arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Wacław Sierpiński

Wacław Franciszek Sierpiński (fæddur 14. mars 1882, dáinn 21. október 1969) var pólskur stærðfræðingur. Hann er best þekktur fyrir rannsóknir sínar í grúpufræðum, talnakenningunni, grannfræði og brotamyndum.

Tvær mjög frægar brotamyndir eru kenndar við Sierpinski, sem heita "Teppi Sierpinskis" ("Sierpinski's Carpet") og "Pakkning Sierpinskis" ("Sierpinski's Gasket").
Penistone

Penistone er vinabær Grindavíkur í Englandi. Bærinn er í Suður-Yorkshire, 10 km suðvestan við Barnsley.
Sonatorrek

Sonatorrek er ljóð eftir Egil Skalla-Grímsson og er eitt merkasta ljóð víkingaaldar. Ljóðið er 25 erindi og ort undir kviðuhætti og lýsir þar Egill mikilli sorg sinni og reiði í garð Óðins fyrir að hafa tekið tvo syni sína. Er líður á ljóðið dregur Egill smámsaman úr ásökunum sínum og að lokum þakkar hann Óðni fyrir skáldskaparhæfileikana sem honum höfðu hlotnast.

Tvö önnur löng ljóð eru mjög þekkt eftir Egil en það eru ljóðin "Höfuðlausn" sem hann orti til að biðja Eirík Noregskonung um að gefa sér líf og ljóðið "Arinbjarnarkviða" og sem er um samnefndan vin Egils. Það orti hann þegar hann frétti að Arinbjörn væri farinn aftur til Noregs vegna þess að fóstursonur hans var búinn að taka við konungdæmi þar.

Tilurð ljóðsins.

Samkvæmt Egils sögu var tilurð ljóðsins sú að sonur hans Böðvar Egilsson lést í sjóslysi í Borgarfirði. Skömmu áður hafði sonur hanns Gunnar einnig dáið. Lagðist hann þá í þunglyndi og ætlaði hann að svelta sig til bana. Var þá Þorgerður dóttir hans sótt og með klókindum gat hún fengið Egil til að hætta í sveltinu og yrkja frekar kvæði. Aðferð Þorgerðar var sú að hún þóttist ætla að fylgja honum í dauðann og lagðist hjá honum. Bráðlega fór hún svo að tyggja söl og gaf föður sínum þá skýringu að hún gerði það til flýta fyrir dauðanum. Sölin vöktu upp þorsta hjá Agli og var honum færð mjólk og þar með var úti um áform hans. Í staðinn fékk Þorgerður hann til að yrkja erfiljóð eftir synina og það ljóð varð Sonatorrek.

Á þessarri frásög og kvæðinu sjálfu byggði myndhöggvarinn Ásmundur Sveinsson samnefnt myndverk sitt.

Tengill.

Ljóðið Sonatorrek í heild sinni á Wikiheimild.
Árjúratímabilið

Árjúratímabilið er fyrsti hluti júratímabilsins. Það hófst við trías-júrafjöldaútdauðann fyrir 199,6 milljónum ára og lauk við upphaf miðjúratímabilsins fyrir 175,6 milljónum ára. Vegna fjöldaútdauðans gátu nýjar dýrategundir eins og risaeðlur þróast og orðið ríkjandi. Á árjúratímabilinu urðu til fjöldi nýrra tegunda ammoníta sem áður voru nær útdauðir, og fjöldi nýrra tegunda sæeðla og landeðla kom fram á sjónarsviðið. Á þessum tíma hófst fyrsti hluti uppbrots risameginlandsins Pangeu.
Estelle Harris

Donald Jay "Don" Rickles (1926 – 2017) var bandarískur gamanleikari.
Jason Lee

Jason Michael Lee (fæddur 1970) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Kleópatra 1.

Kleópatra 1. Syra eða Sýrlenska (gríska: "Κλεοπάτρα Σύρα"; um 204 f.Kr. – 176 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Antíokkosar mikla, konungs Selevkídaríkisins, og drottningar hans Laódíke 3. Hún giftist Ptólemajosi 5., konungi Egyptalands, í borginni Rafía (nú Rafha) árið 193 f.Kr. Hjónaband þeirra var hluti af friðarsamkomulagi milli Ptólemaja og Selevkída, að undirlagi Rómverja, eftir fimmta Sýrlandsstríðið milli ríkjanna. Þá var hann um sextán ára gamall og hún tíu ára.

