Ólafur og Karl gengu síðar til liðs við Miðflokkinn.
Cerastium gracile

Cerastium gracile er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá vestur Miðjarðarhafssvæðinu.
Cerastium zhiguliense

Cerastium zhiguliense er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Austur-Evrópu.