arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Mínoísk byggingarlist

Mínósk byggingarlist er byggingarlist Krítarmenningarinnar svonefndu á eynni Krít á mínóskum tíma. Mínóska menningartímabilið stóð frá um 3100 f.Kr – 1400 f.Kr. Þessu tímabili skipti fornleifafræðingurinn Sir Arthur Evans í þrjú megintímabil sem hann nefndi frummínóskt (3100 – 2100 f.Kr.), miðmínóskt (2100 – 1600 f.Kr.) og síðmínóskt (1600 – 1400 f.Kr.)

Á frummínóskum tíma bjuggu Krítverjar í smáum sveitasamfélögum sem stjórnað var af höfðingjum. Húsin voru gerð ú tígulsteini og verkfæri voru ýmist úr steini eða bronsi.

Á miðmínóska tímanum fóru Krítverjar að byggja risa stórar hallir. Árið 1898 hóf breski fornleifarfræðingurinn Sir Arthur Evans fornleifauppgröft á allmikilli hæð skammt frá borginni Heraklíon á Krít. Hann og félagar hans höfðu ekki unnið lengi þegar þeir komu niður á rústir stórrar byggingar. Á næstu árum grófu þeir upp gríðarmikla höll með um 800 herbergjum skreyttum freskum. Krítverjar lögðu mikla áherslu að gera íbúðarhús sem glæsilegust. Þau voru ríkmannlega skreytt og máluð í skærum litum. Hallirnar þjónuðu ekki aðeins einum tilgangi. Þær voru til dæmis notaðar undir samkomur og hátíðarhöld, geymslustöð fyrir uppskeru og sem verkstæði fyrir listamenn. Hallirnar voru búnar holræsa- og vatnleiðslukerfum, birgðageymslum og fleiru sem gerði það að verkum að þær voru mjög tæknilega þróaðar. Hallirnar voru byggðar á nokkrum hæðum með innan- og utandyra stiga og státuðu ljósbrunnum, þykkum og stórum súlum, skjalageymslum og stórum útivistarsvæðum. Byggingar aðferð þeirra samanstóð af grófum steinum og keramik múrsteinum sem var blandað saman í steypu kubba sem var síðan staflað í veggi hallana. Þekktust mínóskra halla er án efa Knossos en aðrar þekktar hallir eru Malia, Zakros og Fæstos.
Vetrarólympíuleikarnir 1964

Vetrarólympíuleikarnir 1964 voru vetrarólympíuleikar sem haldnir voru í Innsbruck í Austurríki frá 29. janúar til 9. febrúar árið 1964.

Alls tóku 36 lönd þátt í leikunum. Sovétríkin voru sigursælust með ellefu gullverðlaun. Keppt var í tíu greinum: skíðaskotfimi, bobbsleðabruni, íshokkíi, baksleðabruni (luge), listdansi á skautum, skautahlaupi, alpagreinum, skíðagöngu, norrænni tvíþraut og skíðastökki.
Lapsang souchong

Lapsang souchong (kínverska: 拉普山小種; pinyin: "lāpǔshān xiǎozhǒng"; bókstaflega „undirtegund frá Lapu-fjalli“) er tegund af svörtu tei sem á rætur sínar að rekja til svæðisins Wuyi í héraðinu Fujian í Kína. Lapsang souchong er ólíkt öðrum tetegundum því það er þurkað/reykt yfir brennandi furuviði. Þannig öðlast teið reykbragð. Í Kína er lapsang souchong talið „te fyrir Vesturlandabúa“.

Orðið „souchong“ á við fjórðu og fimmtu laufblöðin á plöntunni, sem eru lengri frá því æskilegri brumi teplöntunnar. Þessi laufblöð eru grófari en þau sem eru nálægari bruminu og innihalda minna magn af ilmefnasamböndum. Reyking á þessum blöðum gerir þau söluhæfari.

