arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
2031–2040

2031–2040 verður fjórði áratugur 21. aldar. Hann hefst 1. janúar 2031 og endar 31. desember 2040.
Frelsisflokkurinn (Ísland)

Frelsisflokkurinn er stjórnmálaafl sem bauð sig fram í fyrsta skipti í borgarstjórnarkosningunum árið 2018 í Reykjavík. Flokkurinn leggur áherslu á úrlausnir í íbúðamálum, er á móti borgarlínu, á móti mosku í Reykjavík og vill aðhald í málum hælisleitenda. Flokkurinn vill gera íslenskri menningu hátt undir höfði. Oddviti flokksins er Gunnlaugur Ingvarsson.

Flokkurinn ætlaði að taka þátt í alþingiskosningunum 2021 en ekki var safnað nógu mörgum undirskriftum svo flokkurinn neyddist til að draga framboð sitt til baka.
Les Dalton à la noce

Les Dalton à la noce (Íslenska: Boðflennur í brúðkaupi) eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) og höfundana Jean Léturgie og Xavier Fauche er 62. bókin í bókaflokknum um Lukku-Láka. Bókin kom út árið 1993 og hefur ekki verið gefin út á íslensku.

Söguþráður.

Skerfarinn í Hadley-borg, Samúel Parker, er á leiðinni í hnapphelduna og hefur lofað brúði sinni að setjast í helgan stein að brúðkaupinu loknu. Gamall vinur skerfarans, Lukku-Láki, er meðal brúðkaupsgesta. En þegar hinir illræmdu Daldónar, sem sitja bak við lás og slá þökk sé skerfaranum, komast að því að hann sé að efna til brúðkaups ákveða þeir að flýja úr prísundinni og hefna sín með því að koma brúðgumanum fyrir kattarnef. Þegar fréttir af flótta Daldónana berast til Hadley-borgar verður uppi fótur og fit. Samúel skerfari hyggst verjast Daldónunum einn síns liðs og tekur ekki í mál að þiggja neina aðstoð frá Lukku-Láka.
Hæðalaukur

Hæðalaukur (fræðiheiti: "Allium atrosanguineum") er tegund af laukplöntum ættuð frá Kína, Síberíu, Mongólíu og Mið-Asíu. Hann vex til fjalla í 2400–5400 m hæð.

"Allium atrosanguineum" myndar sívala lauka að 10mm í þvermál. Blómstöngullinn er rörlaga, að 60 sm hár. Blöðin eru einnig rörlaga, yfirleitt styttri en blómstöngullinn. Blómskipunin er hnattlaga, með mörgum blómum. Krónublöðin eru bleik, gul, koparlit eða purpuralit, stundum með dökkum blettum.

Þrjú afbrigði eru almennt viðurkennd:
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2016

Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2016 var haldin í Stokkhólmi í Svíþjóð eftir að Måns Zelmerlöw vann keppnina 2015 með lagið „Heroes“. Undankeppnirnar tvær voru haldnar 10. og 12. maí, og aðalkeppnin var haldin 14. maí. 42 lönd tóku þátt í keppninni, þar sem Bosnía og Hersegóvína, Búlgaría, Króatía og Úkraína sneru aftur. Portúgal og Rúmenía tóku ekki þátt í þessari keppni.

Úkraína var sigurvegari í keppninni, en "Jamala" vann með lagið „1944“. Þetta var annar sigur Úkraínu, sá fyrri var 2004. Þetta var í fyrsta skipti síðan að dómnefnd var kynnt til sögunnar 2009 að sigurvegarinn var hvorki í efsta sæti dómnefndar, þar sem Ástralía vann það sæti, né í efsta sæti símakosningar, þar sem Rússland var í því sæti. Þetta var fyrsta lagið með texta á Krímeskri Tatar sem hefur unnið eða verið flutt í keppninni.
Henry Pelham

Henry Pelham (25. september 1694 – 6. mars 1754) var breskur stjórnmálamaður úr röð Vigga sem var forsætisráðherra Bretlands frá 1743 til dauðadags.

Æviágrip.

Pelham gekk í Oxford-háskóla og tók þátt í orrustunni við Preston árið 1715. Hann varði nokkrum árum á meginlandi Evrópu og gekk síðan á breska þingið árið 1717 fyrir Seaford-kjördæmi í Sussex. Hann sat á þingi fyrir kjördæmið til ársins 1722.

