arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis

Aðdragandi og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdir atburðir betur þekkt sem Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis er skýrsla sem tekur á forsögu og falli bankakerfis Íslands haustið 2008. Tilgangur skýrslunnar er að gera ábyrgð íslenskra ráðamanna, banka- og viðskiptamanna sem og blaðamanna á hruni bankakerfis Íslands skil. Nefndarmeðlimir Rannsóknarnefndar Alþingis rituðu skýrsluna en nefndina skipuðu þau Páll Hreinsson hæstaréttardómari, Tryggvi Gunnarsson, umboðsmaður Alþingis og Sigríður Benediktsdóttir kennari við hagfræðideild Yale-háskóla í Bandaríkjunum. Skýrslan birtist þann 12. apríl árið 2010 eftir að hafa verið frestað fjórum sinnum. Fyrst stóð til að skýrslan myndi liggja fyrir þann 1. nóvember 2009, fyrsta frestunin var till 1. febrúar síðan til byrjun marsmánaðar og loks til 12. apríl.

Skuldugir alþingismenn og/eða makar þeirra.

Í 2. bindi skýrslu Rannsóknarnefndar alþingis er fjallað um þá stjórnmálamenn og maka þeirra sem höfðu heildarlánstöðu sem var hærri en 100 milljónir króna. Ýmsir stjórnmálamen fengu óhóflega lánafyrirgreiðslu hjá bönkunum.

Tenglar.

Úr fjölmiðlum.

Erlendir
Rafeind

Rafeind (áður kölluð elektróna) er neikvætt hlaðin létteind, sem ásamt kjarneindum myndar frumeindir. Sígilt líkan af frumeind gerir ráð fyrir að rafeindir fari á miklum hraða umhverfis kjarnann. Massi rafeindar er aðeins um 1/1500 af massa róteindar. Rafeindir haldast á ákveðnum rafeindahvolfum umhverfis kjarnann (sjá rafeindahýsing). Jáeind er andeind rafeindarinnar og deilir því öllum eiginleikum hennar nema hleðslunni, sem er jákvæð.
Pétur J.H. Magnússon

Pétur J. H(offmann) Magnússon (14. nóvember 1894 – 28. maí 1963) var bankagjaldkeri, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

Ævi og störf.

Pétur fæddist á Akranesi, sonur Guðrúnar Jónsdóttur og Magnúsar Ólafssonar ljósmyndara. Hann fluttist ungur til Reykjavíkur og starfaði lengst af sem bankagjaldkeri. Tryggvi Magnússon, sem einnig varð formaður Fram, var bróðir Péturs.

Snemma árs 1908 festi Pétur kaup á fótbolta sem hann rakst á í Breiðfjörðsverslun í Aðalstræti. Knötturinn kostaði 95 aura, sem ar talsvert fé fyrir pilt á fermingaraldri. Í kjölfarið fóru Pétur og vinir hans, sem flestir bjuggu í og við Tjarnargötuna að spila fótbolta öllum stundum.

Upp út þessum æfingum ákváðu piltarnir að stofna knattspyrnufélag. Miðuðu þeir stofndag félagsins við 1. maí 1908, en það var þó fyrst í mars 1909 sem félagið samþykkti lög, kaus sér stjórn og ákvað nafn. Pétur varð fyrsti formaður félagsins og gegndi embættinu frá 1909-11 (með stuttu hléi) og aftur 1913-14 og 1915-17. Árið 1943 var hann útnefndur heiðursfélagi í Fram.

Pétur var í fyrsta keppnisliði Fram og lék með meistaraflokki til ársins 1922. Hann skoraði fyrsta markið í sögu Íslandsmótsins í knattspyrnu í 1:1 jafnteflisleik gegn Fótboltafélagi Reykjavíkur árið 1912.

