arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
1410

Árið 1410 (MCDX í rómverskum tölum)

Atburðir.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
5. júlí

5. júlí er 186. dagur ársins (187. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 179 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Pjaxi

Pjaxi er gróðursæll hvammur í Hvítárgljúfri, nokkuð fyrir neðan Gullfoss. Einstigi er niður í hvamminn, en hann er vestan árinnar. Nafnið er talið komið af latneska orðinu "pax" sem merkir friður.
1448

Árið 1448 (MCDXLVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1406

Árið 1406 (MCDVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1438

Árið 1438 (MCDXXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Sigrún Svavarsdóttir

Sigrún Svavarsdóttir (fædd 25. febrúar 1958) er íslenskur heimspekingur og dósent (e. associate professor) í heimspeki við Ohio State University.

Sigrún lauk B.A. gráðu í heimspeki frá University of Washington árið 1982 og Ph.D. gráðu frá University of Michigan árið 1993. Doktorsritgerð Sigrúnar hét "Thinking in Moral Terms".
1453

Árið 1453 (MCDLIII í rómverskum tölum)
1467

Árið 1467 (MCDLXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Vattarsaumur

Vattarsaumur eða nálbragð er útsaumur með stórri nál úr tré, beini eða málmi. Líkt og í prjóni og hekli var þráðurinn lykkjaður en í grundvallaratriðum var aðferðin annars eðlis. Áferðin á vattarsaum svipar til hekls en teygjanleikinn er ekki sá sami. Vattarsaumur er forn saumaðferð sem notuð var áður en Íslendingar lærðu að prjóna. Hlutir unnir með vattarsaumi eru sterkir en ekki teygjanlegir.
17. júlí

17. júlí er 198. dagur ársins (199. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 167 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
1486

Árið 1486 (MCDLXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Rudyard Kipling

Joseph Rudyard Kipling (30. desember 1865 í Bombay á Indlandi – 18. janúar 1936) var breskur rithöfundur og ljóðskáld, sem er einkum frægur fyrir dýrasögur sínar sem gerast á Indlandi. Frægastur er hann fyrir "Frumskógarbókina". Kipling var talsmaður heimsvaldastefnunnar og kom fram með hugtakið „byrði hvíta mannsins“ sem hann útskýrir í samnefndu ljóði er kom út árið 1899.

Hann fékk bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1907, fyrstur breskra rithöfunda.

Tenglar.

Verk Kiplings
Líkindi

Líkindi eða líkur eru mælikvarði í líkindafræði á því hversu líklegt er að tiltekinn atburður gerist. Skilgreining á líkindum er vandasöm, en fræðimenn skipta sér að öllu jöfnu í tvær höfuðfylkingar hvað þetta varðar.

Menn eru þó almennt á einu máli um aðalatriðin, þ.e., stærðfræðilegu aðferðirnar sem liggja til grundvallar líkindafræði. Samkvæmt þeim eru líkindi skilgreind þannig:

Ef að formula_1 er útkomurúm og formula_2 er σ-algebra hlutmengja í formula_1, þá eru líkindi (eða líkindamál) fall formula_4 sem uppfyllir:

Þá myndar þrenndin formula_10 líkindarúm.
Hurum

Hurum er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Það liggur á tanga milli Drammens- og Óslóarfjarða. Flatarmál þess er 163 km² og íbúafjöldinn 1. janúar 2006 var 8.913. Bara eitt sveitarfélag liggur að Hurum; Røyken.

Nokkrar þéttbýlismyndanir eru í Hurum, s.s. Sætre, Filtvet, Tofte og Holmsbu. Syðst á tanganum er ferðamannastaðurinn Rødtangen með vinsælli sandströnd.
21. júlí

21. júlí er 202. dagur ársins (203. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 163 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Kvasir

Kvasir var í norrænni goðafræði maður skapaður úr hráka ása og vana. Sáttagerð þeirra var að spýta í ker, en þar sem þeir vildu ekki láta hrákann týnast gerðu þeir úr honum mann, Kvasi, sem var svo vitur að hann vissi svör við öllu. Tveir dvergar, Fjalar og Galar, buðu honum heim, drápu hann og létu blóðið renna í tvö ker, Són og Boðn og einn ketil, Óðreri. Þeir blönduðu svo hunangi við blóðið og brugguðu af mjöð sem gaf hverjum sem hann drakk skáldskapargáfu.

