arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Alda, félag um sjálfbærni og lýðræði

Alda, félag um sjálfbærni og lýðræði, eru félagasamtök sem voru stofnuð til að móta hugmyndir um hvernig megi koma á alvöru lýðræði og sjálfbærni, en á sama tíma auka lífsgæði fólks. Kjarnahugmyndir félagsins snúast um styttingu vinnutíma, valddreifingu og auknum áhrifum almennings í samfélaginu og vinnunni, ásamt innleiðingu ferla til að fara betur með auðlindir jarðar. Alda er ekki stjórnmálaflokkur og hefur ekki beina þátttöku í stjórnmálum á stefnuskrá sinni.

Alda var formlega stofnuð 20. nóvember 2010 á opnum stofnfundi í Hugmyndahúsi háskólanna. Félagið hét í fyrstu Lýðræðisfélagið Alda en nafninu var breytt árið 2011.

Alda er skráð sem félagasamtök og er ekki rekin í hagnaðarskyni.

Markmið félagsins.

Tildrögin að stofnun félagsins árið 2010, voru eftirleikar hrunsins árið 2008, þegar hópi fólks varð ljóst að ríkjandi hugmyndafræði stjórnmálanna hefði ekki breyst þrátt fyrir hrunið árið 2008. Enn væri stefnt að því að fyrirtæki væru rekin eingöngu til að hámarka hagnað, ekki væri stefnt að því að auka lýðræði innan fyrirtækja og stofnana, og hugmyndir um gagnsæi ættu erfitt uppdráttar. Ekki ætti að huga sérstaklega að sjálfbærni, né ætti að huga að því að starfsemi efnahagslífsins yrði gagngert að því sniðin að bæta lífsgæði fólks.

Þessar staðreyndir urðu til þess að fólk tók sig saman og stofnaði Öldu.

Félagið var gagngert stofnað til að vinna að því að opna samfélagsumræðuna fyrir nýjum hugmyndum, svo sem um opið lýðræði, valddreifingu og sjálfbærni.

Alda hefur byggt starf sitt á málefnahópum sem einblína á ákveðin svið mannlífsins. Alda hefur meðal annars starfrækt málefnahópa um sjálfbært hagkerfi, lýðræðislegt hagkerfi, lýðræði á sviði hins opinbera og um stjórnlagaþingið 2011. Starf hugmyndahópanna byggði á hugmyndum þar sem meðal annars var leitað í hugmyndir Tim Jackson, David Boyle, Andrew Simms, Archon Fung og David Schweickart um lýðræðislegt hagkerfi (Democratic economy), nýja hagfræði (New Economics) og lýðræði á sviði hins opinbera (Democracy in the public sector).

Stefna.

Stefnumál félagsins eru allnokkur en þar má helst nefna skemmri vinnuvika, slembivalin borgaraþing og slembival í ráð og nefndir á vegum hins opinbera, auk lýðræðislegra fyrirtækja. Einnig er hluti af stefnu og hugmyndum félagsins að stefnt skuli að sjálfbærni á öllum sviðum mannlífsins, meðal annars til að draga úr ofnýtingu auðlinda og koma í veg fyrir áföll vegna hlýnunar jarðar.
Fjörumór

Fjörumór er vistgerð sem er fjara sem einkennist af þéttum setlögum sem upphaflega mynduðust í votlendi eða ferskvatnstjörnum. Fjörumór finnst þar sem land hefur sigið eða sjávarborð hækkað. Fjörumór gefur þannig vísbendingar um sjávarstöðubreytingar.

Fjörumór myndar hart undirlag í fjörunni og ofan á því er oft þunnt leirlag. Oft eru fjörupollar í fjörumó. Einkenni þessarar vistgerðar er smávaxið þang eins og steinslý og brimskúfur sem spretta upp á vorin. Stundum er þar grjót sem er vaxið þangi.

