arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Icelandic Folk Songs - Kristín Ólafsdóttir - Atli Heimir Sveinsson

Icelandic Folk Songs - Kristín Ólafsdóttir - Atli Heimir Sveinsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1978. Á henni syngur Kristín Ólafsdóttir íslensk þjóðlög. Undirleik undir stjórn Atla Heimis Sveinssonar annast hljómlistarmenn úr Sinfóníuhljómsveit Íslands, mismunandi stórar hljómsveitareiningar í hverju lagi. Auk þess leikur Örn Arason á gítar í nokkrum lögum. Upptakan fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður Sigurður Árnason, sem einnig annaðist hljóð-blöndun ásamt Atla Heimi. Ljósmynd á framhlið: Bragi Hinriksson
Jan Matejko

Jan Alojzy Matejko (24. júní 1838 – 1. nóvember 1893 í Kraká) var pólskur listmálari.
FARICE-1

FARICE–1 er sæstrengur sem tengir saman Ísland, Færeyjar og Skotland. Íslenskir hluthafar eiga 80% hlut í strengnum á meðan Færeyskir hluthafar eiga 20% hlut. Hluthafar í strengnum eru E-Farice, Faroese Telecom og Kall p/f ásamt fleiri aðilum bæði í Færeyjum og á Íslandi. Strengurinn fór í notkun í mars árið 2004 og tók við af CANTAT–3 sæstrengnum sem í dag er notaður sem varastrengur fyrir Færeyjar og Ísland.

Strengurinn fer í gegn um eftirtalda staði:

Tenglar.

Heimasíða FARICE-1
Brennisteinn

Brennisteinn er frumefni með efnatáknið S og sætistöluna 16 í lotukerfinu. Brennisteinn er algengur, bragðlaus, lyktarlaus og fjölgildur málmleysingi og er best þekktur á formi gulra kristalla en finnst jafnframt einnig sem súlfíð og súlföt. Það er aðallega á eldfjallasvæðum sem hann finnst í sinni eiginlegu mynd. Brennisteinn er efni sem er mikilvægt öllum lifandi verum. Hann er uppistaða í fjölda amínósýra og finnst þar af leiðandi einnig í mörgum próteinum. Hann er mikið notaður í framleiðslu á áburði, en sömuleiðis mikið við framleiðslu á byssupúðri, hægðalyfjum, eldspýtum, skordýraeitri og sveppaeyði.

Brennisteinn var unninn á nokkrum stöðum á Íslandi á 19. öld, t.d. í Brennisteinsfjöllum.
Tylftakerfi

Tylftakerfi er talnakerfi með grunntöluna 12. Tylftarkerfið lifir enn góðu lífi, t.d. er töluleg uppbygging klukkunnar og tímatal byggt á því, en 24 (2*12) klukkustundir eru í sólarhring og 12 mánuðir í ári. Í íslensku til forna gat hundrað táknað tólf tugi ("120"), en einnig var talað um "stórt hundrað" eða "tólfrætt hundrað". Tylft (enska "dozen") er enn algeng magneining í enskumælandi löndum.
Raunhluti

Raunhluti er annar hluti tvinntölu, "z" táknaður með formula_1 eða

"Re"("z"). Hinn hlutinn kallast þverhluti. Tvinntala "z", gefin á forminu "z" = "x" + "iy", þar sem "i" er þvertala, hefur raunhluta "x" og þverhluta "y". Reikna má raunhluta "z" með eftifarandi jöfnu:

þar sem formula_3 er samoki "z".
Klór

Klór (gríska "chloros", sem þýðir „fölgrænn“), er frumefni með efnatáknið Cl og sætistöluna 17 í lotukerfinu. Klórgas er grængult, tveimur og hálfum sinnum þyngra en loft, hefur svo mjög óþægilega, kæfandi lykt og er gríðarlega eitrað. Það er kraftmikið oxunar-, bleiki- og sótthreinsunarefni. Þar sem það er annar helmingur matarsalts og margra annarra efnasambanda er gnægð þess að finna í náttúrunni. Það er einnig nauðsynlegt flestum lífsformum, að mannslíkamanum meðtöldum.
Viðbót Maxwells

Viðbót Maxwells er leiðrétting sem James Clerk Maxwell gerði á lögmáli Ampers, til að útskýra hvernig rafsvið getur myndað rafstraum. Maxwell innfærði s.n. hliðrunarstraum, táknaðan "I"D, sem stafar af tímabreytingu á rafsviði:

þar sem JD er straumþéttleiki hliðrunarstraums, E er rafsviðsstyrkur með D = ε E og rafsvörunarstuðullinn er ε = ε0 εr.