Suttungur jötunn komst yfir mjöðinn og Óðinn drakk hann síðan allan eftir að hafa ginnt Gunnlöðu, dóttur Suttungs, til að leyfa sér að smakka. Þegar Óðinn hafði drukkið mjöðinn flaug hann á brott í arnarham og jötuninn á eftir, en þegar hann kom að veggjum Ásgarðs létu æsir út ker sem hann spýtti miðinum í og er það skáldskapargáfan sem menn hljóta, en sumt gekk aftur úr honum, sem er kallað skáldfíflahlutur, og hefur það hver sem vill.
Alþingiskosningar 1999

Alþingiskosningarnar 1999 fóru fram 8. maí. Á kjörskrá voru 201.408 en kjörsókn var 84,1%.

Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hélt öruggum þingmeirihluta, Framsókn tapaði þremur mönnum en Sjálfstæðismenn bættu við sig einum en fylgi þeirra hafði ekki verið meira síðan í kosningunum 1974.

Þessar kosningar voru þær fyrstu eftir verulega breytta flokkaskipun í íslenskum stjórnmálum. Alþýðuflokkurinn, Alþýðubandalagið, Kvennalistinn og Þjóðvaki voru nú ekki lengur í framboði heldur ákváðu þessir flokkar að bjóða fram saman undir merkjum Samfylkingar í því sjónarmiði að búa til breiðfylkingu jafnaðarmanna og félagshyggjufólks. Nokkrir þingmenn og varaþingmenn Alþýðubandalagsins gátu þó ekki hugsað sér að taka þátt í slíku og stofnuðu nýjan vinstri flokk: Vinstri hreyfinguna – grænt framboð.

Þriðji nýji flokkurinn sem lét að sér kveða var svo Frjálslyndi flokkurinn undir stjórn Sverris Hermannssonar sem stofnaður var haustið 1998 og lagði mikla áherslu á málefni fiskveiðistjórnunar. 17,7% fylgi á Vestfjörðum tryggði flokknum tvo menn inn á þing.

Forseti Alþingis var kjörinn Halldór Blöndal, Sjálfstæðisflokki
Flå

Flå er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Íbúar sveitarfélagins voru 998 1. janúar 2006 og flatarmál þess er 705 km². Nágrannasveitarfélög eru Sør-Aurdal í norðri, Ringerike í austri, Krødsherad og Sigdal í suðri, Nore og Uvdal í vestri og Nes í norðvestri.

Skjaldarmerki.

Skjaldarmerki Flå sýnir björn, en svæðið var gósenland bjarna á þeim tíma sem birni var enn að finna í Buskerud.
2. ágúst

2. ágúst er 214. dagur ársins (215. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 151 dagur er eftir af árinu.

Atburðir.
Ný félagsrit

Ný félagsrit var tímarit, sem hafði það meginmarkmið að kynna skoðanir Jóns Sigurðssonar fyrir íslensku þjóðinni. Það kom út árlega tímabilin 1841–1864 og 1869–1873 auk þess sem það kom út árið 1867. Samanlagt voru þetta 30 árgangar, mestmegnis ritaðir af Jóni Sigurðssyni sjálfum.

Forsaga.

Eftir að konungsbréf kom um endureisn Alþingis þá var stofnað félag í Kaupmannahöfn og virðast Fjölnismennirnir Brynjólfur og Konráð hafa verið hvatamenn að því. Það var ætlun þeirra að það félag héldi áfram útgáfu Fjölnis og var félagið kallað Fjölnisfélagið. Haustið 1840 gekk Jón Sigurðsson í félagið, hann útvegaði nokkra félagsmenn í viðbót og voru þá 12 komnir í félagið og var kosin 3 manna nefnd Brynjólfur, Jón og Eggert Briem til að semja lög félagsins. Brynjólfur vildi setja Fjölnisnafnið í lögin en Jón og Eggert ekki. Var gengið til atkvæðagreiðslu og voru einungis 3 sem vildu halda Fjölnisnafninu en 8 á móti því. Samkvæmt hinum óskráðu félagslögum urðu þeir þó að vera 9. Varð úr að 6 sögðu sig úr Fjölnisfélaginu 9. febrúar 1841 og fengu aðra 6 til liðs við sig og ákváðu að gefa út nýtt tímarit, Ný félagsrit og kom það út um vorið.
Silfuraldarlatína

