arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Palmiro Togliatti

Palmiro Togliatti (26. mars 1893 – 21. ágúst 1964) var ítalskur stjórnmálamaður og leiðtogi ítalska kommúnistaflokksins frá 1927 til dauðadags. Hann lék stórt hlutverk í því ferli sem leiddi til stofnunar lýðveldis á Ítalíu eftir síðari heimsstyrjöld með því að framkvæma stefnubreytingu flokksins í Salernó, að undirlagi Stalíns, þar sem kommúnistaflokkurinn og ítalski sósíalistaflokkurinn sammæltust um að vinna eftir lýðræðislegum leiðum að stofnun lýðveldis á Ítalíu eftir stríð í stað vopnaðrar baráttu fyrir byltingu öreiganna, líkt og margir flokksmenn vildu.

Ferill.

Togliatti var stofnfélagi í ítalska kommúnistaflokknum og varð aðalritari eftir að Antonio Gramsci var tekinn höndum af fasistastjórninni. 1935 varð hann meðlimur í stjórn Alþjóðasambands kommúnista undir dulnefninu Ercole Ercoli. Árið 1937 barðist hann í spænsku borgarastyrjöldinni og tók þar þátt í að útrýma leiðtogum trotskýista og anarkista í Katalóníu samkvæmt skipunum Stalíns.

Ítalska stjórnlagaþingið.

Hann tók sæti á stjórnarskrárþinginu 1946 og samþykkti þar, þrátt fyrir mótmæli innan eigin flokks, að Lateransamningarnir sem staðfestu skiptinguna milli Ítalíu og Vatíkansins, yrðu hluti af stjórnarskrá Ítalíu.

Árið 1947 hætti kommúnistaflokkurinn stuðningi við aðra ríkisstjórn Alcide de Gasperi og kristilegir demókratar mynduðu stjórn með frjálslyndum og fleiri flokkum hægra megin við kommúnista. Í kosningunum 1948, fyrstu kosningunum eftir að landið varð lýðveldi, fengu kommúnistar yfir 30% atkvæða, en demókratar sigruðu með yfirburðum með 48,5% atkvæða. Kommúnistar voru útilokaðir frá ríkisstjórn (líkt og í Frakklandi), meðal annars vegna afskipta Bandaríkjamanna, og urðu stórt stjórnarandstöðuafl.

Tilræðið 1948.

Tveimur mánuðum eftir kosningarnar var Togliatti skotinn af tilræðismanni sem að sögn óttaðist sterk tengsl ítalskra kommúnista við Sovétríkin. Þrjú skot hittu Togliatti í höfuð, hnakka og bak. Um leið og fréttist af tilræðinu og orðrómur komst á kreik um að hann væri látinn, hófust mótmæli verkamanna á mörgum stöðum á Ítalíu. Þessar aðgerðir urðu skammvinnar þar sem kommúnistaflokkurinn ákvað að styðja þær ekki eftir að hafa ráðfært sig við Moskvu. Togliatti gaf sjálfur skipun um að aðgerðum skyldi hætt af sjúkrabeðinu.

Langstærsti stjórnarandstöðuflokkurinn.

Undir stjórn hans varð ítalski kommúnistaflokkurinn stærsti evrópski kommúnistaflokkurinn í stjórnarandstöðu. Flokkurinn fékk milli 20 og 30% atkvæða í kosningum. Þrátt fyrir sterk tengsl Togliattis við Moskvu tókst honum að halda vinsældum sínum eftir uppreisnina í Ungverjalandi 1956 sem olli miklum átökum og klofningi vinstriflokka annars staðar á Vesturlöndum.

Toljattí í Rússlandi.

Eftir andlát hans var bærinn Stavropol við Volgu endurnefndur í höfuðið á honum, Toljattí. Gamla bænum hafði verið drekkt af uppistöðulóni Kújbyshevstíflunnar en hann var endurreistur á öðrum stað 1964, sama ár og Togliatti lést í sumarleyfi í Sovétríkjunum. Bílaframleiðandinn AvtoVAS, sem framleiddi meðal annars Lödu, var settur upp í bænum tveimur árum síðar í samstarfi milli Sovétríkjanna og ítalska bílaframleiðandans Fiat.
John N. Gray

