arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Balkanstríðin

Balkanstríðin voru tvö stríð sem áttu sér stað á Balkanskaga í Suðaustur-Evrópu árin 1912 og 1913. Fjögur Balkanríki sigruðu Tyrkjaveldi í fyrra stríðinu; en eitt ríkjanna fjögurra, Búlgaría, var sigrað í hinu seinna. Tyrkjaveldi tapaði meirihluta landsvæða sinna í Evrópu. Austurríki-Ungverjaland tapaði nokkrum áhrifum á svæðinu þar sem stríðið leiddi til útþenslu Serbíu og viðleitni Serba til að stofna sameiginlegt ríki með suðurslavnesku fólki innan austurríska keisaradæmisins. Stríðin ruddu veginn fyrir morðunum á Frans Ferdinand erkihertoga í Sarajevo árið 1914 og þar með fyrir fyrri heimsstyrjöldinni.

Snemma á tuttugustu öld höfðu Búlgaría, Grikkland, Svartfjallaland og Serbía öðlast sjálfstæði frá Tyrkjaveldi en mikill hluti þjóðflokka þeirra bjó enn á yfirráðasvæði Tyrkja. Árið 1912 stofnuðu löndin fjögur Balkanskagabandalagið. Þrír þættir stuðluðu að fyrra Balkanstríðinu:

Tyrkjaveldi glataði öllum evrópskum landsvæðum sínum vestan við Maritsafljót vegna stríðanna tveggja. Þannig voru línurnar dregnar að vestanverðum landamærum Tyrklands í dag. Stríður straumur tyrkneskra flóttamanna flúði til tyrkneska meginlandsins vegna landmissisins í kjölfarið. Árið 1915 hafði íbúafjöldi á miðhluta Tyrkjaveldis hækkað um u.þ.b. 2.5 milljónir manna vegna flóttamannastraumsins frá Balkanskaga.

Í Tyrklandi er Balkanstríðanna minnst sem eins mesta harmleiks í sögu þjóðarinnar. Óvæntur ósigurinn og landmissirinn skóku Tyrkjaveldi svo mjög að talið er að línurnar hafi verið dregnar fyrir hruni veldisins fimm árum síðar. Nazim Pasja, yfirmaður tyrkneska hersins, var gerður ábyrgur fyrir ósigrinum og var drepinn þann 23. janúar 1913 þegar Ungtyrkirnir svokölluðu tóku sér alræðisvald yfir Tyrkjaveldi.

Fyrra Balkanstríðið byrjaði með árás Balkanskagabandalagsins á Tyrkjaveldi þann 8. október 1912 og lauk átta mánuðum síðar með friðarsáttmála í London þann 30. maí 1913. Síðara Balkanstríðið hófst þann 16. júní 1913. Bæði Serbía og Grikkland neituðu að heiðra sáttmálann sem Balkanríkin höfðu gert sín á milli fyrir stríðið og ákváðu að halda öllum landsvæðum sem herir þeirra höfðu hernumið í stað þess að skipta þeim jafnt milli ríkjanna samkvæmt samkomulagi. Búlgaríumenn sættu sig ekki við þessa skiptingu landsvæðanna og töldu sig svikna. Því réðst búlgarski herinn gegn fyrrum bandamönnum sínum í Grikklandi og Serbíu en var fljótt yfirbugaður. Grikkir og Serbar réðust inn í Búlgaríu úr vestri og suðri. Rúmenía bættist svo í leikinn og réðst inn í Búlgaríu úr norðri. Tyrkjaveldi sá sér síðan glaðan leik og réðst einnig á Búlgaríu og tókst að endurheimta borgina Adríanópólis. Að lokum voru friðarsáttmálar undirritaðir í Búkarest þar sem Búlgaría glataði flestum landsvæðum sem hún hafði unnið í fyrra Balkanstríðinu auk þess sem ríkið neyddist til að láta af hendi suðurþriðjung Dobroudjahéraðs til Rúmeníu.
Ásubergsskipið