Silfuraldarlatína, silfurlatína eða síðklassísk latína er það skeið í latneskri málsögu og bókmenntasögu nefnt sem nær yfir 1. og 2. öld e.Kr. eða frá 14 - 180. Silfuraldarlatína er tímabilið á eftir gullaldarlatínu og á undan síðfornaldarlatínu. Tímabil gull- og silfuraldarlatínu er nefnt klassísk latína.

Bókmenntir þessa tímabils hafa stundum verið álitnar verri eða ómerkilegri en bókmenntir gullaldarlatínunnar og því getur orðið „silfuraldarlatína“ haft neikvæðan blæ. Aftur á móti þykir mörgum gagnrýnin á höfunda silfuraldarinnar ósanngjörn og margir þeirra hafa fengið mikla athygli fræðimanna undanfarið.

Tímabili silfuraldarlatínu má skipta í tvennt: tímabil róttækra tilrauna á síðari hluta 1. aldar og „nýklassisissmi“ á 2. öld.

Á valdatímum Nerós og Domitianusar reyndu skáld á borð við Lucius Annaeus Seneca, Lucanus og Statius fyrir sér með nýjan stíl, sem hefur hefur verið lofaður og lastaður jafnt af gagnrýnendum síðari tíma.

Bókmenntir þessa tíma bera vitni um mælskufræði í menntun Rómverja. Höfundar eru oft háfleygir, framandi orðaforði og orðanotkun og fáguð orðatiltæki eru víða í ritum þeirra.

Verk frá síðari hluta 1. aldar bera oft merki um áhuga höfunda á ruddalegu ofbeldi, göldrum og öfgakenndum ástríðum. Vegna áhrifa frá stóuspeki dvínaði mikilvægi guðanna en geðshræringar og orsakir þeirra eru mikilvægt stef. Geðshræringar eins og reiði, stolt og öfund fá nánast líffærafræðilega meðhöndlun í formi bruna, bólgu og uppsöfnunar blóðs eða galls. Statius lýsir jafnvel innblæstri sönggyðjanna sem „hitasótt“.

Þótt eindregnum aðdáendum klassískrar gullaldarlatínu, bæði í fornöld og á nýöld, hafi ekki líkað öfgar þessara skálda bæði í efnistökum og stíl voru þau eigi að síður í miklu uppáhaldi evrópskra menntamanna á endurreisnartímanum og meðal margra enskra skálda módernismans.

Við lok 1. aldar voru ýmsir höfundar farnir að bregðast við og Tacitus, Quintilianus og Juvenalis bera allir vitni um endurlífgun hófstilltari stíls undir áhrifum frá klassískri latínu á valdatíma Trajanusar og antonísku keisaranna.

Á silfuröldinni voru einnig samdar tvær skáldsögur á latínu sem eru varðveittar: "Gullni asninn" eftir Apuleius og "Satyricon" eftir Petronius.

Meðal höfunda silfuraldarinnar eru Petronius, Seneca, Phaedrus, Persius, Quintilianus, Lucanus, Statius, Valerius Flaccus, Silius Italicus, Tacitus, Martialis, Juvenalis, Plinius yngri, Suetonius, Aulus Gellius, og Apuleius.
Sóknarprestur

Sóknarprestur er prestur sem þjónar afmörkuðu landfræðilegu svæði, prestakalli, með einni eða fleiri sóknum. Sóknarprestar eru opinberir embættismenn sem biskup skipar. Gerður er greinarmunur á sóknarprestum og prestum. Í hverju prestakalli er aðeins einn sóknarprestur. Prestar geta hins vegar verið einn eða fleiri innan prestakalls. Þeir eru skipaðir af biskupi. Ef fleiri prestar starfa innan prestakalls er sóknarprestur þeirra fremstur og ber ábyrgð samkvæmt því.
15. ágúst

15. ágúst er 227. dagur ársins (228. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 138 dagar eru eftir af árinu.