John N. Gray (fæddur 17. apríl 1948 í South Shields á Englandi) er breskur heimspekingur og prófessor í Evrópskri hugmyndasögu við London School of Economics í London. Hann skrifar einnig reglulega í bresku blöðin "The Guardian", "New Statesman" og "The Times Literary Supplement".
Faldbúningur

Faldbúningur er íslenskur kvenbúningur og er elsta gerð þjóðbúnings íslenskra kvenna sem þekkt er. Hann er kenndur við höfuðbúnaðinn sem gjarnan er, eða var, notaður með honum, háan hvítan fald. Faldbúningur var búningur flestra íslenskra kvenna um langt skeið allt til um 1850. Hann virðist hafa verið notaður alls staðar og hafa verið búningur bæði ríkra og fátækra en misjafnlega íburðarmikill.

Hlutar faldbúnings.

Búningurinn skiptist í fald, treyju með kraga og klút, upphlut, skyrtu, pils og svuntu eða samfellu og handlínu.

Konur vöfðu hárið með ljósu trafi í króklaga trýtu. Um og eftir 1899 hafði krókfaldurinn þróast í spaðafald. Pilsið var sítt úr ullarefni með skrautbekk að neðan. Fyrst var svuntan laus en síðan var hún felld inn í pilsið og þá var hún kölluð samfella. Upphluturinn er undir treyjunni. Hann var skreyttur millum og borðum að framan og þremur leggingum að aftan. Treyjan er nánast alltaf svört. Barmarnir eru skreyttir vírborðum eða með baldýringu, perlusaumi eða flauelssaumi.

Kraginn er laus. Hann er stífur og skreyttur með knipli, baldýringu, perlusaumi eða flauelssaumi. Áður var hann til stuðnings pípukraga, en notkun hans við búninginn var hætt um miðja 18. öld. Horn handlínunnar var fest í pilsstreng eða belti. Handlínurnar voru fagurlega útsaumaðar og voru lagðar yfir hendur þegar konur fóru í kirkju. Efnaðar konur gengu í silfurbelti og voru í búning með silfurmillum og skreyttar keðjum og hnöppum.
Þangbrandur

Þangbrandur var prestur sem sendur var til Íslands af Ólaf Tryggvason Noregskonung skömmu fyrir árið 1000 í þeim tilgangi að kristna landið.

Faðir hans var Vilbaldús (eða Vilbaldur) greifi í Saxlandi í Þýskalandi.

Þangbrandur var sagður mikill ofstopamaður. Þangbrandur kom árið 997 til Austfjarða í Álftafjörð hinn syðra og var fyrsta veturinn hjá Halli á Síðu sem tók trú og lét skírast. Um vorið eftir fer Þangbrandur vestur Lónsheiði og Hallur með honum til Stafafells og hitta þar Þorkell sem mælti í mót trúnni og skorar Þangbrand á hólm en Þangbrandur drap Þorkel. Þaðan fóru þeir til Hornafjarðar og gistu í Borgarhöfn fyrir vestan Heinabergssand þar sem bjó Hildir inn gamli og Glúmur sem til brennu fór með Flosa og tekur Hildir trú og hjú hans öll. Þaðan fóru þeir til Fellshverfis og gistu á Kálfafelli en þar bjó Kolur Þorsteinsson frændi Halls og tók hann trú og hjú hans öll.

Þaðan fóru þeir til Breiðár þar sem bjó Özur Hróaldsson, sem var líka frændi Halls. Tók hann svonefndri prímsigning sem var minna en skírn. Þaðan fóru þeir til Flosa leiðtoga Njálsbrennumanna sem bjó að Svínafelli og tók Flosi prímsigning og hét að fylgja þeim á þingi (Alþingi um sumarið). Frá Flosa fóru þeir til Surts Ásbjarnarsonar í Kirkjubæ en hann var þegar kristinn og höfðu forfeður hans einnig verið það. Þorvaldur veili og Veturliði skáld ortu níð um Þangbrand en hann drap þá báða. Hann drap líka einn berserk.

Þangbrandur dvaldist tvo vetur á Íslandi og sneri svo aftur til hirðar Ólafs og sagði farir sínar ekki sléttar. Taldi hann ekki góðar líkur á því að tækist að kristna Ísland. Ólafur brást reiður við og ætlaði að drepa alla heiðna Íslendinga í bænum en Gissur hvíti og Hjalti Skeggjason sem báðir höfðu látið skírast af Þangbrandi töldu konung af þeim fyrirætlunum. Þeir útskýrðu fyrir konungi að ástæða þess að Þangbrandi gekk svona illa að kristna Ísland væri út af aðferðum hans sem voru ofbeldi og morð og lofuðu sjálfir að gerast trúboðar á Íslandi.
Vermaland

Vermaland (sænska: "Värmland") er hérað í Mið-Svíþjóð til vesturs og liggur upp að landamærum Noregs.