Samkvæmt sumum heimildum var lapsang souchong fyrsta svarta teið sem kynnt var til sögunnar.
Hestakastanía

Hestakastanía eða hrossakastanía (fræðiheiti "Aesculus hippocastanum") er stórt lauftré af hrossakastaníuætt. Það er upprunið í fjalllendi á Balkanskaga. Það er vinsælt götutré á Vesturlöndum.

Lýsing.

Kjörlendi hestakastaníu er í sól, í skjóli og hlýjum stað þar sem tréð hefur nóg vaxtarrými. Tréð verður allt að 25 m hátt og allt að 25 m í þvermál í heimkynnum sínum. Krónan útbreidd og hvelfd. Smálauf eru saman 5 - 7 talsins og allt að 25 sm löng. Aldin eru hnöttótt og allt 6 sm í þvermál.

Á Íslandi.

Hestakastaníu má finna meðal annars í trjásöfnunum í Hellisgerði, Lystigarði Akureyrar og Grasagarði Reykjavíkur. Einnig eru til stálpuð eintök í eldri hluta Reykjavíkur og í Hveragerði. Hún hefur náð um 10 metra hæð.

Það telst til tíðinda þegar hrossakastanía blómstrar á Íslandi enda þarf hún til þess hlý sumur.
Harold Wilson

James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx (11. mars 1916 – 24. maí 1995) var breskur stjórnmálamaður, meðlimur Verkamannaflokksins og forsætisráðherra Bretlands frá 1964 til 1970 og 1974 til 1976. Hann sigraði í fjórum þingkosningum og er nýlegasti forsætisráðherra Bretlands sem hefur verið í embætti oftar en einu sinni.

Hann varð þingmaður í fyrsta skiptið árið 1945 og var skuggafjármálaráðherra frá 1955 til 1961. Þá var hann skuggautanríkisráðherra frá 1961 til 1963 en eftir það var hann kosinn leiðtogi Verkmannaflokksins eftir að Hugh Gaitskell lést óvænt. Hann sigraði naumlega í kosningunum 1964 en vann með töluverðan meirihluta í kosningunum 1966.

Meðan á Wilson var í embætti í fyrsta sinn var lítið atvinnuleysi og tiltöluleg efnahagsleg hagsæld en Bretland var við erlendar skuldir að stríða. Árið 1969 sendi Wilson breska herinn til Norður-Írlands. Eftir að hann tapaði í kosningum 1970 á móti Edward Heath var hann leiðtogi stjórnarandstöðuflokksins í fjögur ár. Niðurstaða kosninganna 1974 var ekki afgerandi og Verkmannaflokkurinn fór í viðræður við Frjálslynda flokkinn. Viðræðurnar voru slitnar eftir samkomulagi var ekki náð en Wilson varð leiðtogi minnihlutaríkisstjórnar þangað til kosið var aftur í haust. Í þessum kosningum vann Verkamannaflokkurinn nauman sigur. Á þessum tíma greip efnahagskreppa mörg evrópsk lönd en árið 1976 sagði Wilson af sér skyndilega.
Lantaníð

Lantaníð eru hópur 15 sjaldgæfra jarðmálma, frá lantan til lútetín, með sætistölurnar 57 til 71. Lantaníðahópurinn er nefndur eftir lantan. Allir lantaníðar eru f-blokkar frumefni fyrir utan lútetín. Til eru aðrar framsetningar á lantaníðum sem innihalda ekki annað hvort lantan eða lútetín.

Lantaníðar eru efnafræðilega svipaðir hver öðrum, skandín og yttrín og einnig aktiníðum. Lantaníðar eru yfirleitt staðsettir fyrir neðan aðatöflu lotukerfisins rétt eins og neðanmálsgrein. Full framsetning á lotukerfinu sýnir stöðu lantaníða mun greinilegar.
Lofttæmisdæla

Lofttæmisdæla er verkfæri sem fjarlægir loftsameindir frá innsigluðu rými til að skilja eftir lofttæmi að hluta. Fyrsta lofttæmisdælan var fundin upp árið 1650 af Otto von Guericke en áður en hún var fundin upp höfðu allt frá fornöld verið notaðar sogdælur.