Hliðrunarstrauminn má einnig skilgreina með tímabreytingu á rafsviðsflæði:

Viðbótin við lögmál Ampers verður þá liðurinn JD:

sem má umrita með lögmáli Kelvin-Stokes til að fá það form sem birtist í jöfnum Maxwells:
Seljúktyrkir

Seljúktyrkir (tyrkneska: "Selçuklular"; persneska: سلجوقيان "Ṣaljūqīyān"; arabíska: سلجوق "Saljūq", eða السلاجقة "al-Salājiqa") voru tyrkískt súnnímúslímskt ættarveldi undir áhrifum frá persneskri menningu sem ríkti yfir hlutum Mið-Asíu og hluta Mið-Austurlanda frá 11. öld til 14. aldar. Þeir stofnuðu Seljúkveldið sem náði á hátindi sínum frá Anatólíu til Púnjab og var höfuðandstæðingur krossfaranna í Fyrstu krossferðinni. Seljúktyrkir voru að uppruna bandalag tyrkískra ættbálka í Mið-Asíu (ógústyrkja) sem síðar tóku upp persneska siði og tungumál.
Kennslufræði skjalasafna

Kennslufræði skjalasafna (Arkivpædagogik) fjallar um kennslu sem fram fer í skjalasafni. Skjöl og skjalaflokkar eru þau kennslutæki sem byggt er á. Heimildirnar tala beint til gestsins og geta því svarað spurningum hans milliliðalaust. Uppgötvunargleði og áðreiðanleiki eru einkennandi þættir í námsferlinu.
Mankala

Mankala (arabíska: منقلة‎, "manqalä") er flokkur borðspila sem líka eru kölluð sáðspil eða telja og grípa. Þekktustu afbrigðin á Vesturlöndum eru kalaha, oware, sungka og bao. Elstu minjar um leik af þessu tagi eru frá tímum Konungsríkisins Aksúm frá 6. eða 7. öld. Leikurinn hefur svipaða stöðu í Afríku og sums staðar í Asíu eins og skák á Vesturlöndum og í Mið-Austurlöndum.
Depurð

Depurð eða hryggð er skap sem felur í sér tilfinningu fyrir missi, sorg, þunglyndi. Þegar fólk er dapurt er það oft hæglátt, orkulítið og heldur sig til hlés.
Lag

Lag er tónlistarverk sem byggir á samspili hljóðs og þagnar. Vert er að athuga að í lagi þarf að vera söngur.
Bláhegri

Bláhegri (fræðiheiti: "Ardea herodias") er vaðfugl af hegraætt. Hann er algengur í Norður- og Mið-Ameríku, í Vestur-Indíum og á Galapagoseyjum.

Bláhegri er stærsti ameríski hegrinn. Hann er 91-137cm á lengd frá gogg að stéli og með 180cm vænghaf. Hann vegur 2,2-3,6kg. Hann er aðallega blágrár að lit með svartar flugfjaðrir, rauðbrún læri og rauðbrúnar og svartar rendur á síðunum. Höfuðið er ljósara og andlitið næstum hvítt og svart fjaðraskraut sem liggur frá augunum og aftur á hnakka. Goggurinn er gulur en verður appelsínugulur í stutta stund við upphaf fengitímans.
Klauflax

Klauflax er feluorð yfir kjöt af klaufdýri, og var notað á föstunni meðan ekki mátti borða kjöt.
Þriðja ríkið

Þriðja ríkið (stundum kallað Þýskaland Hitlers) var Þýskaland undir flokksræði nasista og leiðtoga þeirra Adolfs Hitlers 1933 til 1945. „Þriðja“ vísar til þess að Þýska keisaraveldið var „annað ríkið“ og hið Heilaga rómverska ríki „fyrsta ríkið“.