Kleópatra og Ptólemajos áttu minnst þrjú börn; Kleópötru 2., Ptólemajos 6. og Ptólemajos 8.

Árið 187 f.Kr. var Kleópatra skipuð ráðherra konungs og þegar hann lést 180 f.Kr. tók hún við völdum fyrir hönd sonar síns Ptólemajosar 6. sem þá var sex ára. Hún var fyrsta drottning Ptólemaja sem ríkti ein yfir Egyptalandi. Á papýrusskjölum og peningum frá tímabilinu frá 179 til 176 f.Kr. er nafn hennar þannig ritað fyrir framan nafn sonar hennar.
Jens Tómasson

Jens Tómasson (22. september 1925 – 24. október 2012) var íslenskur jarðfræðingur. Jens fæddist í Hnífsdal en lést í Reykjavík. Foreldrar hans voru Tómas Tómasson sjómaður og verkamaður og kona hans Elísabet Elíasdóttir húsfreyja. Jens fluttist ungur með foreldrum sínum og systkinum til Reykjavíkur og ólst þar upp. Hann útskrifaðist úr MR 1948 og settist seinna í Óslóarháskóla. Þaðan lauk hann cand.mag-prófi árið 1962. Eftir það réðst hann til starfa hjá Raforkumálastjóra og síðan Orkustofnun þar sem hann vann allt til 1995 er hann lét af störfum fyrir aldurs sakir. Jens starfaði lengst af á sviði jarðhita og jarðborana og sérhæfði sig í rannsóknum á eiginleikum há- og lághitakerfa. Til þess notaði hann öll gögn sem fengust úr borholum svo sem borsvarf og upplýsingar um jarðlagaskipan, ummyndun bergs og vatnsæðar. Hann var deildarstjóri í borholujarðfræði á Orkustofnun frá 1979 og stýrði verkefnum sem unnin voru fyrir Hitaveitu Reykjavíkur á höfuðborgarsvæðinu. Sú borholujarðfræði sem enn í dag er stunduð á Íslandi er í mörgu byggð á starfi hans. Eftir Jens liggur fjöldi greina og skýrsla um jarðhita og borholujarðfræði og töluvert er vitnað í þær í skrifum um þau fræði.

Jens var kvæntur Herborgu Húsgarð frá Syðri Götu í Færeyjum.

Bróðir hans, Haukur Sigurður Tómasson, var einnig þekktur jarðfræðingur. Þeir bræður unnu báðir lengst af á Orkustofnun, Jens í jarðhitanum en Haukur í vatnsaflinu, og settu skýran svip á íslenskt jarðfræðasamfélag.
Samvinnutryggingar

Samvinnutryggingar.g.t. var íslenskt tryggingarfélag sem stofnað var með stofnfé frá Sambandi Íslenskra Samvinnufélaga (SÍS) árið 1946 og starfrækt til ársins 1989. Þá var það sameinað Brunabótafélagi Íslands (stofnað 1917) í Vátryggingarfélag Íslands.hf (VÍS), með um 50 þúsund félaga og rúmlega eitt þúsund fyrirtæki.

Við sameiningu fyrirtækjanna varð þó eftir fyrirtækið Eignarhaldsfélagið Samvinnutryggingar.ehf, sem haustið 2007 var lagt niður, en eignir og skuldir yfirfærðar í fjárfestingarfélagið Gift. Um Gift og slit á búi Samvinnutryggar varð mikið deilumál þar sem deilt var um hvort löglega hefði verið staðið að sameiningu tryggingarfélagana og greiðslur til eigenda við uppgjör fyrirtækjanna.
Föstudagurinn þrettándi

Föstudagurinn þrettándi er eins og nafnið gefur til kynna föstudagur. Þessi föstudagur er hins vegar kallaður föstudagurinn þrettándi því hann ber upp á 13. mánaðardag viðkomandi mánuðs. Föstudagurinn þrettándi á engan sérstakan fastan dag á árinu.

