arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Leptín

Leptín er hormón sem stýrir matarlyst. Það myndast í fituvef og er seytt þaðan í blóðrás og berst til frumna annars staðar í líkamanum og hefur áhrif á þær. Leptín berst m.a. til undirstúku heilans og setur af stað efnaferli sem dregur úr matarlyst og veldur þar með minni neyslu en hraða einnig bruna og þar með orkunotkun. Á meðan megrun veldur bæði minni fitu- og vöðvamassa þá eru áhrif leptín eingöngu á fituvef þannig að fitusundrun örvast en hefur ekki sjáanleg áhrif á vöðvavef.

Gerð.

Leptín er sem sagt vatnsleysanlegt próteinhormón með það hlutverk að stýra orkuinntöku. Leptín er framleitt af fituvef líkamanns en vísindamenn eru aðeins nýlega farnir að telja fituvef til innkirtlakerfis. Fituvefur líkamanns og seytifrumur meltingarkerfis (e. gastric chief cells og P/D1) framleiða leptín og seyta því út í blóðið. Þaðan berst það svo til undirstúku þar sem markfrumur þess eru. Hlutverk leptíns er að stýra orkuinntöku með því að vinna gegn hungurtilfinningu.

Virkni.

Leptín vinnur gegn matarlyst á þrjá vegu. Í fyrsta lagi vinnur leptín gegn áhrifum taugapeptíðs Y (e. neuropeptide Y) með því að bindast taugapeptíðs Y taugum og þar af leiðandi kemur það í veg fyrir að taugaboðefnin bindast taugunum og vinnur þannig gegn svengd. Í öðru lagi vinnur leptín gegn áhrifum anandamíðis sem er taugaboðefni sem, eins og taugapeptíð Y, eykur matarlyst. Virkni anandamíð hefur ekki verið fullkomnlega rannsökuð en vitað er m.a. að það tengist sömu viðtökum og THC. Anandamíð getur einnig skert skammtímaminni. Í þriðja lagi þá ýtir leptín undir myndun alpha-melanósortíns (e. α-MSH) sem er prótín hormón. Alpha-melanósortín stýrir fyrst og fremst myndun melaníns og þar með lit húðar, hárs og nagla. Þrátt fyrir nafnið þá bælir það einnig niður svengd með virkjun 4. melanósortínmóttaka (MC-4).[8] MC4R genið, sem segir til um gerð MC-4 móttaka, getur gallað stýrt offitu. Í músum, og hugsanlega einnig í mönnum, bregst 3. melanósortínmóttaki (MC-3) enn fremur við alpha-melanósortíni með aukinni brennslu og hitun.

Offita.

Offeitt fólk skortir almennt ekki leptín. Heldur er það orðið illnæmt fyrir því miklu magni leptíns sem er í blóði þeirra. Þessu veldur mataræði, og líklega langvarandi ofmagn leptíns. Inntaka leptíns er því skammvinn hjálp. Líkaminn venst einfaldlega hærra leptínstigi; hann verður þeim mun illnæmari.

Eitt mataræði sem deyfir næmi fyrir leptíni er stórfenglegt ofát á eplum.
Húsfriðunarnefnd ríkisins

Húsfriðunarnefnd ríkisins er íslensk nefnd sem vinnur að friðun húsa með menningarsögulegt eða listrænt gildi. Menntamálaráðherra ákveður friðun eða brottfall friðunar að fengnum tillögum húsafriðunarnefndar ríkisins.

Í húsafriðunarnefnd eiga sæti fimm men. Menntamálaráðherra skipar fjóra menn til fimm ára í senn, tvo samkvæmt tilnefningu þjóðminjaráðs, einn samkvæmt tilnefninugu Arkitektafélags Íslands og einn samkvæmt tilnefningu Sambands íslenskra sveitarfélaga, en auk þeirra á þjóðminjavörður sæti í nefndinni. Menntamálaráðherra skipar formann úr hópi nefndarmanna.

