arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ronald Coase

Ronald Harry Coase (f. 29. desember 1910; d. 2. september 2013) var hagfræðiprófessor í Chicago-háskóla, sem hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði 1991 og hefur verið talinn til Chicago-hagfræðinganna svonefndu. Hann er frjálshyggjumaður og félagi í Mont Pèlerin samtökunum, alþjóðlegu málfundafélagi frjálshyggjumanna. Honum er gjarnan eignað að hafa fyrstur fjallað um viðskiptakostnað.

Ævi.

Coase fæddist í Lundúnum, og var faðir hans loftskeytamaður. Hann stundaði hagfræðinám í London School of Economics, þar sem einn kennari hans var Friedrich A. von Hayek. Coase kenndi í London School of Economics 1935-1940, starfaði fyrir Bretastjórn í stríðinu, en sneri aftur til kennslu 1946. Hann fluttist til Bandaríkjanna 1951 og kenndi í ýmsum háskólum, en frá 1964 í Chicago-háskóla. Þar var hann ritstjóri tímaritsins "Journal of Law and Economics" til 1982, er hann dró sig í hlé.

Coase er kunnur fyrir tvær hugmyndir eða tilgátur, sem hafa haft feikileg áhrif í hagfræði. Hann setti aðra fram í ritgerðinni „Eðli fyrirtækisins“ 1937. Hún er, að í frjálsum fjármagnsviðskiptum leiti markaðurinn jafnan að hagkvæmustu samsetningu fjármagnsins. Fyrirtækjum sé skipt upp eða þau sameinuð, eftir því sem hagkvæmast þyki. Með því sé viðskiptakostnaður lækkaður. Hvort á að reka útgáfufyrirtæki og prentsmiðju hvort í sínu lagi eða saman? Hvort á að reka gistihús og bílaleigu hvort í sínu lagi eða saman? Coase var með þessu að skýra, hvers vegna fyrirtæki yrðu til, en frjáls markaður fælist ekki í viðskiptum einyrkja (en þannig er honum iðulega lýst í inngangsköflum í kennslubókum í hagfræði).

Hina hugmyndina setti Coase fram í ritgerðinni „Vandinn af utanaðkomandi kostnaði“ 1960. Hún er, að utanaðkomandi kostnaður (e. social cost), sem viðskipti tveggja aðila valdi hinum þriðja, þótt hann hafi ekki tekið neinn þátt í viðskiptunum, sé alltaf til marks um, að viðskiptakostnaður hafi verið of mikill. Ella hefði hinum utanaðkomandi kostnaði verið eytt í viðskiptum. Dæmi er, þegar viðskipti neytenda og eigenda sápuverksmiðju leiða til þess, að úrgangur úr sápuverksmiðjunni er leiddur í vatn, þar sem veiði spillist fyrir hugsanlegum veiðimönnum. Coase segir, að þetta sé dæmi um, að viðskiptakostnaður verksmiðjueigendanna og veiðimannanna sé of hár, til þess að þeim takist að eyða hinum utanaðkomandi kostnaði í viðskiptum. Eitt ráð til að minnka viðskiptakostnaðinn væri að skilgreina eignarrétt á vatninu.
Hálsahreppur

Hálsahreppur eða Hálsasveit (áður Ásasveit) var hreppur í uppsveitum Borgarfjarðarsýslu, sunnan megin Hvítár.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Hálsahreppur Andakílshreppi, Reykholtsdalshreppi og Lundarreykjadalshreppi undir nafninu "Borgarfjarðarsveit".

Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Borgarfjarðarsveit Borgarbyggð, Hvítársíðuhreppi og Kolbeinsstaðahreppi undir merkjum "Borgarbyggðar".
Johannes Rau

Johannes Rau (16. janúar 1931 í Wuppertal – 27. janúar 2006 í Berlín) var þýskur stjórnmálamaður.

