arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Hvítblinda

Hvítblinda er truflun á sjónskynjun sem lýsir sér með því að allt rennur saman í hvíta heild án skugga, kennileita, áttar eða dýptar. Gerist þetta helst þar sem jörð er alhvít og himininn er skýjaður (t.d. upp á jökli eða í snjóbreiðu). Hvítblinda er einnig sjálf birtan á alhvítum svæðum þar sem himinn og jörð renna saman. "Snjóblinda" er hið sama, nema snjóblinda er eingöngu tímabundin sjóndepra af völdum mikillar snjóbirtu, en ekki lýsing á birtuskilyrðum.

Í Morgunblaðinu 1989 var sagt frá brotlendingu í Mosfellssveit. Og var gefið í skyn að um snjóblindu væri um að kenna:

Á meðal flugmanna er slíkt ástand, sem veldur truflun á sjónskynjun, oftast kallað hvítblinda, en snjóblinda er orð sem er oftar notað um þær snjótruflanir sem heimskauta- og jöklafarar og skíðamenn þjást af.
Vengaboys

Vengaboys (borið fram "Bengaboys") er hollensk eurodance-hljómsveit stofnuð árið 1992. Hún sló í gegn undir lok síðustu aldar með lögum á borð við „Boom, Boom, Boom, Boom!!“ og „We're Going to Ibiza“. Talið er að alls hafi hljómsveitin selt 15 milljónir platna um allan heim.
Malarás

Malarás er jarðfræðihugtak sem haft er um sand- og malarhrygg sem jökulvatn hefur skilið eftir sig í farvegi undir jökli og verður síðan eftir þegar jökullinn bráðnar. Malarásarnir eru því m.ö.o. setmyndun jökulár við hörfandi jökul. Eitt af mörgu, sem er til marks um það, að jöklar hafi í eina tíð hulið landsvæði, sem nú eru örísa, eru malarásarnir. Langur malarás liggur t.d. eftir endilöngum Kaldadal.
Stálormur

Stálormur (fræðiheiti: "Anguis fragilis") er gráleit, útlimalaus eðlutegund sem fæðir lifandi unga og er helst að finna í Norður-Evrópu.
Jaboatão dos Guararapes

Jaboatão dos Guararapes er borg í Pernambuco í Brasilíu.
Eikundarsund

Eikundarsund (norska: "Eigersund") er sveitarfélag í Rogaland sem er í suðvesturhluta Noregs.
Vefur Karlottu (kvikmynd 1973)

Vefur Karlottu (enska: "Charlotte's Web") er bandarísk teiknimynd framleidd af Hanna-Barbera Productions og Sagittarius Productions. Myndin byggir á samnefndri skáldsögu eftir bandaríska rithöfundinn E. B. White. Myndin var frumsýnd þann 1. mars 1973.

Kvikmyndin er fyrsta teiknimynd Hanna-Barbera í fullri lengd sem ekki byggir á persónum úr sjónvarpsþáttum fyrirtækisins. Myndin, eins og bókin, er um svín sem kemst undan slátrun og könguló sem heitir Karlotta. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Charles A. Nichols og Iwao Takamoto. Handritshöfundur var Earl Hamner, Jr. Tónlistin í myndinni er eftir Sherman-bræður. Árið 2003 var gerð framhaldsmynd, "", sem var aðeins dreift á mynddiski.
Stím

Stím ehf er íslenskt eignarhaldsfélag sem er skráð á Jakob Valgeir Flosason, útgerðarmann í Bolungarvík. Fyrirtækið er til rannsóknar hjá sérstökum saksóknara fyrir hugsanleg lögbrot.