Haldið er upp á himnaför Maríu þennan dag í mörgum kaþólskum löndum.

Atburðir.
Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar

Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar (stundum kallað Stjórn hinna vinnandi stétta) er heiti á fyrstu ríkisstjórn Hermanns Jónassonar sem var samsteypustjórn Framsóknarflokksins og Alþýðuflokksins mynduð eftir Alþingiskosningar 1934 og tók til starfa 28. júlí. Þetta var í fyrsta skipti sem verkamannaflokkur átti aðild að ríkisstjórn á Íslandi. Meginverkefni stjórnarinnar var að takast á við þau vandamál sem fylgdu kreppunni sem á Íslandi stóð frá 1931 til 1940. Stjórn hinna vinnandi stétta var fyrsta ríkisstjórnin sem gerði með sér opinberan málefnasamning.

Stjórnin sammæltist um víðtækar efnhags- og félagslegar umbætur. Hún kom í fyrsta sinn á heildstæðri löggjöf um almannatryggingar og bætti fátækralögin, sem voru með helstu baráttumálum Alþýðuflokksins, en flokknum tókst ekki að koma fram löggjöf um atvinnuleysisbætur. Um leið var komið skipulagi á sölu landbúnaðarafurða með afurðasölulögum sem meðal annars leiddi til stofnunar staðbundinna mjólkursamlaga með einkarétt á sölu mjólkur á tilteknu landsvæði, og grænmetisverslunar ríkisins með einkarétt á innflutningi grænmetis til landsins, auk þess sem komið var á einkarétti ríkisins á ýmsum öðrum sviðum bæði inn- og útflutnings og eftirliti með öðrum. Stjórnin kom á fót skipulagsnefnd atvinnumála sem átti m.a. að reyna að útrýma atvinnuleysi. Reistar voru skorður við innflutningi með innflutningshöftum og innflutningstollar lagðir á innfluttan iðnvarning um leið og reynt var að koma á innlendri framleiðslu á sem flestum sviðum.

Framsóknarflokkurinn var ríkjandi flokkur í samstarfinu og það að atvinnuleysistryggingamálið skyldi ekki nást í gegn varð Alþýðuflokknum áfall. Þegar árið 1934 hafði Kommúnistaflokkur Íslands hafið tilraunir í þá átt að fá Alþýðuflokkinn með sér í breiðfylkingu alþýðu en Alþýðuflokkurinn vildi ekki ljá máls á því. Héðinn Valdimarsson hélt þá afram viðræðum við Kommúnista og 1937 var hann rekinn úr Alþýðuflokknum fyrir að stunda slíkar viðræður gegn ákvörðun flokksins. 1938 stofnaði hann Sameiningarflokk alþýðu - Sósíalistaflokkinn með Kommúnistum.

Í febrúar 1937 urðu harðvítugar deilur á Alþingi þegar Alþýðuflokkurinn lagði til að stærsta sjávarútvegsfyrirtæki landsins, Kveldúlfur, sem meðal annars var í eigu Ólafs Thors, formanns Sjálfstæðisflokksins, yrði tekið til gjaldþrotaskipta vegna skulda þess við Landsbanka Íslands. Framsóknarflokkurinn hafnaði tillögunni og ekkert varð úr aðgerðum. Kveldúlfur bætti síðan skuldastöðu sína verulega á næstu árum.

Í kosningum þetta sama ár bætti Framsóknarflokkurinn við sig fjórum þingmönnum en Alþýðuflokkurinn missti tvo þannig að stjórnin bætti við meirihluta sinn. Í apríl 1938 tók Skúli Guðmundsson, Framsóknarflokki, við embætti atvinnumálaráðherra af Haraldi Guðmundssyni.

