arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Marktækni

Marktækni eða marktekt í tölfræði eða ályktanatölfræði er það hugtak sem notað er fyrir það hverjar líkurnar séu á því hvort einhver áhrif sem sjást í úrtaki séu til komin fyrir tilviljun.

Það er til engin ein viðurkennd skilgreining á marktækni en oft er miðað við líkurnar 0.05, það er að segja að það mega ekki vera meira en 5 % líkur á að áhrifin séu tilviljun.
Lvív

Lvív (úkraínska: Львів, "Ľviv", pólska: "Lwów", þýska: "Lemberg", rússneska: Львов, "Ľvov", latína: "Leopolis") er borg í vesturhluta Úkraínu. Hún er sjöunda stærsta borg landsins með um 718.000 íbúa (2021). Lvív er stærsta borg vestur Úkraínu. Borgin var höfuðborg konungsríkisins Galisía-Volhynía sem varð til við hrun Garðaríkis á miðöldum. Síðar var hún höfuðborg Rúþeníu innan Pólsk-litháíska samveldisins. Eftir uppskiptingu fengu Habsborgarar landið í sinn hlut og gerðu Lvív, sem nú hét Lemberg, að höfuðborg Konungsríkisins Galisíu af Austurríska-Ungverska keisaradæminu frá 1772-1918. Á millistríðsárunum tilheyrði borgin Öðru pólska lýðveldinu en eftir stríð varð hún hluti af Sovétríkjunum innan Sovétlýðveldisins Úkraínu.

Árið 2022 fór þar í gegn fjöldi flóttamanna, aðallega á leið til Póllands, vegna innrásar Rússa í Úkraínu. Rússar gerðu loftárásir á borgina og nágrenni hennar.

Borgin er sögulega höfuðstaður héraðsins Galisíu. Hún slapp að mestu við eyðileggingu í Síðari heimsstyrjöld. Miðborgin er á heimsminjaskrá UNESCO. Í borginni eru Háskólinn í Lviv (stofnaður 1661), Tækniskólinn í Lviv og Óperu- og balletthúsið í Lviv.
Rínardalur

Rínardalur er jökuldalur þar sem sá hluti Rínarfljóts sem nefnist Alparín rennur frá upptökunum, Vorderrhein og Hinterrhein, í norður að Bodensee við rætur Alpafjalla. Efri hluti dalsins er dæmigerður Alpadalur en neðri hluti hans er víðfeðm slétta. Hann er um 80 km að lengd. Dalurinn myndar landamæri Sviss í vestri og Austurríkis og Liechtenstein í vestri. Helstu þéttbýlisstaðir eru Tamins, Chur, Landquart, Vaduz, Lustenau og Bregenz. Árnar Plessur, Landquart, Ill og Frutz renna út í fljótið austan megin.
Zaječar

Zaječar er bær í austurhluta Serbíu. Íbúar eru um 60.000 talsins. Bærinn er þekktur fyrir árlegu rokkhátíðina Gitarijada.
Stornoway

Stornoway (norræna: "Stjórnavágr", gelíska: "Steòrnabhagh") er bær á Ljóðhúsum í Suðureyjum í Skotlandi. Stornoway er stærsti bærinn í Suðureyjum með um 8.000 íbúa. Bærinn er líka stjórnsýslumiðstöð og helsta höfn Vestureyja (Ytri Suðureyja). Ferja gengur frá Stornoway til Ullapool á meginlandi Skotlands.
Dílaskóf

Dílaskóf (fræðiheiti: "Peltigera leucophlebia") er flétta af engjaskófarætt, ættkvísl engjaskófa. Hún er mjög algeng um allt land upp í 1300 metra hæð yfir sjávarmáli. Dílaskóf vex einkum yfir mosa í mólendi, kjarri, fjallshlíðum eða mögru graslendi.

Útlit.