Samkvæmt yfirlýsingu frá Jakobi Valgeiri var félagið stofnað 16. nóvember 2007 í þeim tilgangi að sjá um eignarhald, umsýslu, kaup og sölu á verðbréfum. Strax við stofnun fjárfesti Stím í 3,8% hlut í FL Group fyrir 8,4 milljarða króna og 4,3% hlut í Glitni fyrir 16,4 milljarða króna. Þessi fyrirtæki tvö voru þá þegar nokkuð krosseignatengd. Samanlagt námu þessar fjárfestingar 24,8 milljarða króna en þar af komu 19,6 milljarða króna, eða tæp 80%, sem lán frá Glitni. Glitnir tók einvörðungu veð í bréfunum sem keypt voru. Stuttu eftir fjárfestinguna skilaði FL Group mesta tapi Íslandssögunnar, eða 70 milljörðum króna.

Í yfirlýsingu segir Jakob Valgeir að frumkvæðið að þessum viðskiptum hafi komið frá starfsmönnum Glitnis sem leituðu til hans og fleiri fjárfesta. Þá segir hann:
Sojasósa

Sojasósa er gerjuð kryddsósa, notuð jafnt sem borðkrydd og við matargerð. Hún er gerð er úr vatni, sojabaunum, ristuðu korni og salti. Sojasósa á uppruna sinn að rekja til Kína fyrir um 2.500 árum og á veigamikinn sess í matarmenningu flestra þjóða í austanverðri Asíu. Hún hefur einnig verið vel þekkt í vestrænni matargerð um all nokkurt skeið, en hún barst til Evrópu með hollenskum kaupmönnum á 17. öld.

Við hefðbundna sojasósugerð er sojamjöli, ristuðu hrís- eða hveitimjöli, salti og vatni blandað saman og bætt í soppuna slettu úr eldri lögun sem inniheldur gerið, en sojager er þráðlaga myglusveppur af "Aspergillus" ættkvísl (ýmist "A. oryzae" eða "A. sojae"). Blandan er svo látin gerjast mánuðum, eða jafnvel árum saman. Áður fyrr fór gerjunin fram í stórum, opnum kerjum sem látin voru standa utandyra, helst á sólríkum stað. Nú á tímum er notast við gerjunartanka þar sem höfð er nákvæm stjórn á umhverfisaðstæðum.

Fjallað er um sojasósugerð á bambusberki sem talinn er frá um 200 Fyrir Krist. Frumgerð sojasósu var kölluð jan og barst jan-gerð til Japans og þróaðist þar þannig að sósan var úr misó-mauki sem búið var til úr sojabaunum. Núna kallast sósa sem er unnin úr misó-mauki tamari sojasósa. Mild sojasósa er oftast ljósrauðbrún og mild og sölt á bragðið en eftir því sem sojasósa er látin gerjast lengur verður hún dekkri og sætari og er oft bætt við sykri, kornsterkju og karamellu til að auka gerjun og einnig hveiti ef sósan á að vera þykk.
Ljósafossstöð

Ljósafosstöð er elsta vatnsaflstöðin við Sogið og liggur við útfall árinnar úr Úlfljótsvatni nokkur hundruð metrum ofan við Írafossstöð.

Sogsstöðvar eru þrjár talsins og sú nýjasta er Steingrímsstöð sem hóf rekstur 1959. Reykvíkingar byggðu Ljósafossstöð til að afla rafmagns til borgarinnar og hófst rekstur hennar árið 1937. Stöðin var stækkuð 1944 og eru í henni 3 vélasamstæður samtals 15,3 MW að afli. Stöðin tilheyrði Sogsvirkjun sem var helmingafélag Reykjavíkurborgar og íslenska ríkisins og var lagt inn í Landsvirkjun við stofnun þess fyrirtækis 1965. Landsvirkjun á og rekur Ljósafossstöð og endurbætti hana verulega á árunum 1996 til 2000.

Sigurður Guðmundsson arkitekt teiknaði stöðina í fúnkisstíl en framan á stöðvarhúsinu er lágmynd eftir Ásmund Sveinsson myndhöggvara sem heitir Ljósberinn.
Aulopiformes

Aulopiformes er eini ættbálkurinn innan yfirættbálksins cyclosquanata.
Auður Haralds

Auður Haralds (f. 11. desember 1947) er íslenskur rithöfundur. Fyrsta skáldsaga hennar, "Hvunndagshetjan: þrjár öruggar aðferðir til að eignast óskilgetin börn" árið 1979, vakti mikla athygli sem opinská grátbrosleg lýsing á hlutskipti kvenna við upphaf ákveðins kafla í kvennabaráttu á Íslandi. Hún fylgdi henni eftir með "Læknamafían" 1980 og "Hlustið þér á Mozart?" 1982.

