arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Orf

Orf er amboð sem notað er við grasslátt. Orfið er stöng úr tré, oftast álíka löng og sláttumaðurinn. Á orfið eru festir tveir hælar eða handföng sem haldið er um þegar orfinu er sveiflað. Ljárinn er festur á orfið og því svo sveiflað í hálfhring með ljáinn niður við grasrótina. Fram á 20. öld var sláttur með orfi og ljá eina sláttuaðferðin sem notuð var á Íslandi og reyndar um alla Evrópu.

Neðst á íslenskum orfum eru tveir járnhólkar sem ljárinn er festur í en áður en þeir komu til sögunnar var ljárinn bundinn fastur við orfið með ljáböndum, sem oftast voru úr selskinni, og var þeim vafið um þjóinn á ljánum til að festa hann við orfið og fleygar reknir undir til að herða að. Ljánum hætti þó til að losna, einkum þegar blautt var. En um 1840 fór Þórður Árnason, síðar prestur, bróðir Jóns Árnasonar þjóðsagnasafnara, að nota orfhólka sem hann hafði smíðað og breiddist sú uppfinning um allt land á örfáum árum og þótti afar mikil framför.
Queen of Montreuil

Queen of Montreuil er frönsk kvikmynd frá árinu 2013 sem Sólveig Anspach gerði.
Lestrarfélag kvenna

Lestrarfélag kvenna var stofnað í Reykjavík 18. september árið 1911 af konum úr Kvenréttindafélagi Íslands sem höfðu þá rekið lesstofu fyrir konur í tvö ár. Fyrirmyndin kom að utan, en slíkar stofur voru reknar víða í Evrópu og meðal annars í Kaupmannahöfn. Félagsritið Mánaðarritið hóf göngu árið 1912 og var handskrifað inn í sérstaka bók og lesið upp á fundum. Þar getur að líta tilgang félagsins á titilsíðunni: „að vekja og efla löngun til að lesa góðar bækur og eftir föngum að rekja og ræða efni þeirra til aukins skilnings, og ef verða mætti, til einhverra verklegra framkvæmda.“ Ritið lifði í rúma tvo áratugi og gefur góða mynd af starfsemi félagsins og hugðarefnum félagskvenna. Meðal þeirra sem rituðu oft í bókina var Theodóra Thoroddsen skáldkona.

Félagið opnaði lesstofu fyrir börn árið 1912 og rak hana í 25 ár. Stofan var opin tvo tíma á dag yfir vetrartímannn, alla virka daga. Félagskonur skiptust á að hafa sögustund fyrir börnin og hjálpa þeim við heimanám. Starfsemin var einkum hugsuð fyrir börn sem bjuggu við slæmar aðstæður eða fengu hvorki næði né aðstoð við heimanámið.

Málhreinsunarnefnd starfaði á vegum félagsins frá árinu 1920 í samvinnu við Verkfræðingafélag Íslands og var tilgangurinn að skapa ný orð og vernda íslenskt mál. Meðal nýyrða sem þarna urðu til má nefna veggfóður (betrekk), snyrting (tojlett) og blómvöndur (búkett).

Félagið fékk húsaleigustyrk frá bænum til starfseminnar en félagskonur ráku bókasafn sitt og lesstofu í sjálfboðavinnu. Aðsóknin fór hins vegar þverrandi síðustu árin og félagið var lagt niður árið 1961 og bækurnar gefnar Reykjavíkurborg til minningar um Laufeyju Vilhjálmsdóttur sem var formaður félagsins frá upphafi til dánardags (29. mars 1960).
Kastilía-León

Kastilía-León (spænska: "Castilla y León") er sjálfstjórnarsvæði á Spáni. Það skiptist í héruðin: Ávila-hérað, Burgos-hérað, León-hérað, Palencia-hérað, Salamanca-hérað, Segovia-hérað, Soria-hérað, Valladolid-hérað og Zamora-hérað.
Söguleg stofnanahyggja

Söguleg stofnanahyggja er kenningarfræðileg nálgun og stofnanahyggja sem rýnir í og greinir þróun stjórnmála með hliðsjón af stofnanavæðingu í samfélaginu. Hún byggir á þeirri trú að myndun og þróun ýmis konar stofnana geti breytt samfélaginu og haft áhrif á pólítískar ákvarðanir.
1996

Árið 1996 (MCMXCVI í rómverskum tölum) var 96. ár 20. aldar og hlaupár sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Avro

Avro var breskur flugvélaframleiðandi stofnaður í Manchester árið 1910. Meðal flugvéla fyrirtækisins voru tvívængjan Avro 504 sem var notuð í fyrri heimsstyrjöld, sprengjuflugvélin Avro Lancaster sem var notuð í síðari heimsstyrjöld og sprengjuþotan Avro Vulcan sem var notuð af Konunglega breska flughernum til ársins 1984.

