arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Knútur helgi

Knútur helgi eða Knútur 4. (um 1043 – 10. júlí 1086) var konungur Danmerkur frá 1080 til dauðadags. Hann var einn af frillusonum Sveins Ástríðarsonar Danakonungs og tók við kórónunni eftir dauða bróður síns, Haraldar hein.

Knútur var mikill stuðningsmaður kirkjunnar eins og faðir hans og Haraldur bróðir hans höfðu verið, styrkti biskupsstólana mjög og reyndi að koma á tíund en það tókst þó ekki. Hann er sagður hafa verið örlátur við fátæka og tekið marga þeirra undir sinn verndarvæng en harður við illvirkja og óeirðamenn og barðist hart gegn sjóræningjum á Eystrasalti.

Knútur vildi endurreisa stórveldi Knúts ríka frænda síns en dönsku höfðingjarnir voru lítt hrifnir af mikilmennskudraumum hans og hann var ekki vinsæll. Hann safnaði saman geysistórum flota í Limafirði árið 1085 - sumir segja um eitt þúsund skipum - og ætlaði að halda til Englands en flotinn fór aldrei af stað því að Knútur átti í erjum á suðurlandamærum ríkisins við Hinrik 4. keisara. Hann lagði sektir á þá sem höfðu gefist upp á biðinni og haldið heim áður en konungurinn gaf leyfi til. Sú ráðstöfun varð mjög óvinsæl og var gerð uppreisn gegn konungi. Hann lagði á flótta en 10. júlí 1086 var Knútur myrtur í kirkju heilags Albans í Óðinsvéum ásamt öllum fylgdarmönnum sínum nema Eiríki góða bróður sínum, sem slapp, en Benedikt bróðir þeirra féll í kirkjunni.

Eiríkur góði hóf strax tilraunir til að fá bróður sinn tekinn í dýrlingatölu. Uppskerubrestur varð eftir dauða Knúts og var hann túlkaður sem vitnisburður um óánægju máttarvaldanna. Knútur var grafinn í dómkirkjunni í Óðinsvéum og þar urðu fljótt ýmiss konar jarteiknir. Árið 1101 var hann tekinn í helgra manna tölu.

Knútur giftist Adelu, dóttur Róberts greifa af Flæmingjalandi. Börn þeirra voru Karl danski, sem einnig var tekinn í helgra manna tölu síðar, Ingrid og Cecilie. Karl var 11 ára þegar faðir hans var myrtur og erfði ekki ríkið, heldur var Ólafur hungur föðurbróðir hans valinn konungur. Adela flúði til Flæmingjalands með börn sín og ólst Karl þar upp og varð síðar greifi af Flæmingjalandi. Adela giftist síðar Roger hertoga af Apúlíu og dó 1115.
Kaldbakshorn

Kaldbakshorn er 508 m hátt fjall sem gnæfir yfir Kaldbaksvík á Ströndum. Fremst í fjallinu er þverhníptur hamar sem nær út að sjó. Framarlega í hamrinum er lóðrétt gjá sem er kölluð Svansgjá. Sagt er að Svanur á Svanshóli hafi sést ganga þar í fjallið þegar hann fórst við fiskveiðar undan Kaldbaksvík. Einnig er sagt að úr gjánni liggi göng undir fjallgarðinn að Svanshóli í Bjarnarfirði.
Háskólinn á Grænlandi

Háskólinn á Grænlandi (grænlenska: Ilisimatusarfik) er háskóli í Nuuk, Grænlandi.
Tokugawa Iemitsu

Tokugawa Iemitsu (徳川 家光 12. ágúst, 1604 — 8. júní, 1651) var þriðji sjógun Tokugawa-ættarinnar í Japan. Hann var elsti sonur Tokugawa Hidetada og tók við völdum þegar faðir hans sagði af sér 1623. Í valdatíð hans varð Shimabara-uppreisnin þegar kristnir bændur gerðu uppreisn vegna ofsókna hans gegn þeim. Hann barði niður uppreisnina, bannaði kristna trú með öllu og gaf út tilskipun sem lagði dauðarefsingu við því að Japanir ferðuðust frá Japan til annars lands. Hann varð fyrsti herstjórinn sem lést í embætti.
Nikulásarkirkjan í Stralsund

