arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
BBC

British Broadcasting Corporation yfirleitt skammstafað sem BBC er stærsta útsendingarfyrirtæki í heimi hvað varðar áhorfendur og tekjur. BBC er ríkisútvarp Bretlands og um 23.000 manns starfa hjá fyrirtækinu. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Westminster í London. Reksturinn kostar um 4 milljarða breskra punda á ári. Aðaltilgangur fyrirtækisins er útsending í Bretlandi, Ermarsundseyjum og á Mön. BBC er sjálfstandandi ópinbert útsendingarfyrirtæki sem er rekið undir Royal Charter. Meginhluti fjárfestingar BBC kemur frá sjónvarpsgjaldi, sem allir í Bretlandi er eiga sjónvarps- eða útvarpstæki verða að borga. Hvert ár tilgreinir breska ríkisstjórnin þetta gjald, sem er samþykkt í breska þinginu.

Fyrir utan Bretland hefur útvarpsstöðin BBC World Service verið sent út síðan hún var stofnuð undir nafninu „BBC Empire Service“ desember 1932. Hún er send út bæði beint og í öðrum útvarpsstöðum, auk þess er hún send út í sjónvarpi og á netinu. Þó að stöðin notir sömu aðstöður og bresku útvarpsstöðvarnar er hún ekki fjármögnuð eingöngu með sjónvarpsgjaldi heldur beinum styrkjum frá bresku ríkisstjórninni. Þessir styrkir eru aðsklinir sjónvarpsgjaldinu en að undanförnu lagt hefur verið fram að nokkur fjármögnun fyrir World Service ætti að koma frá því. Það er líka sérstakur framkvæmdastjóri hjá stöðinni.

Auk þeirra tekna frá sjónvarpsgjaldi og styrkjum fyrir World Service fær BBC peninga frá verslunarfyrirtækinu sínu BBC Worldwide. Tilgangur fyrirtækisins er að selja sjónvarpsþætti, að gefa út tímarit eins og "Radio Times" og að gefa út bækur. BBC fær nánari tekjur frá fyrirtækinu BBC Studios and Post Production (áður hét BBC Resources Ltd) sem framleiðir sjónvarpsþætti.

Saga.

BBC var stofnað sem einkahlutafélag 18. október 1922 undir nafni British Broadcasting Company Ltd og var heimsins fyrsta ríkisútvarp. Þetta fyrirtæki var stofnað af hópi sex samskiptafyrirtækja: Marconi, Radio Communication Company, Metropolitan-Vickers, General Electric, Western Electric og British Thomson-Houston, til þess að senda út tilraunaútvarpssendinga. Fyrsta sendingin var 14. nóvember sama ár frá stöðinni 2LO í Marconi House í London. British Broadcasting Company Ltd var stofnað af British General Post Office (GPO). Þessu fyrirtæki var lokið 1. janúar 1927 og stofnað var nýtt almannafyrirtæki undir nafni British Broadcasting Corporation og því var gefið Royal Charter.

BBC tekur fram að þeirra markmið er „að upplýsa, mennta og skemmta“, og er einkunnarorð sitt „Nation Shall Speak Peace Unto Nation“. Skjaldarmerki með örnum og ljónum var líka tekið í notkun þegar nýja fyrirtækið var stofnað.

Sjónvarp.

Skáletruðu stöðvar eru sendar út á hefðbundinn hátt, hinar eru stafrænar.

Útvarp.

