Ragnheiður Bragadóttir

Ragnheiður Bragadóttir (f. 1956) er prófessor í lögfræði við Lagadeild Háskóla Íslands.

Ferill.

Ragnheiður fæddist í Reykjavík 10. maí 1956. Hún lauk stúdentsprófi frá fornmáladeild Menntaskólans í Reykjavík vorið 1976 og embættisprófi (cand. juris) í lögfræði frá lagadeild Háskóla Íslands vorið 1982. Þá lagði hún stund á framhaldsnám í refsirétti, afbrotafræði og refsipólitík við Kriminalistisk Institut við lagadeild Háskólans í Kaupmannahöfn 1982-1983 og hlaut til þess styrk frá danska ríkinu. Hún stundaði nám í afbrotafræði á meistarastigi við lagadeild Háskóla Íslands á haustmisseri 1983.

Ragnheiður var dómarafulltrúi við sakadóm Reykjavíkur 1984 og fulltrúi í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu 1984-1985. Hún var kennari í refsirétti við Fangavarðaskólann 1985-1991 og Lögregluskóla ríkisins 1989-1994. Árið 1984 hóf Ragnheiður stundakennslu í refsirétti við lagadeild Háskóla Íslands, varð aðjúnkt 1985, lektor 1989, dósent 1995 og prófessor í lögfræði frá 1. janúar 2000, fyrst íslenskra kvenna.

Ýmis störf og verkefni.

Ragnheiður hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum á vegum Háskóla Íslands sem utan og setið í ýmsum stjórnum. Hún hefur verið formaður náðunarnefndar dómsmálaráðuneytisins frá 1993, var í stjórn Lagastofnunar Háskóla Íslands 2005-2016, þar af formaður stjórnar 2013-2016, í rannsóknanámsnefnd lagadeildar 2005-2010, námsnefnd lagadeildar 2003-2007, formaður meistaranámsnefndar lagadeildar í umhverfisfræðum 2001-2005, í kennslumálanefnd háskólaráðs Háskóla Íslands frá 2003-2008, í stjórn og úthlutunarnefnd Aðstoðarmannasjóðs Háskóla Íslands 2004-2009, og í fyrstu stjórn Rannsóknastofu í kvennafræðum við Háskóla Íslands 1990-1992, auk ýmissa starfshópa á vegum Háskólans um margvísleg málefni. Hún er formaður Sakfræðifélags Íslands frá 2009 og sat í prófnefnd verðbréfamiðlara 1993-1996. Á háskólaárunum var hún í ritstjórn Úlfljóts, tímarits laganema, 1978-79.

Ragnheiður hefur tekið virkan þátt í norrænu samstarfi á fræðasviði sínu og var fulltrúi Íslands í Norræna sakfræðiráðinu (Nordisk Samarbejdsråd for Kriminologi, NSfK) 1998-2012, varaformaður 2007-2009 og formaður 2010-2012 og hafði ráðið þá skrifstofu við Háskóla Íslands. Í formannstíð Ragnheiðar var m.a. haldið upp á 50 ára afmæli NSfK á Íslandi og var gefið út veglegt afmælisrit að því tilefni, "Nordic Criminology in Fifty Years", sem hún ritstýrði.

Rannsóknir og helstu ritverk.

Ragnheiður á að baki langan kennslu- og ritferil og hefur birt bækur, fjölda bókarkafla og fræðiritgerða, bæði hér heima og erlendis, auk skýrslna og vinnu við lagafrumvörp. Helstu rannsóknarsvið hennar eru: Refsiréttur, almennur hluti og sérstakur, kynferðisbrot og önnur brot gegn konum og börnum, umhverfisrefsiréttur, viðurlög og viðurlagapólitík. Síðastliðin 20 ár hefur hún stundað umfangsmiklar rannsóknir á löggjöf og dómaframkvæmd í kynferðisbrotamálum. Um það efni hefur hún skrifað fjögur grundvallarrit: "Nauðgun og önnur brot gegn kynfrelsi fólks" (2018), "Nauðgun - Ritröð Lagastofnunar Háskóla Íslands nr. 14" (2015), "Kynferðisbrot – Dómabók" (2009) og "Kynferðisbrot - Ritröð Lagastofnunar Háskóla Íslands nr. 3" (2006), auk fjölmargra greina og bókarkafla hér heima og erlendis. Hún samdi frumvarp er varð að núgildandi ákvæðum almennra hegningarlaga um kynferðisbrot (2007). Af bókum Ragnheiðar um önnur efni má nefna: "Kennslubók í refsirétti fyrir Lögregluskóla ríkisins" (1995) og "Íslenskur umhverfisrefsiréttur" (1988).