Nikulásarkirkjan stendur við gamla markaðstorgið í þýsku borginni Stralsund og er elst af hinum þremur stóru kirkjum borgarinnar og er jafnframt aðalkirkjan. Turnarnir eru tveir, en aðeins einn þeirra er með spíru. Því er ásýnd kirkjunnar svolítið einkennileg. Í kirkjunni eru ýmsir verðmætir munir.

Saga Nikulásarkirkjunnar.

Ekki er vitað nákvæmlega hvenær Nikulásarkirkjan var reist, en sennilega var hún reist í kjölfarið af því er floti frá Lübeck eyddi Stralsund 1249. Kirkjan kemur fyrst við skjöl 1270 og var þá enn turnlaus. Um 1300 var hafist handa við að reisa turn við kirkjuna, en 1314 var ákveðið að turnarnir skyldu vera tveir. Kirkjan sjálf var ekki fullreist fyrr en um miðja 14. öld og helguð heilögum Nikulási, sem er verndardýrlingur sæfarenda. Efri hlutar turnanna voru gerðir úr viði. Mikið gekk á í siðaskiptunum í snemma á 16. öld. Fyrstu lútersku predikararnir héldu ræður í kirkjunni 1524 og leysti það siðaskiptin úr læðingi í borginni. Kaþólsku prestarnir sem predikuðu í kirkjunni voru oft úthrópaðir og eitt sitt var einn presturinn togaður niður úr predikunarstólnum og barinn. Stuttu seinna réðist múgur inn í kirkjuna og eyðilagði ölturu, en þau voru hvorki meira né minna en 56 á kaþólska tímanum. Eftir þetta varð kirkjan lútersk og er hún það enn. 1662 brunnu báðir turnarnir. Ári síðar var sett spíra á suðurturninn, en aðeins flatt þak á norðurturninn. Þetta fyrir komulag hélst til dagsins í dag og gefur það kirkjunni sérkennilegt útlit. Kirkjan er 103 metra há. Í loftárásum 1944 skemmdist kirkjan nokkuð, en var lagfærð 1947.

Ölturu.

Altaristaflan við aðalaltarið er 12 metra há og er skreytt með rúmlega 100 styttum. Þær sýna myndefni úr Nýja testamentinu. Til hliðar eru tvær hreyfanlegar aukatöflur. Talið er að altarið sé frá upphafi 14. aldar. Eitt sinn voru 56 ölturu í kirkjunni, en mörg þeirra skemmdust í siðaskiptunum. Þó eru í kirkjunni nokkur gömul ölturu sem hafa varðveist og eru þau öll úr viði.

Önnulíkneski.

Anna selbdritt er heiti á styttu af Önnu, móður Maríu mey. Styttan er 2,24 metra há og er hún elsta myndastyttan í Stralsund. Hún kemur fyrst við skjöl 1307. Anna situr á háu sæti og heldur á barni sínu, Maríu. María sjálf hélt upphaflega á Jesúbarninu, en höfuð barnsins er brotið og týnt. Brjóst Önnu er holt. Þar var áður fyrr geymt helgiskrín, sem var eyðilagt í siðaskiptunum 1525.

Stjörnuúr.

