arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Óaldarflokkur Jússa Júmm

Óaldarflokkur Jússa Júmm (franska: "Lucky Luke contre Joss Jamon") eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 11. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1958, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1956-57. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

Söguþráður.

Sagan hefst við lok Þrælastríðsins árið 1865. Sex varasamir náungar undir forystu Jússa Júmm, sem allir börðust með her suðurríkjanna í stríðinu, fremja rán í bænum Los Palitos. Fyrir tilviljun kemur Lukku Láki til bæjarins strax eftir ránið og er tekinn höndum af bæjarbúum sem telja hann vera einn af ræningjunum. Láki á að hengjast í hæsta tré, en rétt áður en hengingin fer fram fréttist af öðru ráni í nágrannabæ. Lukku Láki lofar þá bæjarbúum að hafa uppi á hinum raunverulegu bófum og koma þeim í hendur réttvísinnar innan sex mánaða. Láki er látinn laus með þessum skilmálum og heldur í humátt á eftir Jússa Júmm og bandíttum hans til bæjarins Frontier Gulch þar sem Jússi ætlar að koma undir sig fótunum með glæpsamlegri yfirtöku á öllu atvinnulífi bæjarins.
Gil (Öxnadal)

Gil var bær innarlega í Öxnadal milli Bakkasels og Varmavatnshóla. Allir þessir bæir eru nú í eyði. Tryggvi Emilsson rithöfundur segir frá því í ævisögu sinni "Fátækt fólk", þegar hann og fjölskyldan yfirgáfu Gil í Öxnadal vorið 1920 og voru þau þá síðustu ábúendur þar. Öxnadalsheiði er skammt innan við Gil.
Kærleiksbirnirnir

Kærleiksbirnirnir (e. "Care Bears") eru litríkar teiknaðar persónur í líki bjarna. Upprunalega eru þeir hannaðir í Bandaríkjunum af Elena Kucharik fyrir tækifæriskort árið 1981. Seinna hafa verið framleidd leikföng, sjónvarpsþættir og kvikmyndir byggt á þessum persónum.
Framtíðin

Framtíðin er annað tveggja nemendafélaga Menntaskólans í Reykjavík og elsta nemendafélag á Íslandi, stofnað árið 1883. Framtíðin varð til við sameiningu Bandamannafélagsins og Nemendafélagsins Ingólfs. Framtíðin var í upphafi stofnuð til að efla mælsku- og ritlist innan skólans en einnig var það stefna félagsins að halda skemmtanir fyrir nemendur.

Forsagan.

Bandamannafélagið var fyrsta nemendafélag Menntaskólans í Reykjavík, stofnað 1. apríl 1867 og var fyrsti forseti þess Valdimar Briem. Félagið var þó lagt niður um nokkurt skeið haustið 1873 en var endurreist tveimur árum síðar.

Árið 1878 var nokkrum félagsmönnum Bandamannafélagsins vikið úr félaginu og í kjölfar þess stofnuðu þeir sitt eigið félag Ingólf. 1883 voru þessi tvö félög þó sameinuð aftur og úr varð félagið "Framtíðin".

Á vegum Bandamannafélagsins var gefið út tímaritið Fjölsvinnur. Fyrsti útgáfudagur blaðsins var 6. apríl 1867 og voru alls gefnir út níu árgangar af blaðinu.

Útgáfa.

Félagið Framtíðin gefur út elsta skólablað landsins "Skinfaxa" sem kom fyrst út 6. janúar 1898. Síðan árið 2010 hefur blaðið verið gefið út með "Skólablaðinu", næstelsta skólablaði landsins, og hefur ein ritstjórn annast útgáfu beggja blaðanna. Síðan þá hefur gjarnan verið talað um blöðin tvö sem eitt, "Skólablaðið Skinfaxa".

Auk þess gefur það út tímaritið "Loka Laufeyjarson" nokkrum sinnum á ári. Á hverju skólaári hafa tvær ritstjórnir umsjá með útgáfu blaðsins — ein fyrir áramót og ein eftir áramót. Blaðið var fyrst gefið út skólaárið 1996 – 1997 þegar Framtíðin og Skólafélag Menntaskólans í Reykjavík ákváðu að skólablöðum innan veggja skólans skyldi fjölgað en áður höfðu félögin gefið út skólablaðið "Menntaskólatíðindi" í sameiningu. Síðarnefnda blaðið fór undir umsjá Skólafélagsins og Framtíðin skóp "Loka Laufeyjarson".

