arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Firð

Firð (e. metric) í stærðfræði er fall formula_1, þar sem formula_2 er mengi, sem uppfyllir eftirfarandi skilyrði fyrir sérhver formula_3.

Tvenndin formula_11 er nefnd firðrúm.

Það má ímynda sér að firð sé formleg skilgreining á fjarlægð eða lengd. Við sjáum að við tölum aldrei um neikvæðar fjarlægðir milli staða, þær eru samhverfar (það er jafnlangt frá Reykjavík til Húsavíkur, og frá Húsavík til Reykjavíkur), og uppfylla þríhyrningsójöfnu (að koma við í einhverjum punkti er vissulega ekki styttra en að ganga eftir beinni línu).
Fairfax-sýsla, Virginíu

Fairfax er sýsla (einnig er til borgin Fairfax í Fairfax-sýslu) í norðanverðri Virginíu; úthverfi Washington DC. Íbúafjöldi Fairfax-sýslu er 1.081.726 (2010) og hefur mesta íbúafjölda sýslunar Virginíu. Fairfax-sýsla er ein af ríkustu sýslum í Bandaríkjunum. Flatarmál Fairfax County er 1.053 km².
24. mars

24. mars er 83. dagur ársins (84. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 282 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Tórínó

Tórínó (ítalska: Torino) er borg á Norður-Ítalíu í Fjallalandi (Piemonte) á vesturbakka árinnar Pó. Íbúar sveitarfélagsins eru um 870.000 (2020) en heildarfjöldi á borgarsvæðinu er 2,2 milljónir. Rómverjar stofnuðu borgina árið 28 f.Kr. og eftir fall Rómaveldis ruddust Langbarðar til valda í borginni og síðan Frankar. Borgin varð hluti af hertogadæminu Savoja og höfuðborg þess ríkis 1563 og síðar konungsríkisins Sardiníu þegar það rann saman við hertogadæmið 1720. 1861 varð Tórínó svo höfuðborg sameinaðrar Ítalíu til 1865 þegar Flórens var gerð að höfuðborg. Borgin er mikil iðnaðarborg og verksmiðjur bílaframleiðandans "Fiat" voru stofnaðar þar 1899.

Árið 2006 voru vetrarólympíuleikarnir haldnir í borginni og nágrenni hennar. Borgin dregur nafn sitt af keltneskum þjóðflokki sem hafðist við á svæðinu áður en Rómverjar réðust þar inn.

Knattspyrnulið borgarinnar eru Juventus og Torino F.C..
Njósnir

Njósnir felast í öflun upplýsinga, um samtök eða félög, sem teljast leyndar- eða trúnaðarmál, án leyfis handhafa upplýsinganna. Það sem greinir njósnir frá öðrum tegundum upplýsingaaflana er að njósnir felast í því að afla upplýsinga með því að fá aðgang að þeim stað þar sem upplýsingarnar er að geyma eða aðgang að fólki sem að vita þær og, með undanbrögðum, sagt frá þeim.
Húsamús

Húsamús (fræðiheiti: "Mus musculus") er nagdýr af músaætt. Húsamúsin er álitin algengasta spendýr jarðarinnar á eftir manninum. Húsamýs lifa nær alltaf í sambýli við manninn. Húsamýs eru ljósbrúnar til grásvartar á lit og ljósan kvið. Eyrun eru kringlótt og lítil. Húsamýs eru yfirleitt 15-19 cm á lengd og þar af er helmingur skottið.
24. maí

24. maí er 144. dagur ársins (145. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 221 dagur er eftir af árinu.

Atburðir.
Miðveldin

Miðveldin voru Mið-Evrópuríkin Þýskaland, Austurríki-Ungverjaland, Tyrkjaveldi og Búlgaría, sem börðust gegn Bandamönnum í Fyrri heimsstyrjöldinni.