Ásubergsskipið er norskt víkingaskip sem fannst árið 1903. Það þykir sérlega vel varðveitt. Skipið er til sýnis á víkingaskipasafninu á Bygdö í Ósló ásamt Gaukstaðaskipinu.
Strútsstígur

Strútsstígur er gönguleið sem hefst í há­lend­ismiðstöðinni í Hóla­skjóli og ligg­ur vest­ur eft­ir Syðra fjalla­baki og end­ar í Hvann­gili. Það er þriggja daga ganga.
Maximilian 1. Mexíkókeisari

Maximilian (Maximiliano á spænsku; fæddur Ferdinand Maximilan Jósef; 6. júlí 1832 – 19. júní 1867) var fyrsti og eini keisari annars mexíkóska keisaradæmisins. Hann var yngri bróðir Frans Jósefs Austurríkiskeisara. Eftir að Maximilian hafði unnið sér inn frama í austurríska sjóhernum þáði hann tilboð frá Napóleon III Frakkakeisara um að gerast keisari Mexíkó með hernaðaraðstoð Frakka. Frakkar (ásamt Bretum og Spánverjum, sem drógu sig til hlés ári síðar eftir friðarsáttmála við lýðveldisstjórn Mexíkó) höfðu gert innrás í Mexíkó veturinn 1861 til að stækka áhrifasvæði Frakkaveldis. Til þess að gera frönsk yfirráð í Ameríku lögmæt bauð Napóleon Maximilian að koma á fót nýrri mexíkóskri konungsætt fyrir sig. Með stuðningi franska hersins og hópi íhaldssamra mexíkóskra konungssinna sem stóðu gegn frjálslyndri stjórn hins nýja forseta Mexíkó, Benito Juárez, ferðaðist Maximilian til Mexíkó. Við komu hans þangað lýsti hann sig keisara Mexíkó þann 10. apríl 1864.

Mexíkóska keisaradæmið hlaut almenna viðurkenningu allra evrópsku stórveldanna, þar á meðal Bretlands, Austurríkis og Prússlands. Bandaríkin viðurkenndu hins vegar einungis Benito Juárez sem lögmætan forseta Mexíkó. Maximilian tókst aldrei alveg að sigra mexíkóska lýðveldið; lýðveldissinnar undir stjórn Juárez forseta héldu áfram skæruhernaði alla valdatíð Maximilians. Þegar bandarísku borgarastyrjöldinni lauk árið 1865 hófu Bandaríkin (sem höfðu þangað til verið of upptekin við eigin borgarastyrjöld til að vernda það sem þeir töldu sem áhrifasvæði sitt gegn innrás Evrópubúa) að styðja herlið Juárez með beinum hætti. Staða Maximilians fór úr öskunni í eldinn árið 1866 þegar Frakkar drógu her sinn burt frá Mexíkó. Keisaradæmið hrundi fljótt án stuðnings þeirra. Maximilian var handsamaður af lýðveldissinnum og tekinn af lífi árið 1867. Eiginkona hans, Karlotta, hafði þá ferðast til Evrópu til að vinna manni sínum stuðning. Eftir aftöku hans fékk hún taugaáfall og var lýst geðveik.
Pancho Villa

Francisco „Pancho“ Villa (fæddur undir nafninu José Doroteo Arango Arámbula; 5. júní 1878 – 20. júlí 1923) var mexíkóskur byltingarmaður og einn þekktasti leiðtogi mexíkósku byltingarinnar.

