arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Morgunblaðið

Morgunblaðið er íslenskt dagblað sem kemur út alla daga vikunnar á Íslandi, nema á sunnudögum. Það kom fyrst út 2. nóvember 1913 og hefur verið gefið út af Árvakri síðan 1924. Stofnendur Morgunblaðsins voru þeir Vilhjálmur Finsen og Ólafur Björnsson, yngri bróðir Sveins Björnssonar forseta. Árið 1997 hóf svo Morgunblaðið útgáfu fréttavefs á netinu fyrst fjölmiðla á Íslandi.

Morgunblaðið hefur alla tíð fylgt borgaralegri ritstjórnarstefnu, til hægri við miðju, og jafnan fylgt Sjálfstæðisflokknum að málum, þó á því hafi mátt finna ýmsar veigamiklar undantekningar. Það kom einkum fram í aðdraganda kosninga, blaðið dró hvergi af sér í baráttu fyrir lýðveldisstofnun 1944, tók eindregna afstöðu með samstarfi vestrænna lýðræðisríkja í Kalda stríðinu og barðist fyrir útærslu fiskveiðilögsögunnar. Morgunblaðið hefur haldið á lofti málstað einstaklingsfrelsis og einkaframtaks en varað við útþenslu hins opinbera og aukinni skattheimtu, þó þar hafi einnig gætt áherslu á þjóðleg gildi, menningu og félagslega hjálp.

Þar átti blaðið samleið með Sjálfstæðisflokknum í flestu og var lengi vel var litið á blaðið sem óopinbert flokksmálgagn, þó það hafi alla tíð haldið sjálfstæði sínu. Þar á milli voru margvísleg tengsl ritstjórnar og flokksforystu, sem m.a. birtust í því að ritstjórar blaðsins og þingfréttaritarar sátu iðulega á þingflokksfundum, en tekið var fyrir það árið 1983. Ekki var þó þá um eiginlega breytingu á ritstjórnarstefnu að ræða, þó blaðið fikraði sig nær miðju og kappkostaði að aðskilja fréttaflutning og skoðanaskrif. Helsta birtingarmynd formlegra slita við Sjálfstæðisflokkinn var andstaða blaðsins við kvótakerfið á upphafsárum þess.

Eftir hrun íslensks fjármálakerfis 2008 komu nýir eigendur að blaðinu árið 2009 og réðu Davíð Oddsson, fv. forsætisráðherra og fv. Seðlabankastjóra, annan ritstjóra blaðsins, sem sætti nokkurri gagnrýni af vinstri væng. Ritstjórnarstefnan þykir hafa færst til hægri síðan án þess þó að blaðið hafi endilega færst nær Sjálfstæðisflokknum.

Vefmiðill Morgunblaðsins er mbl.is.

Gagnrýni á Morgunblaðið.

Í viðauka við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis frá 2010, sem skrifaður var af þriggja manna vinnuhópi undir formennsku Vilhjálms Árnasonar, var þeirri skoðun lýst að markmið eigenda með ráðningu Davíðs Oddssonar virtist vera að „ástunda skoðanafjölmiðlun og verja sérhagsmuni fremur en að tryggja faglega og sanngjarna umfjöllun“.
Núristanmál

Núristanmál eru einn af þremur hópum indóíranskra mála kenndur við héraðið Núristan í Afganistan.

"Kafírí" er úrelt heiti á núristaní mállýskum. Kaffíristan var kallað hérað í Austur-Afganistan og mál þeirra kafírí en eftir að fólk þetta tók við múhammeðstrú kringum 1896 var nafni héraðsins breytt í Núristan og málinu í núristaní. „Kaffír“ þýðir „siðvillingur“ á arabísku og að virðist sem tökuorð í ýmsum málum múslíma. Núristan-fólkið mun skylt Kalahassí fólkinu sem enn heldur í fjölgyðistrú sína þar um slóðir.
Hringiðan

Hringiðan er íslenskt þjónustufyrirtæki í einkaeigu. Fyrirtækið býður upp á ADSL, VDSL (Ljósnet) og Ljósleiðara internettengingar fyrir einstaklinga og fyrirtæki, hýsingar og heimasíma.