Undir stjórn nasista rak Þýskaland útþenslustefnu í nafni kenningarinnar um landrými ("Lebensraum") og ofsótti gyðinga og önnur þjóðarbrot innan ríkisins á grundvelli hugmynda um arískan uppruna Þjóðverja og nauðsyn þess að viðhalda eða endurheimta „hreinleika“ kynþáttarins. Í nafni þessara hugsjóna stunduðu Þjóðverjar árásargjarna utanríkisstefnu og lögðu nágrannalönd sín undir sig með hervaldi á fyrstu árum síðari heimsstyrjaldarinnar. Bæði í Þýskalandi og hinum hernumdu löndum var stunduð skipuleg einangrun og fjöldamorð á gyðingum, sígaunum, stríðsföngum, fötluðum, samkynhneigðum og fleiri hópum sem taldir voru ógnun við hinn aríska kynþátt. Morð á gyðingum voru svo víðtæk, kerfisbundin og skilvirk að þau eru nefnd helförin.

Þriðja ríkið náði hátindi sínum á fyrstu árum styrjaldarinnar og Þýskaland varð stórveldi í Evrópu um 1940. Eftir ósigur Þjóðverja í síðari heimsstyrjöldinni var Þýskaland og stór hluti Evrópu í rúst og landinu var skipt í tvö ríki: Vestur-Þýskaland og Austur-Þýskaland, sem saman náðu yfir mun minna landsvæði en Þýskaland gerði fyrir styrjöldina. Prússland leið formlega undir lok sem sérstakt fylki. Þýsku ríkin tvö sameinuðust svo á ný árið 1990.
Boris Szulzinger

Boris Szulzinger er belgískur höfundur, leikstjóri og framleiðandi. Hann er vel þekktur fyrir kvikmyndina "The Lonely Killers" (1972) og "" (1975, leikstýrði með Picha).

Kvikmyndirnar sem að hann hefur gefið út.

... einnig kölluð "Mama Dracula"

... einnig kölluð "Jungle Burger" (UK)

... einnig kölluð "Shame of the Jungle" (USA)

... einnig kölluð "Tarzoon: Shame of the Jungle" (USA)

... einnig kölluð "The Lonely Killers"

... einnig kölluð "Love Under Age" (USA)

... einnig kölluð "Nathalie After Love"
Culver Field

Culver Field er fyrrum hafnaboltavöllur staðsettur í Rochester í New York-borg. Culver Field stendur við norðurhorn University-götu og Culver-götu. Hann var heimavöllur Rochester Broncos liðsins frá 1886 þangað til hann brann árið 1892. Völlurinn var endurbyggður fyrir leiktíðina 1898 og var þá orðinn heimavöllur liðsins Rochester Beau Brummels í áratug. Árið 1906 féll hægri áhorfendapallur vallarins, margir meiddust og leiddi það til margra lögsókna. Eftir leiktíðina árið 1907 eignaðist Gleason Works völlinn og breyttu í iðjuver sem stendur enn þann dag í dag á svæðinu.
Mercury-verðlaunin

Mercury-verðlaunin (e. "Mercury Prize", áður "Mercury Music Prize") eru tónlistarverðlaun sem veitt eru árlega fyrir bestu plötuna í Bretlandi og Norður-Írlandi.
Salka Valka

Salka Valka er skáldsaga eftir Halldór Laxness. Fyrri hlutinn, sem nefndist "Þú vínviður hreini", kom út árið 1931, og seinni, "Fuglinn í fjörunni", árið eftir, 1932. Bókin hefur eftir það komið út undir heitinu Salka Valka. Bækurnar segja uppvaxtarsögu Salvarar Valgerðar Jónsdóttur, sem er kölluð Salka Valka af móður sinni, Sigurlínu.

Þú vínviður hreini.