Fyrsta flugvél sem flaug á Íslandi var Avro 504K-tvívængja með 110 hestafla Le Rhône 9J-vél sem Cecil Faber keypti af breska flughernum árið 1919 og flutti til landsins með Gullfossi.
André Franquin

André Franquin (3. janúar 1924 – 5. janúar 1997) var áhrifamikill belgískur myndasöguhöfundur. Hann er þekktastur fyrir að hafa skapað myndasögurnar um Viggó viðutan og Gorminn meðan hann vann við myndasögurnar um Sval og Val fyrir franska útgefandann Dupuis frá 1947 til 1969.

Franquin fæddist í Etterbeek nálægt Brussel og hóf myndlistarnám í Institut Saint-Luc árið 1943. Skólanum var lokað vegna styrjaldarinnar ári síðar og Franquin hóf störf hjá skammlífu teiknimyndafyrirtæki, CBA, þar sem hann kynntist myndasöguhöfundunum Morris, Peyo og Eddy Paape. Franquin, Morris og Paape fengu síðan vinnu hjá franska útgefandanum Dupuis eftir gjaldþrot CBA árið 1945. Sá yngsti þeirra, Peyo, fékk þar vinnu sjö árum síðar. Á þessum tíma fengu þeir Morris og Franquin, auk Will, tilsögn hjá Jijé. Þeir voru stundum kallaðir fjórmenningagengið. Fjórmenningagengið var síðar skilgreint sem fyrsta kynslóð Marcinelle-skólans (Dupuis var þá staðsettur í Marcinelle) og stíllinn sem þeir þróuðu var nefndur "ligne atome", til aðgreiningar frá" ligne claire" Hergés.

Árið 1946 fékk Jijé Franquin í hendur sögurnar um Sval og Val, sem Rob-Vel hafði byrjað á fyrir Tímaritið Sval árið 1938. Franquin þróaði röðina áfram í sífellt lengri sögum með fleiri persónum sem slógu í gegn á síðum tímaritsins. Franquin þjálfaði líka nýja kynslóð myndasöguhöfunda á borð við Jean Roba, Jidéhem og Greg sem unnu með honum við myndasöguröðina. Árið 1957 gaf Yvan Delporte, aðalritstjóri Tímaritsins Svals, Franquin hugmyndina að nýrri persónu, Viggó viðutan, sem upphaflega var hugsaður sem uppfyllingarefni. Viggó varð brátt ein af þekktustu persónum Franquins og er stundum talinn fyrsta andhetja myndasagnanna.

Franquin þjáðist af þunglyndi og árið 1967 fékk hann ungan myndasöguhöfund, Jean-Claude Fournier, til að taka við Sval og Val. Síðar átti Franquin þátt í að þróa myndasögurnar um Isabelle (sem var nefnd eftir dóttur Franquins) og "Idées Noirs".
Malarrifsviti

Malarrifsviti er viti á Malarrifi á Snæfellsnesi. Fyrst var reistur viti á Malarrifi árið 1917 en það var 20 m hár járngrindarviti. Árið 1946 var núverandi viti byggður í stað járngrindavitans. Vitinn frá 1946 er hannaður af af Ágústi Pálssyni arkitekt og er 24,5 m að hæð, steinsteyptur sívalur turn með fjórum stoðveggjum. Ljóshúsið er frá eldri vitanum og er smíðað á Íslandi. Það var gaslýsing í vitanum til ársins 1957 en þá var vitinn rafvæddur. Ljós vitans var magnað með 1000 m linsu sem kom á Malarrif árið 1917. Vitavörður bjó á Malarrifi frá 1917 til 1991 og er íbúðarhús á staðnum fyrir vitavörð. Radíóviti var starfræktur á Malarrifi um skeið. Malarrifsviti er friðaður.
Miguel Primo de Rivera

Don Miguel Primo de Rivera y Orbaneja, 2. markgreifi af Estella, 22. greifi af Sobremonte, riddari af Calatrava (8. janúar 1870 – 16. mars 1930) var spænskur aðalsmaður, herforingi og einræðisherra sem forsætisráðherra Spánar á tíma Búrbónaendurreisnarinnar frá 1923 til 1930. Hann tók við völdum í kjölfar stjórnarbyltingar hersins sem studd var af konunginum Alfons 13. Hann felldi stjórnarskrána úr gildi, setti herlög og tók upp stranga ritskoðun. Í valdatíð hans jókst pólitísk spenna í landinu sem á endanum leiddi til Spænsku borgarastyrjaldarinnar 1936.