Hringiðan var stofnuð í mars 1995 sem gerir fyrirtækið að einu elsta internetfyrirtæki á Íslandi. Hringiðan hefur einnig gengið undir nafninu Vortex.
Richard Sennett

Richard Sennett (fæddur 1. janúar 1943) er breskur félagsfræðingur. Hann er þekktastur fyrir rannsóknir á félagstengslum í borgum og hvaða áhrif borgarlíf hefur á einstaklinga í nútímasamfélögum.

Sennett vinnur nú að ritröðinni Homo Faber um hvernig efnislegir hlutir skapa menningu. Fyrsta bindi í ritröðinni ber titilinn "The Craftsman" og kom út árið 2008 og annað bindi er "Together: The Rituals, Pleasures, and Politics of Cooperation" kom út árið 2012. Óútkomið er bindi um borgarumhverfi.

Nokkur ritverk.

Skáldsögur
Bíhar

Bíhar er fylki á Norðaustur-Indlandi. Höfuðborg er Patna.
Auditorio de Tenerife

Auditorio de Tenerife er tónlistarhús í Santa Cruz de Tenerife, Kanaríeyjum, Spáni. Það var hannað af spænska arkitektinum Santiago Calatrava og opnaði 2003.

Framkvæmdir hófust 1997 og lauk 2003. Húsið var vígt 26. september sama árs í nærveru Filippus Spánarkrónprins. Húsið var síðar heimsótt af fyrrveranda forseta Bandaríkjanna, Bill Clinton. Auditorio de Tenerife er aðsetur Sinfóníuhljómsveitar Tenerife, sem er ein af bestu sinfóníhljómsveitum Spánar.

Í dag er byggingin tákn borgarinnar Santa Cruz de Tenerife og eitt af bestu nútímabyggingum Spáni.
Hattur (stafmerki)

Hattur ( ˆ ) er stafmerki notað í bæði grísku og latnesku letri. Á flestum tungumálum þar sem hann er notaður heitir hann "circumflex", sem á rætur að rekja til latínu "circumflexus" „umboginn“. Í latnesku letri er hattur örvalaga ( ˆ ) en í grísku letri er hann eins og bylgja ( ˜ ) eða skál á hvolfi (   ̑).

Hattur er notaður á ýmsum málum til að tákna lengd hljóða, áherslu, tegund sérhljóða eða annað. Táknið er líka notað í stærðfræði og tónlist.
Uppboð

Uppboð er leið til þess að kaupa og selja vörur eða þjónustur með því að bjóða þær út til annarra. Vörurnar eru seldar bjóðandanum með hæsta boðið. Oft eru listaverk, forngripir, bílar og fasteignir seldar á uppboði. Í dag eru tvenns konar uppboð algeng:

Við sölu á uppboði eru sölulaun borguð til uppboðshaldarans. Oftast eru sölulaunin prósenta verðsins sem varan selst á. Á mörgum löndum eru svokölluð uppboðshús sem halda uppboð. Sem dæmi má nefna Sotheby's og Christie's.
1593

Árið 1593 (MDXCIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Þrúgur reiðinnar

Þrúgur reiðinnar er skáldsaga eftir John Steinbeck. Bókin fjallar um fjölskyldu sem flosnar upp af jörð sinni í heimskreppunni vegna uppskerubrest og sandstorma eftir þurrkatíma á svæði sem kallað er Dust Bowl eða Rykskálin. Fjölskyldan selur búslóðina fyrir bílgarm og ferðast á honum til Kaliforníu.