Sem foringi „División del Norte“ (norðurdeildarinnar) í byltingarhernum vann Villa mikilvæga hernaðarsigra sem leiddu til þess að Victoriano Huerta forseta var steypt af stóli í júlí árið 1914. Eftir að Huerta var sigraður snerust byltingarmennirnir hver gegn öðrum og kom til átaka milli Villa og leiðtoga stjórnarskrársinnanna, Venustiano Carranza. Villa var þá í bandalagi við byltingarmanninn Emiliano Zapata í Morelos-fylki í suðurhluta Mexíkó. Byltingarforingjarnir tveir mættust í Mexíkóborg og hertóku hana er Carranza hörfaði þaðan með lið sitt. Villa, sem þar til hafði verið ósigraður, beið ósigur gegn herforingjum Carranza í orrustu við Celaya árið 1915. Síðan sigraði Carranza hann þann 1. nóvember árið 1915 í orrustu við Prieta og var þar með gert út af við Villa og fylgismenn hans sem mikilvægt afl í borgastyrjöldinni.

Villa leiddi árið 1916 árás á lítinn bæ við landamæri Mexíkó og Bandaríkjanna, Columbus, en flúði síðan af hólmi af ótta við að Bandaríkin myndu grípa inn í. Ríkisstjórn Bandaríkjanna sendi hershöfðingjann John J. Pershing yfir landamærin til að handsama Villa en Villa tókst að flýja og forðast Pershing í heila níu mánuði. Pancho Villa-leiðangrinum svokallaða lauk þegar Bandaríkin gengu inn í fyrri heimsstyrjöldina og Pershing var kallaður heim. Árið 1920, eftir að Carranza hafði verið steypt af stóli, gerði Villa samning við nýju mexíkósku ríkisstjórnina um að láta af skæruhernaði og fékk úthlutað landi sem hann gerði að „hernýlendu“ fyrir fyrrverandi herlið sitt. Þegar forsetakosningar nálguðust árið 1923 reyndi Villa að snúa sér aftur að mexíkóskum stjórnmálum en var ráðinn af dögum áður en honum tókst það, líklega að frumkvæði Álvaro Obregón hershöfðingja.

Á meðan hann lifði hlúaði Villa mjög að ímynd sinni sem heimsfræg byltingarhetja. Hann lék sjálfan sig í Hollywood-myndum og veitti erlendum fréttamönnum viðtöl.

Eftir dauða hans var Villa máður út úr hóp byltingarhetjanna í opinberum frásögnum þar til hershöfðingjarnir Obregón og Calles, sem Villa hafði barist við í byltingunni, voru horfnir af stjórnmálasviðinu. Fjarvera Villa í opinberri útgáfu stjórnarinnar af mexíkósku byltingunni kann að hafa stuðlað að vinsældum Villa eftir dauða hans. Hann var hylltur bæði á meðan byltingunni stóð og löngu síðar í kvikmyndum um ævi hans og í skáldsögum eftir virta rithöfunda. Árið 1976 var lík hans fært yfir að byltingarminnismerki í Mexíkóborg í skrautlegri almenningsathöfn sem ekkja Villa, Luz Corra, sá sér ekki fært að mæta í.
Portree

Portree er stærsti bærinn á eyjunni Skye í Suðureyjum við vesturströnd Skotlands. Bærinn stendur við vík á austurströnd eyjarinnar gegnt Raasay. Íbúar eru tæplega 2500 talsins. Portree High School er eini framhaldsskóli eyjarinnar.
J. Edgar Hoover

John Edgar Hoover (1. janúar 1895 – 2. maí 1972), þekktari sem J. Edgar Hoover, var fyrsti formaður bandarísku alríkislögreglunnar (FBI, eða „Federal Bureau of Investigation“). Hann var skipaður fimmti formaður bandarísku lögrannsóknarskrifstofunnar – forvera FBI – árið 1924 og var lykilmaður í stofnun alríkislögreglunnar árið 1935. Hann var formaður hennar frá stofnun hennar til dauðadags árið 1972, þá 77 ára að aldri. Hoover á heiðurinn að því að alríkislögregla Bandaríkjanna þróaðist í miklu stærri lögsögustofnun en upphaflega var áætlað og stuðlaði að margvíslegri nútímavæðingu í lögreglurannsóknum, t.d. miðstýrðum gagnagrunn fingrafara og notkun réttarvísinda á sérstökum rannsóknarstofum.

