arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Pierre de Fermat

Pierre de Fermat (17. ágúst 1601 – 2. janúar 1665) var franskur stærðfræðingur, sem einkum fékkst við talnafræði og er talinn einn af þeim merkustu á því sviði. Sagt er að hann hafi fæðst 17. ágúst 1601, samt er hann sagður 57 ára á legsteini sínum og dáinn 1665, svo að eitthvað passar ekki.

Prins áhugamannanna.

Fermat var áhugamaður í stærðfræði, en gerði samt ýmsar merkar uppgötvanir. Til dæmis uppgötvaði hann árið 1629 að fall á forminu f(x,y) = 0 samsvarar ferli í x-y fletinum. Þetta var fyrst gefið út í riti Descartes, "Rúmfræðinni"', árið 1637. Hann gerði undirstöðuuppgötvanir á sviði örsmæðareiknings, sem Isaac Newton byggði á þegar hann þróaði deildunarreikning (sem hann kallaði fluxions). Hann var dómari í Toulouse og er jafnan kallaður "Prins áhugamannanna" af stærðfræðingum.

Framlög til stærðfræðinnar.

Frægasta framlag Fermats til stærðfræðinnar er svokölluð síðasta regla Fermats. Hún tekur mið af Pýþagórasarreglu (a² + b² = c²), sem hefur óendanlega margar heiltölulausnir fyrir a, b og c. Síðasta regla Fermats er þannig: "Jafnan" xn + yn = zn "hefur enga lausn ef" x, y, z "og" n "eru náttúrulegar tölur" (&gt;0) "og" n&gt;2. Þessa reglu sagðist hann hafa sannað og skrifaði regluna á spássíu bókar sem hann var að lesa og fannst að honum látnum. Þar stóð ennfremur, að hann hefði fundið dásamlega sönnun á þessari reglu, en að hún væri of löng til að komast fyrir á spássíunni. Sönnun hans fannst aldrei og í tæp 330 ár var þetta viðfangsefni bestu stærðfræðinga veraldar. Það var ekki fyrr en 1994 að breska stærðfræðingnum Andrew Wiles tókst loks að sanna síðustu reglu Fermats á mjög viðamikinn og flókinn hátt og tók það hann átta ára þrotlausa vinnu.

Annað framlag Fermats er kenningin sem á ensku er kölluð Fermat's conjecture, eða ályktun Fermats. Hún er á þá leið, að sérhverja náttúrulega tölu er unnt að skrifa sem summu fjögurra ferningstalna eða færri. Dæmi: 25 = 9 + 16 og 99 = 9 + 16 + 25 + 49. Þessi regla var síðar sönnuð af Jacobi, sem var frægur stærðfræðingur á 19. öld.
Guðmundína

Guðmundína er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Gunndóra

Gunndóra er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Gunnveig

Gunnveig er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Haddý

Haddý er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Halla

Halla er íslenskt kvenmannsnafn. Það merkir sú sem er gædd hörku steinsins, föst fyrir, ósveigjanleg; samsvarandi karlmannsnafn er Hallur. Nafnið Halla hefur tíðkast meðal Íslendinga frá öndverðu.

Dreifing á Íslandi.
Hallrún

Hallrún er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Heiðbjörg

Heiðbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Hekla (mannsnafn)

Hekla er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Herbjört

Herbjört er íslenskt kvenmannsnafn. Það var fyrst tekið í notkun árið 1951 og var þá hugsað sem samsetning á nöfnunum Herjólfur og Guðbjört.

Dreifing á Íslandi.
Hilda

Hilda er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Dauðaholdris

Dauðaholdris á sér stað er karlmaður deyr í stellingu þar sem umtalsvert blóðmagn safnast við mitti hans. Í lifanda lífi sér hjartað um að halda jafnri dreifingu blóðs um líkamann en við dauða stöðvast blóðrásin og blóðmassinn leitar á lægsta þyngdarpunkt líkamans. Ef lega líksins er lóðrétt til dæmis vegna hengingar leitar blóðið fyrst og fremst neðst í fætur sem veldur mikilli útvíkkun á æðum í fótum þar eð blóðmassi líkamans þrýstir niður á við.