Stjórnmálaferill.

Þökk sé fjölskyldutengslum sínum og meðmælum frá Robert Walpole var Pelham útnefndur fyrsti lávarður fjárhirslunnar árið 1721. Næsta ár gekk hann aftur á þing fyrir Sussex. Hann gekk í ríkisstjórn árið 1724 sem stríðsmálaráðherra en hann lét af því embætti árið 1730 svo hann gæti tekið við hinu arðbærara embætti greiðslustjóra hersins. Pelham vakti athygli þegar hann studdi afstöðu Walpole í deilum um hvort setja skyldi framleiðsluskatt í Bretlandi. Líkt og Walpole var Pelham einn af stofnformönnum munaðarleysingjahælisins Foundling Hospital sem var opnað árið 1739. Pelham varð forsætisráðherra árið 1742 eftir dauða Wilmington lávarðar og flokkssamruna árið áður.

Pelham var friðarsinni og því rak hann hernað Breta í austurríska erfðastríðinu ekki með mikilli streitu. Landsmenn voru þreyttir á átökunum og því mótmæltu þeir stefnu hans ekki að ráði. Árið 1746 reyndi konungurinn Georg 2. að fá Bath lávarð til að taka við embætti forsætisráðherra í stað Pelham en áætlun hans rann út í sandinn þegar Pelham og bróðir hans, hertoginn af Newcastle, sögðu af sér og ljóst varð að óskastjórn konungsins hefði ekki nægan þingstuðning án þeirra.

Árið 1749 tóku „samstæðulögin“ ("Consolidation Act") gildi og með þeim var konunglegi breski flotinn endurskipulagður. Þann 20. mars 1751 tók nýtt breskt dagatal gildi og Bretland tók upp gregoríska tímatalið næsta ár. Ein af síðustu lögunum sem tóku gildi í ráðherratíð Pelham voru hjónabandslög ársins 1753 sem settu lágmarkslögaldur fyrir giftingar í Bretlandi. Pelham lést næsta ár og hertoginn af Newcastle tók við embætti forsætisráðherra.
Fyrra Kongóstríðið

Fyrra Kongóstríðið (1996–1997) var erlend innrás í Saír (nú Austur-Kongó) sem steypti einræðisherranum Mobutu Sese Seko af stóli og kom hans í stað til valda uppreisnarleiðtoganum Laurent-Désiré Kabila. Kveikjan að innrásinni var óstöðugleiki sem myndast hafði í austurhluta Saír í kjölfar þjóðarmorðsins í Rúanda. Staða hinnar gerspilltu ríkisstjórnar Mobutu í Kinsasa hafði veikst til muna og margir bæði innan og utan Saír hugsuðu sér gott til glóðarinnar með því að losa sig við hann.

Eftir ósigur Mobutu var Saír endurnefnt Lýðstjórnarlýðveldið Kongó ("République Démocratique du Congo") en fátt breyttist í reynd. Kabila var fljótur að espa upp bandamenn sína frá Rúanda og Úganda sem höfðu komið honum til valda. Af ótta við að valdarán yrði framið gegn sér rak hann alla rúandska og úgandska hermenn úr landinu en með þessu hratt hann af stað síðara Kongóstríðinu, sem byrjaði næsta ár. Sumir sagnfræðingar líta frekar á bæði stríðin sem eina styrjöld.

Saga.

Mobutu Sese Seko hafði setið við völd sem einræðisherra í Saír frá árinu 1965 sem bandamaður vesturveldanna í kalda stríðinu. Hann hafði glatað fjárhagslegum stuðningi þeirra eftir hrun Sovétríkjanna árið 1991 og þegar kom fram á tíunda áratuginn rambaði Saír á barmi gjaldþrots.

