arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Rétt röksemdafærsla

Í rökfræði er röksemdafærsla rétt ef og aðeins ef

Réttar og gildar röksemdafærslur.

Til að átta okkur á muninum á gildri og réttri röksemdafærslu skulum við skoða til samanburðar nokkrar ólíkar röksemdafærslur, sem þó eru allar gildar og á sama forminu, þ.e.:

Rétt röksemdafærsla.

Röksemdafærslan er "gild" vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum (það er ómögulegt að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan samt ósönn) og hún er auk þess "rétt" vegna þess að báðar forsendurnar eru sannar.

Gildar en ekki réttar röksemdafærslur.

Skoðum nú eftirfarandi röksemdafærslu til samanburðar:

Niðurstaða þessarar röksemdafærslu er ósönn (George Bush er Bandaríkjamaður en ekki Íslendingur). Röksemdafærslan er eigi að síður "gild" vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum – "form" röksemdafærslunnar er slíkt að það er óhugsandi að "ef" forsendurnar eru báðar sannar geti niðurstaðan samt verið ósönn; í þessu tilviki eru forsendurnar ekki báðar sannar, því það er ósatt að allir menn séu Íslendingar. Og þar með er röksemdafærslan ekki "rétt" þótt hún sé gild, því réttar röksemdafærslur eru einungis gildar röksemdafærslur þar sem "allar forsendurnar eru sannar".

Lítum á eina röksemdafærslu til viðbótar:

Hér er enn á ný gild röksemdafærsla, á sama formi og báðar röksemdafærslurnar að ofan. Ólíkt seinni röksemdafærslunni að ofan er niðurstaða þessarar röksemdafærslu sönn, samt er þessi röksemdafærsla ekki "rétt", ólíkt fyrri röksemdafærslunni að ofan. Þessi röksemdafærsla er gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum (það er engin leið að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan jafnframt ósönn); hér er niðurstaðan sönn og síðari forsendan einnig en fyrri forsendan er hins vegar ósönn (því það eru ekki öll dýr fjórfætt) og þar með er röksemdafærslan ekki "rétt", þótt hún sé "gild" og hafi sanna niðurstöðu.
14. september

14. september er 257. dagur ársins (258. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 108 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
1345

Árið 1345 (MCCCXLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
26. september

26. september er 269. dagur ársins (270. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 96 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°
Judas Priest

Judas Priest er hljómsveit frá Birmingham, Englandi sem spilar svokallaðan breskt nýbylgju-þungarokk eða bara þungarokk. Hún var stofnuð árið 1969 af K.K. Downing og Ian Hill. Rob Halford hefur yfirleitt verið söngvari Priest.

Priest náði verulegum vinsældum fyrst með plötunni "British Steel" (1980). Ímynd þeirra með leður og göddum var áhrifamikil á þungarokksmenninguna.

Halford yfirgaf Priest eftir Painkiller tónleikaferðalagið árið 1991 en kom svo aftur árið 2003. "Painkiller"-platan var umsnúningur í hraðari og þungari stíl frá síðustu plötum sem voru poppaðri.

Á árunum 1996-2003 varð Tim "Ripper" Owens söngvari hljómsveitarinnar. Owens hafði áður verið í sveitinni British Steel sem tók ábreiðulög frá Judas Priest og náði eyrum hljómsveitarinnar eftir að Halford hætti. Kvikmyndin "Rockstar" með Mark Wahlberg og Jennifer Anniston er innblásin af veru Owens í Priest. Warner Bros sem framleiddi myndina vildi hafa Priest að einhverju leyti með í ráðum en að lokum komst hljómsveitin ekki að samkomulagi við Warner Bros þar sem meðlimirnir vildu hafa meiri áhrif á handritið.

Árið 1990 var Judas Priest ákærð vegna sjálfsmorðs tveggja unglinga. Fjölskyldur þeirra héldu því fram að orsök sjálfsmorðanna hafi mátt rekja til þess að á plötu þeirra, "Stained Class" sem þeir höfðu verið að hlusta á áður en þeir frömdu verknaðinn, hafi verið duld skilaboð um hvatningu til sjálfsmorðs. Með því að spila lög af Stained Class aftur á bak hafi mátt heyra skilaboð eins og: „Gerðu það, gerðu það," . Hljómsveitin var sýknuð af ákærunni.