Þal dílaskófar er stórt, um 10-20 cm í þvermál með ávala sepa 2-4 cm í þvermál. Liturinn er fagurgrænn í vætu en grágrænn eða grábrúnn í þurrki. Efra borð þalsins en alsett dökkbláum eða svartleitum dílum sem standa aðeins upp úr þalinu. Í dílunum eru bláþörungar en í græna hluta þalsins eru grænþörungar.

Dílaskóf hefur skýrt æðanet á neðra borði þalsins og greinist þannig frá flannaskóf.

Samlífi.

Dílaskóf er hýsill fyrir smásveppinn "Pyrenidium actinellum" á Íslandi.

Nytjar.

Dílaskóf var áður fyrr höfð í graut.

Efnasambönd.

Dílaskóf framleiðir fléttuefnasamböndin gyrófórinsýru, tenuiorin, methylgyrófórat og triterpensambönd.
Ali Khamenei

Ali Khamenei (persneska: سید علی حسینی خامنه‌ای‎‎; f. 19. apríl 1939) er múslimaklerkur og núverandi æðstiklerkur Írans. Hann tók við embætti eftir lát Ruhollah Khomeini árið 1989. Áður var hann forseti Írans frá 1981 til 1989. Hann var náinn samstarfsmaður Khomeinis í írönsku byltingunni 1979 og var skipaður ímam föstudagsbæna í Teheran eftir að Khomeini komst til valda. Eftir lát Khomeinis var hann kjörinn æðsti leiðtogi af sérfræðingaráði Írans þótt hann væri ekki marja' (ayatollah) á þeim tíma. Hann var útnefndur marja' árið 1994 þrátt fyrir andstöðu fjögurra annarra ayatollah.

Khamenei er talinn valdamesti stjórnmálamaður Írans. Hann er þjóðarleiðtogi og yfirmaður herafla Írans auk þess að eiga sæti í ríkisstjórn Írans.
Borgarfjarðarbrúin

Borgarfjarðarbrúin er 520 metra löng tvíbreið brú yfir Borgarfjörð við Borgarnes. Brúin var opnuð 13. september árið 1981. Hringvegurinn liggur um brúna en hún stytti hann um 11 kílómetra. Borgarfjarðarbrúin er næstlengsta brú landsins eftir aðeins Skeiðarárbrúnni.
Orrustan við Weissenstein

Orrustan við Weissenstein var orrusta milli Svíþjóðar og Pólsk-litháíska samveldisins við kastalann í Paide (Weissenstein á þýsku) í Líflandi (nú hluti af Eistlandi) 25. september 1604. Orrustan var hluti af Stríði Svíþjóðar og Póllands 1600-1611. Sænski herinn taldi 6000 menn og var undir stjórn Arvid Stålarm en pólski herinn taldi 2300 menn undir stjórn Jan Karol Chodkiewicz. Sænski herinn hóf umsátur um kastalann tíu dögum áður en Chodkiewicz kom. Sænski herinn var að hluta skipaður þýskum málaliðum undir stjórn Spánverjans Alonzo Cacho de Canut. Chodkiewicz réðist fyrst á þá með húsara sína og hrakti á flótta. De Canut féll í árásinni. Sænsku og finnsku herdeildirnar hröktust síðan undan pólska liðinu út í mýri. Svíar misstu 3000 menn, 6 fallbyssur og 26 fána en pólska liðið aðeins 50 menn. Eftir ósigurinn var Stålarm sviptur herforingjatign og dæmdur til dauða árið eftir. Hann eyddi því sem eftir var ævi sinnar í fangelsi konungs í Gripsholm.
Vísundur

Vísundur er stórt klaufdýr sem lifir í Evrópu og Norður-Ameríku. Tvær tegundir vísunda eru til í nútíma: Amerískur vísundur (Bison bison) og evrópskur vísundur (Bison bonasus). Fjórar tegundir eru útdauðar. Vísundar eru stærstu landdýr Norður-Ameríku og Evrópu.

Vísundar eru grasbítar sem fara um í hjörðum. Þeir geta synt. Tarfar yfirgefa mæður sínar þriggja ára gamlir og sameinast karldýrahjörð. Í enda sumars koma hjarðir karl- og kvendýra saman og er þá fengitími. Beinabygging amerísks vísunds og evrópsks er ekki alveg eins, sá ameríski er líka loðnari.