Auk knattspyrnunnar sinnti Pétur öðrum íþróttagreinum og útivist. Hann sat í fyrstu stjórn Skíðafélags Reykjavíkur og var í hópi fyrstu félaga skátahreyfingarinnar hér á landi.
Skarð á Snæfjallaströnd

Skarð er eyðibýli innarlega á Snæfjallaströnd. Býlið fór í eyði 1938 þegar Jakob Kolbeinsson, síðasti ábúandi þar, flutti til Ísafjarðar. Bæjarhúsin munu svo hafa horfið í snjóflóði 1944. Áfram var þó heyjað á jörðinni af af innstrandarbændum í nokkur sumur eftir eftir það.
Hilmar Guðlaugsson

Hilmar Guðlaugsson (2. desember 1930) er íslenskur stjórnmálamaður. Hann var borgarfulltrúi í Reykjavík og er fyrrverand formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

Ævi og störf.

Hilmar er menntaður múrsmiður og starfaði sem slíkur um árabil. Hann var formaður Múrarafélags Reykjavíkur og síðar Múrarasambands Íslands, auk þess að gegna öðrum trúnaðarstörfum á vettvangi verkalýðshreyfingarinnar.

Stjórnmál.

Hilmar gekk ungur til liðs við Sjálfstæðisflokkinn og tilheyrði verkalýðsarmi hans. Kjörtímabilin 1974-82 var hann varaborgarfulltrúi í Reykjavík og náði kjöri sem aðalmaður árið 1986. Hann sat í borgarstjórn samfleytt í tólf ár, en dró sig í hlé fyrir borgarstjórnarkosningarnar 1998.

Íþróttamál.

Árið 1978 var Hilmar kjörinn formaður Knattspyrnufélagsins Fram og gegndi því embætti um átta ára skeið, til ársins 1986. Hann er einn örfárra formanna Fram sem ekki á að baki keppnisferil með félaginu, en hann hóf afskipti sín af Fram fyrst á fullorðinsárum í gegnum íþróttaiðkun barna sinna.

Sonur Hilmars er Atli Hilmarsson, einn kunnasti handboltamaður Íslands.
Ragnar Lárusson

Ragnar Lárusson (8. maí 1907 – 11. júní 1971) var íslenskur stjórnmálamaður, embættismaður Reykjavíkurborgar og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

Ævi og störf.

Ragnar vann hjá Reykjavíkurbæ nær alla sína starfsævi. Fyrst sem framfærslufulltrúi bæjarins og síðar sem forstöðumaður ráðningarskrifstofu borgarinnar til dauðadags.

Hann var í forystusveit Sjálfstæðisflokksins um langt skeið, m.a. sem formaður Varðar 1946-52. Ragnar var frambjóðandi Sjálfstæðismanna í Strandasýslu þrennar kosningar í röð: 1953, 1956 og 1959, en tapaði í öll skiptin fyrir Hermanni Jónassyni.

Íþróttamál.

Ragnar var kjörinn formaður Fram árið 1939 og gegndi því embætti til 1942. Hann varð síðar fulltrúi Framara á vettvangi Knattspyrnusambands Íslands og sat í stjórn þess í tvo áratugi.
Gerhard Mercator

Gerhard Mercator (5. mars 1512 í Rupelmonde – 2. desember 1594 í Duisburg) var fremsti kortagerðamaður síns tíma og var orðin þjóðsögn í lifanda lífi. Hann umbylti kortagerð (Mercator-vörpun) og var auk þess mikilshæfur stærðfræðingur, guðfræðingur og heimspekingur.

Æviferill.