Hann gekk í þýska jafnaðarmannaflokkinn (SPD) árið 1957 og komst fljótt til metorða innan hans. Rau var kosinn á þing sambandslandsins Nordrhein-Westfalen árið 1958 og var forsætisráðherra þess frá 1978 til 1998.

Rau var kjörinn 8. forseti Þýskalands árið 1999 og gegndi þeirri stöðu í eitt kjörtímabil, eða til 2004.
Hallgrímur Helgason

Hallgrímur Helgason (f. 18. febrúar, 1959 í Reykjavík) er íslenskur rithöfundur, málari, þýðandi, skopteiknari og greinahöfundur. Hann nam við Myndlista- og Handíðaskólann veturinn 1979 - 1980 og Listaakademíuna í München 1981 - 1982.

Hallgrímur hefur starfað sjálfstætt sem myndlistarmaður og rithöfundur frá árinu 1982. Hann hefur haldið yfir 20 einkasýningar á Íslandi og erlendis og verk hans hafa verið sýnd á yfir 30 samsýningum í ýmsum löndum.

Þekktustu verk Hallgríms eru "101 Reykjavík" sem gerð var að vinsælli kvikmynd og "Höfundur Íslands", sem hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2001. Hallgrímur var aftur tilnefndur til verðlaunanna árið 2005 fyrir skáldsöguna "Rokland". Jafnframt var hann tilnefndur til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs fyrir "101 Reykjavík" og "Rokland".
1897

Árið 1897 (MDCCCXCVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Sandvíkurhreppur

Sandvíkurhreppur var hreppur í vestanverðum Flóa í Árnessýslu, kenndur við Sandvíkurbæina í miðjum hreppnum.

Hreppurinn hét Kaldnesingahreppur til forna, þá kenndur við bændur í Kaldaðarnesi.

Seint á 19. öld fór þorp að myndast á Selfossi, sem þá tilheyrði hreppnum. Hinn 1. janúar 1946 var bærinn skilinn frá Sandvíkurhreppi og gerður að sérstökum hreppi, "Selfosshreppi", ásamt nánasta umhverfi sínu.

Hinn 7. júní 1998 sameinuðust Selfoss og Sandvíkurhreppur á ný, ásamt Eyrarbakkahreppi og Stokkseyrarhreppi undir merkjum "sveitarfélagsins Árborgar".
Feldspat

Feldspat er nafn á mikilvægum hópi bergmyndandi steinda, sem byggja upp um 60% jarðskorpunnar.

Lýsing.

"Feldspat"steindir eru ál-siliköt sem tengjast aðallega kalíum (K), natríum (Na) eða kalsíum (Ca). Kristallar eru flatir eða strendings- og kubblaga, ógegnsæir eða hálfgegnsæir með bárótt eða óslétt brotsár. Eru alsettir samsíða kleyfnissprungum og tvíburasamvöxtur algengur. Oftast hvítt eða gráhvítt á litinn. Gler-eða skelplötugljái.

Flokkun.

Feldspötum er skipt í eftirfarandi hópa:

Útbreiðsla.

Feldspöt kristallast úr kviku, bæði í gangbergi og gosbergi. Þeir koma fyrir sem samfelldar steindir, sem bergæðar og eru einnig til staðar í mörgum gerðum myndbreytts bergs. Berg sem eingöngu er úr plagíóklas-feldspötum nefnist anortósít. Feldspöt finnast einnig í mörgum gerðum setbergs.
Blóðbaðið í München

Blóðbaðið í München var hryðjuverkaárás á sumarólympíuleikunum í München, Þýskalandi, árið 1972 þegar átta meðlimir palestínsku skæruliðasamtakkanna Svarta september tóku 11 ísraelska íþróttamenn í gíslingu. Árásin leiddi til dauða allra ellefu gíslanna, eins þýsks lögreglumanns og fimm af átta hryðjuverkamönnunum þegar þýska lögreglan reyndi að stöðva hryðjuverkamennina á Riem flugvellinum nálægt Munchen. Síðar tók ísraelska leyniþjónustan, flesta forsprakkana af lífi, nema einn, Jamal Al-Gashey.