Árið 1994 varð þjóðarmorðið í Rúanda, nágrannaríki Saír til austurs, til þess að um tvær milljónir Hútúa (þar á meðal helstu skipuleggjendur þjóðarmorðsins úr hernaðarhreyfingunni Interahamwe) flúðu til austurhluta Saír og settust þar að í gríðarstóðum flóttamannabúðum. Þjóðarmorðinu hafði lokið þegar uppreisnarfylking Tútsa, RPF, undir stjórn Pauls Kagame, lagði undir sig Rúanda en þjóðarmorðingjarnir lögðu nú á ráðin um að gera gagnárás inn í Rúanda og endurheimta völdin. Til þess að kæfa þessar áætlanir í fæðingu gerðu ný stjórnvöld Rúanda ásamt bandamönnum sínum í Úganda innrás í Saír árið 1997 en dulbjuggu innrásina sem kongóska byltingu gegn Mobutu. Innrásarmennirnir veittu uppreisnarmanninum Laurent-Désiré Kabila stuðning sinn og gerðu hann að andliti og leiðtoga innrásarhersins. Ljóst er þó að Paul Kagame og Rúandamenn fóru fyrir innrásinni á bak við tjöldin.

Eftir sjö mánuði kom her Kabila til höfuðborgarinnar Kinsasa og rak Mobutu á flótta. Mobutu fór í útlegð og lést stuttu síðar í Marokkó. Kabila lýsti sjálfan sig forseta landsins þann 17. maí 1997 og breytti nafni þess aftur í Kongó líkt og það hafði heitið fyrir valdatíð Mobutu. Með valdatöku Kabila er jafnan talað um lok fyrra Kongóstríðsins en átökunum var þó langt því frá lokið. Kagame og bandamenn hans höfðu vonast eftir því að Kabila yrði þeim auðsveip strengjabrúða sem myndi veita þeim greiðan aðgang að auðlindum Saír en Kabila var ekki á þeim buxunum. Hann skipaði rúöndskum og úgöndskum bandamönnum sínum að hverfa frá Kongó en Kagame brást við með því að ráðast á ný inn í landið næsta ár og hratt þannig af stað seinna Kongóstríðinu.
Allium taishanense

Allium taishanense er tegund af laukætt ættuð frá Kína (eingöngu Shandong héraði). Þar vex hann í hlíðum í 300 til 600 m. hæð yfir sjávarmáli.

"Allium taishanense" er með granna lauka, yfirleitt minna en 5 mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 30 sm hár, með tvemur köntum og smáum tönnum á kantinum . Blöðin eruflöt, að 1 mm breið, mjókka í báða enda, yfirleitt styttri en stöngullinn. Blómskipunin er hálfkúlulaga, með mörgum bleikum og hvítum blómum þétt saman.
Jorge Rafael Videla

Jorge Rafael Videla (2. ágúst 1925 - 17. maí 2013) var háttsettur yfirmaður í argentínska hersins og einræðisherra Argentínu frá 1976 til 1981. Hann komst til valda í valdaráni árið 1976 og tók yfir af Isabel Martínez de Perón.
Susan Sontag

Susan Sontag (16. janúar 1933 – 28. desember 2004) var bandarískur rithöfundur, kvikmyndagerðarmaður, heimspekingur, kennari og pólitískur aðgerðasinni. Hún skrifaði að mestu ritgerðir, verk um fagurfræði, bókmenntir, kvikmyndir, ljósmyndir og pólitík en gaf líka út skáldsögur og skrifaði handrit að kvikmyndum.

Sontag skrifaði mikið um átakasvæði og ferðaðist gjarnan til slíkra svæða, til að mynda fór hún til Víetnam og var viðstödd umsátrið um Sarajevó. Hún skrifaði mikið um ljósmyndun, menningu og fjölmiðla, AIDS og veikindi, mannréttindi, kommúnisma og vinstri hugmyndafræði. Þótt ritgerðir hennar og ræður hafi gjarnan valdið deilum hefur henni verið lýst sem „einni af áhrifamestu gagnrýnendum sinnar kynslóðar.“
Áhöfnin á Halastjörnunni

Áhöfnin á Halastjörnunni var íslensk hljómsveit, stofnuð af Gylfa Ægissyni árið 1980. Meðal meðlima hennar voru Engilbert Jensen, Viðar Jónsson, María Helena Haraldsdóttir, Rúnar Júlíusson, Hemmi Gunn og Ari Jónsson. Meðal þekktustu laga hennar voru "Stolt siglir fleyið mitt" og "Ég hvísla yfir hafið". Fyrsta platan hljómsveitarinnar var "Meira salt" en hún varð söluhæsta poppplatan árið 1980.
Orrustan um Bretland

Orrustan um Bretland ("Battle of Britain" á ensku; "Luftschlacht um England" á þýsku) var herför í seinni heimsstyrjöldinni þar sem konunglegi breski flugherinn ("Royal Air Force" eða RAF) varði Bretland gegn loftárásum þýska flughersins ("Luftwaffe"). Orrustunni hefur verið lýst sem fyrstu stóru stríðsátökunum sem háð voru eingöngu í lofti.