Bak við altaristöfluna stóru stendur stjörnuúr. Það var smíðað 1394 og er elsta slíka úrið við Eystrasalt. Úrið sjálft er 4 metra hátt og 3,5 metra breitt. Úrið sýnir tímann og dýrahringinn. Það stoppaði 10. apríl 1525, mitt í siðaskiptunum. Borgarráði fannst of dýrt að láta gera við það og þannið hefur úrið staðið allar götur síðan. Í dag er óttast að viðgerð muni eyðileggja gamla hluti í úrverkinu. Í sérhverju horni við úrskífuna eru fígúrur. Þær sýna Ptólemeus, Alfons X konung Kastilíu (Spánar), stjörnufræðinginn Hali og stjörnufræðinginn Albumazar. Á hliðinni er mynd af persónu sem talinn er vera Nicolaus Lillienveld, úrsmiðurinn. Það er þá elsta mynd af úrsmiði í heiminum.
Utanríkismálanefnd Alþingis

Utanríkismálanefnd er ein af átta fastanefndum alþingis. Nefndin fjallar meðal annars um mál er varða aðild Íslands að alþjóðlegum samtökum og stofnunum, málum sem varða aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu og Schengen-samstarfinu, samninga við önnur ríki og gerð þeirra, útflutningsverslun, þróunarsamvinnu og neyðarhjálp og varnar- og öryggismál.

Nefndarmenn.

Í utanríkismálanefnd sitja:
Hugarskynjun

Hugarskynjun (stundum kallað sjötta skilningarvitið) kallast það þegar upplýsingar eru fengnar frá umheiminum með huganum einum saman en ekki með skilningarvitunum "(augum, eyrum, snertingu, og þess háttar)".

Hugtakið er notað til að lýsa yfirnáttúrulegum hlutum líkt og dulspeki, fjarskoðun, og skyggnigáfu.
Jose Ortega y Gasset

José Ortega y Gasset (9. maí 1883 í Madríd – 18. október 1955 í Madríd) var spænskur heimspekingur og rithöfundur. Þekktastur er hann fyrir verk sitt "La rebelión de las masas" ("Uppreisn fjöldans"), sem byggð er á blaðagreinum sem birtust í dagblaðinu "El sol". Hann stofnaði tímaritin "España" (1915–1924) og "Revista de Occidente" (1923-). Á Franco-tímanum fór hann í útlegð, frá 1936-1945, en sneri aftur, stofnaði háskóla og kenndi við hann til æviloka.
Gullfótur

Gullfótur er þegar að baki gjaldmiðils er gullforði þannig að sérhver peningaseðill eða mynt er í reynd ávísun á tiltekið magn af gulli.

Taka má dæmi af ríki sem á eitt tonn af gulli og gjaldmiðill þess, skildingar, er á gullfæti. Ef hver skildingur er ávísun á eitt gramm af gulli getur þetta ríki ekki gefið út meira en milljón skildinga, nema það eignist meira gull vegna þess að eitt tonn er jafnt og milljón grömm. Þetta hefur ýmsa kosti, til dæmis er loku fyrir það skotið að ríkið prenti endalaust af skildingum og valdi þannig mikilli verðbólgu, að minnsta kosti svo framarlega sem ríkið tekur gjaldmiðil sinn ekki af gullfætinum. Ef nágrannaríki þess hefur sinn gjaldmiðil einnig á gullfæti er auðvelt að reikna út gengi gjaldmiðlanna tveggja. Ef gert er ráð fyrir að í því ríki séu notaðir dalir og hver dalur sé ávísun á tvö grömm af gulli, þá er augljóst að hver dalur er tvöfalt meira virði en skildingur og gengið hlýtur að endurspegla það.

Áður fyrr var mjög algengt að gjaldmiðlar væru á gullfæti. Af ýmsum ástæðum hefur verið horfið frá því. Helsti kosturinn við gullfót er ósveigjanleikinn sem til dæmis kemur í veg fyrir óhóflega seðlaprentun. Þessi ósveigjanleiki er jafnframt einnig helsti gallinn við gullfót. Einnig er það galli að gull er í eðli sínu gagnslítill málmur, einna helst nytsamlegur í skrautmuni og erfitt að sjá hvers vegna verðmæti slíkra muna ætti að vera hornsteinn allrar efnahagsstarfsemi. Þá geta sveiflur í framboði á gulli, til dæmis þegar nýjar námur finnast, valdið óþarfa sveiflum í verðlagi.