Við upphaf fyrstu bókar koma þær mæðgur til Óseyrar við Axlarfjörð, lítils sjávarpláss þar sem kaupmaðurinn Jóhann Bogesen ræður ríkjum. Upphaflega ætluðu mæðgurnar lengra suður en komust ekki lengra vegna veikinda Sigurlínar og fátæktar. Fyrst þegar þær koma til Óseyrar hafa þær engan samastað, þeim er vísað á Hjálpræðishersins þar sem þær hitta fyrir Steinþór Steinsson. Steinþór er ræfilslegur drykkjumaður sem leiðir mæðgurnar til gamalla hjóna, Eyjólfs sem er blindur og Steinunnar konu hans. Á bæ þeirra, Mararbúð, fá þær að vera. Í kjölfarið barnar Steinþór Sigurlínu sem eignast veiklulegan son en Steinþór yfirgefur þær mæðgurnar og heldur burt á báti.
Hörðaland

Hörðaland (norska: "Hordaland") er fylki í vestur Noregi, 15.436,64 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 505.246 (1. janúar 2014). Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu er Björgvin (norska: "Bergen"), með um 283.000 íbúa. Björgvin er einnig næst stærsta borg Noregs. Fylkið er í landshlutanum Vesturland.

Orðsifjar.

Ein tilgátun um uppruna heitis þessa fylkis er sú að hinir svonefndu Herúlar sem nefndir eru í latneskum annálum og sagðir búa á eystri strönd Kimbur-skaga (Jótlands) hafi sest hér að og gefið svæðinu nafn sitt og virðist þessi kenning tekin alvarlega af sumum. Eftir því sem Fornaldarsögur Norðurlanda segja er hér þó einfaldlega um konungseftirnefni að ræða þar sem Hörður bróðir Þránds í Þrándheimmi gaf konungdæmi sínu nafn sitt.
Hávingull

Hávingull (fræðiheiti: "Festuca pratensis") er vingull sem vex gjarnan í þurrum, sand- eða leirblendnum jarðvegi. Hann nær 30 til 100 sentimetra hæð og er mikið notaður sem beitar- eða fóðurjurt.
Álafoss

Álafoss er foss í ánni Varmá í Mosfellsbæ á Íslandi. Samnefnd ullarverksmiðja hefur verið rekin við fossinn síðan 1896 þegar Björn Þorláksson (1854-1904) bóndi á Varmá flutti inn vélar til að vinna ullina og notaði til þess vatnsorku úr fossinum, verksmiðjan átti stóran þátt í stofnun og vexti byggðar í Mosfellsbæ en hún var upphaflega tóvinnsla. Gekk tóvinnslan kaupum og sölum þar til bræðurnir Einar Pétursson og Sigurjón Pétursson á Álafossi (1888-1955) eignuðust ráðandi hlut og fóru í framleiðslu á hinum ýmsu ullarvörum.

Hljómsveitin Sigur Rós á þar hljóðver undir nafninu Sundlaugin sem var vígð 28. mars 1934. Seinni heimstyrjöldin stöðvaði allar framkvæmdir á viðbyggingum árið 1940.

Þess má geta að sundlaugin var byggð af Sigurjóni Péturssyni á Álafossi en hann rak íþróttaskóla fyrir börn á sumrin á árunum 1928 að seinni heimstyrjöld. Hinu megin á árbakkanum stendur Þrúðvangur en það var mötuneyti og íveruhús barnanna. Efndi Sigurjón til Fánadaga til að fjármagna byggingu Sundhallarinnar eins og hún var kölluð.
Frumbyggjar Ameríku

Frumbyggjar Ameríku (oft kallaðir Indíánar) eru hópar fólks af ýmsu þjóðum og afkomendur þeirra, sem bjuggu í Ameríku áður en Evrópubúar komu þangað fyrst.

Indíánar skiptast í mikinn fjölda kynþátta og ættflokka, en gerður er greinarmunur á þeim og Inúítum og Aljútum.

