arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Toledo

Toledo er borg á mið-Spáni og höfuðstaður samnefnds héraðs sem og sjálfsstjórnarsvæðisins Kastilía-La Mancha. Hún stendur við fljótið Tagus (Tejo). Íbúafjöldi var rúm 83.000 árið 2015.

Borgin var lítil, víggirt borg á tímum Rómverja; "Toletum". Síðar varð hún höfuðstaður Vestgota og undir stjórn Mára. Menningaráhrif kristinna manna, gyðinga og múslima marka borgina og er hún á lista UNESCO yfir menningarminjar.
Sigrún Eldjárn

Sigrún Eldjárn (fædd 3. maí 1954) er íslensk myndlistarkona og barnabókarithöfundur. Hún hefur unnið margar bækur í samvinnu við bróður sinn, ljóðskáldið Þórarin Eldjárn.

Ævi.

Sigrún er dóttir Kristjáns Eldjárn, forseta Íslands frá 1968–1980, og eiginkonu hans, Halldóru Eldjárn. Hún lærði við grafíkdeild Myndlista- og handíðaskóla Íslands og hefur starfað sem myndlistarmaður frá 1978.

Hún hefur gefið út margar barnabækur sem hún hefur sjálf myndskreytt, en hefur líka myndskreytt bækur eftir Guðrúnu Helgadóttur, bróður sinn Þórarin Eldjárn og fleiri.

Hún hefur þrisvar hlotið Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar, verið tilnefnd til Norrænu barnabókaverðlaunanna og H.C. Andersen verðlaunanna. Hún hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2018 í flokki barnabóka fyrir bók sína "Silfurlykillinn".
Grunnskóli Seltjarnarness

Grunnskóli Seltjarnarness er skóli á Seltjarnarnesi á Höfuðborgarsvæðinu. Hann varð til árið 2004 við sameiningu Mýrarhúsaskóla og Valhúsaskóla. Nemendur voru 524 talsins árið 2017. Skólastjóri er Ólína Thoroddsen.

Mýrarhúsaskóli (1.–6. bekkur).

Mýrarhúsaskóli er hluti af Grunnskóla Seltjarnarness og í honum eru nemendur frá 1.–6. bekk. Hann hefur verið starfandi frá árinu 1875.

Valhúsaskóli (7.–10. bekkur).

Valhúsaskóli er hluti af Grunnskóla Seltjarnarness og í honum eru nemendur frá 7.–10. bekk. Hann var stofnaður út frá Mýrarhúsaskóla árið 1974 sem gagnfræðaskóli en var sameinaður Mýrarhúsaskóla 2004.

Félagsmiðstöð Valhúsaskóla nefnist "Selið".
Flugslysið á Eyjafjallajökli 1952

Flugslysið á Eyjafjallajökli 1952 varð 16. maí það ár þegar björgunarflugvél frá hinu bandaríska Varnarliði með fimm manna áhöfn brotlenti á Eyjafjallajökli. Vélin var af gerðinni "Grumman Albatross" og var á leið frá Keflavíkurflugvelli austur á land til að aðstoða bilaða flugvél. Björgunarmenn komust við illan leik á slysstað tveimur og hálfum sólahring seinna og fundu einn úr áhöfninni látinn í flakinu en hinir fjórir fundust ekki þrátt fyrir mikla leit. Ummerki á slysstað bentu til þess að áhöfnin hefði reynt að koma upp neyðarloftneti en einnig sáust spor sem lágu frá flakinu og norður á Gígjökul.

Árið 1964 fundust líkamsleifar eins mannanna ásamt giftingarhring úr gulli á jöklinum. Líkamsleifar hinna þriggja fundust á jöklinum 20. ágúst 1966.

Í september 1995 gengu félagar í Hjálparsveit skáta fram á brak vélarinnar þar sem það var að koma undan jöklinum um 800 metrum neðan við þann stað sem vélin brotlenti.
Pinus remota

Pinus remota, þekkt á ensku sem Texas pinyon eða papershell pinyon, er fura ættuð frá suðvestur Texas og norðaustur Mexíkó. Hún er helst greind frá öðrum hnetufurum (pinyon amerískar furur í undirdeildinni "Cembroides") á fræjum með mjög þunnri skel, sem gerir hana mjög aðlaðandi sem fæðu fyrir innfædda. Spánski landkönnuðurinn Cabeza de Vaca nefndi að furuhnetur með þunnri skel væru mikilvæg fæða indíána 1536.