Saga lofttæmisdælu.

Sogdælur voru notaðar í Rómaveldi og fundist hafa sogdælur við uppgröft í Pompeii. Sogdælan koma svo aftur fram í Evrópu á 16. öld og á 18. öld höfðu þær verið endurbættar svo þær gátu mælt lofttæmi og það var vitað að þær gátu ekki dælt vatni yfir ákveðna hæð eða 9 til 10 m. Þetta skipti máli varðandi áveitur, námugröft og gosbrunna og hertoginn fól Galíleó að rannsaka þetta vandamál. Galíleó kynnti vandamálið fyrir öðrum vísindamönnum og þar á meðan Gaspar Berti sem fjölfaldaði það með því að byggja fyrstu vatnsloftvogina í Róm árið 1639. Það var lofttæmi yfir vatnssúlunni í loftvog Bertis en hann gat ekki útskýrt það. Það breyttist þegar Evangelista Torricelli byggði sína loftvog árið 1643. Torricelli fór eftir forskrift Galíleós og rökstuddi að það sem væri fyrir ofan vatnssúluna væri lofttæmi. Hæð súlunnar væri takmörkuð við þá hámarksþyngd sem loftþrýstingur gæti borið og það væri takmarkandi hæð sogdælunnar. Sumir halda því fram að þó tilraunir Torricellis hafi skipt sköpun þá hafi tilraunir Blaise Pascal verið þær sem raunverulega sýndu að það væri lofttæmi fyrir ofan súluna.

Árið 1654 fann Otto von Guerickeupp fyrstu lofttæmisdæluna og framkvæmdi hina frægu tilraun með Magdeburg hálfkúlurnar þar sem hann sýndi fram á að fjöldi dráttarhesta gæti ekki skilið að tvo helminga þar sem ekkert loft væri á milli. Robert Boyle endurbætti hönnun Guericke og gerði tilraunir með eiginleika lofttæmis. Robert Hooke hjálpaði Boyle að búa til loftdælu sem bjó til lofttæmi. Árið 1855 bjó Heinrich Geissler til kvikasilfursdælu og tókst að búa til lofttæmi upp á 0.1 Torr. Á 20. öld hannaði Nikola Tesla tæki sem inniheldur Sprengel dælu.
Sprengingin mikla í Halifax

Sprengingin mikla í Halifax er sprenging sem varð að morgni dags 6. desember 1917 í höfninni í Halifax í Nova Scotia. Sprengingin stafaði af því að tvö skip rákust á og var annað hlaðið sprengiefni en hitt var bensínskip. Skipin voru norska birgðaskipið Imo og franska herskipið Mont Blanc. Mont Blanc var á leið til vígstöðvanna í Evrópu og átti að bíða eftir skipalest í Halifax. Enginn farmur var í Imo. Í Mont Blanc var gríðarlegt magn af sprengiefni þar voru 21839 heil- og hálftunnur af pikriksýru, 682 kassar af sprengiþræði, 5000 kassar af TNT sprengiefni og 494 tunnur af Bensol. Voru þessar tunnur flestar á dekki skipsins. Skipið sigldi ekki undir rauðum merkjafána eins og því bar að gera þar sem það flutti sprengiefni. Þegar séð varð að árekstri yrði ekki forðað setti áhöfn Mont Blanc út björgunarbáta og réru frá skipinu sem þá rak stjórnlaust og brennandi upp að hafnarmannvirki í Halifax og rakst í það. Kom slökkvilið Halifax strax á vettvang en skömmu seinna sprakk Mont Blank í loft upp. Það liðu 20 mínútur frá árekstri skipanna þar til sprengingin varð. Mannfjöldi hafði safnast saman í fjörunni til að fylgjast með björgunarstarfi og flautur skipanna dregið að sér fólk. Margir hlutu augnskaða. Meira en 1900 manns létust samstundis. Um 25000 manns urðu heimilislausir en um 130 hektara svæði í norðurhluta borgarinnar lagðist í rúst. Mont Blanc skipið dreifðist um svæðið í litlum bútum og fundust sumir 6 km frá sprengjustað. Rúður brotnuðu í húsum í 80 km fjarlægð frá sprengingarstaðnum. Talið er að þetta sé öflugasta sprenging sem orðið hefur af manna völdum fyrir utan kjarnorkusprengjur.