Sonur hans, José Antonio Primo de Rivera, var einn af stofnendum Spænsku breiðfylkingarinnar ("Falange Española") sem náði völdum í kjölfar borgarastyrjaldarinnar.
Hliðabókin

Hliðabókin er fornegypskur graftexti frá tímum Nýja ríkisins. Hann segir frá för sálar nýlátins manns inn í næsta heim sem samsvarar för sólarinnar gegnum undirheima að nóttu til. Í þessari ferð fer sálin í gegnum tólf hlið sem samsvara tólf stundum næturinnar. Við hvert hlið stendur gyðja sem táknar þá stjörnu sem birtist á þeirri stundu næturinnar.

Textinn kemur fyrst fyrir á tíma átjándu konungsættarinnar og var skrifaður í heild sinni á veggi grafhýsa. Hlutar textans koma stundum fyrir á trékistum. Frægasti hluti hans nú er kafli þar sem segir frá kynþáttum manna sem Forn-Egyptar skiptu í innfædda Egypta, Asíumenn, Líbýumenn og Núbíumenn
Lex superior

Lex superior:

- Þau ákvæði stjórnarskrár sem hafa stöðu grundvallarlaga/stjórnskipunarlaga ganga framar öðrum lögum (langflest, en ekki t.d. 2. mgr. 35. gr. og 3. mgr. 64. gr.)

- Sama gildir um stjórnskipunarvenjur = stjórnarskrárígildi (t.d. að dómstólar skeri úr um hvort lög samrýmist stjórnarskrá).

- Önnur lög og fullgilta þjóðréttarsamninga á að skýra til samræmis við ákvæði stjórnarskrár.

- Öðrum lögum sem að formi til eða efni ganga gegn ákvæðum stjskr. verður ekki beitt - dómstólar dæma um gildi þeirra.
Samfélagsmiðill

Samfélagsmiðill á við vefsíður og forrit sem gera notendum kleift að búa til og deila á milli sín rafrænu efni.

Sem dæmi má nefna Facebook, Twitter, LinkedIn, Instagram, Snapchat, Reddit, TikTok, Discord, Pintrest, Tumblr eða Bland.is.

Einnig eru það samfélagsmiðlar hannaðir fyrir að deila myndskeiðum eins og YouTube, Vimeo, Video Dailymotion og Twitch.

Svo eru það samfélagsmiðlar sérstaklega hannaðir fyrir spjall eins og Messenger, WhatsApp, Google Chat, Google Dou, Google Meeting og Zoom.
Skuggamynd

Skuggamynd er útlínumynd af persónu, hlut eða umhverfi í einum lit, oftast svörtum. Hægt er að búa til skuggamyndir í ýmsum miðlum en oftast voru þó skuggamyndir gerðar með að klippa út pappír sem síðan er límdur á annan pappír í andstæðum lit og voru slíkar myndir oft settar í ramma. Útlínur skipta máli í skuggamynd en engin smáatriði eru sýnileg á myndinni.

Útklipptar andlistmyndir, oft frá hlið urðu vinsælar á miðri 18. öld. Það var ódýr og mun fljótleg leið, mun ódýrari en að láta mála litlar andlitsmyndir.

Alþjóðlegt orð fyrir skuggamyndir er orðið silhouette en það er dregin af nafni fransks fjármálaráðherra sem hét Silhouette en árið 1759 í frönsku fjármálakreppunni í Sjö ára stríðinu setti hann svo miklar álögur á franskan almenning, sérstaklega eignafólk að nafn hans varð samheiti yfir allt sem var gert á ódýran hátt og var því tengt svona ódýrum útlínumyndum.