Meðan gjaldmiðlar voru flestir á gullfæti voru mikilvægustu eignir seðlabanka gullforði. Það er liðin tíð þótt flestir seðlabankar eigi enn eitthvað af gulli. Nú er mikilvægasta eign Seðlabanka Íslands gjaldeyrisforði landsmanna, sem varðveittur er einkum sem erlend verðbréf og innstæður hjá erlendum bönkum og sjóðum. Í lok ársins 2001 átti Seðlabanki Íslands 61.558 únsur (1.915 kg eða tæp tvö tonn) af gulli sem metnar voru á 1.752 milljónir króna. Gullið er að mestu leigt út gegn gjaldi. Þetta er mjög lítill hluti af heildareignum bankans. Á sama tíma voru erlendar eignir hans um 37 milljarðar króna af 116 milljarða króna heildareignum og eigið fé var um 34 milljarðar króna.

Silfurfótur er hliðstæður gullfæti og margar aðrar tilraunir hafa verið gerðar með góðmálma og vörur sem undirstöðu gjaldmiðla. Nú tíðkast hins vegar að styðjast við gjaldmiðla sem byggja eingöngu á ákvörðun tiltekins ríkis um að þeir skuli vera gjaldgengir í því ríki. Það fyrirkomulag hefur verið kallað fótalaust fé (e. fiat money, alls óskylt samnefndum ítölskum bílaverksmiðjum). Fótalaust fé byggir eingöngu á trausti manna á þessu tiltekna ríki og stofnunum þess, sérstaklega seðlabanka. Einkum skiptir máli hvaða trú menn hafa á því að útgáfu á gjaldmiðlinum verði stillt í hóf. Síðasti gjaldmiðill sem verulegu máli skiptir fór endanlega af gullfæti 15. ágúst árið 1971 þegar Richard M. Nixon Bandaríkjaforseti lýsti því yfir að ríkið myndi ekki lengur skipta á gulli og dollurum.
Sóknarhyggja

Sóknarhyggja er kenning í alþjóðasamskiptum innan raunhyggju um að ríki séu í eðli sínu árásargjörn, þar sem maðurinn hafi óseðjandi þrá eftir völdum eða drottnun og/eða orðstír eða vegsemd. Samkvæmt hugmyndum um sóknarhyggju ættu öll ríki að nýta hvert það tækifæri sem þau fá til útþenslu og landvinninga til að auka vald sitt og þar með öryggi gagnvart öðum löndum. Þar sem sóknarhyggjan leggur til að ríki þurfi ávallt að gera ráð fyrir illviljuðum ásetningi annarra ríkja, eru öll stríð fyrirbyggjandi stríð. Þar sem öll ríki séu mögulegir andstæðingar, þá sé eina leiðin til þess að ríki geti búið við öryggi, sú að útrýma hugsanlegum samkeppnisaðilum og verða heimsveldi eða í það minnsta ná svæðisbundinni forystu eða yfirburðastöðu.
Generación del 27

Generación del 27 (íslenska: "Kynslóð 27") er kynslóð skálda og rithöfunda kennd við árið 1927 en um það leyti komu fram mörg ung skáld og rithöfundar á Spáni. Í spænskri bókmenntasögu tíðkast það talsvert að kenna skáldakynslóðir við tiltekin ártöl - oft er þá miðað við árið sem flest þeirra koma fram einna fyrst. Kynslóðin næst á undan kynslóðinni frá 1927 er þannig til dæmis kennd við árið 1898. Fræg skáld af 27-kynslóðinni er t.d. Federico García Lorca, Vicente Aleixandre og Pedro Salinas.
Vatnsfjörður (Barðaströnd)

Vatnsfjörður er um níu kílómetra langur fjörður og friðland í Barðastrandarsýslu á Vestfjarðakjálkanum sunnanverðum. Hann er vestasti fjörðurinn á suðurströnd Vestfjarða. Þar er hótelið Flókalundur.