Í Bretlandi er orrustan formlega talin hafa staðið frá 10. júlí til 31. október 1940. Þessi tími samsvarar hrinu næturárása þýska flughersins sem Bretar kalla „leiftrið“ ("the Blitz"; hugtakið er dregið af þýska hugtakinu "Blitzkrieg" eða leifturstríði) og stóð frá 7. september 1940 til 11. maí 1941. Þýskir sagnfræðingar líta fremur á alla orrustuna sem eina herför sem entist frá júlí 1940 til júní 1941.

Helsta markmið Þjóðverja var að neyða Breta til þess að samþykkja að semja um friðarsáttmála. Í júlí árið 1940 hófst hafnarbann gegn Bretlandi og þýski flugherinn einbeitti sér að því að gera árásir á hafnar- og verslunarmiðstöðvar, til dæmis Portsmouth. Þann 1. ágúst var flughernum skipað að ná yfirburðum gagnvart Bretum í lofti. Því hófu Þjóðverjar árásir á flugvelli breska lofthersins. Þegar leið á orrustuna fór þýski flugherinn einnig að gera árásir á verksmiðjur þar sem nýjar flugvélar voru framleiddar. Loks fóru Þjóðverjar að varpa sprengjum á almenna borgara og á svæði nutu táknræns eða pólitísks mikilvægis á Bretlandi. Tilgangurinn var að draga úr baráttuvilja Breta og neyða bresku ríkisstjórnina að samningsborðinu.

Þjóðverjar höfðu á þessum kafla styrjaldarinnar sigrað Frakkland og Niðurlönd og því voru Bretar berskjaldaðir fyrir árás af hafi. Miðstjórn þýska hersins vissi þó að erfitt yrði að gera hafárás á Bretland þar sem konunglegi breski sjóherinn naut öruggra yfirráða á Ermarsundi og Norðursjónum. Þann 16. júlí fyrirskipaði Adolf Hitler undirbúning „Sæljónsaðgerðarinnar“ ("Unternehmen Seelöwe") svokölluðu. Í þessari aðgerð áttu Þjóðverjar að gera innrás í Bretland af hafi og úr lofti eftir að þýski loftherinn hefði tryggt sér yfirburði gagnvart Bretum. Í september gerðu Bretar næturárásir á flugstöðvar Þjóðverja á meginlandinu. Þar sem þýska flughernum hafði ekki tekist að vinna bug á þeim breska neyddist Hitler til þess að fresta og loks aflýsa Sæljónsaðgerðinni. Þjóðverjar höfðu ekki ráð á að halda dagárásunum áfram til lengdar en þeir héldu áfram næturárásunum um nokkurt skeið.

Sagnfræðingurinn Stephen Bungay hefur sagt að orrustan hafi verið fyrsti meiriháttar ósigur Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni og hafi markað kaflaskil í stríðinu. Orrustan um Bretland er kennd við ræðu sem Winston Churchill flutti á neðri deild breska þingsins þann 18. júní: „Orrustunni um Frakkland, eins og Weygand hershöfðingi kallaði hana, er lokið. Orrustan um Bretland er í þann mund að hefjast.“
Allium tuolumnense

Allium tuolumnense er tegund af laukætt einlend í Tuolumne County, Kaliforníu, þar sem hún finnst eingöngu á litlu svæði í lágfjöllum Sierra Nevada við Rawhide Hill og Red Hills. Hún vex í „serpentine“ jarðvegi.

Lýsing.

"Allium tuolumnense" vex upp af rauðbrúnum lauk sem er 1 til 2 sm langur. Blómstöngullinn er grannur, að 50 sm langur og stakt blað álíka langt.