17. apríl 1939 var svo mynduð þjóðstjórn á Alþingi með þátttöku Sjálfstæðisflokksins vegna þess að brýnt þótti að fella gengi krónunnar til hagsbóta fyrir sjávarútveginn og vegna þess að mönnum þóttu blikur á lofti í alþjóðamálum.
Tækniháskóli Íslands

Tækniháskóli Íslands (THÍ) fyrrum Tækniskóli Íslands var sameinaður Háskólanum í Reykjavík sumarið 2005 undir nafni Háskólans í Reykjavík.

Tækniskóli Íslands var færður uppá háskólastig árið 2002 og var nafn skólans breytt í Tækniháskóla Íslands.

THÍ var staðsettur við Höfðabakka 9, 110 Reykjavík.

Árið 2005 sameinuðust Tækniháskóli Íslands og Háskólinn í Reykjavík undir nafni Háskólans í Reykjavík.

Námið.

Í Tækniháskóla Íslands er "Frumgreinadeild", en þar er námið á framhaldsskólastigi og er það ein sérstaða skólans. Nám á frumgreinadeild er ætlað að tengja saman iðnaðar- og háskólanám. Nemendur sem útskrifast úr frumgreinadeild hafa forgang til náms í öðrum greinum skólans sem eru á háskólastigi.

Nám á háskólastigi:

Metaðsókn var í Tækniháskólann árin 2003 og 2004 og fengu færri að stunda nám við skólann en vildu.
Theodóra Thoroddsen

Theodóra Thoroddsen (f. 1. júlí 1863, d. 23. febrúar 1954) hét fullu nafni Theodora Friðrika Guðmundsdóttir Thoroddsen. Hún var skáld og er einkum þekkt fyrir þulur sínar.

Ævi.

Theodóra fæddist að Kvennabrekku, Miðdalahr., Dal. Foreldrar hennar voru Guðmundur Einarsson, prestur og alþingismaður (móðurbróðir Matthíasar Jochumssonar skálds), síðar prófastur á Breiðabólstað á Skógarströnd, og Katrín Ólafsdóttir, húsfreyja. Faðir Katrínar var Ólafur Sívertsen prófastur og alþingismaður í Flatey á Breiðafirði, og var kona hans Jóhanna Friðrika Eyjólfsdóttir. Hjónin eignuðust 14 börn og var Theodóra yngst þeirra þriggja sem náðu fullorðinsaldri. Hin tvö voru Ásthildur Jóhanna, síðar Thorsteinsson (móðir m.a. Katrínar Thorsteinsson Briem, Guðmundar Thorsteinsson (Muggs), og Samúels Thorsteinsson læknis), og Ólafur Sívertsen, síðar héraðslæknir.

Theodóra ólst upp á miklu menningarheimili, stundaði nám í Kvennaskólanum í Reykjavík og útskrifaðist 1879. Hún giftist Skúla Thoroddsen, sýslumanni, bæjarfógeta, alþingismanni og ritstjóra (þau voru þremenningar), og fluttu þau 1884 til Ísafjarðar, þegar maður hennar tók við embætti sýslumanns þar. Þar ráku þau prentverk og blaðaútgáfu og umsvifamikil verslunarviðskipti m.a. við útlönd. Árið 1901 flutti Theodora suður með þau yngstu úr barnahópnum, en 1898 höfðu þau keypt Bessastaði á Álftanesi, og hafði Skúli sett þar þegar bú árið 1899 og hafði mikið umleikis, reisti prentverk og hélt heimaskóla; og þar bjuggu þau við rausn. Síðar eða árið 1908, reistu þau sér hús við Vonarstræti nr. 12 í Reykjavík. Heimili þeirra var mannmargt og mikill menningarbragur á. Skúli og Theodóra eignuðust þrettán börn. Tólf náðu fullorðinsaldri og urðu nokkur börn þeirra þjóðkunn af störfum sínum; börn þeirra eru: Unnur húsfreyja, Guðmundur, prófessor og yfirlæknir, Þorvaldur lést í frumbernsku, Skúli, yfirdómslögmaður og alþingismaður (yngstur allra fulltrúa sem setið höfðu á þingi Íslendinga, síðan það var stofnað), Þorvaldur fór til Vesturheims, Kristín Ólína yfirhjúkrunarkona og skólastýra, Katrín læknir, alþingismaður og bæjarfulltrúi, Jón lögfræðingur og skáld, Ragnhildur húsfreyja, Bolli borgarverkfræðingur, Sigurður verkfræðingur og alþingismaður, Sverrir bankafulltrúi og María Kristín húsfreyja. Afkomandi Theodoru og Skúla er Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.