Norrænir menn voru fyrstir Evrópumanna til að líta frumbyggja Ameríku augum og áttu við þá nokkur samskipti í upphafi 11. aldar, flest miður friðsamleg. Þegar Kristófer Kólumbus kom síðan til Ameríku, nærri 500 árum seinna, hitti hann þar fyrir frumbyggjana. Hann sagði drottningu sinni og konungi frá því að hann hafi séð frumbyggja, talaði vel um þá og var sannfærður um að geta kennt villimönnunum í Ameríku hætti Evrópumanna. Næstu fjórar aldir, frá 1492–1890 fluttu milljónir Evrópubúar til nýja heimsins en tóku með sér lifnaðarhætti sínu og venjur. Eftir að Kólumbus hafði dvalið um stund hjá nokkrum þjóðflokkum rændi hann höfðingjum þeirra og flutti þá með sér til Spánar til að sýna konungi sínum og drottningu.

Það tímabil sem mest skipti sköpum fyrir frumbyggja í Ameríku voru árin 1860–1890 og frá þessum árum er stærstur hluti skráðra heimilda og athugana. Þetta tímabil einkenndist af græðgi, ofbeldi og hörku og á þessum árum gerðu innflytjendur næstum út af við hina fornu menningu amerískra frumbyggja. Flestar þær heimildir sem til eru um menningu þeirra eru í skáldsögum, bókum og bíómyndum. Evrópumenn byrjuðu fljótt að ræna og drepa villimennina sem Spánarkonungur vildi láta skíra til kristni. Varnir Indíána máttu sín lítils gegn byssum og sverðum Spánverja og heilum ættbálkum, sem samanlagt töldu hundruð þúsunda manna var útrýmt á tæpum áratug frá því að Kólumbus steig fæti á strönd San Salvadors þann 12. október 1492.

Hvíti maðurinn kom ekki bara með sjálfan sig og búfé sitt heldur einnig með fjölda sjúkdóma eins og til dæmis ýmsa barnasjúkdóma og mislinga. Voru þeir ekki lengi að stinga sér niður meðal heimamanna og þurrkuðu út heilu ættbálkana. Einnig urðu hvítir menn varir við nýja sjúkdóma sem þeir þekktu ekki áður og má þar sem dæmi nefna kynsjúkdóma eins og til dæmis lekanda og sárasótt.
Söngvar Satans

Söngvar Satans er bók eftir höfundinn Salman Rushdie. Bókin kom út árið 1988 og olli miklu fjaðrafoki innan íslamstrúar vegna þess hvernig mynd var dregin upp af Múhameð spámanni og var hann dæmdur til dauða (fatva) af æðstaklerki Írans, Ruhollah Khomeini fyrir þessi skrif.
Júanveldið

Júanveldið (kínverska: 元朝; pinyin: Yuáncháo; mongólska: Их Юань улс) var mongólskt ættarveldi sem ríkti yfir Kína frá 1271 til 1368 á eftir Songveldinu og á undan Mingveldinu. Það var stofnað af Kúblaí Kan, barnabarni Gengis Kan, stofnanda Mongólaveldisins í Asíu. Að nafninu til ríkti Kúblaí Kan líka yfir allri Norður-Asíu allt til Rússlands þar sem hann hafði erft stórkanstitilinn, en í reynd viðurkenndi aðeins eitt af hinum kanötunum yfirráð hans. Eftirmenn hans reyndu ekki að taka upp stórkanstitilinn og kölluðu sig keisara í Kína. Smám saman misstu Júankeisararnir völdin yfir héruðum sínum í Mongólíu og misstu um leið áhrif í Kína. Á endanum féll veldi þeirra þegar nokkrir hirðmenn gerðu hallarbyltingu og gerðu Zhu Yuanzhang að fyrsta keisara Mingveldisins.
Senegalfljót

Senegalfljót er 1790km langt fljót í Vestur-Afríku sem myndar landamæri Senegal og Máritaníu. Fljótið hefst við Bafoulabé í Malí þar sem árnar Semefé og Bafing renna saman og rennur út í Atlantshafið við strönd Senegal.
Segulsvörunarstuðull

Segulsvörunarstuðull er stuðull, táknaður með μ, sem er hlutfall milli segulsviðanna H og B, þ.a. B = μ H. Segulsvörunarstuðull lofttæmis er táknaður með μ0. Kemur við sögu í jöfnum Maxwells.