Þekktasti fjörumórinn við Faxaflóa er mórinn í Seltjörn á Seltjarnarnesi en sá mór er talinn hafa byrjað að myndast fyrir um 9000 árum. Mór með miklum viðarleifum finnst í Staðarsveit á Snæfellsnesi.
Hríspappír

Hríspappír er pappír frá Austur-Asíu unninn úr mismunandi jurtum. Hríspappír er meðal annars unninn úr þessum jurtum:
Listi yfir eikartegundir

Ættkvíslin eik er með um 800 tegundir og eru nokkrar hér á listanum.

Til að sjá núverandi flokkunarstöðu tegundanna skal hér vísað á The Plant List.

Subgenus "Quercus".

Section "Quercus".

"Hvíteikur" (synonym sect. "Lepidobalanus" or "Leucobalanus").

Section "Mesobalanus".

náskyld sect. "Quercus" og stundum talin til hennar).

Section "Lobatae".

"Rauðeikur" (synonym sect. "Erythrobalanus").

Subgenus "Cyclobalanopsis".

Þessi deild (synonym genus "Cyclobalanopsis") er frá austur og suðaustur Asíu. Um 150 tegundir.
Quercus muehlenbergii

Quercus muehlenbergii (fræðiheitið er oft misritað "muhlenbergii") er eikartegund ættuð frá austur og mið Bandaríkjunum, frá Vermont vestur til Wisconsin og suður til Suður-Karólínu, vestur Flórída, New Mexico, og norðaustur Mexíkó frá Coahuila suður til Hidalgo.

Eins og margar aðrar eikartegundir er hún með verðmætan við, en hún er sérstaklega þekkt fyrir sæt og bragðgóð akörn.
Danny Leiner

Daniel "Danny" Leiner (13. maí 1961 – 18. október 2018) var bandarískur leikari.
Pinus hwangshanensis

Pinus hwangshanensis er fura sem er einlend í fjöllum austur Kína, í héruðunum Anhui, Fujian, Guizhou, Hubei, Hunan, Jiangxi og Zhejiang. Hún er nefnd eftir Huangshan-fjöllunum í Anhui, þaðan sem henni var fyrst lýst.

Lýsing.

"Pinus hwangshanensis" er sígrænt tré sem verður um 15 til 25 m hátt, með mjög breiðri krónu með flötum toppi, með löngum láréttum greinum. Börkurinn er þykkur, gráleitur, og hreistraður. Barrið er dökkgrænt, tvö saman, 5 til 8 sm langt og 0,8–1 mm breitt. Könglarnir eru breiðegglaga, 4–6,5 cm langir, gulbrúnir, opnast við þroska síðla vetrar og verða 5 til 7 sm breiðiro. Fræin eru vængjuð, 5–6 mm löng með 1,5–2,5 sm væng. Frjóvgun er að miðju vori, og verða könglarnir fullþroska 18 til 20 mánuðum síðar. Hún er náskyld Niðfuru ("P. thunbergii"), og er munurinn í grennri nálum, brúnum (ekki hvítum) brumum og breiðari könglum.

Hún vex yfirleitt í 500 til 2.500 m. hæð á bröttum, grýttum hlíðum og klettum, og er oft myndefni í hefðbundnum kínverskum málverkum

Litningatalan er 2n = 24.
Ice Cold (YouTube-rás)

Ice Cold er YouTube-rás í umsjá tónlistarmannsinsr Ingi Bauer (Ingi Þór Garðarsson) og Stefáns Atla Rúnarsson. Síðan var stofnuð árið 2011 og er með um 9.2k áskrifendur.

Ingi og Stefán hafa sent frá sér 226 myndbönd þar sem þeir ræða daginn og veginn. Í þessum myndböndunum gera þeir laugardagsvideo á hverjum laugardegi og gera podcast suma þriðjudaga. Einnig gera þeir Ice Cold Í beinni alla fimtudaga

P.S Sleðalestin komin á spotify
Alexander Jarl

Alexander Jarl er íslenskur rappari og ryþmablús-tónlistarmaður.