Bókin segir sögu fjölskyldunnar Joad og hefst á því að einn sonur er að koma úr fangelsi á skilorði en þegar hann kemur heim er býlið yfirgefið. Fjölskyldan hefur lent á vonarvöl og hús þeirra rifið og þrjár kynslóðir halda á stað til fyrirheitna landsins en þau hafa hrifist af auglýsingapésa um möguleikana þar. Ferðin er löng og erfið og fer eftir þjóðvegi 66 og eru þúsundir aðrar uppflosnaðar fjölskyldur á sömu ferð.

Bókin hefur verið kvikmynduð. Stefán Bjarman þýddi bókina á íslensku.
Lateransamningarnir

Lateransamningarnir voru samningar milli Páfagarðs og ítalska ríkisins undirritaðir 11. febrúar 1929 og staðfestir af ítalska þinginu 7. júní sama ár. Samningarnir fólu í sér lausn „rómverska vandamálsins“ og formlega gagnkvæma viðurkenningu Vatíkansins og ítalska ríkisins. Samningarnir voru tvö skjöl: annars vegar samningur sem kvað á um landamæri Vatíkansins innan Rómar, fullveldi þess og fébætur fyrir þau lönd sem ítalska ríkið tók eignarnámi við stofnun; hins vegar var sáttmáli sem fjallaði um samskipti Vatíkansins og ítalska ríkisins. Í sáttmálanum var kaþólsk trú gerð að ríkistrú Ítalíu og Vatíkanið skuldbatt sig til að gæta hlutleysis í alþjóðsamskiptum.

Samningarnir voru undirritaðir af Pietro Gasparri, kardinála og forsætisráðherra Páfagarðs, og Benito Mussolini, forsætisráðherra Ítalíu. Viðstaddir undirritunina voru lögmaðurinn Francesco Pacelli fyrir hönd Vatíkansins og Domenico Barone dómari fyrir hönd ítalska ríkisins en þeir höfðu útbúið samningana.

Stjórnarskrá Ítalíu sem var samþykkt árið 1947 kvað á um að samskipti ítalska ríkisins og kirkjunnar færu fram samkvæmt Lateransamningunum. Þannig urðu samningarnir hluti af stjórnarskránni. Ítalska ríkið getur því ekki breytt þeim einhliða nema með stjórnarskrárbreytingu. Árið 1984 var sáttmálanum (en ekki samningnum) breytt eftir langar og erfiðar samningaviðræður milli kirkjunnar og ríkisins. Með breytingunni var losað um tengsl ríkis og kirkju þannig að nýir biskupar þurftu til dæmis ekki lengur að sverja ríkinu hollustueið og kaþólsk kristnifræðikennsla í skólum varð valkvæm í stað skyldu.
Frumjörð

Frumjörð (fræðiheiti "Vitrisol") er jarðvegsgerð sem einkennir auðnir. Í frumjörð er lítið af lífrænum efnum og oftast lítið af leirsteindum. Frumjörðin er sendin (sandur) eða er melar þar sem er jarðvegslag neðan yfirborðs.
Bretlandseyjar

Bretlandseyjar eru eyjaklasi í Norður-Atlantshafi úti fyrir strönd meginlands Evrópu. Helstu eyjarnar eru Stóra-Bretland (sem skiptist milli Englands, Skotlands og Wales), Írland og margar fleiri minni eyjar. Samtals eru eyjarnar yfir sex þúsund talsins og eru samtals 315.134 km² að flatarmáli.
Eyjabakkar

Eyjabakkar eru gróið votlendissvæði á flata upp af Fljótsdal og framan við jökulsporð Eyjabakkajökuls í um 640 metra hæð yfir sjávarmáli. Jökulsá í Fljótsdal kvíslast um svæðið og fellur svo um Eyjabakkafoss niður í Fljótsdal. Á Eyjabökkum er stórt varpland heiðagæsa og þar er samfelld gróðurheild sjaldgæft er í svo mikilli hæð yfir sjávarmáli. Ramsar-samþykktin nær nú yfir svæði og er það hluti af Vatnajökulsþjóðgarði. Undir lok 20. aldar stóð til að virkja Jökulsá á Fljótsdal í svonefndri Fljótsdalsvirkjun með stíflu við Eyjabakkafoss sem hefði sökkt Eyjabökkum undir uppistöðulón. Markmið þeirrar framkvæmdar hefði verið að sjá álveri sem þó stóð til að reisa á vegum Norsk Hydro við Reyðarfjörð fyrir raforku. Framkvæmdin varð mjög umdeild vegna væntanlegra umhverfisáhrifa hennar og ýmis samtök náttúruverndarsinna lýstu yfir harðri andstöðu við virkjunina. Þáverandi umhverfisráðherra, Siv Friðleifsdóttir, neitaði þó að stöðva framkvæmdina og lýsti því yfir að hún væri ekki „bergnumin yfir Eyjabökkum“.