Áður en ljósmyndir urðu algengar var ódýrasta leiðin til að draga upp mynd af manneskju að klippa út skuggamynd úr svörtum pappír. Þessar myndir voru kallaðar prófílar eða skuggar og voru gerðar á þrennan hátt 1) málaðar á hart efni eða pappír eða öfugt á gler 2) skornar út þannig að negatíva var lögð á ljósan pappír og klippt út og svo lögð á dökkan bakgrunn 3) klippt og límt þar sem fígúra var klippt út úr dökkum pappír og límd á ljósan bakgrunn.

Skuggamyndir hafa verið gerðar í mörg þúsund ár og meðal annars notaðar í skreytingar á leirkerum og myntir verið slegnar með skuggamyndum. Í Bandaríkjunum voru skuggamyndir mjög vinsælar frá 1790 til 1840 en með tilkomu myndavéla hættu skuggamyndir að vera algengt form af portettmyndum. Skuggamyndir voru þó vinsælt listform og oft hluti af pappírsklippi. Einn þeirra listamanna sem klipptu út pappír í skuggamyndir var rithöfundurinn H. C. Andersen.

í Indónesíu er hefð fyrir skuggaleikritum og barst sú hefð til Evrópu og varð vinsæl í París á 18. og 19 öld. Skuggamyndir hafa mikið verið notaðar í auglýsingum og á skiltum því þær er auðvelt að gera og sást vel. Þær eru líka notaðar fyrir ýmis konar merki til dæmis umferðarmerki.

Fyrsta teiknimyndin í fullri lengd var hreyfimynd úr skuggamyndum gerð árið 1926 af þýska skuggamyndalistamanninum og leikstjóranum Lotte Reiniger.
Dagfinnur dýralæknir

Dagfinnur dýralæknir er aðalsögupersóna í barnasögum eftir Hugh Lofting en fyrsta bókin í þeirri ritröð kom út árið 1920. Dagfinnur dýralæknir er læknir sem þykir vænt um dýr og skilur og talar dýramál. Hann varð seinna náttúrusinni og notaði hæfileika sína til að tala við dýr og skilja betur náttúru og sögu jarðar.
MathML

MathML (enska: "Mathematical Markup Language", stærðfræðilegt ívafsmál) er XML-mál til að lýsta stærðfræðiformúlum. MathML er W3C-tilmæli og er hluti af HTML5. MathML var fyrsta XML-málið sem Alþjóðasamtök um veraldarvefinn gerðu að tilmælum árið 1998. Önnur útgáfa MathML kom út árið 2003 og þriðja útgáfa árið 2010. Til eru tvær mállýskur MathML: "Content MathML" sem inniheldur eingöngu upplýsingar um formúluna, og "Presentation MathML" sem getur líka innihaldið upplýsingar um myndræna framsetningu hennar.
XML Base

XML Base eru W3C-tilmæli sem fjalla um skilgreiningu netslóða til að vísa í hluta XML-skjala með því að nota eigindið xml:base. XML Base varð að tilmælum árið 2001.
ECMAScript

ECMAScript er skriftumál sem er staðlað af Ecma International (samtökum evrópskra tölvuframleiðenda) sem ECMA-262 og ISO/IEC 16262. Það er aðallega notað í skriftum sem keyra á biðlara. Þekktustu útfærslur staðalsins eru JavaScript, JScript og ActionScript.

Upphaflega var JavaScript þróað af Netscape og fyrsti vafrinn sem studdi það var Netscape Navigator 2.0 sem kom út í mars árið 1996. Microsoft þróaði í kjölfarið sína eigin útfærslu, JScript, sem kom út með Internet Explorer 3.0 í ágúst sama ár. Síðar sama ár óskaði Netscape eftir því að Ecma staðlaði málið og fyrsta útgáfa staðalsins var gefin út 1997. Síðan þá hafa tíu útgáfur staðalsins komið út.

ECMAScript er aðallega útfært í vöfrum en til eru útfærslur fyrir .NET-keyrsluumhverfið frá Microsoft (JScript) og í margmiðlunarforritum eins og Adobe Flash (ActionScript) og Adobe Creative Suite (ExtendScript) þar sem málið er notað til að skapa gagnvirkni og sjálfvirka framkvæmd á röð aðgerða.
Anja Rubik

Anja Rubik (fædd Anna Helena Rubik, 12. júní 1983 í Rzeszów) er pólsk fyrirsæta.
Janusz Korczak

