arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Blökkumaur

Blökkumaur (fræðiheiti: "Lasius niger") eru félagsskordýr sem tilheyra ættbálki æðvængja líkt og vespur og býflugur. Þeir eru ein algengasta tegund maura í Evrópu og nær útbreiðslan langt norður eftir Skandinavíu. Hann finnst þar í skógum, engjum og heiðum, oft undir steinum. Einstaka sinnum setjast þeir að í einangrun í veggjum eða fúnu trévirki í húsum.

Tegundin hefur einnig hefur fundist árlega frá 2002 á Íslandi og fyrst árið 1994 samkvæmt Náttúrufræðistofnun.

Tegundinni hefur verið skipt í tvær; "L. niger", sem finnst á opnum svæðum; og "L. platythorax", sem er í skóglendi.

Fæða.

Blökkumaur nærist helst á hunangsdögg, sem nýtist sem orkuupspretta. Til vaxtar lirfanna safna þeir mikilu magni smáskordýra og lirfa. Þörfin fyrir sykur sem næringu veldur að þeir sækja í sæta matvöru sem manneskjur éta: ávexti, sultur, saft og önnur sætindi.
Elland Road

Elland Road er knattspyrnuvöllur í Leeds á Englandi og heimavöllur Leeds United frá 1919. Völlurinn hefur verið notaður fyrir fótbolta, rúgbí og tónleika.
Fredrikstad FK

Fredrikstad FK er norskt knattspyrnulið frá Fredrikstad. Það spilar í 2. deild. Liðið hefur unnið Norsku úrvalsdeildina alls níu sinnum. Heimavöllur félagsis heitir Åråsen Stadion.
Linda Ronstadt

Linda Maria Ronstadt (f. 15. júlí 1946) er fyrrum bandarískur söngvari er lét af störfum sem slíkur árið 2011 vegna ofankjarnalömunar (sem hafði á þeim tíma verið misgreint sem Parkinsons) er gerði henni ekki lengur kleift að syngja. Hún hefur þó haldið áfram þátttöku sinni í opinberu lífi að einhverju leyti eftir það, eins og í formi ræðuflutnings og útgáfu sjálfsævisögu sinnar, "Simple Dreams: A Musical Memoir". Á ferli sínum hafði hún sungið og tekið upp margs konar lög, þar á meðal rokk og kántrí, og náðu 38 þeirra á bandaríska Billboard Hot 100 listann.

Meðal verðlauna sem hún hefur öðlast eru 10 Grammy-verðlaun, ein Emmy-verðlaun og ein ALMA-verðlaun.
Nærföt

Nærföt er fatnaður sem fólk er í innan um ytri klæði, svo sem nærbuxur, brjóstahaldarar og bolir. Tilgangur þeirra er að sporna gegn því að ytri klæðin spillist eða skemmist sökum losunar úrgangsefna frá líkamanum, svo sem í gegnum svita, draga úr núningi ytri klæðnaðar við skinnið, breyta lögun líkamans, og til að hylja eða styðja hluta hans.
Crash Landing on You

Crash Landing on You (Kóreska: 사랑의 불시착; "Sarang-ui Bulsichak") er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Ruhr

Ruhr (þýska: "Ruhrgebiet") einnig þekkt sem Ruhr-hérað, Ruhr-dalur, er svæði í Norðurrín-Vestfalía í Þýskalandi.

Það er þéttbýlasta svæði landsins og búa meira en 5 milljónir þar. Það er hluti af Rín-Ruhr-stórborgarsvæðinu og eru helstu borgirnar við árnar Ruhr, Rín og Lippe. Svæðið er ríkt af löss-lögum sem gerir jarðveginn frjóan og hefur verið mikilvægt fyrir landbúnað á svæðinu. Kola og stál vinnsla hefur verið sögulega mikilvæg grein og ýtt undir þéttbýlismyndun.