Seint á ævi sinni og eftir dauða sinn varð Hoover afar umdeildur þegar í ljós kom að hann hafði misnotað valdastöðu sína á margvíslegan hátt á bak við tjöldin. Í ljós kom að hann hafði farið út fyrir lögsögu og hlutverk alríkislögreglunnar, notað hana til að áreita pólitíska andófsmenn, safnað leyniskjölum um stjórnmálaleiðtoga og safnað sönnunargögnum upp á grunaða glæpamenn með ólögmætum hætti. Hoover varð því mjög valdamikill og var jafnvel í stöðu til að hóta sitjandi forsetum. Samkvæmt Kenneth Ackerman, ævisöguritara Hoover, er sú hugmynd að leyniskjöl Hoover hafi komið í veg fyrir að forsetar Bandaríkjanna rækju hann ekki á rökum reist. Þó er til hljóðupptaka af Richard Nixon Bandaríkjaforseta þar sem hann segist ekki þora að reka Hoover af ótta við hefnd hans.

Samkvæmt Harry S. Truman Bandaríkjaforseta breytti Hoover alríkislögreglunni í leynilögreglustofnun til eigin nota. „Við viljum ekki neitt Gestapo eða leynilögreglu,“ sagði Truman. „Alríkislögreglan er á leið í þá átt. Hún er að grafa upp kynlífhneyksli og beitir hreinni og klárri fjárkúgun. J. Edgar Hoover myndi gefa á sér hægra augað til að ná völdum og allir þingmenn og þingfulltrúar eru hræddir við hann.“
Beinskurður

Beinskurður er útskurður í bein, horn eða fílabein. Oftast er átt við útskurð hvalveiðimanna á beinum eða tönnum sjávardýra.
Albert Camus

Albert Camus (7. eða 8. nóvember 1913 – 4. janúar 1960) var franskur höfundur og heimspekingur, hann er oft kenndur við tilvistarstefnuna þótt svo að hafa kallað sjálfan sig fáránleikasinna. Hann var næst yngsti nóbelsverðlaunahafi fyrir bókmenntir þegar hann hlaut þau árið 1957 (áður var sá yngsti Rudyard Kipling). Hann var einnig skammlífastur af handhöfum nóbelsverðlauna fyrir bókmenntir og er það enn í dag.

Æviágrip.

Camus fæddist við sára fátækt í Alsír og missti hann föður sinn í fyrri heimsstyrjöldinni. Með aðstoð leiðbeinanda að nafni Louis Germain komst hann í Háskóla Alsír. Hann greindist snemma með berkla og gat af þeim sökum ekki fengið að kenna eins og hann óskaði, einnig varð hann að hætta íþróttaiðkun sinni sem hann hafði stundað af kappi. Hann útskrifaðist með BA í heimspeki og því sem samsvarar M.A. í heimspeki með lokaritgerð um Plótínos.

Í síðari heimsstyrjöldinni tók hann fyrst afstöðu sem friðarsinni (hann hafði ekki verið kvaddur í herinn vegna berkla), en eftir að verða vitni af aftöku Gabriel Peri, snéri hann blaðinu við og gekk í frönsku mótspyrnuna. Á stríðsárunum tók hann þátt í útgáfu áróðursrits að nafni Combat og gaf út tvær af sínum frægustu bókum, Le Mythe de Sisyphe og L'Étranger.

Hann dó árið 1960 í bílárekstri nálægt Sens. Hann lét eftir sig tvíburadætur að nafni Catherine and Jean, þær eiga höfundarrétt af verkum hans enn í dag.
Trönur

Trönur eru upprétt stoðgrind sem notuð er til að sýna eða vinna með hlut sem liggur á trönunum. Trönur eru mikið notaðar af myndlistamönnum þar sem málverk sem unnið er að hvílir á trönum og þeir vinna við það standandi. Trönur geta einnig verið stoðgrind í fiskhjöllum. Trönur geta verið úr ýmsum efnum svo sem tré, áli eða stáli. Málaratrönur eru oftast úr tré.