Stafrænt útvarp:
Vitrúvíski maðurinn

Vitrúvíski maðurinn er fræg pennateikning ásamt athugasemdum eftir Leonardo da Vinci. Hann teiknaði myndina árið 1492 eins og kemur fram í dagbókum hans. Nafnið dregur teikningin af því að hún er tilraun til að sýna fullkomin hlutföll mannslíkamans í tengslum við grunnform byggingarlistar eins og rætt er um í verkinu "De Architectura" eftir rómverska arkitektinn Vitrúvíus. Verkið er varðveitt í Listaakademíunni í Feneyjum.
Blætisdýrkun

Blætisdýrkun (eða fetishismi) er hugtak sem venjulega er notað um kynferðisáráttu tengda ákveðnum hlutum eða líkamspörtum sem oft er talinn óvenjuleg. Hugtakið var upphaflega myndað á 18. öld og var það notað yfir fyrri stig trúar þar sem hlutir hafa yfirnáttúruleg völd yfir mönnum. Sigmund Freud tók síðar upp orðið og notaði yfir hvöt sem beinist að ákveðnum hlutum eða afmörkuðum hluta manneskju. Þar sem um er að ræða dauða hluti koma málefni blætisdýrkunar sjaldan fyrir opinberlega. Fyrir kemur þó að blætisdýrkun gangi svo langt að stela hlutum sem þeir svo nota til að fá útrás fyrir kynhvöt sína. Dæmi um þess háttar hluti eru notaðar kvenmannsnærbuxur. Algengt er að blætisdýrkendur laðist að gúmmíi, annaðhvort þar sem einstaklingurinn klæðist gúmmífötum eða maki hans. Blætisdýrkun er langvinnandi og fræðimönnum hefur reynst erfitt að útskýra hann.

Blætisdýrkendur leita sjaldan meðferðar. Þegar það gerist er það oft vegna þess að þeir hafa verið skikkaðir til þess, s.s. af yfirvöldum eða mökum. Meðferð hefur gefið einhvern árangur þar sem hlutir sem blætisdýrkendur sækjast eftir eru paraðir við fráreiti líkt og raflost.
Forlagið

Forlagið er stærsta bókaforlag á Íslandi. Það gefur út um 150 titla á ári undir merkjum JPV, Máls og menningar, Vöku-Helgafells, Iðunnar, og Ókeibóka.

Það varð til árið 2007 þegar Mál og menning keypti útgáfuhluta Eddu og sameinaði hann við JPV. Félagið sameinaðist svo Vegamótum árið 2008. Mál og menning á helmingshlut í Forlaginu og fer með stjórnarformennsku.

Árið 2017 var Forlagið með nærri 50% markaðshlutdeild í almennri bókaútgáfu á Íslandi, fjórum sinnum meira en næststærsti útgefandinn, Bjartur-Veröld.

Árlegur hagnaður er um 50 milljónir.

Árið 2020 keypti sænska hljóðbókarstreymisveitan Storytel 70% hlut í fyrirtækinu.
Stjórn

Stjórn er fornnorræn þýðing á fyrsta hluta Biblíunnar eða Gamla testamentisins, frá Fyrstu Mósebók til loka Síðari konungabókar. Nafnið "Stjórn" hefur líklega ekki fylgt ritsafninu frá upphafi, heldur mun það vera frá 16. eða 17. öld. Merking orðsins er óviss, gæti þýtt "leiðarvísir", eða "stjórn guðs" á veröldinni, eða á Gyðingum. Einnig gæti orðið verið þýðing á "Liber regum" (sem er latína og merkir: Konungabók).

Efni, þýðendur og uppruni.

Stjórn nær yfir eftirtalin rit Biblíunnar:

Textarnir í Stjórn eiga sér a.m.k. tvenns konar uppruna. Síðari hlutinn, frá og með Jósúabók til loka Konungabókanna, er þýðing á latnesku Biblíunni, Vúlgötu, líklega verk eins manns. Þýðingin er mjög góð, ekki orðrétt, en án verulegra úrfellinga eða breytinga. Hugsanlegt er að þýðingin sé unnin í Noregi, því að sums staðar er vísað til norskra aðstæðna. Málfarið bendir til að þýðingin sé frá 1220-1250.