Hlutverk húsfriðunarnefndar ríkisins er að stuðla að varðveislu byggingararfs þjóðarinnar í umboði þjóðminjaráðs, að meta hvaða hús sé ráðlegt að friða hverju sinni og gera um það tillögur til ráðherra. Nefndin skal hafa samráð við minjavörð þegar fjallað er um hús eða mannvirki a því svæði sem hann hefur umsjón með. Einnig úthlutar húsfriðunarnefnd ríkisins styrkjum úr húsfriðunarsjóði.
Ár byssunnar

Ár byssunnar (enska: "Year of the Gun") er bandarísk spennumynd eftir John Frankenheimer frá 1991 með Andrew McCarthy, Sharon Stone og Valeria Golino í aðalhlutverkum. Myndin er gerð eftir samnefndri skáldsögu Michael Mewshaw frá 1983. Myndin gerist árið 1978 og fjallar öðrum þræði um ránið á Aldo Moro og blýárin á Ítalíu.
Orrustan við Somme

Orrustan við Somme (franska: "Bataille de la Somme") var orrusta í fyrri heimsstyrjöldinni sem hófst 1. júlí 1916 og stóð fram til 18. nóvember sama ár í Somme-sýslu, Frakklandi, við bakka Somme-fljótsins. Orrustan fólst í árásarstríði Breta og Frakka á hendur Þjóðverjum, en þeir höfðu hernumið stóra hluta af Frakklandi eftir að þeir réðust inn í landið í ágúst 1914. Orrustan við Somme var einn blóðugasti bardagi fyrri heimsstyrjaldarinnar, en þegar styrjöldin hafði fjarað út að hausti 1916 lágu fleiri en 1,5 miljón manna í valnum. Orrustan við Somme er meðal blóðugustu bardaga mannkynssögunnar.
Hjálmar Árnason

Hjálmar Árnason (fæddur 15. nóvember 1950) er fyrrverandi þingmaður Framsóknarflokksins og skólameistari. Árin 1995-2003 var hann þingmaður Reykjaneskjördæmis og 2003-2007 fyrir Suðurkjördæmi.

Hjálmar varð stúdent frá MH 1970 og er með kennarapróf frá KHÍ (1979), BA próf í íslensku frá HÍ (1982) og gráðu í skólastjórnun frá Kanada (1990). Hjálmar hefur starfað sem kennari í bæði grunn- og framhaldsskólum og var skólameistari Fjölbrautaskóla Suðurnesja 1985 - 1995. Fyrir utan skóla og stjórnmálastörf hefur Hjálmar verið viðriðinn sjómennsku, fjölmiðlun og löggæslustörf.

Eftir að hafa lent í þriðja sæti í prófkjöri Framsóknarflokksins fyrir Suðurkjördæmi á eftir Guðna Ágústssyni og Bjarna Harðarsyni tilkynnti Hjálmar 21. janúar 2007 að hann myndi hætta í stjórnmálum að kjörtímabilinu loknu. Síðan hefur Hjálmar verið framkvæmdastjóri Keilis á Ásbrú.
Veggur

Veggur er oftast sterkbyggt mannvirki sem afmarkar og verndar ákveðið svæði. Veggir bera formgerð byggingar, aðskilja bygginguna í einstök herbergi eða afmarka eða verndar víðáttu á bersvæði. Oft eru gluggar á veggjum sem standa við úthlið byggingar og dyr á þeim veggjum sem standa innandyra svo hægt sé að fara úr einu herbergi í annað. Dyr eru líka á ytri veggjum svo að maður geti farið inn í og út úr byggingu.

Nú á dögum eru veggir oftast byggðir í lögum til einangrunar. Bilin milli laga eru uppstoppuð með nokkru efni til að halda hita inni. Ytri veggir bera þyngd þaks og lofts byggingar.