Selma Lagerlöf bjó í Vermalandi á bæ sínum "Mårbacka," en hún var fædd í héraðinu. Þetta gamla heimili hennar er núna safn.

Vermaland var hluti af Noregi en núna tilheyrir svæðið Svíþjóð. Egill Skalla-Grímsson fór í mikla ævintýraför til Vermalands þar sem hann þurfti að beita göldrum.
Stuðlaberg

Stuðlaberg er storkuberg, einkum blágrýti, sem við kólnunina hefur dregist saman í stuðla sem oftast eru lóðréttir. Stuðlaberg er oftast sexstrenda en einnig þekkjast önnur form svo sem sjö-, fimm- og ferstrendingar.
Kasper Hvidt

Kasper Hvidt (fæddur 6. febrúar árið 1976 í Kaupmannahöfn í Danmörku) er danskur handboltamaður sem spilar með spænska félaginu FC Barcelona.

Kasper er markmaður, meðal þeirra allra bestu i heiminum og var útnefndur sem besti markmaðurinn við lok EM í handbolta árið 2008. Kasper spilar með danska landsliðinu og hefur í mörg skipti unnið að því að tryggja liðinu góð úrslit meðal annars á EM í Sviss árið 2006,HM í Þýskalandi árið 2007 og EM í Noregi árið 2008 þar sem hann var með 40% markvörslu og spilaði 471 mínútu af 480 í leikjum liðsins á mótinu. Kasper er núverandi fyrirliði liðsins en hann komst fyrst í landsliðið árið 1996 og hefur spilað 170 landsleiki.

Upphaflega spilaði Kasper Hvidt með BK Ydun í Frederiksberg, seinna FIF. Síðasta liðið sem hann spilaði með í Danmörku áður hann fór til Spánar var Ajax. Síðan árið 1997 hefur hann spilað með mismunandi spænskum liðum. Smá saman, eftir því sem hann hefur orðið betri hefur hann skipt til stærri liða, hann spilaði árin 2004-2006 með Portland San Antonio, sem er talið eitt af bestu liðum heims. Þar var hann meðal annars liðsfélagi Lars Jørgensen og Króatans, Ivano Balić. Árið 2007 skipti Kasper til annars topliðs á Spáni, FC Barcelona.

Með sínum virka handboltaferli hefur Kasper Hvidt einnig verið þáttakandi í skipulögðu íþróttastarfi. Hann situr í team Danmark sem hugar að skipulagningu úrvalsíþrótta í Danmörku, virkri nefnd danska íþróttasambandsins (DIF) á tímabilinu 2005-2008 og í stjórn félags handboltamanna (Håndboldspillerforening).
Hello Kitty

er japönsk skáldsagnapersóna með enskt heiti og útleggst á íslensku sem „Halló kisa“. Hello Kitty er ein þekktasta persóna japanska fyrirtækisins Sanrio. Hún var sköpuð árið 1974 af Sanrio fyrirtækinu í Tokyo í Japan og er núna orðin heimsfrægt vörumerki.

Tenglar.

erlendir
Forngripasafnið

Forngripasafnið var safn íslenskra forngripa sem síðar varð að Þjóðminjasafni Íslands. Það var stofnað árið 1863 til að íslenskir gripir yrðu varðveittir á Íslandi en ekki fluttir úr landi í erlend söfn.

Eftir að heiðin dys fannst nálægt Baldursheimi við Mývatn skrifaði Sigurður málari hugvekju í Þjóðólf 24. apríl 1862 um mikilvægi slíks safns til að skilja þjóðerni Íslendinga og sögu landsins. Hugvekja Sigurðar málara varð til þess að Helgi Sigurðsson sem síðar varð prestur á Setbergi við Grundarfjörð og Melum í Melasveit skrifaði bréf 8. janúar 1863 og gaf Íslandi 15 forngripi sem hann hafði safnað og sem hann vænti að gætu orðið fyrsti vísir til safns íslenskra fornminja. Stiftsyfirvöld fólu Jóni Árnasyni bókaverði við Stiftsbókasafnið í fyrstu tilsjón með safninu og seinna þeim Jóni og Sigurði málara saman. Voru þeir svo báðir umsjónarmenn safnsins þangað til Sigurður lést árið 1874.