Hjátrú.

Samkvæmt hjátrú eru slæmir atburðir líklegri til að gerast þegar þrettánda dag mánaðar ber upp á föstudegi. Líku er farið með ýmsa aðra hjátrú á tölunni 13. Svo djúpt hefur þessi hjátrú rist að tryggingafélög gátu greint hærri tíðni slysa og óhappa á þessum degi. Ekki telja þó helstu vísindamenn að það stafi af því að dagurinn sé í raun óheilladagur, heldur að hjátrúarfullt fólk sé einum of stressað þennan dag.
Skeppa

Skeppa eða skeffa er gömul mælieining fyrir rúmmál þurrvöru. Ein skeppa er 17,4 lítrar, tvær skeppur eru fjórðungur (34,7 L) og átta skeppur eru ein tunna (139 L). Rúgur var oft mældur í skeppum.
Masóvía (hérað)

Masóvía (pólska "województwo mazowieckie") er hérað í Austur-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkurra eldri héraða. Stærstu borgirnar í héraðinu eru Varsjá, Radom, Płock, Siedlce og Ostrołęka. Höfuðborg héraðsins, Varsjá, er líka höfuðborg Póllands. Árið 2011 voru íbúar héraðsins 5.492.000 samtals. Flatarmál heraðsins er 35.566 ferkílómetrar.
Neðri-Slesía (hérað)

Neðri-Slesía (pólska "województwo dolnośląskie") er hérað í Suðurvestur-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkurra eldri héraða. Stærsta borgin í héraðinu og höfuðborg þess er Wrocław. Árið 2011 voru íbúar héraðsins 2.856.000 samtals. Flatarmál heraðsins er 19.948 ferkílómetrar.
Náttúra (hljómsveit)

Náttúra var íslensk hljómsveit sem var stofnuð árið 1969 af Sigurði Árnasyni bassaleikara, Jónasi R. Jónssyni söngvara og þverflautuleikara, Rafni Haraldssyni trommuleikara og Björgvini Gíslasyni sólógítarleikara. Hljómsveitin, sem lék einkum framsækið rokk með textum á ensku, varð strax óhemju vinsæl á skemmtistöðum. Þessi útgáfa af hljómsveitinni lifði á annað ár en þá urðu breytingar sem enduðu í alls fjórum útgáfum af Náttúru og 1972 kom stóra platan "Magic Key" út. Kjölfestan í þessum fjórum útgáfum af Náttúru, voru alla tíð þeir Björgvin og Sigurður bassaleikari en þau sem komu og fóru þessi fjögur ár voru; Sigurður Rúnar Jónsson hljómborðs og fiðluleikari, Pétur Kristjánsson söngvari, Áskell Másson slagverksleikari, Jóhann G. Jóhannsson söngvari og gítarleikari, Shady Owens söngkona, Ólafur Garðarsson trommuleikari, og Karl Sighvatsson hljómborðsleikari.

Hljómsveitin lék meðal annars á Saltvíkurhátíðinni 1971 og sá um tónlist í uppfærslu Leikfélags Kópavogs á söngleiknum "Hárinu" í Glaumbæ 1971-2 og uppfærslu Leikfélags Reykjavíkur á söngleiknum "Jesus Christ Superstar" í Iðnó 1973.
Speglun (hljómplata)

Speglun er fyrsta breiðskífa framsæknu rokkhljómsveitarinnar Eik.

Meðlimir og hljóðfæraskipan.

Þorsteinn Magnússon: gítar, mini moog, söngur.

Haraldur Þorsteinsson: bassi, slagverk, söngur.

Lárus Halldór Grímsson: hljómborð, þverflauta, söngur.

Sigurður Kristmann Sigurðsson: Söngur.

Ólafur J Kolbeins: Trommur.
Breska leyniþjónustan

Breska leyniþjónustan (enska: "Secret Intelligence Service" eða "SIS", í daglegu tali sem MI6) er sú greiningardeild sem veitir bresku ríkisstjórninni upplýsingar um stöðu mála erlendis til að vernda þjóðaröryggi Bretlands. Breska leyniþjónustan var stofnuð árið 1909 en breska ríkisstjórnin staðfesti ekki tilveru hennar fyrir árið 1994. Síðan 1995 hafa höfuðstöðvar leyniþjónustunnar verið á suðurbakka Thamesár.