Einu sinni á ári, nánar tiltekið á MR-VÍ-daginn, gefur ritstjórn blaðsins út sameiginlegt blað með "Kvasi", tímariti NFVÍ, og nefnist blaðið "Loki-Kvasir". Blaðinu er dreift í MR og Versló.

Starfsemi.

Lengi vel einkenndist starf félagsins af pólitískri baráttu og var svo að innan félagsins skiptust menn í pólitískar fylkingar og voru stjórnir kosnar og settar af eftir stjórnmálaskoðunum. Margir stjórnmálamenn hafa byrjað feril sinn innan vébanda félagsins og hefur félagið því stundum verið kallað „elsti stjórnmálaskóli landsins“. Áherslan á stjórnmál minnkaði þó með árunum.

Félagið sér um Morfíslið skólans og sá um lið skólans í spurningaþættinum Gettu betur framan af en þurfti að láta það af hendi sökum fjárskorts.

Frúardagur er leikfélag Framtíðarinnar.

Forseti Framtíðarinnar er æðsti embættismaður félagsins og var fyrsti forseti þess Valtýr Guðmundsson. Fyrsti kvenforsetinn var Ingibjörg Pálmadóttir árið 1949 en alls hafa ellefu stúlkur gegnt embættinu af 146 forsetum. Þrír forsetar Framtíðarinnar urðu síðar forsætisráðherra Íslands og tveir urðu síðar forseti Íslands.

Meðal þjóðkunnra einstaklinga sem gegnt hafa stöðu forseta Framtíðarinnar má nefna:
Fornleifaskráning

Fornleifaskráning er það að leita að minjum á afmörkuðu svæði, hvort sem það er á landi eða í sjó, til skráningar.

Bæði í jörðu og á sjó eru minjar sem hver kynslóð skilur eftir sig og eru þær heimildir um líf fólks. Í tímanna rás hefur það tekið breytingum hvað telst sem fornleifar. Framan af voru aðeins skráðar byggingar og gripir frá víkingaöld en færst hefur í vöxt að skrá minjastaði hvað sem líður aldri þeirra og fremur horft til rannsóknar eða táknrænt gildi þeirra, enda lýkur sögu ekki við ákveðið ártal, eins og 1900 e. Kr.

Skráning minjastaða.

Fornleifaskráning felur í sér að leita að upplýsingum í rituðum heimildum, taka viðtöl við staðkunnuga og mæla upp minjar á vettvangi. Skipta má verklagi fornleifaskráningar í þrennt í samræmi við þrjú stig skipulagsvinnu:

Minjavarsla.

Fornleifaskráning er eitt mikilvægasta - ef ekki það mikilvægasta - verkefni fyrir minjavörslu hvers lands. Talið er að á Íslandi séu að minnsta kosti 130 þúsund fornleifastaðir en á ári hverju verður fjöldi þeirra fyrir eyðileggingu, til dæmis vegna byggingaframkvæmda, túnasléttunar eða sjávarrofs. Slík eyðilegging getur afmáð sögu sem aðrar heimildir eru fáorðaðar um. Fyrir þá sök er nauðsynlegt að vita hvar staðirnir séu og hvert ástand þeirra svo að hægt sé leggja mat á hvaða sögu samfélagið vill varðveita fyrir framtíðina.

Vísindarannsóknir.

Fornleifaskráningar eru iðulega gerðar í tengslum við framkvæmdir, en skráning minjastaða getur að auki verið gerð í vísindalegum tilgangi (eða gögn framkvæmdaskráninga séu nýttar í rannsóknir). Markmið fornleifaskráninga í rannsóknarskyni er t.d. að finna minjastaði, kanna ævisögu landslags eða greina ákveðið mynstur minja. Allt er þetta gert í því skyni að svara ákveðnum spurningum. Þess konar rannsóknar geta verið allt frá því að rannsaka skipulagningu einstakra grafreita upp í feiknastór landsvæði. Klassísk rannsókn sem nýtir sér aðferðarfræði skráningar er bandarísk könnun á húsgarði efnamanns í Annapolis. Með því að skrá form garðsins, staðsetningu minja innan hans og vísun þeirra í klassíska fornöld, þá sýndi rannsóknin fram á hvernig garðurinn var efnislegur vitnisburður sem voldugt tákn um samfélagslegt vald húsráðandans og hafði garðurinn mótandi áhrif á gesti og gangandi.