Í handritinu AM 226 fol. er "Jósúabók" í annarri gerð, þýdd eftir "Historia Scholastica" eftir Pétur Comestor. Í þessu handriti er einnig þýðing á 2. Mósebók 19 til 5. Mósebókar, gerð eftir Vúlgötu, og er í svipuðum stíl og framhaldið. Þetta er álíka góð þýðing, en styttir textann sums staðar verulega, einkum þar sem endurtekningar eru. Finnur Jónsson prófessor taldi að þessi hluti gæti verið úr sömu biblíuþýðingu og framhaldið, þ.e. frá 1220-1250, en Gustav Storm hélt því fram að þetta væri íslensk þýðing frá 14. öld, gerð til að fylla eyðu í textanum.

Fyrsti hluti "Stjórnar", 1. Mósebók til 2. Mósebókar 18, á sér allt annan uppruna. Þar er texti Biblíunnar bútaður niður og síðan bætt við umfangsmiklum skýringum, sem sóttar eru í ýmsar heimildir. Má þar einkum nefna "Historia Scholastica" og "Speculum Historiale". Sjálfur texti Biblíunnar drukknar víða í skýringunum og hefði þetta orðið tröllaukið verk ef því hefði verið fram haldið. Finnur Jónsson telur að þeim mönnum sem settu saman Stjórnarhandritin á 14. öld, hafi þótt svo mikið til þessa verks koma, að þeir hafi tekið það fram yfir gömlu biblíuþýðinguna, sem fyrir vikið er glötuð að þessum hluta.

Framan við fyrsta hluta "Stjórnar" er formáli, þar sem segir m.a.:

Af þessu má ráða að Hákon háleggur hafi látið þýða þennan fyrsta hluta Stjórnar á þeim árum sem hann var konungur, þ.e. 1299-1319.

Handrit.

"Stjórn" er varðveitt heil eða í brotum í nokkrum skinnhandritum:

Öll handritin, sem eru íslensk, hafa verið veglegar, tveggja dálka skinnbækur frá 14. öld.
Rödd byltingarinnar

Rödd byltingarinnar var blað sem Baráttusamtökin fyrir stofnun kommúnistaflokks gáfu út í byrjun níunda áratugar 20. aldar. Ritstjóri þess var Þorvaldur Þorvaldsson.
Hannes Stephensen Bjarnason

Hannes Stephensen Bjarnason var íslenskur kaupmaður er verslaði á Bíldudal.
Tekinn

Tekinn var íslenskur sjónvarpsþáttur í anda Punk'd sem gekk út á það að hrekkja frægt fólk. Auðunn Blöndal sá um þáttinn. Hann byrjaði fyrst á sjónvarpsstöðinni Sirkus um haustið 2006 og seinni þáttaröðin var sýnd á Stöð 2, haustið 2007.
Helgríma

Helgríma eða dánargríma er afsteypa af andliti látins manns.

Slátrunartæki.

Orðið "helgríma" er einnig haft um tæki sem var áður notað við slátrun búfjár (sérstaklega sauðkinda). Slík helgríma var úr leðri og stóð breiður pinni út úr henni miðri. Henni var komið fyrir á höfði kindarinnar og pinninn síðan rekinn inn í hauskúpuna með sleggju.
Hjallerup

Hjallerup er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Íbúafjöldi bæjarins er umb 4.000 og liggur bærinn í Brønderslev sveitarfélaginu. Bærinn er þekktur fyrir sinn árlega „Hjallerup markað“.
Neil Flynn

Neil Richard Flynn (fæddur 13. nóvember 1960) er bandarískur leikari og er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem húsvörðurinn í NBC sjónvarpsþáttunum Scrubs.
Storvorde

Storvorde er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og er íbúafjöldi bæjarins um 3300 manns.
Útlitsfræði