Þó að öll tilskilin leyfi hafi legið fyrir varð þó ekkert af byggingu Fljótsdalsvirkjunar þar sem hún var ekki nægjanlega stór til að standa undir orkuþörf vegna álversins eftir að ákveðið var að stefna að stærri verksmiðju. Í staðinn var ráðist í gerð Kárahnjúkavirkjunar sem meðal annars felur í sér stíflu í Jökulsá í Fljótsdal fyrir neðan Eyjabakkafoss og 1 km2 lón sem gengur þó ekki inn á hina eiginlegu Eyjabakka.
Samlegðaráhrif

Samlegðaráhrif eru aðstæður þar sem heildin er meiri en summa þeirra hluta sem mynda hana.
Baarle

Baarle er bær í gamla hertogadæminu Brabant, á landamærum Hollands og Belgíu. Hann skiptist milli sveitarfélaganna Baarle-Nassau í Hollandi og Baarle-Hertog í Belgíu. Skiptingin milli landanna er mjög flókin og átta hollenskar útlendur og 22 belgísk innskotssvæði liggja í bænum meðfram landamærunum. Skiptingin helgaðist af eignarhaldi á einstökum lóðum. Dæmi eru um að hús standi á miðjum landamærunum.
Köttur

Köttur, húsköttur eða heimilisköttur (fræðiheiti: "Felis silvestris catus") er undirtegund villikatta (fræðiheiti: "Felis silvestris") sem er tegund lítilla rándýra af ætt kattardýra. Kettir eru rökkurdýr og kjötætur sem hafa lifað sem húsdýr í mörg þúsund ár. Forn-Egyptar hófu að nota ketti til að halda músum og öðrum nagdýrum frá kornbirgðum. Kettir eru eitt vinsælasta gæludýr heims.

Kettir eru mjög hæf rándýr og vitað er til þess að þau veiði yfir 1.000 dýrategundir sér til matar. Hægt er að kenna köttum að hlýða einföldum skipunum og þeir hafa getu til þess að læra á einföld tæki eins og hurðarhúna. Kettir notast við fjöldann allan af dýratáknum í samskiptum við ketti og önnur dýr, þeir mjálma, mala, hvæsa, urra og gagga. Rannsóknir benda til þess að samskipti á milli katta og manna séu töluvert þróuð. Kettir eru einnig ræktaðir og látnir keppa á kattasýningum þar sem veitt eru verðlaun fyrir fallega og hæfileikaríka ketti.

Heiti.

Orðið köttur er talið vera komið inn í Evrópumál frá latínu, en uppruni þess er óljós. Hugsanlega hefur það borist inn í latínu úr afróasískum eða nílósaharamálum eins og núbísku "kaddîska" „villiköttur“ eða nobiin "kadīs".

Karldýr katta kallast högni eða fress, kvendýrið læða eða bleyða og afkvæmin kettlingar. Fjölmörg tegundarafbrigði hreinræktaðra katta eru til og hafa margvísleg nöfn. Hreinræktaðir kettir eru innan við eitt prósent af köttum, en til eru tugir tegundarafbrigða og litbrigða. Til dæmis eru til hárlausir kettir sem nefnast Sfinxar og rófulausir kettir sem nefnast Manarkettir (Manx).

Flokkun.