Gerhard Mercator fæddist í belgíska bænum Rupelmonde og hét þá Gerard De Kremer. Eftir andlát föður síns ólst hann upp í Hertogenbosch á Niðurlöndum. Frá og með 1530 nam hann heimspeki, guðfræði og stærðfræði við háskólann í Leuven og lagði einnig stund á kortagerð. 1537 bjó hann til fyrsta kortið sitt og ári síðar heimskort. Fleiri kort fylgdu í kjölfarið, svo sem kort af Flæmingjalandi ("Flanderen"). Einnig bjó Mercator til hnattlíkön sem seldust víða í stóru upplagi. Á þessum tíma var kaþólska kirkjan enn með sterk ítök í suðurhluta Niðurlanda (Belgíu í dag). Kirkjunni mislíkaði nýja heimsmyndin og var Mercator handtekinn og ákærður fyrir trúvillu. Í dýflissu mátti hann dúsa í fleiri mánuði. Þegar hann var látinn laus hélt hann áfram að búa til kort og hnattlíkön. Einnig bjó hann til stjörnukort. 1551 þáði hann boð um að koma til þýsku borgarinnar Duisburg. Þar kenndi hann við háskólann, sem þá var nýstofnaður. Mercator lifði í Duisburg til æviloka. 1569 hafði hann þróað með sér nýja aðferð til kortagerðar. Með nýju aðferðinni fékkst kort sem var áttarétt að öllu leyti. Aðeins fjarlægðirnar brengluðust. Vörpun þessi heitir í dag Mercator-vörpun og er enn mikið notuð. Með þessari nýju tækni bjó Mercator til heimskort sem veitti honum heimsfrægð. Síðasta verk hans var landakortabók, en honum entist ekki aldur til að ljúka henni. Mercator lést í Duisburg og var lagður til hvíldar í Salvatorkirkjunni þar í borg. Grafreitur hans er týndur, en grafarplatti hans hangir í kirkjunni. Sonur hans Rumold lauk landakortabókinni og gaf hana út. Í bókinni voru mýmörg kort af Frakklandi, Þýskalandi, Niðurlöndum og Evrópu. Í henni var einnig eitt Íslandskort.
Orrustan við Waterloo

Orrustan við Waterloo var orrusta sem var háð sunnudaginn 18. júní árið 1815 í núverandi Belgíu. Her undir stjórn Napóleons keisara var borinn ofurliði af sameinuðum herjum hins sjöunda sambandshers, bandalagshers Englendinga undir stjórns Wellingtons og prússnesks hers undir stjórn Gebhard von Blücher.
Megineldstöð

Megineldstöð er stór eldstöð yfir kvikuhólfi þar sem gos eiga sér stað á mjög löngu tímaskeiði. Á ensku er fyrirbærið ýmist kallað "central volcano" eða "volcanic center". Á Íslandi er sprungukerfi oftast tengt megineldstöðinni.

Aldur.

Megineldstöðvar geta orðið allt að 2.500.000 ára gamlar áður en virkniskeiði þeirra lýkur.

Þróun.

Þegar útkulnaðar megineldstöðvar á Austurlandi voru rannsakaðar komu í ljós fimm æviskeið þeirra, sbr. í Dyrfjallaeldstöðinni.

Fyrst myndast grunnur eldstöðvarinnar þegar frumstæð basalthraun taka að renna.Í byrjun er oft ekkert til nema sprungkerfið – eins og nú er t.d. í Grímsnesi - en þegar kvika nær að koma upp um sprungurnar úr iðrum jarðar, getur með tímanum þróast mjög þétt gangaþyrping og hún breyst í grunnstæð innskot, t.d. sillur eða eitla. Haldi innskotavirkni og tíð eldgos áfram, byggist upp eldstöð á yfirborðinu og kvikan sem hreiðrar um sig, ýmist storkin eða hlutbráðin, jafnvel albráðin, myndar kvikuhólf.Þá er eldstöðin komin yfir á næsta skeið og byrjar að senda frá sér þróaðri, súr hraun og ösku. Á Íslandi er næsta stigið oftast upphleðsla stórs eldfjalls sem er að mestu leyti úr basaltlögum. Svo eldist eldstöðin og þá getur orðið skyndilegt og gríðarmikið sprengigos – eins og gerðist síðast í Öskju 1875 -, þak eldstöðvarinnar hrynur og víðáttumikil askja myndast. Að lokum fyllist askjan af yngri hraunum sem meira og minna drekkja eldstöðinni.

Megineldstöðvar á Íslandi.

Virkar megineldstöðvar eru t.d. Hekla, Askja, Krafla, Snæfellsjökull, Bárðarbunga, Katla og Grímsvötn.
Heimsmeistaramót karla í handknattleik 2011

Heimsmeistaramót karla í handknattleik 2011 eða HM 2011 var haldið í Svíþjóð dagana 13. – 30. janúar í Gautaborg, Jönköping, Kristianstad, Linköping, Lundi, Malmö, Norrköping og Skövde. Frakkland fór með sigur af hólmi á mótinu á meðan Danmörk lenti í öðru sæti og Spánn hafnaði í því þriðja.