Þó mestur blóðþrýstingur sé neðst við fæturna í þessari stöðu myndast einnig umtalsverður þrýstingur við mitti sem veldur holdrisi hjá hinum látna sem stendur — eða jafnvel vex - svo lengi sem búkurinn hangir í stellingu þar sem blóðþyngdin liggur á mittinu.
Hjalta

Hjalta er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Hjörný

Hjörný er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Hrafngerður

Hrafngerður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Hrönn

Hrönn er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Húngerður

Húngerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Indiana (mannsnafn)

Indiana er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ingibjörg

Ingibjörg er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ingirós

Ingirós er íslenskt kvenmannsnafn.
Irmý

Irmý er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ísabella

Ísabella er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Miðvikudagur

Miðvikudagur er 4. dagur hverrar viku og er nafn hans af því dregið að hann er sá dagur sem er í miðri hverri viku. Miðvikudagur er á eftir þriðjudegi en á undan fimmtudegi. Til forna var dagurinn kenndur við Óðin, æðsta ás norrænnar goðafræði, og hét þá Óðinsdagur. Enn sjást merki þess bæði í dönsku (og öðrum norrænum málum) og ensku, onsdag og Wednesday. Núverandi heiti á sér hinsvegar samsvörun í þýsku: Mittwoch.
Ísleif

Ísleif er íslenskt kvenmannsnafn.
Jarþrúður

Jarþrúður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Jónhildur

Jónhildur er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Júdit

Júdit er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Kamilla

Kamilla er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Karla

Karla er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Kára

Kára er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Kleópatra (mannsnafn)

Kleópatra er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Kornelía

Kornelía er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Kristín

Kristín er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Kristþóra

Kristþóra er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Lára

Lára er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Lillian

Lillian er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Línbjörg

Línbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ljótunn

Ljótunn er íslenskt kvenmannsnafn.
Lúðvíka

Lúðvíka er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Magdalena

Magdalena er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Magnhildur

Magnhildur er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Mardís

Mardís er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Marheiður

Marheiður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Marínella

Marínella er íslenskt kvenmannsnafn.
Marselía

Marselía er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Matthildur

Matthildur er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Mekkin

Mekkin er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Milla

Milla er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Míranda

Míranda er íslenskt kvenmannsnafn.
Mónika

Mónika er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Nanna

Nanna er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Nikólína

Nikólína er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Oddfreyja

Oddfreyja er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Olga

Olga er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ósa

Ósa er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Pálína

Pálína er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Petrúnella

Petrúnella er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ragnhildur

Ragnhildur er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Reynheiður

Reynheiður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Rósanna

Rósanna er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Rósmary

Rósmary er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Röfn

Röfn er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Salma

Salma er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Senía

Senía er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sigga

Sigga er íslenskt kvenmannsnafn, stytting á Sigríður.

Dreifing á Íslandi.
Sigurbjörg

Sigurbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sigurhanna

Sigurhanna er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sigurósk

Sigurósk er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Silfrún

Silfrún er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sjöfn

Sjöfn er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Snæborg

Snæborg er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sól (mannsnafn)

Sól er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sólhildur

Sólhildur er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Steindís

Steindís er íslenskt kvenmannsnafn.
Stella

Stella er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sunníva

Sunníva er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Svanheiður

Svanheiður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sveinfríður

Sveinfríður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sæborg

Sæborg er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Sævör

Sævör er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Tara (mannsnafn)

Tara er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Theresa

Theresa er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Tóka

Tóka er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Urður (mannsnafn)

Urður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Vaka (nafn)

Vaka er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Valgerður

Valgerður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Venus (mannsnafn)