Janusz Korczak er rithöfundanafn Henryk Goldszmit (22. júlí, 1878 eða 1879 – ágúst 1942) var pólskur uppeldisfrömuður og barnabókahöfundur og barnalæknir af Gyðingaættum. Hann var í mörg ár forstöðumaður á munaðarleysingjahæli í Varsjá og var sendur ásamt öllum börnunum í útrýmingarbúðirnar í Treblinka árið 1942.
Austur-Asía

Austur-Asía er gróflega skilgreind sem sá heimshluti þar sem menningaráhrifa Kína hefur mest gætt og hefðbundin kínverska, konfúsíusismi, mahajana búddismi og taóismi breiðst út. Þetta svæði skarast við það sem skilgreint hefur verið sem Austur-Asía á landfræðilegum forsendum, sem eru þau ríki sem venjulega eru talin til Austur-Asíu.

Almennt eru eftirtalin lönd talin vera hluti Austur-Asíu:

Stundum eru Víetnam (af menningarlegum ástæðum) og Mongólía (af landfræðilegum ástæðum) líka talin til Austur-Asíu. Sjaldnar eru austurhluti Rússlands og Singapúr talin til þessa heimshluta.
Skriðdýrin

Skriðdýrin (enska: "Rugrats") er bandarísk teiknimyndaröð sem Arlene Klasky, Gábor Csupó og Paul Germain gerðu fyrir Nickleodeon. Þættirnir snúast um hóp barna og líf þeirra þar sem hversdagslegir atburðir verða að ævintýrum. Fyrsti þátturinn fór í loftið 11. ágúst 1991. Þættirnir voru sýndir til 1994. Árið 1997 hófu þættirnir göngu sína á ný. Síðasti þátturinn í þeirri röð var sýndur árið 2004. Árið 1998 kom út kvikmynd um skriðdýrin og árið 2000 kom myndin "Skriðdýrin í París" út. "Skriðdýrin" voru lengsta teiknimyndaþáttaröð Nickleodeon um árabil, eða þar til 173. þátturinn í þáttaröðinni "Svampur Sveinsson" var sýndur árið 2012.
Jeff Foxworthy

Jeffrey Marshall „Jeff“ Foxworthy (fæddur 6. september 1958) er bandarískur gamanleikari.
Baldýring

Baldýring er útsaumsgerð þar sem saumað er með gull- og silfursaumi. Orðið baldýring kemur fyrir í vísitasíu árið 1659 og var í fyrstu notað almennt um útsaum en síðar virðist farið að nota orðið fyrir eina gerð af útsaum. Baldýring er notuð á hátíðarbúningum kvenna og var á kraga og treyjubörmum faldbúnings og á bryddingum á treyjuermum skautbúnings. Baldýring var einnig á upphlutum og skírnarhúfum. Einnig tíðkuðust baldýruð belti og peysufataslifsi og kragar og uppslög á embættismannabúningum voru baldýruð. Einnig var baldýring notuð í kirkjulist eins og í messuskrúða. Baldýrað var annað hvort með gylltu eða hvítu málmgarni en stundum með hvoru tveggja.

Þegar er baldtýrað er saumað með tveimur þráðum, gylltum eða silfruðum vírþræði sem strekktur er yfir mynstur á réttunni og svo tvinna sem sem notaður er til að festa vírinn niður frá röngunni. Mynstur eru oftast blómamynstur og eru þá blöðin skorin úr pergamenti eða einhverju stífu efni og það lagt á undirlagið sem oftast er flauel sem svo aftur liggur á stífu undirlagi. Á milli blaða eru svo lagðar snúrur oft úr vírþræði og pallíettur og kantalíur.
Sprang

Sprang eða sprangsaumur er forn útsaumsaðferð. Sprang virðist hafa verið notað um verk unnin með ísaumuðu neti sem og með úrrakssaum. Sprang var ýmist unnið í net sem var hnýtt og kallaðist þá riðsprang eða í grunn sem saumað var í grunn sem svo efnisþræðir voru dregnir úr.

Orðið sprang kemur í íslenskum miðaldaheimildum oftast fyrir í sambandi við kirkjuklæði og kemur orðið sprangdúkur frá 1394 og í sögu frá svipuðum tíma er talað um sprang í þessari setningu: "þa skal bera til synis þat klokazta smaþing, sem huers hiakona hefir sprangat"

Á 17. öld hefur sprang verið notað um saum í hnýtt net en allt bendir til þess að með tímanum hafi merking orðsins orðið víðtækari og það átt við hvers konar opinn saum, bæði ísaumað net og útdregna og útklippta grunna.