Lýsing.

"Pinus remota" er smávaxið tré eða stór runni, 3 til 10 m há og með bol allt að 40 sm í þvermál. Börkurinn er þykkur, hrjúfur og hreistraður. Barrnálarnar eru 2 til 3 saman (yfirleitt 2), grannar, 3 til 5 sm langar, og daufgrágrænar, með loftaugum bæði á innri og ytri hlið. Könglarnir eru flatkúlulaga, 3 til 5 sm langir, breiðir og lokaðir, grænir í fyrstu en verða daufgulir við þroska 18 til 20 mánaða, með fáum, þunnum köngulskeljum, oftast með 5 til 12 fræjum.

Könglarnir opnast og verða 4 til 6 sm breiðir við þroska, og haldast fræin á köngulskeljunum. Fræin eru 10 til 12 mm löng með mjög þunnri skel, hvítum kjarna, og 1 til 2mm væng. Þeim er dreift af fuglinum "Aphelocoma woodhouseii", sem tínir fræin úr opnum könglum. Fuglinn geymir mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og ef þau falla í frjóan jarðveg geta þau orðið að nýjum trjám.

Flokkun.

"Pinus remota" var talin til "Pinus cembroides", og fyrst aðgreind 1966 þegar bandaríski grasafræðingurinn Elbert L. Little tók eftir að skeljar sumra furanna í Texas væru umtalsvert þynnri en á öðrum. Hann taldi þær vera afbrigði af "P. cembroides", "Pinus cembroides" var. "remota". Síðari rannsóknir hafa sýnt fram á fleiri einkenni til aðgreiningar og er hún nú talin sjálfsstæð tegund, líklega mun skyldari "P. edulis" sem einnig er með þunna fræskel og barrnálar, yfirleitt tvær saman í búnti.

Útbreiðsla og búsvæði.

Útbreiðslan er í Vestur-Texas í Bandaríkunum, á suðurjaðri Edwards Plateau og hæðunum á milli Fort Stockton og Presidio og í Norðaustur-Mexíkó, aðallega í Coahuila en einnig aðeins í Chihuahua og Nuevo León. Tegundin finnst í lítilli til hóflegrar hæðar yfir sjó, frá 450–700 m á Edwards Plateau og frá 1200–1800 m í afgangnum af búsvæðinu. Hún er sjaldséð, í smáum og dreifðum stofnum yfirleitt á þurrum og klettóttum stöðum og giljum þar sem berir klettar draga úr hættu á skógareldum.

Nytjar.

Ætum fræjum er stundum safnað eins og á öðrum hnetufurum og seldar sem furuhnetur. Hinsvegar veldur búsvæðið því að uppskeran óregluleg og misjöfn sem dregur úr verðmætinu. Henni er stundum plantað sem skrauttré, þar sem mikið þurrkþol gerir hana sérstaklega verðmæta.
Cartagena (Spánn)

Cartagena er hafnarborg sjálfstjórnarsvæðisins Múrsía á suðaustur-Spáni. Hún hefur um 218.000 íbúa (2011) og er önnur stærsta borg svæðisins á eftir Múrsía. Stórborgarsvæðið heitir Campo de Cartagena og hefur um 410.000 íbúa.

Borgin á sér langa sögu: Þar voru Fönikíumenn fyrir Krist, Rómverjar nefndu hana Carthago Nova (Nýja Karþagó) og undir Márum hét hún Qartayannat al-Halfa. Borgin var ein sú síðasta til að streitast á móti her Francos í spænska borgarastríðinu.
Andrarímur

Andrarímur eða Rímur af Andra jarli eru rímur ortar af skáldunum Hannesi Bjarnasyni prest og Gísla Konráðssyni bónda og voru þær gefnar út í Viðeyjarklaustri árið 1834. Andrarímur urðu mjög vinsælar.

Til eru fornar rímur með sama nafni. Hinar fornu Andra rímur voru ortar á 15. öld og eru til í mörgum uppskriftum. Þær þóttu skemmtilegar og höfðu menn dálæti á þeim. Í elsta varðveitta handriti af hinum fornu Andrarímum AM 604 b 4to er m.a. þessi vísa:
Þalsvörun

Þalsvörun á við um eiginleika þals sumra fléttna til að breyta um lit þegar það kemst í snertingu við ákveðin efnasambönd. Þalsvörun er mikilvægt greiningareinkenni fyrir fléttutegundir því hún gefur mjög góða vísbendingu um það hvaða virku efni fléttan inniheldur. Mismunandi fléttutegundir geta því gefið mismunandi þalsvörun við sömu efnum og jafnvel getur svörunin verið mismunandi milli vefjagerða innan sama einstaklings.