Carl Linné stakk upp á tvínefninu "Felis catus" yfir heimilisketti árið 1758. Johann Christian Polycarp Erxleben stakk upp á þrínefninu "Felis catus domesticus" árið 1777. Konstantin Alekseevich Satunin stakk upp á heitinu "Felis daemon" yfir svartan kött frá Transkákasus árið 1904, en það reyndist síðar vera heimilisköttur.

Árið 2004 ákvað Alþjóðanefnd um dýrafræði að heimiliskettir væru sérstök dýrategund, "Felis catus",

en árið 2007 voru þeir taldir undirtegund, "F. silvestris catus", evrópska villikattarins ("F. silvestris") eftir erfðarannsóknir. Árið 2017 fylgdu Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin tilmælum dýrafræðinefndarinnar að flokka heimilisketti sem sérstaka tegund.

Kettir á Íslandi.

Líkt og víða annars staðar eru kettir vinsæl gæludýr á Íslandi. Ekki er vitað með vissu hversu marga ketti er að finna á Íslandi en mjög gróflega má áætla að þeir séu um 30 þúsund (2000). Árið 1976 var Kattavinafélag Íslands stofnað. Í dag rekur það Kattholt sem er heimili fyrir týnda ketti. Árið 2005 bárust um 500 óskilakettir til Kattholts. Þann 23. ágúst 2005 setti umhverfisráðuneytið reglugerð um kattahald í Reykjavík.
Marcus Licinius Crassus (aðgreiningarsíða)

Marcus Licinius Crassus er nafn nokkurra Rómverja og getur meðal annars átt við:
ARPANET

Advanced Research Projects Agency Network eða ARPANET var fyrsta tölvunet heims sem notaðist við pakkabeiningu og síðan samskiptareglurnar TCP/IP. Netið var fyrirrennari Internetsins. Það var upphaflega þróað á vegum rannsóknarstofnunar varnarmálaráðuneytis Bandaríkjanna (ARPA, síðar DARPA) og var ætlað að tengja saman tölvur í háskólum og rannsóknarstofnunum innan Bandaríkjanna.

Upphaflega hugmyndin að ARPANET kom frá tölvunarfræðingnum J. C. R. Licklider sem hóf störf hjá ARPA árið 1963. Árið 1968 var verkáætlun búin til og þróun þess boðin út. BBN Technologies fékk verkið og þróaði skeytagátt (beini) sem tengdi tölvurnar saman með raðtengjum. Í fyrstu uppsetningu netsins voru fjórar slíkar gáttir settar upp; í Kaliforníuháskóla, Los Angeles, Stanford Research Institute, Kaliforníuháskóla, Santa Barbara og Utah-háskóla. Netið var lýst „virkt“ árið 1975 og samskiptamiðstöð varnarmálaráðuneytisins tók við rekstri þess af ARPA. Eftir að NSFNet var stofnað fyrir net háskóla og rannsóknarstofnana 1985 var ARPANET að mestu lagt niður.
Mezzano

Mezzano (þýska: "Matzan im Taufers" eða "Mittersdorf"; Primieríska:"Meðàn") er sveitarfélag í Trentínó-Suður-Týról, á Norður-Ítalíu. Það er staðsett í Primierodal við Imèri.
Marrakesssamningurinn

Marrakesssamningurinn eða Marrakessyfirlýsingin markar endalok Úrúgvæumferðarinnar í GATT-viðræðunum og upphaf Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Hann var undirritaður í Marrakess í Marokkó, 15. apríl 1994. Í samningnum voru um 20 samningar í fjórum viðaukum sem fjölluðu um einstök svið viðskipta, þar á meðal þjónustuviðskipti, hollustuhætti og heilbrigði dýra og plantna, hugverkarétt og tæknilegar viðskiptahindranir. Í Marrakesssamningnum eru þessir ólíku samningar settir fram sem einn samningur þannig að til að verða aðili að einum þarf að gerast aðili að öllum. Í samningum var líka kveðið á um lagalega bindandi lausn deilumála.
Soldánsdæmið Mataram

Soldánsdæmið Mataram var síðasta sjálfstæða konungsríkið á Jövu áður en Hollendingar lögðu eyjuna undir sig. Höfuðborg ríkisins var í Kota Gede þar sem nú er Yogyakarta nálægt þeim stað þar sem Konungdæmið Mataram reis á 8. öld.