Lið sem taka þátt.

Þau 24 lið sem unnu sér inn þáttökurétt á Heimsmeistaramótið 2011 í Svíþjóð eru:

Dómgæsla.

Dómarapör frá átján löndum sjá um dómgæslu leikjanna. Tilkynnt var um dómara keppninnar þann 25. október 2010.

Riðlakeppni.

Röðun í riðla.

Dregið var í riðla þann 9. júlí 2010 í Scandinavium leikvanginum í Gautaborg.

Milliriðlar.

Efstu þrjú liðin í hverjum riðli komust í milliriðil. Milliriðlarnir voru tveir. Hvert lið hélt stigum sínum úr riðlakeppninni gegn liðum sem einnig komust áfram. Í milliriðlunum leikur hvert lið þrjá leiki gegn andstæðingum sem það mætti ekki í riðlakeppninni. Efstu tvö liðin í hvorum milliriðli komust í undanúrslitin en önnur lið kepptu um sæti fyrir neðan fjórða sætið.
Kristinn Pétursson

Kristinn Pétursson (16. febrúar 1889 – 5. maí 1965) var reykvískur blikksmiður, iðnrekandi og íþróttamaður.

Ævi og störf.

Kristinn starfrækti með Bjarna bróður sínum blikksmiðju og umfangsmikla stáltunnugerð í Vesturbæ Reykjavíkur,sem faðir þeirra Pétur Jónsson stofnaði 1883.

Þeir bræður voru á meðal stofnenda íþróttafélaganna ÍR og KR, einnig tóku þeir mikinn þátt í félagsmálum með frímúrurum og bindindishreyfingunni.

Kristinn var fjölhæfur íþróttamaður á sínum yngri árum sérstaklega í frjálsum íþróttum knattspyrnu og glímu. Hann var bakvörður í fyrsta kappliði KR gegn Fram í vígsluleik Melavallar 1911 og tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu 1912.
Harpa Björnsdóttir

Harpa Björnsdóttir (f. 13. júlí 1955) er íslenskur myndlistarmaður, kennari og leiðsögumaður. Hún hefur haldið fjölda myndlistarsýninga, á Íslandi og erlendis, og einnig gefið út tvær ljóðabækur.
Michel Houellebecq

Michel Houellebecq () (fæddur 26. febrúar 1956 á Réunion) er franskur rithöfundur. Houllebecq sem er landbúnaðarverkfræðingur er einn vinsælasti og umdeildasti rithöfundur Frakka um heim allan nú um stundir. Þeir sem hallmæla honum þykja bækur hans klámfengnar og fullar af mannfyrirlitningu, en aðdáendur hans telja hann hafa einstaklega skarpa sýn á skuggahliðar og markaðshyggju íbúa Vesturlanda.

Houllebecq var dreginn fyrir rétt í Frakklandi fyrir ummæli sín um íslam sem hann kallaði „heimskulegustu trúarbrögðin“. Málaferlin vöktu mikla athygli en Houllebecq var á endanum sýknaður.
Klórflúorkolefni

Klórflúorkolefni er stór hópur tilbúinna efna (skammstafað: "CFC", úr ensku: "chlorofluorocarbons"). Þau eru hluti af halógenalkönum, sem tengdir eru klóri eða brómi. Dæmi um klórflúorkolefni er freon, sem notað var í miklu magni áður fyrr í kælitæki eins og til dæmis ísskápa. Talið er að freon sé helsta ástæðan fyrir þynningu ósonlagsins. Þessi efni hafa einnig verið notuð sem drifefni í innúðalyf fyrir astma og í ræstivörur.
Vikmörk

Vikmörk er hugtak sem notað er í peningastefnu seðlabanka þar sem miðað er við að sveiflur á gengi fari ekki út fyrir ákveðin mörk. Á Íslandi var vikmörk einn af þáttum í peningastefnu Seðlabanka Íslands.
Veiðilína