Það er öruggt að segja að hryðjuverkamennirnir náðu því fram sem þeim var ætlan; nefnilega að beina athygli umheimsins að baráttunni milli Ísrael og Palestínumanna. Einnig líta margir þannig á að með með gíslatökunni, og því sem á eftir kom, hafi verið sleginn nýr og dekkri tónn í alþjólegum hryðjuverkum.
Nýja Delí

Nýja Delí, (Hindi "नई दिल्ली"), þéttbýlt svæði innan stórborgarinnar Delí, aðsetur ríkisstjórnar Indlands, eitt þriggja sveitarfélaga sem mynda höfuðborgarsvæðið Delí.

Höfuðborg Raj.

Kalkútta var miðpunktur breskra áhrifa á Indlandi og var vettvangur höfuðstöðva Breska Austur Indíafélagsins. Samt sem áður hafði Delí verið höfuðborg mun lengur. Árið 1911 var því lýst yfir að Rajinn myndi flytja aðsetur sitt, og höfuðborgina þar með til Delí.

Nýja Delí varð reist fyrir sunnan Delí sem oft er kölluð Gamla Delí. Samt sem áður eru margar fornar minjar sem tilheyrðu gömlum tíma innan Nýju Delí. Stór hluti Nýju Delí var skipulagður af Edwin Lutyens, sem vildi gera mikið úr mikilfengleik breska heimsveldisins. Rajpath - og Konungsvegur "Kingsway"- ná frá stríðsminnisvarðanum - nú Indlands hliðið að Landstjóra höllinni- Rashtrapati Bhavan á Raisina Hæðinni. Líkt og Washington og París, var borgin hönnuð til að slá gesti út af laginu með því valdi og krafti sem fælist í miðju ríkisins.

Önnur viti um heimsmynd hönnuðanna má sjá þar sem þinghúsið er varla sjánlegt frá Rajpath, enda var ekki ætlunin að lýðræðið léki lausum hala á Indlandi.

Sjálfstætt Indland og sjálfsstjórn.

Er Indland varð sjálfstætt fékk Delí takmarkaða sjálfsstjórn. Árið 1956 varð Delí að bandalagssvæði. Árið 1991, voru lög um höfuðborgarsvæðið samþykkt sem fólu borgaryfirvöldum aukin völd, þó lögin kæmu ekki til framkvæmda fyrr en 1993.

Ferðamannastaðurinn Nýja Delí.

Í Delí má finna margar stjórnsýslustofnanir, sendiráð sem og ýmsa sögulega staði. Meðal staða sem vert er að sjá má nefna Rashtrapati Bhawan, eitt sinn heimili landstjórans, Indlands hliðið, minnisvarði um látna Indverska hermenn sem féllu í Afghanstríðinu, Laxminarayan hofið, reist af Birla fjölskyldunni, Grafhýsi Humayun;
1784

Árið 1784 (MDCCLXXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
County Sligo

Sligo-sýsla (Írska: "Contae Shligigh", enska: "County Sligo") er sýsla á Írlandi, í Connacht-héraði. Nafnið "Shligigh" eða "Sligeach" merkir „svæði þakið skeljum“.
Cork

Cork (írska: "Corcaigh") er næststærsta borg Írska lýðveldisins. Hún er miðstöð stjórnsýslu og stærsta borg Cork-sýslu og sú stærsta í Munster-héraði. Borgin liggur á suðurströnd Írlands.

Í gegnum borgina rennur fljótið Lee og stendur hluti miðborgarinnar á eyju í fljótinu. Fljótið rennur síðan í gegnum Lough Mahon og loks í Cork-höfn, sem er með stærstu náttúrulegu höfnum í heimi og ein mikilvægasta höfn Írlands. Innan borgarmarkanna bjuggu 119.230 árið 2011 en með úthverfum var íbúafjöldinn 186.239. Í Cork-sýslu utan borgarinnar bjuggu 326.767.