Það eru þrjár algengar útgáfur af trönum:
Trafakefli

Trafakefli er áhald sem notað var til að strauja og slétta þvott (tröf). Trafakeflin voru tvö saman og var undirkeflið var sívalningur sem tröfin voru undin upp á, en með yfirkeflið sem var þjöl eða viðarstykki, slétt að neðan var velt fram og aftur á sléttu borði þangað til þvotturinn var orðinn sléttur. Það tíðkaðist að menn gáfu heitkonum sínum trafakefli í tryggðapant og voru þau þá skrautleg, oft með miklum útskurði.

Trafakefli voru fyrst einföld að gerð. Á 17. öld var farið að útbúa skreytt trafakefli. Trafakefli varð eftir það ekki eingöngu tæki til að slétta þvott heldur einnig gjöf sem menn færðu tilvonandi brúðum, þau urðu vinsæl sem trúlofunargjafir.
Þvottamerki

Þvottamerki eru litlar táknmyndir sem útskýra hvernig eigi að þvo eða hreinsa föt og hvort þau megi strauja. Framleiðandi fatnaðar lætur vanalega þvottamerkingar á miða sem fest eru við fötin. Staðlar fyrir þvottamerki geta verið mismunandi. Stundum eru prentaðar þvottaleiðbeiningar auk táknmynda.

Þvottur í þvottavél eða handþvottur.

Sýnd er stílfærð smámynd af þvottabala og talan inn í þvottabalanum merkir hámarkshita í gráðum sem nota má við þvott. Strik undir þvottabalanum merkir að það verði að vera á þvottastillingu fyrir gerviefni og tvö strik að fötin séu mjög viðkvæm og verði að þvo á þvottastillingu fyrir ull/silki. Hönd í þvottabalanum merkir að einungis má handþvo. Kross yfir þvottabala merkir að alls ekki má þvo fötin.

Þurrkun í þurrkara.

Hringur innan í ferningi er merki fyrir þurrkara. Einn punktur merkir að þurrka eigi við lág hitastig en tveir punktar að þurrka eigi við venjulegt hitastig. Kross yfir þurrkararmerkið þýðir að fötin þola ekki þurrkun í þurrkara.

Bleiking.

Þríhyrningur með engri áletrun merkir að nota megi bleikingarefni með eða án klórs. Tvær línur inn í þríhyrningi merkja að nota má bleikiefni sem ekki innihalda klór. Kross yfir þríhyrning merkir að ekki megi nota nein bleikingarefni.

Straujun.

Stílfærð táknmynd af straujárni með allt að þremur punktum. Fjöldi depla táknar hámarkshitastig sem strauja má við. Einn depill merkir 110°C, tveir merkja 150°C og þrír merkja 200°C. Kross yfir straujárnsmerkið þýðir að ekki má strauja flíkina.

Þurrhreinsun.

Merki um að setja megi flík í hreinsun í efnalaug er hringur og bókstafirnir P og F í hringnum tákna mismunandi efnablöndur sem nota má við hreinsun..
Steinbjörk

Steinbjörk, eða Betula ermanii, er tegund af trjám í birkiætt (Betulaceae). Þetta er mjög breytileg tegund og vex í norðvestur Kína, Kóreu, Japan, og austast í Rússlandi (Kúrileyjum, Sakhalin, Kamchatka). Hún getur orðið 20 metra há.
Mehmed 6.

Mehmed 6. (محمد السادس, "Meḥmed-i sâdis", وحيد الدين, Vahideddin á Ottómantyrknesku) (14. janúar 1861 – 16. maí 1926) var 36. og síðasti soldán Tyrkjaveldis. Hann ríkti í fjögur ár, frá 1918 til 1922. Sem bróðir Mehmeds 5. og elsti karlmeðlimur Osmanættarinnar varð Vahideddin erfingi að krúnunni eftir að fyrri erfinginn framdi sjálfsmorð árið 1916. Hann steig á valdastól þann 4. júlí 1918 eftir dauða bróður síns, soldánsins. Mehmed var sonur Abdúl Mejid 1. soldáns og

Gülüstü Hanım, abkasískrar aðalskonu. Mehmed var steypt af stóli þegar tyrkneska soldánadæmið var leyst upp árið 1922.