Skilgreining.

μ0 = 4π×10−7 N·A−2.

Rafsvörunarstuðull lofttæmis, ε0 er skilgreindur út frá segulsvörunarstuðli og ljóshraða.
Oddný Guðmundsdóttir

Oddný Guðmundsdóttir (15. febrúar 1908 – 1985) var farkennari og rithöfundur. Hún var frá Hóli á Langanesi.

Árið 1939 kom Oddný heim eftir að hafa stundað nám í Svíþjóð. En á yngri árum hafði hún dvalist við nám og störf á Norðurlöndunum og í Sviss. Oddný Guðmundsdóttir var vel máli farin og ágætur rithöfundur.

Oddný var farkennari í þrjátíu ár. Hún kenndi á Vestfjarðarkjálkanum í þrettán vetur, fjögur ár á Snæfellsnesi, tvö í Borgarfirði og eitt ár í Dalasýslu. Hún kenndi svo í skemmri tíma en skólaárið spannar í Húnavatnssýslu, Eyjafirði, Tjörnesi, Breiðdalsvík og fleiri stöðum. Hún skrifaði einnig nokkrar bækur og þar að meðal: "Svo skal böl bæta" árið 1943, "Veltiár" árið 1947, "Tveir júnídagar" árið 1949 og ritaði auk þess smásögur í blöð og tímarit og vann að þýðingum.

Árið 1978 tók Erlingur Davíðsson viðtal við hana fyrir bókaflokkinn "Aldnir hafa orðið". Þá var Oddný sjötug. Þegar Erlingur settist niður við eldhúsborðið heima hjá henni til að hefja viðtalið, tók hann eftir því að það var engin kaffikanna á borðinu. Þá sagði hún að hún hafi aldrei átt kaffikönnu en þætti samt kaffisopinn góður. Hún hafi heldur ekki átt karlmann og sakni þess ekki neitt. En í staðinn fyrir að segja frá atvikum og ævintýrum af langri ævi sinni þá tók hún sérstakt mál til meðferðar, sem hún nefnir: "Segðu okkur sögu". Þá sögu er hægt að lesa í "Aldnir hafa orðið" (8. bindi).

Oddný fór allar sínar ferðir á reiðhjóli hvort sem það var fara á milli bæja eða milli landshluta. Þótti henni ekki mikið mál að skreppa norðan frá Langanesi og suður til Reykjavíkur á reiðhjóli sínu.
Skógar (aðgreining)

Skógar getur átt við eftirtalda staði:
Denis Feeney

Denis C. Feeney (fæddur 16. október 1955) er nýsjálenskur fornfræðingur, prófessor í fornfræði og Giger-prófessor í latínu við Princeton-háskóla.

Feeney lauk B.A.-prófi frá Háskólanum í Auckland á Nýja Sjálandi árið 1976 og D.Phil.-gráðu frá Oxford-háskóla árið 1982. Doktorsverkefni hans fjallaði um 1. bók "Púnverjastríðsins" eftir Silius Italicus og var unnið undir leiðsögn R.G.M. Nisbet. Feeney kenndi m.a. við Edinborgarháskóla, Háskólann í Bristol, Wisconsin-háskóla í Madison og Oxford-háskóla áður en hann tók við stöðu sinni við Princeton-háskóla.

Bók Feeneys "The Gods in Epic" hafði mikil áhrif á hugmyndir manna um tengslin milli bókmennta og trúarbragða í Rómaveldi.
Þór (skip)

Varðskipið "Þór" (I) (einnig nefndur "Gamli Þór") var fyrsta varðskip Landhelgisgæslu Íslands. Skipið var upprunalega smíðað sem togari, árið 1899. Árið 1920 keypti Björgunarfélag Vestmannaeyja skipið og notaði það til fiskveiðieftirlits og björgunarstarfa. Rekstur Björgunarfélagsins gekk illa og árið 1926 ákvað Ríkissjóður að kaupa skipið. Með kaupum þess var Landhelgisgæsla Íslands stofnuð. Fyrstu árin var skipið vopnað tveim 57 mm fallbyssum, sem síðar voru skipt út fyrir eina 47 mm fallbyssu. "Þór" strandaði við Húnaflóa árið 1929. Í kjölfarið var ákveðið að kaupa nýtt varðskip í stað þess. Nafngift skipsins er sótt í norræna goðafræði.