Skömmu síðar komu út þrjár bækur hennar um Elías sem byggðu á innslögum sem hún skrifaði fyrir "Stundina okkar", sem Sigurður Sigurjónsson lék, og unglingabókin "Baneitrað samband á Njálsgötunni". 1987 kom svo út: "Ung, há, feig og ljóshærð".
Gallerí

Gallerí (eða listhús) er (lítill) sýningarsalur fyrir myndlist, sem er rekinn af einkaaðilum og þar sem einnig er stunduð verslun með listaverk.
Tútankamon

Tútankamon (stundum skrifað Tútankamún eða Tútankamen; fornegypska: "twt-ˁnḫ-ı͗mn" eða "tVwa:t-ʕa:nəx-ʔaˡma:n"; um 1341 f.Kr. – 1323 f.Kr.) var fornegypskur faraó af átjándu konungsættinni á tíma Nýja ríkisins. Upphaflega kemur nafn hans fyrir í heimildum sem Tútankaten sem merkir „lifandi mynd Aten (sólskífunnar)“ en Tútankamon merkir „lifandi mynd Amons (sólguðsins)“. Hann komst til valda níu ára gamall og tók við af Smenkare eða Neferneferuaten. Hann ríkti í tíu ár. Algengasta tilgátan um ætterni hans er sú að hann hafi verið sonur Akenatens og Kiju sem var ein af eiginkonum hans. Valdatíð Tútankamons einkenndist af afturköllun þeirra trúarlegu og stjórnarfarslegu breytinga sem Akenaten hafði staðið fyrir.

Gröf Tútankamons fannst óhreyfð í Dal konunganna af Howard Carter og vinnumönnum hans árið árið 1922. Fundurinn vakti gríðarlega athygli um allan heim og gat af sér aukinn áhuga á Egyptalandi til forna. Gullgríman sem var yfir múmíunni hefur orðið að vinsælli táknmynd fyrir menningu Fornegypta.
Árbók Ferðafélags Íslands

Árbók Ferðafélags Íslands er bók með greinum um áfangastaði ferðafólks á Íslandi sem Ferðafélag Íslands gefur út árlega. Bókin hefur komið út samfellt frá 1928 og er því orðin að stóru safni greina um náttúru Íslands, dýralíf og staðfræði.
Sambandsflokkurinn

Sambandsflokkurinn var íslenskur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður eftir Alþingiskosningar 1911 af Hannesi Hafstein og ýmsum fylgismönnum Heimastjórnarflokksins, svo sem Guðmundi Björnssyni og Stefáni Baldvin Stefánssyni. Tilgangur Sambandsflokksins var að koma með ný drög að sambandslögunum 1912 („"bræðingurinn"“). Hannes varð aftur ráðherra fyrir þennan flokk sama ár. Þegar Sambandsflokkurinn leið undir lok 1914 gengu flestir fylgismenn hans aftur í Heimastjórnarflokkinn.
Dáraaldin

Dáraaldin er ávöxtur trjáa af ættkvíslinni "Durio" sem vaxa í Suðaustur-Asíu. Ávöxturinn þekkist á stærðinni, einstakri lykt og þyrnóttu hýði. Hann getur orðið allt að 30 sm að lengd og vegur eitt til þrjú kíló. Af þrjátíu tegundum trjáa í ættkvíslinni "Durio" gefa níu af sér æta ávexti.
Víðmynd

Víðmynd er tvívíð mynd (ljósmynd eða málverk) sem sýnir efni sitt með mjög breiðu eða ílöngu sjónarhorn. Víðmynd sem sýnir sjónarhorn einhvers í heilan hring (360°) er stundum kölluð hringmynd.
Úranía