Í fornleifaskráningu í vísindaskyni eru samskonar verklagi beitt og í hefðbundinni fornleifaskráningu, einkum deiliskráningu. Tilgangurinn er að fá nákvæmar upplýsingar um minjastaðinn. Af þeim sökun er í fáeinum tilvikum notuð ýmis jarðsjátæki, til dæmis viðnámsmælir, til að skima eftir minjum undir jarðvegi. Í sumum tilvikum eru teknir könnunarskurði til þess að athuga hvort um mannvirki sé að ræða, vita aldur þess eða ná í sýni til efnagreiningar.
Elizabeth Daily

Elizabeth Daily, eða E.G. Daily (fædd Elizabeth Ann Guttman, 11. september 1961 í Los Angeles, Kalifornía) er bandarískur leikkona og popptónlistarmaður. Sem leikkona, hún er þekktust fyrir verk sín í Skriðdýrin ("Rugrats"), "All Grown Up!", "The Powerpuff Girls", "ChalkZone" og "". Þekktustu lög Elizabeth Daily eru "Say It, Say It" (Billboard Hot Dance #1), "Love in the Shadows" (Billboard Hot Dance #6), "Shake It Up", "I'm Hot Tonight" (notað voru í kvikmyndinni "Scarface" árið 1983).
Listi yfir reynitegundir

Tilvísanir.

Í sænska wiki.
Primula borealis

"Primula borealis" er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Jean Étienne Duby.
Primula bellidifolia

"Primula bellidifolia") er blóm af ættkvísl lykla.
Álfalykill

Álfalykill (fræðiheiti "Primula malacoides") er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Adrien René Franchet.
Freyjulykill

Freyjulykill (fræðiheiti "Primula sieboldii") er blóm af ættkvísl lykla.
Glæsilykill

Glæsilykill (fræðiheiti "Primula pulverulenta") er blóm af ættkvísl lykla.
Primula alcalina

"Primula alcalina" er blóm af ættkvísl lykla sem var lýst af A.F. Cholewa och D.M. Henderson.

Lýsing.

Blöðin eru í hvirfingu, 1 - 4 sm löng, mjó oddbaugótt með bylgjóttum eðae tenntum kanti. Þau eru mjölvuð fyrst en verða slétt með aldrinum. Hvítleitur blómstöngullinn verður 6,5 til 24 sm á hæð, með 3 - 10 hvít blóm, 4 til 7 sm löng, mjölvuð.

Útbreiðsla og búsvæði.

Primula alcalina er upprunnin í Idaho og Montana. Í raun er hún aðeins staðfest í Beaverhead County. Hún hefur ekki fundist aftur á upprunalegum fundarstað sínum. Hún vex í votum basískum engjum í 1900 m til 2200 m hæð yfir sjávamáli.
Pamírlykill

Pamírlykill (fræðiheiti "Primula pamirica") er blóm af ættkvísl lykla.
Daisy Town

Daisy Town eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 51. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1983 og er byggð á samnefndri teiknimynd um Lukku Láka frá árinu 1971. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

Söguþráður.

Á leið sinni yfir þurra gresjuna í Villta Vestrinu koma landnemar í vagnalest auga á einmana lilju og ákveða að reisa bæ á staðnum og kenna við blómið. Bærinn er vart risinn þegar alls kyns glæpalýður fer að venja komur sínar þangað með tilheyrandi róstum og byssubardögum. Þegar Lukku Láki kemur til Daisy Town og bæjarbúar sjá að hann á í fullu tré við óbótamennina er honum boðin staða skerfara í bænum. Lukku Láki hreinsar til í bænum, en á sama tíma fréttist af Daltón bræðrum í nágrenninu sem veldur skelfingu meðal bæjarbúa. Eftir nokkrar rimmur eru Daldónarnir hraktir burt úr bænum og lenda þá í klóm indíána. Jobbi grípur tækifærið og fær indíánanna til að segja bæjarbúum stríð á hendur.
Ástríkur (mannsnafn)