Inni í innri veggum eru gjarnan huldir kaplar og pípur og á yfirborði má finna innstungur og slökkvara. Oft eru innri veggir málaðir eða þaktir með veggfóðri.
Sement

Sement er bindiefni sem harðnar og þornar af sjálfu sér og límir önnur efni saman. Orðið „sement“ er dregið af latneska hugtakinu o"pus caementicium", sem var notað til að lýsa byggingarefni sem líktist steinsteypu og var gert úr möluðu grjóti, með brenndan kalkstein sem bindiefni. Til eru tegundir af sementi sem geta harðnað neðansjávar.

Orðið „sement“ á aðeins við um þurra duftið sem notað er sem bindiefni. Steinsteypa verður til þegar sementi er blandað við vatn, sérstaklega ef öðrum fylliefnum er líka bætt við.
Jonas Brothers

Jonas Brothers er bandarísk hljómsveit sem samanstendur af þremur bræðrum; þeir heita Joe Jonas, Kevin Jonas og Nick Jonas. Og leika þeir allir í myndinni " Camp Rock "
Emstrur

Emstrur er afréttarland í Rangárvallasýslu, norðvestan við Mýrdalsjökul. Gönguleiðin Laugavegur (gönguleið), milli Landmannalauga og Þórsmerkur, liggur um Emstrur og kallast vegurnn þaðan og niður í Þórsmörk Emstruleið.

Fremri-Emstruá (Syðri-Emstruá), sem kemur úr Entujökli, skilur á milli Emstra og Almenninga. Nokkru norðar er Innri-Emstruá (Nyrðri-Emstruá) og hafa báðar oft verið miklir farartálmar en á þeim eru nú göngubrýr. Svæðið milli þeirra kallast Fremri-Emstrur en innan við Innri-Emstruá eru Innri-Emstrur og ná þær að Bláfjallakvísl en hún er óbrúuð. Þar fyrir norðan taka Laufaleitir við. Suðaustan við Emstrur er Mýrdalsjökull og norðvestan við þær fellur Markarfljót. Nokkur stök fjöll eru á Emstrum og má helst nefna Hattfell og Stóru-Súlu. Gistiskálar Ferðafélags Íslands eru í Fremri-Botnum, norðan við Fremri-Emstruá.

Áður fyrr var fé sem gekk á afréttinum á sumrum ferjað yfir Markarfljót með bát og síðan í kláfferju en árið 1978 var fljótið brúað. Afréttin er fremur gróðurlítil og hrjóstrug en þó var meiri gróður þar áður, fyrir Kötlugosið 1918, sem spillti gróðri á Emstrum.
Shoemaker-Levy 9

Shoemaker-Levy 9 (formlega kölluð D/1993) var halastjarna sem rakst í nokkrum brotum á reikistjörnuna Júpíter á milli 16. júlí 1994 og 22. júli 2004,
Tarfur

Tarfur getur átt við:
Guð

Guð er yfirnáttúruleg vera, sem oft er æðsta vera í trúarbrögðum og jafnvel almáttug. Helstu kenningarnar um guð eru: eingyðistrú, fjölgyðistrú, frumgyðistrú og algyðistrú. Eingyðistrú gerir ráð fyrir einum guði, sem oftast er almáttugur og skapari veraldar; dæmi um þetta er kristni. Fjölgyðistrú getur haft fjöldann allan af guðum og sinna þeir jafnan mismunandi hlutverkum (frjósemisguð eða stríðsguð t.d.) og hafa valdaskipti og jafnvel yfirguð, dæmi um þetta er ásatrú. Frumgyðistrú telur guð vera afl eða kraft af einhverju tagi, stundum frumhreyfil sem kemur gangverki heimsins af stað. Dæmi um þetta er guðshugmynd Aristótelesar. Algyðistrú er sú kenning að guð sé allt og sé alls staðar, dæmi um þetta er hindúasiður.

Íslenska þjóðkirkjan játar trú á heilaga þrenningu: Föðurinn, son hans Jesú Krist, og heilagan anda, sem biblían fjallar um.

Orðsifjar og notkun í íslensku.