Nafnið Cork er dregið af írska orðinu „corcaigh“ sem er þolfall orðsins „corcach“, sem þýðir mýrlendi. Orðið "corcach" kemur fyrir í mörgum staðarheitum á Írlandi, t.d. í Corkey (einnig „Corcaigh“) í Antrim-sýslu, Ballincurrig („Baile an Churraigh“) í Cork-sýslu og Kilcurry („Cill an Churraigh“, "kirkja mýrarinnar") í Louth-sýslu.

Cork hefur í sögu Írlands verið þekkt fyrir sjálfstæði sitt, allt frá víkingaöld að írska borgarastríðinu, og það hefur áunnið henni gælunafnið „sýsla uppreisnarseggjanna“ (e. "Rebel County"). Algengt er að íbúar borgarinnar kalli hana „hina sönnu höfuðborg Írlands“ (þar sem Dyflinn hefur lengst af verið vígi erlendra áhrifa).
Bangkok

Bangkok (á taílensku: Krung Thep, กรุงเทพฯ) er höfuðborg og stærsta borg Taílands. Árið 2010 var íbúafjöldi hennar 8.249.117. Borgin er staðsett á austurbakka Chao Phraya ár stuttu áður en hún rennur út í Taílandsflóa. Hún var í upphafi hafnar- og viðskiptamiðstöð undir stjórn þáverandi höfuðborgar (sem hét Ayutthaya) og hét þá Bang Makok. Þegar þáverandi höfuðborg féll í hendur Búrma árið 1767 var höfuðborgin flutt á vesturbakka árinnar og var þar þangað til Rama I konungur byggði kastala sinn á austurbakkanum og endurnefndi borgina Krung Thep (sem þýðir Borg englanna). Í dag á nafnið Bangkok opinberlega aðeins við um lítinn hluta borgarinnar en er enn notað á vesturlöndum yfir hana alla. Bangkok er mjög fjölþjóðleg borg, með mikið af innflytjendum. Talið er að 50% íbúa borgarinnar eigi ættir sínar að rekja til Kína. Bangkok er efnahagsleg miðstöð Taílands, þar eru allir helstu bankar landsins með höfuðstöðvar og flestra annarra stórfyrirtækja landsins. Ímynd borgarinnar á vesturlöndum er þó oft ansi neikvæð þar sem hún er þekkt fyrir að vera mikil miðstöð ólöglegra útgáfa á tónlist, kvikmyndum og öðru höfundaréttarvörðu efni.
10. febrúar

10. febrúar er 41. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 324 dagar (325 á hlaupári) eru eftir af árinu.

Atburðir.
Virginíu-hagfræðingarnir

Virginíu-hagfræðingarnir (e. "Virginia School of Economics") er hópur hagfræðinga undir forystu James M. Buchanans og Gordons Tullocks, sem einbeitir sér að rannsóknum á hópvali eða almannavali (e. public choice) frekar en einkavali. Hópurinn er kenndur við Virginíu, því að upphafsmennirnir störfuðu í háskólum þar, um skeið í Virginíu-háskóla (University of Virginia) í Charlottesville, síðan í Virginia Polytechnic í Blacksburg, en loks í George Mason-háskóla í Fairfax.

Þeir Buchanan og Tullock gáfu 1962 út bókina "The Calculus of Consent", þar sem þeir settu fram sjónarmið sín. Hagfræðingar höfðu iðulega skoðað dæmi, þar sem viðskipti tveggja manna bitnuðu á hinum þriðja, sem engan þátt hafði þó tekið í víðskiptunum. Þetta hefur stundum verið nefnt á ensku „social cost“ eða „negative externality“, sem þýða mætti á íslensku sem „utanaðkomandi kostnað“. Ákvarðanir mannanna tveggja bitnuðu á þriðja manninum. En þeir Buchanan og Tullock bentu á, að þá þyrfti líka að hafa áhyggjur af því, þegar þrír menn greiddu atkvæði, þar sem tveir þeirra tækju ákvarðanir, sem bitnuðu á hinum þriðja, með öðrum orðum þar sem meiri hlutinn sveigði minni hlutann undir vilja sinn. Í augum þriðja mannsins, sem lenti í minni hluta, væri hér um „utanaðkomandi kostnað“ að ræða.