Báðum tegundum vísunda var nær útrýmt á 19. og 20. öld með veiðum. Góður árangur hefur náðst við endurheimt stofnanna með skipulögðum aðgerðum og verndarsvæðum. Reyndar var evrópska vísundinum útrýmt með öllu í náttúrunni snemma á síðustu öld en sem betur fer voru nokkur dýr eftir í dýragörðum. Langflestir evrópsku vísundarnir lifa nú í Bialowieza skóglendinu í Póllandi. Nokkur þúsund dýr eru í Evrópu en um 75 þúsund eru í Norður-Ameríku.

Ekki er talið að aðstæður á Íslandi séu ákjósanlegar fyrir vísunda, þótt þeir gætu e.t.v. komist af hér um skemmri tíma.

Vísundar hafa stundum verið kallaður buffalóar (buffalo) en þeir eru ekki náskyldir buffalategundum.
Crater Lake-þjóðgarðurinn

Crater Lake National Park er þjóðgarður í suðurhluta Oregonfylkis í Bandaríkjunum, nánar tiltekið í Fossafjöllum. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1902 og er fimmti elsti þjóðgarður Bandaríkjanna. Hann spannar öskju fjallsins Mount Mazama sem féll saman fyrir 7700 árum og myndaði vatnið Crater Lake. Vatnið er allt að 594 metra djúpt og er það dýpsta á Vesturhveli og það þriðja dýpsta í heimi. Barrskógur og ýmis spendýr eru innan þjóðgarðsins.
Undirríki (flokkunarfræði)

Undirríki er flokkur í vísindalegri flokkun jurta og dýra.
Slough

Slough er borg í Berkshire í Englandi um 34 km vestan við London og 32 km norðaustan við Reading. Borgin var áður hluti af Buckinghamshire. Þjóðvegurinn A4 og járnbrautarlínan Great Western Main Line liggja í gegnum borgina. Borgin er mesta fjölmenningarborg Bretlands og jafnframt með hæst hlutfall félaga í trúfélögum. Í Slough er stærsta iðnaðarsvæði Bretlands í einkaeigu, Slough Trading Estate, þar sem um 400 fyrirtæki eru staðsett. Borgin nýtur nálægðar við Heathrow-flugvöll. Íbúar eru um 161 þúsund (2011).
Delphinium

Riddarasporaættkvísl ("Delphinium") er ættkvísl í Sóleyjaætt með um 300 tegundir frá Evrópu, Afrika, Asíu og Norður Ameríku. Nokkrar tegundir eru ræktaðar sem skrautjurtir í görðum á Íslandi. Tegundirnar eru eitraðar .
EV6 Fljótaleiðin

EV6 Fljótaleiðin eða Atlantshaf-Svartahaf er 3.653 km EuroVelo-hjólaleið sem liggur frá Saint-Nazaire við ósa árinnar Loire í Frakklandi að Constanța við Svartahafsströnd Rúmeníu. Leiðin fylgir nokkrum stórum ám eftir. Hún liggur meðfram stórum hluta Loire, hluta af Saône og Rínarfljóti og nær allri Dóná. Leiðin fer í gegnum 10 lönd, Frakkland, Sviss, Þýskaland, Austurríki, Slóveníu, Ungverjaland, Serbíu, Króatíu, Búlgaríu og Rúmeníu.