Upprunalegu gítarleikarar Priest spila ekki lengur með bandinu: KK Downing hætti árið 2011 eftir ósætti við meðlimi og Glen Tipton gat ekki haldið áfram frá 2018 vegna Parkinsonveiki.

Síðan hefur Richie Faulkner sem spilað hefur í bandi Lauren Harris, dóttur Steve Harris, úr Iron Maiden tekið við gítarskyldum. Pródusentinn og gítarleikarinn Andy Sneap hefur svo hjálpað til á tónleikaferðalögum og í stúdíói.

Platan "Firepower" frá 2018 fékk mjög góða dóma og var framlag Faulkners lofað.

KK Downing stofnaði KK's Priest árið 2020 og fékk Ripper Owens til að syngja þar.

Tengill.

Garg (vefrit) - Judas Priest
Þversumma

Þversumma er útkoman sem fæst þegar allir tölustafir tölu eru lagðir saman. Þversumma tölunnar formula_1 er því formula_2 eða formula_3.

Dæmi.

Úr þættinum Skarpari en skólakrakki, 28. okt 2007:

Gefin er þversumman 12

Einnig er gefið að 6*x = y

Finna þarf x og lægsta y þar sem y þarf að hafa þversummuna 12.

Lausn

6*8 = 48 =&gt; 4+8 = 12
Sítar

Orðið sítar átt við:
Ósungið rokk

Ósungið rokk (instrúmental rokk) er notað yfir rokk þar sem ekkert er sungið. Oft eru sérstakir kaflar í lagi skilgreindir sem ósungnir þar sem söngur stöðvast og hljóðfærin aðeins notuð.

Hljómsveitir sem einbeita sér að ósungnu rokki hafa þá sérstöðu að hafa engan forsprakka (sem er oftast söngvarinn) og hljóðfæraleikararnir fá að njóta sín betur og sýna listir sínar. Þó var algengt á 9. áratug tuttugustu aldar að gítarleikari varð forsprakki hljómsveitanna.
Borgir í Sviss

Eftirfarandi er listi yfir borgir í Sviss. Nafn viðkomandi kantónu eða fylkis er í sviga fyrir aftan nafn borgarinnar.
Hobbitinn

Hobbitinn eða Hobbit (enska: "The Hobbit") er ævintýraskáldsaga eftir breska rithöfundinn J.R.R. Tolkien sem fjallar um leiðangur hobbitans Bilbó Bagga með þrettán dvergum og vitkanum Gandalfi til Fjallsins eina þar sem þeir ætla sér að endurheimta fjarsjóð úr höndum dreka að nafni Smeyginn.

Sagan kom fyrst út 21. september 1937 sem barnabók, en hún er eins konar inngangur að Hringadróttinssögu, sem Tolkien skrifaði síðar. Bókin kom fyrst út á íslensku árið 1978 í þýðingu feðganna Úlfs Ragnarssonar og Karls Ágústs Úlfssonar. Hún hefur einnig komið út í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen.
13. október

13. október er 286. dagur ársins (287. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 79 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Gítarleikari

Gítarleikari er sá maður sem spilar á gítar.
25. október

25. október er 298. dagur ársins (299. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 67 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Fatboy Slim

Fatboy Slim (16. júlí, 1963, Quentin Leo Cook eða Norman Cook) er breskur tónlistarmaður sem semur og mixar danstólist að atvinnu. Á 9. áratugnum var hann meðlimur í bresku sveitinni The Housemartins.
Bassi

Bassi hefur ýmsar merkingar:
Te

Te er seyði sem búið er til úr laufblöðum og brumi af terunnanum (fræðiheiti: "Camellia sinensis"). Te getur þó einnig átt við efnin sem notuð eru til að brugga seyðið, þ.e.a.s. þurrkuð lauf teplöntunnar sem stundum eru bætt með kryddi, jurtum eða ávöxtum. Te er náttúruleg uppspretta koffíns og teofýllíns. Í sumum löndum er hellt upp á te í tekatli.