Dortmund (600.000), Essen (590.000) og Duisburg (500.000) eru stærstu borgirnar. En einnig má nefna Gelsenkirchen, Bochum, Oberhausen, Bottrop, Mülheim an der Ruhr, Herne, Hagen, Recklinghausen, Lünen, Bergkamen og Hamm.
Katherine Mansfield

Kathleen Mansfield Murry (fædd Beauchamp; 14. október 1888 – 9. janúar 1923) var nýsjálenskur rithöfundur og ljóðskáld sem gaf verk sín út undir höfundarnafninu Katherine Mansfield. Hún er þekktust fyrir smásögur sínar sem bera skýr einkenni módernisma. Mansfield flutti til Englands nítján ára að aldri og vingaðist þar við aðra rithöfunda á borð við D.H. Lawrence og Virginiu Woolf. Hún dó úr berklum 34 ára að aldri.

Æviágrip.

Katherine Mansfield fæddist í Wellington á Nýja Sjálandi árið 1888. Hún tilheyrði auðugri fjölskyldu og fékk því frá upphafi að mennta sig sem var alls ekki sjálfsagt fyrir konur á þessum tíma. Aðeins ellefu ára gömul var Mansfield send til Englands í skóla og eftir þann tíma fann hún að þar ætti hún frekar heima heldur en á Nýja Sjálandi. Nítján ára gömul fékk hún blessun foreldra sinna til þess að flytja aftur til Englands en þá hafði hún lokið námi þar og verið flutt aftur til Nýja Sjálands.

Mansfield var tvíkynhneigð en hún hélt dagbækur sem hafa gefið þá vitneskju seinna meir að Mansfield átti í kynferðislegu sambandi við bæði konur og karla. Sá maki sem stóð upp úr hjá Mansfield var maðurinn John Middleton Murry en þau héldu sambandi í einhverri mynd á meðan Mansfield lfiði. Samband þeirra hefuru verið tengt við allmargar persónur í sögum Mansfield án þess að það hægt sé að fullyrða að hún hafi notað sjálfa sig sem beina fyrirmynd.

Mansfield samdi meðal annars smáögurnar „Je ne parle pas français“ (1918), „Bliss“ („Sæla,“ 1918), „Miss Brill“ (1920) og „The Garden Party“ (1922). Þessar sögur bera allar skýr einkenni módernisma, m.a. órætt sjónarhorn og vitundarflæði.

Í desember 1917 greindist Mansfield með berkla. Hún óttaðist það að þurfa gefa skrif sín upp á bátinn sökum veikinda og vera þvinguð til vistar á sjúkrahæli. Hún fluttist af þessum sökum til Frakklands og bjó á hóteli þar. Í Frakklandi glímdi Mansfield við þunglyndi en hélt þó áfram ritstörfunum. Fljótlega versnaði sjúkdómurinn en Mansfield var mjög áköf í því að ná bata og berjast fyrir lífi sínu. Hún lést síðan 9. janúar 1923.

Katherine Mansfield átti mikið af óútgefnu efni þegar hún féll frá. John Middleton Murry tók að sér að gefa þetta efni út eftir andlát hennar.
Bjólfell

Bjólfell er 443 metra fjall suðvestan við Heklu. Saga er um tröllkonu í Bjólfelli og systur hennar í Búrfelli. Bæirnir Næfurholt, Hólar og eyðibýlið Haukadalur eru við rætur fjallsins.
Gormdýrin (teiknimyndasaga)

Gormdýrin (franska: "Marsupilami ") er heiti á vinsælli belgískum teiknimyndasögupersónu sem var sköpuð af André Franquin. Þau komu fyrst fram í sögunum um Sval og Val (Baráttan um arfinn), en eftir að Franquin hætti með Sval og Val, hélt hann eftir höfundarréttinum að gormdýrunum og hefur gefið út í sjálfstæðri seríu. Sögurnar gerast í hinu skáldaða ríki Palombíu.

Svalur og Valur.

Þau koma fram í sögunum um Sval og Val í:

Í bókaflokknum um Gormdýrin eru:.