Hann hefur gefið út fjölda laga og tónlistarmyndbanda og unnið með tónlistarmönnum á borð við Aron Can og fleirum. Árið 2017 komst plata hans, "Ekkert er eilíft", í annað sæti Tónlistans.
Vichai Srivaddhanaprabha

Vichai Srivaddhanaprabha (taílenska: วิชัย ศรีวัฒนประภา, fæddur 5. júní 1958 sem Vichai Raksriaksorn, látinn 27. október 2018) var taílenskur viðskiptajöfur og stofnandi fríverslunarkeðjunnar King Power.

Srivaddhanaprabha var 7. ríkasti maður Taílands. Konungur Taílands, Bhumibol Adulyadej, veitti honum nafn sitt árið 2012 sem þýðir "ljós dýrðar framþróunar". Srivaddhanaprabha keypti enska úrvalsdeildarfélagið Leicester City árið 2010. Leicester varð meistari tímabilið 2015-2016. Árið 2017 keypti hann félagið OH Leuven í Belgíu.

Srivaddhanaprabha lést ásamt fjórum öðrum í þyrluslysi haustið 2018 rétt fyrir utan heimavöll Leicester City FC; King Power Stadium. Það tíðkaðist hjá honum að yfirgefa völlinn í þyrlunni eftir leiki.
Jacques Delors

Jacques Delors (f. 20. júlí 1925) er franskur hagfræðingur og stjórnmálamaður úr Sósíalistaflokknum. Hann var fjármálaráðherra Frakklands frá 1981 til 1984 og borgarstjóri Clichy-la-Garenne frá 1983 til 1984. Hann er þó þekktari fyrir störf sín hjá Evrópusambandinu: Hann var forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins frá 1985 til 1995 og stofnaði hugveitu undir nafninu „Okkar Evrópa – Jacques Delors-stofnunin“ (franska: "Notre Europe - Institut Jacques Delors") til þess að huga að sameinaðri Evrópu árið 1996. Delors þótti vænlegur til sigurs í frönsku forsetakosningunum árið 1995 en öllum að óvörum neitaði hann að bjóða sig fram.

Framkvæmdastjórn Delors er gjarnan talin sú farsælasta og afkastamesta í sögu Evrópusambandsins. Á forsetatíð Delors voru Einingarlögin og Maastrichtsáttmálinn undirrituð og Evrópusambandið ásamt sameiginlegum markaði í núverandi mynd varð til. Einnig var Schengen-samstarfið stofnað, Spánn og Portúgal fengu aðild að sambandinu og sameiginlegri landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins var umbreytt með stofnun evrópskra matarbanka.

Delors var einn helsti hvatamaðurinn að upptöku sameiginlegs gjaldmiðils fyrir Evrópusambandið, sem var gert með upptöku evrunnar árið 2004. Í seinni tíð hefur hann þó lýst yfir efasemdum um upptöku evrunnar og í evrópsku skuldakreppunni gagnrýndi hann stjórnendur Seðlabanka Evrópu fyrir að vilja ekki aðstoða verst settu ríkin af ótta við verðbólgu.

Árið 2015 var Delors sæmdur heiðursborgari Evrópu. Hann er þriðji maðurinn sem hefur verið sæmdur þeim titli, á eftir Jean Monnet og Helmut Kohl.
Klamydía

Klamydía er kynsjúkdómur sem smitast með bakteríunni "Chlamydia trachomatis". Hún smitast í slímhúðir og getur þá sýkt kynfæri, þvagrás, endaþarm, augu, og háls. Einkenni sýkingar eru sársauki við þvaglát, útferð "(hvítleitur gröftur)" úr typpi eða píku, og blæðing úr píku. Margir sýna þó engin einkenni. Sýkingin getur valdið bólgu í grindarholi og þess vegna valdið ófrjósemi hjá konum. Með notkun smokksins má koma í veg fyrir smit. Smit má meðhöndla með sýklalyfjum.

Hvert ár greinast meira en 2.200 Íslendingar af klamydíu, sem er langhæsta tíðni í Evrópu.