Jurtate á oftast við um seyði sem bruggað er án telaufa og inniheldur aðeins jurtir og ávexti. Dæmi um jurtate er rósaldinte og kamillute. Þar sem ekki er um raunverulegt te að ræða er oft talað um jurtaseyði. Í þessari grein er aðeins talað um te í bókstaflegri merkingu, þ.e.a.s. seyði úr telaufum.

Um 3,2 milljónir tonna af tei voru framleidd á heimvísu árið 2004 (tölur frá FAO).

Teræktun.

Terunninn vex villtur í heittempruðu monsúnloftslagi Asíu við rætur Himalajafjalla og verður allt að fimm til fimmtán metra hár. Dæmi eru þó um 30 metra háa terunna. Mörg skordýr herja á teplöntuna, svo sem stökktifur, mítlar, tólffótungar og termítar.

Terunnar eru bæði ræktaðir í tempruðu og heittempruðu loftslagi. Í tempruðu loftslagi eru bestu aðstæðurnar hátt yfir sjávarmáli. Ræktaðir terunnar eru klipptir niður undir tvo metra til að auka laufvöxt og auðvelda aðgengi að laufblöðunum. Helstu ræktendur tes eru Indland, Kína, Bangladess, Pakistan, Íran, Srí Lanka, Taívan, Japan, Indónesía, Nepal, Ástralía, Argentína og Kenía. Í teversluninni eru Srí Lanka og Taívan enn kölluð sínum gömlu nöfnum, "Ceylon" og "Formosa".

Verkun og flokkun.

Þrjár megingerðir tes — grænt, dökkt og svart — fást með mismunandi verkun telaufsins. Ef lauf terunnans eru ekki þurrkuð byrja þau að visna og oxast fljótlega eftir að þau eru tínd. Séu þau þurrkuð fljótt fæst af þeim grænt te en svart ef þeim er leyft að oxast lengur. Dökkt te eða "oolong" te (mandarín: "wūlóngchá" eða „svart drekate“) er nokkurs konar millistig græns og svarts tes.

Verkunin er lík möltun byggs, þar sem mjölva er breytt í sykur. Laufin dökkna smám saman þegar blaðgrænan brotnar niður og sútunarsýra losnar. Næsta skref er að ákveða hvenær stoppa á oxunina, en það er gert með því að hita laufin svo að vatn gufar upp.

Stundum er talað um gerjun telaufa þótt engin raunveruleg gerjun eigi sér stað. Ekkert ger er til staðar og ekkert alkóhól myndast. Ef ekki er fylgst vandlega með raka- og hitastigi vaxa sveppir (mygla) í teinu. Ef það gerist valda þeir gerjun og myndun eiturefna sem sum hver eru krabbameinsvaldandi. Þegar raunveruleg gerjun á sér stað þarf því að henda uppskerunni.

Te úr íslenskum jurtum.

Á Íslandi voru sumar plöntutegundir tíndar til tegerðar eins og t.d.: rjúpnalauf, þrílit fjóla og æruprís (depla), einkum sú tegund sem nefnist hárdepla (V"eronica officinalis") í Flóru Íslands. En líka blóðberg, vallhumall, sortulyng og aðalbláberjalyng.
6. nóvember

6. nóvember er 310. dagur ársins (311. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 55 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
18. nóvember

18. nóvember er 322. dagur ársins (323. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 43 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Straight edge

Straight edge er menningarkimi sem spratt upp frá pönkurum, fylgjendur neyta ekki áfengis, tóbaks, eða annarra fíkniefna. Einnig er mjög algengt að þeir sem aðhyllast "straight edge" lífsstílinn séu grænmetisætur og stundi ekki kynlíf nema í ástarsambandi. Hugtakið hefur verið útsett á íslensku sem hreinn lífsstíll.

Stundum eru skammstafanir á borð við „sXe“ og „SxE“ notaðar auk bókstafsins X sem tákn fyrir "straight edge". Nokkuð algengt er að þeir sem eru "straight edge" húðflúri á sig X.

Talið er að upphaf þess að X var notað sem tákn fyrir "straigt edge" megi rekja til þess að á tónleikum þar sem áfengi var selt voru hendur einstaklinga undir lögaldri merktar með X-i svo að auðveldara væri fyrir dyraverði að henda krökkum undir lögaldri út ef þau færu að neyta áfengis. Svo fór fólk með lögaldur að skrifa (og jafnvel húðflúra) X á höndina á sér til að gefa til kynna að það neyti ekki áfengis.