Einnig hafa verið gefnar út teiknimyndir ("Marsupilami" (2000)) og bíómyndyn ("Sur la piste du Marsupilami (2012))" með þeim.
Rafik Hariri

Rafik Baha El Deen Al-Hariri (1. nóvember 1944 – 14. febrúar 2005) var líbanskur athafna- og stjórnmálamaður. Hann var mjög áberandi í líbönsku stjórnmála- og efnahagslífi á árunum eftir borgarastyrjöldina í landinu og var tvívegis forsætisráðherra Líbanons, frá 1992 til 1998 og 2000 til 2004. Líkt og allir forsætisráðherrar landsins var Hariri súnnímúslimi.

Hariri flutti árið 1965 í viðskiptaerindum til Sádi-Arabíu og efnaðist þar mjög í byggingariðnaðinum en flutti aftur til Líbanons árið 1990 og tók þar þátt í endurbyggingu Beirút eftir eyðileggingu borgarastyrjaldarinnar. Hann varð forsætisráðherra Líbanons árið 1992 og vann náið með sýrlenskum áhrifamönnum í landinu. Hann fjarlægðist síðar Sýrlendingana og krafðist þess árið 2004 að sýrlenskir hermenn hefðu sig á brott úr Líbanon. Þegar embættistíð Émile Lahoud forseta landsins var framlengd vegna þrýstings frá Sýrlendingum sagði Hariri af sér í mótmælaskyni.

Rafik Hariri var myrtur í sprengjuárás á bílalest hans á götum Beirút þann 11. febrúar árið 2005. Fjórir meðlimir Hizbollah voru ákærðir fyrir morðið og síðar sakfelldir að þeim fjarstöddum af sérstökum dómstól Sameinuðu þjóðanna árið 2020. Aðrir telja þó fremur að sýrlensk stjórnvöld hafi staðið á bak við morðið. Morðið á Hariri leiddi til sedrusbyltingarinnar í Líbanon, sem leiddi til þess að Sýrlendingar drógu her sinn úr landinu.
Valentín Elizalde

Valentín Elizalde Valencia (Jitonhueca, Sonora, 1. febrúar 1979 - Reynosa, Tamaulipas, 25. nóvember 2006), einnig þekkt sem „El Gallo de Oro“, var mexíkósk söngkona.
Árbækur Espólíns

Árbækur Espólíns eða Íslands árbækur í sögu formi er gríðarmikið sagnfræðirit í tólf bindum eftir sýslumanninn og áhugasagnfræðinginn Jón Espólín. Það rekur sögu Íslands frá gildistöku Gamla sáttmála til daga höfundar. Það kom út í Kaupmannahöfn á árunum 1821 til 1855.

Hið íslenska bókmenntafélag hóf göngu sína með útgáfu Sturlunga sögu og Árna sögu biskups. Árbækurnar voru hugsaðar sem framhald þessara verka. Markmið höfundar var að steypa saman öllum þekktum frumheimildum um sögu Íslands, sem var tröllaukið verkefni. Verkið er um 1.900 síður að nafna- og atriðisorðaskrám meðtöldum. Það skiptist upp í tíu hluta sem prentað var í tólf bindum eða "deildum". Komu níu þeirra út á meðan höfundur var enn á lífi en þrjár að honum gengnum.

Árbækurnar eru ritaðar á annálaformi þar sem atburðir á borð við embættaveitingar, árferði, fréttir, slysfarir o.fl. eru raktar í tímaröð þar sem öllu ægir saman. Ritið er fyrir vikið sundurlaust og þykir um margt óáreiðanlegt. Áhrif þess voru þó mikil, enda eina eiginlega yfirlitsritið um sögu Íslands allt til loka nítjándu aldar.