Orðið guð er bæði til í hvorugkyni og karlkyni í íslensku og er notað bæði sem sér- og samnafn. Goð og guð eru náskyld hugtök, goð er þó oftar notað um guðlegar verur í fjölgyðistrú, til dæmis í ásatrú. Upphaflega skildust þessar tvær myndir að vegna hljóðvarps.
Emily Robison

Emily Robison (fædd Emily Burns Erwin16. ágúst 1972) er bandarískur tónlistarmaður. Hún er meðlimur og einnig einn stofnenda hljómsveitarinnar The Chicks (áður Dixie Chicks). Hún semur lög, syngur og leikur á fjöldann allan af hljóðfærum: t.d. banjó, dóbró, gítar, bassa, mandólín, munnhörpu og sítar.
Cowboy Take Me Away

„Cowboy Take Me Away“ er lag með Dixie Chicks. Lagið kom út á breiðskífunni "Fly" árið 1999 og sem smáskífa í nóvember sama ár. Lagið er samið af Maguire til að fagna sambandi systur sinnar við kántrísöngvarann Charlie Robison, sem Emily giftist að lokum.
Ketill hængur Þorkelsson

Ketill hængur var íslenskur landnámsmaður. Hann var úr Naumdælafylki í Noregi, sonur Þorkels Naumdælajarls og Hrafnhildar dóttur Ketils hængs úr Hrafnistu. Hann var frændi Þórólfs Kveldúlfssonar, það er að segja hann og Kveldúlfur voru systkinabörn.

Þegar Haraldur hárfagri hafði látið taka Þórólf af lífi fór Ketill hængur með lið sitt að Hildiríðarsonum, sem höfðu rægt Þórólf við konung, og brenndi þá inni. Síðan bjóst hann til Íslandsferðar með fjölskyldu sína. Hann lenti skipi sínu í Rangárósi og var fyrsta veturinn á Hrafntóftum. Þar fæddi Ingunn kona hans son sem nefndur var Hrafn og varð síðar fyrsti lögsögumaður Alþingis. Ketill nam svo öll lönd milli Þjórsár og Markarfljóts en aðrir menn fengu síðar huta af landnámi hans. „Ketill eignaði sér einkum land milli Rangár og Hróarslækjar, allt fyrir neðan Reyðarvatn, og bjó að Hofi,“ segir í Landnámu.

Ketill hængur átti marga syni og voru ýmsir ættgöfgustu Íslendingar þjóðveldisaldar afkomendur hans. Stórólfur sonur hans var faðir Hrafnhildar, móður Hámundar, föður Gunnars á Hlíðarenda.
Viswanathan Anand

Viswanathan Anand, (Tamílska: விசுவநாதன் ஆனந்த்) (fæddur 11. desember 1969) er indverskur stórmeistari og fyrrverandi heimsmeistari í skák. Hann tapaði fyrir Magnusi Carlsen með 3,5 vinningum gegn 6,5 í einvígi um titilinn, sem lauk 22. nóvember 2013.
Karst

Karst (eða Karst-landslag) er landslag sem myndast við efnaveðrun á kalksvæðum með lokuðum dölum, niðurföllum (þ.e. jarðföllum) og hellum og verður til þegar jarðvatn leysir kalkið upp og það berst burt.
Ingimar Oddsson

Ingimar Oddsson (f. 8. október 1968) er íslenskur tónlistarmaður, rithöfundur, leikari, myndlistarmaður og meðferðar- og uppeldisfulltrúi.

Ferill.

Ingimar ólst upp í sex systkina hópi. Sem barn bjó hann í Reykjavík en árið 1977 flutti hann til Bíldudals við Arnarfjörð og síðan til Skagastrandar tæpu ári síðar. Sextán ára flutti hann til Akureyrar og hóf nám við M.A. Tvítugur flutti hann svo aftur til Reykjavíkur. Hann gekk í Alþýðubandalagið sextán ára og var þar virkur ungliði um skeið.