Nafnið Straight Edge kemur úr lagi eftir pönk-hljómsveitina Minor Threat. Lagið sem heitir Straight Edge fjallar um það að drekka ekki né neyta eyturlyfja.
Rui Costa

Rui Manuel César Costa (fæddur 29. mars, 1972 í Lissabon), vanalega aðeins kallaður Rui Costa (framburður: /ʁuj 'kɔʃ.tɐ/) er portúgalskur knattspyrnumaður og núverandi knattspyrnustjóri portúgalska liðsins S.L. Benfica. Hann lék vanalega stöðu sóknarglaðs miðjumanns.
Hægristefna

Hægristefna í stjórnmálum er hugtak sem gjarnan er notað um íhaldsstefnu eða frjálshyggju eða þá að það er einfaldlega skilgreint sem andstaða vinstristefnu. Alræðishyggja og þjóðernishyggja eru stundum talin falla undir hægristefnu eða öfgahægristefnu (sjá fasismi) en stundum vinstristefnu.

Nafnið er dregið af sætaskipun á stéttaþingum í Frakklandi í frönsku byltingunni þar sem konungssinnar sátu hægra megin við forsetastólinn.

Hinir upphaflegu hægri menn voru íhaldsmenn sem að vildu halda í óbreytt ástand á meðan vinstri menn voru róttækir og vildu breytingar. Síðan þá hefur merkingin breyst töluvert og nú er frjálshyggja gjarnan talin til hægristefnu sem er nú oftar skilgreind sem andstæðan við sameignarstefnu eða jafnaðarstefnu á vinstri vængnum. Margir líta þó svo á að hinn einfaldi hægri-vinstri mælikvarði sé ekki fullnægjandi til að gera greinarmun á ólíkum stjórnmálastefnum í nútímanum.
Eysteinn Jónsson

Eysteinn Jónsson (fæddur 13. nóvember 1906, dáinn 11. ágúst 1993) var einn af áhrifamestu stjórnmálamönnum Íslands á 20. öld. Hann hóf stjórnmálaferil sinn mjög ungur, aðeins 27 ára gamall, þegar hann tók fyrst setu á Alþingi. Hann var einn af leiðtogum Framsóknarflokksins alla tíð og eindreginn jafnaðarmaður og stuðningsmaður samvinnuhreyfingarinnar.

Fjölskylda.

Eysteinn var sonur Jóns Finnssonar prests og Sigríðar Hansínu Hansdóttur. Hann var kvæntur Solveigu Eyjólfsdóttur (fædd 2. nóvember 1911, dáin 29. júní 1995). Þau áttu saman börnin Sigríði (fædd 1933), Eyjólf (fæddur 1935), Jón (fæddur 1937), Þorberg (fæddur 1940), Ólöfu Steinunni (fædd 1947) og Finn (fæddur 1952).

Menntun.

Eysteinn tók Samvinnuskólapróf 1927. Framhaldsnám í Englandi 1929.

Stjórnmál.

Eysteinn var kosinn alþingismaður tæplega 27 ára og sat á þingi fyrir Framsóknarflokkinn nær samfellt í 40 ár (1933-1974), sem þingmaður Suður-Múlasýslu til 1959 og eftir það var hann þingmaður Austurlandskjördæmis. Hann var ráðherra árin 1934-1942 og 1947-1958, lengst af sem fjármálaráðherra. Þegar hann gerðist ráðherra í fyrsta sinn 1934 var hann einungis 27 ára gamall og því yngsti maðurinn til þess að setjast í ríkisstjórn fyrr og síðar. Þingferli lauk hann sem forseti Sameinaðs þings 1971-1974. Eysteinn var alla tíð einn af helstu forystumönnum Framsóknarflokksins, fór fyrir þingflokknum 1934 og 1943-1969 og var formaður flokksins á árunum 1962-1968.

Ritstörf.

Eysteinn samdi ýmsa bæklinga og fjölda greina um stjórnmál og þar að auki um náttúruverndar- og útivistarmál. Úrval þeirra birtist í ritsafninu Sókn og vörn (1977).