Úranía er íslenskt kvenmannsnafn.
Bakteríuveira

Bakteríuveira eða gerilæta kallst þær veirur sem sýkja bakteríur, oftast með þeirri afleiðingu að bakterían sundrast. Bakteríuveirur samanstanda af ytri hlífðarhúð úr prótíni sem inniheldur erfðaefni.
Mæðrastyrksnefnd

Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur var stofnuð 20. apríl 1928 en þá komu saman 22 konur, fulltrúar frá 10 kvenfélögum, á fund að Kirkjutorgi 4 í Reykjavík. Félögin voru: Kvenréttindafélag Íslands, Bandalag kvenna, Félag íslenskra hjúkrunarkvenna, Hvítabandið, eldri og yngri deild, Hið íslenska kvenfélag, Lestrarfélag kvenna, Kvenfélagið Hringurinn, Thorvaldsensfélagið og Verkakvennafélagið Framsókn. Einnig sátu fundinn fulltrúar Barnavinafélagsins Sumargjafar og Hjúkrunarfélagsins Líknar.

Þann 27. febrúar 1928 varð sjóslys þegar togarinn Jón forseti strandaði við Stafnes en í því slysi drukknuðu 15 skipverjar og var félagið stofnað til að koma að koma ekkjum og föðurlausum börnum til hjálpar. Laufey Valdimarsdóttir var kjörin formaður og sama vor opnaði nefndin skrifstofu í húsi Guðspekifélagsins í Reykjavík. Auður Auðuns starfaði í mörg ár fyrir félagið.

Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur úthlutar matvælum hvern miðvikudag en fatnaði og ýmsum smávörum fyrsta þriðjudag í hverjum mánuði. Þá hefur nefndin veitt fermingarstyrki á hverju vori og einnig styrki til barna til dvalar í sumarbúðum og vegna þátttöku í leikjanámskeiðum. Og nýfædd börn fá vandaða gjafapakka með fatnaði og öðrum nauðsynjum. Sérstök jólaúthlutun er fastur liður í starfseminni og hefur hún hin síðustu ár verið í samstarfi við Hjálparstarf kirkjunnar, innanlands, og Rauða kross Íslands. Árið 2012 var Menntunarsjóður Mæðrastyrksnefndar stofnaður og styrkir sjóðurinn tekjulágar konur til náms.

Við úthlutanir nefndarinnar starfa sjálfboðaliðar, venjulega um 20 eldri konur, sem sumar hafa starfað launalaust í mörg ár hjá nefndinni. Þær eru fulltrúar þeirra sjö kvenfélaga sem nú standa að nefndinni, en það eru: Kvenréttindafélag Íslands, Thorvaldsensfélagið, Hvítabandið, Félag háskólakvenna, Hvöt, félag sjálfstæðiskvenna, Kvenfélag Alþýðuflokksins og Félag framsóknarkvenna.
Bringusund

Bringusund er sundaðferð. Uppskriftin af bringusundi er: Beygja, kreppa, sundur, saman, sem er hreyfing fótanna í vatninu. Bringusund er fyrsta sundaðferðin sem börnum í grunnskólum er kennd. Bringusund og flugsund eru í raun nokkuð svipuð. Það gilda svipaðar reglur eins og að það sé skylda að koma með báðar hendur á sama tíma í sömu hæð í bakkann. Margt keppnisfólk í sundi telur bringusund eina erfiðustu aðferðina á meðan þeir sem eru óvanir sundmenn telja bringusund auðveldasta sundið. Ein af ástæðum þess að bringusund er talið erfitt að það er mikil tækni sem felst í sundinu. Mikilvægt er að anda á réttum tíma til þess að hægja ekki a sundinu. Í bringsundi má taka eitt kafsundstak í byrjun sundsins. Kafsundstak er tekið í byrjun sundsins. Það svipar til venjulegs bringusundstak nema það er tekið í kafi og hendurnar mega fara alveg niður með síðum, þó aðeins einu sinni. Aðeins er keppt í þremur vegalengdum í bringusundi en það eru 50m, 100m og 200m.