Forngripasafnið var á lofti Dómkirkjunnar þangað til viðgerð Dómkirkjunar hófst í apríl 1879 en þá var það flutt til geymslu í borgarastofu í Hegningarhúsinu. Þar var safnið geymt þar til það var flutt í Alþingishúsið 1881.

Sigurður skrifaði Jóni Sigurðssyni bréf 7. apríl 1870 þar sem hann lýsti aðstöðu safnsins á Dómkirkjuloftinu svona:

Sigurður Vigfússon gullsmiður (Sigurður fornfræðingur) kom til starfa við safnið 1878. Sigurður fornfræðingur annaðist svo Forngripasafnið einn frá 1882 til 1892.
Ólafur Stefánsson

Ólafur Stefánsson getur átt við:
Ýmsir - Við djúkboxið

Ýmsir - Við djúkboxið er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni flytja ýmsir nokkur dægurlög frá sjötta áratugnum valin af Björgvini Halldórssyni.
Guðmundur Ingólfsson - Nafnakall

Guðmundur Ingólfsson - Nafnakall er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni flytur Guðmundur Ingólfsson og hljómsveit jazz og blúslög. Hljóðritað í Studio Nemi í júní 1982. Tæknimaður: Helgi E. Kristjánsson. Plötuumslag: Prentun: Prisma.
Maurice Ravel

Joseph-Maurice Ravel (fæddur 7. mars 1875 í Ciboure, Frakklandi; látinn 28. desember 1937 í París) var franskt tónskáld og píanóleikari á impressjónismatímabilinu, þekktur fyir slægð, kraft og biturleika í tónlist sinni. Ravel er best þekktur fyrir tónverkin "Boléro" og "La Valse".
Ferðasót

Ferðasót er þriðja breiðskífa Hjálma.
Hjólreiðar

Hjólreiðar eru notkun reiðhjóla til samgangna, ferðalaga, afþreyingar eða íþróttaiðkunar. Reiðhjól komu fyrst fram á sjónarsviðið á 19. öld. Talið er að yfir milljarður reiðhjóla séu í notkun í heiminum, sem er rúmlega tvöfalt meira en fjöldi bifreiða. Reiðhjól eru helsti samgöngumáti fólks víða um heim.

Reiðhjól eru almennt talinn mjög orkunýtinn samgöngumáti á stuttum og meðallöngum leiðum. Hjólreiðar hafa þannig ýmsa kosti samaborið við vélknúin ökutæki, sérstaklega í og við þéttbýli, eins og aukna hreyfingu hjólreiðafólks, minni notkun kolefniseldsneytis og orku almennt, og minni mengun. Þau taka minna pláss en bifreiðar, bæði á leiðinni, ekki síst þegar talin eru helgunarsvæði stofnbrauta, og á upphafs- og áfangastað í formi bílastæða. Þau draga þannig úr álagi á umferð og umferðarmannvirki. Ókostir hjólreiða eru einkum þeir að hjólreiðafólk er berskjaldaðra í árekstri og gagnvart veðri, auk þess sem hjólreiðar á lengri leiðum eru aðallega á færi fólks í sæmilegri líkamsþjálfun. Þá er erfiðara að ferja stærri hluti á reiðhjóli, en í löndum þar sem mikið er hjólað sést fólk með ísskápa og stök húsgögn á reiðhjólum eða í hjólakerrum.

Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin hefur smíðað reiknilíkan sem gerir borgaryfirvöldum kleift að reikna út þann sparnað sem hlýst af því að fleiri stunda hjólreiðar til samgangna. Reiknilíkanið tekur einungis á fækkun ótímabærra dauðsfalla og reiknar út frá því peningagildi hvers mannárs sem ekki tapast. Umhverfisávinningur, fækkun veikindadaga og annar sparnaður er því ekki talinn með í líkaninu. Líkanið skilar þeim niðurstöðum að núverandi hjólreiðar á Íslandi koma í veg fyrir nokkur ótímabær dauðsföll árlega. Líkanið byggir á viðamiklum rannsóknum og tekur mið af samanburði á öllum dánarorsökum hjólreiðafólks (enska: "all-cause mortality") og ber saman við fólk sem hjólar ekki. Það tekur því líka tillit til hættu vegna umferðarslysa.