Íslenska skipið Lagarfoss var á þessum tíma á leið inn höfnina í Halifax og var hafnsögumaður að koma um borð þegar sprengingin kvað við. Skipverjar á skipinu lýsa sprengingunni svona:
Leiðarreikningur

Leiðarreikningur er að reikna út núverandi stöðu með því að miða við fyrri staðarákvörðun, ferð og stefnu. Mikil hætta er á villum í leiðarreikningi þar sem bæði hraði og stefna þurfa að vera nákvæmlega þekkt. Þar sem ágiskaður staður er miðaður út frá fyrri staðarákvörðun safnast villur í leiðarreikningi upp. Þess vegna þarf reglulega að bera ágiskaðan stað saman við stað sem athugaður er með miðun eða öðrum hætti. Leiðarreikningur er notaður til að finna ágiskaðan stað á milli tveggja athugaðra staða.

Leiðarreikningur er notaður þar sem þörf er á leiðsögn milli staðarákvarðana í leiðsögutækjum flugvéla, skipa og bifreiða, meðal annars vegna takmarkana GPS-kerfisins. Leiðarreikningur er líka notaður til að finna ágiskaðan stað í vélmennastýringum og tölvuleikjum þar sem leikurinn fer fram í rauntíma á Internetinu.

Á sjó og í flugi þarf að leiðrétta stefnu fyrir drift (vindi) og á sjó auk þess fyrir reki (straumum og sjávarföllum).

Fyrir tíma sjóklukkunnar 1737 var leiðarreikningur helsta aðferðin til að finna út lengdargráðu skips á sjó.
Miklibanki

Miklibanki eða Miklugrunn er neðansjávarslétta út af Norður-Ameríkulandgrunninu suðaustan við Nýfundnaland. Sjór er tiltölulega grunnur (24-101 m) á bankanum. Þar mætast hlýr Golfstraumurinn að sunnan og kaldur Labradorstraumurinn að norðan. Blöndun þessara tveggja strauma verður til þess að lyfta næringarefnum upp að yfirborði sjávar sem skapar kjöraðstæður fyrir fiska. Miklibanki er því ein af auðugustu fiskimiðum heims. Þar veiðast meðal annars þorskur, ýsa, loðna og sverðfiskur. Á botninum finnast bæði hörpuskel og humar. Þar er líka að finna stóra hópa sjófugla eins og súlu og skrofu og sjávarspendýr á borð við seli og hvali.

Blöndun kaldsjávar og hlýsjávar skapar líka oft þoku á þessu svæði. Skipið Titanic sökk skammt sunnan við Miklabanka.
Gondvana

Gondvana eða Gondvanaland var risameginland sem samastóð af þeim löndum og heimsálfum sem nú eru Suður-Ameríka, Afríka, Arabía, Madagaskar, Indland, Ástralía og Suðurskautslandið. Gondvana var fullmyndað á síðasta hluta forkambríum fyrir um 600 milljónum ára. Nafnið Gondvana er komið frá austurríska jarðfræðingnum Eduard Suess sem dró það af jarðmyndunum frá efri hluta fornlífsaldar og miðlífsaldar í Gondvanahéraði (úr sanskrít: "gondavana" „gondaskógur“) í miðhluta Indlands. Þessar myndanir eru sambærilegar við jarðmyndanir heimsálfa á suðurhveli jarðar.