Árið 1946 voru Árbækur Espólíns endurútgefnar í ljósprenti.
Diner

Diner er matsölustaður sem er einkennandi fyrir Bandaríkin en hefur rutt sér rúms í Kanada og hluta Vestur-Evrópu. Á dinerum er fjölbreyttur eldaður matur af amerískum toga, t.d. hamborgarar, egg og beikon, pönnukökur, kleinuhringir og mjólkurhristingur. Fyrstu dinerarnir voru í stíl eins og lestarvagn eða rútur. Setubekkir eru algengir þar.
Bændaflokkurinn (síðari)

Bændaflokkurinn var íslenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var 14. desember árið 1933 af nokkrum meðlimum Framsóknarflokksins. Persónulegur ágreiningur sem og deilur um hvort Framsóknarflokkurinn skyldi heldur hallast til hægri eða vinstri voru kveikjan að stofnun flokksins.

Saga.

Efnt var til Alþingiskosninga 1933 eftir nýrri kjördæmaskipan. Samstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstðisflokks undir forsæti Ásgeirs Ásgeirssonar hélt velli en harðar deilur stóðu þó innan Framsóknarflokksins um ágæti stjórnarsamstarfsins og höfðu gert um allnokkra hríð. Jónas Jónsson frá Hriflu hafði mikil áhrif í flokknum þrátt fyrir gegna þar ekki formennsku og vildi hann fremur mynda stjórn með Alþýðuflokknum og fylgdi meirihluti þingmanna flokksins honum að málum. Í aðdraganda kosninganna stofnuðu andstæðingar Jónasar innan flokksins vikublaðið "Framsókn: bændablað - samvinnublað" og varð það aðalmálgagn Bændaflokksins eftir stofnun hans og kom út frá 1933-1941.

Þingkosningarnar fóru fram í júlí og kom Alþingi saman til aukaþings í nóvember. Þar var borin upp sú tillaga að slíta skyldi stjórnarsamstarfinu en mynda þess í stað stjórn með Aþýðuflokki, sem hefði minnsta mögulega meirihluta. Þingmennirnir Hannes Jónsson og Jón Jónsson í Stóradal neituðu að styðja stjórnarmyndun þessa og var þeim þá vikið út Framsóknarflokknum. Gengu þá þrír þingmenn til viðbótar úr flokknum, þeir Ásgeir Ásgeirsson, Tryggvi Þórhallsson og Halldór Stefánsson, auk Þorsteins Briem sem gegndi ráðherradómi þrátt fyrir að sitja ekki á þingi.

Tilkynnt var um stofnun Bændaflokksins um miðjan desember með þátttöku allra fyrrnefndra manna nema Ásgeirs Ásgeirssonar sem kaus að sitja utan flokka. Ríkisstjórn hans hafði beðist lausnar skömmu eftir að aukaþingið kom saman, en gegndi þó störfum til loka júlí árið 1934, þegar gengið hafði verið til nýrra kosninga.

Alþingiskosningarnar 1934 urðu Bændaflokknum veruleg vonbrigði. Flokkurinn hlaut einungis um 6,5% atkvæða og þrjá þingmenn, þá Þorstein Briem, Hannes Jónsson og Magnús Torfason. Einna mesta athygli vakti að formaðurinn Tryggvi Þórhallsson kolféll fyrir Hermanni Jónassyni í Strandasýslu. Þingmönnum flokksins fækkaði úr þremur í tvo snemma á kjörtímabilinu þegar Magnús Torfason gerðist stuðningsmaður ríkisstjórnar Hermanns Jónassonar og gekk á ný til liðs við Framsóknarflokkinn.

Fyrir Alþingiskosningarnar 1937 mynduðu Framsóknarflokkur og Alþýðuflokkur svokallað Hræðslubandalag til að hámarka þingstyrk sinn miðað við kjörfylgi. Sjálfstæðisflokkur og Bændaflokkur svöruðu fyrir sig með sams konar kosningabandalagi, sem nefndist "Breiðfylking". Skiluðu kosningarnar Bændaflokknum um 6% atkvæða og tveimur mönnum, þeim Þorsteini Briem og Stefáni Stefánssyni í Fagraskógi. Þetta voru síðustu kosningar Bændaflokksins. Hann bauð ekki fram í kosningunum 1942 og gengu flokksmenn ýmist til liðs við Framsóknarflokk eða Sjálfstæðisflokk.
Sæprjónaætt

Sæprjónaætt ("Syngnathidae") er ætt fiska með þrjár greinar; sæhesta, pípufiska og sædreka. heitið kemur úr grísku, frá σύν, borið fram syn, merkir "saman", og γνάθος borið fram -gnathos, merkir "kjálki". Samvaxinn kjálki er einkenni sem gengur gegnum alla ættina.