Efnin sem notuð eru við athugun á þalsvörun eru margbreytileg. Á Íslandi hefur Hörður Kristinsson mest notast við fimm efni eða efnablöndur: Kalíumhýdroxíð (K), Calsíumoxíðklóríð (C), blöndu af kalíumhýdroxíði og calsíumoxíðklóríði (KC), paraphenýldíamín (P) og kalíumjoðíð (J).

Stundum endurkastar þalið ákveðnum bylgjulengdum ljóss, til dæmis útfjólubláu ljósi. Hægt er að hafa upplýsingar um slíkt með í þalsvörun. Um fléttu sem endurkastar útfjólubláu ljósi sem hvítu ljósi mætti því lýsa sem UV+ hvítt.
391

Árið 391 (CCCXCI í rómverskum tölum) var 91. ár 4. aldar og hófst á miðvikudegi samkvæm júlíska tímatalinu. Á þeim tíma var það þekkt innan Rómaveldis sem ræðismannsár Tatíanusar og Symmakusar eða 1144 "ab urbe condita".
Bára Grímsdóttir

Bára Grímsdóttir (fædd 24. apríl 1960) er íslenskt tónskáld, hljóðfæraleikari, söngkona og formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar. Hún var sæmd fálkaorðunni árið 2019 fyrir "varðveislu og endurnýjun á íslenskum tónlistararfi".
Rhododendron lapponicum

Rhododendron lapponicum er lyngrósartegund sem sem finnst á kaldtempruðum svæðum hringinn í kring um norðurpólinn og finnst hún frá sjávarmáli upp í 1900 metra hæð. Þetta er sígrænn runni sem verður 0,2–0,45 m á hæð. Blómin eru rauð til purpuralit.
Me too-hreyfingin

Me too-hreyfingin (enska: "The Me Too movement") er hreyfing sem spratt upp haustið 2017 eftir að ásakanir gegn leikstjóranum Harvey Weinstein komust í hámæli. Hreyfingin beinist gegn kynferðislegri áreitni og kynferðislegu ofbeldi. Sérstök áhersla var á áreitni á vinnustað. Setningin "Me Too" (ég líka) og myllumerkið #metoo hafa verið notaðar í þessu samhengi á samfélagsmiðlum og hafa afbrigði af hreyfingunni sprottið upp víða um heim.
Pinus maximartinezii

Pinus maximartinezii, er fura einlend í mið Mexíkó. Útbreiðslan er mjög takmörkuð, á litlu svæði í suður Sierra Madre Occidental í suðurhluta Zacatecas. Hún kemur fyrir íI 1800–2400 m hæð í hlýju, þurru og tempruðu loftslagi.

Lýsing.

"Pinus culminicola" er lítill til meðalstórt tré, frá 5 til 15 m hátt, með að 50 sm stofnþvermál. Börkurinn er brúnn, þykkur og sprunginn neðst á stofni. Barrnálarnar eru fimm saman í búnti, grannar, 7 til 13 sm langar, grænar til blágrágrænar, með loftaugun á hvítri rönd á innra yfirborði nálanna.

Könglarnir eru hnattlaga, 16 til 27 sm langir og 8 til 14 sm breiðir lokaðir, að 2 kg þungir, grænir í fyrstu, og og verða gulbrúnir við þroska eftir 26 til 28 mánuði, með margar mjög þykkar köngulskeljar, yfirleitt eru 30 til 60 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 10 til 15 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun. Fræin eru 20 til 30 mm löng, með þykkri skel, og vængstubb um 1-2 mm langan. Smáplönturnar eru með 18–24 fræblöð, flest fræblöð sem er þekkt á nokkurri plöntu.