Hrafna-Flóki tók land við Vatnsfjörð og nefndi landið Ísland. Landnáma segir frá að Flóki og fylgdarmenn hans hafi tekið land við Vatnsfjörð á Barðaströnd og verið þar að veiðum en ekki hugsað um að heyja til vetursins og því hafi kvikfé þeirra dáið. Vorið eftir hafi verið kalt en þá hafi Flóki gengið upp á fjall og séð norður yfir fjöllin fjörð fullan af hafísum og því nefnt landið Ísland.

Dalurinn inn af Vatnsfirði er svo aftur kenndur við vatnið og heitir Vatnsdalur. Vatnið sjálft er síðan hringnefni og heitir Vatnsdalsvatn. Áin sem í það fellur heitir Vatnsdalsá og var stærsta og vatnsmesta áin í gömlu Vestur-Barðastrandarsýslu, en er semsagt stærsta áin um nokkurt svæði. Engin göngubrú eða brú yfirleitt er yfir Vatnsdalsá og verður ekki yfir hana komist hæglega fótgangandi nema þegar rennsli er með minnsta móti.
Dómsdagsbókin

Dómsdagsbókin (enska: "Domesday Book") er ensk jarðabók sem gerð var fyrir Vilhjálm bastarð Englandskonung árið 1086. Jarðabókin var skráð til þess að komast að hver átti hvaða jarðeign, og hverjir skattarnir höfðu verið undir stjórn Játvarðar góða. Dómur skoðunarmanna var endanlegur og varð að lögum. Niðurstöðum þeirra var ekki unnt að áfrýja.

Jarðabókin var skrifuð á latínu, en nokkur ensk orð voru notuð þar sem var ekki til latneskt orð. Í textanum eru margar skammstafanir. Enskt heiti bókarinnar, "Domesday", er dregið af fornensku orði "dom" (þaðan er líka komið nútíma enska orðið "doom") sem þýddi „dómur“. Þess vegna má þýða "Domesday" sem "Dómsdagur" yfir á íslensku. Þetta heiti var notað af því að úrskurður bókarinnar var endanlegur og ekki var hægt að breyta honum eftir á.

Árið 2006 var öll skráin sett á netið.

Dómsdagsbókin.

"Dómsdagsbókin" er í raun tvö aðskilin verk. Annað þeirra kallast Litla dómsdagsbókin og nær yfir Norfolk, Suffolk og Essex. Hitt heitir Stóra dómsdagsbókin og tekur yfir aðra hluta landsins, nema þau svæði sem síðar urðu Westmorland, Cumberland, Norðymbraland og Durham-sýsla. Ekki var gerð skrá yfir eignir í London, Winchester og nokkrum öðrum bæjum, líklega vegna stærðar þeirra. Ekki var heldur gerð jarðabók yfir megnið af Westmorland og Cumberland af því að Norðmanar höfðu ekki náð þar yfirráðum þegar skráningin fór fram. Durham-sýsla er ekki í könnuninni af því biskupinn í Durham hafði einkarétt á að leggja skatt á þar og á nokkum svæðum í Norðvestur-Englandi sem voru skráð í Boldon-bókinni árið 1183 (einnig hafði biskupinn rétt til að leggja skatt á þessi svæði). Ekki er vitað af hverju hinar sýslurnar eru ekki í jarðabókinni.

Þrátt fyrir heitið "Litla dómdagsbókin" er hún stærri en hin bókin og inniheldur mun meiri upplýsingar, svo sem um fjölda búfjár. Tilgátur hafa verið settar fram um að "Litla dómsdagsbókin" sé tilraunaverk og niðurstaðan hafi orðið sú að það væri of umfangsmikið að safna svo ítarlegum upplýsingum fyrir allt landið.

Skránum í báðum bókunum er ekki raðað eftir landafræðilegri staðsetningu eða stafrófsröð, heldur nöfnum lénsherranna (sem voru eigendur jarðanna). Í hverjum kafla er fjallað um eignir konungsins og síðan kennimanna og kirkjustofnana eftir tignarröð (til dæmis kemur erkibiskupinn af Kantaraborg á undan öðrum biskupum).

Í bókinni eru 13.418 skráningar. Þetta eru aðallega jarðeignir í sveitum en einnig var safnað upplýsingum um bæi.