Bandalag milli Þýskalands og Austurríkis-Ungverjalands var formlega stofnað 7. október 1879. 20. maí 1889 varð Ítalía aðili að bandalaginu (Þríveldin), en þegar Ítalía hóf þátttöku í styrjöldinni í maí árið 1915 gerði hún það í bandalagi við Breta.

Eftir að styrjöldin braust út í ágúst 1914 tóku Tyrkir afstöðu gegn Rússum í október sem olli því að löndin sem aðild áttu að Samúðarbandalaginu lýstu þeim stríði á hendur. Síðastir gerðust Búlgarir aðilar að bandalaginu árið 1915 og réðust inn í Serbíu, ásamt herjum Þjóðverja og Austurríkismanna.

Búlgarir urðu fyrstir til að undirrita vopnahléssamkomulag við Bandamenn 29. september 1918. Tyrkir fylgdu í kjölfarið 30. október og Austurríki og Ungverjaland undirrituðu aðskilda vopnahléssamninga í byrjun nóvember. Stríðinu lauk svo með undirritun Þjóðverja 11. nóvember.
Starkaðsver

Starkaðsver heita gróðurlendur á Gnúpverjaafrétti fyrir innan Skúmstungur og Innri-Skúmstungnaá. Í verinu miðju er steinn einn stór þar sem þjóðsögur segja að Bárðdælingur nokkur að nafninu Starkaður hafi orðið úti. Hafi hann ætlað að hitta unnustu sína í Gnúpverjahreppi. Nótt eina þennan vetur dreymdi stúlkuna draum þar sem maðurinn vitjaði hennar og fór með vísubrot.

Um Starkaðsver lá Sprengisandsleið hin forna.
Nuuk

Nuuk er hið grænlenska heiti á höfuðstað Grænlands sem á dönsku nefnist Godthåb og var þess vegna áður fyrr stundum nefndur Góðvon á íslensku. Hið opinbera nafn bæjarins, Nuuk, er frá því að Grænland fékk heimastjórn árið 1979. Nuuk þýðir „tangi“ á grænlensku. Nuuk er hluti af sveitarfélaginu Sermersooq og íbúafjöldi er um 18.000 (2019). Heimastjórn Grænlands, þing og háskóli hafa aðsetur í Nuuk.

Nuuk stendur við Davis-sund á suðvesturströnd Grænlands, á tanga þar sem tveir djúpir firðir skerast inn í landið. Má segja að bærinn skiptist í tvennt, annars vegar eldri hluta sem nefndur er "Koloniehavn" og eru þar aðallega byggingar frá 18. og 19. öld og hins vegar byggingar sem eru aðallega frá seinni hluta 20. aldar, meðal annars stór fjölbýlishús.

Bærinn Nuuk hefur vaxið hratt. Um 1950 var íbúafjöldi einungis um 1000 manns og hefur hinn hraði vöxtur leitt til margvíslegra félagslegra vandamála.

Atvinnulífið í Nuuk einkennist af fiskvinnslu, stjórnsýslu og ferðaþjónustu. Höfnin er oftast opin allt árið og við bæinn er einnig alþjóðlegur flugvöllur.

Það var trúboðinn Hans Egede sem stofnaði Godthåb sem trúboðsstöð og verslunaraðsetur árið 1728 í umboði Danakonungs. Bærinn Nuuk stendur þar sem á tímum norrænna manna á Grænlandi var nefnt Vestribyggð og er enn mikið af leifum þess tíma að finna í grenndinni.
Barokk

Barokk er nafn yfir listastefnu og tímabilið sem stefnan einkenndi. Stefnan einkenndist af miklu skrauti, flúri og þungri tilfinningu. Barokk með léttri tilfinningu er yfirleitt kallað rokkokó. Stefnuna má rekja til Rómar í kringum 1600 en þaðan breiddist hún út um Evrópu.

Barokktónlist.