Vegna einangraðs vaxtarstaðar fannst ´hún ekki fyrr en 1964, þegar mexíkanskur grasafræðingur Jerzy Rzedowski, tók eftir óvenjulega stórum furuhnetum til sölu á mörkuðum á svæðinu, og rannsakaði svæðið til að finna uppsprettuna. Hún er frábrugðin öllum furum í undirdeildinni með gríðarlega stórum könglunum og fræjum. Eins og hjá öðrum í undirdeildinni eru fræin æt; og er það nokkur ógn við útbreiðslu tegundarinnar þar sem mestum hluta fræjanna safnað.

Nýlega hefur verið hafin ræktun á tegundinni í görðum þar sem hún er mjög hentug. Ríkisstjórn Mexíkó hefur lýst tegnundina í útrýmingarhættu.
Súkkat (hljómsveit)

Súkkat var dúett stofnaður kringum 1988 af þeim Hafþóri Ólafssyni, textahöfundi og söngvara, og Gunnari Erni Jónssyni, lagahöfundi og gítarleikara. Dúettinn var hvað þekktastur fyrir söngtexta sína sem einkenndust af kímni með vísan til fortíðar.

Meðal þekktra laga eru Kúkur í lauginni og Vont en það venst.

Heimildir.

SMS, „Súkkat: Tvíbreiður trúbador“. Dagblaðið Vísir. 19(40) (1993): 30
Alda Karen Hjaltalín

Alda Karen Ólafsdóttir Hjaltalín er íslenskur ráðgjafi og fyrirlesari. Alda var sölu- og markaðsstjóri hjá Saga Film og seinna hjá samfélagsmiðlafyrirtækinu Ghostlamp þar sem hún er enn hluthafi hjá fyrirtækinu. Hún starfar nú við persónulega ráðgjöf og að þjónusta fyrirtæki við sölu og markaðssetningu. Hún vann með unglingum í svokallaðri hugræktunarstöð sem er andleg heilsurækt. Alda Karen er fyrirlesari og hefur haldið erindi í Eldborg og Laugardalshöll fyrir fullum sal.
Pinus devoniana

Pinus devoniana er meðalstór fura sem vex í Mexíkó þar sem hún finnst í meira en 15 ríkjum - frá suður Sinaloa til Chiapas - og í Guatemala 900 til 2500 m hæð.

Lýsing.

"Pinus devoniana" verður 20 til 30 m. há, með stofnþvermál að 80–100 sm. Börkurinn er dökk rauð- til grá- brúnn. Barrnálarnar eru mjög langar, 25 til 40 sm, 5 saman í búnti. Könglarnir eru á stuttum stilk, eru yfirleitt stórir og sveigðir, 15 til 35 sm langir og 8 til 15 sm opnir. Fræin eru 6 til 8 mm löng með 18 til 35 mm löngum væng.

"Pinus devoniana" er náskyld "Pinus montezumae". Það er stundum erfitt að greina tegundirnar að og blendingar geta líklega myndast á milli þeirra. Könglarnir eru sérstaklega breytilegir. Almennt er barrið og könglarnir stærri á "Pinus devoniana". Skyldleiki tegundanna er það mikill að þær gætu verið tvö afbrigði sömu tegundar, og þá væri nafnið P. montezumae var macrophylla.
Pinus pringlei

Pinus praetermissa er furutegund sem er einlend í vestur Mexíkó. Upphaflega flokkuð sem afbrigði af "Pinus oocarpa" ("P. oocarpa" var. "microphylla") 1909, en 1990 var hún greind sem sjálfstæð tegund.

Hún verður 15 til 20m há með að 0,3m stofnþvermál. Börkurinn er grábrúnn, þunnur og er í órglulegum hreistruðum hryggjum. Barrnálarnar eru 4 til 5 saman í búnti, 8 til 16 sm langar. Könglarnir eru 5 til 7 sm langir, breiðegglaga. Fræið er 5 til 6 mm langt með 12 til 20mm löngum væng.
Guadalajara (Spánn)

Guadalajara er borg í Kastilíu-La Mancha og höfuðstaður samnefnds héraðs á Spáni. Borgin er 60 kílómetra norðaustur af Madríd og voru íbúar um 84.000 árið 2017.

Nafn borgarinnar var Wādī-al-Ḥajāra á tímum Mára sem þýðir "steinadalur". Spænska borgarastríðið lék borgina illa og margar merkar minjar eyðilögðust.
American Broadcasting Company

American Broadcasting Company (ABC) er bandarískt net sjónvarpsstöðva og mikilvæg eign Disney–ABC Television Group, dótturfélags Disney Media Networks, fyrirtækis sem er sjálft í eign The Walt Disney Company. Höfuðstöðvar stöðvarinnar eru í Columbus Avenue í Manhattan í New York-borg. Stöðin er jafnframt með framleiðsluaðstöðu annars staðar í New York-borg, í Los Angeles og í Burbank í Kaliforníu.