Ingimar er menntaður í margmiðlun og samskiptum (Multimedia and intercultural communication) frá Tækniháskólanum í Árósum og lagði einnig stund á söngnám við Söngskólann í Reykjavík. Hann hefur unnið margskonar störf um ævina en lengst af hefur hann starfað við sértæka þjónustu við fatlaða og sem persónulegur ráðgjafi barna og unglinga á vegum félagsþjónustu á höfuðborgarsvæðinu auk þess að sinna alls kyns verkefnum fyrir skóla og einstaklinga tengdum velferð barna og unglinga.

Listir og menning.

Ingimar hefur sungið í söngleikjum, meðal annars með Íslensku óperunni. Hann samdi leikverkið Lindindin rokkópera og setti það upp í Íslensku óperunni árið 1995. Árin 1995-1998 var hann formaður leikfélagsins Theater.

Ingimar hefur sungið með hljómsveitunum Reykjavíkur quintet, Lærisveinar Fagins og Jó-jó frá Skagaströnd, sem sigraði í Músiktilraunum árið 1988. Árið 2009 gaf Ingimar út diskinn "Out of the mist" sem inniheldur frumsamda raftónlist og einnig hafa komið út átta lög á safnplötum sem hann hefur samið eða sungið. Hann hefur líka unnið að tónlist fyrir tölvuleiki.

Ingimar hefur sett upp tvær myndlistarsýningar og gefið út þrjár bækur: "Sautján salernissögur og ljóð" (1996), "Leiðtoginn" (2003, ljóðabók) og "Salernissögur fyrir lengra komna" (2007).
Alþjóðasamband Rauða krossins og Rauða hálfmánans

Alþjóðasamband Rauða krossins og Rauða hálfmánans er samstarfsfélag landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans með aðsetur í Genf í Sviss. Það var stofnað árið 1919.

Alþjóðasambandið er ekki sjálfstæð stofnun heldur samstarfsfélag landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans með aðsetur í Genf. Það var stofnað árið 1919 og hefur það að markmiði að stunda hjálparstarf sem ekki er nauðsynlega bundið átakasvæðum. Helstu verkefni þess hafa verið aðstoð á náttúruhamfarasvæðum auk fyrirbyggjandi fræðslu meðal annars um heilsuvernd víða um heim.

Þróunar- og uppbyggingarstarf er einnig mikilvægur þáttur í starfsemi Alþjóðasambandsins. Komi til náttúruhamfara eða annarra stórra áfalla getur þurft að koma viðkomandi landi til aðstoðar í kjölfar þess. Slík aðstoð getur varað í langan tíma, mörg ár jafnvel, og miðar að því að gera íbúunum kleift að takast á við lífið á nýjan leik. Starfsmenn Alþjóðasambandsins sinna þessu verkefni í samvinnu við heimamenn og viðkomandi landsfélag.

Alþjóðasambandið er í nánum tengslum við landsfélög hreyfingarinnar og lýtur stjórn þeirra en landsfélögin tilnefna fulltrúa á allsherjarfund sem haldinn er árlega. Alþjóðasambandið lætur til sín taka í uppbyggingu nýrra landsfélaga og styður við starfsemi þeirra sem fyrir eru.

Íslenskir sendifulltrúar hafa tekið þátt í starfi Alþjóðasambandins til margra ára og starfað á þess vegum á erlendum vettvangi.
Lagarfljótsormurinn

Lagarfljótsormurinn er vatnaskrímsli sem talið er, samkvæmt þjóðsögum, að lifi í Lagarfljóti á Fljótsdalshéraði. Ormsins er fyrst getið í annálum árið 1345 og má lesa um hann í þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar. Segir sagan að ormurinn hafi í fyrstu verið lítill lyngormur, sem settur var á gullhring. Þannig átti gullið að vaxa. Þegar eigandi hringsins kom að nokkru síðar sá hún sér til mikillar skelfingar að ormurinn hafði stækkað gríðarlega en hringurinn ekki. Kastaði hún þá hringnum og orminum í Lagarfljót þar sem ormurinn hélt áfram að vaxa.