Venus er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Vigdís

Vigdís er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Virginía (mannsnafn)

Virginía er íslenskt kvenmannsnafn.
Ylja

Ylja er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Þorgríma

Þorgríma er íslenskt kvenmannsnafn.
Þórelfur

Þórelfur er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Þórný

Þórný er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Þuríður

Þuríður er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi.
Ölveig

Ölveig er íslenskt kvenmannsnafn.
Aldan

Aldan er íslenskt millinafn.
Bíldsfells

Bíldsfells er íslenskt millinafn.
Espólín (mannsnafn)

Espólín er íslenskt millinafn.
Haffjörð

Haffjörð er íslenskt millinafn.
Hofteig

Hofteig er íslenskt millinafn.
Laufkvist

Laufkvist er íslenskt millinafn.
Mjófjörð

Mjófjörð er íslenskt millinafn.
Sjónbeinandi

Sjónbeinandi í bókmenntaverki er sá sem beinir sjónum lesandans að einhverju. Í fyrstu persónu frásögn er sá sem mælir, sögumaður, einatt sjónbeinandi. Ef frásögnin er í endurliti þar sem sögumaður lítur yfir farinn veg og segir frá sjálfum sér yngri er sjónbeinandinn þó persónan eins og hún var þegar atburðirnir gerðust. Í þriðju persónu frásögnum kann svo vitundarmiðjan að vera sjónbeinandinn meðan sá sem talar í þriðju persónu er sögumaður.
Seljan

Seljan er íslenskt millinafn.
Sædal

Sædal er íslenskt millinafn.
Listi yfir hljómsveitir

Brook Taylor (18. ágúst 1685 – 29. desember 1731) var enskur stærðfræðingur, sem átti þátt í þróun örsmæðareiknings. Hann gaf út bók árið 1715, sem inniheldur það sem í dag nefnist Taylorröð, en í raun höfðu aðrir uppgötvað þetta á undan honum. Taylorröð er stærðfræðileg umskrift, sem gerir kleift að nálga sérhvert n sinnum diffranlegt fall með n-ta stigs margliðu með minnkandi skekkju eftir því sem liðirnir verða fleiri. Taylorraðir eru mjög mikilvægar í stærðfræðigreiningu og margar stærðfræðiformúlur byggjast á þeim. Til dæmis formula_1 , sem betra er að skrá svona: formula_2
Kartesíusarhnitakerfið

Kartesíusarhnitakerfið eða rétthyrnt hnitakerfi er hnitakerfi með tvo eða þrjá ása eftir því hvort það er í tví- eða þrívídd. Ásar þessir eru hornréttir hver á annan og kallast "x-ás", "y-ás" og "z-ás". Kerfið er nefnt eftir franska heimspekingnum René Descartes ("Cartesius" á latínu), sem fann það upp.
Dagur íslenskrar tungu

Dagur íslenskrar tungu er íslenskur hátíðardagur, 16. nóvember, tileinkaður íslensku.

Haustið 1995 lagði menntamálaráðherra til að einn dagur ár hvert yrði tileinkaður íslensku og átak gert í varðveislu hennar. Fæðingardagur Jónasar Hallgrímssonar var valinn til minningar um framlag hans til íslenskunnar.

Fyrsti dagur íslenskrar tungu var 16. nóvember 1996 og hefur verið haldinn síðan árlega.
Leirár- og Melahreppur

Leirár- og Melahreppur var hreppur í norðanverðum Hvalfirði. Aðal atvinnuvegur er landbúnaður. Leirár- og Melahreppur hefur nú verið sameinaður Hvalfjarðarstrandarhreppi, Innri-Akraneshreppi og Skilmannahreppi undir nafninu Hvalfjarðarsveit og tók nýja sveitarfélagið til starfa 1. júní 2006. Fólksfjöldi 1. desember 2005 var 129.
Köngulær

Köngulær (fræðiheiti "Araneae") eru ættbálkur áttfættra, hrygg- og vænglausra dýra sem búa til silki. Allar kóngulær framleiða eitur, nema ein ætt sem kallast netjuköngulær. Margar köngulóategundir veiða með því að búa til vefi eða gildrur til höfuðs skordýrum. °°°°
Útlit og uppbygging.