Francis Bacon tók fyrst eftir því að strandlengjur Suður-Ameríku og Afríku pössuðu vel saman á fyrstu kortum af Afríku og Nýja heiminum árið 1620. Hugmyndin um að öll meginlönd hefðu eitt sinn verið sameinuð var sett saman í meginatriðum af Alfred Wegener, þýskum veðurfræðingi árið 1912. Sá hann fyrir sér eitt risameginland sem hann nefndi Pangea. Gondvanda myndaði suðurhluta þessa risameginlands en norðurhlutinn varð Lárasía.

Gondvana fór að gliðna sundur snemma á Júratímabilinu fyrir 184 milljón árum þegar austurhluta Gondvana tók að reka frá Afríku og Madagaskar. Suður-Atlantshafið varð til þegar Suður-Ameríku fór að reka frá Afríku fyrir um 130 milljón árum. Austur-Gondvana fór að gliðna sundur fyrir um 120 milljón árum þegar Indland tók að reka í norðurátt.
Eva Ekeblad

Eva Ekeblad (fædd De la Gardie, 10. júlí 1724 – 15. maí 1786) var sænsk vísindakona, búfræðingur og greifynja. Hún var fyrsta konan sem fékk inngöngu í Sænsku vísindaakademíuna árið 1748 fyrir rannsóknir sínar á því hvernig hægt væri að brugga brennivín úr kartöflum. Hún stakk líka upp á notkun kartöflumjöls í snyrtivörur í stað annarra, hættulegri efna.
Kítósan

Kítósan er fjölsykra úr kítíni sem einangrað er úr rækjuskel. Úr afleiðum kítósan fjölsykra er hægt að hanna efni til lækninga og sótthreinsunar.

Kítósan er notað í landbúnaði til að húða fræ og til að hindra sveppasýkingar. Kítósan er notað í víngerð og í málningarlag sem getur lagfært sig sjálft. Það er notað í sérstaka plástra til að minnka blæðingar og til sótthreinslunar og einnig í plástra sem notaðir eru við inntöku lyfja gegnum húð.
Thomas Rowlandson

Thomas Rowlandson (júlí 1756 – 22. apríl 1827) var enskur listmálari og skopteiknari.
Prómill

Prómill er einn tíundi af prósenti eða einn hluti af þúsund, það er táknað með ‰ (U+2030 í Unicode).
Tabaré Vázquez

Tabaré Ramón Vázquez Rosas (17. janúar 1940 – 6. desember 2020) var forseti Úrúgvæ á árunum 2005 til 2010 og aftur frá 2015 til 2020.
José Mujica

José Alberto Mujica Cordano (f. 20. maí, 1935 í Montevídeó) var forseti Úrúgvæ frá 2010 til 2015. Sem forseti var Mujica oft kallaður „nægjusamasti þjóðarleiðtogi í heimi“ því hann gaf mestöll laun sín til góðgerðamála og lifði á mjög fábrotinn hátt. Hann bjó á bóndabæ í stað þess að setjast að í forsetabústaðnum og ók um á gamalli Volkswagen-bjöllu í stað forsetabílsins.
Dingli

Ħad-Dingli er bær á vesturströnd Möltu, 13 kílómetrum frá höfuðborginni, Valletta og tveimur kílómetrum frá næsta bæ, Rabat. Í nóvember 2010 töldust íbúar Dingli 3408.
Unity

Unity er leikjaumhverfi (e. game engine) sem notað er til að þróa tölvuleiki og er dreift með viðkomandi tölvuleikjum, sem hluti þeirra sem sér um t.d. grafík fyrir þá leiki. Unity leikjaumhverfið var gefið út árið 2005. Upprunalega var Unity eingöngu til fyrir macOS stýrikerfið en síðar var bætt við stuðningi fyrir Windows, vafra og Linux. Hægt er að hlaða niður leikjaumhverfinu í nokkrum útgáfum, Unity, Unity Plus, Unity Pro og Unity Enterprise.