Hluti leiðarinnar er á vinsælustu hjólaleið Evrópu, Dónárhjólastígnum, sem liggur milli Donaueschingen og Passau í Þýskalandi og heldur áfram til Vínarborgar, Novi Sad og Belgrad að Dónárósum. Víða er hægt að velja tvær leiðir eftir því hvorum bakka árinnar farið er eftir.
Museum of Filistea Culture

Museum of Filistea Culture (המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - The Corinne Mamane Museum of Philistine Culture) er Fornminjasafnið í Ashdod, Ísrael. Það kannar menningu Filista sem bjuggu í svæði borgarinnar. Safnið er eina safnið í heiminum hollur til Filista menningu. Það var fyrsta safnið sem opnaði í Asdód árið 1990.
Jean-Pierre Bourtayre

Jean-Pierre Bourtayre (f. 31. janúar 1942) er franskur lagahöfundur, sonur Henri Bourtayre. Jean-Pierre hóf feril sinn sem lagahöfundur á 7. áratug 20. aldar. Hann samdi lög fyrir hljómsveitina Les Chats sauvages og árið 1968 sló lag hans „Adieu Monsieur le professeur“ í gegn. Árið 1971 átti hann vinningslagið í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1971, „Un banc, un arbre, une rue“ sem franska söngkonan Séverine flutti fyrir hönd Mónakó. Á 8. áratugnum hóf hann samstarf við Claude François og samdi fyrir hann smelli á borð við „Le téléphone pleure“, „Magnolias for Ever“ og „Alexandrie Alexandra“. Á sama tíma samdi hann lög fyrir sjónvarpsþætti, meðal annars upphafslag sjónvarpsþáttaraðarinnar "Arséne Lupin".
Thorbjörn Fälldin

Thorbjörn Fälldin (fæddur 24. apríl árið 1926, látinn 23. júlí 2016) var forsætisráðherra Svíþjóðar á árunum 1976-1978 og aftur frá 1979-1982 fyrir sænska Miðflokkinn (Centerpartiet). Hann var fyrsti forsætisráðherra Svíþjóðar frá 1936 sem tilheyrði ekki sænska Jafnaðarmannaflokknum (Socialdemokraterna) og rauf þar með áratugalanga stjórn jafnaðarmanna.
Geimverusagan

Geimverusagan eða sagan um heila í krukku er saga sem er ætlað að vekja heimspekilegar hugleiðingar um eðli raunveruleikans, þekkingar, merkingar, sannleikans og hugsana. Sagan hefur verið til í ýmsu formi og er oftast rakin til René Descartes og dæmis hans um illan anda, sem gerir hvað sem er til að plata mann, en nýlegri útgáfu sögunnar um heila í krukku má rekja til bandaríska heimspekingsins Hilarys Putnam. Geimverusagan er eitthvað á þessa leið:

Svo er oft spurt í framhaldi af sögunni: „Er hægt að sýna fram á, að slíkt hafi ekki þegar gerst?“

Svipaðar hugleiðingar áður fyrr.

Pyrrhon (upphafsmaður heimspekilegrar efahyggju) var efasemdamaður um möguleikann á þekkingu og hélt því fram að ekkert væri hægt að vita. Vestrænir og austrænir heimspekingar fornaldar hafa að öllum líkindum spáð í svipuðum hlutum eins og sjá má á orðum Zhuāngzǐ:

Í annarri hugleiðingu sinni í bókinni "Hugleiðingar um frumspeki", velti Descartes fyrir sér þeim möguleika, til að kanna hvað hann gæti vitað ef hann efaðist um allt, að til sé illur andi, sem starfar við það eitt að blekkja hann. Hvað getur hann þá vitað með vissu, ef allt, sem hann sér, gæti verið blekking? Þessar hugleiðingar leiða í ljós staðhæfinguna „ég er, ég er til“ sem er ávallt sönn á meðan hann getur hugsað hana eða m.ö.o.: „Ég hugsa, því er ég til“. Þessa fleygu línu þekkja margir á latínu sem: „Cogito, ergo sum“.

Hugleiðingar af þessu tagi — þ.e.a.s. geimverusagan — hafa dúkkað upp í ýmiss konar vísindaskáldskap.

Lausnir og afstöður.

Efasemdamenn um möguleikann á þekkingu halda fast í þá afstöðu, að maður geti á engan hátt vitað eitthvað um raunveruleikann, þar sem maður getur með engu móti sýnt fram á, að maður sé ekki bara hugsunin ein, sem illur andi leitast við að blekkja í sífellu. Allt efnislegt eru bara hyllingar, sem hann framkallar, og allt áreiti blekking, sem hann skapar. Sú skoðun hefur verið nútímavædd með hliðsjón af efnishyggju, þar kemur heilabrotið um heila í krukku til skjalanna. Dæmið er áþekkt því, sem kom síðar fram í kvikmyndinni The Matrix.