Útlitsfræði eða svipfræði er það að meta persónuleika og tilfinningar út frá líkamanum og þá sérstaklega út frá andlitinu. Þannig töldu talsmenn útlitsfræðinnar að hægt væri að „lesa“ persónuleika manna út frá ytra útliti þeirra. Með öðrum orðum lýsti ytra útlitið innri gerð. Nú er hins vegar vitað að sambandið milli ytra útlits annars vegar og persónuleika, langana, hvata o.s.frv. er ekkert. Ekkert er hægt að segja um það hvort ljótur eða fallegur einstaklingur sé góður eða slæmur eða hvort stór maður er betri en lítill. Því er útlitsfræðin dæmigerð hjáfræði eða gervivísindi.
Skanderborg

Skanderborg er danskur kaupstaður á Austur-Jótlandi. Íbúafjöldi bæjarins er 13.423 (2006).
Keltneskar þjóðir

Keltnesku þjóðirnar eru 6 þjóðir og þjóðarbrot sem tala keltnesk tungumál og búa á stöðum sem keltar rekja uppruna sinn til.
Lillehammer

Lillehammer er norskur bær í suðurslua landsins. Hann er við norðurbakka vatnsins Mjøsa og er íbúafjöldi bæjarins um 28.000 (2018). Lillehammer hélt 17. vetrarólympíuleikana 1994.
Mótmælandi Íslands (kvikmynd)

Mótmælandi Íslands er íslensk heimildarmynd í leikstjórn Þóru Fjeldsted og Jón Karls Helgasonar. Myndir segir frá Helga Hóseassyni sem er virkur mótmælandi varðandi allskyns málefni á Íslandi. Hann hefur stundað sín óvenjulegu mótmæli í áratugi og vanalega með útbúning á skrautlegum skiltum sem hann ráfar svo þögull með á Langholtsvegi. Helgi komst í fréttirnar á áttunda áratug síðustu aldar þegar hann sletti skyri yfir þingmenn er voru á leið inn á Alþingi.
Biblíuvers

Biblíuvers er minnsta eining, eða grunneining, við skiptingu á texta Biblíunnar. Tölusetning biblíuversa eða ritningargreina, var fundin upp á fyrri hluta 16. aldar. Ítalskur munkur af reglu dóminíkana, "Santes Pagninus" (1470-1541), notaði fyrstur svipað kerfi við útgáfu Biblíu sem kom út í Lyon í Frakklandi 1527-1528, en kerfi hans náði ekki útbreiðslu.

"Robert Estienne" (1503-1559), nafntogaður prentari í París, gaf út Nýja testamenti árið 1551, þar sem í fyrsta skipti var innleitt það kerfi við tölusetningu biblíuversa, sem nú er notað. Árið 1553 gaf hann út heila Biblíu með tölusettum versum, og var kerfi hans almennt tekið upp á næstu áratugum.

Í fyrstu útgáfu Biblíunnar á íslensku, Guðbrandsbiblíu (1584), er aðeins tölusett kaflaskipting, en í næstu útgáfu, Þorláksbiblíu (1644) er einnig tölusett versaskipting, og í öllum íslenskum útgáfum Biblíunnar upp frá því.

Mikil þægindi þykja að því að geta vísað til tölusettra ritningargreina, t.d. Lúk. 17:21, sem merkir: Lúkasarguðspjall, 17. kapítuli, 21. vers.

Nokkur ruglingur er á því hvaða skammstafanir eru notaðar, en ætti þó sjaldan að valda misskilningi, t.d. Lúk. 17:21, eða Lk 17,21.
Tom Tancredo

Thomas Gerard Tancredo (f. 20. desember 1945) er bandarískur stjórnmálamaður, fæddur í Denver í Coloradofylki. Hann gegndi starfi þingmanns í neðri deild bandaríska þingsins fyrir Coloradofylki. Tancredo sóttist eftir tilnefningu repúblikana í forsetakosningunum árið 2008. Hann tilkynnti á afmælisdegi sínum 20. desember 2007 að hann myndi hætta kosningabaráttu sinni.
Aðaltengingar

Aðaltengingar eru samtengingar sem eru oftast notaðar til að tengja saman einstök orð, setningarliði, tvær hliðstæðar aðalsetningar eða tvær eða fleiri aukasetningar.