Um 215 tegundir eru innan ættarinnar Syngnathidae.
1. FC Nürnberg

1. Fußball-Club Nürnberg Verein für Leibesübungen e. V., oftast kallað 1. FC Nürnberg er þýskt knattspyrnufélag með aðsetur í Nürnberg. Félagið er eitt af sigursælustu félögum þýskalands með 9 deildarmeistaratitla, síðast árið 1968, gullaldarár þeirra voru frá 1920-1927 enn á þeim árum unnu þeir fimm sinnum deildina. Þeirra síðasti titill var bikarmeistaratitill sem þeir unnu árið 2007, eftir að hafa sigrað VfB Stuttgart 3-2 í framlengdum leik. Sigurmarkið í þeim leik skoraði daninn knái Jan Kristiansen. Íslendingurinn Rúrik Gíslason lék með félaginu um tíma.

Leikmannahópur 2020.

(á láni frá Bayern München )

(á láni frá RB Leipzig )

(Fyrirliði)

(á láni frá Bayern München )
Mjólkurklukka

Mjólkurklukka (fræðiheiti: "Campanula lactiflora") er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi til Kákasus.
1969

Árið 1969 (MCMLXIX í rómverskum tölum) var 69. ár 20. aldar og almennt ár sem hófst á miðvikudegi.
KF Nörd

KF Nörd voru íslenskir sjónvarpsþættir sýndir árið 2006 á Sýn. Þættirnir eru byggðir á "KF Nerds" þáttunum. Þátturinn fjallar um 16 nörda sem vita ekkert um knattspyrnu sem eiga að búa til fótboltalið. Í lokaþættinum áttu þeir að fara að keppa á móti íslandsmeisturum 2006, FH. Þjálfari var Logi Ólafsson og aðstoðarþjálfari var Ásmundur Haraldsson. Fyrsti þátturinn var sýndur 31. ágúst 2006. Leikstjóri var Bjarni Haukur Þórsson. Þættirnir voru 15.

Þátturinn var valin besti skemmtiþátturinn í Eddunni 2006.
Mosaklukka

Mosaklukka (fræðiheiti: "Campanula cespitosa") er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ítölsku Ölpunum.
Skrúðklukka

Skrúðklukka (fræðiheiti: "Campanula fragilis") er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá mið og suður Ítalíu.
Austur-Malasía

Austur-Malasía ("Malaysia Timur") er sá hluti Malasíu sem er á eyjunni Borneó, sem skiptist milli Malasíu, Indónesíu og Brúnei. Þetta eru malasísku fylkin Sarawak og Sabah, og alríkissvæðið á eyjunni Labuan. Suður-Kínahaf skilur á milli Austur- og Vestur-Malasíu.

Austur-Malasía er miklu fámennari og dreifbýlli en Vestur-Malasía, en býr yfir meiri náttúruauðlindum.
Broddklukka

Broddklukka (fræðiheiti: "Campanula marchesettii") er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Slóveníu, Króatíu og mið Apennínafjöllum.
F.C. Hansa Rostock

FC Hansa Rostock er þýskt knattspyrnufélag stofnað í Rostock. Félagið var eitt af sigursælustu félögum Austur-Þýsku úrvalsdeildarinnar og var lengi eitt af fáum Austur-Þýsku félögunum til að spila í Bundesligunni 1995-2005. Síðustu ár hafa verið félaginu erfið og spilar það nú í 3.Liga.
855

855 (DCCCLV í rómverskum tölum) var 55. ár 9. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Skartklukka

Skartklukka (fræðiheiti: "Campanula speciosa") er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Pýreneafjöllum.