Fyrrverandi Bandaríkjaforseti Barack Obama keppti í 50m bringusundi árið 1979 og drukknaði næstum því.
Philips

Koninklijke Philips Electronics N.V. (enska: "Royal Philips Electronics Inc."), í almennri notkun Philips er eitt stærsta fyrirtækið í heiminum sem framleiðir raftæki og annan tengdan varning. Philips var stofnað 1891 í Eindhoven í Hollandi en eru nú með höfuðstöðvar í Amsterdam. Árið 2006 seldust vörur frá fyrirtækinu fyrir €26.976 milljarða og hjá því vinna 125.500 manns í yfir 60 löndum.

Philips framleiðir m.a. ljósbúnað og einnig tengdum tækjum fyrir heilsugæslu og spítala.

Íþróttafélagið PSV-Eindhoven ( Philips Sport Vereniging ) var stofnað af starfsmönnum fyrirtækisins. Enn þann dag í dag styrkir fyrirtækið PSV.
Fílon frá Larissu

Fílon (Φίλων) frá Larissu (159/158 – 84/83 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur og efahyggjumaður. Hann var nemandi Kleitomakkosar og tók við stjórn Akademíunnar af honum.
Samband íslenskra framhaldsskólanema

Samband íslenskra framhaldsskólanema (SÍF) eru hagsmunasamtök framhaldsskólanema á Íslandi. Sambandið var stofnað 4. nóvember 2007 við samruna Iðnemasambands Íslands og Hagsmunaráðs íslenskra framhaldsskólanema. Sambandið var stofnað með það að leiðarljósi að standa vörð um hagsmuni allra nema á framhaldsskólastigi og er því SÍF ólíkt öllum þeim hagsmunasamtökum sem stofnuð hafa verið í fyrri tíð svo sem Iðnnemasambandið sem starfaði með hagsmuni iðn- og starfsnema að leiðarljósi eða Félag framhaldskólanema sem einbeitti sér að málefnum er varðaði bóknámsnema.

Saga.

Samband Íslenskra Framhaldsskólanema var stofnað þann 4. nóvember 2007. Sambandið er byggt á sterkum grunni I.N.S.Í eða Iðnnemasambandi Íslands og tók SÍF yfir allar skyldur þess og það því lagt niður. Markmiðið með stofnun SÍF var að setja á laggirnar stórt og öflugt hagsmunafélag fyrir alla nema á framhaldsskólastigi og stuðla þannig að brúa það bil sem hefur verið á milli bók- og iðnnáms og tryggja að ekki yrði brotið á réttindum eða hagsmunum framhaldsskólanema.

Á þeim árum sem SÍF hefur starfað hefur félagið náð að verða að kröftugt þrýstiafl í samfélaginu og helsti tengiliður framhaldsskólanema við stjórnvöld sem og aðra aðila.

Starfsemi.

Verkefni SÍF eru mismunandi ár frá ári. Aðalþing er þó alltaf haldið árlega. Aðalþingið er æðsta vald félagsins og eru teknar ákvarðanir með atkvæðagreiðslu þar sem fulltrúar frá öllum aðildarfélögum eiga atkvæði, auk þess sem stefna og markmið félagsins eru mótuð, lögin endurskoðuð og önnur mál.

Sambandsstjórnarfundir eru einnig haldnir einu sinni á önn. Sambandsstjórn samanstendur af SÍF félögum, sem eru aðaltengiliðir hvers skóla við sambandið, formönnum nemendafélaga, miðstjórn og framkvæmdastjórn. Eiga því öll aðildarfélögin sæti þar. Þar eru teknar þær ákvarðanir sem þarf að taka hverju sinni og öðlast þær gildi til næsta aðalþings þar sem þær eru samþykktar eða felldar.