Í tónlist er barokk samheiti yfir bæði barokk og rokkokó. Barokktónlist einkennist af miklu flúri, trillum og flóknum tónavafningi. Ein aðalástæða þess að ekki er greint milli barokks og rokkokó í tónlist er að flytjendur barokktónlistar hafa mikið frelsi, nóturnar sýna aðeins byggingu lagsins en svo eiga flytjendur að spinna í skraut og flúr í tónlistina sem gerir hana misþunga eftir flytjendum . Keðjulaglínur og kontrapunktar voru algengar á þessu tímabili (þó misvinsælar eftir tónskáldum) og á bestu bæjum var samin keðjulaglína með þremur eða fjórum upphafsstöðum. Barokktónsmíðar eru gjarnan á formi sónata, konserta, kantata og óratoría. Óperur urðu til á barokktímanum.
Dreki

Dreki er goðsagnavera sem kemur fram í mörgum ævintýrum og goðsögnum. Drekum er venjulega lýst sem ormi eða snák með fætur sem býr yfir einhverjum yfirnáttúrulegum kröftum (t.d. gat drekinn Smeyginn dáleitt fólk með reyk sem kom úr nösunum á honum og spúið eldi úr kjaftinum). Þeir eru sumir hverjir með vængi en stærð þeirra er allt frá því að vera eins og lítil eðla upp í ferlíki sem er nær risaeðlu að stærð. Í vestrænum goðsögum eru drekar venjulega ferfættir, vængjaður meinvættur sem spúa eldi eða eitri, en í austrænum sögum eru þeir oft eins og slöngur með fætur og fullt af fálmurum og góðir og rosalega vitrir en tákna stundum heppni og gæfu.

Sagt er frá drekum í fornsögum Íslendinga. Í "Gull-Þóris sögu" er til dæmis þessi lýsing:
Sviti

Sviti er vökvi sem myndast í svitakirtlum í húð ýmissa spendýra. Svitinn kemur út á yfirborðið, einkum við áreynslu, andlegt álag og í hita og á þannig þátt í að tempra líkamshitann. Sviti innheldur uppleyst sölt og úrgangsefni úr líkamanum.

Orðið "horvatn" er haft um svita úr mögrum mönnum, og er aðallega notað í hálfkæringi.
4. júní

4. júní er 155. dagur ársins (156. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 210 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Miklavatn (Fljótum)

Miklavatn er 7,4 km² stöðuvatn í Fljótum í Skagafirði og er annað stærsta stöðuvatn héraðsins. Grandinn Hraunamöl skilur það frá sjó en frárennsli úr vatninu er um Hraunaós. Vatnið er gamall fjörður en grandinn hefur svo hlaðist upp og lokað honum.

Í vatninu er mikil silungsveiði en þar sem sjór gengur oft inn í vatnið og það er saltara á botninum veiðast þar einnig ýmsir sjávarfiskar. Í Miklavatn rennur Fljótaá úr Stífluvatni en einnig renna í það smærri ár og lækir.

Snemma á 20. öld var til umræðu að grafa skipgengan skurð í gegnum Hraunamöl og gera hafskipahöfn í Miklavatni en ekkert varð úr þeim áformum. Á 5. áratug aldarinnar höfðu sjóflugvélar sem stunduðu síldarleitarflug bækistöð á Miklavatni á sumrin.
Sannkjör

Sannkjör eru þau skilyrði sem þurfa að vera uppfyllt til þess að staðhæfing geti talist sönn. Ísland þarf til dæmis að vera eyja til þess að staðhæfingin „Ísland er eyja“ geti talist sönn og til þess að staðhæfingin „Ísland er stærra en Grænland“ geti talist sönn þarf Ísland að vera stærra en Grænland.