Æviágrip.

Vahideddin fæddist í Dolmabahçehöll í Konstantínópel.

Valdatíð.

Fyrri heimsstyrjöldin var reiðarslag fyrir Tyrkjaveldi. Bretar og aðrir Bandamenn höfðu hertekið Bagdad, Damaskus og Jerúsalem í stríðinu og meirihluta Tyrkjaveldis var skipt upp á milli evrópsku Bandamannanna. Á ráðstefnu í San Remo í apríl 1920 var Frökkum veitt verndarsvæði í Sýrlandi og Bretum í Palestínu og Mesópótamíu. Þann 10. ágúst 1920 skrifuðu fulltrúar Mehmeds undir Sèvres-samninginn, sem viðurkenndi verndarsvæðin og sjálfstæði konungsríkisins Hejaz.

Tyrkneskir þjóðernissinnar höfnuðu friðarsáttmálunum sem fulltrúar soldánsins höfðu samþykkt. Ný ríkisstjórn, tyrkneska þjóðþingið undir stjórn Mústafa Kemal, var stofnuð í Ankara þann 23. apríl 1920. Nýja ríkisstjórnin fordæmdi stjórn Mehmeds 6. og forystu Süleyman Şefik Pasja á soldánshernum. Fyrir vikið var bráðabirgðastjórnarskrá samin.

Útlegð og dauði.

Tyrkneska þjóðþingið leysti upp soldánadæmið þann 1. nóvember 1922 og rak Mehmed 6. frá Konstantínópel. Mehmed yfirgaf Tyrkland á bresku herskipi þann 17. nóvember og fór í útlegð til Möltu. Hann bjó seinna á ítölsku rivíerunni.

Þann 19. nóvember 1922 var frændi Mehmeds og erfingi Abdülmecid Efendi kjörinn kalífi og varð þar með nýtt höfuð Osmanættarinnar sem Abdúl Mejid 2. þar til kalífadæmið var einnig leyst upp af þjóðþinginu árið 1924.

Mehmed lést þann 16. maí árið 1926 í Sanremo á Ítalíu og var grafinn í Tekkiye-mosku Súleimans mikla í Damaskus.
Framandsteinn

Framandsteinn (eða hnyðlingur) er í bergfræði steinn sem verður innlyksa í öðrum steini meðan sá síðarnefndi er að myndast. Hugtakið er nær eingöngu notað um steina sem festast inni í storkubergi, en hugtakið mætti einnig nota um steina sem festast inni í setbergi.

Lýsing.

Bergmolar sem hafa brotnað úr veggjum gosrása eða kvikuhólfa og borist upp með kvikunni. Molarnir eru oftast nær af annarri bergtegund en sjálf kvikan.

Uppruni og útbreiðsla.

Hnyðlingar eru af öllum gerðum bergtegunda. Gabbróhnyðlingar eru algengasti hér á landi en einnig hafa fundist granófýrhnyðlingar.
Trifolium albopurpureum

Trifolium albopurpureum er tegund blómstrandi plantna ertublómaætt.

Hann er ættaður frá vesturströnd Norður Ameríku frá British Columbia, Kalifornía og Sierra Nevada, til Baja California. Hann finnst í margskonar búsvæðum, þar á meðal "Kaliforníu chaparral og skóglendi", graslendi, skóglendi, og fjalllendi.

Lýsing.

"Trifolium albopurpureum" er einær jurt, ýmist jarðlægur eða uppréttur. Smáblöðin eru 1 til 3 sm löng, og hærð. Blómskipunin er ax, 0.5 til 2 sentimetra breitt, purpurarautt og hvítt að lit.