Nokkrar útgáfur af Unity hafa verið gefnar út frá upphafi. Síðasta stöðuga útgáfan, 2021.1.22, kom út í september 2021.

Á bak við hugbúnaðinn er fyrirtækið Unity Technologies sem hefur aðsetur í San Francisco. Það var stofnað í Danmörku árið 2004 sem Over the Edge Entertainment (OTEE), en nafninu var breytt árið 2007. Stofnendur voru Íslendingurinn Davíð Helgason, Þjóðverjinn Joachim Ante og Daninn Nicholas Francis. Davíð var forstjóri til 2014.

Saga.

Unity 2.0 var gefið út árið 2007 með um það bil 50 nýjum eiginleikum.

Þegar Apple opnaði App Store netverslun sína árið 2008 bætti Unity fljótt við stuðningi fyrir iPhone. Í nokkur ár var engin samkeppni á markaði leikjaumhverfa fyrir iPhone og hún varð vel þekkt hjá iOS leikjahönnuðum.

Unity 3.0 kom út í september 2010 með aðgerðum sem auka gæði fyrir borðtölvur og leikjatölva]leikjatölur. Þá kom líka stuðningur fyrir Android.

Í desember 2016 tilkynnti Unity Technologies að þeir myndu breyta útgáfu númerakerfinu fyrir Unity úr röð sem byggir á auðkennum í útgáfuár til að samræma við hröðu útgáfu tíðnina þeirra. Eining 5.6 var því fylgt eftir af Unity 2017.

Árið 2019 var bætt við stuðningi við Wolfram forritunarmálið sem gerði kleift að fá aðgang að hátækni Wolfram frá Unity.

Yfirlit.

Unity leikjaumhverfið er hægt að nota á Windows, macOS eða Linux. Unity styður yfir 25 mismunandi kerfi, þar á meðal farsíma, spjaldtölvur, leikjatölvur og sýndarveruleikagleraugu. Frá 2018 hefur Unity verið notað til að búa til um það bil helming farsímaleikjanna á markaðnum og 60 prósent af sýndarveruleikaleikjum.

Unity studdi áður sinn eiginn Unity Web Player, viðbót í vafra. Stuðningi við þann hugbúnað var hins hætt í þágu WebGL. Frá útgáfu 5 hefur Unity boðið upp á WebGL búnt sem er þýtt fyrir JavaScript með tvíþættum þýðanda (C# yfir í C++ og síðan yfir í JavaScript).

Árið 2010 opnaði Unity fyrirtæið vefverslun þar sem hægt var að kaupa og selja hluti sem notaðir eru í tölvuleikjum.
Snúningur jarðar

Snúningur jarðar er snúningur jarðarinnar um öxul sinn eða jarðöxulinn. Jörðin snýst frá vestri til austurs eða rangsælis ef horft er á hana frá Pólstjörnunni. Þar sem öxullinn mætir yfirborði jarðar í norðri og suðri eru norðurpóll og suðurpóll jarðarinnar. Segulnorður og segulsuður eru punktar þar sem segulsvið jarðar vísar beint niður eða beint upp. Þessir punktar eru breytilegir og falla ekki saman við pólana.

Jörðin snýst einn hring miðað við sólina á um það bil 24 klukkustundum (einum sólarhring) en á 23 klukkustundum, 56 mínútum og 4 sekúndum ef miðað er við stjörnurnar. Með tímanum hægist eilítið á snúningi jarðarinnar vegna sjávarfallahröðunar sem tunglið veldur. Með atómklukku má þannig sjá að dagurinn í dag er um 1,7 millísekúndum lengri en hann var fyrir hundrað árum.
Taugamót

Taugamót er svæðið þar sem boðskipti taugafrumna fara fram. Nánar tiltekið á þetta yfirleitt við um símaenda taugasíma taugafrumunnar sem sendir boðin, griplunibbu á griplu taugafrumunnar sem tekur við þeim, og taugamótaglufuna sem er bilið á milli þeirra.

Rafboð í miðtaugakerfi.