Hún er með tvær undirtegundir:
Toppklukka

Toppklukka (fræðiheiti: "Campanula pyramidalis") er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Suður-Evrópu.
Túaregar

Túaregar eru berbískt þjóðflokkasamband. Þeir búa aðallega í Saharaeyðimörkinni á miklu svæði sem teygir sig frá suðvesturhluta Líbíu til suðurhluta Alsír, Níger, Malí og Búrkína Fasó. Túaregar hafa sögulega verið smalar og hirðingjar og fámennir hópar þeirra búa einnig í norðurhluta Nígeríu.

Túaregar tala samnefnt tungumál (einnig kallað "Tamasheq") sem tilheyrir berbískri kvísl afróasísku tungumálafjölskyldunnar.

Túaregar hafa stundum verið kallaðir „bláa fólkið“ vegna hefðbundinna blárra viðhafnarklæða sinna, sem hafa átt það til að flekka hörund þeirra með litarefni sínu. Þeir eru íslömsk hirðingjaþjóð sem talið er að sé komin af berbískum frumbyggjum Norður-Afríku. Túaregar voru meðal þeirra þjóða sem höfðu hvað mest áhrif á útbreiðslu íslams og þróun trúarinnar í Norður-Afríku og nágrannasvæðinu Sahel. Í menningu Túarega er þó ýmsum siðum frá því fyrir daga íslams viðhaldið; til dæmis eru ættir raktar í kvenlegg en ekki karllegg og karlar bera slæður en ekki konur.

Túaregar eru ættbálkasamfélag þar sem hver ættbálkur hefur sitt stigveldi og sína stéttskiptingu. Túaregar hafa stjórnað ýmsum verslunarleiðum gegnum Sahara og hafa leikið lykilhlutverk í mörgum hernaðardeilum í kapphlaupinu um Afríku og eftir afnýlendun álfunnar.
Mjölbjölluætt

Mjölbjölluætt (fræðiheiti "Tenebrionidae") er bjölluætt með um 20 þúsund þekktum tegundum. Tegundirnar eru misstórar og breytilegar að gerð og sköpulagi. Umgerð augna er gjarna formuð eftir lögun höfuðs. Tegundir af mjölbjölluætt finnast mjög víða. Margar eru skaðvaldar í mjölvörum. Efnaskipti tegunda af mjölbjölluætt eru hæg og margar tegundir verða langlífar og marga hafa mjög virkar efnavarnir.

Níu tegundir af mjölbjölluætt hafa fundist á Íslandi og teljast fjórar þeirra landlægar í húsum.
Baltikaferðin

Baltikaferðin var fræg skemmtisigling íslenskra ferðalanga um Miðjarðarhafið sumarið 1966 í tengslum við söngferð Karlakórs Reykjavíkur. Ferðin vakti mikla athygli almennings og var talsvert rifjuð upp, bæði vegna frásagna af óhóflegri áfengisneyslu en ekki síður vegna kostulegrar lýsingar rithöfundarins Þórbergs Þórðarssonar á henni.

Saga.

Karlakór Reykjavíkur hugðist fara í mikið tónleikaferðalag haustið 1966. Var ferðin skipulögð í samvinnu við ferðaskrifstofuna "Landsýn" og ákveðið að taka á leigu sovéskt skemmtiferðaskip, "Baltika". Var skipið fyllt af kórfélögum og öðrum ferðalöngum, 430 í allt.

Ferðalagið tók fimm vikur þar sem fyrst var siglt að ströndum Norður-Afríku, inn í botn Miðjarðarhafsins, um Svartahaf allt til Jalta. Margar kunnustu menningarborgir svæðisins voru heimsóttar og slegið upp tónleikum. Á heimleiðinni var meðal annars stoppað í Búlgaríu og Ítalíu áður en komið var aftur til Reykjavíkur þann 31. október.