SÍF er með þjónustusamning við Mennta- og menningarmálaráðuneytið og gegnir þar ákveðnum skyldum. Þjónustusamningurinn gerir sambandinu kleift að halda úti skrifstofu og starfsmönnum og sjá þannig um þjónustu við námsmenn sem þess þurfa. Einnig mæta fulltrúar SÍF reglulega á fundi á vegum ráðuneytisins, eiga sæti í HOFF (Heilsu og forvarnarefling í framhaldsskólum) og Menntasjóð námsmanna sem og fá tækifæri til að taka þátt í þeim ákvörðunum er snerta framhaldsskólanema og þeirra menntun.

SÍF tekur einnig þátt í málefnum utan landssteinanna en sambandið á aðild að OBESSU (The organizing bureau of European school student unions) einskonar regnhlífasamtökum hagsmunafélaga námsmanna í Evrópu. Fulltrúum SÍF er boðið út til að taka þátt í ráðstefnum og aðalþingi samtakanna en öllum framhaldsskólanemum landsins er heimilt að bjóða sig fram í framkvæmdarstjórn félagsins. Þar er unnið að verðugum málefnum sem viðkoma öllum nemendum í Evrópu. Þar gefst góður samráðsvettvangur þar sem margt má læra og samstaðan veitir mikinn stuðning.

Aðildarfélög.

Aðildarfélög SÍF samanstanda af nemendafélögum framhaldsskólanna og eru 33 talsins.
Harmleikur

Harmleikur er harmislungið eða sorglegt leikrit, getur einnig náð yfir kvikmyndir og önnur verk framkvæmd með einhvers konar leikhætti.
William Dampier

William Dampier (5. september 1651 (skírður) – mars 1715) var enskur sjóræningi, skipstjóri, rithöfundur og landkönnuður. Hann kannaði og kortlagði hluta Nýja Hollands í Ástralíu og Nýju Gíneu fyrstur Englendinga. Hann var líka sá fyrsti sem sigldi þrisvar sinnum kringum hnöttinn.
Dimitar Berbatov

Dimitar Ivanov Berbatov (b. Димитър Иванов Бербатов) (f. 30. janúar 1981 í Blagoevgrad í Búlgaríu) er búlgarskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði stöðu framherja . Hann vann fjórum sinnum til Búlgörsku verðlaunanna „leikmaður ársins“.

Ferill.

Ferill Berbatov byrjaði hjá félaginu "Pirin Blagoevgrad" og hélt áfram þar þangað til þjálfarinn Dimitar Penev kom auga á hann.

CSKA Sofia.

Þegar Berbatov var 17 ára gamall fetaði hann í fótspor föður síns og fór til félagsins CSKA Sofia. Hann var þar frá 1998 til 2001. Það sama ár skoraði hann 14 mörk í 27 deildarleikjum.

Bayer Leverkusen.

Markatala hans, 9 mörk í 11 leikjum 2000-2001, tryggði Berbatov samning hjá Bayer Leverkusen í janúar 2001. Fyrsta leiktíð hans hjá Bayer Leverkusen gekk sæmilega en hann skoraði einungis 16 mörk í fyrstu 67 leikjum sínum. Berbatov spilaði hinsvegar stórt hlutverk í meistaradeildarleik á fyrstu leiktíð sinni og skoraði mjög minnisstætt mark gegn Lyon og annað gegn Liverpool í 4 liða úrslitum. Hann kom líka inn sem varamaður á 38. mínútu fyrir Thomas Brdaric í úrslitaleik gegn Real Madrid.

Tottenham Hotspurs.

Þann 1. júlí 2006 gekk Berbatov svo í raðir úrvalsdeildarliðsins Tottenham Hotspur F.C. fyrir 10,9 milljón punda sem gerði hann að dýrasta búlgarska knattspyrnumanni sögunnar. Berbatov skoraði tvö mörk á tveimur mínútum í fyrsta leik sínum fyrir Tottenham í vinaleik gegn Birmingham City.

Manchester United.

Þann 1. september 2008 fór Berbatov til Manchester United fyrir um það bil £30.75 million punda og fékk hann þar treyju númer 9, fyrrverandi númer Louis Saha.