Rafboð sem berst eftir taugafrumu er mismunandi út-og innstreymi jóna líkamans. Við þetta verður afskautun á frumuhimnunni og boðið berst eftir endilöngum taugafrumusímanum. Þetta rafboð kemur að enda símans og við taka taugamót. Til að koma rafboðinu yfir á næstu taugafrumu, þ.e. gripluna, verður boðefnalosun á endanum yfir í taugamótabilið. Þekktustu boðefnin sem losna eru noradrenalín, dópamín, serótónín, adrenalín, GABA og Glútamat og bindast þá viðtökum sínum. Þeir eru annaðhvort á næstu frumu - griplunni - eða á frumunni sem frumunni sem losaði boðefnið - símanum.

Lyf og taugamót.

Lyf hafa mörg hver áhrif á viðtakana og má gróflega skipta í tvo flokka. Agonistar eru lyf sem virkja viðtakana og magna upp áhrif boðefnisins sem binst við þá.
Gaius Maecenas

Gaius eða Cilnius Maecenas (70 f.Kr. - 8 f.Kr.) var einkavinur og ráðgjafi Ágústusar auk þess að vera bakhjarl margra ungra skálda. Nafn hans varð táknrænt fyrir valdamikla og auðuga velgjörðarmenn listamanna.

Tacítus ("Ann." 6. 11) vísar til hans sem „Cilniusar Maecenasar“. Það er hugsanlegt að „Cilnius“ hafi verið ættarnafn móður hans.

Sem náinn vinur og ráðgjafi Ágústusar öðlaðist Maecenas nánast stöðu sem næstráðandi þegar Ágústus var fjarri. Á seinni árum kom fram stirðleiki í vináttu þeirra, sennilega að einhverju leyti vegna þess að Ágústus hélt við konu hans, Terentíu. Þegar Maecenas lést útnefndi hann Ágústus einkaerfingja sinn.

Sennilega er Maecenas frægastur fyrir stuðning sinn við ung skáld. Það útskýrir hvers vegna nafn hans hefur orðið að samheiti fyrir velgjörðarmenn listamanna á mörgum tungumálum. Sagt er að hann hafi uppgötvað skáldið Hóratíus og styrkt Virgil sem samdi Búnaðarbálk ("Georgica") til heiðurs honum. Maecenas gaf Hóratíusi villu í sabínsku fjöllunum. Skáldin Propertíus, Varíus Rufus, Plotíus Tucca, Valgíus Rufus og Domitíus Marsus voru einnig skjólstæðingar hans.

Maecenas samdi einnig sjálfur kvæði og ritaði bækur. Um tuttugu brot eru varðveitt úr verkum hans. Sagt er að meðal verka hans hafi verið samræður á borð við "Samdrykkjuna" og ljóðið "In Octaviam" („Gegn Octavíu“) en óljóst er um hvað ljóðið fjallaði.
Núpsstaður

Núpsstaður er bær í Skaftárhreppi vestan við Lómagnúp. Á Núpsstað standa gömul bæjarhús sem talin eru dæmigerð fyrir bæi á Íslandi. Þar er bænhús sem er torfkirkja og byggt á kirkju sem var byggð um 1650. Kirkja var aflögð á Núpsstað 1765. Árið 1930 var bænhúsið friðlýst. Það var fyrsta friðlýsta húsið á Íslandi. Árið 1961 var það endurvígt. Náttúrufegurð er mikil á Núpsstað og er staðurinn vinsæll viðkomustaður ferðafólks.
Raðval

Raðval er kosningafyrirkomulag þar sem ekki er spurt um flest atkvæði heldur flest stig sem reiknuð eru samkvæmt matsröðun kjósenda. Eru þá allir tilnefndir eða öll afbrigði máls borin upp í einu. Afbrigði hlýtur stig fyrir hvert skipti sem það er ofar öðru afbrigði í matsröð kjósanda.

Aðferðin raðval.