Ólíkt skordýrum, en líkt og aðrar áttfætlur, hafa köngulær tvískiptan búk. Höfuð og frambolur eru samvaxin í það sem kallast höfuðbolur, en ekki aðskilin með skoru eins og hjá skordýrum. Þar eru mikilvæg líffæri, svo sem heilinn. Í afturbolnum (latína: "abdomen"; sem þýðir kviður) er að finna meltingarfærin, öndunarfæri og hjarta og utan á honum er einnig spunavartan. Ytri stoðgrind kóngulóa kallast hamur. Hann er loðinn og er að mestu úr efni sem nefnist kítín. Köngulær hafa hamskipti, sem þýðir að þær þurfa reglulega að leggja af sér stoðgrindina og mynda nýja því hún stækkar ekki með þeim. Stærð köngulóa er breytileg eftir tegundum, en í flestum tilvikum er kvendýrið stærra en karlinn.

Fjöldi augna er oftast átta og eru augun einlinsa — en ekki eins og í mörgum skordýrum, sem eru með fjöllinsa (samsett) augu. Bifhár á fótum greina loftstrauma og önnur hár virka sem bragðskynhár eða annars konar nemar. Einnig hefur köngulóin svokallaða lýrunema, en það eru raufar á fótunum með taugaendum sem nema titring, til dæmis í vef köngulóarinnar.

Köngulær hafa opið æðakerfi, sem þýðir að blóð rennur á milli æða og um sérstök hólf í stað þess að fylgja föstu æðakerfi.

Silkið.

Köngulær framleiða silki og nota það á margan hátt, meðal annars til að spinna vef sem þær veiða í. Slíkar köngulær kallast vefköngulær. Aðrar köngulær, og vefköngulær margar hverjar reyndar líka, nota hann til að ferðast á milli staða og kallast föruköngulær. Köngulær nota líka silkið til að geyma bráð sína í. Þær vefja bráðina inn í sekk og sprauta svo meltingarensímum inn í hann. Síðan sjúga köngulærnar innan úr sekknum. Köngulóarsilki er með sterkustu efnum í heimi, og hefur tíu sinnum meira togþol en stál. Burðargeta eins fermetra væri um 240.000 tonn. Silkið gerir þeim líka kleift að skríða upp veggi. Vegna þess hversu sterkt silki köngulóa er (margfalt sterkara en silki silkiorma) hafa menn lengi reynt að herma eftir uppbyggingu þess. Með því að flytja gen úr köngulóm yfir í erfðaefni geita tókst Nexia Biotech Ltd. að fá geitunar til að framleiða próteinin sem þarf til að smíða vefinn. Þótt tekist hafi að vinna próteinin úr mjólkinni er enn eftir að finna út hvernig á að „púsla“ þessu saman. Takist það verður hægt að framleiða afar sterkt lín sem hægt væri að nota í föt í staðin fyrir nælon og kevlar (efnið sem notað er í skotheld vesti).

Tenglar.

erlendir
Gufupönk

Gufupönk eða eimpönk (enska: "steampunk") er stíll í spáskáldskap sem er gjarnan sviðsett í Viktoríanskri tímaskekkju eða ímynduðu viktoríönsku sagnfræðilegu sögusviði. Skáldskapur innan þessa stíls er gjarnan tengdur við vísindaskáldskap. °°°°
Hugtakið er afbökun á enska orðinu "cyberpunk", sem er annar skáldskaparstíll sem fæst að öllu jöfnu við framtíðina. Skáldskapur í gufupönksstíl gerist oftast í nokkurs konar fortíð um iðnbyltingarskeiðið, og tæknilega ímyndin er útfærð með gufuvélum þess tímabils frekar en tölvutækninni sem fylgir cyberpunk stílnum, en þó er viðhaldið pönk viðhorfið til stjórnarfars og mannlegs eðlis.