Við sölu ABC Radio til Citadel Broadcasting árið 2007 hefur ABC einbett sér að sjónvarpsútsendingum. Hún er fimmta elsta sjónvarpsstöð í heimi og er elsta hinna stóru þriggja bandarískra sjónvarpsstöðva.

ABC var stofnað sem útvarpsstöð þann 12. október 1943. Árið 1948 útvíkkaði fyrirtækið starfsemi sína og fetaði í fótspor farsældra sjónvarpsstöðva svo sem CBS og NBC. Á miðjum sjötta áratugnum sameinaðist ABC við United Paramount Theatres, bíókeðju sem hafði áður verið dótturfélag Paramount Pictures. Eftir kaup á 80% hluta í íþróttastöðinni ESPN sameinaðist móðurfélag ABC, American Broadcasting Companies, Inc., við Capital Cities Communications, eiganda nokkura blaða, útvarps- og sjónvarpsstöðva. Árið 1996 keypti The Walt Disney Company flestar eignir ABC.

ABC er net sjónvarpsstöðva sem samanstendur af átta stöðvum í eigu fyrirtækisins og 232 „systurstöðvum“ í Bandaríkjunum. ABC News er fréttaþjónusta fyrirtækisins.
Glerverksmiðjan

Glerverksmiðjan var verksmiðja við Elliðaárvog sem framleiddi gler. Verksmiðjan var reist af fyrirtækinu Glersteypan h.f. Vegna fjárhagsörðugleika stöðvaðist rekstur undir merkjum Glersteypunnar fljótlega en í mars 1956 tók fyrirtækið Glergerðin h.f. við rekstri verksmiðjunnar en það fyrirtæki var stofnað var að tilhlutan Framkvæmdabanka Íslands sem hafði lánað til verksmiðjubyggingarinnar. Glergerðin tók verksmiðjuna á leigu bókhaldslega séð, en starfsfólk og stjórnendur voru hinir sömu og áður. Sveinn S. Einarsson verkfræðingur var framkvæmdastjóri Glergerðarinnar og Ingvar Ingvarsson forstjóri. Verksmiðjan gat árið 1956 framleitt 12 tonn á dag af rúðugleri og þá unnu við framleiðsluna 65 menn og var unnið allan sólarhringinn.

Glerframleiðsla frá 1951 til 1957.

Glersteypan, hlutafélag um að koma á fót glerverksmiðju var stofnað 19. júní 1951 að tilstuðlan bræðranna Ingvars S. Ingvarssonar og Gunnars Á. Ingvarssonar, sona Ingvar Einarssonar skipstjóra og voru gerðar tilraunir með íslensk jarðefni til framleiðslunnar. Fyrirtækið kom sér upp bræðsluofni og hóf starfsemi í hernámsbragga við Langholtsveg en sú verksmiðja eyðilagðist í bruna í maí árið 1953. Glersteypan h.f. byggði þá glerverksmiðju við Súðarvog. Fyrirtækið fékk til ráðgjafar belgískt fyrirtæki Pierre Rousseau Lodelinsalt og reisti á lóðina við Súðarvog 1400 fermetra járnklætt stálgrindarhús, sem flutt var inn frá Belgíu tilbúið til uppsetningar og svo aðlagað að þörfum verksmiðjunnar. Upp úr hluta byggingarinnar var reistur turn úr stálgrind. Undir hann var settur 6 metra hár steinsteyptur glerbræðsluofn. Verksmiðja undir merkjum Glersteypunnar tók til starfa árið 1955 og var fyrsta glerverksmiðjan sem sett var á fót á Íslandi. Verksmiðjan gekk illa, framleiðslan reyndist gölluð og þurfti að bræða upp hluta hennar og myndaðist fljótlega mikið glerfjall á verksmiðjulóðinni. Fyrirtækið Glersteypan var tekið til gjaldþrotaskipta í ársbyrjun 1957. Framkvæmdabanki Íslands tók við rekstrinum (Glersteypan hf) og rak um skeið verksmiðju til samsetningar á gleri.

Glerfjall og arsenik.