Blómskipunin er með 20 til 60 blóm, hvert á blómlegg sem er 1 til 2 sm langur. Blómin eru tæplega sentimeters breið fullopnuð, með sex hvít eða bleik , egglaga krónublöð. Fræflarnir eru sex.
Ískóð

&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;

&lt;revision&gt;

&lt;parentid&gt;1596924&lt;/parentid&gt;

&lt;timestamp&gt;2018-06-16T09:53:43Z&lt;/timestamp&gt;

&lt;contributor&gt;

&lt;username&gt;Maxí&lt;/username&gt;

&lt;/contributor&gt;

&lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;

&lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;

Ískóð (fræðiheiti: "Boreogadus saida") er hánorræn smávaxin þorskfiskategund (20–30 cm) sem útbreidd er umhverfis Norðurheimskautið og jafnframt sú fisktegund sem hefur veiðst hvað nyrst í Norður-Íshafinu. Ískóð heldur sig aðallega við botn og þá oft í þéttum torfum en stundum finnst það einnig uppsjávar. Ískóð er ein af örfáum hánorrænum fisktegundum sem finnast við Ísland og við landið eru suðurmörk útbreiðslu þess í norðaustanverðu Norður-Atlantshafi.
Sverrir Ingi Ingason

Sverrir Ingi Ingason (fæddur 5. ágúst, 1993) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem varnarmaður fyrir gríska félagið PAOK og Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. Sverrir var valinn í hópinn fyrir EM 2016 og HM 2018.
520–511 f.Kr.

520–511 f.Kr. var 9. áratugur 6. aldar f.Kr.
8. árþúsundið f.Kr.

8. árþúsundið f.Kr. var tímabil sem hófst árið 8000 f.Kr. og lauk árið 7001 f.Kr. samkvæmt gregoríska tímatalinu.
30. öldin f.Kr.

30. öldin fyrir Krists burð eða 30. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 3000 f.Kr. til enda ársins 2901 f.Kr.
Violeta Chamorro

Violeta Chamorro (f. 18. október 1929) er níkaragskur stjórnmálamaður, útgefandi og fyrrverandi forseti Níkaragva. Hún er þekkt fyrir að binda enda á stríð Kontraskæruliða, síðasta hluta níkarögsku byltingarinnar. Hún er eina konan sem hefur verið forseti Níkaragva.

Æviágrip.

Violeta Chamorro fæddist til landeignarfjölskyldu í suðurhluta Níkaragva og hlaut menntun að hluta til í Bandaríkjunum. Eftir að hún sneri til heimalands síns giftist hún og stofnaði fjölskyldu. Eiginmaður hennar, Pedro Joaquín Chamorro Cardenal, var blaðamaður hjá fréttablaði fjölskyldu sinnar, "La Prensa", sem hann erfði síðar. Vegna andófs síns gegn ríkisstjórninni var hann oft fangelsaður og rekinn úr landi, sem neyddi Violetu Chamorro til að fylgja honum í útlegðir eða í fangelsi. Þegar eiginmaður hennar var myrtur árið 1978 tók Violeta Chamorro við stjórn blaðsins. Morðið á eiginmanni hennar blés byltingarmönnum eldmóð í brjóst og sem ritstjóri "La Prensa" notaði Chamorro ímynd hans til þess að hvetja stjórnarandstöðuna áfram. Þegar Sandínistar steyptu Anastasio Somoza Debayle forseta af stóli studdi Chamorro þá í fyrstu og tók sæti í bráðabirgðastjórn Þjóðviðreisnarherstjórnarinnar ("Junta de Gobierno de Reconstrucción Nacional", JGRN) en þegar stjórnin gerðist æ öfgasinnaðari og undirritaði samkomulög við Sovétríkin sagði Chamorro af sér og tók aftur upp störf við dagblaðið.

"La Prensa" hélt áfram að gagnrýna stjórnvöldin þrátt fyrir hótanir og ritskoðanir stjórnarinnar. Þegar Daniel Ortega lýsti því yfir árið 1990 að boðað skyldi til frjálsra kosninga var Chamorro valin forsetaframbjóðandi bandalags stjórnarandstöðunnar ("Unión Nacional Opositora", UNO). Þetta var bandalag 14 stjórnmálaflokka, allt frá íhaldsmönnum og frjálslyndum til kommúnista. Vegna ólíkra hugsjóna aðildarflokkanna átti bandalagið erfitt með að móta afgerandi stefnu aðra en þá að binda enda á stríðið. Þrátt fyrir að skoðanakannanir spáðu Ortega, sitjandi forseta Sandínista, sigri vann Chamorro kosningarnar þann 25. febrúar 1990 og varð þar með fyrsta konan sem hefur verið kjörin þjóðhöfðingi í allri Ameríku.