Árið 1944 sýndi Maurice Ralph Hilleman bandarískur örverufræðingur sem sérhæfði sig í bólusetningum, fram á að klamydíusýkingarnar væri ekki vegna vírusa heldur af völdum bakteríutegundar ("Chlamydia trachomatis") sem vex inni í frumum. Það væri því hægt að lækna klamydíu með pensilíngjöf.
Hjúkrunarfélagið Líkn

Hjúkrunarfélagið Líkn var stofnað árið 1915 í Reykjavík með það markmið að efla heimahjúkrun. Christophine Bjarnhéðinsson var einn af hvatamönnum stofnunarinnar og var formaður frá stofnun og til ársins 1931.
Miðflokkurinn (Þýskaland)

Miðflokkurinn ("Deutsche Zentrumspartei" eða bara "Zentrum") er kaþólsk stjórmálahreyfing í Þýskalandi sem naut mikilla áhrifa á tímum þýska keisaraveldisins og Weimar-lýðveldisins.

Flokkurinn var stofnaður árið 1870 af Ludwig Windthorst og biskupnum Wilhelm Emmenuel von Ketteler til að standa vörð um réttindi kaþólikka í nýja þýska keisaraveldinu sem laut að mestu áhrifum prússneskra mótmælenda. Kaþólikkar fylktust brátt að baki flokknum vegna menningarstríðs ("Kulturkampf") Ottos von Bismarck kanslara gegn kaþólsku kirkjunni. Miðflokkurinn naut nokkurrar sérstöðu meðal þýskra stjórnmálaflokka þar sem hann sótti stuðning sinn til margra stétta kaþólskra Þjóðverja, allt frá verkamönnum til aðalsmanna.

Greifinn Georg von Hertling varð fyrsti kanslarinn úr röðum Miðflokksmanna árið 1917. Frá 1919 til 1932 átti Miðflokkurinn aðild að næstum öllum ríkisstjórnum Þýskalands og fimm flokksmeðlimir til viðbótar urðu kanslarar Þýskalands: Constantin Fehrenbach, Joseph Wirth, Wilhelm Marx, Heinrich Brüning og Franz von Papen.

Þann 22. mars árið 1933 gerði formaður Miðflokksins, Ludwig Kaas, samkomulag við Adolf Hitler, nýjan kanslara Þýskalands, um að styðja frumvarp að neyðarlögum sem veittu Hitler alræðisvald. Með því að styðja frumvarpið undirritaði Miðflokkurinn í reynd eigin dauðadóm því að eftir að lögin voru samþykkt lét Hitler banna alla stjórnmálaflokka í Þýskalandi nema Nasistaflokkinn. Miðflokkurinn var leystur upp þann 5. júlí og var þá síðasti stjórnarandstöðuflokkurinn sem eftir stóð í Þýskalandi nasismans.

Eftir seinni heimsstyrjöldina var Miðflokkurinn endurreistur en flestir kjósendur hans höfðu þá fært sig yfir til hins nýstofnaða Kristilega demókrataflokks, sem var að miklu leyti skipaður gömlum Miðflokksmönnum. Markmiðið með Kristilega demókrataflokknum var að sameina þýska kaþólikka og mótmælendur í einum kristnum íhaldsflokki. Miðflokkurinn fékk kjörna fulltrúa á þýska ríkisþingið til ársins 1957, en þá datt flokkurinn loks út af þingi og hefur ekki átt afturkvæmt síðan. Miðflokkurinn í núverandi mynd er einungis marktækt stjórnmálaafl í kaþólskum höfuðvígjum eins og Norðurrín-Vestfalíu.

Bæverski Þjóðarflokkurinn, forveri Kristilega sósíalsambandsins (CSU) klauf sig frá Miðflokknum árið 1918 vegna þess að þáverandi stjórn Miðflokksins studdi stofnun miðstýrðs ríkis frekar en sambandsríkis.
Pensilfura

Pensilfura (fræðiheiti "Pinus parviflora") er fura ættuð frá Kóreu og Japan.