Langalgengustu aðaltengingarnar eru:
Oxfordshire

Oxfordshire (skammstafað Oxon) er sýsla á Suður-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Oxfordshire er Oxford.
Samleitni

Samleitni er grundvallarhugtak í örsmæðareikningi, mengjafræði og (tvinn)fallafræði. Talað er um samleitni runa annars vegar og raða hins vegar.

Samleitni runa.

Runa ("an") er samleitin ef liðir rununnar, "an" nálgast endanlega tölu "M" (markgildi), eins vel og vera vill, eftir því sem liðvísirinn "n" vex, þ.e.

ef fyrir sérhverja rauntölu ε &gt; 0 er til náttúrleg tala "N" þ.a. |"an" -"M" | &lt; ε fyrir öll "n"≥"N".

Runa, sem ekki er samleitin, kallast "ósamleitin runa".

Samleitni raða.

Röð "S" telst samleitin með markgildi "M" ef runa af hlutsummum raðarinnar (hlutsummuruna) ("Sn") er samleitin með markgildi "M". Röð, sem ekki er samleitin, kallast "ósamleitin röð".

Samleitnar raðir gegna lykilhutverki í fallafræði, en fáguð föll eru skilgreind með röðum sem eru samleitnar innan ákveðins samleitnigeisla.

Alsamleitni er sterkara skilyrði fyrir samleitni og á við um fallarunur.
Spænska borgarastyrjöldin

Spænska borgarastyrjöldin var borgarastyrjöld háð á Spáni, sem stóð frá 1936 til 1939. Tildrög hennar voru þau, að lýðræðislega kjörin, vinstrisinnuð ríkisstjórn lýðveldisins Spánar vildi framkvæma þjóðfélagsbreytingar í samræmi við stefnu sína, en falangistar neituðu að sætta sig við þær, svo herforingjar sem voru á þeirra bandi hófu uppreisn. Ríkisstjórnin naut einkum stuðnings verkamanna í borgum, sósíaldemókrata, kommúnista, anarkista og Baska, en uppreisnarmenn nutu einkum stuðnings hersins, kirkjunnar og landeigenda.

Stríðið varði í þrjú ár, og gekk á ýmsu. Vesturveldin — Bretland, Frakkland og Bandaríkin — settu vopnasölubann á Spán, og töldu síst þörf á því að senda meira af vopnum til lands sem þegar logaði í ófriði. Öxulveldin Þýskaland og Ítalía studdu hins vegar uppreisn falangista, enda verulegur skyldleiki þeirra við þýska nasismann og ítalska fasismann. Sovétríkin studdu lýðveldið eftir atvikum, en höfðu hvorki tök á að blanda sér beint í stríðið né að veita lýðveldissinnum nægan stuðning til þess að vinna það.

Mikill fjöldi manna frá öðrum löndum tók samt þátt í Spánarstríðinu sem sjálfboðaliðar, oftast með her lýðveldisins. Þjóðverjar og Júgóslavar áttu flesta fulltrúa, en Frakkar, Bretar, Bandaríkjamenn, Albanir, Ítalar og fleiri líka. Þeir sem komu frá löndum þar sem fasismi ríkti börðust oft í óþökk yfirvalda í heimalandinu, og áttu stundum vandræði yfir höfði sér þegar þeir sneru heim. Tæpast nema 3 Íslendingar tóku þátt í Spánarstríðinu.

Árið 1939 lauk styrjöldinni með algerum sigri falangista. Foringi þeirra, Francisco Franco, varð einræðisherra yfir Spáni og ríkti til dauðadags. Frá því lýðveldissinnar töpuðu stríðinu, hafa mismunandi fylkingar þeirra kennt hver annarri um, ekki síst annars vegar anarkistar og kommúnistar, en hins vegar stalínistar og trotskíistar.
Frumstig

Frumstig er fyrsta stig stigbreytingar, og einnig form lýsingarorða og atviksorða þaðan sem miðstigið og efsta stigið er myndað.