Ferðin þótti nýstárleg og vakti þegar mikla athygli. Hörð samkeppni var í ferðaiðnaðinum og brugðust hefðbundu ferðaskrifstofunnar illa við þessum óvænta keppinaut. Kepptust þær við að auglýsa að ferðin væri ekki á þeirra vegum og var reynt að gera það tortryggilegt að um sovéskt farþegaskip væri að ræða. Var vissulega minna um lúxus en í fínustu vestrænu skemmtiferðaskipunum, þannig voru káetur flestar 4-6 manna og einungis sovéskar kvikmyndir sýndar um borð.

Snemma í ferðinni tóku að birtast ýkjukenndar frásagnir í íslenskum dagblöðum um drykkjuskapinn um borð í Baltíku, t.a.m. að vínbirgðir skipsins hefði þrotið þegar á öðrum degi. Í frægu viðtali Matthíasar Johannessen við Þórberg Þórðarson, sem var meðal farþega ásamt Margréti konu sinni, dró skáldið upp litríkar myndir af lífinu um borð. Má þar nefna lýsingar af sessum sem kaupglaðir ferðalangar höfðu keypt snemma í ferðinni sem reyndust mettaðar af pöddum og ýldulyktar sem stafaði af kæstum hákarli sem karlakórsfélagar höfðu í farteskinu. Tiltók Þórbergur jafnframt að lítið pláss hefði verið fyrir ástarfundi farþega nema þá helst í skúmaskotum og björgunarbátum. Vöktu lýsingarnar athygli og kátínu.
Reyðihnefla

Reyðihnefla (fræðiheiti: "Russula nana") eða reyðikúla er tegund svepps af hnefluætt. Reyðihnefla finnst víða á Íslandi þar sem hún vex einkum í snjódældum til fjalla með grasvíði. Hún líkist snæhneflu en er nokkuð ljósrauðari og algengari á Íslandi. Stafur og fanir beggja tegunda eru snjóhvítar.
Rafeindasmásjá

Rafeindasmásjá (enska: Scanning electron microscope eða SEM) er gerð smásjár sem skýtur rafeindum á sýni til að framkalla mynd. Lögun sýnisins og innihaldsefni þess ráða því hvernig mynd úr rafeindasmásjá lítur út. Ólíkt ljóssmásjá eru myndir úr rafeindasmásjám svarthvítar og því þarf að lita þær í tölvu eftir á. Rafeindasmásjár geta tekið myndir í hárri upplausn, sumar í upplausn innan við 1 nanómetra.
Sully Prudhomme

René François Armand (Sully) Prudhomme (16. mars 1839 – 6. september 1907) var franskt skáld sem kunnastur er fyrir að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum þegar þau voru veitt í fyrsta sinn árið 1901.

Líf og störf.

Prudhomme fæddist í París, sonur kaupmanns sem féll frá þegar skáldið var enn á barnsaldri. Hann hugðist leggja fyrir sig verkfræði en eftir að ljóð hans tóku að fá góðar viðtökur snerist hugurinn frekar til bókmenntaiðkanna og heimspeki. Fyrsta ljóðasafn hans kom út árið 1865 og hafði að geyma kvæðið um "Brostna blómakerið" (franska: "Le vase brisé") sem varð hans frægasta verk. Eftir 1888 sneri Prudhomme að mestu baki við skáldskap en sneri sér alfarið að skrifum um fagurfræði og heimsspeki, sem höfðu talsverð áhrif.

Mikil eftirvænting ríkti meðal sænsks bókmenntafólks þegar leið að því að bókmenntaverðlaun Nóbels yrðu veitt í fyrsta sinn. Líklegt var talið að rússneski rithöfundurinn Leo Tolstoi hreppti hnossið en þegar á hólminn var komið ákvað Nóbelsnefndin að veðja á óumdeildari höfund, ekki hvað síst í ljósi sérviskulegra trúarskoðanna þess rússneska.

Prudhomme notaði verðlaunaféð frá Nóbelsnefndinni til að stofna til nýrra bókmenntaverðlauna í heimalandi sínu. Hann lést árið 1907 en hafði þá átt við vanheilsu að stríða um áratuga skeið.