Merkingarfræðileg mótrök.

Í bókinni "Reason, Truth, and History" leggur Hilary Putnam fram tillögu, sem sumir telja nægjusama, til að útiloka að maður sé heili í krukku. Hún byggir á því, að heili í krukku gæti aldrei sagt „ég er heili í krukku“ og haft rétt fyrir sér, því hann ætti alltaf við eitthvað annað. Til útskýringar má hugsa sér, að lesandi segi við sjálfan sig að hann sé að lesa þennan texta, en sé í raun liggjandi í rúminu sínu sofandi. Að segja að hann sé að lesa textann væri því ósatt. Með þessu móti telur Putnam sig sýna fram á að slíkar pælingar séu mótsagnakenndar, því orðin sem ég nota í sýndarveruleikanum eiga ekki við í raunveruleikanum. Einnig mætti hugsa sér, að fyrst sýndarveruleikinn er svona líkur raunveruleikanum, þá gæti hann allt eins verið sérstæður raunveruleiki.

En hugsi maður sér: „Hugsanlega er ég í svipaðri stöðu og heilabrotið stingur upp á“, þá er ekkert mótsagnakennt við setninguna og rök efasemdamanna um möguleikann á þekkingu gilda enn.
0. mars

0. mars er annað heiti á síðasta degi febrúarmánaðar. Nafnið kemur til vegna þess að dagsetning síðasta dags febrúar er mismunandi eftir því hvort um hlaupár er að ræða eða ekki.
Tsjernobyl

Tsjernobyl (úkraínska Чорнобиль, framburður [tʃɔrˈnɔbɪlʲ]; rússneska Чернобыль, framburður [tɕɪrˈnobɨlʲ], pólska "Czarnobyl") er borg í Úkraínu nærri landamærum Hvíta-Rússlands rétt við var borgina Pripyat.

Þar varð gufusprenging í kjarnorkuveri og síðar eldsvoði í aðal-Rafal 4 árið 1986, sem varð til þess að gífurlegt magn geislavirkra efna slapp út í andrúmsloftið. Nokkrir menn fóru niður hjá rafal 4 og náðu að minnka sprengikraftinn sem ella hefði þetta orðið tvisvar sinnum meiri heldur en Hiroshima kjarnorkusprengingin. Í kjölfarið var borgin rýmd og er nú yfirgefin vegna hættilegrar geislunar. Rýma þurfti alla bæi í 50 km radíus og var borgin Pripyat einnig rýmd.

Íbúar voru um 14.000 fyrir slysið eru eru nú tæpir 700.
Frøbjerg Bavnehøj

Smáfólkið (e. Peanuts) er teiknymyndasería eftir höfundinn Charles M. Schulz. Aðalsöguhetjur voru Snati og Kalli Bjarna.
The Reluctant Dragon

The Reluctant Dragon (enska:The Reluctant Dragon) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1941.
Nichole Leigh Mosty

Nichole Leigh Mosty (19. október 1972) er forstöðumaður Fjölmenningarseturs og fyrrum þingkona Bjartrar framtíðar í Reykjavíkurkjördæmi suður.

Nichole fæddist í smábænum Three Rivers („Þrjár Ár“) í Michigan, Bandaríkjunum. Hún kynntist tilvonandi eiginmanni sínum, Garðari Kenneth Mosty Gunnarssyni í Boston og flutti ásamt honum til Íslands árið 1999.

Eftir komu til Íslands starfaði Nichole við ræstingar og á leikskóla en hóf síðan nám í leikskólakennarafræðum við KHÍ sem hún lauk með B.Ed.-prófi árið 2007. Árið 2013 hlaut hún M.Ed. gráðu í náms- og kennslufræði með kjörsviðið mál og læsi frá HÍ. Nichole var leikskólastjóri við leikskólann Ösp í Fellahverfinu í Breiðholti, Reykjavík, 2011-2016, verkefnisstjóri hjá Þjónustumiðstöð Breiðholts frá 2018-2021.