Fyrsti soldáninn var Sutawijaya sem ríkti frá 1584. Upphaflega var Kota Gede lén frá Jaka Tingkir, fyrsta konungi hins skammlífa konungdæmis Pajang. Sutawijaya lagði síðar Pajang undir sig. Hann hélt uppi hefðbundnum trúarbrögðum Jövubúa en gerði um leið Íslam að ríkistrú. Mesti soldán Mataram var barnabarn Sutawijaya, Agung mikli, sem lagði undir sig stærstan hluta eyjarinnar, þar á meðal helsta andstæðing Mataram, Surabaya. Í vestri var Soldánsdæmið Banten þar sem evrópskir kaupmenn höfðu lengi verslað og þar reistu Hollendingar borgina Batavíu. Árið 1628 leiddi Agung umsátrið um Batavíu sem mistókst og skaddaði orðstír hans. Síðari hluti ríkisára hans einkenndist því af uppreisnum. Uppreisnirnar leiddu til þess að soldánarnir leituðu hjálpar frá Hollenska Austur-Indíafélaginu og veittu þeim verslunarleyfi í staðinn. Áhrif Hollendinga urðu mjög mikil í kjölfarið en soldánarnir leituðu leiða til að auka sjálfstæði sitt. Þegar Jövustríðið (1741-1743) braust út milli Hollendinga og kínverskra verkamanna í Batavíu gerðu undirmenn soldánsins bandalag við uppreisnarmenn en Hollendingar náðu brátt stjórn á ástandinu aftur. Í kjölfar stríðsins flutti soldáninn Pakubuwana 2. soldánshöllina til Surakarta en frændur hans voru enn í uppreisn. Bróðir soldánsins, Mangkubumi, vann sigur á prinsinum Raden Mas Said árið 1746 en soldáninn sveik loforð um verðlaun handa þeim sem tækist að bæla uppreisnina niður. Mangkubumi gerði þá uppreisn frá Yogyakarta. Afleiðing þessa varð sú að ríkinu var formlega skipt í tvennt: Soldánsdæmið Yogyakarta og Sunandæmið Surakarta árið 1755 með samningi milli Hollenska Austur-Indíafélagsins og Mangkubuni.
Sódóma og Gómorra

Sódóma og Gómorra eru borgir sem koma fyrir í Biblíunni. Íbúar Sódómu voru óforbætanlegir syndarar í augum Drottins, sem ákvað að lokum að tortíma borginni eins og sagt er frá í 19. kafla 1. Mósebókar. Lot, frændi Abrahams, bjó á sléttunni við borgina Sódómu. Þegar útsendarar Drottins komu til Lot bauð hann þeim gistingu þó hann kynni ekki á þeim deili. Íbúar Sódómu komu um nóttina og vildu liggja með mönnunum. Lot hélt yfir þeim hlífiskyldi en bauð þeim þess í stað dætur sínar sem höfðu ekki verið við karlmann kenndar. Í dögun lét Drottinn rigna eldi og brennisteini yfir Sódómu og Gómorru en hlífði Lot.
Örfilma

Örfilma og örfisja eða fisja er filma sem notuð er til að geyma skjöl á smækkuðu formi til að auðvelda flutning og geymslu. Filman er ýmist samfelld spóla (örfilma) eða stök spjöld (fisja). Með filmutækni er hægt að minnka skjölin niður í um það bil 1/25 af upprunalegri stærð. Til að skoða skjölin þarf sérstaka örfilmuvél sem stækkar skjalið upp á skjá eða örfilmuprentara.