Þulur Theodóru voru fyrst gefnar út árið 1916. Guðmundur Thorsteinsson (Muggur), systursonur hennar, myndskreytti. Þær voru endurútgefnar 1938 (Sigurður Thoroddsen, sonur Theodóru, myndskreytti þá útgáfu), 1950, 1981 og 2000. Ritsafn Theodóru kom út 1960; um útgáfuna sá Sigurður Nordal. "Eins og gengur" (smásögur) kom út 1920.

Kvæði, stökur og sagnir Theodóru eru birtar víða, meðal annars í "Mánaðarriti Lestrarfélags kvenna í Reykjavík" (1911-1931). Hún þýddi sögur úr öðrum tungumálum og safnaði einnig þjóðsögum. "Islandsk folketru" var útgefin í Kristjaníu 1924, eftir handriti hennar. Theodóra var einnig mikilvirk og listfeng hannyrðakona. Sýningar hafa verið haldnar á verkum hennar.
Baðmull

Baðmull eða bómull eru trefjar sem vaxa utanum fræ baðmullarrunna, sem eru runnar af ættkvíslinni "Gossypium", sem vex í hitabeltinu og heittempruðum svæðum jarðar. Baðmullartrefjar eru oftast spunnar í þráð sem er ofinn í mjúkt klæði. Baðmull er mest notaða náttúrulega efnið í fatnaði í dag.

Vinnsla baðmullar.

Baðmull er unnin úr fræhárum baðmullarplöntunnar. Fræhárin eru yfirleitt 20-38mm en geta þó verið 10-6mm. Þegar blómin af baðmullarplöntunni falla kemur í staðinn grænt ber. Þegar berið er orðið fullvaxta verður það brúnt og opnast. Hvítir baðmullarþræðir koma þá í ljós. Baðmullarplanta getur orðið allt að fimmtán ára gömul og er helst ræktuð í Kína, Japan, Indlandi, Afríku, á Suðurhafseyjum og í Suður-Ameríku. Baðmull er flokkuð eftir eiginleikum í þrjá höfuðflokka eftir lengd þráðanna, hreinleika og lit. Einnig skiptir máli hversu fínir þræðirnir er, teygjanleiki þeirra, styrkur, viðloðunarhæfni og slitþol.

Eiginleikar baðmullar.

Baðmull er sterkt efni og teygjanlegt. Það þolir vel sólarljós og tekur vel við vökva, raka og lit. Baðmullinn þolir vel þvott og straujun á háum hita. Við þvott styttist lengd þráðanna um 10%, en þvermál þeirra um 5%. Baðmullarþræðirnir innihalda ekki loft og hafa því litla einangrunareiginleika. Baðmull krumpast og vill taka í sig óhreinindi.
1347

Árið 1347 (MCCCXLVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
26. ágúst

26. ágúst er 238. dagur ársins (239. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 127 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Undirfylki

Undirfylki er hernaðareining, sem samanstendur, yfirleitt, af þremur til fjórum flokksdeildum. Foringjar undirfylkja hafa yfirleitt tignargráðu höfuðsmanns eða majórs.
1353

Árið 1353 (MCCCLIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
7. september

7. september er 250. dagur ársins (251. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 115 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
15. september

15. september er 258. dagur ársins (259. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 107 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
27. september

27. september er 270. dagur ársins (271. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 95 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Deilatafla