Bandaríski heimspekingurinn Donald Davidson hefur sett fram þá kenningu að merking staðhæfingar sé fólgin í því að þekkja sannkjör hennar. Samkvæmt þessu skilur maður staðhæfingu ef og aðeins ef maður veit hvernig heimurinn þyrfti að vera til þess að hún gæti talist sönn. Á hliðstæðan máta má segja að maður skilji spurningu og skipun ef og aðeins ef maður veit hvaða upplýsingar þyrftu að koma fram til að svara spurningunni og hvað þyrfti að gera til þess að hlýða skipuninni.
Háskóli

Háskóli er menntastofnun þar sem fer fram æðri menntun og vísindalegar rannsóknir. Námsgráður sem veittar eru í háskólum eru í grófum dráttum á þremur stigum: bakkalárstigi (til dæmis B.A.- og B.S.-gráður eða sambærilegar gráður sem eru gráður veittar að loknu grunnnámi); kandídatsstigi ("magister" gráður sem eru veittar að loknu eins eða tveggja ára framhaldsnámi); og að lokum doktorsstigi (doktorsgráður sem veittar eru að loknu umfangsmiklu rannsóknatengdu framhaldsnámi en doktorsgráða er æðsta námsgráða sem veitt er á Íslandi).

Íslensk og erlend hugtakanotkun.

Íslenska orðið „háskóli“ er notað jafnt um alla skóla á háskólastigi. Á öðrum tungumálum er oft gerður greinarmunur annars vegar á þeim skólum á háskólastigi þar sem einungis eða að langmestu leyti fer fram kennsla á grunnstigi eða á afar takmörkuðu sviði (svo sem tæknivísindum eða viðskiptum) og hins vegar á skólum þar sem kennsla fer fram í flestum greinum vísinda, bæði á grunn- og framhaldsstigi og rannsóknarstarfsemi er öllu umfangsmeiri.

Á ensku er til að mynda gerður greinarmunur á „college“ og „university“, þar sem „college“ er skóli á háskólastigi, sem veitir námsgráður einkum á grunnstigi, ef til vill á takmörkuðu sviði (samanber til dæmis viðskiptaháskóla eða „business college“) en orðið „university“ er notað um háskóla þar sem kenndar eru allar helstu greinar vísinda, veittar eru námsgráður á framhaldsstigi og rannsóknarstarfsemi er venjulega töluvert meiri en í þeim skólum sem teljast vera „college“.

Sams konar greinarmunur endurspeglast meðal annars í norsku orðunum „høyskole“ („høgskole“ á nýnorsku) og „universitet“, dönsku orðunum „ professionshøjskole“ og „universitet“ og sænsku orðunum „högskola“ og „universitet“.

Af þessum sökum hefur verið lagt til að kalla íslenska háskóla sem samsvara „university“ eða „universitet“ "rannsóknarháskóla" en láta öðrum skólum eftir orðið „háskóli“. Háskóli Íslands væri þá dæmi um rannsóknaháskóla en Kennaraháskóli Íslands, Listaháskóli Íslands og Háskólinn á Bifröst væru venjulegir háskólar.
1497

Árið 1497 (MCDXCVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Liquid Snake

Liquid Snake er persóna úr Metal Gear Solid. Hann var yfirmaður hryðjuverkamanna í Metal Gear Solid.

Uppruni.

Liquid Snake fæddist ásamt Solid Snake og Solidus Snake gegnum Les Enfants Terribles-verkefnið 1972. Honum var gefið yfirmennsku gen Big Boss eða sterku genin í gegnum einrækunaraðferðina. Liquid var alin upp í Englandi og gekk til liðs við bresku leyniþjónustuna. Vitað er að hann hafi barist sem táningur í Flóa stríðinu og gekk síðar í FOXHOUND. Hann mætti Big Boss einu sinni sem sagði honum allt. En sagði Liquid (hugsanlega til að ögra honum) að hann væri veikari klónin; leifar til þess að búa til Solid Snake. Liquid hataði Big Boss fyrir og varð mjög reiður þegar að Solid Snake drap hann.

Metal Gear Solid.