Tenglar.

http://www.lhg.is/um-okkur/sagan/
Lögmál Boyles

Lögmál Boyles er lögmál í efnafræði, nefnt eftir írska efnafræðinginn Robert Boyle (1627 – 1691), sem segir að margfeldi þrýstings og rúmmáls gass í lokuðu íláti sé fasti.

Framsetning.

þar sem:

Má einnig rita:

þar sem tölurnar 1 og 2 tákna kerfið fyrir og eftir breytingu á annað hvort rúmmáli eða þrýstingi.
Hjörleifur Hróðmarsson

Hjörleifur Hróðmarsson var fóstbróðir Ingólfs Arnarsonar sem er talinn fyrsti landnámsmaður Íslands.

Þeir Hjörleifur og Ingólfur eru sagðir hafa verið frændur, föðurfeður þeirra vora bræður sem yfirgáfu Þelamörk fyrir víga sakir. Langafi þeirra var Hrómundur Gripsson, sögufrægur fornkappi. Synir hans voru Björnólfur, faðir Arnar föður Ingólfs, og Hróaldur, faðir Hróðmars föður Hjörleifs. Systir Ingólfs Arnarsonar, Helga Arnardóttir, var síðan gift Hjörleifi.

Hjörleifur hét upphaflega Leifur. Í Landnámu segir svo: „en Leifr fór í hernað á Írlandi ok fann þar jarðhús mikit; þar gekk hann í, ok var myrkt, þar til er lýsti af sverði því, er maðr helt á. Leifr drap þann mann ok tók sverðit ok mikit fé af honum; siðan var hann kallaðr Hjörleifr.“

Hjörleifur kom að sögn með Ingólfi til Íslands og hafði vetursetu við Hjörleifshöfða á Suðurlandi en var svo veginn af tveimur írskum þrælum er hann hafði tekið í víking á Bretlandseyjum. Drápu þessi Írar húskarla Hjörleifs og tóku konur býlisins með sér til Vestmannaeyja (nefndar svo vegna atburðar þessa en íbúar Bretlandseyja voru jafnan kallaðir Vestmenn).

Ingólfur sinnti skyldum fóstbróður og fann Íra þessa í Vestmannaeyjum, sótti að þeim og drap en frelsaði konurnar. Hann hafði séð að bátinn vantaði og grunaði því að þeir hefðu farið til eyjanna.

Hjörleifur vildi ekki blóta, öfugt við Ingólf, og þegar Ingólfur sá lík hans sagði hann að svona færi fyrir þeim sem ekki vildi tilbiðja Þór: „Og sé ég svo hverjum verða, ef eigi vill blóta.“
Tala Avogadros

Tala Avogadros er fjöldi einda í einu móli. Hún er mikilvægur fasti í efnafræði, oftast táknaður með "N"A eða "N"0 og er kennd við ítalska vísindamanninn "Amedeo Avogadro" (1776-1856).
Atti katti nóa

Atti katti nóa er íslensk vísa. Texti lagsins er nokkur ráðgáta en lagið sem textinn er sunginn við er Gamli Nói eftir Carl Michael Bellman (1740-1795) sem heitir "Gubben Noak" á frummálinu.

Textinn.

Textinn barst til Íslands með skátahreyfingunni á 6. áratuginum og varð vinsæll eftir að Rannveig og Krummi höfðu flutt hann í Stundinni okkar og var síðar gefinn út á hljómplötu árið 1967.