Hjólreiðar hafa verið ólympíugrein frá upphafi og er keppt í fjórum greinum: götuhjólreiðum, brautarkeppni, fjallahjólreiðum og BMX. Alþjóða hjólreiðasambandið hefur umsjón með alþjóðlegum hjólreiðakeppnum.

Saga hjólreiða til samgangna á Íslandi.

Reiðhjól voru notuð á Íslandi upp úr aldamótunum 1900. Myndir í skjalasöfnum, blaðaauglýsingar og frásagnir bera því vitni. Á áratugunum eftir stríð jókst kaupmáttur og fólksbílar litu út sem nútímaleg samgöngulausn. Í kjölfar hippatímabíls, olíukreppu og umhverfisvakningar komu fram áætlanir um að byggja sérstakt net stíga til hjólreiða. Ítrekað voru lögð fram frumvörp á Alþingi um að koma stígum í vegalög og fjármagna þannig gerð þeirra. Það var svo árið 2007 sem lagabreyting gerði ríkinu kleift að setja fé í stígagerð til hjólreiða og göngu. Fram að því var bara heimilt að setja fé í vegagerð og reiðstíga. Eftir Bankahrunið árið 2008 var settur aukinn kraftur í gerð stíga og í fyrsta skipti gerðir sérstakir hjólastígar í Reykjavík.
Öxnadalur

Öxnadalur er djúpur dalur í vestanverðum Eyjafirði, inn af Hörgárdal. Hann er um 25 kílómetra langur frá mynni dalsins við Bægisá inn að Öxnadalsheiði. Um hann fellur Öxnadalsá. Hringvegurinn, þjóðvegur 1, liggur um Öxnadalsheiði og Öxnadal áleiðis til Akureyrar.

Öxnadalur merkir eiginlega nautgripadalur eða uxadalur. „Öxn“ er hvorugkynsorð í fleirtölu, þau öxnin, og er gamalt orð um nautpening, skylt uxi. Samkvæmt Landnámabók var Öxnadalur numinn af Þóri þursasprengi.

Áður fyrr var Öxnadalur sérstakt sveitarfélag, Öxnadalshreppur, en tilheyrir nú Hörgársveit.

Árið 1952 hóf skógræktarfélag Eyfirðinga skógrækt utan til í dalnum, í landi Miðhálsstaða, þar sem nú er vöxtulegur skógur.

Innsti hluti dalsins er allur í eyði, innstu bæir í byggð eru nú Engimýri og Háls. Á Engimýri er gistiheimili og á Hálsi er veitingahúsið Halastjarnan. Næsti bær utan við Háls er Hraun. Þar fæddist skáldið Jónas Hallgrímsson, en fluttist á öðru ári að Steinsstöðum og var þar til 9 ára aldurs. Æskuslóðirnar eru áberandi í skáldskap hans. Stórbrotið landslag er á Hrauni og þar í grennd, með Hraundranga ofan við bæinn og Hraunsvatni, þar sem faðir Jónasar drukknaði. Í vatninu er silungsveiði. Á Hrauni er nú safn til minnigar um Jónas. Efsti bær í Öxnadal var Bakkasel sem fór í eyði 1960 og var einn af þeim síðustu í innri hlutanum í byggð.

Eyðibýli í Öxnadal.

Ofan við byggð eru eftirtalin eyðibýli:

Utar í dalnum eru eftirtalin eyðibýli:
Laxfoss (Norðurárdal)

Laxfoss er eyðibýli í Borgarfirði. Það fór í eyði árið 1981 og var síðasti bærinn sem fór í eyði í Ystu-Tungu. Nálægt bænum, mitt á milli Grábrókarhrauns og Munaðarness er samnefndur foss og er við hann mikil laxagengd. Komast má að Laxfossi eftir afleggjara frá frá hringveginum og einnig má ganga þangað frá fossinum Glanna og Munaðarnesi. Þar í grendinni finnast plöntusteingervingar og surtarbrandur. Húsið er í uppgerð og er nú notað sem sumarhús.
Ísland á Sumarólympíuleikunum 2008

Ísland sendi lið til keppni á Sumarólympíuleikana í Peking árið 2008.