Upprunalega hafði gufupönk nokkuð dystópísk minni, og sótti nokkuð til film noir og reyfarasagna. Nýlegri sögur í þessum stíl eru þó öllu rómantískari og eru nokkurs konar vísindaleg rómantík.

Gerðir gufupönks.

Gufupönki er oftast skipt upp í tvo aðalflokka: ævintýralegt gufupönk og sögulegt gufupönk. Þó er ýmislegt sem fellur á grátt svæði milli þessarar flokkunar.

Sögulegt gufupönk á borð við "The Time Machine" eftir H.G. Wells á sér rætur í raunveruleikanum, á meðan að ævintýralegt gufupönk á borð við "Perdido Street Station" eftir China Miéville er töluvert fjær raunveruleikanum. Það væri hægt að segja þennan mismun vera ámóta við muninn á Eglu og Hringadrottinssögu.

Margar sögur á borð við "I have no mouth, and I must scream" eftir Harlan Ellisson, "The Baroque Cycle" eftir Neal Stephensson og "The Case of Charles Dexter Ward" eftir H.P. Lovecraft bera einkenni gufupönks, án þess að falla innan skilgreiningar þess stíls.
Höfuðbolur

Höfuðbolur (fræðiheiti "Cephalothorax") er í líffærafræði notað yfir fyrsta meginhluta búks líkama dýra í áttfætlu- og stórkrabbaflokki innan liðdýrafylkingarinnar. Á þessum hluta búksins er munnurinn, útlimir og fálmarar ef við á. Afturbolurinn er svo restin af meginhluta líkamans.
Breiðdalshreppur

Breiðdalshreppur var sveitarfélag sem náði yfir Breiðdal, en hann er landmestur dala á Austfjörðum. Þéttbýli er í Breiðdalsvík. Sveitarfélagið náði áður til Stöðvarfjarðar en því var breytt árið 1905. Árið 2018 sameinaðist hreppurinn Fjarðabyggð

Náttúra.

Breiðdalur skiptist í tvo dali um fjallið Kleifarháls, í Norðurdal og Suðurdal þar sem þjóðvegur 1 liggur um þann síðarnefnda. Sveitin er grösug og nýtast heiðar og fjöll til beitar sauðfjár en sauðfjárrækt er einn af aðalatvinnuvegum hreppsins ásamt fiskvinnslu á Breiðdalsvík.

Menning.

Breiðdalssetur er starfrækt í gamla kaupfélagshúsinu á Breiðdalsvík. Þar er jarðfræðisetur til minningar um enska jarðfræðinginn George Patrick Leonard Walker, sem vann merkar rannsóknir á jarðfræði Austurlands og Austfjarða. Einnig minningarstofa um málfræðinginn Stefán Einarsson prófessor í Baltimore í Bandaríkjunum.
Asymmetric Digital Subscriber Line

Asymmetric Digital Subscriber Line (ADSL) er gerð af DSL, samskiptatækni sem gerir flutning gagna um símalínu töluvert hraðari en hefðbundin mótöld.
DNA