Sú hugmynd að nota ljósmyndafilmu til að varðveita skjöl kom fyrst fram um miðja 19. öld en notkun örfilmu hófst ekki fyrr en á millistríðsárunum.
Silfur

Silfur er frumefni með efnatáknið Ag (skammstöfun á latneska orðinu yfir silfur,

"argentum") og sætistöluna 47 í lotukerfinu.

Silfur er mjúkur, hvítgljáandi hliðarmálmur sem hefur mestu raf- og hitaleiðni allra málma og finnst í steindum og einnig í hreinu formi. Það er notað í mynt, skartgripi, borðbúnað og ljósmyndun.

Almenn einkenni.

Silfur er mjög sveigjanlegur og þjáll (aðeins harðara en gull), eingildur myntmálmur með skínandi hvítan málmgljáa. Það hefur mestu rafleiðni allra málma, jafnvel meiri en kopar, en sökum verðs hefur það ekki náð sömu vinsældum og kopar í rafmagnsverki.

Hreint silfur hefur einnig mestu hitaleiðni, hvítasta litinn, mestu endurkasthæfni ljóss (það er samt slæmur endurkastari útfjólublás ljóss) og minnsta snertiviðnám allra málma. Silfurhalíð eru ljósnæm og eru markverð vegna áhrifa ljóss á þau. Silfur er stöðugt í lofti og vatni, en tærist í snertingu við óson, vetnissúlfíð eða loft sem inniheldur brennistein. Algengustu oxunarstig silfurs er +1, en nokkur +2 efnasambönd eru þekkt.

Notkun.

Aðalnot silfurs eru sem eðalmálmur og halíðsölt þess, þá sérstaklega silfurnítrat, eru mikið notuð í ljósmyndun (sem er sú iðngreins mest notar af silfri).

Sem dæmi um önnur not silfurs má nefna:
Mary McDonnell

Mary Eileen McDonnell , þekktust sem Mary McDonnell, (fædd 28. apríl 1952) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í The Closer, Major Crimes, Dances with Wolves, Independence Day og Donnie Darko.

Einkalíf.

McDonnell fæddist í Wilkes-Barre, Pennsylvaníu en ólst upp í Ithaca, New York. Stundaði hún nám við Ríkisháskólann í New York við Fredonia og lærði leiklist við dramaskóla. Gerðist meðlimur "Long Wharf leikhúsins" og var hluti af því í um tuttugu ár.

McDonnell hefur verið gift leikaranum Randle Mell síðan 1984 og saman eiga þau tvö börn.

Ferill.

Leikhús.

Fyrsta leikhúshlutverk McDonnell var árið 1978 í "Buried Child". Hefur hún síðan þá komið fram í leikritum á borð við "Still Life", "Black Angel", "All Night Long", "The Vagina Monologues", "Execution of Justice" og "Summer and Smoke".

Sjónvarp.

Fyrsta sjónvarpshlutverk McDonnell var árið 1980 í sjónvarpsþættinum "As the World Turns". Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við ER, High Society og Grey's Anatomy. Frá 2004-2009 lék hún Forsetann Laura Roslin í Battlestar Galatica.

McDonnell hefur leikið í sjónvarpsmyndum á borð við "The American Clock", "Evidence of Blood", "Replacing Dad", "Chestnut Hill" og "Hostile Makeover".

McDonnell hefur síðan 2009 leikið Kapteinn Sharon Raydor í The Closer til ársins 2012 og síðan aðalhlutverkið í Major Crimes frá 2012.

Kvikmyndir.

Fyrsta kvikmyndahlutverk McDonnell var árið 1984 í Garbo Talks. Árið 1990 lék hún í Dances with Wolves á móti Kevin Costner og fyrir hlutverk sitt var hún tilnefnd til óskarsverðlaunanna. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Blue Chips, Independence Day, Mumford, Nola og Margin Call.

Verðlaun og tilnefningar.