Þátttakandi sýnir raðval sitt með því að setja fram matsröð fyrir afbrigði málsins eða þá, sem eru í kjöri. Afbrigði, tvö eða fleiri, má setja í sömu stöðu. Afbrigði hlýtur stig fyrir hvert skipti, sem það er ofar öðru afbrigði í matsröð kjósanda. Ef um fjóra frambjóðendur er að velja og þeim er skipað A,B,C,D, fær A 3 stig, B 2, C 1 og D 0.

Niðurstaða hópvalsins.

Niðurstaða hópvals fæst með því að reikna stig fyrir hverja matsröð og leggja þau saman.

Eiginleikar raðvals.

Það er auðvelt fyrir þátttakanda að kynna forgangsröð sína, þar sem hann getur beitt sér fyrir því, sem hann vill helst, þótt það kunni að vera lítils metið af öðrum, og um leið stutt það, sem hann vill næsthelst o.s.frv. án þess að spilla fyrir því, sem hann vill helst.

Raðvali er lýst rækilega í ritinu "Lýðræði með raðvali og sjóðvali" eftir Björn S. Stefánsson. Útskýrt er í kveri, "Lýðræði með raðvali og sjóðvali. Leiðbeiningar", hvernig beita má raðvali við ýmsar kringumstæður.
Reikistjarna

Reikistjarna, jarðstjarna eða pláneta er heiti yfir tiltölulega stórt, kúlulaga eða hnöttótt geimfyrirbæri sem er á sporbaug um sólstjörnu en er þó ekki stjarna sjálft. Reikistjörnurnar í okkar sólkerfi eru átta stærstu fylgihnettir sólar: Merkúr, Venus, jörðina, Mars, Júpíter, Satúrnus, Úranus og Neptúnus frá sólu talið. Hugtakið „reikistjarna“ hafði enga nákvæma vísindalega skilgreiningu fyrr en árið 2006 og var umdeilt fram að því. Flestar voru reikistjörnurnar taldar níu frá árinu 1930, en Alþjóðasamband stjarnfræðinga ákvað 24. ágúst 2006 skilgreiningu á reikistjörnum, sem fól í sér að Plútó telst ekki lengur reikistjarna, heldur dvergreikistjarna.

Þær fjórar, sem næstar eru sólu, kallast i"nnri reikistjörnur", en hinar "ytri reikistjörnur" eða gasrisar. Smástirnabeltið liggur þar á milli.

Nafnsifjar orðsins „reikistjarna“.

Orðið reikistjarna er stundum ekki notað sem algjört samheiti plánetu (e. planet):

Í dag er orðið „planet“ í ensku venjulega ekki notað um sólstjörnur eða hnetti sem eru ekki á sporbaug um sólstjörnu. Þ.a.l. myndi enginn telja tunglið eða sólina til pláneta í dag.

Nafnsifjar orðsins „pláneta“.

Orðið pláneta er ættað af gríska orðinu πλανήτης (umritað: planētēs) sem þýðir flakkari.

Reikistjörnur utan sólkerfisins.

Proxima Centauri (og ) eru reikistjörnur utan sólkerfisins, fjarreikistjörnur, í 4,25 ljósára fjarlægð frá jörðu. Þær og t.d. Gliese 581 c, sem er í um 20 ljósára fjarlægð, teljast líklegar til að vera lífvænlegar. Það hafa fundist nú þegar fundist yfir 5000 fjarreikistjörnur, en aðeins brot af þeim lífvænlegar, en þó um 20 þar af taldar geta verið það.

er mögulega tungl utan sólkerfisins, það fyrsta sem fundist hefur mögulega, og um 20 slík alls hafa fundist í byrjun 2022, en engin þeirra enn staðfest.

Þó svo að líf fyndist á fjarreikistjörnum eða tunglum þeirra, eða þær teldust lífvænlegar er afskaplega erfitt að komast þangað, því Proxima Centauri er næsta fastaststjarna, og líklegra er að við gætum .