Skammstöfunin MI6 stendur fyrir „Military Intelligence, Section 6“. Nafn þetta er ekki lengur notað opinberlega en Breska leyniþjónustan er enn almennt þekkt undir þessu nafni.
What's hidden there (hljómplata)

What's hidden there er fyrsta og eina breiðskífa framsæknu rokkhljómsveitarinnar Svanfríður

Platan var tekin upp og unnin í Majestic studios í Bretlandi en umslag prentað á Íslandi.

Útgáfunúmer; Svan 1

Meðlimir og hljóðfæraskipan.

ásamt:
Arbeidsliv i Norden

Arbeidsliv i Norden er rafrænt tímarit sem gefið er út af Arbeidsforskningsinstituttet i Norge fyrir hönd Norræna ráðherraráðsins. Tímaritið er gefið út á dönsku, norsku og sænsku. Það er líka þýtt á ensku og heitir enska útgáfan "Nordic Labour Journal".

Tímaritið kemur út níu sinnum á ári og fjallar fyrst og fremst um mál sem snerta vinnumarkaðinn, vinnuumhverfið og réttarfarslegar aðstæður sem tengjast norrænum vinnumarkaðsmódelum.
Álfabakki

Álfabakki er gata í Breiðholti í Reykjavík. Gatan liggur samhliða Reykjanesbraut. Mjódd er fyrirtækja- og þjónustukjarni sem markast af Álfabakka í vestri og Stekkjarbakka í austri. Við Álfabakka eru meðal annars þjónustumiðstöð Breiðholts og Bíóhöllin. Svæðið allt var skipulagt sem byggingasvæði árið 1974 en framkvæmdir hófust ekki að ráði fyrr en um 1980.
Arsinóe 4.

Arsinóe 4. (forngríska: " Ἀρσινόη"; milli 68 og 56 f.Kr. – 41 f.Kr.) var yngsta dóttir Ptólemajosar 12. og ein af síðustu ptólemajunum í Egyptalandi hinu forna. Hún var hálfsystir Kleópötru 7. og Ptólemajosar 13.

Þegar faðir þeirra, Ptólemajos 12., lést tóku Kleópatra og Ptólemajos saman við völdum eftir hann en Ptólemajos steypti systur sinni fljótlega af stóli og hrakti hana í útlegð. Árið 48 f.Kr. kom Júlíus Caesar til Alexandríu og kom Kleópötru aftur til valda. Arsinóe flúði þá með geldingnum Ganýmedesi og gekk í lið með Akkillasi sem titlaði sig faraó. Þegar þeim Ganýmedesi lenti saman lét hún taka Akkillas af lífi og gerði Ganýmedes að hershöfðingja. Aðrir yfirmenn í hernum urðu óánægðir við þetta og sömdu á laun við Caesar um að skipta á Arsinóe og Ptólemajosi 13. Það var gert og skömmu síðar vann Caesar afgerandi sigur á Egyptunum.

Arsinóe var flutt til Rómar og látin taka þátt í sigurgöngu Caesars. Eftir það leyfði Caesar henni að setjast að í Artemisarhofinu í Efesos. Hún ógnaði valdi Kleópötru og að lokum fékk drottningin Markús Antóníus til að taka hana af lífi. Hann lét lífláta hana á hoftröppunum sem olli mikilli hneykslun í Róm.
Höfuðátt

Höfuðátt er ein af aðaláttunum fjórum, norður, suður, vestur og austur, þær samsvara eftirfarandi gráðum á áttavita: norður 0°, austur: 90°, suður: 180°, vestur: 270°, hinar áttirnar sem eiga sér nafn eru milliáttirnar.
581 f.Kr.

#redirect 590–581 f.Kr.
569 f.Kr.

#redirect 570–561 f.Kr.
557 f.Kr.

#redirect 560–551 f.Kr.
532 f.Kr.

#redirect 540–531 f.Kr.
520 f.Kr.