Berbatov skoraði svo sín fyrstu 2 mörk í 3-0 sigri United í meistaradeildarleik gegn liði Álaborgar, "Aalborg BK". Hann skoraði svo sitt fyrsta deildarmark í 4-0 sigri á West Bromwich Albion þann 18. október 2008.

Fulham.

Þann 31.ágúst 2012 fór Berbatov til Fulham og skrifaði han undir 2 ára samning en kaupverðið var ekki gefið upp. Berbatov hélt sama treyjunúmeri og hjá Manchester United eða númer 9.
Verðleikavara

Verðleikavara eða hollvara er vara sem álitið er að fólk ætti að nota á grundvelli einhvers gildismats annars en þess að hún svari eftirspurn. Það að eitthvað sé verðleikavara er oft nefnt sem ástæða fyrir því að ríkisvaldið eða annar aðili gefi vöruna og réttlæting fyrir því að framboð hennar sé tryggt óháð eftirspurn á markaði. Dæmi um slíkar vörur eru t.d. ýmis heilbrigðisþjónusta, menntun og listir, sem talið er að hafi jákvæð ytri áhrif, þ.e. að fleiri njóta þeirra en neyta þeirra, og sú hugmynd að neytendur meti gæði vöru fremur á grundvelli skammtímasjónarmiða en langtímasjónarmiða sem leiði til minni eftirspurnar eftir verðleikavöru en kostir hennar gefi tilefni til.

Andstæðan við verðleikavöru er vara sem talin er óverðug eða óholl þrátt fyrir að næg eftirspurn sé eftir henni. Dæmi um þetta eru t.d. sælgæti, tóbak, áfengi, eiturlyf, vændi og fjárhættuspil, sem eru talin óæskileg á öðrum forsendum en markaðsforsendum.

Hugtakið var fyrst sett fram af þýsk-bandaríska hagfræðingnum Richard Musgrave í greininni „A Multiple Theory of Budget Determination“ sem birtist í "FinanzArchiv" árið 1957.
Líkami

Líkami er í lífeðlisfræði efnisheild lífveru.
Jöfn hringhreyfing

Jöfn hringhreyfing kallast hringhreyfing hlutar, sem fer með jöfnum hraða eftir hringferli.
Spaghettí

Spaghettí (stundum spagettí) eða hveitilengja er aflöng og þunn pastategund frá Ítalíu. Ýmsar pastamáltíðir miðast við spaghettí, t.d. spaghettíi með osti og svartum pipar eða hvítlauk og ólífuolíu eða spaghettí með tómat, kjöt eða öðrum sósum. Spaghettí er gert úr símiljumjöli og vatni.

Orðið „spaghettí“ er komið af ítalska orðinu "spaghetti" sem er fleirtölumynd af "spaghetto" sem er smækkunarorð af "spago" sem þýðir „þunnur strengur, seglgarn“. Þess vegna þýðir orðið "spaghetti" bókstaflega „litlir strengir“. Á íslensku hefur spaghettí stundum verið kallað "englabellir" eða "pottormar" í hálfkæringi.
Myndbrigði

Myndbrigði eða allómorf er í málvísindum afbrigði af myndönum. Myndbrigði gerist þegar maður ber fram orð eða hljóð á annan máta án að merkingin breytist.
Skriðþungi

Skriðþungi eða hreyfimagn er mælikvarði á tregðu hlutar á hreyfingu við breytingar á hraða, þ.e. ferð og stefnu. Oft táknaður með "p". SI-mælieining: kg ms-1 eða N s.

Skilgreining á skriðþunga p:

p := "m" v,

þar sem "m" er massi hlutar og v hraðavigur.

Annað lögmál Newtons skilgreinir kraft, sem verkar á hlut, sem fyrstu tímaafleiðu skriðþungans þ.e.

Varðveisla skriðþunga.