Yngvi Jóhannesson ljóðaþýðandi þýddi Brostna blómakerið á íslensku og gaf út á bók árið 1973.
Campanula quercetorum

Campanula quercetorum er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.
Verner von Heidenstam

Carl Gustaf Verner von Heidenstam (6. júlí 1859 – 20. maí 1940) var sænskt skáld og rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1916.

Ævi og störf.

Heidenstam fæddist í bænum Olshammar í Örebroléni inn í fjölskyldu af aðalsættum. Hann hóf myndlistarnám við listaakademíuna í Stokkhólmi en hvarf frá því vegna vanheilsu. Þess í stað sneri hann sér að heimhornaflakki víða um veröldina. Fyrsta ljóðabók hans, "Vallfart och vandringsår", var innblásin af þessum ferðalögum.

Skáldið sótti yrkisefni sitt talsvert í sænska sögu og má þar nefna langan ljóðabálk hans um Karl 12. Svíakonung og hermenn hans. Dálæti Heidenstams og ýmissa annarra skálda á Karli 12. varð árið 1910 kveikjan að einhverjum harðvítugustu deilum í sögu sænskra bókmennta. Deilur þessar, sem kallaðar voru "Strindbergsfejden", spruttu af harðorðri blaðagrein þar sem August Strindberg gagnrýndi dýrkunina á herkonungnum. Fljótlega fóru deilurnar að snúast um stöðu sænskrar ljóðlistar þar sem þeir Strindberg og Heidenstam leiddu hvor sína fylkinguna, en Strindberg hafði lengi átt í útistöðum við Heidenstam og sænsku akademíuna.

Árið 1916 hlaut Heidenstam bókmenntaverðlaun Nóbels. Ýmis kvæða hans hafa verið þýdd á íslensku, meðal annars af Magnúsi Ásgeirssyni.
Robert Innes

Robert Thorburn Ayton Innes (f. 10. nóvember 1861 – d. 13. mars 1933) var skoskur stjörnufræðingur sem er best þekktur fyrir uppgötun hans á proxima centauri árið 1915.
José Echegaray

José Echegaray y Eizaguirre (19. apríl 1832 – 4. september 1916) var spænskt leikskáld og stjórnmálamaður sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1904.

Líf og störf.

Echegaray fæddist í Madríd sonur háskólaprófessors í grísku. Hann fékk hámenningarlegt uppeldi og þegar á barnsaldri drakk hann í sig verk helstu meistara bókmenntasögunnar, auk þess að sýna mikla stærðfræðihæfileika. Aðeins tvítugur að aldri lauk hann verkfræðiprófi frá háskóla og hóf störf sem slíkur.

Árið 1854 sneri hann sér að kennslustörfum og fór á næstu árum að sinna þjóðfélagsmálum í vaxandi mæli. Lýðræðissinnar gerðu stjórnarbyltingu á Spáni árið 1868 og tók Echegaray sæti í byltingarstjórninni. Hann gegndi ráðherraembættum á næstu árum en sneri baki við stjórnmálum árið 1874, en eftir það má segja að rithöfundaferill hans hafi byrjað fyrir alvöru.

Hann var afkastamikill leikritahöfundur allt til æviloka, auk þess að skrifa mikið um stærðfræði og eðlisfræði. Verk hans voru þunglamaleg í takt við spænska leikhúshefð nítjándu aldar og eru sjaldan sett upp í seinni tíð. Árið 1904 hlaut hann Nóbelsverðlaunin ásamt franska skáldinu Frédéric Mistral.
Tjarnakrækja

Tjarnakrækja (fræðiheiti: "Scorpidium scorpioides") er mosategund af rytjamosaætt. Tjarnakrækja er algeng á Íslandi, bæði á láglendi og á hálendi. Hún vex á kafi í tjörnum og grunnum stöðuvötnum.
Skátafélagið Hamar

Skátafélagið Hamar er staðsett í Grafarvogi