Academy of Science Fiction, Fantasy &amp; Horror Films-verðlaun

Central Ohio Film Critics Association-verðlaun

Chicago Film Critics Assocication-verðlaun

Golden Globe-verðlaun

Gotham-verðlaun

Independent Spirit-verðlaun

Óskarsverðlaunin

Phoenix Film Critics Society-verðlaun

Primetime Emmy-verðlaun

SFX-verðlaun
Kjörnir alþingismenn 2013

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 2013.
Siena

Siena er borg í miðju Toskana á Ítalíu og höfuðborg samnefndrar sýslu. Íbúar eru rúmlega 54 þúsund talsins (31. desember 2013). Borgin var stofnuð af Etrúrum. Hún stendur á nokkrum hæðum sem mynda syðsta hluta Chianti-fjalla, milli ánna Arbia, Merse og Elsa.

Borgin var einn helsti keppinautur Flórens um völd í héraðinu á miðöldum. Eftir stutt blómaskeið á endurreisnartímanum tók borginni hins vegar að hnigna. Árið 1555 lagði hertoginn af Flórens, Cosimo 1. de' Medici, borgina undir sig með aðstoð Karls 5. keisara.

Bankinn Banca Monte dei Paschi di Siena var stofnaður í borginni árið 1472 og er elsti banki heims sem enn er starfandi.

Helstu kennileiti í borginni eru Dómkirkjan í Siena, reist milli 1220 og 1370, og torgið Piazza del Campo þar sem frægar kappreiðar (Palio) eru haldnar árlega. Allur miðbærinn í Siena er á Heimsminjaskrá UNESCO frá 1995.
Lýðveldið Feneyjar

Lýðveldið Feneyjar var ríki á Norðaustur-Ítalíu með Feneyjar sem höfuðborg. Lýðveldið var um tíma stórveldi við Adríahaf sem hagnaðist mjög á verslun við Mið-Austurlönd. Verndardýrlingur borgarinnar er Markús guðspjallamaður og merki borgarinnar því vængjað ljón, tákn Markúsar. Borginni stýrði hertogi ("dux," sem síðar varð "doge"). Borgarráð, sem í sátu fulltrúar valdamestu fjölskylda borgarinnar, kaus hertogann hverju sinni. Stjórn borgarinnar var í raun blanda af einræði, fámennisræði og (mjög takmörkuðu) „lýðræði“ þótt hún væri skilgreind sem lýðveldi.

Saga.

Samkvæmt arfsögn kusu íbúar borgarinnar Anafestus Paulicius sem hertoga ("dux") árið 697 og er stofnár lýðveldisins miðað við það. Fyrsti hertoginn sem sögulegar heimildir eru til um var Orso Ipato sem var kjörinn 726 og fékk titlana "hypatos" og "dux" frá keisaranum í Konstantínópel sem lýðveldið heyrði undir að nafninu til. Í friðarsamningum milli Karlamagnúsar og Nikófórosar 1. keisara 803 var sjálfstæði borgarinnar formlega viðurkennt. Nokkrum árum síðar stálu feneyskir kaupmenn líkamsleifum Markúsar guðspjallamanns frá Alexandríu í Egyptalandi og færðu borginni sem gerði hann að verndardýrlingi sínum.

Á hámiðöldum auðgaðist borgin gríðarlega á verslun milli Evrópu og Mið-Austurlanda. Borgin tók þátt í krossferðunum og fékk þá hlut í ríkulegum ránsfeng. Á þessum tíma eignaðist lýðveldið nýlendur í Eyjahafi og á 15. öld lagði það undir sig strandhéruð á Ítalíu og strönd Dalmatíu. Það lenti þó brátt upp á kant við Tyrkjaveldi og missti héruð sín í austanverðu Miðjarðarhafi og í Grikklandi. Vegna árása Tyrkja og átaka við páfa tók lýðveldinu að hnigna. Þegar Napoléon Bónaparte réðst með her sinn yfir Alpafjöll misstu Feneyingar flest héruð sín á Ítalíu, ásamt því sem eftir var af löndum þeirra handan hafsins, til Frakka en borgin féll í hendur Austurríkismanna árið 1797.