Frumstig í nokkrum málum.

Frumstig í ensku.

Í ensku er lýsingarorðið "good" (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því "better" (betri) og efsta stigið "best" (bestur).

Frumstig í frönsku.

Í frönsku er lýsingarorðið "bon" (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því "meilleur" (betri) og efsta stigið "le meilleur" (bestur).

Frumstig í íslensku.

Í íslensku er lýsingarorðið "góður" óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því "betri" og efsta stigið "bestur".

Frumstig í latínu.

Í latínu er lýsingarorðið "bonus" (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því "melior" (betri) og efsta stigið "optimus" (bestur).

Frumstig í spænsku.

Í spænsku er lýsingarorðið "bueno" (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því "mejor" (betri) og efsta stigið "el mejor" (bestur).
Hjáfræði

Hjáfræði, einnig kölluð gervivísindi, eru hugmyndakerfi sem fylgjendur þeirra telja til vísinda, en aðrir telja að séu einungis eftirlíking þeirra. Gervivísindi eru hugmyndafræði sem er sett fram á vísindalegan hátt án þess þó að styðjast við vísindaleg vinnubrögð. Það sem greinir vísindi frá gervivísindum er það að hægt er að sanna vísindakenningar ólíkt gervivisindum.

Að greina hjáfræði frá vísindum.

Hjáfræði, ólíkt vísindum, fullyrðir eitthvað:
Krímkanatið

Krímkanatið (krímtatarska: "Qırım Hanlığı", قريم خانلغى‎; pólska: Chanat Krymski - Khanat Krymsky; rússneska: Крымское ханство - Krymskoye khanstvo; úkraínska: Кримське ханство - Kryms'ke khanstvo; tyrkneska: Kırım Hanlığı) var ríki Krímtatara sem stóð frá 1441 til 1783. Það var langlífast þeirra ríkja sem urðu til við upplausn Gullnu hirðarinnar. Nokkrar ættir Krímtatara undir stjórn Hacı Giray klufu sig frá Gullnu hirðinni með stuðningi Stórfurstadæmisins Litháen og stofnuðu sjálfstætt ríki á Krímskaga við Svartahaf. Fljótlega eftir lát Hacı Giray lenti ríkið á áhrifasvæði Tyrkjaveldis og allir nýir kanar þurftu samþykki Tyrkjasoldáns. Ottómanar komu þó fram við Krímtatara sem bandamenn fremur en undirsáta.

Hátindi sínum náði ríkið undir stjórn Devlet 1. Giray sem tókst að koma í veg fyrir fyrirætlanir Ottómana um að grafa skipaskurð milli Volgu og Don. Hann barðist við Rússa um yfirráð yfir Tatarahéruðunum Kasan og Astrakan og rændi Moskvu 1571. Aðeins ári síðar beið hann síðan mikinn ósigur fyrir Rússum í orrustunni við Molodi.

Krímkanatinu tók að hnigna á sama tíma og Tyrkjaveldi hnignaði. Riddaralið Krímtatara úreltist eftir því sem herir helstu samkeppnisríkja, Rússa og Pólverja, væddust nútímaskotvopnum. Kalmikar settust að nálægt ósum Volgu á fyrri helmingi 17. aldar og eftir að þeir gerðust bandamenn Rússa tóku þeir þátt í herförum þeirra gegn Krímtöturum. Herfarir Rússa í Rússnesk-tyrkneska stríðinu 1735-1739 og Rússnesk-tyrkneska stríðinu 1768-1774 gerðu þeim kleift að kljúfa Krímkanatið frá Tyrkjaveldi og gera það að áhrifasvæði Rússa. Þann 8. apríl 1783 innlimaði Katrín mikla Krímkanatið í Rússneska keisaradæmið og síðasti kaninn Şahin Giray leitaði hælis í Tyrkjaveldi árið 1787.
Gísli Einarsson (skólameistari)

Gísli Einarsson (um 1621 – 1688) var skólameistari í Skálholti og fyrstur til að vera skipaður kennari í stærðfræði og stjörnufræði við íslenskan skóla.