Þetta er sígrænt tré, að 15–25 m hátt og yfirleitt eins breitt og það er hátt, með breiða, þétta og keilulaga króna. Barrnálarnar eru fimm saman, 5–6 sm. langar. Könglarnir eru 4–7 sm langir, með breiðum, rúnnuðum hreisturskeljum; fræin eru 8–11 mm löng, með 2–10 mm væng.

Þetta er vinsæl tegund í bonsai, og einnig ræktað til skrauts í almenningsgörðum og einkagörðum.
Harpa Árnadóttir

Harpa Árnadóttir "("f. 25. janúar 1965")" er íslensk listakona. Hún er þekkt fyrir teikningar og málverk sín, ásamt verkum unnum með vatnslit á pappír og striga. Harpa hefur sýnt víða og eru verk hennar í eigu ýmissa opinberra safna og einkasafnara á Íslandi og Svíþjóð.

Ævi og menntun.

Harpa er fædd 25. janúar árið 1965 á Bíldudal, en ólst síðan upp í Ólafsvík á Snæfellsnesi. Hún var í Menntaskólanum í Reykjavík og útskrifaðist þar árið 1985. Sama ár hóf hún nám við Háskóla Íslands og útskrifaðist með BA gráðu í sagnfræði og bókmenntum árið 1989. Árið 1989 fór hún í Myndlista- og handíðaskóla Íslands og útskrifaðist úr málaradeild árið 1993. Hún flutti til Gautaborgar í Svíþjóð og hóf þar nám við Konsthögskolan Valand árið 1994. Eftir að hafa útskrifast úr skólanum árið 1995 hélt hún áfram að búa í Gautaborg og sýndi list sína þar. Þann 6. apríl árið 1995 tók Harpa við verðlaunum úr hendi Karl Gústav Svíakonungs fyrir framlag sitt í teikningsamkeppni fyrir unga teiknara. Harpa sagði að teikningar hennar eigi rætur að rekja til þess tíma er hún bjó í Ólafsvík sem barn. Hús fjölskyldunnar hafi verið niður við sjó, en í fjallshlíðinni á bak við það lítill, næstum gegnsær foss, sem hafi líkst slæðu. þegar hún flutti til Reykjavíkur hafi litli fossinn búið áfram innra með henni og hann sé oft fyrirmynd verka hennar. Í dag eru þær teikningar í eigu Moderna Museet í Stokkhólmi.

Í byrjun 21. aldar flutti hún aftur til Íslands eftir langa dvöl í Svíþjóð.

Sumarið 2011 gaf bókaútgáfan Crymogea út bókina "Júní" eftir Hörpu. Í bókinni eru vatnslitamyndlistaverk og dagbókarbrot sem Harpa setti saman eftir dvöl hennar á gestavinnustofu á bæ á Höfðaströnd í Skagafirði, júní árið 2010.

List.

List Hörpu einkennist af daufum litum og einfaldleika. Hún er þekkt fyrir málverk sem hún kallar "„sprunguverk“" og önnur sem unnin eru með vatnslit á pappír og striga, og eru mörg verk hennar tilraunakennd. Hún notar gjarnan lím og vatnsleysanlega liti, sem mynda síðan sprungur og þannig minna verk hennar á landslag. Titlar verka hennar vísa oftar en ekki til náttúrunnar.

Í dómi um sýningu Hörpu í Stenasalen við Listasafni Gautaborgar árið 2004 sagði Mikael Olofsson: "„Líkt og þegar maður hlustar grannt eftir hljóði, þá horfir maður eftir lit. Það eru dauf og fínstemmd spor, þó kynnt í formi seríunnar, sem virka svo notalega hörð, beinskeytt, laus við tilfinningasemi. Ljóðræn naumhyggja.“"
Pinus ayacahuite

Pinus ayacahuite er fura ættuð frá fjöllum suður Mexíkó og vestur Mið-Ameríku, í Sierra Madre del Sur og austurenda Eje Volcánico Transversal, milli 14° og 21° breiddargráðu í mexíkósku ríkjunum Guerrero, Oaxaca, Puebla, Veracruz og Chiapas, og í Gvatemala, El Salvador og Hondúras. Hún vex á tiltölulega rökum svæðum með sumarrigningum, hins vegar er hún syðst og austast á mjög rökum svæðum – hún þarfnast sólar og jarðvegs með góðu afrennsli. Meðalhitinn þar sveiflast frá 19 til 10 °C á ári. Það hefur hins vegar þolað að hitinn fari niður í -30 °C í Skotlandi og Pennsylvaníu.