Veiðilína (pikköpplína og bólbeita) er setning til að „brjóta ísinn“ í samræðum við annan einstakling sem viðkomandi hefur kynferðislegan áhuga á og/eða langar til að kynnast betur. Það helsta sem einkennir veiðilínur er hnyttni og fyndin hugrenningartengsl, sem og dulin klúryrði og ágengni í framsetningu (og eru jafnvel stundum settar fram með öfugsnúnum hætti). Þær geta líka verið mjög klámfengnar og ruddalegur. Veiðilínur verða mjög fljótt að lágkúrulegum klisjum, jafnvel hættulega óviðurkvæmilegar, ofurvæmnar og þá um leið illa þokkaðar. Þær hafa þá öfug áhrif við það sem ætlast var til af þeim í fyrstu.
Skólaölmusa

Skólaölmusa eða ölmusa var námsstyrkur sem veittur var fyrr á öldum efnilegum skólasveinum við skólana í Skálholti og á Hólum og arftaka þeirra, Hólavallarskóla, Bessastaðaskóla og Lærða skólann í Reykjavík.

Lengst af var ölmusan ekki í formi peninga, heldur skyldu skólapiltar fá ókeypis fæði, húsnæði, ljós, þjónustu og að einhverju leyti fatnað. Ölmususveinar á Hólum voru 16 hverju sinni en 24 í Skálholtsskóla, eða alls 40. Tilgangur ölmusunnar var að gefa efnalitlum piltum kost á að mennta sig. Þeir sem teknir voru í skólann en fengu ekki ölmusu urðu sjálfir að greiða fyrir uppihald sitt og fátækir piltar sem misstu ölmusuna af því að þeir stóðu sig ekki nægilega vel urðu yfirleitt að hætta námi.

Á 18. öld var farið að skipta hluta af ölmusunum þannig að hluti nemenda fékk fulla ölmusu en aðrir hálfa og þurftu því að greiða hluta kostnaðarins sjálfir en á móti kom að sjálfsögðu að fleiri fengu námsstyrk. Margir gátu líka náð endum saman með sumarvinnu. Konráð Gíslason, sem var kominn af fátæku bændafólki sem lítið gat styrkt hann til náms, var til dæmis á hálfri ölmusu á meðan hann var í Bessastaðaskóla en stundaði sjósókn, túnaslátt og önnur störf á Álftanesi á sumrin.
Reyni-Björn

Reyni-Björn var landnámsmaður í Mýrdal og nam land milli Kerlingarár og Hafursár. Hann bjó á Reyni í Reynishverfi.

Í Landnámabók segir að Björn hafi verið auðugur maður og ofláti mikill. Hann var frá Valdresi í Noregi og er eini landnámsmaðurinn sem er sagður hafa verið þaðan. Landnáma segir að hann hafi átt í erjum við Loðmund hinn gamla, nágranna sinn.

Hann er sagður hafa verið forfaðir Þorláks helga en ekki er vitað hvernig sú ætt er rakin.
Þorvaldsdalur

Þorvaldsdalur er við vestanverðan Eyjafjörð og skerst inn á milli fjallanna upp af Árskógsströnd. Hann klýfur hálendið vestan Kötlufjalls og allt til Fornhaga í Hörgárdal. Hann er um 20 km langur frá norðri til suðurs. Vatnaskil eru í 484 m hæð sunnarlega í dalnum. Margir smádalir ganga inn frá Þorvaldsdal og há og hrikaleg fjöll rísa þar við himin svo sem Rimar, Sælufjall og Dýjafjallshnjúkur.

Dalurinn ber nafn Þorvaldar er fyrstur bjó þar. Hann var sonur Gamla landsnámsmanns í Eyjafirði, þess er nam land á Galmaströnd, sem liggur við vestanverðan Eyjafjörð, á milli Reistarár og Þorvaldsdalsár.

Eftir dalnum rennur Þorvaldsá (Þorvaldsdalsá) til norðurs og í sjó fram hjá Litla-Árskógssandi. Sunnan vatnaskila rennur Ytri-Tunguá til suðurs um dalinn og fellur til Hörgár. Engin byggð er nú í Þorvaldsdal en þar voru að minnsta kosti níu bæir til forna og sumir byggðir fyrir fáum áratugum. Kirkja mun hafa verið þar til forna, kennd við Þórhall og Hávarð. Nú er kirkja í Stærra-Árskógi. Þorvaldsdalur er nú afréttardalur

Þorvaldsá er fiskgeng frá sjó og langt fram í óbyggðan Þorvaldsdal, að undanteknum fossi skammt frá þjóðveginum um Árskógsströnd. Þorvaldsfoss var fyrrum bæði hærri en hann er nú og féll þá lóðrétt niður í djúpan fosshyl. Nú hefur vatnið sorfið og brotið bergið niður, svo að þar er nú fremur ströng flúð en foss.