Vilhjálmur Hjálmarsson ritaði Ævisögu Eysteins Jónssonar í þrem bindum (1983—1985).
30. nóvember

30. nóvember er 334. dagur ársins (335. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 31 dagur er eftir af árinu.

Atburðir.
Vinna (aðgreining)

Vinna getur átt við eftirfarandi:
Limp Bizkit

Limp Bizkit er bandarísk rapp/rokk hljómsveit. Hljómsveitin var mynduð 1995 og meðlimir hennar eru Fred Durst söngvari, Wes Borland gítarleikari, Sam Rivers bassaleikari, John Otto trommari og DJ Letal.
10. desember

10. desember er 344. dagur ársins (345. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 21 dagur er eftir af árinu.

Atburðir.
Hóratíus

Quintus Horatius Flaccus, (8. desember 65 f.Kr. – 27. nóvember 8 f.Kr.), þekktur sem Hóratíus og stundum sem Hóras, var helsta skáld lýrísks kveðskapar í Rómaveldi á valdatíma Ágústusar.

Ævi.

Hóratíus fæddist í Venosa (Lucania). Hann var sonur leysingja en var sjálfur frjálsborinn. Faðir hans var ekki efnaður en varði þó umtalsverðu fé í menntun Hóratíusar og fluttist með syni sínum til fyrst Rómar til að láta mennta hann. Síðar hélt Hóratíus til Aþenu þar sem hann nam grísku og heimspeki. Hóratíus var ævinlega þakklátur föður sínum fyrir þær fórnir sem hann færði til þess að geta menntað son sinn. Samband hans við föður sinn þykir eitt það hjartnæmasta sem vitað er um frá fornöld. Með hans eigin orðum (athugið að fegurð kveðskaparins glatast í þýðingu):

"Séu lestir mínir fáir og óverulegir en ég er að öðru leyti heiðarlegur maður, getirðu bent á einungis fáa bletti á annars óaðfinnanlegu yfirborði, geti enginn sakað mig um græðgi, illsku eða óhóf, sé ég hreinn og beinn (svo ég hæli nú sjálfum mér) og sé ég vinum mínum vinur í raun, þá á faðir minn heiðurinn skilinn ... Eins og mál hafa æxlast verðskuldar hann þakklæti mitt og lof. Aldrei gæti ég skammast mín vegna slíks föður né finn ég neina þörf, líkt og margir, til að afsaka mig fyrir að vera sonur leysingja. Satires "1.6.65-92

Eftir morðið á Júlíusi Caesar gekk Hóratíus í herinn undir stjórn Brútusar. Hann tók þátt í orrustunni við Filippí en bjargaði lífi sínu á flótta. Hann sneri aftur til Ítalíu eftir að þeir sem höfðu barist gegn hinum sigursæla Octavíanusi höfðu verið náðaðir. Faðir hans var þá látinn og jörð þeirra hafði verið gerð upptæk. Hóratíus bjó við sára fátækt. Eigi að síður gat hann keypt sér stöðu sem ritari á skrifstofu quaestors (gjaldkera) og það gerði honum kleift að draga fram lífið og iðka kveðskap sinn.

Hóratíus tilheyrði sama hópi skálda og menntamanna og Virgill og Lucius Varius Rufus. Þeir kynntu hann fyrir Maecenasi, vini og trúnaðarmanni Octavíanusar Ágústusar. Maecenas varð styrktaraðili Hóratíusar og náinn vinur og gaf Hóratíusi jörð nærri Tibur, í dag Tivoli.

Ritverk.

Fornfræðingar álíta Hóratíus almennt vera, ásamt Virgli, mestan allra skálda á latínu.

Fjölmargir latneskir frasar sem enn eru í notkun eru komnir úr kvæðum Hóratíusar, t.d. „"carpe diem"“ (nýttu daginn), „"dulce et decorum est pro patria mori"“ (sætt er og viðeigandi að deyja fyrir föðurlandið) og „"aurea mediocritas"“ (gullni meðalvegurinn).