Lýsing.

"Pinus ayacahuite" er stórt tré, og nær oft 30 til 45 m hæð og einstaka sinnum 50 m hæð. Barrnálarnar eru 5 saman með skammæu blaðslíðri. Þær eru fínsagtenntar, 9–16 sm langar. Könglarnir eru langir og grannir, 15–40 sm langir og 4–6 sm breiðir (lokaðir), opnir eru þeir 6–10 sm breiðir; köngulskeljarnar eru þunnar og sveigjanlegar. Fræin eru smá, 6–8 mm löng, og eru með langan og grannan væng, 18–25 mm langan.

Hún er í meðallagi næm fyrir ryðsveppinum ("Cronartium ribicola"), en hefur í ræktun reynst minna næm en aðrar amerískar "hvítfurur" (í deildinni Quinquefoliae) (sjá t.d. hvítfuru og sykurfuru).

Undirtegundir.

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

Litningatalan er 2n = 24.
Cronartium ribicola

Cronartium ribicola er ryðsveppategund í ættinni "Cronartiaceae", sem er sníkill á fimm nála furum. "C. ribicola" er ættuð frá Kína en hefur breiðst út til Norður-Ameríku. Sumar evrópskar og asískar furur (t.d. Balkanfura, lindifura og Himalajafura) eru að mestu ónæmar fyrir sýkinni, enda hafi þróast með sveppinum.
Yitzhak Shamir

Yitzhak Shamir (22. október 1915 – 30. júní 2012) var ísraelskur stjórnmálamaður sem var sjöundi forsætisráðherra Ísraels. Hann var forsætisráðherra í tvö skipti, árin 1983–84 og 1986–1992. Fyrir stofnun Ísraelsríkis var Shamir leiðtogi síonísku skæruliðasamtakanna Lehi. Eftir að Ísrael var stofnað vann Shamir hjá leyniþjónustunni Mossad frá 1955 til 1965. Hann varð síðar meðlimur á ísraelska þinginu, forseti þingsins og utanríkisráðherra.
Heilalömun

Heilalömun (stundum kallað CP hreyfihömlun; á ensku: "cerebral palsy") er tegund varanlegrar hreyfihamlanar sem kemur fram hjá ungum börnum. Einkenni heilalömunar geta verið mismunandi milli fólks. Ásamt hreyfihömluninni eru einkenni oft skert samhæfing, vöðvastífleiki, og vöðvaskjálftar. Fólk getur átt erfitt með snertiskyn, sjón, heyrn, kyngingu, og að tala. Börn með heilalömun geta ekki eða eru mun lengur að geta sitið upprétt, skriðið, eða gengið. Um þriðjungur þeirra sem eru með heilalömun eru flogaveikir, um þriðjungur á erfitt með rökhugsun. Einkennin koma fram hjá ungum börnum en versna ekki yfir ævina.

Heilalömun orsakast af skemmdum eða óeðlilegum vaxtaþroska í þeim hlutum heilans sem stjórna hreyfingu, jafnvægi, og líkamsstöðu. Þessi vandamál koma oftast fram á meðgöngu en geta líka komið fyrir í fæðingu eða stuttu þar eftir. Oft er bein orsök skemmdarinnar óþekkt. Áhættuþættir eru að vera fyrirburi, að vera tvíburi, ákveðnar sýkingar í móður eins og bogfrymlasótt "(toxoplasmosis)" og rauðir hundar, að vera útsettur fyrir metýl-kvikasilfri, erfið fæðing, höfuðáverkar á fyrstu árum ævi, og fleiri.