Undirtegundir.

"Trifolium albopurpureum" er oft talinn samanstanda af þremur afbrigðum. Þau eru:
Fjármálakreppan í Rússlandi 1998

Fjármálakreppan í Rússlandi 1998 (líka kölluð Rúblukreppan eða Rússaflensan) var fjármálakreppa sem hófst í Rússlandi 17. ágúst 1998. Ástæður kreppunnar voru hátt fastgengi rússnesku rúblunnar gagnvart erlendum gjaldmiðlum og krónískur halli á rekstri ríkissjóðs. Hár kostnaður við Fyrsta Téténíustríðið 1994-1996 og Fjármálakreppan í Asíu 1997 urðu til þess að hrinda kreppunni af stað. Í mars þetta ár rak Borís Jeltsín Víktor Tsjernomyrdín forsætisráðherra og alla ríkisstjórnina. 12. maí sama ár hófu kolanámumenn verkfall vegna vangoldinna launa. Þann 13. júlí samþykkti Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn neyðarlán til Rússa. Ríkisstjórnin hélt fast við gengisstefnuna sem gekk út á að halda gengi rúblunnar stöðugu miðað við Bandaríkjadal en efnahagsumbætur stjórnarinnar fengu ekki brautargengi í þinginu og vaxtagreiðslur ríkisins voru miklu hærri en skatttekjur. Þetta gróf undan trausti fjárfesta sem hófu að losa sig við rúblur í stórum stíl.

Þann 17. ágúst ákvað stjórnin að fella gengi rúblunnar, lýsa yfir greiðslufalli innlendra skulda og tímabundinni greiðslustöðvun gagnvart erlendum skuldum. Í september hafði rúblan fallið úr 6 á hvern dal í 21. Síðar í september rak Jeltsín Borís Fjodorov seðlabankastjóra. Verðbólga náði 84% og margir bankar lokuðu. Andstaða við Jeltsín í rússneska þinginu óx hratt.

Þrátt fyrir alvarleika kreppunnar náði Rússland sér fljótt aftur á strik. Helsta ástæða þess var ört hækkandi olíuverð 1999-2000 sem skapaði mikinn afgang af viðskiptum við útlönd.
Stríðið um lindirnar sjö

Stríðið um lindirnar sjö (franska: "La Guerre des sept fontaines") er tíunda bókin í sagnaflokknum um Hinrik og Hagbarð eftir belgíska myndasöguhöfundinn Peyo. Sagan birtist í myndasögublaðinu Sval á árinu 1959 en kom út á bókarformi árið 1961.

Söguþráður.

Hinrik og Hagbarður leita skjóls í yfirgefnum kastala, en uppgötva að þar býr vinalegur draugur. Draugurinn reynist vera fyrrum borgarmeistarinn "Aðalgeir Eydalín", sem rekur sögu sína. Hann hafði verið vinsæll stjórnandi en hneigður til víndrykkju. Galdranorn hafði veitt honum þá ósk að vatnsból borgarinnar fylltust af víni, sem endaði með ósköpum. Nornin fékkst ekki til að breyta galdrinum, en þurrkaði þess í stað vatnslindir borgarinnar algjörlega með þeim afleiðingum að íbúarnir flúðu og Aðalgeir varð dæmdur til að ganga aftur uns lögmætur afkomandi hans byggði borgina að nýju.

Hinrik og Hagbarður ákveða að aðstoða drauginn ógæfusama og hafa upp á nálægri galdranorn. Sú reynist ekki geta hjálpað þeim, en meðan á heimsókninni stendur kemur Yfirstrumpur í heimsókn og býðst til að hjálpa. Strumparnir kenna félögunum að útbúa vatnskvist, sem tekst að draga fram vatn að nýju í vatnslindunum þurru. Þar með er fyrri hluti verkefnis þeirra Hinriks og Hagbarðs leystur, en enn er þó eftir að hafa upp á réttum afkomanda.