DNA (skammstöfun á enska heitinu "deoxyribonucleic acid", á íslensku deoxýríbósakjarnsýra) er kjarnsýra sem myndar erfðaefni í öllum lífverum og sumum veirum. Hún er mynduð úr tveimur þráðum línulegra fjölliða af deoxýríbókirnum sem vefjast hvor um annan og mynda þannig form sem minnir á hringstiga. Röð kirnanna myndar kóða sem fruman getur lesið úr allar þær upplýsingar sem hún þarf til að sinna starfsemi sinni og hafa stjórn á einstökum lífefnafræðilegum ferlum. Gen eru DNA-bútar, sem geyma arfbærar uppýsingar um samsetningu prótína eða virkra RNA-sameinda. Stýrlar eru DNA-bútar sem stjórna því hvenær gen undir þeirra stjórn eru tjáð. Inni í frumum er DNA-sameindunum pakkað saman, með próteinum, í stórar einingar sem kallast litningar. Litningar eru mismargir í mismunandi lífverum (í mönnum eru 46 litningar) og samanlagt mynda þeir erfðamengi lífverunnar. Í heilkjörnungum er DNA-ið inni í kjarna frumunnar en í dreifkjörnungum er það í umfryminu.

Þegar fruma skiptir sér er allt DNA-ið í frumunni eftirmyndað því nýju dóttur-frumurnar þurfa báðar að innihalda alla litninga lífverunnar. Í DNA eftirmyndun eru þræðirnir tveir aðskildir og nýjir þræðir myndaðir við þá báða. Nýju þræðirnir eru nákvæm eftirmynd gömlu þráðanna því ensímið DNA-pólýmerasi sér um að para rétta basa við gömlu þræðina.
Smákettir

Smákettir (fræðiheiti: "Felis") er ættkvísl rándýra af kattardýraætt.
Sveitarfélagið Álftanes

Sveitarfélagið Álftanes áður Bessastaðahreppur var sveitarfélag á höfuðborgarsvæðinu, á utanverðu Álftanesi.

"Bessastaðahreppur" varð til árið 1878, ásamt Garðahreppi, þegar Álftaneshreppi var skipt í tvennt. Hinn 17. júní 2004 var nafni hreppsins breytt í "sveitarfélagið Álftanes".

Samhliða þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs þann 20. október 2012, fór fram íbúakosning í Garðabæ og sveitarfélaginu Álftanes og var sameining þeirra í eitt sveitarfélag samþykkt. Hið nýja sveitarfélag heitir Garðabær en um það hafði verið samið fyrir kosningarnar og miðað við tölur Hagstofu frá 1. janúar 2012 munu íbúar sameinaðs sveitarfélags verða um 14.000 talsins. Sameiningin tók gildi áramótin 2012/2013.
Ísöld

Ísöld er jarðsögulegt tímabil þar sem þykkar jökulbreiður hylja stór landsvæði. Slík tímabil geta staðið í nokkrar milljónir ára og valdið miklum breytingum á yfirborði meginlanda.

Allnokkrar ísaldir hafa sett svip á sögu jarðarinnar. Sú elsta er kennd við svokallaðan forkambrískan tíma fyrir meira en 570 milljónum ára. Síðasta tímabil mikilla jökulframrása er kallað Pleistósen tímabilið og er almennt talið hafa hafist fyrir um 2,6 milljónum ára og lokið fyrir 10 þúsund árum. Sumir telja að síðustu ísöld sé ekki lokið enn heldur sé nú hlýskeið ísaldar (líkt og tiltölulega hlýr vetrardagur).

Minna kuldakast og tímabil sem einkenndist af framrás jökla hefur verið nefnt litla ísöld, en hún hófst á 16. öld og var viðvarandi næstu þrjár aldir. Litla ísöld náði hámarki árið 1750 en þá voru jöklar í mestu framrás síðan á hinni Kvarteru ísöld.

Ekki er vitað með vissu hvað veldur ísöldum en meðal þess sem getur haft áhrif eru geislun sólar, Milankovic-sveifla sem er reglubundin breyting á afstöðu sólar og jarðar, breytingar á kerfi hafsstrauma og mikil tíðni eldgosa.
1571-1580