Heilalömun er algengasta hreyfihömlunin hjá börnum.
Siggi Hlö

Siggi Hlö (fæddur Sigurður Helgi Hlöðversson í Reykjavík 8. mars 1968) er íslenskur þáttastjórnandi, plötusnúður og athafnaður.
Pinus glabra

Pinus glabra er furutegund sem finnst á strandsléttum suðaustur Bandaríkjanna, frá suður Suður-Karólínu suður til norður Flórída og vestur til suður Louisiana. Þetta er meðastór og beinvaxin tegund, um 20–40 m.

Barrnálarnar eru tvær saman, 5–8 sm langar, grannar (1 mm þykkar), og gljáandi grænar. Litlir og grannir könglarnir eru 4–6 sm langir, með smáa gadda sem falla fljótt af.

"Pinus glabra" er frábrugðin öðrum furum að því leyti að hún er ekki í hreinum furuskógum, fremur sem stök tré í röku skóglendi með lauftrjám. Til að geta það er hún aðlöguð að meira skuggaþoli en flestar aðrar furur.
Kalmarhöll

Kalmarhöll er í bænum Kalmar í Svíþjóð og hefur verið þar frá 12. öld. Magnús hlöðulás reisti fyrsta turninn sem var varnarmannvirki. Turninn var staðsettur í höfninni í Kalmar og gegndi byggingin mikilvægu hlutverki í vörnum Svíþjóðar á öldinni.

Saga.

Einn mikilvægasti atburður í sögu Norðurlanda gerðist í Kalmarhöll árið 1397 þegar Danmörk, Noregur og Svíþjóð gengu í konungssamband sem hefur verið kallað Kalmarsambandið. Finnar og Íslendingar voru einnig í sambandinu því þeir voru hluti af þessum konungsdæmum. Kalmarsambandið var undir stjórn Margrétar Danadrottningar. Á 16. öld var mikið byggt við Kalmarhöllina undir stjórn Gústafs 1. Svíakonungs og sona hans. Þeir breyttu honum úr virki í stóra höll í endurreisnarstíl. Höllin skemmdist í Kalmarstríðinu sem stóð frá árunum 1611 til 1613. Höllin skemmdist einnig mikið í eldi árið 1642 en var endurbyggður.

Endurgerð.

Árið 1856 kom arkitekt til Svíþjóðar sem hét Fredrik Wilhelm Scholander og hóf hann endurgerð Kalmarhallarinnar. Þegar Fredrik lést árið 1880 tók nemandi hans við endurreisninni. Annar arkitekt, Carl Möller, tók verkefnið að sér árið 1885 og árið 1891 leit höllin út eins og í dag. Árið 1919 hóf Martin Olsson vinnu við endurreisn hallarinnar og endurbyggði virkisdíkið, vindubrú og göngubrú. Vinna við endurreisnina stóð til 1941 og í dag er Kalmarhöllin sú mest heimsótta í Svíþjóð.
1983

Árið 1983 (MCMLXXXIII í rómverskum tölum) var 83. ár 20. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Edith Wilson

Edith Wilson (fædd undir nafninu Edith Bolling; 15. október 1872 – 28. desember 1961) var önnur eiginkona Woodrows Wilson Bandaríkjaforseta og þar með forsetafrú Bandaríkjanna frá 1915 til 1921. Hún giftist Wilson í desember árið 1915, á fyrsta kjörtímabili hans sem forseti. Þetta var annað hjónaband þeirra beggja: Woodrow var ekkill og Edith var ekkja. Hún hafði áður verið gift skartgripasalanum Norman Galt frá 1896 til 1908.

Líkt og Woodrow kom Edith frá suðurríkjum Bandaríkjanna. Fjölskylda hennar var ein af elstu plantekruættunum í Virginíu og Edith gat rakið ættir sínar til Indíanaprinsessunnar Pókahontas.