Nichole tók sæti á lista Bjartrar framtíðar fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 2014. Hún var skipuð formaður hverfisráðs Breiðholts eftir kosningarnar og varamaður í skóla- og frístundaráði Reykjavíkur, sem hún gegndi til 2016. Í Alþingiskosningunum 2016 tók Nichole efsta sæti á framboðslista Bjartrar framtíðar í Reykjavíkurkjördæmi suður. Nichole tók sæti á þingi fyrir flokkinn að kosningum loknum.. Hún hefur látið til sín taka í innflytjendamálum á Íslandi og árið 2021 var hún skipuð í embætti forstöðumanns Fjölmenningarseturs.
Óli Björn Kárason

Óli Björn Kárason er íslenskur stjórnmálamaður. Óli Björn var kjörinn á Alþingi árið 2016 og situr fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Suðvesturkjördæmi.
Jakobsfífill

Jakobsfífill (fræðiheiti "Erigeron borealis" og "Erigeron alpiniformis") er jurt af körfublómaætt sem vex í grasríku mólendi og brekkum á láglendi og upp í 800 m hæð. Jakobsfífill er af sömu ættkvísl (Erigeron) og snækobbi og fjallakobbi en þær tegundir vaxa hátt til fjalla.
Augusta Svendsen

Augusta Svendsen (Arnórína Ágústa Snorradóttir Svendesen) (9. febrúar 1835- 19. maí 1924) var kaupkona í Reykjavík. Hún fæddist 1835 í Keflavík og lést árið 1924 í Reykjavík. Foreldrar hennar voru Kristín Gunnarsdóttir og séra Snorri Sæmundsson. Ágústa Svendsen er talin fyrsta kaupkonan í Reykjavík en hún rak verslun í Reykjavík frá árinu 1887.

Hún kom til Íslands frá Kaupmannahöfn árið 1886 með dóttur sinni Henriettu Louise sem gift var Birni Jenssyni kennara við Reykjavíkurskóla. Ágústa hóf verslunarrekstur í þakherbergi við Bankastræti en árið 1903 keypti hún Aðalstræti 12. Hún rak þar verslun á fyrstu hæð en dóttir hennar bjó með fjölskyldu sinni í húsinu.

Augústa giftist Hendrik Henckel Svendsen en hann rak verslun á Djúpavogi. Hann dó 1862 og varð þá verslunin gjaldþrota. Ágústa var þá í Kaupmannahöfn með börnin. Tvö af börnum hennar fóru þá í fóstur en Ágústa fór með eldri dóttur sína Louise til Ísafjarðar til Lárusar Snorrasonar bróður síns, sem var kaupmaður þar.

Ágústa kenndi hannyrðir og stofnaði skóla fyrir stúlkur ásamt Sigríði konu Ásgeirs Ásgeirssonar, kaupmanns á Ísafirði. Ágústa fór seinna með Lárusi bróður sínum til Kaupmannahafnar. Hún setti þar á stofn matsölu en flutti aftur til Íslands með dóttur sinni. Þegar tengdasonur Ágústu lést árið 1904 voru barnabörn hennar á aldrinum þriggja til sextán ára. Ágústa tók þá að sér að sjá um heimilið þótt hún væri þá um sjötugt.
Boise

Boise er fylkishöfuðborg og stærsta borg Idahofylkis. Nafnið kemur úr frönsku; "rivière boisée" (viðará). Borgin er í suðvesturhluta fylkisins nálægt landamærum Oregon. Íbúar voru um 240.000 árið 2020.
Asíameríka

Asíameríka var risastór eyja sem varð til úr risameginlandinu Lárasíu. Asíameríka var aðgreind frá Evrasíu í vestri og austurhluta Norður-Ameríku í austri. Þetta land náði yfir það sem í dag eru Kína, Mongólía og vesturhluti Norður-Ameríku. Landið var til frá Síðkrítartímabilinu fram að Eósentímabilinu og aftur á Pleistósentímabilinu. Talið er að það muni aftur verða til innan 50 milljón ára.
Krónhjörtur