Deilatafla er tafla yfir þætti talna. Tekið er dæmi um deilatöflu talnanna 1 til 1000. Með orðinu deilir er átt við sérhverja tölu, "a", sem gengur upp í tiltekinni tölu, "b", þar sem a og b eru heilar, pósitífar tölur. Sem dæmi eru deilar tölunnar 7 1 og 7 og deilar tölunnar 36 eru 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 og 36. Talan 1 er deilir sérhverrar tölu og sérhver tala er deilir sjálfrar sín. Þeir deilar sem eru minni en talan sjálf kallast eiginlegir deilar. Sé summa eiginlegra deila minni en talan sjálf (dæmi: 10) kallast talan fátækleg tala (e.: "deficient number"). Ef summa eiginlegra deila er stærri en talan sjálf (dæmi: 36) kallast hún auðug tala (e.: "abundant number"). Sé summa eiginlegu deilanna jöfn tölunni sjálfri, kallast hún fullkomin tala (dæmi: 6). Í töflunni eru fátæklegar tölur merktar með - (mínus), auðugar með + (plús) og fullkomnar tölur eru feit- og skáletraðar. Aðeins ein tala hefur einn deili og ekki fleiri, það er talan 1 og kallast hún eining(in). Sumar tölur hafa nákvæmlega tvo deila, sem eru 1 og talan sjálf, þær tölur kallast frumtölur og eru óþáttanlegar. Allar aðrar tölur (heilar, pósitífar) kallast samsettar tölur og eru þáttanlegar. Til eru ýmsar deilireglur eða hjálparaðgerðir t.a. kanna hvort tala sé deilanleg með ákveðinni tölu.

Athugið: ν("n") er fjöldi af jákvæðum deilum "n", þar með talið 1 og "n" sjálf.

σ("n") er summan af öllum jákvæðum deilum "n", þar með talið 1 og "n" sjálf. Tölur þar sem summa jákvæðra deila að frádregni tölunni sjálfri er minni en talan (σ("n")-"n" &lt; "n") eru merktar (σ("n")-"n")-; tölur þar sem summa jákvæðra deila að frádregni tölunni sjálfri er stærri en talan (σ("n")-"n" &gt; "n") eru merktar (σ("n")-"n")+; og þær þrjár tölur (undir 1000) sem eru fullkomnar (σ("n")-"n" = "n") eru feit- og skáletraðar.
Meginlandsheimspeki

Meginlandsheimspeki vísar til annarrar tveggja meginhefða í heimspeki á 20. öld. Meginlandsheimspekin blómstraði í fyrstu einkum á meginlandi Evrópu og hlaut þaðan nafnið. Hún var lengi ríkjandi heimspeki á meginlandinu en hin meginhefðin á 20. öld, rökgreiningarheimspekin, naut einkum vinsælda í hinum enskumælandi heimi.

Meginlandsheimspeki sótti einkum innblástur sinn til þýsku hughyggjunnar og til hugsuða á borð við Søren Kierkegaard (1813 – 1855), Friedrich Nietzsche (1844 – 1900), Franz Brentano (1838 – 1917) og Edmund Husserl (1859 – 1938). Hún er almennt talin ná utan um fyrirbærafræði, tilvistarspeki, túlkunarfræði, formgerðarstefnu, síð-formgerðarstefnu og póstmódernisma, afbyggingu, franska kvenhyggju, Frankfurt skólann, sálgreiningu (í heimspeki), heimspeki Friedrichs Nietzsche og Sørens Kierkegaard og flestar gerðir marxisma og marxískrar heimspeki.
Oddatala

Oddatala er heiltala, sem ekki er slétt tala, þ.e. þar sem deiling með tölunni „2“ gefur leif (þ.e. deiling með tveimur gengur ekki upp). Talan einn er því oddatala, en núll telst slétt tala. Síðasti tölustafur í oddatölu er oddatala.

Talnamengi oddatalna er mengi talnanna 2"n"+1, þar sem "n" er heiltala.

Það er hægt að skilgreina oddatölur út frá síðasta tölustafnum í tölunni. Ef hann er 1, 3, 5, 7, 9 þá telst talan sem oddatala. Neikvæðar oddatölur teljast líka sem oddatölur.
Bob

Bob hefur ýmsar merkingar:
14. október

14. október er 287. dagur ársins (288. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 78 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir. °°°°