Í vatni eins og Lagarfljóti geta plöntuleifar sem hafa safnast saman og rotnað á vatnsbotninum myndað mýrargas og gosið upp í dökkum, bogamynduðum strók. Það er svipað fyrirbrigði og hrævareldar yfir mýrum. Það, ásamt því að í vatninu eru klapparhryggir sem vatn brýtur á kann að útskýra sögur um Lagarfljótsorminn.
336 f.Kr.

Eignarfallsflótti nefnist sú tilhneiging að beygja ekki orð í eignarfalli eða að gefa því óhefðbundið eignarfall. Þetta er dæmi um málbreytingu.
Ljósvetninga saga

Ljósvetninga saga er Íslendingasaga sem varðveitt er í tveimur megingerðum, A-gerð og C-gerð og inniheldur C-gerðin nokkra Íslendingaþætti sem koma söguþræðinum ekki beint við og virðast vera innskot. Þetta eru Sörla þáttur, Ófeigs þáttur, Vöðu-Brands þáttur og Þórarins þáttur ofsa.

Sagan hefst á frásögn af Þorgeiri Ljósvetningagoða Þorkelssyni á Ljósavatni og sonum hans og kemur Guðmundur Eyjólfsson ríki á Möðruvöllum þar nokkuð við sögu. Þá taka við þrír fyrstnefndu Íslendingaþættirnir en eftir það fjallar sagan aðallega um Guðmund ríka og deilur hans við menn af ætt Ljósvetninga. Eftir dauða Guðmundar snýst sagan svo aðallega um Eyjólf halta son hans og deilur hans við Fnjóskdæli og Ljósvetninga. Sögunni lýkur svo með Þórarins þætti ofsa en þar koma Ljósvetningar ekkert við sögu.
Þórarins þáttur ofsa

Þórarins þáttur ofsa er stuttur Íslendingaþáttur. Hann er þó ekki heill, endirinn hefur glatast, en frá atburðum í þættinum er einnig sagt í Fóstbræðra sögu.

Í þættinum segir frá Þórarni ofsa Þórðarsyni á Stokkahlöðum í Eyjafirði, sem var „ofláti mikill og afbragðsmaður“. Hann lenti eitt sinn skipi sínu í Hraunhöfn með húsavið en hitti þá fyrir Þorgeir Hávarsson, sem þá hafði vegið frænda Þórarins. Börðust þeir og féll Þorgeir þótt hann væri mikill kappi og verðist frækilega, enda hafði Þórarinn miklu fleiri menn. Hann hjó höfuðið af Þorgeiri og lagði í salt en hafði það svo með sér til Alþingis sumarið eftir.

Þorgeir hafði verið hirðmaður Ólafs konungs digra og þegar hann frétti af atburðum sendi hann fé til Eyjólfs Guðmundssonar á Möðruvöllum, sonar Guðmundar ríka, með þeirri orðsendingu að hann vildi að Þórarinn yrði drepinn. Þættinum lýkur þar sem þeir Þórarinn og Eyjólfur ríða báðir til leiðarþings en samkvæmt því sem segir í Fóstbræðra sögu var Þórarinn veginn þar.
76. Óskarsverðlaunahátíðin

76. Óskarsverðlaunahátíðin var haldinn 2003.
Brennisteinssýra

Brennisteinssýra, H2SO4 er römm sýra, sem hefur mólmassann 98,1 g/mól. Hún er leysanleg í vatni í öllum styrkleikum. Þegar miklu magni af SO3 (g) er bætt út í brennisteinssýru myndast H2S2O7, sem er kallað rjúkandi brennisteinssýra (enska: fuming sulfuric acid) eða oleum.

Brennisteinssýra er mikið notuð bæði í efnahvörfum sem og í iðnaði, þar er hún það mikið notuð að hún er mest framleidda iðnaðarefnasambandið. Hún er einkum notuð í áburðarframleiðslu, málmgrýtisvinnslu, efnasmíðar og olíuvinnslu.