Mjög stórt glerfjall var við verksmiðjuhúsið og var þar í mörg ár eftir að glerverksmiðjan hætti starfsemi. Glerhaugurinn var árið 1965 fluttur frá verksmiðjunni og settur undir flugbraut í Fossvogi. Mikið magn af arseniki í tunnum fannst árið 1969 sem talið er hafa verið geymt í eða við glerhauginn.

Verksmiðjuhúsið verður ullarverksmiðja, vélsmiðja og sýningarsalur.

Árið 1962 keypti fyrirtækið Teppi hf húsið og reif innan úr því þannig að húsrýmið varð einn salur. Í húsnæðinu var svo rekin ullarverksmiðja til ársins 1977.

Árið 1978 keypti Jósafat Hinriksson húsið og flutti þangað vélaverkstæði sitt J. Hinriksson hf. Það fyrirtæki byggði fleiri byggingar á lóðinni og framleiddi m.a. toghlera. Árið 1988 var innréttaður sýningarsalur í verksmiðjuhúsinu og þar opnuð sýning á safni sjóminja og smiðjumuna úr fórum Jósafats

Hinrikssonar. Vélsmiðja hans var starfrækt í Súðarvogi til ársins 2000. Í október 2012 kom upp eldur í einu af húsunum á lóðinni Súðarvogur 4 og á árunum 202-2013 voru allar byggingar ár lóðinni rifnar.
Sumba

Sumba er syðsta byggð á Suðuroy og í Færeyjum. Íbúar voru 237 árið 2016. Í sveitarfélaginu Sumba eru hins vegar um 350. Íbúarnir nefnast Sumbingar. Hefð er fyrir keðjudansi og söng í Sumba. Poul F. Joensen, (1898-1970) frægt færeyskt ljóðskáld er fætt í bænum. Árið 1997 voru gerð göng norður til Lopra. Þar með var auðveldara fyrir Sumbinga að fara til Vágs og Tvöreyrar. Beinisvørð eru þverhnípt björg sunnan við þorpið.
Stökkmús

Stökkmýs eru lítil nagdýr af músaætt. Þau lifa á þurrum svæðum; eyðimörkum og á hrjóstrugum gresjum í Afríku og Asíu. Til eru 110 ættkvíslir stökkmúsa. Stökkmýs eru hópdýr sem reiða sig á lyktarskyn, þau grafa holur í jörð fyrir bústaði sína. Vinsælt er að halda þau sem gæludýr.
Melódía

Melódía getur átt við:
Pinus torreyana

Pinus torreyana er sjaldgæf furutegund sem er einlend í Bandaríkjunum. Þetta er tegund í útrýmingarhættu sem vex aðeins í Torrey Pines State Natural Reserve, strandsvæðum í norður San Diego county, og á Santa Rosa eyju í Kaliforníu.

Lýsing.

"Pinus torreyana" er breiðvaxið tré með opna krónu, og verður 8 til 17 m hátt villt, með 25 til 30 sm langar barrnálar, fimm saman í búnti. Könglarnir eru breiðir og þungir, vanalega 8 til 15 sm langir og breiðir, og eru með stór æt fræ með harðri skel.

Fræðiheitið torreyana er til heiðurs John Torrey, bandarískum grasafræðingi, sem ættkvíslin Torreya er einnig nefnd eftir.

Útbreiðsla.

"Villtir" lundir af "Pinus torreyana" eru á mjóu belti meðfram strönd SuðurKaliforníu í San Diego. Það er einnig stofn af afbrigðinu Pinus torreyana" var. "insularis í tvemur lundum á Santa Rosa eyju, Kaliforníu. Vera tegundarinnar á þurri strönd San Diego og Santa Rosa eyju (úrkoma undir 350 mm á ári) eru líklega leifar af miklu meiri útbreiðslu á ísöld. Strandþoka á vorin og sumrin gefur rétt næga úrkomu til að bæta upp litla vetrarúrkomu.

Búsvæði.

Í náttúrulegu búsvæði "Pinus torreyana", vex hún hægt í þurrum sendnum jarðvegi. Rótarkerfið er umtalsvert. Fræplanta myndar fljótt stólparót sem getur náð 60 sm niður í leit að næringu og raka. Fullvaxið tré getur verið með 75 m langar rætur. Tré sem verða fyrir saltroki eru oft með bonsai líkan vöxt, og verða sjaldan yfir 12 m há.