Kvæði hans eru undir grískum bragarháttum (eins og verk elstu skáldanna á latínu), allt frá sexliðahætti, sem hæfir latínunni vel, til flóknari bragarhátta eins og saffískum hætti, sem hæfa latínunni og latneskri setningafræði ekki alltaf jafnvel. Enginn annar höfundur á latínu notar þessa hætti af jafnmiklum þokka, jafnmikilli nákvæmni og léttleika, þótt Catullus komist stundum nálægt því.

Verk Hóratíusar eru (í tímaröð):
Heklugos árið 1222

Heklugos árið 1222 var kísilríkt blandgos. Ekki eru til heimildir um gjóskufall utan Íslands. Lítið er vitað um gosið, fyrir utan hvenær það hófst.
Stjórnleysis-einstaklingshyggja

Stjórnleysis-einstaklingshyggja ("e. individualist anarchism") er hugtak yfir ýmis afbrigði stjórnleysisstefnu sem leggja höfuðáherslu á frelsi einstaklingsins og ganga út frá því að hagsmunum hans sé betur borgið með lágmarkaðri samvinnu við aðra, til dæmis styðja þeir ekki hugmyndir eins og samyrkjubú sem dæmi, heldur gera frekar ráð fyrir samfélagi sjálfstæðra atvinnurekenda þar sem einstaklingurinn og/eða hann og fjölskilda hanns, án þess þó að nýta aðkeypta vinnu annarra nema í undantekninga tilfellum, myndi grunneiningu samfélagsins. Einnig gera þeir ráð fyrir séreign ólíkt flestum öðrum stjórnleysingjum, en þessi séreign er þó bundin við heimili og atvinnurekstur hvers einstaklings. Einstaklingssinnaðir stjórnleysingjar styðja flestir markaðshagkerfi, þó það sé ekki algilt. Ennfremur hafa þeir almennt aðhyllst hægfara umbætur sem heppilegustu leiðina að framtíðarsamfélaginu.

Upphaf einstaklingshyggjustjórnleysis má rekja til Pierre-Joseph Proudhon, en samvinnuhyggja hans byggir upp margar af þeim hugmyndum sem síðari tíma einstaklingshyggjustjórnleysingjar héldu fram. Max Stirner og Josiah Warren höfðu einnig mikil áhrif þótt þeir titluðu sig ekki stjórnleysingja.

Hreifingin þróaðist fyrst og fremst í Bandaríkjunum á seinnihluta nítjándualdar á meðan félagshyggju stjórnleysi var meira ríkjandi í Evrópu. Þar þróuðu menn á borð við Lysander Spooner og Benjamin Tucker hugmyndir Proudhon áfram og héldu inni atriðum á borð við markaðshyggju og umbótastefnu og gerðu ráð fyrir samfélagi sjálfstæðra atvinnurekenda líkt og Proudhon og Warren gerðu, meðan ein grunnhugmynd félagshyggju stjórnleysis hefur almennt verið sameign.
22. desember

22. desember er 356. dagur ársins (357. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 9 dagar eru eftir af árinu. 22. desember er stundum kallaður "Hlakkandi".

Atburðir.
Þekktir nemendur Menntaskólans í Reykjavík

Þetta er listi yfir þekkta nemendur Menntaskólans í Reykjavík.
Marcel Proust

Valentin-Louis-Georges-Eugène-Marcel Proust (10. júlí 1871 – 18. nóvember 1922) var franskur rithöfundur. Meginverk hans er "Í leit að glötuðum tíma" ("À la recherche du temps perdu") sem eru sjö skáldsögur upp á samtals 3.200 síður. Verkið nær yfir lokaskeið gullaldar frönsku borgarastéttarinnar, "La belle époque", um og eftir aldamótin 1900. Hann var undir sterkum áhrifum frá Leó Tolstoj og er oft líkt við Thomas Mann.
1363

Árið 1363 (MCCCLXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1376

Árið 1376 (MCCCLXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1308

Árið 1308 (MCCCVIII í rómverskum tölum)

Atburðir.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Bjarni Thorarensen

Bjarni Thorarensen (30. desember 1786- 25. ágúst 1841) var amtmaður fyrir norðan og austan sem bjó að Möðruvöllum. Þrátt fyrir miklar embættisannir orti Bjarni talsvert og var hann helsti boðberi rómantísku stefnunnar á Íslandi.