Vötnunarhvarf brennisteinssýru er gífurlega útvermið. Ef vatni er bætt út í sýruna getur það hæglega soðið, þetta þýðir að alltaf á að setja sýruna út í vatn, ekki öfugt. Hluti af þessum vanda er vegna þess að vatn flýtur ofan á sýrunni vegna minni eðlisþyngdar. Þar sem vötnun brennisteinssýrunnar er hagstæð varmafræðilega er hún mjög hentug til ýmissar þurrkunar. Hún er til dæmis notuð til þess að þurrka hina og þessa ávexti.

Brennisteinssýra er svo vatnssækin að hún bókstaflega rýfur vetnis- og súrefnisatóm úr öðrum efnum. Til dæmis mun það að blanda saman brennisteinssýru og glúkósa (CHO) gefa af sér kolefni og vatn (sem þynnir sýruna). Hvarfið er CHO → 6C + 6HO.

Súrt regn inniheldur meðal annars brennisteinssýru.

Framleiðsla.

Sú aðferð sem er notuð í framleiðslu á brennisteinssýru til iðnaðar heitir Contact aðferðin. Hún notar vanadíum(V) oxíð sem hvata. Aðferðin er í þremur skrefum:
Haraldur Örn Ólafsson

Haraldur Örn Ólafsson (f. 8. nóvember 1971) er íslenskur lögfræðingur og fjallamaður. Meðal afreka hans er að komast á alla hæstu tinda heimsálfanna sjö og báða pólana.
Kjálkafjörður

Kjálkafjörður er fjörður í Barðastrandarsýslu á milli Litlaness og Hjarðarness. Fjörðurinn er um 6 km langur og í botni hans við Skiptá eru mörk Austur- og Vestur-Barðastrandarsýslna. Landnáma segir að Geirsteinn kjálki hafi numið Kjálkafjörð og Hjarðarnes.
Möðruvellir (Eyjafjarðarsveit)

Möðruvellir í Eyjafirði er kirkjustaður og fornt höfuðból í innsveitum Eyjafjarðar, rúma 25 km inn frá Akureyri. Þar hafa oft búið höfðingjar og ríkismenn. Möðruvöllum er oft ruglað saman við Möðruvelli í Hörgárdal.

Fyrsti bóndinn á Möðruvöllum sem sögur fara af var Eyjólfur Valgerðarson, goðorðsmaður og skáld, sem kemur við nokkrar Íslendingasögur. Synir hans voru þeir Einar Þveræingur og Guðmundur Eyjólfsson ríki, sem bjó á Möðruvöllum og barst mikið á, enda var hann einn helsti höfðingi Norðlendinga á söguöld.

Seinna átti Loftur ríki Guttormsson bú á Möðruvöllum og dvaldi þar löngum. Þorvarður sonur hans bjó á Möðruvöllum og síðar Margrét Vigfúsdóttir ekkja hans.

Möðruvellir eru kirkjustaður frá fornu fari og ekki ólíklegt að Guðmundur ríki hafi látið byggja fyrstu kirkjuna þar. Kirkjan er enn í bændaeign. Núverandi kirkja var byggð 1847-1848 og er timburkirkja í hefðbundnum stíl. Hún er turnlaus en klukknaport við kirkjuna er frá 1781 og er eitt elsta mannvirki úr timbri sem enn stendur á Íslandi. Helsti kjörgripur kirkjunnar er altarisbrík úr alabastri, sem Margrét Vigfúsdóttir gaf til hennar seint á 15. öld.
Hörgárdalur

Hörgárdalur er langur dalur sem liggur frá Eyjafirði til suðvesturs og nær út að sjó innarlega í firðinum. Í dalsmynninu og inn að mótum Hörgárdals og Öxnadals er dalurinn víður og búsældarlegur en innar verður hann þröngur, enda umlukinn háum fjöllum, og undirlendi minna. Hörgá rennur um dalinn.