Verndun.

"Pinus torreyana" var áður talin sjaldgæfasta furutegundin, með aðeins um 100 tré á lífi. En "Pinus squamata", sem er tegund í útrýmingarhættu í suðvestur Kína, er nú talin sú sjaldgæfasta, með aðeins 20 hálfvaxin tré.

Nytjar.

Matur.

Furuhneturnar voru mikilvæg fæða Kumeyaay og Chumash ættflokkanna.

Ræktun.

Þrátt fyrir að hún er í mikilli útrýmingarhættu í náttúrunni, er henni nokkuð plantað sem skrauttré. Í ræktun, í næringaríkari jarðvegi með meiri úrkomu eða vökvun, sýnir hún hraðan vöxt, með beinan og háan stofn (33

til 45m há).

Skógrækt.

"Pinus torreyana" hefur komið til greina sem skógræktartré í Ástralíu, Nýja-Sjálandi og Kenya.
Frumuöndun

Frumuöndun eru þeir efnaskiptaferlar sem fara fram innan frumu til að umbreyta orku sem geymd er á formi lífefnasameinda yfir á form sem fruman getur auðveldlega notað. Það er gert með því að brjóta niður efni eins og glúkósa, amínósýrur, og fituefni og nota þá orku til að búa til adenósín þrí-fosfat (ATP).

Frumuöndun getur farið fram með eða án súrefnis. Loftháð frumuöndun (bruni) er með súrefni, það ferli fer fram innan hvatbera. Koltvíoxíð og vatn eru lokaafurðir þess ferlis. Loftfirrð öndun gerist án súrefnis. Þar sundrast efnin ekki alveg og minni orka fæst. Einnig lækkar sýrustig og mjólkursýra myndast.
Telford

Telford er borg í Shropshire á England, 21 km austur af Shrewsbury og 48 km norðvestur af Birmingham. Íbúafjöldi er um 143.000. Borgin er nefnd eftir vélfræðingnum Thomas Telford og var skipulögð á 7. og 8. áratug 20. aldar. Upplýsingatækni er mikilvæg atvinnugrein þar.
Wigan

Wigan er borg á stórborgarsvæði Manchester. Íbúar eru um 104.000 (2011). Wigan var kolanámubær frá 15. öld og síðar vefnaðarbær. Knattspyrnufélag borgarinnar er Wigan Athletic F.C.
Mæði

Mæði (fræðiheiti: "dyspnea") er öndunartruflun sem lýsir sér þannig að einstaklingur á erfitt með að anda nógu miklu lofti í lungun. Mæði er eðlileg við mikla áreynslu en telst einkenni sjúkdóms ef hún kemur fyrir við óvæntar aðstæður.

Í 85% tilfella orsakast mæði af astma, lungnabólgu, blóðþurrð í hjarta, lungnasjúkdómi, hjartabilun eða langvinnri lungnateppu, eða er af geðrættum völdum svo sem felmtursköstum eða kvíða.
Súkúmí

Súkúmí (abkasíska: Аҟәа, "Aqwa"; georgíska: სოხუმი, "Sokumi"; rússneska: Сухум(и), "Súkúmí") er borg á strönd Svartahafs. Hún er höfuðborg "de facto" ríkisins Abkasíu sem hefur farið með völd í héraðinu frá Stríðinu í Abkasíu 1992-1993. Flest ríki líta svo á að Abkasía sé hérað í Georgíu.

Hægt er að rekja sögu Súkúmí til 6. aldar f.Kr. þegar Grikkir stofnuðu þar nýlendu sem þeir kölluðu Díoskúrías. Mikið af þeirri borg hvarf undir yfirborð Svartahafs á næstu öldum. Borgin var nefnd Tskhumi þegar Konungsríkið Abkasía var stofnað á miðöldum. Hún varð hluti af Tyrkjaveldi á 8. áratug 16. aldar. Rússneska keisaradæmið lagði héraðið undir sig 1810. Eftir Rússnesku borgarastyrjöldina varð hún hluti af Sovétríkjunum og varð vinsæll sumardvalarstaður. Við upplausn Sovétríkjanna í upphafi 10. áratugar 20. aldar hófust átök Abkasa við Georgíumenn og borgin varð fyrir miklum skemmdum. Nú búa þar um 60.000 manns en íbúar voru helmingi fleiri undir lok Sovéttímans.