Í Metal Gear Solid leiðir Liquid uppreisn ásamt fimm öðrum meðlimum í FOXHOUND, þ.á m. hægrihandarmaður hans Revolver Ocelot. Þeir heimta lík Big Boss of einn milljarð dollara. Þeir tóku yfir kjarnorkustöðina á Shadow Moses-eyju til þess að nota nýjan Metal Gear. Þeir þurfa dulkóða sem aðeins DARPA-stjórinn og yfirmaður ArmsTech vita. Liquid lætur Ocelot pynda þá en DARPA-stjórinn drepst við pyndingu(sem Ocelot ætlaði sér að gera). Þeir komust að kóða ArmsTech-forstjórans en þurfa báða kóðanna. Liquid ákeður að nýta Solid Snake með því að láta drepa Master Miller, vin Snakes, og þykist vera hann til að láta Snake virkja Metal Gear með lykilkorti. Allt fer eins áætlað og Metal Gear virkjast en Snake, ásamt hjálpar Gray Fox, eyðileggur Metal Gear. Liquid fær Snake upp á lík Metal Gear og segir honum frá uppruna þeirra. Þeir berjast með hnefunum á Metal Gear en Liquid deyr við veiru sem yfirvöld létu setja í Snake(Snake vissi ekki af því).

Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty.

Í Metal Gear Solid missti Ocelot hægri hendina út af Gray Fox. Eftir Shadow Moses-atvikið flýr Ocelot og selur upplýsingar Metal Gear á svarta markaðnum. Síðan fer hann í aðgerð í Lyon til þess að setja á sig hægri handlegg og sker hægri handlegg Liquids af og lætur setja hann á sig. En persónuleiki Liquids brýst stundum út og tekur völdin.
Arkesilás

Arkesilás (Ἀρκεσίλαος) (316 f.Kr. – 241 f.Kr.) var grískur heimspekingur og upphafsmaður "nýju Akademíunnar" —efahyggjuskeiðs Akademíunnar.

Arkesilás fæddist í Pitane í Æólíu. Hann hlaut þjálfun sína hjá stærðfræðingnum Átolýkosi frá Pitane og síðar í Aþenu hjá Þeófrastosi og Krantori, sem fékk hann til að ganga til liðs við Akademíuna. Hann kynntist Pólemoni og Kratesi náið og tók við stjórn skólans af honum.

Díogenes Laertíos segir að líkt og eftirmaður hans, Lakýdes, hafi Arkesilás dáið vegna ofdrykkju en vitnisburður annarra (m.a. Kleanþesar) og lifnaðarhættir Arkesilásar gera söguna tortryggilega. Arkesilás var í miklum metum meðal Aþeninga.

Kenningar hans, sem ráða verður af skrifum annarra (Cíceró, "Akademían" 1. 12, iv. 24; "Um ræðumanninn" iii. 18; Díogenes Laertíos iv. 28; Sextos Empeirikos "Gegn kennimönnum" vii. 150, "Frumatriði pyrrhonismans" i. 233), fólu í sér árás á stóuspekina, einkum hugmyndina um φαντασια καταληπτιχη (örugga skynjun, eða sannreynanlega skynreynslu), sem sjálfstyrkjandi mælikvarða á sannleikann.

Hann hélt því fram að styrkur sannfæringar skipti engu máli enda má venjulega finna jafnsterka sannfæringu um hið gagnstæða. Óvissan sem felst í skynjun á einnig við um niðurstöður skynseminnar. Af þessum sökum verður maður að sætta sig við sennileika, sem nægir manni til að lifa lífinu.