Þegar Chamorro sór forsetaeiðinn þann 25. apríl árið 1990 var það í fyrsta skipti í rúma fimm áratugi sem stjórnarskipti höfðu farið friðsamlega fram í Níkaragva og fyrsta skipti sem forseti Níkaragva hafði vikið friðsamlega fyrir eftirmanni sínum. Þegar Chamorro tók við stjórn var efnahagurinn illa staddur vegna margra ára borgarastyrjaldar, en henni tókst að koma á varanlegum friði í landinu. Sex ára stjórnartíð Chamorro einkenndist af efnahags- og samfélagsörðugleikum en henni tókst þó að miðla málum með andstæðingum sínum og viðhalda stjórn sinni, endurreisa sambönd ríkisins við alþjóðabanka og binda enda á óðaverðbólguna sem hafði þjáð landið í nokkur ár. Þó markaði stjórnartíð hennar einnig talsverðar efnahagslegar og samfélagslegar afturfarir. Frá 1990 til 2001 féll landið úr 60. í 116. sæti á lista yfir þróuðustu lönd heims og varð fátækasta land í Ameríku á eftir Haítí. Eftir að hún lét af embætti þann 10. janúar 1997 vann Chamorro að ýmsum alþjóðlegum friðarverkefnum þar til hún settist í helgan stein vegna heilsubrests.
Poecilia vandepolli

Poecilia vandepolli er fiskitegund sem var lýst af Van Lidth de Jeude, 1887. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Rostov við Don

Rostov við Don (rússneska: "Ростов-на-Дону́", umritað: "Rostov-na-Donú") er borg í Rostovfylki í suðurhluta Rússlands. Hún er við fljótið Don 46 km frá árósunum við Asovhaf.
Poecilia caucana

Poecilia caucana er fiskitegund sem var fyrst lýst af Steindachner, 1880. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Poecilia hispaniolana

Poecilia hispaniolana

er fiskitegund sem var fyrst lýst af Rivas, 1978. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Poecilia kempkesi

Poecilia kempkesi er fiskitegund sem var fyrst lýst af Poeser, 2013.
885

885 (DCCCLXXXV í rómverskum tölum) var 85. ár 9. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
876

876 (DCCCLXXVI í rómverskum tölum) var 76. ár 9. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Temuera Morrison

Temuera Morrison, (fæddur 26. desember 1960), er leikari frá Nýja Sjálandi. Hann lék Jango Fett í og . Morrison var rödd Boba Fett í frá 2004.
Steinfön

Steinfön (fræðiheiti: "Stenoptilia islandicus") er fiðrildategund í fanafiðrildaætt ("Pterophoridae"). Hún þekkist frá Íslandi, Skotlandi, Noregi, Svíþjóð, Finnlandi og Norður-Rússlandi.

Vænghafið er 17–19 mm. Fullorðin dýr fljúga í júní og júlí.

Lirfurnar nærast á blómum og fræjum "Saxifraga" tegunda, til dæmis "Saxifraga oppositifolia" og "Saxifraga aizoides".
Sauli Niinistö

Sauli Väinämö Niinistö (f. 24. ágúst 1948) er finnskur stjórnmálamaður, lögfræðingur og bankamaður sem hefur verið forseti Finnlands frá árinu 2012. Niinistö vann sigur í annarri umferð finnsku forsetakosninganna það ár með 62,6% atkvæða gegn græningjanum Pekka Haavisto. Niinistö er meðlimur í finnska Samstöðuflokknum og var árið 2012 fyrsti forseti Finnlands úr röðum íhaldsmanna í um þrjátíu ár. Niinistö er hlynntur frekari samruna við Evrópusambandið og hafði fyrir forsetatíð sína verið fjármálaráðherra Finnlands frá 1996 til 2003. Hann hafði einnig verið dómsmálaráðherra og forseti finnska þingsins.