Ekki eru til íslenskar heimildir um þá fléttunartækni sem nefnd er sprang á Norðurlandamálum og felst í að ríða net og sauma þannig að það sé teygjanlegt. Slík net hafa verið notuð allt frá bronsöld sem hárnet.
Berglind Björnsdóttir

Berglind Björnsdóttir (f. 1968) er ljósmyndari.

Menntun.

Berglind er fædd og uppalin á Íslandi en hefur einnig búið í Flórída í Bandaríkjum. Hún hóf tveggja ára nám í ljósmyndun við Brevard Community College í Flórída árið 1990. Árið 1992 fluttist Berglind til Arizona þar sem hún hóf B.A. nám í ljósmyndum við Arizona State University og útskrifaðist þaðan 1994. Eftir 10 ára hlé frá námi hóf Berglind nám við Kvikmyndaskóla Íslands, árið 2004.

Verk og sýningar.

Fyrsta einkasýning Berglindar var árið 2000 á Hárlist.is í Reykjavík. Sama ár hélt hún aðra sýningu í Gallery Alexie í listahverfinu Chelsea-hverfinu í New York. Aðrar sýningar Berglindar sem eru m.a. 2001 Space Odyssey sem var haldin í Listhúsi Ófeigs árið 2001, Trufluð tilvera í Gallerí Skugga árið 2002 og Hringrás í Hafnarhúsinu árið 2003.

Hún hefur tvisvar tekið þátt í samsýningum í Gerðarsafninu í Kópavogi, einnig á Ljósmyndasafni Íslands. Árið 2010 fékk Berglind styrk úr Menningarsjóði Magnúsar Ólafssonar til að gera ljósmyndabók um íslenskar konur, "Modern Icelandic Woman". Berglind ferðaðist um allt land og tók myndir af íslenskum konum allt frá 18 að 88 ára aldri. Konurnar voru myndaðar heima hjá sér eða á stað sem tengist þeim á einhvern hátt.. Bókin vakti nokkra athugli og var afraksturinn kynntur í Ljósmyndasafni Reykjavíkur með sýningunni Kona árið 2012.
Skrúður (lystigarður)

Skrúður er lystigarður í Dýrafirði. Hann var stofnaður árið 1909 og var upphafsmaður hans séra Sigtryggur Guðlaugsson. Tilgangur garðsins var að hjálpa til við kennslu við garð og trjárækt en í næsta nágrenni var ungmennaskóli á Núpi.

Garðurinn var gerður up 1992 og árið 1996 afhentur Ísafjarðarbæ, sama ár var evrópulerki valið tré ársins. Hann er dæmi um árangur og sögu garðræktar á norðlægum slóðum.
Gásadalur

Gásadalur (framburður: [ˈɡ̊ɔasaˌd̥ɛalur], íslenska: Gæsadalur) er bær í Vágum (Vogum) í Færeyjum, vestan við Bø (Bæ). Hann liggur út með Mykinesfirði og er umkringdur hæstu fjöllum á eyjunni.

Gásadalur var lengi eina þorpið í Færeyjum sem var án vegasambands við aðra bæi. Áður en jarðgöng voru grafin, var engin leið til Gásadals nema með þyrlu eða fótgangandi. Pósturinn varð að bera póstinn yfir fjallið þrisvar í viku. Þegar danska kvikmyndin "1700 metrar frá framtíðinni" kom út, varð hann heimsþekktur.

Frá árinu 2003 hefur verið hægt að ganga í gegnum jarðgöngin (ef vasaljós gleymist ekki) og frá árinu 2005 geta íbúar Gásadals, sem eiga lykil, farið akandi á bíl. Jarðgöngin sjálf eru 1.410 metrar að lengd. Þau verða opnuð almennri umferð árið 2006, þegar allri vinnu við þau lýkur.

Íbúarnir segja að hefðu jarðgöngin ekki komið, væri bærinn horfinn, en þrátt fyrir það er óvíst hvort Gásadalur vex aftur. Meirihluti íbúanna er 60 ára eða eldri og engin börn eru lengur í Gásadal.

Samkvæmt sögu Gásadals hefur bærinn fengið nafn eftir konu í Kirkjubø (Kirkjubæ), sem kölluð var Gæsa. Hún hafði borðað kjöt á föstunni þó svo að það væri bannað. Því voru allar eigur hennar gerðar upptækar og hún varð að flytja til dalsins í Vogum. Önnur saga, sem er trúlegri en hin, segir, að nafnið sé dregið af grágæsum, sem hafa löngum flogið til Gásadals á sumrin. Aðrar sögur fjalla að mestu um huldufólk.