Krónhjörtur (fræðiheiti: "Cervus elaphus") er eitt af stærstu hjartardýrunum. Hann lifir í stærstum hluta Evrópu, Kákasusfjöllum, Litlu-Asíu, Íran og hlutum Vestur- og Mið-Asíu. Hann er líka að finna í Atlasfjöllum milli Marokkó og Túnis. Hann er þannig eina eiginlega hjartardýrið sem lifir í Afríku. Vegna þess hve þeir eru eftirsótt villibráð hafa krónhirtir verið fluttir til annarra heimshluta eins og Ástralíu, Nýja-Sjálands, Bandaríkjanna, Kanada, Perú, Úrúgvæ, Chile og Argentínu.

Krónhjörturinn er jórturdýr með fjórskiptan maga. Erfðafræðilegar rannsóknir benda til þess að krónhirtir séu nokkrar systurtegundir fremur en ein tegund þótt umdeilt sé hversu margar tegundirnar eru. Krónhjörturinn er náskyldur vapítihirti sem finnst í Norður-Ameríku og vesturhluta Asíu. Hugsanlega er sameiginlegur forfaðir þeirra upprunninn í Mið-Asíu og líktist síkahirti.

Krónhirtir hafa á vissum tímabilum verið sjaldgæfir í Evrópu en þó aldrei í útrýmingarhættu. Endurheimt búsvæða og vernd, sérstaklega í Bretlandi, hafa leitt til þess að stofnar hafa stækkað, meðan þeim hefur hnignað á öðrum stöðum, eins og í Norður-Ameríku.
Áhugavarpið

Áhugavarpið er hlaðvarpsþáttur sem hóf göngu sína á Alvarpinu í mars 2014. Hann er í umsjón Ragnars Hanssonar og kom út vikulega til að byrja með en hefur síðan komið út óreglulega. Í hverjum þætti ræðir Ragnar við einn viðmælanda um það sem vekur áhuga hans. "Áhugavarpið" var einn af fyrstu þáttunum sem fór í gang á Alvarpinu.
Elfa Rún Kristinsdóttir

Elfa Rún Kristinsdóttir (fædd 1985) er íslenskur fiðluleikari. Hún hefur hlotið margvíslegar viðurkenningar fyrir leik sinn, þar með talin Íslensku tónlistarverðlaunin í flokkinum hljómplata ársins í sígildri og samtímatónlist fyrir upptöku sína af fantasíum Georgs Philipps Telemann. Elfa Rún bar sigur úr býtum í alþjóðlegu Bach-keppninni í Leipzig 2006, þar sem hún vann bæði aðalverðlaun, áheyrendaverðlaun og verðlaun fyrir að vera yngsti keppandinn í úrslitunum. Elfa Rún er leiðari í kammersveitinni Soloistenensemble Kaleidoskop í Berlín, en hefur einnig gefið sig að flutningi barokktónlistar undir merkjum upprunaflutnings og komið fram sem einleikari og leiðari með barokksveitinni Akademie für Alte Musik í Berlín. Elfa Rún var tilnefnd til Tónlistarverðlauna Norðurlandaráðs 2015.
Skipastigi

Skipastigi er skipaskurður eða hluti skipaskurðar sem er með hólfum eða kvíum sem loka má og opna þannig að skip komast upp á við eða niður hólf úr hólfi.