Hliðstæðan við einkaval, þegar ekki er um neinn utanaðkomandi kostnað að ræða, svo að viðskiptin eru báðum aðilum í hag, allir græða og enginn tapar, væri í hópvali, þegar allir eru sammála. Þá er enginn kúgaður, og þá bitna ákvarðanir sumra ekki á öðrum. Virginíu-hagfræðingarnir viðurkenna að vísu, að óraunhæft er að krefjast þess, að allir séu sammála, því að þá geta einhverjir misnotað það neitunarvald, sem þeir fá með því. En þeir telja, að skoða eigi vandlega þann kost að krefjast aukins meiri hluta í atkvæðagreiðslum, þegar teknar eru mikilvægar ákvarðanir, sem allir verða að una.

Virginíu-hagfræðingarnir afhelga stjórnmál, ef svo má segja. Þeir rannsaka stjórnmál ekki sem leit upplýstra og góðviljaðra manna að almannaheill, heldur sem viðskipti sérgóðra einstaklinga. Þeir spyrja, hvers vegna eigi að taka stjórnmálamenn trúanlega um það, að fyrir þeim vaki ekkert annað en almannaheill, úr því að ætíð er gert ráð fyrir því í líkönum hagfræðinga af hegðun einstaklinga á markaði, að kaupsýslumenn vilji aðeins græða sem mest fé, hvað sem þeir sjálfir segja. Buchanan og félagar hans viðurkenna að vísu, að í veruleikanum sé málið flóknara, af því að ekki stefna allir að því að hámarka eigin hag. En þeir benda á, að líkan sitt af stjórnmálum sé einfalt og hafi skýringarmátt og forsagnargildi.

Virginíu-hagfræðingarnir stunda það, sem kallað er almannavalsfræði (e. public choice theory) eða hagfræði stjórnmálanna (e. economics of politics). Þeir hafa með sér félag, The Public Choice Society, til að bera saman bækur sínar. Ein ályktun Buchanans og fleiri í þessum hóp af fræðum sínum er, að setja verði valdi stjórnmálamanna hömlur, svo að þeir geti ekki misnotað það. Menn megi ekki í nafni meiri hlutans kúga minni hlutann. Buchanan hefur í því sambandi aðallega bent á hömlur við skattlagningar- og seðlaprentunarvaldi ríkisins.
Evrópa (aðgreining)

Evrópa getur átt við eftirfarandi:
Steypireyður

Steypireyður (fræðiheiti: "Balaenoptera musculus"), einnig kölluð bláhvalur er skíðishvalur og er tegund í ættkvíslinni "Balaenoptera" (reyðar). Þeir eru hluti af ættinni reyðarhvalir ("Balaenopteridae") sem má finna í öllum heimshöfum.

Lýsing.

Steypireyður er stærsta spendýr jarðar og stærsta dýrategund sem hefur lifað á jörðinni. Fullvaxnir geta steypireyðir orðið rúmlega 30 metrar að lengd. Þeir geta orðið allt að 150 tonn á þyngd, kvenkynið verður allt að 200 tonn með afkvæmi.

Steypireyður er straumlínulaga með fremur smá bægsli en stórt höfuð hennar er nær fjórðungi af heildarlengd. Hvalurinn er blágrár nema neðanverð bægslin sem eru hvít. Misgráir litatónar mynda óreglulegt munstur um allan skrokkinn. Greinilega má sjá litamun á einstaklingum.