Niinistö var endurkjörinn þann 28. janúar 2018 í fyrstu umferð kosninga með um 60% atkvæða. Hann bauð sig fram til endurkjörs óháður stjórnmálaflokkum. Honum hafði meðal annars verið hrósað fyrir að halda jafnvægi í samskiptum Finna við Rússland á sama tíma og aukin spenna er komin upp milli Rússlands og vesturlanda. Niinistö tók þann 16. júlí á móti Donald Trump Bandaríkjaforseta og Vladímír Pútín Rússlandsforseta á leiðtogafundi þeirra í Helsinki.

Upp frá innrás Rússa í Úkraínu árið 2022 hefur Niinistö opinberlega verið fylgjandi því að Finnland gerist aðili að Atlantshafsbandalaginu.
501 f.Kr.

501 f.Kr. var 100. ár 6. aldar f.Kr.
580–571 f.Kr.

580–571 f.Kr. var 3. áratugur 6. aldar f.Kr.
Giuseppe Conte

Giuseppe Conte (f. 8. ágúst 1964) er ítalskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem er 58. og fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu. Hann tók við embætti þann 1. júní 2018.

Conte starfaði sem prófessor í einkarétti áður en hann hóf þátttöku í stjórnmálum. Hann var lítið þekktur þar til 21. maí 2018 en þá var stungið upp á honum sem forsætisráðherraefni samsteypustjórnar Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins. Í fyrstu neitaði Sergio Mattarella forseti Ítalíu að staðfesta þessa ríkisstjórn þar sem hann kunni ekki við val þeirra á evruandstæðingnum Paolo Savona sem fjármálaráðherra Þann 31. maí var leyst úr ágreiningnum og Giovanni Tria var gerður að fjármálaráðherra. Conte sór embættiseið sem forsætisráðherra næsta dag.

Ýmsir fjölmiðlar líta á ríkisstjórn Conte sem fyrstu popúlísku ríkisstjórn í Vestur-Evrópu. Conte er annar maðurinn sem hefur gerst forsætisráðherra Ítalíu án fyrri reynslu í ríkisstjórnarstörfum á eftir Silvio Berlusconi. Hann er jafnframt fyrsti forsætisráðherrann frá Suður-Ítalíu síðan Ciriaco De Mita var ráðherra árið 1989.

Þar sem Conte er ekki hátt settur í stjórnmálaflokkunum sem mynduðu ríkisstjórn hans voru persónuleg völd hans sem forsætisráðherra í fyrstu ríkisstjórn hans nokkuð takmörkuð. Formenn Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins, Luigi Di Maio og Matteo Salvini, voru hver um sig ráðherra fjárhagsþróunar og innanríkisráðherra í ríkisstjórninni. Auk þess voru Di Maio og Salvini báðir varaforsætisráðherrar.

Þann 20. ágúst árið 2019 lýsti Conte því yfir að hann hygðist segja af sér sem forsætisráðherra. Afsögn Conte kom í kjölfar þess að Salvini dró Norðursambandið úr ríkisstjórnarsamstarfinu með Fimmstjörnuhreyfingunni. Conte sakaði Salvini um að skapa stjórnarkreppu í eigin þágu til þess að reyna að auka fylgi flokks síns í nýjum kosningum. Í stað þess að boða til nýrra kosninga ákváðu meðlimir Fimmstjörnuhreyfingarinnar hins vegar að mynda nýja ríkisstjórn í samstarfi við ítalska Lýðræðisflokkinn og settu það skilyrði að Conte, sem nýtur mikilla vinsælda meðal meðlima hreyfingarinnar, sæti áfram sem forsætisráðherra.

Conte sagði aftur af sér þann 25. janúar árið 2021. Italia Viva, klofningsflokkur fyrrum forsætisráðherrans Matteo Renzi úr Lýðræðisflokknum, hafði dregið stuðning sinn við stjórn Conte til baka. Conte hafði náð áframhaldandi meirihluta á neðri deild ítalska þingsins en ekki á öldungadeildinni. Eftir afsögn Conte var Mario Draghi, fyrrum seðlabankastjóra Evrópu, boðið að mynda þjóðstjórn til að ljúka kjörtímabilinu.

Í ágúst 2021 var Conte formlega kjörinn forseti Fimmstjörnuhreyfingarinnar. Hann hafði haft náin tengsl við flokkinn en hafði þó verið óflokksbundinn á meðan hann var forsætisráðherra.