arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sjösofendur

Sjösofendur voru sjö kristnir og grískættaðir unglingar í Efesos sem sváfu í 150 eða 200 ár tíl að losna undan ofsóknum Desíusar keisara um miðja 3. öld. 27. júní er sjösofendadagur.

Velættaðir kristnir unglingar leituðu hælis í helli einum í fjallinu Celius vegna trúarofsókna og voru múraðir inni. Guð lét svefn falla á þá og vöknuðu þeir ekki aftur fyrr en eftir nær tvær aldir. Þá var land þeirra orðið kristið og þeir færðu Þeódósíusi keisara sönnun fyrir lífi eftir dauðann, en lögðust siðan aftur til svefns og sofa nú að eilífu. Dagaurinn, sem við þá er kenndur, sjösofendadagurinn, varð mikils metínn á dögum krossferðanna og á 17. öld var byrjað að heita á sjösofendur við svefnleysi og hitasótt.

Helgisögninni fylgir veðurtrú á suðlægum slóðum, og á veður að haldast líkt sjö næstu daga eða vikur. Slíkrar þjóðtrúar varð vart á Íslandi á síðari öldum en hún virðist aldrei hafa verið almenn, en ef til vill lífseigust á vesturhluta landsins.

Á síðari tímum er "sjösofandi" stundum notað um þann sem sefur fast og lengi eða einhvern sem varast ekki hættu eða gegnir ekki kalli tímans.
Litli-Skerjafjörður

Litli-Skerjafjörður er hverfi í Vesturbæ Reykjavíkur sem afmarkast af Reykjavíkurflugvelli í suðri, Njarðargötu í austri, Eggertsgötu í norðri og Þorragötu í vestri.

Byggðin í Litla-Skerjafirði var nyrsti hluti samfelldrar byggðar í Skerjafirði, en á árum síðari heimsstyrjaldarinnar var byggðin klofin í tvennt með austur/vestur flugbraut Reykjavíkurflugvallar. Mörg húsanna sem þurftu að víkja vegna þessara framkvæmda voru flutt í Laugarneshverfi. Flest húsanna sem rifin voru eða flutt stóðu við Reykjavíkurveg og Hörpugötu og fram yfir 1960 var Hörpugata klofin sundur af flugbrautinni og var bæði í Litla- og Stóra-Skerjafirði, en nú eru húsin í Stóra-Skerjafirði talin til Einarsness.

Nafngiftir gatnanna í Litla-Skerjafirði eru fjölbreytilegar. Hörpugata, Þorragata, Góugata og Skerplugata vísa í norræna tímatalið. Fossagata og Þjórsárgata bera nöfn sem vísa til virkjanaáforma Einars Benediktssonar. Þá minnir heiti Reykjavíkurvegar á þá tíð þegar Skildinganes heyrði undir lögsagnarumdæmi Seltjarnarness og þjóðleiðin til Reykjavíkur lá um götuna.

Á seinni árum hefur orðið þétting byggðar í Litla-Skerjafirði, meðal annars með aðflutningi gamalla húsa sem orðið hafa að víkja vegna framkvæmda í miðborg Reykjavíkur og sem hafa verið endurbyggð í hverfinu.
Devoneyja

Devoneyja er eyja sem tilheyrir Núnavút-sjálfstjórnarhéraðinu í Kanada og er stærsta óbyggða eyja heims og sjötta stærsta eyja Kanada, 55.247 ferkílómetrar að stærð. Hún liggur á milli Baffinslands og Ellesmere-eyjar.

Verslunarstöð var reist í Dundas Harbour árið 1924 og árið 1934 voru 53 inuítafjölskyldur fluttar þangað frá Baffinslandi til að reyna að koma upp byggð á eynni en sú tilraun mistókst, enda er loftslag þar mun kaldara en á Baffinslandi og eyjan miklu vindasamari svo að fólkið yfirgaf eyna tveimur árum síðar. Önnur tilraun var gerð til að koma eynni í byggð nokkru síðar en hún fór endanlega í eyði 1951.

Sumarið á Devoneyju er aðeins 40-50 dagar, vetrarfrostið getur farið niður í 50 gráður og úrkoma er mjög lítil. Eyjan hefur verið notuð sem æfingastöð til að búa menn undir hugsanlega landgöngu á reikistjörnunni Mars.
Lisa Gerrard

Lisa Gerrard (fædd 12. apríl 1961) er ástralskur tónlistarmaður, söngkona og tónskáld. Hún varð þekkt á tíunda áratugnum þegar hún var forsprakki hljómsveitarinnar Dead Can Dance ásamt Brendan Perry.
Sigurður Vigfússon Íslandströll

Sigurður Vigfússon (16. október 1691 – 20. nóvember 1752), kallaður Íslandströll, var skólameistari í Hólaskóla og síðar sýslumaður í Dalasýslu. Hann var stórvaxinn og sterkur og eru til margar þjóðsögur um aflraunir hans.

Sigurður var fæddur í Bjarnarhafnarsókn á Snæfellsnesi, sonur Vigfúsar Árnasonar sýslumanns í Hnappadalssýslu og konu hans Helgu Sigurðardóttur. Hann fór til Kaupmannahafnar að loknu stúdentsprófi og var þar fjóra vetur viðnám en þótti þó hvorki sérlega skarpur né vel lærður. Hann varð þó skólameistari í Hólaskóla árið 1724 og gegndi því starfi lengur en flestir aðrir þótt hann skorti hæfileika til þess. Hann var hins vegar vinsæll og vel liðinn, seinþreyttur til vandræða og gerðu skólapiltar sér því dælt við hann og agi var enginn.

Þegar Ludvig Harboe kom til Íslands í eftirlitsferð sína þótti honum ekki gott ástand í Hólaskóla og skólameistarinn með öllu óhæfur vegna vanþekkingar og skilningsleysis á skólamálum. Harboe fékk Sigurð því með lagni til að segja af sér og var séra Gunnar Pálsson fenginn til að stýra skólanum í staðinn. Sigurður fékk þá embætti sýslumanns í Dalasýslu og gegndi því til dauðadags, Hann bjó í Þykkvaskógi í Miðdölum.

Kona Sigurðar var Karítas Guðmundsdóttir og var hún dóttir séra Guðmundar Jónssonar á Helgafelli, bróður Valgerðar konu Steins Jónssonar biskups.

Sigurður var stórvaxinn og kraftalegur, rammur að afli og var því kallaður Sigurður sterki eða Sigurður Íslandströll. Hann var af sumum talinn sterkastur Íslendinga um sína daga og var sagður hafa snúið niður naut og barist við útilegumenn og jafnvel tröll. Má víða finna sagnir um aflraunir Sigurðar Íslandströlls.
Bjarni Gamalíelsson

Bjarni Gamalíelsson (d. 1635) eða Bjarni Gamlason, því nafn föður hans er oft stytt í heimildum, var skólameistari í Hólaskóla og síðan prestur á Grenjaðarstað í um hálfa öld.

Faðir Bjarna var séra Gamalíel Hallgrímsson á Stað í Hrútafirði, föðurbróðir Guðbrands Þorlákssonar biskups. Ekki er vitað um menntun Bjarna eða hvort hann hafði verið erlendis við nám. Hann varð skólameistari hjá frænda sínum á Hólum árið 1576 og gegndi því embætti í tíu ár. Jafnframt var hann heimilisprestur Guðbrands biskups. Árið 1586 varð hann prestur að Grenjaðarstað í Aðaldal og var það til æviloka, eða í 49 ár, og hefur orðið háaldraður. Hann var sagður merkisklerkur.

Kona Bjarna var Þuríður Guðmundsdóttir frá Djúpadal í Blönduhlíð. Þau eignuðust að sögn 16 eða 17 börn og urðu afar kynsæl. Ein dóttir þeirra var Sigríður, seinni kona Arngríms lærða Jónssonar og amma Páls Vídalín.
Erasmus Villadtsson

Erasmus Villadtsson (um 1520 – 1591), einnig nefndur "Willardsson" og "Vilhjálmsson", var jóskur maður af þýskum ættum sem settist að á Íslandi, var fyrst skólameistari í Skálholti og síðan prestur, seinast á Breiðabólstað í Fljótshlíð.

Faðir Erasmusar er sagður hafa heitið Villadt Símonsson og verið fæddur í Þýskalandi en móðir hans Elsa Jensdóttir. Hálfbróðir hans, Kristján Villadtsson, settist einnig að á Íslandi. Erasmus mun hafa komið til Íslands 1561 og orðið skólameistari í Skálholti. Því embætti gegndi hann til 1564 en varð þá prestur í Görðum á Álftanesi. Ári síðar giftist hann fyrri konu sinni, Helgu dóttur Gísla Jónssonar biskups, og varð prestur í Odda. Árið 1576 fékk hann svo Breiðabólstað í Fljótshlíð og var þar prestur til dauðadags.

Hann var í röð helstu klerka, var officialis og gegndi biskupsstörfum frá því að Gísli Jónsson lést þar til Oddur Einarsson tók við. Seinni kona hans var Þórunn Þórólfsdóttir. Hann átti fjölda barna með konum sínum og er frá honum mikil ætt.

Erasmus var góður söngmaður og hefur því oft verið haldið fram að hann hafi fyrstur manna flutt tvísöng til Íslands en það stenst ekki því til er handrit með íslenskum tvísöng frá 1473, auk þess sem talað er um tvísöng í Lárentíusar sögu Kálfssonar.
Sigfús Egilsson

Sigfús Egilsson (3. maí 1600 – 1673) var kennari og síðan skólameistari í Hólaskóla, prestur í Hofsþingum og síðast dómkirkjuprestur á Hólum í Hjaltadal.

Sigfús var sonur Egils Ólafssonar, prests á Bægisá, í Hofsþingum og síðast á Tjörn í Svarfaðardal, og fyrri konu hans Oddnýjar Sigfúsdóttur. Hann var heyrari á Hólum frá 1631 til 1638 en varð þá skólameistari og gegndi því starfi til 1644. Það ár var hann vígður prestur að Hofi á Höfðaströnd og þjónaði Hofsþingum til 1660. Þá fór hann aftur að Hólum, varð þar dómkirkjuprestur og gegndi því embætti til dauðadags.

Fyrri kona Sigfúsar var Vilborg Erlendsdóttir en hún dó af barnsförum 1644 og áttu þau ekki barn sem lifði. Sigfús giftist aftur Ólöfu Sigfúsdóttur og voru börn þeirra séra Egill í Glaumbæ, sem var skólameistari á Hólum um tíma, séra Jón á Ríp og Oddný, kona Gísla Eiríkssonar lögréttumanns á Höskuldsstöðum í Breiðdal.
Jón Bjarnason (prestur á Staðarbakka)

Jón Bjarnason (d. 8. september 1705) var kennari og skólameistari í Hólaskóla og síðar prestur á Staðarbakka í Miðfirði.

Jón var sonur séra Bjarna Jónssonar prests í Miklagarði í Eyjafirði og síðar á Þönglabakka í Fjörðum og konu hans Margrétar Gamalíelsdóttur. Um séra Bjarna segir Jón Espólín: „Var klagaður fyrir allra handa embættisafglöp og heimsku, en var ríkur og kunni vel til laga, gat því varið sig.“

Jón var skólameistari á Hólum 1667-1673 og á meðan hann var þar átti hann barn í frillulífi. Hann var sagður allvel lærður, skáld og mælskumaður. Árið 1673 var hann vígður prestur að Staðarbakka og var þar til dauðadags, eða í 32 ár. Í annálum segir að hann hafi ekki viljað deyja inni í bæ, heldur í kirkjunni, og hafi gengið þangað en hnigið niður við stein á miðri leið og dáið þar.

Fyrri kona hans var Sigríður Hákonardóttir en sú síðari Sigríður Þorgilsdóttir.
Jón Guðmundsson í Hítardal

Jón Guðmundsson (1558 – 7. febrúar 1634) var skólameistari í Skálholti og síðan prestur í Hítardal frá árinu 1590 til dauðadags, eða í 44 ár.

Foreldrar Jóns voru Guðmundur Jónsson, bóndi og lögréttumaður á Hvoli í Saurbæ, og kona hans Þórunn Sigurðardóttir. Hann sigldi til Brimaborgarar sextán ára að aldri og var þar í skóla í þrjú ár en síðan í Kaupmannahafnarháskóla í fimm ár. Þá kom hann til Íslands og varð sveinn Gísla Jónssonar biskups en síðan skólameistari 1585 og gegndi því starfi til 1589. Árið 1590 varð hann prestur í Hítardal. Hann var sagður einn lærðasti maður landsins, röggsamlegur og mikilmenni, „hataði ekki kvenfólk“.

Hann var í biskupskjöri á móti Oddi Einarssyni en sagt er að það hafi unnið á móti honum að hann hafi verið grunaður um að hafa orðið fyrir áhrifum af kalvínisma þegar hann var í námi í Brimum. Hann var prófastur í Mýrasýslu í 38 ár en sagði af sér 1625 vegna sjónleysis og elli. Hann var blindur seinustu árin.

Kona séra Jóns var Guðríður Gísladóttir og giftust þaðu 1595. Hún var dóttir Gísla Þórðarsonar lögmanns. Guðríður varð líkþrá og dó árið 1620, 43 ára að aldri. Einn sonur þeirra var Þórður Jónsson, prestur og fræðimaður í Hítardal. Annar sonur þeirra, Gísli, var stúdent en var dæmdur til lífláts fyrir þjófnað. Hann var þó náðaður árið 1632 gegn greiðslu fébóta.
Gullgerðarmaðurinn

Gullgerðarmaðurinn (franska: "Le faiseur d'or") er tuttugasta bókin í bókaflokknum um Sval og Val. Hún kom út árið 1970. Höfundur og teiknari hennar var listamaðurinn Fournier og var þetta fyrsta bók hans eftir að Franquin hætti ritun sagnanna. Hún var gefin út á íslensku árið 1979 og telst sjötta í röðinni í íslenska bókaflokknum.

Söguþráður.

Sveppagreifinn ljóstrar því upp í sjónvarpsviðtali að hann lumi á bók hins kunna gullgerðarmanns Nikulásar gráa (Nicolas Flamel). Svalur og Valur óttast að þessar upplýsingar kunni að freista glæpamanna og flýta sér til seturs Sveppagreifans. Í ljós kemur að greifanum hefur verið rænt en Zorglúbb, sem varð vitni að ráninu ber kennsl á Samma, hinn illa frænda Vals, sem leiðtoga mannræningjanna.

Skúrkunum tekst að klófesta bókina og koma upp aðstöðu til gullgerðar í yfirgefnum kastala. Svalur og Valur hafa upp á þeim og endurheimta bók gullgerðarmannsins eftir æsileg átök. Meðan á hamagangnum stendur gangsetur gormdýrið gullgerðarvélina fyrir slysni og tekst óvart að framleiða gull. Sveppagreifinn tekur að lokum vélina í sína umsjá og ætlar að rannsaka hana vísindalega.

Aukasaga bókarinnar er stutt jólasaga um einmanna son efnafólks sem fagnar jólunum með fátækum eldri manni og hittir þá Sval og Val.

Íslensk útgáfa.

Gullgerðarmaðurinn var gefinn út af Iðunni árið 1979 í íslenskri þýðingu Jóns Gunnarssonar. Þetta var sjötta bókin í íslensku ritröðinni.
Hljómsveitin Varsjárbandalagið

Hljómsveitin Varsjárbandalagið var stofuð í febrúar árið 2009 af Sigríði Ástu Árnadóttur, Magnúsi Pálssyni, Halli Guðmundssyni og Karli Pestka. Jón Torfi Arason og Steingrímur Guðmundsson komu síðar inn í sveitina.

Þann 9. júní 2011 kom úr fyrsta plata sveitarinnar, "Russian Bride". Á plötunni er að finna útsetningar Varsjárbandalagsins á bæði þjóðlögum frá Austur-Evrópu og Gyðingaheiminum. Enn fremur eru á disknum lög eftir meðlim sveitarinnar sem og útsetningar á íslenskum lögum.

Hljómsveitin hefur komð fram á Þjóðlagahátíð á Siglufirði, Græna Hattinum á Akureyri, Café Rósenberg í Reykjavík, Bæjarbíói í Hafnarfirði og fjölmörgum öðrum stöðum.
Ólafur Halldórsson (prestur á Stað)

Ólafur Halldórsson (d. 1614) var skólameistari í Skálholtsskóla í eitt eða tvö ár um aldamótin 1600 en ekki er þó fullvíst hvenær. Hann varð svo prestur á Stað í Steingrímsfirði.

Ólafur var sonur Halldórs Sigurðssonar á Eyrarlandi í Eyjafirði og seinni konu hans, Sesselju Þorgrímsdóttur. Hann tók líklega við skólameistarastarfinu af Oddi Stefánssyni árið 1600 eða 1601 og gegndi því til 1602, þegar hann varð prestur á Stað. Aðrar heimildir segja þó að Oddur Einarsson hafi verið skólameistari frá 1600. Ólafur var prestur á Stað til dauðadags.

Kona Ólafs var Guðrún Jónsdóttir, dóttir Jóns Egilssonar lögréttumanns á Geitaskarði. Börn þeirra voru Sesselja, kona séra Gottskálks Jónssonar á Fagranesi, Þorleifur sem var smiður og smíðaði stofu á Bessastöðum fyrir höfuðsmanninn Pros Mund, og Guðrún, sem giftist Hermanni Pálssyni skyttu.
Pawel Bartoszek

Pawel Bartoszek (fæddur 25. september 1980) er íslenskur stærðfræðingur, varaborgarfulltrúi Viðreisnar og fyrrverandi forseti borgarstjórnar Reykjavíkur. Hann var fulltrúi í Stjórnlagaráði og sat á Alþingi frá 2016-2017. Hann var um árabil pistlahöfundur í Fréttablaðinu og á vefritinu Deiglunni.

Menntun.

Sem barn gekk Pawel í Melaskóla, síðar Hagaskóla og kláraði stúdentspróf af eðlisfræðibraut frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 2000. Hann lauk svo meistaragráðu í stærðfræði við Háskóla Íslands 2005.

Stjórnmál.

Pawel bauð sig fram til borgarstjórnar í sveitarstjórnarkosningunum 2010 á lista Sjálfstæðisflokksins þar sem hann var í átjánda sæti. Pawel var kosinn á Alþingi fyrir Viðreisn árið 2016 en féll út af þingi þegar boðað var til kosninga aðeins ári síðar. Árið 2018 náði Pawel kjöri sem borgarstjórnarfulltrúi Viðreisnar í Reykjavík eftir sveitastjórnarkosningarnar það ár. Hann var forseti borgarstjórnar frá 2019-2021. Pawel náði ekki kjöri í borgarstjórn í kosningunum árið 2022 en varð þá varaborgarfulltrúi.

Verðlaun og viðurkenningar.

Pawel kom fyrstur í mark í Árbæjarhlaupinu árið 2013, í 10km flokki 17 - 34 ára. Í maí 2014 veitti Samband ungra sjálfstæðismanna honum Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar fyrir pistlaskrif sín um einstaklingsfrelsi og fyrir að hafa jákvæð áhrif á íslenska stjórnmálaumræðu.
Hraungambri

Hraungambri, grámosi eða gamburmosi (fræðiheiti "Racomitrium lanuginosum") er mosi sem myndar mjúkar, samfelldar breiður. Hann er einn algengasti mosinn í íslenskum hraunum og fyrsti landneminn og myndar breiður í 100 ára gömlum hraunum eða eldri. Á snjóléttum svæðum þá verður hann ráðandi í gróðurfari. Hraungambri vex hægt, aðeins um 5 - 15 mm á ári. Hann vex best þar sem úrkoma er mikil eða mikill raki í lofti og lofthiti frá 8-10 gráðum Celsíus.

Hraungambri vex í endann en deyr jafnframt að neðan. Þótt mosaplantan sé 20 cm löng eru aðeins um fimm cm fremst á sprotanum lifandi. Hraungambri lengist um 1 sm á ári og það eru því um 5 ár frá því sprotahluti verður til þangað til hann hættir starfsemi og deyr. Ef hliðarsprotar hafa myndast verða þeir að nýjum plöntum þegar hlutinn fyrir neðan visnar.
Gormferill

Gormferill er heiti ferils, sem hringar sig eins og gormur.
Það er eitthvað við Mary

Það er eitthvað við Mary (enska: "There's Something About Mary") er bandarísk gamanmynd frá árinu 1998 sem Farrelly-bræðurnir leikstýrðu. Cameron Diaz og Ben Stiller fara með aðalhlutverkin. Sagan er um Ted Strohmann sem ræður til sín einkaspæjara til að hafa uppá æskuástinni henni Mary. Þegar einkaspæjarinn finnur hana, fellur hann sjálfur kylliflatur fyrir henni. Eitt leiðir af öðru og upphefst brjálæðisleg samkeppni milli þeirra til þess að vinna ástir Mary.
August Rei

August Rei (f. í Pilistvere 22. mars 1886, d. í Stokkhólmi 29. mars 1963) var eistneskur stjórnmálamaður. Hann stundaði nám í lögum við Háskólann í Pétursborg, enda var Eistland þá hluti rússneska keisaradæmisins. Hann gerðist jafnaðarmaður og sat í fyrstu bráðabirgðaríkisstjórn Eistlands 1918 – 1919. Hann var forseti stjórnlagaþings Eistlands 1919–1920 og gegndi eftir það ýmsum embættum. Hann var forseti landsins 1928 – 1929, utanríkisráðherra 1932 – 1933 og sendiherra í Sovétríkjunum 1938 – 1940. Eftir að Sovétstjórnin lagði Eistland undir sig með hervaldi, flýði Rei til Svíþjóðar. Hann var utanríkisráðherra í útlagastjórn Eistlands 1944–1945 og forsætisráðherra (og um leið forseti) hennar frá 1945 til dánardags. Hann kom í heimsókn til Íslands 1957 og ræddi þá við Ásgeir Ásgeirsson forseta og Guðmund Í. Guðmundsson utanríkisráðherra.
Sophus Bugge

Sophus Bugge – fullu nafni Elseus Sophus Bugge – (5. janúar 1833 – 8. júlí 1907) var norskur málvísindamaður, textafræðingur og þjóðfræðingur.

Æviágrip.

Sophus Bugge fæddist í Larvik. Foreldrar: Alexander Bugge (1790–1854) timburkaupmaður og Maren Kirstine Sartz (1798–1836).

Sophus Bugge varð stúdent í Kristjaníu 1848 og tók embættispróf í textafræði 1857. Meðal kennara hans voru P. A. Munch og Rudolf Keyser. Næstu ár fékk hann styrk til námsdvalar erlendis. Árið 1860 varð hann styrkþegi í samanburðarmálfræði og sanskrít, 1864 lektor og 1866 prófessor í indóevrópskum málvísindum og fornnorsku við Háskólann í Kristjaníu.

Meginframlag Bugges er á svið norrænna málvísinda og menningarþróunar, en frá hendi hans komu einnig markverð verk í samanburðarmálvísindum, einkum í latneskri textafræði, fornítölsku, etrúsku, armensku, rómanskri orðsifjafræði og sígaunamáli.

Árið 1852 birti Sophus Bugge fyrstu vísindagrein sína: "Om Consonant-Overgange i det norske Folkesprog". Á stúdentsárunum fór hann til Þelamerkur til þess að safna fornkvæðum. Hann átti umtalsverðan hlut í útgáfuverkinu "Danmarks gamle Folkeviser", sem Svend Grundtvig hóf að gefa út 1853. Þetta verk er mikilvægasta safn norrænna þjóðkvæða; lokabindið (XII. bindi) kom út 1976. Sophus Bugge gaf sjálfur út "Gamle norske Folkeviser" (1858) sem var talin góð fyrirmynd um vísindalega útgáfu. Þó að bindin yrðu ekki fleiri, er Bugge án efa sá einstaklingur sem safnað hefur flestum norskum fornkvæðum.

Bugge vann mikið að rannsóknum á norrænum rúnaristum, og gaf út "Norges indskrifter med de ældre runer". Árið 1865 gaf hann út stutta grein (sem var aðeins 23 línur) um rúnirnar á gullhornunum dönsku. Þar lagði hann fram nýja túlkun á áletruninni, með þýðingu á gotnesku, norrænu og fornensku. Bugge vildi bíða með að rökstyðja túlkunina, en með því að birta þýðingarnar sýnir hann fram á, án þess að segja það beint, að áletrunin er ekki á gotnesku, eins og P. A. Munch og fleiri höfðu haldið fram, og þar með var eðlilegt að líta svo á að málið á henni væri frumnorræna, það er undanfari norrænu málanna.

Sem textafræðingur er hann kunnastur fyrir útgáfu sína á "Eddukvæðum" (1867).

Önnur kunn verk hans eru "Studier over de nordiske Gude- og Heltesagns Oprindelse" (1881–1889) og rit á sviði rúnafræði.

Sophus Bugge var fremsti textafræðingur og málvísindamaður Norðmanna um sína daga. Hann var einnig góður kennari, og mikill persónuleiki sem hafði áhrif á samtíð sína. Hann var tekinn í Vísindafélagið í Kristjaníu 1858, og Konunglega norska vísindafélagið 1865, auk þess sem hann var í mörgum erlendum vísindafélögum. Hann varð heiðursdoktor í Uppsala-háskóla á 400 ára afmæli hans 1877, og riddari af St. Ólafs-orðunni 1877, stórriddari 1890 og stórkross 1896.

Kona Sophusar Bugges (gift 6.7.1869 í Kristjaníu) var Karen Sophie Schreiner (25.4.1835–3.7.1897). Sonur þeirra var Alexander Bugge (1870–1929) prófessor í sagnfræði. Dóttir Bugges, Johanna Bugge Berge, giftist Rikard Berge, og myndskreytti tvær útgáfur þeirra Bugges og Berges af norskum ævintýrum.
Theodor Wisén

Theodor Wisén, (31. mars 1835 – 15. febrúar 1892), var prófessor í norrænum málum við Háskólann í Lundi og rektor skólans 1876–1877 og 1885–1891. Hann átti sæti í Sænsku akademíunni 1878–1892 (sæti 5).

Wisén var nokkur frumkvöðull í norrænni textafræði. Hann lagði sérstaka stund á íslenska tungu og benti á nauðsyn þess að hafa góða þekkingu á norrænu og sögu norrænna mála til að fá fullan skilning á nútíma sænsku.

Sem fulltrúi í Sænsku akademíunni átti Wisén frumkvæði að því að koma aftur af stað vinnu við Orðabók Sænsku akademíunnar, sem legið hafði niðri um hríð, og átti hann hlut að því að ritstjórn hennar var flutt til Lundar.

Þó að mikill fengur væri að útgáfu Wiséns á Íslensku hómilíubókinni, 1872, leiddi hún af sér ritdeilu við Ludvig Larsson, sem gagnrýndi hana fyrir skort á nákvæmni. Síðari rannsóknir hafa staðfest það, sjá t.d. formála Andreu van Arkel de Leeuw van Weenen fyrir ljósprentun bókarinnar, Reykjavík 1993.
Gödel, Escher, Bach

Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid (stytt sem GEB) er bók eftir Douglas Hofstadter sem ræðir hliðstæður á milli rökfræðingsins Kurts Gödel, listamannsins M. C. Escher og tónskáldsins Johanns Sebastians Bach og hvernig tengingar á milli stærðfræði og greindar og listar með mikilli áherslu á sjálfvísanir, endurkvæmni og hugsun.
Benedetto Croce

Benedetto Croce (25. febrúar 1866 – 20. nóvember 1952) var ítalskur fagurfræðingur, heimspekingur og gagnrýnandi. Hugðarefni rita hans eru af ýmsu tagi, svo sem heimspeki, saga, aðferðafræði söguritunar og ekki síst fagurfræði. Hann fjallaði einnig um stjórnmál og tók þátt í þeim um hríð. Croce aðhylltist frjálslyndisstefnu en var andstæðingur óhamins viðskiptalífs. Hann hafði áhrif á menntamenn úr ýmsum áttum, jafnt marxista sem fasista.

Meðal verka Croce má telja "Breviario di estetica" ("Kjarni fagurfræðinnar"), lítið rit um fagurfræði þar sem listin er sett skör hærra en vísindi og frumspeki þar sem listin er það eina sem uppfræðir manninn. Allt sem maðurinn veit má smætta niður í rökræna og skapandi þekkingu. Listin sprettur af því síðarnefnda og að hluta byggir öll hugsun á henni.
Hvanndalir

Hvanndalir eru eyðibýli yst á Tröllaskaga austanverðum, á nesinu milli Héðinsfjarðar og Ólafsfjarðar. Þar var talið afskekktasta byggt ból á Íslandi, umgirt háum og bröttum fjöllum; sunnan þeirra gengur hið hrikalega Hvanndalabjarg fram í sjó og er þar með öllu ófært en norðan og vestan við þá eru Hvanndalaskriður. Fyrir þær var oftast fært en þó við illan leik.

Hvanndalir eru tvær dalskorur sem skerast inn í nesið og nefnist hinn nyrðri og stærri Hvanndalur en hinn syðri Sýrdalur. Bærinn stóð í mynni nyrðri dalsins og þykir þar fallegt bæjarstæði. Einnig mun einhvern tíma hafa verið hjáleiga í dalnum. Hvanndalir þóttu að sumu leyti góð bújörð fyrrum því þar er nokkuð gróðursælt á sumrin og snjóléttara en í nálægum fjörðum, túnstæðið stórt og slétt og engjalönd á dalnum. En lendingin er erfið og brimasöm og ofan hennar eru háir sjávarbakkar.

Lítið er vitað um byggð í Hvanndölum fyrr á öldum en hún kann að hafa verið stopul. Snemma á 17. öld bjó þar Tómas nokkur Gunnlaugsson en synir hans, Bjarni, Jón og Einar, voru hinir frægu Hvanndalabræður, miklir sjósóknarnar sem Guðbrandur biskup Þorláksson fékk til að fara í rannsóknarleiðangur til Kolbeinseyjar árið 1616 og kanna þau hlunnindi sem af eynni mætti hafa. Jörðin mun svo hafa verið í byggð til 1680. Þá fór hún í eyði og byggðist ekki aftur fyrr en 1807. Þá var búið í Hvanndölum til 1896 en þá keypti sveitarstjórn Hvanneyrarhrepps jörðina til þess að leggja hana í eyði, vegna þess hve afskekkt hún var og erfitt að komast þangað.