1571–1580 var 8. áratugur 16. aldar.
Samband evrópskra sjónvarpsstöðva

Samband evrópskra sjónvarpsstöðva (SES) (enska: "European Broadcasting Union", upphafsstafaheiti: "EBU"; franska: "L'Union Européenne de Radio-Télévision", upphafsstafaheiti: "UER") er samband sjónvarpsstöðva í Evrópu og við Miðjarðarhafið. Það var stofnað 12. febrúar 1950 og stendur m.a. fyrir söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og danskeppni evrópskra sjónvarpsstöðva.
Frumefnin fimm

Frumefnin fimm á venjulega við um við, eld, jörð, málm og vatn í austur-asískri heimspeki eða vatn, eld, jörð, loft og eter í vestrænni heimspeki.
Listi yfir fyrirbæri í sólkerfinu

Eftirfarandi er listi yfir fyrirbæri í sólkerfinu sem hafa meira en 500 km í þvermál.

Sólkerfið inniheldur einnig
Hawaii-skyrta

Hawaii-skyrta er skyrta, oftast litrík og yfirleitt stutterma. Þær eru þekktar á Hawaii-eyjum sem "Aloha-skyrtur" en hefðbundnar skyrtur eru engan veginn eins litríkar og nútíma útgáfur, sem þekktar eru um allan heim.

Algeng mynstur á hawaii-skyrtum eru pálmatré og sólsetur. Algengir litir eru m.a. rauður, appelsínugulur og fjólublár.

Hawaii-skyrtur þykja bera merki um smekkleysi af mörgum en þeir sem taka ástfóstri við þær, nær ætíð karlmenn, klæðast þeim gjarnan til að storka tískulögmálunum.

Nútíma hawaii-skyrtan rekur uppruna sinn til fjórða áratugarins þegar kínverskur kaupmaður hóf að selja skærlitrar skyrtur í búð sinni skammt frá Honolulu. Þær urðu fljótt vinsælar meðal ferðamanna.

Eftir seinni heimsstyrjöldina jukust vinsældir hawaii-skyrtunnar til mikilla muna. Ekki síst þar sem Truman Bandaríkjaforseti sást oft í slíkri flík við óformleg tilefni og unndi sér best í slíkum klæðnaði.
Gjóska

Gjóska (gríska og eldra heiti á íslensku: tefra) er samheiti um loftborin, föst gosefni, sem þeyst hafa upp úr eldgíg, storknað að hluta til eða fullu á fluginu og fallið til jarðar.

Gjóska skiptist eftir kornastærð í gjall, vikur og ösku. Hún er blöðrótt og létt í sér og getur flotið tímabundið á vatni (uns hún verður vatnsósa).

Jarðfræðingar nota gjósku í jarðvegslögum til að geta sér til um hegðun fyrri eldgosa.

Orðsifjar.

Sigurður Þórarinsson bað Vilmund Jónsson landlækni að smíða íslenskt orð í stað gríska orðsins "tefra" sem samheiti yfir eldfjallaösku, vikur og gjall. Orðið kom fyrst út á prenti árið 1968 í tímaritinu "Náttúrufræðingnum".
Grábrók

Grábrók er um 170 metra hár gjallgígur sem rís upp norðaustan við Hreðavatn. Grábrók er stærst þriggja gíga á stuttri gossprungu. Úr þessum gígum Stóru-Grábrók, Grábrókarfelli (Rauðabrók) og Litlu-Grábrók (Smábrók) rann Grábrókarhraun fyrir um 3400 árum. Hraunið er um 7 km2. Meðalþykktin í borholum er 20 m. Hraunið stíflaði Norðurá og ýtti henni upp að austurhlíðum dalsins. Einnig stíflaði það dalkvosina sem Hreðavatn er nú í og myndaði vatnið. Fallegar lindir koma upp undan hrauninu á nokkrum stöðum. Stærstu lindirnar eru í svokallaðri Paradís eða Paradísarlaut.

Gígarnir og Grábrókarhraun hafa verið friðlýst náttúruvætti síðan 1962. Vinsælt er að ganga upp á Grábrók, það er auðveld gönguleið og þangað liggur göngustígur með manngerðum þrepum.