Wilson forseti fékk alvarlegt heilablóðfall í október árið 1919. Edith Wilson byrjaði þá að taka fyrir öll ríkismálefni sem bárust forsetanum og ákvað hver þeirra væri nógu mikilvæg til að láta ganga áfram til rúmliggjandi eiginmanns síns. Í reynd gerðist Edith Wilson nokkurs konar leynilegur handhafi forsetavaldsins það sem eftir var af kjörtímabili Woodrows, til marsmánuðar ársins 1921. Í endurminningum sínum, sem komu út árið 1939, hélt Edith því fram að hún hefði gerst „ráðskona forsetans“ samkvæmt ráði lækna hans til þess að honum batnaði fyrr.

Sagt hefur verið bæði í gríni og alvöru að Edith Wilson hafi verið „fyrsti kvenforseti Bandaríkjanna“. Bandarískar konur voru enn ekki komnar með kosningarétt þegar Woodrow Wilson fékk heilablóðfallið en þær fengu kosningaréttinn undir lok forsetatíðar hans. Edith sjálf var ekki hrifin af starfsemi súffragettanna og hæddist að baráttu þeirra fyrir kosningarétti.
Flámæli

Flámæli (líka kallað flámælgi, flámælska, og hljóðvilla) var framburðarbreyting sem varð útbreidd á fyrri hluta 20. aldar á Íslandi, sér í lagi á Vesturlandi og Suðurlandi. Sérhljóðin "i" og "u" lækkuðu í framburði svo að "vinur" hljómaði eins og "venör" og "skyr" hljómaði eins og "sker", á meðan sérhljóðin "e" og "ö" hækkuðu í framburði svo að "spölur" hljómaði eins og "spulur" og "melur" hljómaði eins og "milur".

Þessi framburðarbreyting þótti afar ljót og var kölluð "hljóðvilla". Hún var áberandi upp úr 1940 í máli fólks á Suðvesturlandi og Austfjörðum, en líka norður í Húnavatnssýslu. Sérstök herferð var sett af stað um 1940–1960 í barnaskólum til að útrýma flámæli. RÚV og Þjóðleikhúsið höfðu þá stefnu að hljóðvilla væri ekki viðhöfð. Árið 1929 voru 42% barna í Reykjavík flámælt en árið 1960 var búið að útrýma flámæli meðal barna.
Vietnam

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;timestamp&gt;2018-12-20T16:43:46Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;OwenBlacker&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;comment&gt;Tilvísun á Víetnam&lt;/comment&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Ábær

Ábær er eyðibýli og kirkjustaður í Austurdal, á eystri bakka Austari-Jökulsár í Skagafirði. Lítil, steinsteypt kirkja stendur enn uppi að Ábæ sem var vígð 1922, en bærinn sjálfur fór í eyði 1950. Ábæjarsókn var þjónað frá Goðdölum fyrst um sinn en árið 1907 var hún lögð til Mælifells. Önundur víss, sem nam land í Austurdal, eftir því sem Landnámabók segir, bjó á Ábæ.

Veitingarskálinn Ábær (nú N1 Ábær) á Sauðárkróki dregur nafn sitt af bænum, en honum stýrði meðal annars þingmaðurinn og fyrrum utanríkisráðherrann Gunnar Bragi Sveinsson áður en hann hóf þingstörf.

Á Íslandi eru margir Árbæjir en heitið Ábær er einsdæmi á landinu og tók Margeir Jónson heitið fyrir í sinni víðkunnu ritgerð um Torskilin Bæjarheiti í Skagafirði. Skýrist heitið af því að bærinn er ekki aðeins við eina á heldur tvær, Austari-Jökulsá og þveránna við bæjinn sem myndast í Ábæjardal fyrir ofan bæjinn og ennfremur gilinu ögn utar. Var því bærinn nefndur Bær milli áa, sem í gamla málinu var Bær millum á. Síðan kemur bara smá þoka upp úr 1100 og þegar henni léttir heitir bærinn þessu nafni.

Ábæjar Skotta.

Ábæjar-Skotta er þekktur draugur í íslenskum þjóðsögum og er kennd við bæinn. Hún lék fjölda manna illa, einkum í innanverðum Skagafirði, drap búsmala og hræddi fólk og sagt var að hún hafi ráðið nokkrum mönnum bana.