Könnunin.

Samkvæmt "Annál Engilsaxa" hófst skráningin árið 1085 og vitað er að henni var lokið árið 1086. Ekki er víst hvenær bókin sjálf var sett saman, en svo virðist sem "Stóra dómsdagsbókin" sé skrifuð af einum manni og "Litla dómsdagsbókin" af sex skrifurum.

Hópur embættismanna fór í hvert skíri og héldu þar opinbera fundi þar sem kallað var eftir upplýsingum. Landinu var skipt í eftirtalda flokka:

Sjöundi hópurinn var svo skírin sem skráð eru í "Litlu dómsdagsbókinni".
1057

Árið 1057 (MLVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Markarfljót

Markarfljót er jökulá á Suðurlandi. Aðalupptök árinnar eru í Mýrdalsjökli en einnig falla í hana þverár úr Eyjafjallajökli og víðar að. Á vatnasvæði árinnar, sem er um 1200 ferkílómetrar, eru allnokkrar megineldstöðvar. Sandarnir sem Markarfljót rennur um til sjávar og sérstaklega ósar þess eru nefndir "Markarfljótsaurar" (sbr. aurar).

Áin er um 100 kílómetrar á lengd. Efst rennur hún um Laufaleitir milli malar- og leirhjalla en síðan ofan í allhrikalegt og þröngt gljúfur, Fljótsgil. Þar sem það er þrengst heitir Torfahlaup og eru þjóðsögur um að maður hafi stokkið þar yfir. Þar fyrir neðan falla ýmsar þverár í hana, Hvítmaga frá Tindfjallajökli, Kaldaklofskvísl frá Torfajökli og Innri-Emstruá (Nyrðri-Emstruá) frá Mýrdalsjökli. Síðan fellur fljótið bratt ofan í hrikalegt gljúfur, Markarfljótsgljúfur, sem er nærri 200 metra djúpt og er talið hafa orðið til að mestu í gífurlegu hlaupi fyrir um 2000 árum. Neðst fellur Fremri-Emstruá (Syðri-Emstruá) í fljótið í gili en hún kemur úr Mýrdalsjökli.

Þegar kemur á móts við Þórsmörk fellur áin út á eyrar og byrjar að dreifa úr sér, enda er hún þar orðin að stórfljóti. Áður fyrr flæmdist hún mjög víða um á láglendinu, raunar um mestallan hluta Rangárþings sunnanverðs, braut land og eyddi. Raunar er mestallt láglendið þarna orðið til úr framburði Markarfljóts, bæði Landeyjarnar og sléttlendið undir vestanverðum Eyjafjöllum. Eftir lok ísaldar var mikill fjörður þar sem nú eru Landeyjar en hann fylltist smám saman af framburði fljótsins og hlaupum úr jöklunum. Talið er að við landnám hafi meginfarvegir fljótsins verið sjö en síðustu aldirnar voru þeir fjórir, núverandi farvegur, Álar, Affall og Þverá.

Fyrsti varnargarðurinn var byggður við Seljaland um 1910 en flestir núverandi varnargarða voru gerðir á árabilinu 1930-1950 og hefur með þeim tekist að halda fljótinu í skefjum og verja land og mannvirki fyrir ágangi. Óvíst er þó að garðarnir myndu standast stórt jökulhlaup.

Fljótið var mikill farartálmi fyrr á öldum en fyrsta brúin yfir það var byggð árið 1934 nálægt Litla-Dímon, allnokkru ofar en núverandi brú. Einnig er brú á fljótinu á Emstrum.
Salvör Nordal

Salvör Nordal (fædd 1962) er íslenskur heimspekingur og umboðsmaður barna. Foreldrar hennar eru hjónin Jóhannes Nordal, fv. seðlabankastjóri og Dóra Guðjónsdóttir Nordal píanóleikari.

Menntun.