Meðgöngutími steypireyða er rúmlega 11 mánuðir og langalgengast er að kýrin gangi með einn kálf í einu, þó stöku sinnum sjáist til steypireyðar með tvo kálfa. Um 2–3 ár líða á milli burða hjá hverri steypireyði. Við fæðingu eru steypireyðarkálfar 7–8 metrar að lengd og um 2 tonn á þyngd. Kálfarnir vaxa hratt og þyngjast um u.þ.b. 90 kg á sólarhring, enda drekka þeir um 300 lítra af mjólk á dag. Kálfarnir eru á spena í 6 til 8 mánuði. Að þeim tíma loknum eru þeir orðnir um 16 metra langir.

Talið er að steypireyðar geti náð um 80–90 ára aldri.

Steypireyður gefur frá sér lágtíðnihljóð sem mannseyrað greinir ekki. Tarfar í makaleit gefa frá sér baul sem mælist allt að 188 desibel og er það hæsta hljóð sem dýr gefur frá sér á jörðinni.

Útbreiðsla og hegðun.

Steypireyðir lifa í öllum heimshöfum og má finna bæði á úthafi og strandsvæðum. Oftast sjást hvalirnir einir á ferð að sumarlagi eða tveir til þrír saman. Steypireyður syndir afar hratt eða um 33 kílómetra á klukkustund á fartímanum. Steypireyður kafar sjaldan dýpra en um 200 metra og oftast ekki dýpra en um 16 metra. Hvalirnir eru iðulega í kafi í upp undir hálftíma og dæmi eru um allt að 50 mínútna köfun.

Steypireyður lifir á svifi og étur um 4 tonn af því á dag. Hún gerir það með því að gleypa mikinn sjó og spýta honum út úr sér aftur í gegnum skíðin. Á skíðunum eru hár sem svifið festist í og verður þannig eftir í munni dýrsins. Að lokum kyngir hún svifinu. Sennilega éta hvalirnir mikinn hluta ársneyslu sinnar á 4 til 6 mánuðum á sumrin.

Veiðar og fjöldi.

Talið er að heildarfjöldi steypireyða á jörðinni sé á bilinu 6500 til 14000. Tegundin var ofveidd á síðustu öld og fækkaði gífurlega og er nú talin í útrýmingarhættu. Steypireyður er alfriðuð frá árinu 1966.

Við talningu árið 2015 var talið að um 3000 dýr lifðu í Norður-Atlantshafi.
Ágústa Eva Erlendsdóttir

Ágústa Eva Erlendsdóttir (fædd 28. júlí 1982) er íslensk söng- og leikkona. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Silvía Nótt og sem söngkona hljómsveitarinnar Ske.

Ágústa er næstyngst fimm systkina. Hún ólst upp í Hveragerði en flutti á unglingsárunum til Hafnarfjarðar og gekk í Víðistaðaskóla. Hún hóf nám við Menntaskólann í Kópavogi en lauk ekki námi. Hún var virk í leiklist og söng, enda eru það hennar helstu áhugamál. Hún hefur líka fengist við það að teikna.

Ágústa var söngkona í rapphljómsveitinni Kritikal Mazz sem gaf út samnefnda plötu árið 2002. Platan fékk tilnefningu sem besta íslenska hiphop platan á Tónlistarverðlaunum Radio X og Undirtóna. Trausti Júlíusson gagnrýnandi í Fókus sagði plötuna vera eina bestu hiphop plötuna sem komið hefði út á Íslandi.

Ágústa tók þátt í leiksýningum hjá Leikfélagi Kópavogs, til dæmis "Memento Mori". Árið 2004 lék hún í Hárinu. Leikstjóri verksins var Rúnar Freyr Gíslason og tónlistarstjóri Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson. Í hlutverki Bergers var Björn Thors.

Árið 2005 hlaut Ágústa og/eða Silvía Nótt, tvær Eddur á Edduverðlaununum. Silvía var valin sjónvarpsmaður ársins og þátturinn hennar Sjáumst með Silvíu Nótt var valinn skemmtiþáttur ársins. Ári seinna, það er að segja 2006, lék hún í bíómyndinni Mýrinni sem gerð var eftir samnefndri bók eftir Arnald Indriðason. Hún lék dóttur Erlends, Evu Lind sem er fíkniefnaneytandi.

Árið 2008 tók hún þátt í undirbúningi að þróun skemmtiþáttarins Svalbarða, sem er þáttur í stjórn Þorsteins Guðmundssonar. Í þættinum er hún söngkona hljómsveitarinnar sem leikur tónlist milli atriða. Skrifar innslög sem og að leika í þeim sjálf með Þorsteini.

Árið 2009 lék hún Bjarnfreði í kvikmyndinni Bjarnfreðarson í leikstjórn Ragnars Bragasonar. Hún leikur einnig Margreti í kvikmynd Ólafs De fleur í framleiðslu Popoli, Laxdæla Lárusar.

Ágústa er í hljómsveitinni Sycamore Tree

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum.

!Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun
23. febrúar

23. febrúar er 54. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 311 dagar (312 á hlaupári) eru eftir af árinu.

Atburðir.
Rithöfundur

Rithöfundur er sá sem fæst við ritstörf; skrifar, semur eða ritar sögur. Framúrskarandi rithöfundar hafa sumir hverjir í sinni tíð, þ.e. á tuttugustu öldinni og síðar, hlotið ýmiskonar verðlaun og viðurkenningar fyrir ritstörf sín. Einna þekktust þeirra eru Nóbelsverðlaun í bókmenntum.
Ratatoskur

Ratatoskur er íkorni í norrænni goðafræði sem hleypur upp og niður stofn Asks Yggdrasils á milli drekans Níðhöggs, sem nagar rætur asksins, og arnar sem situr í efstu greinum hans og hefur milli augna sér haukinn Veðurfölni. Í Snorra-Eddu, Gylfaginningu, segir að hann beri öfundarorð á milli þeirra:

Þannig segir frá Ratatoski í Grímnismálum:

Orðsifjar.

Viðliðurinn í nafninu Ratatoskur, þ.e. "toskur" eða "toskr" merkir „tönn“ eða „skögultönn“ og er talinn samstofna fornenska orðinu "tusc" þaðan sem enska orðið "tusk" (‚skögultönn‘) kemur.

Forliðurinn gæti átt skilt við Rati, sem er bor eða nafar í norrænni goðafræði. Einnig er hann talinn skyldur latnesku sögninni "rado", "rodo": krafsa. Sumir útskýra Ratatoskur sem: "tönn sem borar".
Gabbró

Gabbró er basískt djúpberg og tilheyrir storkubergi.

Lýsing.

Það hefur sömu efnasamsetningu og basaltgler (sem oft ummyndast í móberg), blágrýti og grágrýti en kæling þess við myndun hefur verið hægari. Gabbró er grófkristallað vegna þess að það storknar djúpt í jörðinni og kristallarnir hafa nægan tíma til að vaxa.

Steindir.

Helstu steindir í gabbrói eru blanda af kalsíum-og natríumfeldspati og frumsteindirnar eru dökkar nema feldspatið.

Útbreiðsla.

Gabbrósteinn úr Hoffelli í Hornafirði er á útveggjum lágbyggingar og súlum hábyggingar húss Seðlabanka Íslands við Sölvhólsgötu. Nokkur fjöll á Íslandi eru úr gabbrói: Vestrahorn, Eystrahorn, Þorgeirshyrna og Kolgrafamúli á Snæfellsnesi. Finna má lagskipt gabbró í Múlarnesi yst á Kjalarnesi.
Eggert Hilmarsson

Eggert Hilmarsson (fæddur 27. febrúar 1972) er rokktónlistarmaður frá Húsavík. Hann hefur m. a. spilað í pönkhljómsveitinni Rotþróin, Geymharði og Helenu, Niður, og Innvortis en einnig fengist við leiklistartónlist með áhugaleikfélaginu Hugleikur og ýmislegt annað tengt íslenskri neðanjarðartónlist.

Eggert spilar nú í hljómsveitinni Ljótu hálfvitarnir.
Sjanghæ

Sjanghæ "(kínverska:" 上海"; rómönskun: Shànghǎi)": ; sjanghæíska: Zanhe) er stærsta borg Kína og stendur við óshólma Yangtze-fljóts. Borgin er ein mikilvægasta menningar-, fjármála-, verslunar-, iðnaðar- og samskiptamiðstöð Kína. Borgin er eitt af fjórum sveitarfélögum Alþýðulýðveldisins sem hafa sömu stöðu og héruðin. Í Sjanghæ er líka stærsta höfn heims, hvað flutningamagn varðar, stærri en Singapúr og Rotterdam.

Lengst af var staðurinn aðeins kyrrlátur fiskibær en á 20. öldinni varð hann að mikilvægustu borg Kína, miðpunkti alþýðumenningar, lasta, mennta og stjórnmálaumræðu á lýðveldistímanum. Eftir valdatöku kommúnista 1949 tók við hnignunarskeið í sögu borgarinnar þar sem mikil skattheimta lék hana grátt og stjórnvöld beittu sér gegn borgaralegum einkennum hennar sem voru kommúnistum lítt að skapi. Árið 1992 leyfði ríkisstjórnin endurreisn markaðshagkerfis og síðan þá hefur borgin vaxið afar hratt og leitt hina hröðu efnahagsþróun Kína. Þar búa nú rúmar 17 milljónir manna sem gerir Sjanghæ að einni af stærstu borgum heims. Í nálægri framtíð stendur borgin frammi fyrir þeim áskorunum að endurheimta stöðu sína sem heimsborg og auka lífsgæði íbúa sinna, þar á meðal hinna fjölmörgu farandverkamanna sem sækja þangað frá fátækari héruðum landsins.

Nafnið.

Kínversku táknin tvö (sjá til vinstri) sem mynda nafn borgarinnar þýða bókstaflega „á“ og „sjór“, það mætti þýða sem „borgin við hafið“ eða „að fara á sjóinn“ sem er viðeigandi miðað við stöðu borgarinnar sem hafnarborgar. Framburðurinn á mállýsku heimamanna, sjanghæísku, er "Son-he". Elstu heimildir um þetta heiti eru frá tíma Song-veldisins (11. öld) þegar það var notað yfir bæ og ármót á þessu svæði.

Í kínversku er nafnið stundum stytt í "Hù" (沪) eða "Shēn" (申). Hið fyrra er dregið af Hu Du (沪渎) sem er eldra nafn árinnar sem nú er kölluð Suzhou. Hið seinna er dregið af nafni Chun"shen" Jun (春申君), aðalsmanni í Chu-konungdæminu (楚国) sem réð ríkjum á svæðinu þar sem Sjanghæ er nú á 3. öld f.Kr. Hann er nokkurs konar þjóðhetja í augum heimamanna. Íþróttalið og dagblöð borgarinnar nota oft táknið 申 í nöfnum sínum og stundum er Sjanghæ kölluð "Shēnchéng" (申城, borg Shēn).

Vegna stöðu borgarinnar hafa bæði Kínverjar og Vesturlandabúar nefnt haina ýmsum misþekkilegum gælunöfnum. Þar á meðal eru nöfn eins og „París austursins“, „Drottning Austurlanda“ og „Perla Austurlanda“, en einnig öllu neikvæðari heiti eins og „hóra Asíu“ sem festist við borgina á fyrri hluta 20. aldar vegna þess að mörgum þótti vændi og fíkniefnasala vera þar útbreidd.

&lt;br&gt;
Fiskvinnsla

Fiskvinnsla er sá þáttur sjávarútvegs sem snýr að verkun og vinnslu sjávarfangs, afla skipa. Fiskvinnslan framleiðir þá vöru sem unnin er úr hráefninu, fiski.