Gísli lærði stærðfræði og stjörnufræði við Kaupmannahafnarháskóla 1644-1649. Rétt áður en hann hélt til Íslands að námi loknu var hann fenginn til að reikna út hið árlega stjörnualmanak fyrir Danmörku, verk sem venjulega var aðeins falið kennurum háskólans og þeirra bestu nemendum. Stjörnualmanakið er það eina sem enn er til af verkum Gísla en lýsingar hans á halastjörnu 1652 voru teknar upp í lýsingu Peder Hansen Resens.

Gísli varð heyrari í Skálholti eftir heimkomuna og rektor 1651-1661. Hann fór illa með áfengi og lenti í hneykslismálum vegna ryskinga. Brynjólfur Sveinsson biskup hjálpaði honum á ýmsa lund og hélt verndarhendi yfir honum. 1661 gerðist hann prestur að Helgafelli sem hann hélt til dauðadags.
Hampshire

Hampshire (skammstafað Hants) er sýsla á Suður-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Hampshire er Winchester.
Nottinghamshire

Nottinghamshire er sýsla á Mið-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Nottinghamshire er Nottingham. Skírisskógur er í Nottinghamshire.
Caspar David Friedrich

Caspar David Friedrich (5. september 1774 – 7. maí 1840) var þýskur listmálari sem var einn helsti fulltrúi rómantísku stefnunar þýsku. Friedrich fæddist í borginni Greifswald sem þá var hluti af Sænsku Pommern, en hann telst samt sem áður til þýskra málara.

Friedrich flutti til Dresden 1798, og var þar til æviloka. Hann var vinur Goethe og Novalis. Einnig vinur hans Philipp Otto Runge, þeir vildu báðir eitthvað nýtt og komu með nýjunga í málaralistina.

Eitt hans fyrsta stóra verk var „Cross in the Mountains„ eða Tetschen Altar, 1807-1808.
Maria de'Medici

Maria de'Medici (26. apríl 1575 – 3. júlí 1642) var drottning í Frakklandi þar sem hún var kölluð Marie de Médicis. Hún var önnur eiginkona Hinriks 4. Frakkakonungs og móðir Loðvíks 13.

Maria var dóttir Frans 1. stórhertoga í Toskana og Jóhönnu frá Austurríki. Hún giftist Hinriki árið 1600 eftir að hjónaband hans og Margot drottningar var ógilt. Elsti sonur hennar, Loðvík, fæddist í Fontainebleau-höll ári síðar.

Hjónabandið var ekki farsælt. Maria átti í átökum við hjákonur Hinriks, en fékk því jafnframt framgengt að Margot drottningu var hleypt aftur til Frakklands. Hún sýndi lítinn áhuga á stjórnmálum meðan Hinrik var á lífi og þegar hann var myrtur og hún varð ríkisstjóri fyrir barnungan son sinn, varð hún háð hirðmey sinni Leonoru Dori og ítölskum eigimanni hennar, Concino Concini. Í utanríkismálum hvarf hún frá hinni hefðbundnu andstöðu Frakklands við Spán enda sjálf af ætt Habsborgara og gekk frá því að börn hennar giftust meðlimum spænsku konungsfjölskyldunnar.

Stærsta verkefni hennar var bygging Lúxemborgarhallar sem hófst 1615 samkvæmt teikningum Salomons de Brosse. Peter Paul Rubens var hirðmálari hennar.