Þegar enginn ytri kraftur verkar á kerfi þá verður engin tímabreyting á skriðþunga og hann er því varðveittur. Þetta nýtist í eldflaugum þannig að þær losa sig við hluta af farminum og minnka þar með massann, en vegna varðveislu skriðþungans eykst þá hraðinn að sama skapi.
Manska

Manska eða Manar-gelíska ("Gaelg" eða "Gailck") er keltneskt tungumál sem talað er á eynni Mön í Írlandshafi. Tungumálið hafði verið talið útdautt, því síðasti málhafinn lést árið 1974, en málið hefur verið endurreist og er talað í vaxandi mæli í dag. Málið er náskylt írsku og skoskri gelísku, auk þess sem greinileg áhrif eru úr norrænu. Á árinu 2011 voru talendur málsins um 100.

Saga málsins.

Á 18. öld var Manar-gelíska lifandi tungumál sem meginhluti íbúanna talaði, eða um 20.000 manns. Kaflaskil urðu árið 1765, þegar Englendingar lögðu Mön formlega undir sig og fóru að beita stjórnmálalegri og félagslegri kúgun í eigin þágu, m.a. með því að þröngva ensku upp á íbúana. Árið 1899 var stofnað félag til að viðhalda málinu, Gelíska félagið á Mön ("Yn Cheshaght Ghailckagh"). Við manntal árið 1901 töldust 9,1% íbúanna tala mönsku, en þá var svo komið að varla nokkur þeirra var yngri en 50 ára. Árið 1946 tókst að finna 20 aldraða menn sem töluðu málið, og beitti Gelíska félagið sér fyrir því að næstu árin voru gerðar segulbandsupptökur til þess að varðveita framburðinn og önnur einkenni málsins. Árið 1974 dó Ned Maddrell, sá síðasti sem hafði mönsku að móðurmáli.

Meginhluti örnefna á eynni Mön eru gelísk, þó að talsvert sé þar einnig af nöfnum af norrænum uppruna, t.d. Snaefell = Snæfell og Tynewald eða Tinvaal = Þingvellir.

Mjög algengt er að bæjanöfn á Mön byrji á Balla- sem merkir býli, t.d. Ballabeg = Litlibær og Ballamore = Miklibær.

Endurreisn málsins.

Hópur áhugamanna hefur verið að reyna að endurvekja málið, og var það um 1991 talað sem annað mál af um 700 manns á eynni, en alls búa þar um 80.000 manns. Frá árinu 1992 hafa allir skólar á Mön boðið upp á námskeið í mönsku, og sóttu um 1.400 nemendur slík námskeið fyrsta árið. Auk þess hefur verið komið upp fimm leikskólum ("Mooinjer Veggey") og tveimur alþýðuskólum ("Bunscoill Ghaelgagh" og "Scoill Balley Cottier"), þar sem kennt er á mönsku. Í manntali árið 2001 voru 1.689 einstaklingar töldu sig geta talað, lesið eða skrifað Manar-gelísku, en ekki var lagt mat á kunnáttu þeirra. Engu að síður er nú að alast upp hópur barna sem talar mönsku sem móðurmál. Við endurreisn málsins er stuðst við prentuð rit og segulbandsupptökur frá því um miðja 20. öld.

Manska sem ritmál.

Elstu rit á mönsku eru frá 17. öld. Fremur litlar bókmenntir eru til á málinu. Árið 1610 lét John Philipps biskup þýða bænabók á mönsku. Til er langt fornkvæði um sögu eyjarinnar, skráð á 18. öld, en það er talið samið um miðja 16. öld. Meginhluti bókmennta á mönsku eru þjóðsögur, frásagnir og ljóð sem skráð hafa verið á 19. og 20. öld.

Guðbrandur Þorláksson þeirra Manarbúa hét Thomas Wilson (1663-1755) biskup og stjórnmálamaður. Hann gaf út barnalærdómskver á Manar-gelísku 1707, og var það fyrsta bók prentuð á málinu. Árið 1722 fékk hann menn til að þýða Biblíuna, og luku þeir guðspjöllunum og postulasögunni, en aðeins Matteusarguðspjall var prentað 1748. Eftirmaður hans Mark Hildesley lauk verkinu; Nýja testamentið kom út 1767, og Biblían í heild 1772.