Ástríkur er íslenskt karlmannsnafn.
Silfurhnappur

Silfurhnappur er fjölær jurt af körfublómaætt. Blómin hvít en stilkurinn og laufin græn. Aðalblómgunartíminn er í júlí. Hæð plöntunnar er 20 - 40 sentimetrar. Silfurhnappur er algengur um mest af Evrópu, og hefur slæðst úr ræktun á mörgum stöðum á Íslandi.
Aldis Hodge

Aldis Hodge (fæddur Aldis Alexander Basil Hodge 20. september, 1986) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Leverages, Straight Outta Compton og Supernatural.

Einkalíf.

Hodge fæddist í Onslow-fylki, Norður-Karólínu og er af dóminískum uppruna en faðir hans er þaðan. Hodge var aðeins þriggja ára þegar hann og bróðir hans, Edwin Hodge, komu fyrst fram í auglýsingum.

Ferill.

Leikhús.

Hodge var aðeins níu ára þegar hann lék í Broadway leikritinu Show Boat ásamt bróður sínum.

Sjónvarp.

Fyrsta sjónvarpshlutverk Hodge var árið 1997 í "Between Brothers". Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við NYPD Blue, Vampírubananum Buffy, , Bones, Supernatural, CSI Miami og The Walking Dead.

Hodge talaði inn á fyrir persónuna King í þættinum frá 2005-2007. Lék hann síðan stórt gestahlutverk sem Ray 'Voodoo Tatum' í Friday Night Lights frá 2006-2007.

Árið 2008 var honum boðið eitt af aðalhlutverkunum í Leverages sem Alec Hardison, sem hann lék til ársins 2012.

Hodge lék persónuna Jordan/Akinbode í borgarastríðs þættinum frá 2014-2015.

Kvikmyndir.

Fyrsta kvikmyndahlutverk Hodge var árið 1995 í sem hann lék í ásamt bróður sínum. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við Big Momma´s House, Happy Feet, Red Sands og A Good Day to Die Hard.

Árið 2015 lék hann rapparann MC Ren í rapparamyndinni Straight Outta Compton.

Verðlaun og tilnefningar.

Academy of Science Fiction, Fantasy &amp; Horror Films verðlaunin

Black Film Critics Circle verðlaunin

Screen Actors Guild verðlaunin
Ilmappelsína

Ilmappelsína eða bergamía (fræðiheiti: "Citrus bergamia") er ilmandi sítrusávöxtur á stærð við appelsínu, með gulum lit svipað og sítróna.
Örvareynir

Örvareynir ("Sorbus apiculata") er reynitegund.
Bojan Šaranov

Bojan Saranov (f. 22. september 1987) er serbneskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir serbneska félagið FK Partizan.
Hólavellir

Hólavellir eru landsvæði og hús í Reykjavík í kringum svæði þar sem núna er Suðurgata 20. Hólavallaskóli var þar þangað til skólahald var flutt til Bessastaða. Rétt hjá er Hólavallakirkjugarður. Vindmylla var reist árið 1830 við Hólavelli og var hún kölluð Hólavallamyllan.
Arnór Jónsson (sýslumaður)

Arnór Jónsson (f. 1701, d. 12. júní 1785) var sýslumaður í Belgsholti í Melasveit. Foreldrar hans voru Jón lögréttumaður Arnórsson og Guðrún Sveinbjarnardóttir, fyrsta kona hans, en þau bjuggu í Ljárskógum í Dölum.

Arnór þótti vel gefinn maður en hlaut ekki menntun í skóla. Hann starfaði fyrst sem ritari hjá Páli Vídalín, lögmanni. Síðar hafði hann sýsluvöld í Vaðlaþingi og varð síðan lögréttumaður í Dalasýslu. Kona hans var Steinunn Jónsdóttir prests í Hjarðarholti í Dölum, Þórarinssonar. Þau bjuggu fyrst í Dunki, svo í Bæ og loks í Belgsholti frá 1740 en það ár var hann settur sýslumaður í Þverárþingi sunnan Hvítár og gegndi því embætti til 1756. Hann fékk eftirlaun frá 1758.