520 f.Kr. var 81. ár 6. aldar f.Kr.
686 f.Kr.

#redirect 690–681 f.Kr.
673 f.Kr.

#redirect 680–671 f.Kr.
661 f.Kr.

#redirect 670–661 f.Kr.
648 f.Kr.

#redirect 650–641 f.Kr.
635 f.Kr.

#redirect 640–631 f.Kr.
623 f.Kr.

#redirect 630–621 f.Kr.
611 f.Kr.

#redirect 620–611 f.Kr.
760 f.Kr.

#redirect 760–751 f.Kr.
Alpafjöll

Alpafjöll eða Alparnir (nefnd Mundíufjöll til forna eða Fjall) eru fjallgarður sem teygir sig um 1200 kílómetra frá Austurríki og Slóveníu í austri um Ítalíu, Sviss, Liechtenstein og Þýskaland til Frakklands í vestri.

Hæsta fjall Alpanna er Hvítfjall (f. "Mont Blanc", í. "Monte Bianco"), 4809 m hátt, á landamærum Frakklands og Ítalíu. Alparnir eru fellingafjöll, það er fjöll sem orðið hafa til þegar tveir (eða fleiri) jarðflekar rákust saman.

Gróður og dýralíf.

Laufskógar ná upp í 1200-1500 metra hæð. Þar fyrir ofan má finna tré eins og fjallafuru, lindifuru og evrópulerki sem vaxa hátt í 2000-2400 meta hæð. Ofan þeirrar hæðar má finna fjallatúndru. Jöklasóley er meðal blómplantna sem finnast í háfjöllunum, í allt að 4000 metra hæð.

Alpasteingeit er það spendýr sem lifir hæst uppi. Múrmeldýr lifa ofan trjálínu. Í Austur-Ölpunum lifa enn brúnbirnir. Gullörn og gammar eru stærstu fuglategundirnar.
722 f.Kr.

#redirect 730–721 f.Kr.
710 f.Kr.

#redirect 710–701 f.Kr.
886 f.Kr.

#redirect 881-890 f.Kr.
874 f.Kr.

#redirect 871-880 f.Kr.
862 f.Kr.

#redirect 861-870 f.Kr.
850 f.Kr.

#redirect 841-850 f.Kr.
837 f.Kr.

#redirect 831-840 f.Kr.
825 f.Kr.

#redirect 821-830 f.Kr.
813 f.Kr.

#redirect 811-820 f.Kr.
Persneska

Persneska er tungumál sem talað er í Íran, Tadsíkistan, Afganistan, Úsbekistan, vesturhluta Pakistan, Barein og víðar. Yfir 75 milljónir manna hafa persnesku að móðurmáli. Persneska tilheyrir indó-evrópsku málaættinni. Persneska hefur verið rituð með arabísku letri (með viðbótartáknum) frá því þeir lentu undir yfirráðum Araba og tóku upp Múhammeðstrú á 7. öld. Fyrir þann tíma var persneska rituð með svonefndu palaví-stafrófi (sem þeir fundu upp sjálfir) og enn áður með nokkurskonar fleygrúnum.

Nafnið "persneska" vísar til Persíu, sem er eldra heiti á Íran.

Málfræði.

Sagnorð enda á -an í nafnhætti svo sem omúctan (læra), porsídan (spyrja) tarsídan (hrella) og er þátíð mynduð með brottekngingu -an endingarinnar. Sagnorð beyjast í persónum og tölum og eru endingar reglulegar; 3.p.flt. -nd, 2.p.flt. -it, 1.p.et -im. 3 persóna et. er endingarlaus öfugt við fleirtöluna í íslensku.

Það eru engin málfræðileg kyn.

Hljóðfræði.

Mikið er af rödduðum blísturhljóðum, setum, errið er hringlandi og jafnan raddað þótt það liggi eftir sérhljóð og undan hörðu lokhljóði, kokmælt hróflað franskt -r er algengt. Mörg orð enda á -h. Ennfremur errendingar án forliggjandi sérhljóða algengar (sr, br, pr). Höggmæli.
801 f.Kr.

#redirect 801-810 f.Kr.
Glaumbær (skemmtistaður)

Glaumbær var veitingahús og skemmtistaður sem Ragnar Þórðarson stofnaði í Framsóknarhúsinu eða „Fjósinu“ (Herðubreið) Fríkirkjuvegi 7. Íshúsið Herðubreið var reist að Fríkirkjuvegi 7, árið 1916 til ístöku úr Tjörninni. Upphaflega stofnaði Ragnar raunar þrjá staði, Káetuna, Glaumbæ og Næturklúbbinn, í þremur sölum hússins. Staðurinn var opnaður 3. nóvember 1961. Áður hafði Framsóknarflokkurinn verið með skrifstofur og fundarsali í húsinu sem þeir endurbyggðu 1956 en frá 1959 voru þar reglulega dansleikir. Ragnar leigði húsnæðið af Húsbyggingafélagi Framsóknarfélaganna. Árið 1963 seldi Ragnar Sigurbirni Eiríkssyni reksturinn. Unglingadansleikir voru haldnir þar reglulega með mörgum helstu hljómsveitum bítlatímabilsins.

Um fjögurleytið aðfaranótt 4. desember 1971 kom upp eldur í húsinu og um nóttina brann allt innanstokks á efri hæðinni. Meðal þess sem brann voru hljóðfæri hljómsveitarinnar Náttúru sem voru geymd þar vegna sýninga á "Hárinu". Í fyrstu voru uppi hugmyndir um að endurreisa skemmtistaðinn en íbúar í nágrenninu söfnuðu þá undirskriftalista gegn honum. Árið 1972 eignaðist Listasafn Íslands húsið og réðist í miklar endurbætur á því. Það flutti þangað inn árið 1987.
1321-1330

1321-1330 var 3. áratugur 14. aldar.
Hoisinsósa

Hoisinsósa er bragðsterk, dökk og sæt kínversk baunasósa. Hún er unnin úr gerjuðum svörtum sojabaunum, ediki, sykri, hvítlauk og kryddum. Hoisinsósa er notuð til að búa til kínverska réttinn Pekingönd. Hún er góð sem kryddlögur og gljái fyrir kjöt og fisk.
Gastrique

Gastrique er súrsætur bragðbætir fyrir sósur gerður með því að bræða sykur í karamellu og hræra upp í ediki. Gastrique er notað til að bragðbæta tómatsósur og ávaxtasósur og er sérstaklega notað í franska réttinum appelsínuönd. Orðið er oft notað yfir allar sósur sem nota bragðbætinn.
988 f.Kr.

#redirect 981-990 f.Kr.
976 f.Kr.

#redirect 971-980 f.Kr.
964 f.Kr.

#redirect 961-970 f.Kr.
952 f.Kr.

#redirect 951-960 f.Kr.
940 f.Kr.

#redirect 931-940 f.Kr.
929 f.Kr.

#redirect 921-930 f.Kr.
917 f.Kr.

#redirect 911-920 f.Kr.
905 f.Kr.

#redirect 901-910 f.Kr.
1081 f.Kr.

#redirect 1081-1090 f.Kr.
1069 f.Kr.

#redirect 1061-1070 f.Kr.
1057 f.Kr.

#redirect 1051-1060 f.Kr.
1046 f.Kr.

#redirect 1041-1050 f.Kr.
1034 f.Kr.

#redirect 1031-1040 f.Kr.
1022 f.Kr.

#redirect 1021-1030 f.Kr.
1010 f.Kr.

#redirect 1001-1010 f.Kr.
1187 f.Kr.

#redirect 1181-1190 f.Kr.
1175 f.Kr.

#redirect 1171-1180 f.Kr.
1163 f.Kr.

#redirect 1161-1170 f.Kr.
1151 f.Kr.

#redirect 1151-1160 f.Kr.
1139 f.Kr.

#redirect 1131-1140 f.Kr.
1127 f.Kr.

#redirect 1121-1130 f.Kr.
1115 f.Kr.

#redirect 1111-1120 f.Kr.
1103 f.Kr.

#redirect 1101-1110 f.Kr.
1131-1140

1131-1140 var 4. áratugur 12. aldar.

Atburðir.

Bygging Magnúsarkirkju hófst (1137)
Brekka í Svarfaðardal

Brekka í Svarfaðardal er bær í dalnum að vestanverðu, um 6 km frá Dalvík og næsti bær utan við Grund. Grundarlækur, mikill skriðulækur, kemur úr Grundargili milli bæjanna en upptök hans eru í Nykurtjörn, hátt til fjalls. Ljósgil er annað lækjargil utan við Grundargilið. Þar upp af eru Hrafnabjörg. Brekka er allgóð bújörð og þar hefur verið búið allt frá landnámstíð. Þar bjuggu fyrst, samkvæmt Svarfdælu, Ásgeir rauðfeldur Herjólfsson og Iðunn Arnardóttir kona hans. Börn þeirra voru Yngveldur fagurkinn, Þorleifur jarlsskáld og Ólafur völubrjótur. Þessi fjölskylda kemur mjög við sögu í Svarfdælu og af Þorleifi er til sérstakur þáttur, Þorleifs þáttur jarlsskálds.

Snorri Sigfússon námsstjóri á Akureyri var ættaður frá Brekku eins og nafn ævisögu hans "Ferðin frá Brekku" gefur til kynna.
Taugaboðefni

Taugaboðefni er efni sem sumar taugafrumur nota til að framsenda taugaboð. Aðrar leiða rafboð beint sín á milli, án þess að til komi neitt boðefni.
Pjakkur

Pjakkur, einnig kallaður Hrekkur á íslensku (s."Stinky" f. "Haisuli") er persóna í Múmínálfunum eftir finnlandssænska rithöfundin og teiknarann Tove Jansson.

Pjakk skóp Tove Jansson fyrir daglegu myndasögurnar um Múmínálfana sem hún teiknaði fyrir Lundúnar dagblaðið The Evening News, 1954. Hann er kafloðinn og af honum leggur hræðilegur fnykur. Hann borðar flest, til dæmis í fyrstu myndasögunni þar sem hann kom fram borðaði hann allt Múmínhúsið. Þótt lýsa megi honum sem illmenni og hrekkjalómi, þá á hann gott til og hjálpar stundum öðrum, en eiginlega bara ef hann fær eitthvað fyrir sinn snúð fyrir það. Þegar Múmínpabbi finnur fyrir mikill ævintýralöngun leitar hann oft uppi Pjakk, eins þegar Snabbi fær einhverja snilldar hugmynd að græða peninga með oft umdeilanlegum hætti leitar hann einnig oft til Pjakks.

Eina Múmínbókin þar sem Pjakkur kemur við sögu er myndabókin "Illmennið í Múmínhúsinu" (s. "Skurken i muminhuset") sem út kom árið 1980 og eins kemur hann við sögu í japönsku teiknimyndunum um Múmínálfana.
Samræðisaldur

Samræðisaldur er sá aldur þegar einstaklingur má löglega stunda kynmök og samþykkja kynmök við aðra. Lög um samræðisaldur eru mismunandi eftir löndum og þó að lágmarksaldurinn sé í flestum löndum á milli 14 og 18 ára er hann í sumum löndum allt niður í 12 ára aldur og allt upp í 21 árs aldur í öðrum löndum. Í sumum löndum er samræðisaldur ekki sá sami fyrir gagnkynhneigða og samkynhneigða og í sumum löndum er undantekning frá lögum um lágmarksaldurinn ef kynmök eru stunduð á milli fólks á sama aldri. Sá sem brýtur lögin um lágmarksaldurinn gæti verið ákærður um smáglæp eða nauðgun — þetta ræðst af lögunum í landinu þar sem brotið er framið.
Snorkstelpan

Snorkstelpan (s. "Snorkfröken" f. "Niiskuneiti") er persóna í Múmínálfunum eftir finnlandssænska rithöfundinn og teiknarann Tove Jansson.