Meðal skipaskurða á Norðurlöndum er Gautaskurðurinn sem tengir vatnið Vænir við Kattegat. Í þeim skurði eru 64 þrep. Vinna við þann skurð hófst um 1800.
Nikulás Stefán Nikulásson

Nikulás Stefán Nikulásson er íslenskur listamaður. Hann útskrifaðist úr myndlistadeild Listaháskóla Íslands árið 2013. Hann hefur unnið í myndlist og gjörningalist. Ásamt systur sinni, Kolfinnu Nikulásdóttur, stýrði hann hlaðvarpsþættinum "Ísland í dag, satan" sem var í gangi á Alvarpinu árið 2014.
Jason Newsted

Jason Curtis Newsted (fæddur 4. mars 1963) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er þekktastur fyrir að hafa verið bassaleikari Metallica frá 1986 til 2001. Hann tók við af Cliff Burton sem lést í bílslysi. Newsted hætti vegna innbyrðis deilna í Metallica og ósætti vegna sólóefni hans. Newsted hefur spilað með hljómsveitunum Voivod, Flotsam and Jetsam og einnig sólóhljómsveitunum sínum Echobrain og Newsted. Þar að auki tók hann þátt í að spila á tónleikum með Ozzy Osbourne og Rockstar Supernova.

Newsted hefur spilað með Metallica á tónleikum árin 2009 (Rock and Roll Hall of Fame) og 2011 (30 ára afmæli hljómsveitarinnar).
Framvirkt óminni

Óminni nefnist það minnisleysi sem verður af völdum sjúkdóma, slysa eða sálrænna áfalla. Tvær megintegundir óminnis eru til, "afturvirkt óminni" og "framvirkt óminni". Þeir sem þjást af framvirku óminni eru ófærir um að flytja nýjar upplýsingar úr skammtímaminni yfir í langtímaminni. Þar af leiðandi er mjög erfitt fyrir viðkomandi að læra eitthvað nýtt. Minningar frá atburðum sem urðu áður en óminnið varð, sem sagt fyrir slysið, sjúkdóminn eða áfallið, eru þá geymdar í langtímaminninu og viðkomandi getur rifjað þær upp en minningarnar um það sem henti hann eftir slysið hafa glatast. Sá sem þjáist af framvirku óminni gæti haldið uppi eðlilegum samræðum við aðra manneskju en um leið og samtalinu lýkur gleymir viðkomandi að það hafi átt sér stað.

Það er þó merkilegt að þó að sjúklingar geti ekki munað það sem þeim hefur verið sagt eða það sem hefur komið fyrir þá, þá eiga þeir mikið auðveldara með að geyma hæfileika til einhvers í minninu. T.d. ef einhverjum er kennt að spila lag á píanó er hann líklegast búinn að gleyma að honum hafi verið kennt lagið en getur þó spilað það ef hann er beðinn um það.

Sá hluti heilans sem hefur verið best rannsakaður þegar kemur að framvirku óminni er drekinn. Hann virðist virka líkt og einskonar hlið sem nýjar minningar þurfa að fara í gegnum áður en þær eru geymdar í langtímaminninu. Ef hann verður fyrir skaða þá hætta nýjar upplýsingar að geta ferðast inn í langtímaminnið. Á meðan eru minningarnar sem fyrir eru í langtímaminninu oftast öruggar þar.
Sequoia-þjóðgarðurinn

Sequoia-þjóðgarðurinn (enska: Sequoia National Park) er þjóðgarður í Sierra-Nevadafjöllum í Kaliforníu. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1890 og er 1635 ferkílómetrar að stærð. Samstundis var skógarhöggi hætt á svæðinu. En þekktast er svæðið fyrir stærstu tré í heimi risarauðviður. Innan þjóðgarðsins er einnig Mount Whitney, hæsta fjall samfelldu Bandaríkjanna( utan Alaska og Hawaii). Granít er algeng bergtegund í Sierra Nevadafjöllum. Beint norður af Sequoiaþjóðgarðinum er annar þjóðgarður: Kings Canyon National Park. Vegir í þjóðgarðinum eru af skornum skammti.
Mount Logan

Mount Logan er hæsta fjall Kanada og er 5959 metra hátt. Það liggur í Saint Elias-fjöllum í Kluane National Park and Reserve í Júkon og er nefnt eftir kanadískum jarðfræðingi William Edmond Logan. Árið 1991 mældist -77,5 °C á fjallinu sem er lægsti hiti sem mælst hefur utan Suðurskautslandsins.