Síðasti bær í byggð í Þorvaldsdal var Kleif, þar var búið fram til 1979. Bærinn var gamalt torfhús. Síðasti bóndinn var Einar Pedersen í Kleif, merkur fróðleiksmaður af dönskum ættum.

Í Þorvaldsdal er að finna fjölbreytt og sérkennilega fagurt landslag, sem mótast mjög af miklum berghlaupum, er stíflað hafa dalinn á nokkrum stöðum svo myndast hafa stöðuvötn, sem síðar hafa fyllst upp og mynda grundir og votlendi. Sum þessara berghlaupa eru tiltölulega ung og eitt þeirra aðeins fárra áratuga gamalt.

Gróður er víða mikill og fagur á dalnum enda er hann vinsælt útivistar- og

gönguland á sumrum en snjóflóðahætta er þar á vetrum. Þar eru einnig merkar

sögulegar minjar, sem eru tættur eyðibýla af ýmsum aldri og sumar friðlýstar skv. þjóðminjalögum.

Heimildir.

Jóhannes Óli Sæmundsson 1956. Þorvaldsdalur. Jólablað Dags 1956, bls. 23-26.
Paul Watson

Paul Franklin Watson (f. 2. desember 1950) er kanadískur umhverfis- og dýraverndunarsinni sem stofnaði og stýrir Sea Shepherd Conservation Society.

Watson hefur verið umhverfis- og dýraverndunarsinni allt frá unga aldri. Hann tók þátt í kjarnorku mótmælum Sierra Club árið 1969 aðeins 19 ára gamall. Hann var einn af fyrstu meðlimum Greenpeace. Watson vildi hefja beinar aðgerðir gegn veiðimönnum en það leiddi til deilna innan Greenpeace. Hann hafð verið í áhöfn Greenpeace til 1977 en þá fór hann frá borði og stofnaði sín eigin samtök; Sea Shepherd Conservation Society.

Watson við Íslandsstrendur.

Árið 1986 komu Rod Coronado og Dave Howitt verkfræðingum úr Sea Shepherd Conservation Society áhöfninni til Íslands. Rod Coronado og Dave Howitt sökktu hvalveiðiskipunum Hvalur 6 og Hvalur 7 í Reykjavíkurhöfn og skemmdu hvalkjötsvinnsluna í Hvalfirði. Þúsundir stórhvela hafa verið skorin í hvalstöðinni en enn þann dag í dag eru um 150 langreyðar skornar þar ár hvert, en langreyður er á lista yfir tegundir í útrýmingarhættu í öllum heimshlutum. Árið 1988 flaug Watson til Íslands til að taka á sig fulla ábyrgð á verknaðinum. Ríkisstjórn Íslands neitaði að leggja fram kæru á hendur Watson vegna hættu á milliríkjadeilu en hvalveiðar í atvinnuskini hafa verið bannaðar síðan 1986. Með hvalveiðum í atvinnuskyni hafa íslendingar verið að að brjóta alþjóðalög. Eftir þennan atburð afturkallaði Alþjóðahvalveiðiráðið áheyrnafulltrúa Sea Shepherd úr Alþjóðahvalveiðiráðinu.
Lögmál um minnkandi afrakstur

Ef við höfum tvo (eða fleiri) framleiðsluþætti og aukum einn, en gefum okkur að hinir haldist óbreyttir, þá kemur fyrr eða síðar að því að hagnaðurinn nær hámarki og fer svo að minnka. Þegar jaðartekjur eru jafnar jaðarkostnaði er hagstæðast að hætta að auka við framleiðsluþátt eða hætta eftirspurninni eftir framleiðsluþætti.
Móðurmál

