Morgron

Morgron eða Mælsku- og rökræðukeppni grunnskóla Reykjavíkur og nágrennis er ein helsta keppni grunnskóla Höfuðborgarsvæðisins og svipar að miklu leyti til Morfís framhaldsskólanna. Keppnin, í núverandi mynd, hefur verið haldin tvisvar sinnum, skólaárið 2008-2009 og skólaárið 2009-2010. Stefnt er að því að keppnin verði haldin í þriðja sinn, skólaárið 2010-2011.

Keppt er í rökræðu í fjögurra manna liðum en þrír meðlimir eru ræðumenn og einn er liðsstjóri. Liðsmenn eru kallaðir: frummælandi, meðmælandi, stuðningsmaður og liðsstjóri. Í hverri keppni eru tvö lið og þrír dómarar og þar af einn oddadómari.

Dómgæsla.

Dómarar í Morgron þurfa að hafa dómararéttindi frá Morfís. Í hverri keppni eru þrír dómarar og þar af einn oddadómari. Hlutverk oddadómarans er að gefa refsistig og tilkynna úrslit keppninnar. Oddadómarinn situr á milli hinna tveggja dómaranna. Formaður Morgron úthlutar dómara en sé þess óskað mega liðin sem mætast semja sjálf um dómara. Þegar oddadómari tilkynnir úrslitin heldur hann svokallaða "oddadómararæðu" þar sem kemur fram hvort liðið sigraði, hver ræðumaður kvöldsins er (ræðumaður kvöldsins er stigahæsti ræðumaðurinn) og heildarmunur liða. Ræðumaður kvöldsins í úrslitakeppninni er titlaður „ræðumaður Reykjavíkur“. Engin tímamörk eru á oddadómararæðunni og því dregst hún oftá langinn.

Dómblað.

Notast er við dómblað Morfís. Þar eru gefnar einkunnir (1-10 stig) í fjórum liðum fyrir hverja ræðu. Í lok keppni eru liðirnir svo margfaldaðir með ákveðnum stuðli. Liðsstjóraræður gilda ekki til stiga.

Málflutningur.

Í þessum lið eru öryggi og flutningur ræðumannsins metin. Í flutningi felst hversu vel dómörum finnst ræðumaðurinn ná til sín, hversu sannfærandi hann er, skýrmæltur eða áhrifaríkur. Stig sem gefin eru fyrir málflutning eru margfölduð með þremur.

Ræða.

Í þessum lið eru gæði ræðunnar sjálfrar metin. Þar spila rök, málfar, áhrifamáttur orða, skemmtanagildi og flæði stærst hlutverk. Hefð hefur skapast fyrir því að ræðumenn byrji fyrri ræðu sína á orðunum "Fundarstjóri, dómarar andmælendur og góðir gestir" og seinni ræðu sína á "Fundarstjóri". Stig sem eru gefin fyrir ræðu eru margfölduð með fjórum.

Svör.

Í ræðukeppnum þurfa ræðumenn að koma með mótrök og svör við ræðum andstæðingsins. Í þessum lið skipta gæði svara, rök, hnitmiðun, málfar, skemmtanagildi, öryggi flutnings, viðbrögð við ófyrirsjáanlegum rökum og þýðing þeirra fyrir rökræðuna í held mestu máli. Einkunn sem gefin er fyrir ræðu er margfölduð með fjórum.

Geðþóttastuðull.

Þessi liður er einnig þekktur undir nafninu hughrif. Í þessum lið er dómaranum algjörlega frjálst að setja hvaða einkunn sem er á skalanum 1-10. Margir dómarar gefa þó ræðumönnunum samsvarandi einkunn í geðþóttastuðlinum. Stig sem eru gefin fyrir geðþóttastuðul eru ekki margfölduð.

Refsistig.

Aðeins er hægt að fá refsistig fyrir að tala yfir tíma. Þar er gefið eitt refsistig fyrir hverja sekúndu sem talað er framyfir eða undir tímamörk. Tímamörk ræðanna eru eftirfarandi:

Liðsstjóraræður: ótakmarkaður tími

Fyrri frummælendaræður: 3-4 mínútur

Aðrar ræður: 2-3 mínútur

Til þess að mæla tímann skipar hvort liðið um sig einn tímavörð og sá tími sem gildir er meðaltal tímanna tveggja. Þegar þrjátíu sekúndur eru eftir af ræðu skal sá tímavörður sem situr nær pontunni leggja hvítt spjald á pontuna til viðvörunnar um að tíminn sé að renna út. Athugið að aðeins oddadómari gefur refsistig.

Meðalstig framsöguræðu.

Vegna þess að frummælandi svarar ekki í fyrri ræðunni sinni var þessum lið bætt inn á dómblaðið til þess að vega upp á móti þeim stigum. Til þess að finna meðalstig framsöguræðu skal deila stigum hennar í tvennt og bæta því við heildarstig ræðumannsins. Ef hálfur kemur upp skal námundað upp. Athugið að leggja meðalstig framsöguræðu við heildarstig ræðumanns en ekki keppninnar því, ólíkt því sem margir halda, getur það haft áhrif á úrslit keppninnar.