Börn þeirra voru Jón, sýslumaður í Snæfellsnessýslu; Jón (annar), sýslumaður í Ísafjarðarsýslu; Sveinbjörn Holt, trésmiður; Steinunn, kona Árna Þórarinssonar biskups; Sigríður, kona Jóns Hannessonar prests á Mosfelli; Ingibjörg og Þórður stúdent. Einnig átti Arnór launson er hét Finnur.
Vinča táknin

Vinča táknin eru tákn sem finnast á hlutum tengdum Vinča menningunni sem var við lýði í Mið-Evrópu og Suðaustur-Evrópu á nýsteinöld. Fyrstu táknin fundust árið 1875 í fornminjauppgreftri sem Zsófia Torma stýrði í Tordos (núna Turdaș í Rúmeníu). Táknin eru forstig ritmáls, þau eru talin miðla skilaboðum án þess að vera eftirgerð af talmáli og eru elstu tákn sem hafa fundist þeirrar gerðar. Ekki hefur tekist að ráða táknin en tilgátur eru um að þau séu trúartákn eða tákn notuð í viðskiptum.

Fundist hafa meira en þúsund brot með svipuðum táknum í ýmsum fornminjastöðum í Suðaustur-Evrópu, sérstaklega í Grikklandi (Dispilio taflan), Búlgaríu, Rúmeníu, Austur-Ungverjalandi, Moldóva og Suður-Úkrainínu. Flest eru táknin á leirmunum en einnig á styttum og snældusnúðum og öðrum hlutum.

Árið 1961 fundust í Tărtăria í Rúmeníu steinvölur sem virðast hafa verið hluti af festi eða armbandi og í þær eru greipt tákn sem talin er geta verið letur og/eða tölustafir. Ekki var hægt að aldursgreina Tărtăria tölfurnar sjálfar en hlutir umhverfis fundarstaðinn eru taldir frá fyrir 4000 f. Kr.

Árið 1993 fannst tafla í Dispilio í Grikklandi sem var viðarbútur með ískornum táknum. Aldursgreining sýndi að taflan er frá 7300 ± 40 f.Kr. eða 5260 ± 40 f.Kr.

Meginhluti þeirra vinča tákna sem hafa fundist eru frá 4500 og 4000 f.Kr. og Tărtăria töflurnar eru taldar frá 5300 f.Kr. Það þýðir að Vinča táknin eru eldri en myndletur Súmera frá Uruk (Írak nútímans) sem venjulega er talið um þúsund árum yngra. Táknin virðast ekki skyld ritmáli Austurlanda nær og það styður þá tilgátu að vinča táknin og letur Súmera hafi þróast óháð hvort öðru. Þrátt fyrir að mörg tákn hafi fundist þá eru flestir hlutir með svo fáum táknum að það er ólíklegt að þau myndi texta en þó hefur fundist áletrun í Sitovo í Búlgaria sem inniheldur um 50 tákn. Vafi leikur á um aldur hennar. Það er ekki þekkt á hvaða tungumáli sú áletrun er eða hvort hún sé tákn fyrir tungumál.
Glíma

Glíma er íslensk íþrótt. Í upphafi viðureignar heilsast glímumenn, taka sér stöðu, taka tökum og stíga. Þegar báðir eru tilbúnir gefur yfirdómari merki, mega þeir þá sækja brögðum hvor gegn öðrum. Markmiðið í hverri viðureign er að veita andstæðingnum byltu með löglegu glímubragði, en halda jafnvægi sjálfur að því loknu.

Helsta mót glímunnar er Grettisbeltið hjá körlum og Freyjumenið hjá konum. Grettisbeltið er einn elsti verðlaunagripur á Íslandi.

Glíma flokkast sem fangbragðaíþrótt eins og til dæmis júdó og súmó.
Aðhvarfsgreining

Aðhvarfsgreining er samheiti yfir tölfræðiaðferðir sem notaðar eru til þess að byggja líkön af sambandi einnar eða fleiri svarbreyta við eina eða fleiri frumbreytur og meta marktekt þess.

Til eru margar aðferðir við aðhvarfsgreiningu svo sem aðferð minnstu fervika (e. "least square regression") og aðhvarfstré (e. "regression tree").
La Corde au cou

La Corde au cou (íslenska: "Með snöru um hálsinn") eftir franska teiknarann Achde (Hervé Darmenton) og höfundinn Laurent Gerra er 74. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2006 og hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

Söguþráður.