Ævi.

Bjarni fæddist á Brautarholti á Kjalarnesi. Móðir Bjarna var Steinunn, dóttir Bjarna Pálssonar landlæknis og faðir hans Vigfús Þórarinsson. Vigfús varð sýslumaður í Rangárvallasýslu 1789 og sat á Hlíðarenda í Fljótshlíð og er Bjarni alinn þar upp. Hann lærði hjá einkakennurum undir stúdentspróf og lauk því 15 ára.

Bjarni sigldi síðan til Kaupmannahafnar og lauk lagaprófi frá Hafnarháskóla er hann stóð á tvítugu en starfaði síðan í danska kansellíinu í nokkur ár. Bjarni mun hafa hlustað á einhverja af þeim fyrirlestrum sem Henrich Steffens hélt í Kaupmannahöfn 1802-1803 um rómantísku stefnuna og hann hreifst af skáldum er ortu í hennar anda, svo sem danska skáldinu Adam Oehlenschlager og þýska skáldinu Friedrich Schiller.

Bjarni sneri til Íslands 1811 og varð nokkru síðar dómari í Landsyfirréttinum og þjónaði auk þess stiftamtmanns- og amtmannsembættinu í suðuramtinu í afleysingum 1814-1815 og aftur 1817-1819. Hann varð síðan sýslumaður í Árnessýslu 1820 en 1822 varð hann aftur dómari við Landsyfirréttinn og bjó í Gufunesi. Eftir nokkrar raunir í kvennamálum, sem hann kenndi Magnúsi Stephensen alfarið um, kvæntist hann Hildi, dóttur Boga Benediktssonar úr Hrappsey, og áttu þau fjölda barna.

Bjarni kom að stofnun Fjallvegafélagsins árið 1831 sem hafði það að markmiði að bæta samgöngur á Íslandi. Bjarni var skipaður amtmaður í Norður- og austuramtinu árið 1833. Flutti hann þá að Möðruvöllum í Hörgárdal og bjó þar til dauðadags og þar er hann einnig grafinn.

Mörg þekktustu ljóð Bjarna eru ættjarðar- eða náttúruljóð, svo sem "Íslands minni" (Eldgamla Ísafold), "Ísland" (Þú nafnkunna landið sem lífið oss veitir) og "Veturinn" en hann orti einnig alkunn ástarljóð og erfiljóð. Af þeim síðastnefndu er þekktast kvæðisbrotið sem hann orti eftir Baldvin Einarsson og hefst á orðunum „Ísalands / óhamingju / verður allt að vopni.“
Jack Bauer

Jack Bauer er aðalpersónan í bandarísku sjónvarpsþáttunum 24 og er leikin af Kiefer Sutherland.

Bakgrunnur.

Jack Bauer fæddist í Kaliforníu og er af þýskum og bandarískum ættum. Bauer nam enskar bókmenntir við UCLA. Hann lauk M.A.-gráðu í afbrotafræði og lögfræði frá UC Berkeley.

Að námi loknu gekk Bauer til liðs við lögregluna í Los Angeles og starfaði í sérsveit hennar. Síðar gegndi hann herþjónustu í sérsveitum bandaríska hersins, Delta Force. Svo virðist sem Bauer hafi einnig starfað fyrir CIA áður en hann hóf störf fyrir Counter Terrorist Unit.
Jean-Baptiste Lully

Jean-Baptiste Lully, upprunalega Giovanni Battista Lulli (28. nóvember 1632 – 22. mars 1687), var franskt barokktónskáld, fæddur á Ítalíu. Hann vann mestan hluta ævi sinnar við hirð Loðvíks 14. Frakkakonungs. Hann varð franskur ríkisborgari árið 1661. Hann var eitt helsta tónskáld síns tíma og er talinn upphafsmaður franskrar óperu. Tónlist hans er meðal annars þekkt fyrir mikinn lífleik í hröðum köflum og dýpt og tilfinninganæmi í þeim hægu. Hann lést eftir að hafa slegið í fót sinn með stafnum sem í þá daga var notaður til að stjórna hljómsveitum sem olli miklu sári og ígerð, en Lully neitaði að láta fjarlægja tána.