Hann beitti aðferð Sókratesar í kennslu en skildi ekki eftir sig nein rit. Hugsun hans var sögð afar frjó og röksemdafærslur hans báru venjulega vitni um ríka kímnigáfu hans.
1446

Árið 1446 (MCDXLVI í rómverskum tölum)

Atburðir.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Jesse James

Jesse James (5. september 1847 – 3. apríl 1882) var frægur bandarískur byssumaður og útlagi í villta vestrinu. Hann var frá Missouri og gerðist skæruliði í her Suðurríkjanna í þrælastríðinu 1864, aðeins sextán ára gamall. Eftir að stríðinu lauk hóf hann feril sem bankaræningi og lestarræningi í Iowa, Texas, Kansas og Vestur-Virginíu með James-Younger-genginu (ásamt bróður sínum, Cole Younger og fleiri fyrrum skæruliðum). Tengsl hans við borgarastyrjöldina og litríkur glæpaferill gerðu hann að alþýðuhetju í lifanda lífi. Hann var skotinn í hnakkann af einum liðsmanni sínum sem ætlaði sér að innheimta 10.000 dollara lausnargjaldið sem sett var til höfuðs honum.
Søren Kierkegaard

Søren Aabye Kierkegaard (5. maí 1813 – 11. nóvember 1855) var danskur heimspekingur og guðfræðingur, sem er venjulega talinn faðir tilvistarspekinnar. Hann brúaði bilið milli hegelskrar heimspeki og þess sem varð síðar tilvistarspeki. Kierkegaard gagnrýndi heimspeki Hegels harðlega og það sem hann sá sem innantóm formlegheit dönsku kirkjunnar. Mörg verka hans fjalla um trúarleg stef, eins og eðli guðstrúar, kristna kirkju sem stofnun, kristilega siðfræði og guðfræði og geðshræringar og tilfinningar manns þegar maður stendur frammi fyrir tilvistarfræðilegum ákvörðunum. Af þessum sökum er heimspeki Kierkegaards stundum lýst sem kristilegri tilvistarspeki og tilvistarspekilegri sálarfræði. Vandasamt er að skilgreina og túlka verk Kierkegaards, þar sem hann samdi flest eldri verka sinna undir dulnefnum og notaði svo ólík dulnefni til að gera opinberlega athugasemdir við og gagnrýna önnur verk sín undir öðrum dulnefnum. Af þessum sökum er fremur erfitt að greina á milli raunverulegra skoðana og viðhorfa Kierkegaards og þeirra sem hann notar eingöngu til þess að rökstyðja sig sem skálduð persóna. Ludwig Wittgenstein sagði að Kierkegaard hafi verið „dýpsti hugsuður nítjándu aldar“.
Steinbítar

Steinbítar (fræðiheiti: "Anarhichadidae") eru ætt borra sem finnast á landgrunni í köldum sjó í norðanverðu Kyrrahafi og Atlantshafi. Þeir nærast við botninn á skeldýrum og krabbadýrum sem þeir bryðja með sterkum framtönnum og jöxlum. Stærstur steinbíta verður "Anarrhichthys ocellatus" sem nær 240 cm lengd.

Tegundir.

Fimm tegundir steinbíta skipa sér í tvær ættkvíslir.
Hugleiðingar um frumspeki

Hugleiðingar um frumspeki eða Meditationes de Prima Philosophia (undirtitill: "þar sem færðar eru sönnur á tilveru Guðs og greinarmun sálar og líkama", eða "in qua Dei existentia et animae immortalitas demonstratur") er heimspekilegt ritverk eftir franska heimspekinginn René Descartes. Ritið kom fyrst út á latínu árið 1641. Frönsk þýðing eftir hertogann af Luynes, unnin í samvinnu við Descartes, kom út árið 1647 undir titlinum "Méditations Metaphysiques". Ritið samanstendur af sex "hugleiðingum", þar sem Descartes hafnar fyrst trú sinni á alla hluti sem hann getur ekki verið fullkomlega viss um og reynir svo að sýna fram á hvað hann getur vitað með vissu.