Stefna og stjórnunarhættir þeirra Concinis voru óvinsælir meðal hirðarinnar. Hún var neydd af franska háaðlinum til að kalla saman franska stéttaþingið 1614-1615 í síðasta sinn fram að frönsku byltingunni. Þar kom fram biskupinn Richelieu sem ákafur talsmaður forréttinda kirkjunnar. 1616 gerði hún hann að æðstaráði í ríkisstjórn sinni og ráðgjafa sínum við hlið Concinis.

1617 gerði Charles de Luynes hallarbyltingu og fékk hinn fimmtán ára gamla Loðvík 13. til að taka stjórnina í eigin hendur. Loðvík lét myrða Concini og setti móður sína í stofufangelsi í Blois-höll í Loire-dal. Richelieu var einnig rekinn í útlegð. Tveimur árum síðar slapp hún og tók þátt í tilraun til hallarbyltingar undir stjórn bróður Loðvíks, Gaston hertoga af Orléans. Sveitir Loðvíks brutu byltinguna auðveldlega á bak aftur, en í kjölfarið sættust þau fyrir milligöngu Richelieus sem tók sæti de Luynes við hlið konungs eftir 1621.

Maria reyndi þá að koma Richelieu frá völdum og misheppnuð tilraun hennar og annarra óvina kardinálans til að fá konung til að segja honum upp störfum árið 1630 var kölluð Dagur flónanna. Eftir það var hún aftur rekin í útlegð til Compiègne þaðan sem hún flúði til Brussel 1631 og Amsterdam 1638 þar sem henni var tekið með kostum og kynjum. Litið var á heimsókn hennar sem óopinbera viðurkenningu á sjálfstæði Hollands.

Hún lést að lokum í Köln árið 1642.
Eldbjargarmessa

Eldbjargarmessa er 7. janúar en þá skyldi slökkva jólaeldinn og síðustu jólaboðsgestir ríða frá garði. Sá dagur var einnig á 13. og 14. öld kallaður "affaradagur jóla", og enn eldra heiti er "eldsdagur jóla". Ekki eru til heimildir þess efnis að á íslendi hafi fólk gert sér dagamun þennann dag en aftur á móti eru ýmsir siðir honum tengdir í Noregi.

7. janúar gengur einnig undir heitinu "Knútsdagur" og er hann þá kenndur við Knút hertoga hinn danska, sem drepinn var með svikum þann dag árið 1131. Á morðstaðnum spratt fram lind, og var hann talinn helgur maður af alþýðu.
Lech Kaczyński

Lech Aleksander Kaczyński (fæddur 18. júní 1949 í Varsjá, dáinn 10. apríl 2010 í Smolensk í Rússlandi) var forseti Póllands frá 23. desember 2005 til 10. apríl 2010 þegar hann lést í flugslysi ásamt eiginkonu sinni og 95 öðrum, sem margir hverjir voru háttsettir í her Póllands. Erindi þeirra til Rússlands var að taka þátt í minningarathöfn vegna fjöldamorða Rússa á pólskum liðsforingjum í Katynskógi í seinni heimsstyrjöldinni.
Fjallaland

Fjallaland (fjallalenska "Piemont"; ítalska "Piemonte"; franska "Piémont") er hérað á Ítalíu. Það þekur 25.399 km² og íbúar eru um 4,3 milljónir (2020). Höfuðstaður héraðsins er Tórínó. Héraðið dregur nafn sitt af því að það liggur við rætur Alpafjalla sem afmarka það á þrjá vegu. Það á landamæri að Frakklandi, Sviss og ítölsku héruðunum Langbarðalandi, Lígúríu og Ágústudal.

Héraðið varð hluti af Savoja árið 1046 og þegar greifadæmið varð að hertogadæmi árið 1416 var Tórínó gerð að höfuðborg. Þegar hertoginn af Savoja varð konungur Sardiníu varð Tórínó höfuðborg Konungsríkisins Sardiníu. Þar hófst síðan sameining Ítalíu 1859.

Fjallaland skiptist í sex sýslur: