arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Koch-bræðurnir

Koch-bræðurnir eru áhrifamiklir athafnamenn í Bandaríkjunum og hafa þeir í gegnum tíðina aukið umsvif sín í stjórnmálum í Bandaríkjunum í gegnum styrki, sérfræðingahópa og aðrar rásir. Talið er að þeir hafi með þessu getað haft nánast bein áhrif á ákveðna tegund löggjafar í Bandaríkjunum þar sem að þeir hafa verið einir stærstu bakhjarlar Repúblíkana-flokksins um árabil.

Bræðurnir.

Þegar að talað er um „Koch-bræðurna“ er oftast verið að vitna í þá Charles G. Koch (f. 1935) og David H. Koch (f. 1940; d. 2019). Þeir voru tveir af fjórum bræðrum sem allir áttu hlut í samsteypunni Koch Industries en nú er Charles einn eftir. Hvor bróðir um sig er metinn á um 40,3 milljarða dollara og sitja því í fjórða sæti af 400 ríkustu einstaklingum í Bandaríkjunum og vegna pólitískra áhrifa þeirra sitja þeir saman í 24. sæti yfir valdamestu einstaklinga í heiminum. Þessi völd hafa bræðurnir skapað í gegnum mikla styrki til þingmanna, öldungadeildaþingmanna og í gegnum ýmsar greinar samsteypu sinnar og sérfræðingahópa sem þeir hafa sett á laggirnar.

Pólitísk áhrif.

Eins og fram kemur hér að ofan eru bræðurnir valdamiklir menn og hafa þeir safnað að sér þessum völdum í gegnum Repúblíkana-flokkinn í Bandaríkjunum. Koch Industries er annað stærsta einkafyrirtæki í Bandaríkjunum og skýrir það líka hve mikil áhrif þeirra eru. Helsta barráttumál þeirra er barráttan gegn reglugerðum sem snerta losun gróðurhúsalofttegunda og hafa þeir nýtt sér bæði peninga og þrýsting frá sérfræðingahópum, sem njóta styrkja frá Koch Industries til þess að hafa áhrif á útkomu dómsmála og úrskurð þingnefnda um reglugerðir í þeim málum sem snerta losu gróðurhúsalofttegunda. Þeir hafa hreinlega barist fyrir því að Umhverfisstofnun Bandaríkjanna (e. "Environmental Protections Agency") verið lögð niður. Það sem skýrir þessa hegðun er einna helst það að Koch Industries er eitt af stærstu olíu- og gasfélögum í Bandaríkjunum og krefst sá geiri mikilliar losunar á gróðurhúsalofttegundum.
Títulíngresi

Títulíngresi (fræðiheiti: "Agrostis vinealis" Schreber) er puntgras af ættkvísl língresis; upphaflega frá Evrasíu.
Gammósíur

Gammósíur, leggings eða leggjabuxur eru síðar þröngar prjóna- eða teygjubuxur.

Orðið gammósíur hefur einnig verið notað um háar skóhlífar úr gúmmí og legghlífar.
Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013

Ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur (einnig þekkt sem Velferðarstjórnin) voru stjórnarsamband Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs sem myndaðist í kjölfar efnahagskreppunnar á Íslandi haustið 2008 og hætti störfum eftir Alþingiskosningar 2013. Eftir að Geir Haarde baðst lausnar fyrir sig og ráðuneyti sitt 26. janúar 2009 mynduðu flokkarnir minnihlutastjórn sem tók við völdum sex dögum síðar þann 1. febrúar og varði Framsóknarflokkurinn hana vantrausti. Í kjölfar þingkosninganna 25. apríl 2009 fengu flokkarnir meirihluta og mynduðu nýja ríkisstjórn sem tók við völdum 10. maí 2009.

Ríkisstjórnirnar voru þær fyrstu til að hafa jafnt kynjahlutfall og var Jóhanna Sigurðardóttir fyrsti opinberlega samkynhneigði forsætisráðherra heims. Kjörtímabilið einkenndist af hörðum deilumálum og upplausnarástandi í samfélaginu. Ríkisstjórnarinnar biðu mörg brýn verkefni eftir efnahagshrun Íslands og hefur sá tími sem hún sat verið kenndur við endurreisn. Verkefni ríkisstjórnarinnar einkenndust af viðreisn íslensks efnahagslífs og rannsókn á aðdraganda hrunsins, enda var gengi gjaldmiðilsins veikt, verðbólga og atvinnuleysi hátt og mikill samdráttur á fyrstu árunum eftir hrun. Í tíð hennar var sótt um aðild að Evrópusambandinu, rammaáætlun gerð um virkjanakosti og ráðuneyti voru sameinuð.

Stjórnarmyndun.

Þann 26. janúar 2009 tilkynntu Geir Haarde, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, utanríkisráðherra og formaður Samfylkingarinnar, að stjórnarsamstarfi flokkanna væri lokið. Viðræður höfðu þá staðið yfir um nokkurt skeið milli flokkanna um mögulegt framhald ríkisstjórnarinnar sem strandaði á kröfu Samfylkingarinnar um að Jóhanna Sigurðardóttir myndi veita nýrri ríkisstjórn forsæti. Í kjölfar stjórnarslita baðst Geir Haarde lausnar fyrir ríkisstjórn sína Hinn sama dag hófust viðræður á milli Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs um minnihlutastjórn milli þeirra sem varin yrði vantrausti af Framsóknarflokknum.

Ráðherraskipan.

Taflan fyrir neðan sýnir þá málaflokka sem ráðherrar í ríkisstjórninni fóru með. Frá og með 1. október 2009 var nafni á Menntamálaráðuneytinu breytt í Mennta- og menningarmálaráðuneytið, einnig var Efnahagsráðuneytinu breytt í Efnahags- og viðskiptaráðuneytið, Dóms- og kirkjumálaráðuneytinu breytt í Dóms­mála- og mannréttindaráðuneyti Íslands og Samgönguráðuneytinu breytt í Samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið. Þann 1. september 2012 var Fjármálaráðuneytinu breytt í Fjármála- og efnhagsráðuneytið og Umhverfisráðuneytinu breytt í Umhverfis- og auðlindaráðuneytið. Á kjörtímabilinu var farið í miklar sameiningar ráðuneyta og heyrðu sjávarútvegs-, landbúnaðar-, iðnaðar- og viðskiptaráðuneytin undir Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið frá og með 1. október 2012. Þann 1. janúar 2011 voru dómsmála- og mannréttindaráðuneytið og samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið sameinuð sem Innanríkisráðuneytið. Þann sama dag voru félags- og tryggingamálaráðuneytið og heilbrigðisráðuneytið sameinuð sem Velferðarráðuneytið.
Ólafía Arndís

Alþjóðlegir merkisdagar og merkisár eru tilnefndir af ýmsum aðilum til að minnast eða vekja athygli á málefnum sem varða allan heiminn. Margir af þessum viðburðum hafa verið skilgreindir af Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna og ýmsum stofnunum Sameinuðu þjóðanna.
Dóra landkönnuður

Dóra landkönnuður er bandarísk teiknimynda þáttaröð sem var frumsýnd á Nikelodeon árið 2000. Þátturinn er á tveimur tungumálum, bandaríska útgáfan er talsett á ensku og spænsku, á meðan íslenska talsetningin er á íslensku og ensku. Sjötta þáttaröð þáttana fékk Peabody verðlaunin 2003 fyrir „framúrskarandi viðleitni við að gera lærdóm að ánægjulegri upplifun fyrir börn sem ekki eru byrjuð að ganga í skóla”.
Sokkatré

Sokkatré er fótlaga fjalir sem notaðar voru til að þæfa sokka og mæla stærð sokka.
Valla-Ljótur

Valla-Ljótur Ljótólfsson frá Völlum í Svarfaðardal var goðorðsmaður og einn helsti forustumaður Svarfdælinga um aldamótin 1000. Hann var sonur Ljótólfs goða á Hofi, sem var fyrsti landnámsmaður í Svarfaðardal. Valla-Ljóts saga segir frá deilum og mannvígum í Svarfaðardal í kring um kristnitökuna þar sem Ljótur kemur mikið við sögu. Þar fór Ljótur með sigur af hólmi og reyndist hinn farsælasti höfðingi. Kona hans er ekki nefnd í Valla-Ljóts sögu en skv. Landnámu hét hún Þuríður Þorleifsdóttir. Í sögunni er Ljóti svo lýst: „Hann var óhlutdeilinn umsýslumaðr, engi stúrumaðr, mikill maðr. Þat var til marks hversu honum líkaði: Hann átti tvennan búnað, blán kyrtil stuttan ok öxi snaghyrnda, ok var vafit járni skaptit. Þá var hann svá búinn er vígahugr var á honum. En þá honum líkaði vel, hafði hann þá brúnan kyrtil ok bryntröll rekit í hendi.“
1551

Árið 1551 (MDLI í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Opinberar aftökur

Erlendis.

Fædd

Dáin
Ögurvík

Ögurvík er vík í Ísafjarðardjúpi. Fyrir miðri Ögurvík stendur Ögur og Garðsstaðir. Ögurá skilur milli jarðanna en hún fellur til sjávar um víkina. Ögurnesið er milli Ögurvíkur og Viguráls, sem er í mynni Skötufjarðar.
Ívarssel

Ívarssel eða Vesturgata 66b var híbýli tómthúsmanna og sjómanna við Vesturgötu í Reykjavík. Ívarssel var einn af Selsbæjunum svokölluðu en hinir nefndust Stórasel, Litlasel og Jórunnarsel. Húsið var byggt árið 1869 varð að víkja vegna skipulags og var árið 2005 flutt og er nú varðveitt í Árbæjarsafni.
Hejaz

Hejaz (arabíska: الحجاز‎ "al-Ḥiǧāz") er hérað sem nær yfir vesturströnd núverandi Sádí-Arabíu. Vestan við það er Rauðahaf, Jórdanía fyrir norðan og sádíarabísku héruðin Najd austan megin og Asir sunnan megin. Höfuðstaður héraðsins er Jeddah en innan þess eru líka helgu borgirnar Mekka og Medína. Héraðið er það fjölmennasta í Sádí-Arabíu. Hejazarabíska er skyld egypskri arabísku. Héraðið var sjálfstætt konungsríki frá 1916 til 1925 þegar Ibn Sád lagði það undir sig og Konungsríkið Hejaz og Nejd, sem síðar varð Sádí-Arabía, varð til.
Mettuð fita

Mettuð fita er þríglýseríð sem inniheldur eingöngu mettaðar fítusýrur. Það eru fitusýrur með engum tvítengjum. Hvert kolefnisatóm er tengt fjórum öðrum atómum og bindistaðir þess mattaðir. Mettuð fita er aðallega í afurðum landdýra. Matvæli með hátt hlutfall mettaðrar fitu eru meðal annars rjómi, ostur, smjör, tólg, mör, svínafeiti og feitt kjöt.
Smygl

Smygl er varningur af hvaða tagi sem vera skal sem fluttur er á milli landa með ólöglegum hætti. Algengt er að fíkniefnum sé smyglað og jafnvel fólki. Sá sem stundar smygl kallast smyglari.
Lúsitanía

Lúsitanía (latína: "Lusitania") var rómverskt skattland sem náði yfir það sem nú er Portúgal, auk spænska héraðsins Extremadúra og Salamanca-sýslu. Það var nefnt eftir lúsitönum sem töluðu lúsitönsku og börðust gegn Rómverjum á 2. öld f.Kr. Höfuðborg landsins var "Emerita Augusta" (nú Mérida á Spáni). Upphaflega var Lúsitanía hluti af skattlandinu Hispania Ulterior en varð að sérstöku skattlandi við upphaf keisaradæmisins.
Anne Haney

Anne Ryan (Thomas) Haney (4. mars 1934 – 26. maí 2001) var bandarískur leikari.
Jaltaráðstefnan

Jaltaráðstefnan eða Krímráðstefnan var ráðstefna sem haldin var 4.–11. febrúar 1945 í Jalta á Krímskaga en þar hittust þjóðhöfðingjar Bandaríkjanna, Sovétríkjanna og Bretlands; Franklin D. Roosevelt, Jósef Stalín og Winston Churchill um skiptingu landsvæða til sigurvegara eftir stríð. Ráðstefnan var önnur í röð þriggja ráðstefna þessara þjóðarleiðtoga, fyrsta ráðstefnan var í Teheran og þriðja ráðstefnan var í Potsdam.
Guðmundur Hannesson

Guðmundur Hannesson (f. 9. september 1866 - d. 1. október 1946) var íslenskur læknir og frumkvöðull varðandi skipulagsmál og lýðheilsu og heilbrigðismál.

Ævi.

Guðmundur var sonur Hannesar Guðmundssonar bónda á Guðlaugstöðum í Blöndudal og Halldóru Pálsdóttur. Hann fór í Lærða skólann og að loknu stúdentsprófi árið 1887 fór hann til náms í Kaupmannahöfn og lauk læknisprófi í janúar 1894. Hann var svo héraðslæknir í Skagafirði og sat á Sauðárkróki. Veturinn 1895-1896 fór hann erlendis í frekara nám og eftir vetrardvöl í Kaupmannahöfn varð hann héraðslæknir á Akureyri og var þar í 11 ár. Hann stofnaði félag lækna og gaf út handskrifað læknablað á árunum 1902-1904. Árið 1907 flutti hann til Reykjavíkur og varð héraðslæknir þar og kennari við Læknaskólann. Þegar Háskóli Íslands var stofnaður varð hann prófessor í líffærafræði og heilbrigðisfræði. Guðmundur var rektor HÍ 1914-1915 og 1924-1925 en á þessum tíma skiptust prófessorar skólans um að gegna embættinu.

Guðmundur var virkur í stjórnmálum og varð árið 1907 formaður flokksstjórnar Landvarnarflokksins. Hann var svo kosinn annar af tveimur alþingismönnum Húnvetninga árið 1914 en náði ekki kjöri 1916. Guðmundur var fyrstur til að stunda mannfræðirannsóknir og mannamælingar á Íslandi. Guðmundur var frumkvöðull íslenskra skipulagsmála. Rit hans "Um skipulag bæja" kom út 1916.

Kona Guðmundar var Karólína Margrét Sigríður Ísleifsdóttir.
Charlie Hebdo

Charlie Hebdo (íslenska: „Charlie vikulega“) er franskt tímarit sem kemur út vikulega með skopmyndum, greinum, ritdeilum og bröndurum. Sjónarmið tímaritsins er óhefðbundið og lotningarlaust, en það styður veraldarhyggju, trúleysi og vinstristefnu og gagnrýnir kynþáttahatur, trúarbrögð (kaþólsku, gyðingdómi og íslam) og öfgahægriflokka (sérstaklega Front National). Tímaritið kom fyrst út árið 1970, en útgáfa þess var hætt árið 1981. Svo snéri það aftur árið 1992. Núverandi ritstjóri tímaritsins er Gerard Biard.

Tímaritið hefur verið þolandi tveggja hryðjuverksárása. Sú fyrsta var árið 2011 þegar eldsprengjum var kastað inn á skrifstofur "Charlie Hebdo". Talið er að þetta hefur verið viðbrögð við skopmydum af Múhameði sem voru gefnar út í tímaritinu. Önnur árásin var árið 2015 en tveir byssumenn komust inn á skrifstofur tímaritsins og drápu tólf starfsmenn þess. Meðal fórnarlamba var Stéphane Charbonnier („Charb“), fyrrverandi ritstjóri tímaritsins.

Fyrrverandi ritstjórar "Charlie Hebdo" voru François Cavanna (1969–1981) og Philippe Val (1992–2009). Tímaritið kemur út á hverjum miðvikudegi. Lesendafjöldi þess um 45.000 til 60.000 manns, en met þetta var slegið þegar fyrsta tímablaðið eftir skotaárásina kom út. Þá seldust yfir sjö milljónir eintaka á sex tungumálum.
1580

Árið 1580 (MDLXXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Ammoníumklóríð

Ammóníumklóríð eða salmíak er ólífrænt efnasamband með formúlunni NH4Cl og er hvítt kristallað salt sem leysist auðveldlega upp í vatni. Ammóníumklóríð er notað í matvælaiðnaði, í sumar tegundir af lakkrís.
New-York Mirror

New-York Mirror var vikurit útgefið í New York-borg frá 1823 til 1842 og aftur sem dagblaðið The Evening Mirror frá 1844 til 1898. Ritið var bæði frétta- og bókmenntatímarit. Það var stofnað af George Pope Morris og Samuel Woodworth. Eftir dalandi sölu hóf Morris samstarf við rithöfundinn Nathaniel Parker Willis um að gefa blaðið út undir nýju heiti. Kvæði Edgar Allan Poe, "Hrafninn", kom fyrst út undir hans nafni í þessu blaði 1845.
Jovian

Jovian er bandarískur gamanleikari.
Commodore PET

Commodore PET ("Personal Electronic Transactor") er einka/heimilistölva sem Commodore International setti á markað árið 1977. Hún þótti sérstök fyrir að vera með öll jaðartæki (segulbandstæki, lyklaborð og tölvuskjá) í einum kassa. Tölvan notaðist við MOS Technology 6502-örgjörvann sem var þá ódýrasti alhliða örgjörvinn á markaðnum. Þetta var fyrsta eiginlega tölvan sem Commodore framleiddi. Hún náði miklum vinsældum í Bandaríkjunum og Kanada en fyrst og fremst sem skrifstofuvél þar sem aðrir aðilar á borð við Apple og Atari lögðu undir sig markaðinn fyrir heimilistölvur og skólatölvur (eftir 1980 náði Commodore svo stórum hluta af heimilistölvumarkaðanum með Commodore VIC-20 og Commodore 64). PET-vélarnar voru markaðssettar í Evrópu sem CBM ("Commodore Business Machines") vegna deilna við Philips um PET-nafnið.
Stafræn borgaravitund

Stafræn borgaravitund (e. "digital citizenship") er að hafa þekkingu, færni og viðhorf sem þarf til að sýna ábyrga og virðingaverða hegðun þegar tækni er notuð eða þegar tekið er þátt í stafrænu umhverfi.

Hún er víðtækari en almennar siðareglur í tölvupóstsamskiptum og snýst um að forðast ritstuld, hvernig á að finna og meta upplýsingar, virða höfundarétt, vernda persónuupplýsingar, örugga netnotkun, og vita hvernig á að takast á við neteinelti.

Við erum að undirbúa nemendur til þrífast á 21. öldinni. Stafræn borgaravitund, með áherslu á bæði siðferðilega hegðun og öryggi, er lykilþáttur í að kenna nemendum að nota stafræna tækni til að nemendur nýti sem best möguleika sína í námi.

Skilgreining.

Hægt er að skipta stafræn borgaravitund í níu þætti:
1579

Árið 1579 (MDLXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Afl (aðgreining)

Afl getur verið:
Atli Harðarson

Atli Vilhelm Harðarson (fæddur 6. janúar 1960 í Biskupstungum á Íslandi) er íslenskur heimspekingur og háskólakennari.

Atli kenndi við Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi frá 1986 til 1996 og frá 1998 til 2011. Hann kenndi við Menntaskólann að Laugarvatni árin 1996 til 1998. Árið 2001 varð hann aðstoðarskólameistari Fjölbrautaskóla Vesturlands og skólameistari sama skóla 2011. Frá haustinu 2014 hefur Atli kennt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Hann hefur einnig fengist við rit- og fræðastörf, skrifað bækur og birt greinar um heimspeki, bókmenntir og tölvunarfræði og þýtt ljóð og heimspekirit.

Menntun.

Atli gekk í Barnaskóla Biskupstungna og lauk námi þaðan árið 1974. Hann lauk landsprófi árið 1975 frá Skálholtsskóla og nam eftir það við Menntaskólann að Laugarvatni þaðan sem hann lauk stúdentsprófi af eðlisfræðideild árið 1979. Að stúdentsprófi loknu hélt hann til Reykjavíkur í háskólanám. Hann nam heimspeki við Háskóla Íslands og lauk B.A.-gráðu í heimspeki og bókmenntum árið 1982. Þaðan lá leiðin til Bandaríkjanna. Atli hlaut M.A.-gráðu í heimspeki frá Brown University í Providence á Rhode Island árið 1984. Árið 2013 lauk hann doktorsprófi við Menntavísindasvið Háskóla Íslands en doktorsritgerð hans nefnist "In what sense and to what extent can organised school education be an aims-based enterprise?" Hann hefur einnig lokið námi til kennsluréttinda frá Háskóla Íslands.

Heimspeki.

Fram til 2010 snerust heimspekileg skrif Atla einkum um stjórnspeki, þekkingarfræði og frumspeki auk sögu heimspekinnar. Eftir það hefur hann einkum fjallað um heimspeki menntunar.

Í bókinni "Af jarðlegum skilningi" frá árinu 2001 heldur Atli fram veraldarhyggju í anda skoska heimspekingsins Davids Hume, sem þó er færð í nútímahorf með hliðsjón af líffræði og tölvufræði samtímans. Í þekkingarfræði hefur efahyggja verið Atla hugleikin umfram önnur efni. Í bókinni "Í sátt við óvissuna" frá árinu 2009 rökstyður hann að ómögulegt sé að hrekja heimspekilega efahyggju.

Nýjasta bók Atla, "Tvímælis" frá árinu 2019, er tilraun til að beita aðferðum stjórnmálaheimspeki til að skilja skólakerfi nútímans.
Götusópari

Götusópari er maður sem sópar götur og gangstéttir með handafli eða vél.
Rathlaup

Rathlaup er íþrótt upprunnin í Svíþjóð sem gengur út á að finna staði á víðavangi með landakorti og áttavita. Þátttakendur fá rathlaupskort og eiga að ferðast á milli stöðva, sem eru merktar með rathlaupsflöggum, þar sem þeir staðfesta komu sína með því að stimpla merki á spjald með gataklemmu eða með rafrænum hætti. Oftast er hlaupið þannig að sá sem er fyrstur að ferðast milli allra stöðvanna í réttri röð sigrar.

Til eru ýmis afbrigði af rathlaupi eins og skíðarathlaup, langrathlaup ("rogaining"), fjallahjólaratleikur, maraþonrathlaup, sprettrathlaup o.s.frv.

Keppt er í rathlaupi á Heimsleikunum. Alþjóðlega rathlaupasambandið var stofnað árið 1961 og hefur yfirumsjón með íþróttinni.
911

911 (CMXI í rómverskum tölum) var 11. ár 10. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Þorsteinn Gunnar Bjarnason

Þorsteinn Gunnar Bjarnason er íslenskur leikari og kvikmyndagerðamaður. Þorsteinn útskrifaðist sem kvikmyndagerðarmaður frá Kvikmyndaskóla Íslands árið 2005 með áherslu á leikstjórn og handritaskrif. Hann fór svo til London árið 2006 og hóf mastersnám í leiklistarskólanum Central School of Speech &amp; Drama og útskrifaðist árið 2008.

Þorsteinn gerði sína fyrstu kvikmynd, Jóhannes, árið 2009 og hefur síðan unnið við allskyns kvikmynda og sjónvarpsverkefni. Einnig hefur hann unnið sem kennari í leiklist og kvikmyndagerð frá árinu 2009. Sem dæmi við Kvikmyndaskóla Íslands, Borgarleikhúsið og Stúdíó List.
Sundaland

Sundaland er líflandfræðilegt svæði í Suðaustur-Asíu sem nær yfir Sundagrunn, það er Malakkaskaga, Borneó, Súmötru, Jövu og eyjarnar þar í kring. Sundaland gæti líka hafa tengst Filippseyjum. Sundagrunn er sá hluti meginlandsfleka Asíu sem var íslaus á síðustu ísöld. Sundaland sökk í sæ fyrir 15-10.000 árum. Til eru tvær tilgátur um landnám Ástrónesa í Suðaustur-Asíu: annars vegar að þeir hafi flust þangað frá Tævan sem er talin vagga ástrónesískra tungumála fyrir um 10.000 árum, og hins vegar að þeir hafi flust til Sundalands þegar fyrir 50.000 árum og dreifst um heimshlutann við flóðið.

Suðaustan við Sundaland skilur Wallace-línan milli Indómalajasvæðisins og Ástralasíu en hún byggist á útbreiðslu spendýra. Eyjarnar austan við Wallace-línuna eru flokkaðar í vistsvæðið Wallacíu innan Ástralasíu.
Gröf í Svarfaðardal

Gröf er bær í Svarfaðardal austan Svarfaðardalsár um 7 km frá Dalvík og skammt sunnan við kirkjustaðinn á Völlum. Margt er óljóst um fyrstu byggð í Gröf. Býlisins er getið í Guðmundar sögu Arasonar. Þar er sagt frá Helgu sem bjó í Gröf. Hún slóst í för með Guðmundi góða sem þá var prestur á Völlum, en hann og hópur fólks með honum hugðist ganga yfir Heljardalsheiði og til Skagafjarðar. Þetta var í janúar 1194. Þau hrepptu vonskuveður, lentu í villum og hrakningum svo margir urðu úti. Helga í Gröf og sonur hennar voru meðal þeirra sem létust. Engum sögum fer síðan af Gröf í margar aldir og hún er ekki nefnd á nafn í Jarðabókinni frá 1712. Það er ekki fyrr en í lok 18. aldar að nafn bæjarins sést á ný. Þá er talað um Grafargerði sem síðar var kallað Gröf. Svo er að sjá sem hluti af landi Brautarhóls hafi verið lagt undir Gröf. Vallakirkja var þá eigandi jarðarinnar.

Eigendur jarðarinnar eru Helgi Þröstur Valdimarsson (d. 2018) og Guðrún Agnarsdóttir. Móðir Helga var Hugrún skáldkona (Filippía Kristjánsdóttir) fædd í Skriðu og uppalin á Brautarhóli. Hún orti meðal annars kvæðið "Svarfaðardalur" sem er héraðssöngur Svarfdælinga.
Framhaldsskólinn á Húsavík

Framhaldsskólinn á Húsavík er áfangakerfisskóli sem stofnaður var 1987. Skólameistari er Dóra Ármannsdóttir.
Hvítrússnesk rúbla

Hvítrússnesk rúbla (hvítrússneska: рубель, eignarfallsfleirtala: рублёў) er gjaldmiðill Hvíta-Rússlands. Rúblan var tekin í notkun í maí 1992 eftir fall Sovétríkjanna. Árið 2000 var henni skipt út fyrir nýju rúblunni, en ein ný rúbla jafngildi eitt þúsund gömlum. Hvítrússneska rúblan skiptist í 100 "kapejkur" en þær eru ekki lengur notaðar.
Harmonikkublús

Harmonikkublús er fyrsta ljóðabók Gísla Þórs Ólafssonar. Bókin kom út þann 19. desember árið 2006 hjá Lafleur útgáfunni. Nokkur ljóðanna í bókinni höfðu áður birst í Lesbók Morgunblaðsins og á Ljóð.is. Bróðir höfundar, Óli Þór Ólafsson teiknaði kápumyndina.

Tenglar.

Hér má lesa ljóðið Ást á suðurpólnum .
Jaffa

Jaffa er forn borg í Ísrael sem núna er syðsti og elsti hluti höfuðborgarinnar Tel Avív. Íbúar eru um 46.000 (2014), þar af eru 30.000 gyðingar og 16.000 eru Arabar.
Kládíus Ptólmæos

Kládíus Ptólmæos (gríska: Κλαύδιος Πτολεμαῖος, "Klaudios Ptolemaios"; latína: "Claudius Ptolemaeus"; s. 90 e.Kr. – s. 168) var grísk-egypskur höfundur, stærðfræðingur, stjarnfræðingur, landfræðingur og stjörnuspekingur frá Alexandríu. Hann bjó í Alexandríu í rómverska héraðinu Aegyptus, skrifaði á grísku og var rómverskur borgari. Fyrir utan þessi smáatriði er lítið vitað um líf hans. Stjörnufræðingurinn Teódór Melíteníótes taldi að hann hefði fæðst í Ptolemais Hermiou í Þebaís. Þetta er samt mjög seinn vitnisburður og það ekkert sem bendir til þess að hann hafði búið annars staðar en í Alexandríu, en hann dó þar um það bil 168 e.Kr.

Ptólmæos var höfundur nokkurra ritgerða, en þrjár þeirra voru síðar mikilvægar í bæði íslömskum og evrópskum vísindum. Fyrst þeirra er þekkt sem "Almagest", en hún hét í upphafi „Stærðfræðiritgerðin“ (Μαθηματικὴ Σύνταξις, "Mathēmatikē Syntaxis") og svo „Mikla ritgerðin“ (Ἡ Μεγάλη Σύνταξις, "Ē Megálē Syntaxis"). Önnur ritgerðin er "Landafræði", sem er ítarleg frásögn um landfræðilega þekkingu Grikkja og Rómverja. Þriðja ritgerðin varðar stjörnuspeki og heitir "Tetrabiblos" (Τετράβιβλος) sem þýðir „Fjórar bækur“, en er stundum þekkt sem "Apotelesmatika" (Ἀποτελεσματικά).
Benínborg

Benínborg er höfuðborg fylkisins Edo í Nígeríu. Íbúar borgarinnar voru um 2,6 milljónir árið 2012.
Lófótveiðin

Lófótveiðin er árstíðarbundin þorskveiði undan strönd Nordlands í Norður-Noregi. Hún stendur frá febrúar til apríl en á þeim tíma gengur þorskurinn inn að ströndinni til að gjóta. Fram til um 1940 var Lófótveiðin aðaltekjulind fiskimanna í Norður-Noregi. Gotsvæðið nær frá Loppehavet í norðri að Þrændalögum í suðri, en mikilvægustu veiðisvæðin eru í Vestfjorden, milli Lófóten og Salten í Nordland. Frá lokum 18. aldar og fram yfir aldamótin 1900 voru súðbyrtir Nordlandsbátar og Árfjarðarbátar notaðir við þessar veiðar. Þeir voru því kallaðir „lófótungar“ á Íslandi, en slíkir bátar voru líka gerðir út til línuveiða á Austfjörðum um tíma.

Tröllafjarðarorrustan er heiti á atviki 6. mars árið 1890 þegar gufuskip á dragnótarveiðum reyndi að útiloka trébátana frá þorskveiðinni innst í Tröllafirði á Lófóten.