Í "Hugleiðingunum" er að finna ítarlegustu framsetningu Descartes á frumspeki sinni, sem er ítarlegri og lengri umfjöllun um efni fjórða kafla bókar hans "Orðræðu um aðferð" sem kom fyrst út árið 1637. Descartes fjallar einnig um frumspeki í ritinu "Lögmál heimspekinnar" frá árinu 1644, sem hann samdi sem einskonar inngangsrit um heimspeki.
30. júní

30. júní er 181. dagur ársins (182. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 184 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Mokka

Mokka getur átt við um:
Listi yfir vinabæi Íslands

Eftirfarandi er listi yfir vinabæi Íslands.
D12

D12 er bandarísk rapphljómsveit, frá Detroit í Michigan-ríki. Hljómsveitin var stofnuð árið 1990, en komst fyrst í sviðsljósið þegar aðalsprautan á bak við sveitina, Eminem, sneri aftur til Detroit til að koma hljómsveitinni á kortið, en þeir félagar, sem eru sex, höfðu gert með sér samning við stofnun hljómsveitarinnar. Sá samningur kvað á um að ef einhver þeirra yrði frægur, skyldi hann snúa aftur heim þegar hann væri búinn að „meika það“, og fara aftur að rappa með sveitinni.
Ludvig Harboe

Ludvig Harboe (16. ágúst 1709 – 15. júní 1783) var danskur prestur, Hólabiskup 1741 til 1745 og jafnframt Skálholtsbiskup eitt ár frá 1744 til 1745 og Sjálandsbiskup frá 1757.

Ludvig Harboe var prófastssonur frá Slésvík og gekk í menntaskóla í Hamborg. Hann lærði síðan í háskólunum í Rostock, Wittenberg og Jena. 1741 var hann sendur af danska kirkjustjórnarráðinu ("kirkekollegiet") til Íslands til að rannsaka fræðslumál ásamt Jóni Þorkelssyni Thorcilliusi og ferðuðust þeir um landið á sumrum og könnuðu læsi hjá unglingum 12-17 ára en sátu á Hólum á vetrum. Hann sendi og frá sér nokkrar tilskipanir sem biskup, meðal annars um húsaga, skriftamál, hjónabandið o.fl. Harboe fór með vald Hólabiskups frá 1741 til 1745 og Skálholtsbiskups 1744 til 1745 þar sem báðir biskupar voru þá nýdánir, en hann hlaut ekki formlega biskupsvígslu fyrr en hann sneri aftur til Kaupmannahafnar 1745. 1746 tók hann við biskupsstólnum í Niðarósi í Þrándheimi. 1748 sneri hann aftur og giftist Frederikke Louise Hersleb dóttur þáverandi Sjálandsbiskups, Peder Hersleb. Nokkrum mánuðum fyrr hafði tengdafaðir hans gert hann að aðstoðarmanni sínum og við lát hans 1757 varð Ludvig Harboe Sjálandsbiskup, sem hann var til dauðadags.

Þegar Ludvig Harboe kom til Kaupmannahafnar árið 1745 kom Jón Eiríksson, síðar konferensráð með honum en Harboe hafði tekið ástfóstri við Jón og reyndist mikill velgjörðarmaður hans. Jón fylgdi biskupi til Niðaróss.

Ludvig Harboe var kunnur fræðimaður og tók t.d. saman rit um siðaskiptin á Íslandi. Hann var í Vísindafélaginu danska.
1466

Árið 1466 (MCDLXVI í rómverskum tölum)
Bingu wa Mutharika

Bingu wa Mutharika (fæddur 24. febrúar 1934 – 5. apríl 2012) var malavískur stjórnmálamaður, hagfræðingur og forseti Malaví þegar hann dó. Hann tók við embætti 24. maí 2004 af Bakili Muluzi.

Mutharika fæddist í Thyolo sem Ryson Webster Thom en á 7. áratug síðustu aldar breytti hann nafni sínu í Bingu Mutharika. Seinna bætti hann millinafninu wa inn í nafnið til að leyna sig Hastings Kamuzu Banda sem leitaði með logandi ljósi um allan heim eftir andstæðingum sínum.