Norðurmörk dalsins eru um holtarana sem gengur frá Hörgárósum upp að Möðruvallafjalli og liggja síðan eftir fjallstindum. Fjöllin vestan dalsins eru mörg mjög há, þau hæstu á fimmtánda hundrað metra, en á milli þeirra skerast inn djúpir dalir og hamraskálar. Í dalbotninum eru breiðar eyrar, grónar að hluta. Vestan árinnar er gróið undirlendi og grösugar hlíðar og standa bæir þar nokkuð þétt. Byggðarlagið austan Hörgár frá ósum og fram að mynni Öxnadals kallast Þelamörk.

Fyrir innan dalamótin þrengist Hörgárdalur. Vesturhlíðin er þar grafin af þverdölum og skörðum og um sum þeirra liggja gamlir fjallvegir. Jöklar eru víða í dalbotnum. Helstu þverdalirnir eru Barkárdalur og Myrkárdalur. Fremsti bær í Hörgárdal er Flögusel og þar fyrir framan sveigir dalurinn meira til vesturs. Úr dalbotninum er farið upp á Hjaltadalsheiði, sem áður var nokkuð fjölfarin leið til Hóla í Hjaltadal.

Möðruvellir eru helsta höfuðbólið í Hörgárdal og sögustaður að fornu og nýju. Hörgárdalur er nú hluti af Hörgársveit.

Hörg mun merkja blóthús, orðið mátti finna í gamal-ensku - hearg - og mun nafn Harrow-hverfisins í London leitt af því.
Aska

Aska getur átt við:
Líffélag

Plöntur, dýr, sveppir og örverur eru lífverur. Allar lífverur sem búa í sama vistkerfinu mynda líffélag. Plöntur, hornsíli, mýlirfur og stökkkrabbar eru hluti af líffélagi í tjörn. Skordýr, fuglar, tré, öll smádýrin og aðrar plöntur mynda líffélag í vistkerfi skógar. Þessar lífverur eru háðar hver annarri. Í eyðimörk eru skordýr og fuglar hluti af líffélagi og lifa þessar tegundir á plöntum. Önnur dýr, t.d. eðlur, nærast svo á eggjum fuglanna og einnig á skordýrum. Enn stærri dýr lifa svo á eðlunum. Plönturnar eru fæða plöntuætanna og hin dýrin lifa á plöntuætunum og öðrum dýrum. Það lifa ekki öll dýr í líffélagi á plöntum en þau dýr geta þó ekki lifað án plantanna. Plönturnar éta hins vegar ekki neitt en þær þurfa engu að síður næringu eins og aðrar lífverur og hana fá þær með því að framleiða næringu sjálfar. Innan líffélaga er oft talað um gróðursamfélag sem á þá við allar plöntur sem vaxa á sama svæði eða dýrasamfélag sem geta t.d. verið allar tegundir fugla sem lifa á einni eyju.
Rofnar samfarir

Rofnar samfarir (latína: coitus interruptus, þar sem "coitus" merkir „samfarir“ eða „mök“ og "interruptus" („truflaður“ eða „rofinn“), lh. þt. af sögninni "interrumpo" eða „ég trufla“, „ég rýf“) er talin vera ein elsta tegund getnaðarvarna þar sem karlmaðurinn dregur liminn úr leggöngum konunnar og losar sæðið utan legganga og ytri kynfæra konunnar. Rofnar samfarir eru ekki taldar örugg getanaðarvörn en hrífa meira en tvöfalt betur gegn óléttu en að aðhafast ekkert, rofnar samfarir veita enga vörn gegn kynsjúkdómum.
Önundur Blængsson

Önundur Blængsson var landnámsmaður í Kelduhverfi í Norður-Þingeyjarsýslu. Í Landnámu er sagt um bæði hann og Ljót óþveginn að þeir hafi numið land „[upp] frá Keldunesi“ en ekkert sagt frekar um mörk þeirra. Önundur er sagður hafa búið í Ási. Bróðir hans var Bálki Blængsson, landnámsmaður í Hrútafirði og voru þeir synir Blængs Sótasonar.