Handknattleikur.

Íslenska karlalandsliðið í handknattleik

Leikir
Haagsáttmálinn

Haagsáttmálinn var undirritaður 1661 af fulltrúum Hollands og Portúgals. Hann kvað á um að Hollendingar viðurkenndu yfirráð Portúgals yfir Nýja Hollandi í Brasilíu í skiptum fyrir skaðabætur sem jafngiltu 63 tonnum gulls sem Portúgal var næstu fjörutíu árin að greiða upp. Að auki létu Portúgalir Seylon og Mólúkkaeyjar af hendi við Hollendinga og gáfu þeim einkarétt á sykurverslun.
Göngugata

Göngugata er gata þar sem bílaumferð er bönnuð. Oft eru göngugötur verslunargötur eða svæði í miðborgum þar sem bílaumferð er talin óæskileg vegna þrengsla, mikillar umferðar gangandi fólks eða mengunar. Á þessum götum er umferð flutningabifreiða oftast leyfð á næturnar.

Eitt elsta dæmið um göngugötu er Strikið í Kaupmannahöfn sem var gert að göngugötu, ásamt nærliggjandi götum, á 7. áratug 20. aldar.

Í sumum borgum hefur bílaumferð aldrei verið leyfð. Dæmi um slíkt eru Feneyjar og bæirnir sem mynda Cinque Terre á Ítalíu.
Grace Kelly

Grace Patricia Kelly (12. nóvember, 1929 – 14. september, 1982) var bandarísk leikkona sem var vinsæl á 6. áratugnum. Hún lék fyrir MGM, meðal annars aðalhlutverk í þremur Hitchcock-myndum. Hún fékk Óskarsverðlaun sem besta leikkona fyrir leik sinn í "Sveitastúlkan" ("Country Girl") 1954 þar sem hún lék á móti Bing Crosby og William Holden. Á Kvikmyndahátíðinni í Cannes 1955 kynntist hún Rainier 3. fursta af Mónakó og þau héldu áfram sambandi eftir að hún sneri aftur til Bandaríkjanna. Þau giftu sig 19. apríl 1956 og brúðkaupið var kallað „brúðkaup aldarinnar“. Níu mánuðum síðar fæddist fyrsta barn þeirra, Karólína og ári síðar Albert sem er núverandi Mónakófursti. 1965 fæddist yngsta barn þeira, Stefanía. Nokkrum sinnum kom upp sú hugmynd að Grace sneri aftur á hvíta tjaldið, en slíkar hugmyndir mættu mikilli andstöðu Rainieris og almennings í Mónakó.

13. september 1982 fékk Grace heilablóðfall þar sem hún var að aka Rover P6-bifreið sinni, en í bílnum var einnig Stefanía, dóttir hennar. Bíllinn fór út af veginum og hrapaði niður fjallshlíð. Grace lést á sjúkrahúsi daginn eftir. Stefanía virtist í fyrstu hafa sloppið með minniháttar meiðsli en síðar kom í ljós að hún var með sprungu í höfuðkúpu.

Faðir Grace, Jack Kelly, var kunnur íþróttagarpur og vann til gullverðlauna í kappróðri á Ólympíuleikunum 1920.
Rafgeymir

Rafgeymir er „stór rafhlaða“ sem knýr rafmagnskerfið í bílum og öðrum vélknúnum tækjum, s.s. vinnuvélum, snjóbílum o.s.frv. Rafgeymir getur breytt efnaorku í rafmagn og hann er unnt að hlaða aftur ef hann er í góðu ásigkomulagi. Í flestum bílum og vinnuvélum er rafall sem vélin snýr og endurhleður hann rafgeyminn jafnóðum.
Bifreiðastöð Akureyrar

Bifreiðastöð Akureyrar (eða B.S.A.) var umsvifamikið fyrirtæki á Akureyri á fyrri hluta 20. aldar. Bifreiðastöð Akureyrar sá um áætlunarferðir til Reykjavíkur og víða um austur- og norðurland, rak leigubíla, vörubíla og bílaverkstæði - það stærsta utan Reykjavíkur - og einnig yfirbyggingarverkstæði, þar sem smíðað var yfir rútur. Fyrirtækið hóf starsemi sina í Bíó-kjallaranum við Ráðhústorgið.