Móðurmál er hugtak sem getur hvortveggja þýtt tungumál sem einhver hefur lært sem barn og er alinn upp við en er einnig haft um ríkismál í heimalandi þess sem um er rætt. Móðurmálið er oft sagt hluti af manninum sjálfum og sjálfsvitund hans. Finnski rithöfundurinn, Antti Tuuri, sagði eitt sinn: „Á móðurmáli mínu get ég sagt hvað sem ég vil, en á öðrum málum aðeins það sem ég hef lært“.
Ánamaðkur

Ánamaðkar (ánumaðkar eða ámumaðkar) eru tvíkynja liðormar af ættbálki ána. Hérlendir ánamaðkar eru allir af ættinni "Lumbricidae". Ánamaðkar hafa blóðrás, opið meltingarkerfi og lifa í mold þar sem þeir nærast á rotnandi plöntuleifum. Þeir hafa æxlunarfæri beggja kynja í ljósleitum kraga, svokölluðu "belti", nærri framenda. Áni getur haldið áfram að skríða þótt hann sé skorinn í sundur.

Heiti ánamaðka á íslensku.

Talið er að upphaflegt heiti ánamaðksins sé "ámumaðkur", þar sem menn trúðu því að hann gæti læknað ámusótt (heimakoma). Í heimild frá miðri 19. öld sem birtist í tímaritinu Blöndu árið 1918 er því lýst þegar viðkomandi „jagaði hana [þ.e. heimakomuna] úr [s]ér með jötunuxum og ánamöðkum“. Ánamaðkar hafa einnig gengið undir nöfnunum "rigningur", "ofanrigningur" eða bara "maðkur" á íslensku. Ánamaðkur sem er óvenju stór hefur verið kallaður Bumbus í frásögnum veiðiáhugamanna og jafnvel laxamaðkur.
Vladímír Vísotskíj

Vladimír Vísotskí (25. janúar 1938 – 25. júlí 1980) var rússneskur söngvari, sönglagahöfundur, ljóðskáld og leikari. Hann hafði gríðarmikil áhrif á rússneska menningu.
Spánn í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Spánn hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 60 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Ásamt , , og er Spánn eitt af „Stóru Fimm“ löndunum sem fara sjálfkrafa áfram í úrslit þar sem að þessi lönd veita mestu fjármögnun til Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU). Spánn hefur tekið þátt í öllum keppnunum frá fyrstu þátttöku. Eina landið með lengri samfellda þátttöku er Bretland síðan 1959.

Spánn hefur unnið keppnina í tvö skipti. Það fyrra var árið með Massiel og laginu „La, la, la“, og seinna árið með Salomé og laginu „Vivo cantando“. Sigurinn árið 1969 var skiptur niður á milli , og . Keppnin sem var haldin sama ár er í eina skipti sem að keppnin hefur verið á Spáni. Landið hefur einnig endað í topp-3 í 5 skipti eftir það; Karina (), Mocedades (), Betty Missiego () og Anabel Conde () í öðru sæti, og Bravo () í þriðja sæti. Spánn endaði í seinasta sæti árin , , , og .

Frá árinu 2005 hefur Spánn aðeins endað í topp-10 í tvö skipti; Pastora Soler () og Ruth Lorenzo () í tíunda sæti. Einnig hefur landið ekki komist upp úr topp-20 í 10 af 16 keppnum síðan þá. Spánn er með núverandi lengstu þátttöku án sigurs, eða samtals 52 ár frá 1969.
Lögmál

Kenning er líklegasta eða rökréttasta skýringin á tilteknum atburðum sem eiga sér stað í náttúrunni eða á rannsóknarstofu. Þegar búið er að setja fram kenningu verður að prófa hana hvað eftir annað. Ef hún stenst margendurteknar tilraunir er hún yfirleitt talin sannreynd. Mikilvægar og viðurteknar kenningar eru oft byggðar á lögmálum og þær eru í fullu samræmi við það sem best er vitað. Veigamikil lögmál sem menn telja víst að gildi í náttúrunni og segir til um gang hennar kallast náttúrulögmál. Á hitt ber þó að líta að bæði kenningar og lögmál geta átt eftir að breytast vegna síðari athugana og tilrauna.