Salvör lauk B.A.-prófi í heimspeki frá Háskóla Íslands árið 1989. Hún lauk M.Phil-prófi í félagslegu réttlæti (e. "Social Justice") og doktorsprófi í heimspeki við Calgary-háskólann í Kanada en doktorsritgerðin hennar nefnist "Privacy as a Social Concept". Salvör hefur starfað sem lektor við Háskóla Íslands og forstöðumaður Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands en er núverandi umboðsmaður barna. Í júlí 2021 hlaut hún framgöngu í stöðu prófessors við sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands.

Tenglar.

Vefsíða Salvarar Nordal&lt;br&gt;

Siðfræðistofnun
Hákon Eiríksson

Hákon Eiríksson Hlaðajarl (996 – 1029) réði yfir Noregi með Sveini föðurbróður sínum 1014-1015. Þeir höfðu öll völd í landinu en töldust þó ekki konungar.

Hákon var sonur Eiríks Hákonarsonar Hlaðajarls og Gyðu konu hans, dóttur Sveins tjúguskeggs. Sveinn taldist yfirkonungur Noregs frá því að Ólafur Tryggvason féll árið 1000 en Hlaðajarlarnir Eiríkur og Sveinn stýrðu landinu í umboði hans. Þegar Eiríkur fór í herför til Englands árið 1014 lét hann Hákoni eftir sinn hluta ríkisins og naut hann stuðnings höfðingjans Einars þambarskelfis. Ekki varð veldi hans þó langætt því haustið 1015 kom Ólafur helgi til Noregs og gerði tilkall til konungsembættisins. Hann vann sigur á Sveini í orrustu og handtók Hákon en gaf honum grið og leyfði honum að fara til föður síns gegn því að hann kæmi ekki aftur.

Eftir að Knútur ríki hafði hrakið Ólaf úr landi 1028 gerði hann Hákon að jarli yfir Noregi en ekki entist það heldur lengi því hann drukknaði í Norðursjó ári síðar.

Kona hans var Gunnhildur af Póllandi og áttu þau dótturina Bóthildi.
Hildesheim

Hildesheim er borg í þýska sambandslandinu Neðra-Saxlandi og er með 102 þúsund íbúa (31. desember 2017). Hún er minnsta stórborg Neðra-Saxlands (með meira en 100 þúsund íbúa). Í borginni eru tvær kirkjur á heimsminjaskrá UNESCO.

Lega.

Hildesheim liggur við ána Innerste mjög sunnarlega í Neðra-Saxlandi. Næstu borgir eru Hannover til norðurs (30 km), Brúnsvík til norðausturs (40 km) og Hameln til vesturs (40 km).

Skjaldarmerki.

Skjaldarmerki Hildesheim sýnir svartan örn á hvítum skildi. Fyrir neðan eru gulir og rauðir taflreitir. Efst er mær (kölluð "Hildesia") sem heldur á rósakransi. Guli og rauði liturinn eru litir borgarinnar. Örninn er tákn um gamla þýska keisararíkið. Merki þetta var veitt 1528 af Karli V keisara og hefur verið í gildi síðan.

Orðsifjar.

Borgin hét upphaflega Hildinisheim, sem merkir "bær Hildins", en Hildin er gamalt mannanafn (skylt Hildur á íslensku).

Söguágrip.

Upphaf.

Bærinn myndaðist á 9. öld eftir að Karlamagnús náði að vinna landsvæðið af söxum. Dómkirkja var reist þar skömmu seinna. Árið 1249 fékk Hildesheim kaupstaðarréttindi. Á 12. og 13. öld mynduðust tveir aðrir bæir, Dammstadt og Neustadt. Dammstadt var þurrkuð út í erjum og Neustadt og Hildesheim voru lengi vel fjendur. Oft áttu bæirnir í stríði, en komust að friðarsamkomulagi 1583 og var múrinn milli bæjanna þá rifinn niður. Á 14. öld var Hildesheim meðlimur í Hansasambandinu. Siðaskiptin voru innleidd 1542 í Hildesheim er Johannes Bugenhagen predikaði þar, en hann var einn ötulasti siðaskiptafrömuður á tímum Marteins Lúthers. Hins vegar fóru siðaskiptin rólega fram, þannig að kaþólska kirkjan náði að haldast við áfram. Dómkirkjan hélst til dæmis kaþólsk.