Hún er ekki múmínálfur heldur Snorkur og systir Snorksins. Snorkar líkjast múmínálfum í öllu nema að þeir geta skipt litum í geðshræringu þótt þeir séu oftast hvítir eins og Múmínálfarnir. En aðeins er minnst á það í tvem bókum, stuttlega í "Halastjarnan" og í "Pípuhattur galdrakarlsinns". Eins eru þau systkinin bæði með hártopp og er Snorkstelpan mjög hrifin af og upptekin af sínum gula hártoppi. Hún elskar að skreyta hann með blómum og oftar en ekki í sama lit og hún sjálf er þá stundina. Hún er best þekkt sem kærasta Múmínsnáðans þótt samband þeirra sé mjög saklaust og um ökklann er hún með gullhring sem Múmínsnáðinn gaf henni. Hún er mjög tilfinningarík, elskuleg og vill öllum vel.

Snorkstelpan og bróðir hennar koma fyrst fram í sjötta kafla bókarinnar "Halastjarnan" og í næstu köflum þar á eftir þar sem þau slást í för með Múmínálfunum á ferð þeirra aftur til Múmíndals eftir að Múmínsnáðinn bjargar henni frá eitruðum runna. Snorkstelpan og Snorkurinn koma einnig fyrir í næstu bók þar á eftir, "Pípuhattur galdrakarlsinns", en þau koma ekki við sögu í þarnæstu bók, "Minningar Múmínpabba" sem er alfarið helguð Múmínfjölskyldunni og þeim Snúði og Snabba.

Snorkstelpan kemur næst við sögu, en án bróður síns, í bókinni "Örlaganóttin" þar sem Múmínsnáðinn og hún eru mest alla bókina aðskilin frá öðrum í Múmínfjölskyldunni og rata í sín eigin ævintýri. Hún kemur einnig fyrir í tvem sögum í "Ósýnilega barnið og aðrar sögur", þeirri fjórðu, "Síðasti drekinn í heiminum" og þeirri níundu og síðustu, "Þinurinn". En eftir það kemur hún ekkert við sögu í næstu bókum, þótt lítilega sé minnst á hana er ekki sagt afhverju hún er farinn né hvert.

Í bæði japönsku teiknimyndunum sem og Pólsku brúðumyndunum sem framleiddar hafa verið, byggðar á bókunum um Múmínálfana, er hlutur hennar mikið mun meiri en hún kemur við sögu í flestum þeirra.
Útdauða í náttúrulegum heimkynnum

Útdauða í náttúrulegum heimkynnum eru þær tegundir lífvera þar sem einu einstaklingarnir sem vitað er um eru í haldi eða haldið við sem stofni utan sinna náttúrulegu heimkynna. Þetta er sérstakur flokkur í flokkunarkerfi Alþjóðlegu náttúruverndarsamtakanna - IUCN.

Á Rauða lista IUCN yfir tegundir sem eru útdauða í náttúrulegum heimkynnum eru 32 dýrategundir og 31 jurt.

Dæmi um slíkar tegundir eru berbaljón og sverðantilópa.
Gagnvirk tafla

Gagnvirk tafla (einnig smarttafla eða sjaldan snjalltafla) er stór gagnvirkur skjár sem tengist við tölvu og skjávarpa. Skjávarpinn varpar mynd úr tölvunni upp á yfirborð töflunnar en notendur stjórna tölvunni með því að snerta töfluna með penna, fingri eða stíl. Taflan er oftast hengd á vegg eða á standi. Gagnvirkar töflur er að finna í ýmsum umhverfum, meðal annars í skólum og skrifstofum. Í nokkrum löndum er gagnvirkar töflur víða að finna í skólastofum, til dæmis voru þær uppsettar í 26 % af öllum kennslustofum í breskum skólum árið 2004. Fyrir árið 2011 hafði þessi tala hækkað upp í 98 %. Til samanburðar frá og með árið 2009 voru gagnvirkar tölfur uppsettar í um það bil 70–80 íslenskum skólum.
Mikel Arteta

Mikel Arteta (fæddur 26. mars 1982 í San Sebastián) er spænskur knattspyrnuþjálfari og fyrrum knattspyrnumaður. Hann spilaði meðal annars sem miðjumaður fyrir Arsenal og Everton.

Arteta sneri sér að þjálfun árið 2016 og var aðstoðarþjálfari Manchester City þar til 2019 þegar hann var skipaður aðalknattspyrnustjóri Arsenal.