Í söngvabók frá Þýskalandi og nefnist "Liederbuch" er lagið og textinn undir heitinu "„Atte katte nuwa“". Svo virðist vera að bókin hafi verið tekin saman af Ernst Hossenfelder en nafn lagsins er skrifað frekar illa. Ekkert ártal er á bókinni, talið er að hún sé frá árinu 1970. Textinn er á þessa leið:

Í bókinni stendur svo "Von den Eskimos" (sem er þýska og þýðir „frá Eskimóum“) fyrir ofan sönginn, og fyrir neðan hann stendur "Geschichte einer Eskimo-Familie, die auf Walfang geht" (þýska: „saga af Eskimóafjölskyldu sem fer á hvalveiðar“). Þetta minnir á þá sögusögn að textinn sé á grænlensku, en ekkert hefur fengist staðfest í þeim málum.

Einnig er textinn til í dönskum söngum undir nafninu "„Ake take noa“", sem hægt er að sjá á netinu en þar er textinn svona:

Ruth Rugaard gefur upp hreyfingar með söngnum (hér) og segir hún að söngurinn fjalli um indverskan fiskimann sem fer á bát sínum að veiða. Á annarri síðu eru hreyfingar gefnar upp með textanum og stendur að hann fjalli um fiskveiðar en ekkert er gefið upp um uppruna hans.

Það er þess vegna ráðgáta hvaðan upprunalegi textinn „Atti katti nóa“ er kominn.
Náttúruhamfarir

Náttúruhamfarir er náttúrumyndun sem hefur miklar og slæmar afleiðingar einkum fyrir mannlegt samfélag en einnig dýralíf. Náttúruhamfarir geta til að mynda verið afleiðingar jarðskjálfta, eldgoss, flóðbylgja, snjóflóða, hitabylgja, hvirfilbyls og óveðurs. Í náttúruhamförum getur orðið mikið manntjón eða fjárhagslegt tjón.
Eiríkur rauði Þorvaldsson

Eiríkur rauði Þorvaldsson (d. um 1006) var fyrstur til að nema land á Grænlandi og var faðir Leifs Eiríkssonar. Eiríkur fæddist í Noregi og var sonur Þorvaldar Ásvaldssonar, en kallaður „rauði“ vegna hárlitarins. Þeir feðgar flæmdust frá Noregi vegna vígamála. Sigldu þeir þá til Íslands og nam Þorvaldur land á Dröngum á Ströndum. Íslendingasagan "Eiríks saga rauða" segir frá ævi hans.

Ævi.

Samkvæmt því sem segir í "Eiríks sögu rauða" kvæntist Eiríkur Þjóðhildi, dóttur Jörundar Úlfssonar skjálga, og flutti þá suður í Haukadal í Dölum, ruddi þar land og bjó á Eiríksstöðum hjá Vatnshorni.

Eiríki gekk illa að lynda við aðra menn og var hann rekinn úr Haukadal eftir að hann var dæmdur sekur vegna vígaferla. Þá fór hann í eyna Brokey á Breiðafirði en var einnig rekinn þaðan fyrir vígaferli og varð útlagi að nýju 982. Ákvað hann um þær mundir að leita lands vestan Íslands en maður nokkur, sem Gunnbjörn Úlfsson hét, hafði talið sig hafa séð eyju norðan Íslands og nefndi Gunnbjarnarsker.

Samkvæmt Eiríks sögu rauða varði hann þremur árum útlægur í að kanna strönd Grænlands. Sneri hann svo aftur til Íslands og sagði miklar og fagrar sögur af þessu nýfundna landi. Árið 985 hafði hann svo safnað fjölmennu liði og sneri með því aftur til Grænlands og stofnaði tvær nýlendur á vesturströndinni, Eystribyggð og Vestribyggð. Í Eystribyggð reisti hann stórbýlið Brattahlíð fyrir sig og sína, nálægt þar sem Narsarsuaq stendur nú. Eiríkur var þá orðinn háhöfðingi Grænlands. Í upprunalegum leiðangri Eiríks voru 25 skip, sennilega knerrir, en aðeins 14 komust til Grænlands. Hin 11 ýmist fórust í ofsaviðri eða sneru til baka.

Tilgátubær Eiríks rauða hefur verið reistur á Eiríksstöðum í Haukadal með hliðsjón af rannsóknum fornleifafræðinga á rústum sem þar hafa verið grafnar upp og rannsakaðar.