Nýrri tímar.

1803 komst Hildesheim tímabundið í eigu Prússlands. Þá voru Neustadt og Hildesheim loks sameinaðar í eina borg. 1807 var borgin sameinuð konungsríki Vestfalíu og 1813 konungsríki Hannover. Hún varð svo endanlega prússnesk 1866 er prússar hertóku Hannover. 1868 fannst mikið rómverjasilfur frá 1. öld e.Kr. í borginni, sem talinn er einn stórkostlegasti fornleifafundur Þýskalands. 22. mars 1945 varð borgin fyrir gífurlegum loftárásum þar sem nær öll miðborgin gjöreyðilagðist. Aðeins örfáum dögum seinna hertóku breskar herdeildir borgina. Ekki var byrjað að endurreisa borgina fyrr en 1948. Sú endurreist stendur enn yfir. 1970 voru nokkur jaðarsvæði sameinuð borginni, sem þar með náði í fyrsta sinn yfir 100 þúsund íbúa. Í dag er mikill iðnaður í borginni. Helstu fyrirtæki þar eru Bosch og Blaupunkt. 1989 var háskólinn Universität Hildesheim stofnaður. 1993 yfirgáfu síðustu bresku hermenn borgina.
Norrænar myndir

NordicPhotos eða Norrænar myndir ehf er myndabanki sem býður myndefni frá yfir 500 atvinnuljósmyndurum og selur það vítt og breitt um heiminn, auk þess að hafa umboð fyrir fjölda annarra myndasafna á Norðurlöndunum.

Söguágrip.

NordicPhotos (Norrænar myndir) var stofnað árið 2000 á Íslandi. Stofnendur voru Arnaldur Gauti Johnson, Kjartan Dagbjartsson, Hreinn Ágústsson og Thor Ólafsson. Fyrirtækið hóf að færa út kvíarnar árið 2003 og hefur fest sig í sessi sem einn stærsti myndasöluaðili Norðurlanda.

NordicPhotos hefur byggt upp eitt stærsta myndasafn Norðurlanda, eftir að hafa síðan 2003 keypt upp sex myndabanka í Svíþjóð og Noregi og unnið að því að sameina þá undir eitt þak. Í heildina hefur NordicPhotos tíu norræn myndasöfn í sölu.

Myndabankar sem NordicPhotos hefur keypt:

Að auki hefur NordicPhotos sett á laggirnar danska myndasafnið Siluet og Royality Free myndasafnið Simply North sem eru hluti af heildar myndasafni fyrirtækisins.

NordicPhotos hefur nú yfir 130.000 stafrænar myndir frá rúmlega 500 ljósmyndurum. Þetta safn er eitt það stærsta og fjölbreyttasta sem finna má á Norðurlöndunum. Myndasöfnin eru inná vefsíðum fyrirtækisins sem og hjá yfir 100 dreifingaraðilum víðs vegar um heiminn.

NordicPhotos sér einnig um dreifingu og sölu mynda frá öðrum stórum myndabönkum víðsvegar á Norðurlöndunum, bæði Rights Managed og Royalty free myndefni.

Aðalskrifstofur NordicPhotos eru á Íslandi en fyrirtækið er einnig með skrifstofur í Stokkhólmi, Svíþjóð og Osló, Noregi. Um 15 manns starfa hjá fyrirtækinu.
Gagntæk vörpun

Gagntæk vörpun er vörpun, sem er bæði eintæk og átæk. Gagntæk föll eiga sér ávallt vel skilgreinda andhverfu.

Dæmi: Ef fallið formula_1, þar sem "A" er formengi og "B" bakmengi, er gagntækt þá er til annað fall formula_2, með þann eiginleika að fyrir sérhvert stak "x" í "A" þá er formula_3. Sömuleiðis gildir um sérhvert stak "y" í "B" að formula_4.