Þegar fregnir berast af því að vatn sé komið á ný í lindirnar sjö þyrpast að menn sem gera tilkall til að vera afkomendur Aðalgeirs Eydalíns. Flestir reynast þeir vera svikahrappar, sem varpa Hinrik og Hagbarði í dýflissu. Þeim tekst þó að sleppa, hafa upp á réttmætum erfingja og hrekja svikarana á braut. Aðalgeir gleðst innilega og hverfur í eitt skipti fyrir öll.

Íslensk útgáfa.

"Stríðið um lindirnar sjö" kom út hjá bókaútgáfunni Iðunni árið 1983 í þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar. Hún var þriðja Hinriks og Hagbarðs-bókin sem kom út á íslensku.
Dag Hammarskjöld

Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld (29. júlí 1905 – 18. september 1961) var sænskur erindreki, hagfræðingur og rithöfundur sem gegndi stöðu annars aðalritara Sameinuðu þjóðanna frá apríl 1953 til dauða síns í flugslysi í september 1961. Hammarskjöld var 47 ára þegar hann var útnefndur og því sá yngsti sem hafði gegnt stöðu aðalritara. Auk þess er hann einn af aðeins fjórum sem hafa hlotið Nóbelsverðlaun eftir dauða sinn og eini aðalritari Sameinuðu þjóðanna sem hefur látist í embætti. Hann lést þegar Douglas DC-6-flugvél hans brotlenti á leið í friðarumræður í Kongódeilunni. Hammarskjöld er jafnan nefndur sem annar tveggja bestu aðalritara Sameinuðu þjóðanna ásamt Kofi Annan og útnefning hans í embættið hefur þótt eitt mesta happ stofnunarinnar. John F. Kennedy Bandaríkjaforseti kallaði Hammarskjöld „mesta stjórnskörung okkar aldar.“

Deilt hefur verið um hvort dauði Hammarskjölds hafi í raun verið slys. Í skýrslu sem skilað var til allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna árið 2017 var ályktað að Hammarskjöld hafi verið myrtur.
Arnarfjall (Síle)

Arnarfjall (spænska: "Monte Águila") er borg í Síle sem staðsett er í Biobío-fylki, í sveitarfélaginu Cabrero, 5 km sunnan við borgina af sama nafni. Íbúar borgarinnar eru 6.090 manns.
Halimah Yacob

Halimah binti Yacob (Jawi: حاليمه بنت ياچوب; fædd 23 ágúst 1954) er singapúrskur stjórnmálamaður sem er 8. og núverandi forseti Singapúr. Áður var hún meðlimur stjórnarflokksins People's Action Party (PAP) og var níundi forseti þingsins, frá janúar 2013 til ágúst 2017.

7. ágúst 2017 sagði hún af sér sem þingmaður, forseti þingsins og úr PAP, til að verða frambjóðandi fyrir forsetakosningarnar 2017 þar sem aðeins stjórnmálamenn af minnihlutaþjóðerni máttu bjóða sig fram (þjóðernishópar rótera forsetaembætti milli sín).

Þann 13. september 2017 varð hún sjálfkjörinn forseti án mótframboðs. Halimah var svarin inn næsta dag og er fyrsti kvenkyns forsetinn í sögu landsins.
Borgarabréf

Borgarabréf veittu mönnum réttindi til þess að geta stundað verslun eða iðnað í kaupstöðum á Íslandi eftir einokunarverslunina. Einar Þórólfsson varð fyrstur manna til að fá borgarabréf í íslenskum kaupstað og varð fyrsti borgarinn í Reykjavík árið 1787.
Ljóðtímavagn

Ljóðtímavagn er tólfta ljóðabók Sigurðar Pálssonar. Bókin var gefin út af JPV árið 2003.
Dýra líf

Dýra líf er fimmtánda ljóðabók Geirlaugs Magnússonar. Bókin kom út árið 2004 hjá bókaútgáfunni Lafleur.