Fangelsin í Villta Vestrinu eru orðin yfirfull og ríkisstjórnin, sem þarf að taka á vandanum, ákveður að Daldónarnir skuli hengdir innan tveggja vikna í stað þess að afplána 387 ára fangelsisdóm sinn. Daldónarnir fyllast skelfingu, en komast að því að samkvæmt gömlum lagabókstaf er eini möguleiki þeirra til að sleppa við hengingu að ganga í hjónaband áður en aftakan fer fram. Þeir skrifa móður sinni bréf í flýti, en henni verður ekkert ágengt í því að finna sonum sínum fjórum konuefni. Öll nótt virðist úti fyrir Daldónana, en á síðustu stundu fær Mamma Dagga höfðingja Flathöfða-indíána, Glaðlynda Örn, til að fallast á að gefa fjórar dætur sínar í hjónaband með bræðrunum gegn því að þeir hjálpi indíánunum að ræna banka. Daldónarnir þykjast hólpnir og Lukku Láki fylgir þeim á verndarsvæði indíánanna. Hjónabandssælan varir þó ekki lengi þegar í ljós kemur að þrjár af fjórum dætrum Glaðlynda Arnar reynast hin mestu sköss.
Auðarskóli

Auðarskóli er samrekinn grunn- leik- og tónlistarskóli í Dalabyggð. Skólinn er staðsettur við Miðbraut í Búðardal. Í Auðarskóla eru tæplega 100 nemendur í leik- og grunnkóla (2020). Grunnskólinn er þrískiptur; yngsta stig, miðstig og unglingastig. Nemendum er gjarnan kennt í árgangsblönduðum hópum og kennarar vinna saman í teymum. Miðstig er best.
Mon

Mon (einnig nefnt talæjing) er tungumál sem flokkað er til mon-khmer greinar ástró-asísku málaættarinnar, talað af um 700 þúsund manns í Mjanmar og Tælandi. Ritað með burmísku letri. Elstu ritheimildir frá 6. öld e.Kr.
The Jungle Book (kvikmynd 2016)

The Jungle Book (enska: The Jungle Book) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2016.
Englareynir

Englareynir ("Sorbus anglica"), , er runni eða tré af rósaætt. Það finnst sjaldan í Írlandi og Bretlandi, en heildarfjöldi breskra trjáa er talinn vera 600 einstaklingar. Hann er talinn vera kominn af alpareyni (Sorbus mougeotii).

Lýsing.

Hann verður meðalstór runni eða lítið tré, með heilum, tenntum blöðum, gljáandi grænum að ofan og gráloðin að neðan. Líkist yfirleitt mjög alpareyni.
Karlsá

Karlsá er bær í Dalvíkurbyggð. Hann er við Ólafsfjarðarveg um 2 km utan við Dalvík. Strandlengjan neðan við bæinn nefnist Upsaströnd og teygir sig frá Brimnesá við Dalvík og út í Ólafsfjarðarmúla. Karlsá fellur til sjávar niður með túninu rétt sunnan bæjarins. Hún kemur úr Karlsárdal. Við ósinn er sæmileg lending og þar var naust frá fornu fari, Karlsárnaust. Karlsárfjall rís upp af bænum tæplega 1000 m hátt.

Bæjarins er getið strax í Landnámu. Þar bjó Karl rauði sonur Þorsteins Svörfuðar og þar var hann heygður í skipi sínu segir Svarfdæla saga. Duggu-Eyvindur Jónsson ólst upp á Karlsá. Hann varð frægur fyrir skipasmíðar sínar. Aðstaða hans var í Karlsárnausti. Þar smíðaði hann duggu sína og mörg smærri skip og báta. Minnismerki um Duggu-Eyvind, sem sýnir dugguna undir fullum seglum, er við þjóðveginn sunnan Karlsár. Þar neðan við er áletrun: "Hér við naustin á Karlsá var mikil skipa- og bátasmíðastöð á 18. öld. Stærst og frægast var haffært skip með hollensku lagi. Yfirsmiður og eigandi var Eyvindur Jónsson duggusmiður f. 1679,d. 1746. Duggan fórst við land 1717." Aftan á varðanum er þessi vísa:

Lengst af var stundaður hefðbundinn búskapur og sjósókn á Karlsá. Nú er þar ferðamannaþjónusta. Eigandi jarðarinnar er ferðaþjónustufyrirtækið Bergmenn, sem sérhæfir sig í fjallaklifri, fjallaskíðamennsku og þyrluskíðamennsku (sjá Klængshóll).
Vetrarreynir

Vetrareynir ("Sorbus fansipanensis") er reynitegund.
Fjallagórilla

Fjallagórilla er ein af tveimur undirtegundum austur-górilla. Þeim má skipta í tvo hópa eftir búsvæði. Annan þeirra er að finna í hinum eldvirku Virunga-fjöllum í Mið-Afríku, í þremur samliggjandi þjóðgörðum. Þeir eru: Mgahinga, í Suðvestur-Úganda, eldfjallaþjóðgarðurinn í Norðvestur-Rúanda og Virunga-þjóðgarðurinn í austurhluta Kongó er einnig búsvæði fyrir górillurnar. Hinn hópinn er að finna í Bwindi Impenetrable-þjóðgarðinum í Úganda. Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin IUCN skráðu górillurnar sem tegund í bráðri hættu árið 2008 en tíu árum síðar, þegar áætlaður fjöldi þeirra var kominn yfir 1000, var þeirri skráningu breytt í tegund í hættu

Búsvæði og vistsvæði.

Búsvæði fjallagórillanna eru í fjallaregnskógum Albertine-misgengisins og í hinum eldvirku Virunga-fjöllum. Þau eru allt frá 2.200 upp í 4.300 metra hæð yfir sjó. Flestar górillur er að finna í hlíðum óvirku eldfjallanna Karisimbi, Mikeno og Visoke. Gróðurinn er mjög þéttur neðst í fjöllunum, en eftir því sem kemur hærra upp verður hann dreifðari. Í skógunum þar sem górillan lifir er oft skýjað, mikill raki og kalt.

Fjallagórillan er fyrst og fremst jurtaæta. Meirihlutinn af mataræði hennar eða allt að 85% eru laufblöð og stilkar. Þær nærast einnig á berki (um 7%), rótum (um 3%), blómum ( 2% og ávöxtum (um 2%), auk smærri hryggleysingja. Fullorðin karldýr geta étið allt að 34 kg af gróðri á dag, en kvendýrin um 18 kíló.

Útlitslýsing.

Feldur fjallagórillunnar er oft þykkari og síðari en hjá öðrum tegundum górilla. Þetta gerir þeim kleift að búa á kaldari stöðum. Meðalþyngd karlapa er 195 kg, þegar þeir standa uppréttir eru þeir allt að 150 cm og yfirleitt eru þeir tvisvar sinnum þyngri en apynjurnar. Meðalþyngd þeirra er 100 kg og hæðin getur orðið 130 cm. Fullorðin karldýr eru kallaðir silfurbakar vegna grárra eða silfurlitaðra hára sem þeir fá á bakið þegar þeir eldast. Þeir hafa lengri kjálka og tennur en láglendisgórillur, en örlítið styttri handleggi.

Fjölgun.

Fjallagórillur fjölga sér mjög hægt. Apynjurnar ala fyrsta barn sitt um 10 ára, þær munu svo eignast fleiri afkvæmi á þriggja eða fjögurra ára fresti. Karldýrið byrjar að stunda æxlun á aldrinum 12 til 15 ára, en það gerist einungis ef hann hefur náð stjórn á eigin hópi. Tvíburar eru óþekktir hjá fjallagórillum.

Nýfæddar górillur eru veikburða og pínulitlar, þær vega um 1,8 kg. Í upphafi eiga ungarnir jafnerfitt og mannabörn með hreyfingar, en þroski þeirra er um það bil tvisvar sinnum hraðari og þegar þeir eru á 3. eða 4. mánuði geta górilluungar setið uppréttir og einnig staðið með stuðningi stuttu eftir það. Þeir eru hafðir á brjósti í rúmt ár en eftir það smádregur úr þar til þeir hætta alveg um þriggja og hálfs árs, og verða þá sjálfstæðari.