Í Gásadal er engin kirkja. Því eru guðsþjónustur haldnar í skólanum. Áður en kirkjugarðurinn var byggður árið 1873, var fólk grafið í Bæ og borið yfir fjallið. "Líksteinn" á leiðinni þangað var staður, þar sem líkmennirnir hvíldu sig. Á leiðinni til Bæjar er líka uppspretta, sem heitir Keldan vígda, þar sem prestur nokkur skírði óvenjulega sjúkt barn, sem þurfti að leita læknis í Bæ.
Þverá (tegund af á)

Þverá er á sem rennur í aðra stærri á við ármót og endar þar með samkvæmt mannana skilgreiningum. Það gagnstæða við þverá er aðalá. Þverá er eitt algengasta árnafn á Íslandi og einnig mjög algengt bæjarnafn.

Þverám er oft skipt í flokka. Þverá í 1. flokki fellur í aðalá og með henni til sjávar. Þverá í 2. flokki fellur í þverá í 1. flokki sem fellur í aðalá sem fellur til sjávar. o.s.frv. Dæmi um stóra þverá í 1. flokki er Tungná sem fellur í Þjórsá og með henni til sjávar. Kaldakvísl er þverá í 2. flokki. Hún fellur í Tungná sem fellur í Þjórsá sem fellur til sjávar.
Sauðamergur

Sauðamergur (fræðiheit: "Loiseleuria procumbens" eða "Kalmia procumbens") er sígrænn smárunni af lyngætt með fjólublá blóm. Hann hefur jarðlægar, brúnar greina og smá, dökkgræn blöð sem hafa slétt, leðurkennt yfirborð. Sauðamergur vex víða um Ísland, þó ekki á Suðurlandi. Sauðamergur dregur nafn sitt af því að fyrr á öldum þótti hann góð beitarplanta.
Alþýðumenning

Alþýðumenning (þjóðmenning stundum notuð sem samheiti) eru þjóðhættir, siðir, munnlegar og verklegar hefðir og aðrir þættir hversdagsmenningar tiltekinna samfélaga, hópa og menningarkima. Til alþýðumenningar teljast meðal annars þjóðsögur, þjóðlög og þjóðdansar sem hafa gengið mann fram af manni í margar kynslóðir innan tiltekins samfélags. Alþýðumenning er oft bæði staðbundin og fjölþjóðleg þar sem ólíkar útgáfur sömu siða, hefða og lista finnast á stóru svæði og stundum jafnvel um allan heim.

Alþýðumenningu er stundum stillt upp sem andstæðu menntamenningar eða „lærðrar“ menningar þar sem miðlun og flutningur fer fram innan opinberra mennta- og menningarstofnana. Þarna er samt ekki endilega skýr greinarmunur á milli þar sem miðlun hefðbundinnar verkþekkingar og alþýðulista getur líka farið fram innan sérhæfðra menntastofnana (t.d. iðnskóla og listaskóla). Stundum byggist skiptingin á menningarmun þar sem eitt samfélag skilgreinir sem alþýðumenningu það sem í öðru samfélagi telst vera hámenning. Alþýðumenningu hefur líka verið stillt upp sem andstæðu dægurmenningar: dægurtónlistar, kvikmynda og fjölmiðla.

Alþýðumenningu er stundum lýst sem „hverfandi“ menningu eða menningu á elleftu stundu enda gengu rannsóknir á 19. öld og fyrri hluta 20. aldar einkum út á að skoða leifar alþýðumenningar bændasamfélaga og „frumstæðra“ samfélaga um allan heim frá því fyrir daga iðnvæðingarinnar. Á móti hafa rannsóknir á hversdagsmenningu samtímans bent til þess að alþýðumenningin sé í raun sterk og áhrif hennar á dægurmenningu séu að minnsta kosti jafnmikil og áhrif dægurmenningar á hana. Í alþýðumenningu má líka sjá áhrif alþjóðavæðingar og fjölmenningar.

Alþýðumenning er viðfangsefni margra fræðigreina s.s. þjóðfræði, sagnfræði, félagsfræði, mannfræði, menningarfræði, trúarbragðafræði og bókmenntafræði.