Faðir Mutharika var kaþólskur grunnskólakennari heima í Thyolo og nam Bingu hjá föður sínum, en seinna meir fór hann til Indlands til að nema hagfræði við Háskólann í Delí. Hann hlaut síðan Ph.D–gráðu í hagfræði frá Pacific Western University í Los Angeles.

Hann starfaði við ríkisstjórn bæði Sambíu og Malaví eftir að hafa gegnt herskyldu í malavíska hernum. Hann komst á þing Sameinuðu þjóðanna árið 1978 og gegndi meðal annars embætti forstjóra viðskipta- og fjárveitinga-deildar Afríku.
8. júlí

8. júlí er 189. dagur ársins (190. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 176 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Richard Popkin

Richard H. Popkin (27. desember 1923 – 12. apríl 2005) var einn áhrifamesti heimspekisagnfræðingur á síðari hluta 20. aldar. Rit hans frá 1960, "The History of Scepticism from Erasmus to Descartes" upplýsti marga heimspekinga og hugmyndasagnfræðinga um áður óviðurkennd áhrif pyrrhonisma Sextosar Empeirikosar á vestræna heimspeki á 16. og 17. öld.

Richard Popkin fæddist á Manhattan. Foreldrar hans voru Louis og Zelda Popkin, sem ráku saman lítið almannatengslafyrirtæki. Eftir að hann hafði lokið B.A. gráðu hóf hann doktorsám við Columbia University og hlaut Ph.D. gráðu þaðan árið 1950. Hann kenndi við ýmsa bandaríska háskóla, m.a. University of Connecticut, University of Iowa, University of California San Diego, Washington University í St. Louis og University of California Los Angeles. Hann var einnig gistiprófessor við háskólann í Tel Aviv. Hann var stofnandi International Archives of the History of Ideas. Hann var fyrsti ritstjóri "Journal of the History of Philosophy".

Auk heimspekilegra rita hans vakti bók hans "The Second Oswald", sem kom út árið 1966, eftirtekt, en það var meðal fyrstu bókanna sem dróu í efa kenninguna um að einungis hefði ein skytta átt aðild að morðinu á John F. Kennedy.

Popkin var veitt Nicholas Murray Butler orðan af Columbia University og hann var kosinn félagi í American Academy of Arts and Sciences.

Á efri árum bjó Popkin í Pacific Palisades í Kaliforníu ásamt konu sinni, Julie Greenstone (1924- ). Hann lést af völdum lungnaþembu í Los Angeles í apríl árið 2005. Ekkja Popkins er Julie Popkin, sem hann kvæntist árið 1944. Þau áttu saman þrjú börn. Dóttir hans, Margaret Popkin, lést í maí 2005.
1403

Árið 1403 (MCDIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1409

Árið 1409 (MCDIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1472

Árið 1472 (MCDLXXII í rómverskum tölum)
Vasco da Gama-brúin

Vasco da Gama brúin er brú yfir Tagus ána sem rennur um Lissabon, Portúgal. Hún er önnur lengsta brú í Evrópu, eða alls 17.200 metrar. Brúin var nefnd í höfuðið á portúgalska landkönnuðinum Vasco da Gama.

Brúin var hönnuð fyrir jarðskjálfta 4,5 sinnum stærri en jarðskjálftinn sem lagði Lissabon í rúst árið 1755 (talinn vera 8,7 stig) og hún þolir allt að 250 kílómetra vindhraða á klukkustundu.

Vinna við brúna hófst árið 1995 og hún var opnuð fyrir umferð þann 29. mars árið 1998, aðeins 18 mánuðum eftir að vinna við hana hófst og 500 árum eftir að Vasco da Gama fann sjóleiðina frá Evrópu til Indlands.

Það kostar 2,15 evrur að fara yfir brúna til norðurs en farþegar á suðurleið greiða ekkert gjald.