Bifreiðastöð Akureyrar var stofnuð laugardaginn 2. júní 1923. Stofnandi þess var Kristján Kristjánsson frá Birningsstöðum, oft nefndur: "Kristján Birning". Ökumenn ásamt honum fyrsta árið voru þeir: "Ebenharð Jónsson" og "Jón Jósepsson", sem seinna vann á sprautuverkstæði hjá Kristjáni. Hann var bróðir Jóhannesar glímukappa á Hótel Borg.

Árið 1926 var Bifreiðastöð Akureyrar komin með tvo vörubíla, en þá var hafið að byggja Kristneshæli og voru bílarnir notaðir við þá byggingarvinnu. Kristján hóf síðan áætlunarferðir til Reykjavíkur án þess að komið væri á eiginlegt vegasamband milli héraða eða landshluta. Kom sér þá vel að fyrstu bílarnir voru yfirleitt léttir. Hann fór fyrstu ferð sína suður á land árið 1929. Þá var ekki enn orðið bílfært alla leið til Reykjavíkur, svo hann og farþegar hans tóku sér fari með báti frá Borgarnesi. Kristján hélt líka í austur með tíð og tíma og hóf áætlunarferðir til Húsavíkur og Kópaskers og staða á Austurlandi.

Ferð á Þingvöll á Alþingishátíðina 1930 varð kveikjan að því að Kristján hóf áætlunarferðir suður á Hvalfjarðarströnd vorið 1931. Farþegar voru ferjaðir yfir fjörðinn, en þar biðu bílar frá Steindóri Einarssyni eftir þeim og fluttu þá til Reykjavíkur.

Árið 1946 stofnaði Kristján fyrirtækið Bílasöluna h.f. ásamt "Ólafi Benediktssyni" og á næstu árum dró hann úr bílaútgerð. Áður hafði hann hætt með vörubíla ,en Kea keypti yfirbyggingaverkstæðið og rak það næstu árin.
Rifbein

Rifbein eða rif eru þunn, flöt og bogin bein sem umlykja brjósthol manna og sumra dýra og verja líffæri fyrir hnjaski. Þau mynda brjóstkassann en hann samanstendur af 24 rifbeinum, 12 á hvorri hlið. Þessi 12 pör rifbeina skiptast í þrjá flokka, fyrstu sjö pörin eru heilrif sem festast við hrygginn að aftan og við bringubeinið að framan. Þau festast við bringubeinið um geislung úr brjóski. Næstu þrjú rifjapörin eru skammrif en þau eru styttri en heilrifin og tengjast hryggnum að aftan en tengjast ekki bringubeini að framan heldur neðsta heilrifinu. Síðustu tvö pör rifbeina kallast lausarif og þau eru minni og tengjast eingöngu hryggnum að framan.

"Beinserkur" er skapnaður sem lýsir sér þannig að rifjahylkið nær niður á mjaðmarbein (þ.e. ekkert bil á milli mjaðmanna og rifjanna).´Áður fyrr þótti beinserkur merki um hreysti og styrkleika, þó menn gætu tæpast beygt sig. Var þá til dæmis sagt: "Sveinn var karlmenni mikið, kallað hann hefði beinserk." Beinserkur hefur þó síðan verið notað í yfirfærðri merkingu um stirðleika og fornaldarbrag, sbr: "Þetta var úreltur vísindastíll, sem lá eins og beinserkur utan um hugsunarhátt gömlu háskólamannanna."
Fábio Gomes da Silva

Fábio Gomes da Silva (fæddur 4. ágúst 1983 í Campinas) er brasilískur stangarstökkvari. Persónulegt met hans, og jafnframt brasilískt met, er 5,77 metrar en það setti hann í júní 2007 í São Paulo.
Atburður

Atburður er getur átt við:

Í heimspeki:

Í menningu og félagslífi:

Í vísindum og stærðfræði:
Ásgeir Örn Hallgrímsson

Ásgeir Örn Hallgrímsson (f. 17. febrúar 1984) er íslenskur handknattleiksmaður sem leikur með danska liðinu GOG Svendborg.

Ásgeir lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008 og þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.
Sandur (landslagsþáttur)

Sandur (í fleirtölu sandar) er slétta sem myndast úr seti frá bráðnuðum jöklum. Sandar eru algengir á Íslandi því eldvirkni undir jöklum hraðar því að set myndist úr bráðnuðu jökulvatni.