Ragnheiður er mjög virkur þátttakandi í norrænu og alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi og hefur m.a. dvalið við rannsóknir við lagadeild háskólans í Kaupmannahöfn, Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht í Feiburg im Breisgau í Þýskalandi, lagadeild háskólans í Cambridge á Englandi og Boalt Hall School of Law, University of California, Berkeley, USA.

Af norrænum rannsóknarverkefnum sem Ragnheiður hefur átt frumkvæði að og stjórnað má nefna tvö verkefni á vegum NSfK: Miljøstrafferet og retspolitik i de nordiske lande (2010-2012) sem fjallar um löggjöf sem veitir umhverfinu refsivernd, og Straf for seksualforbrydelser i Norden (2012) sem fjallar um lagaákvæði um nauðgun á Norðurlöndum og hvernig refsing er ákveðin fyrir nauðgunarbrot. Þá tók Ragnheiður þátt í norrænni rannsókn á löggjöf um vændi á Norðurlöndum ("Prostitutionslovgivning i de nordiske lande") og birtust niðurstöðurnar í "Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab" (2005), og rannsókn á viðurlögum utan stofnana á Norðurlöndum ("Samfundssanktioner i Norden"), sjá "Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab" (2001). Af alþjóðlegum rannsóknarverkefnum sem Ragnheiður hefur tekið þátt í má nefna: Alþjóðlegt rannsóknarverkefni um umhverfisrefsirétt, unnið á vegum Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht, Freiburg im Breisgau, Þýskalandi. Niðurstöður birtust í bókinni: "Umweltstrafrecht in den nordischen Landern. Arbeiten zum Umweltrecht 10" (1994); evrópskt rannsóknarverkefni um refsiábyrgð stjórnmálamanna, sjá grein í bókinni "Criminal Liability of Political Decision-Makers – A Comparative Perspective" (2017) og samnorrænt rannsóknarverkefni sem fjallar um réttarreglur um refsilögsögu á Norðurlöndum en niðurstöður rannsóknarinnar birtust í tveimur bókum: "Criminal Jurisdiction – A Nordic Perspective" (2014) og "Strafrechtliche Jurisdiktion – Eine nordische Perspektive" (2017).

Frá árinu 1999 hefur Ragnheiður verið einn af ritstjórum "Nordisk Tidsskrift for Kriminalvidenskab" (NTfK), "Journal of Scandinavian Studies in Criminology and Crime Prevention" 1999-2003 og í ritnefnd "Nordic Journal of Criminology" frá 2018. Ragnheiður hefur haldið fyrirlestra um rannsóknarefni sín á fjölmörgum alþjóðlegum, norrænum og innlendum ráðstefnum og málþingum.

Einkalíf.

Ragnheiður ólst upp í Reykjavík. Foreldrar hennar eru Ragnheiður Gunnarsdóttir, bankaritari og húsmóðir (f. 1933) og Bragi Hannesson, lögfræðingur, bankastjóri Iðnaðarbanka Íslands hf. og forstjóri Iðnlánasjóðs (f. 1932). Systur hennar eru Ásdís, kennari (f. 1958) og Bryndís, píanókennari (f. 1968). Ragnheiður er gift Bjarna Kristjánssyni, viðskiptafræðingi og framkvæmdastjóra (f. 1956). Dætur þeirra eru Ragnheiður (f. 1983) og Unnur (f. 1994).