arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Selkolla

Selkolla er kynjavera í íslenskri þjóðtrú. Hún er falleg kona, en sést stundum með selshöfuð.

Veran kemur fyrir í frásögnum um Guðmund góða Arason biskup (1161–1237). Hennar er fyrst getið í Íslendinga sögu eftir Sturlu Þórðarson og er þar nefnt að biskupinn hafi glímt við veruna á Vestfjörðum.

"Selkollu þáttur" gerist á Vestfjörðum og lýsir því hvernig par eitt er á leið með barn sitt til skírnar. Þau skilja barnið eftir við stein snögga stund, þegar þau koma aftur er barnið blátt og dautt. Þau ganga í burt frá dauðu barni sínu, en heyra þá barnsgrát. Barnið er þá á lífi, en er svo skelfilega útlítandi að þau þora ekki að snerta það. Parið fer til bæjarins að sækja fólk með sér, en þegar þau koma aftur að steininum er barnið horfið. Síðan er sagt frá konu sem er nýkomin í byggðina, konan er fögur, en sést stundum með selshöfuð.

Sagan af Selkollu þykir minna á seinni tíma þjóðsögur af huldubörnum og barnadraugum.
Hvalfjarðargangan

Hvalfjarðargangan var haldin af Samtökum hernámsandstæðinga dagana 23. og 24. júní árið 1962 á Jónsmessu. Tilefnið var að mótmæla áformum um byggingu kafbátastöðvar í Hvalfirði, sem þá var talsvert í umræðunni.

Aðdragandi og skipulag.

Tvö fyrri sumur höfðu Samtök hernaðarandstæðinga staðið fyrir Keflavíkurgöngum til að mótmæla veru Bandaríkjahers á Keflavíkurflugvelli. Árið 1961 tók Bandaríkjafloti við rekstri Keflavíkurstöðvarinnar af flughernum og hóf þegar að undirbúa aukin hernaðarumsvif. Voru meðal annars uppi hugmyndir um að koma upp meginkafbátastöð hersins á Norður-Atlantshafi í Hvalfirði. Töldu stjórnendur samtakanna því rétt að beina kastljósinu að þeim áformum með sérstakri göngu.

Lagt var af stað frá Hvítanesi við austanverðan Hvalfjörð og var staðarvalið talið táknrænt, enda hefði bærinn þar farið í eyði við hernám Breta í heimsstyrjöldinni. Um 200 manns hófu göngu og flutti Guðmundur Böðvarsson skáld ávarp í upphafi. Þar sem gönguleiðin var 60 kílómetrar var henni skipt upp í tvennt. Tjaldbúðum var slegið upp á Kjalarnesi og haldin kvöldvaka.

Daginn eftir var gengið til Reykjavíkur og fjölgaði jafnt og þétt á leiðinni. Í göngulok var haldinn útifundur við Miðbæjarskólann þar sem Jóhannes úr Kötlum og Sverrir Bergmann fluttu ávörp en Þóroddur Guðmundsson var fundarstjóri. Til nokkurra stympinga kom á fundinum milli göngufólks og andstæðinga þeirra úr hópi Heimdellinga.
Gymir

Gymir er jötunn í norænni goðafræði, hann á konu af bergrisaætt sem heitir Aurboða. Fáar heimildir eru til um uppruna Gymis og Aurboðu sjálfra, en dóttir þeirra jötunynjan Gerður þótti öllum konum fríðust, sú varð á endanum eiginkona Freys. Þau áttu einnig son sem hét Beli, en sá endaði með að vera drepinn af Frey.

Í byrjun Lokasennu og í Skáldskaparmálum er Gymir annað nafn á Ægi.
Salford

Salford er borg á stórborgarsvæði Manchester í Englandi. Salford liggur um það bil 1.6 km austan við miðborg Manchester, við ána Irwell. Áin myndar hluta af borgarmörkunum við Manchester. Árið 2011 voru íbúar Salford 103.886 manns, en íbúar sveitarfélagsins voru 233.933.

Salford var áður í Lancashire. Ranulf de Blondeville féllst á stofnskrá fyrir borgina árið 1230. Þetta gerði að það verkum að borgin naut virtari menningarlegrar og viðskiptalegrar stöðu en nágrannaborg þess. Við iðnbyltinguna á 18. og 19. öld sneri þessi staða við.

Þrátt fyrir þetta var Salford samt mikilvæg miðstöð bómullar- og silkisvinnslu og höfn á 18. og 19. öld, enda borgin liggur við skurð sem nær frá Manchester til Írlandshafs. Iðnaði hnignaði á 20. öld og atvinnulífið í borginni hrundi. Í dag er Salford borg andstæðna: rík hverfi svo sem Salford Quays liggja beint að nokkrum fátækustu og hættulegustu hverfunum á Bretlandi.

Háskólinn í Salford er með aðsetur í borginni. Breska ríkisútvarpið BBC og sjónvarpsstöðin ITV eru með skrifstofur í borginni.
Actinidia rubricaulis

Actinidia rubricaulis er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er ættuð frá Kína (Chongqing, NW Guangxi, Guizhou, Hubei, Hunan, Sichuan, Yunnan.) og Taílandi.
Ely

Ely (framburður: ) er borg í Cambridgeshire í Englandi. Hún liggur um það bil 23 km norðan við Cambridge og um það bil 129 km vegalengd frá London.

Aðalþrúður prinsessa stofnaði klaustur í Ely árið 673, en Danir eyðilögðu það árið 870. Aðalvaldur af Winchester endurreisti klaustrið árið 970. Bygging dómkirkju hófst árið 1083 og hélt áfram til ársins 1539 þegar klaustrið var lagt niður við siðaskiptin. Dómkirkjan var endurbyggð í upprunalegum stíl árin 1845–1870. Þar sem Ely var sókn var hún lengi töluð borg, en hlaut þeirrar stöðu opinberlega árið 1974.

Ely liggur á leirhóli í mýri sem heitir Fens. Mikið mór myndaðist í mýrinni áður en hún var framreist á 17. öld. Atvinnulífið í sveitinni í kringum Ely einkennist af landbúnaði. Fyrir framræsinguna snerist það að mörgu leyti um mógröf og álaveiða. Borgin var miðstöð leirkeragerðar í mörg hundruð ár.
Bangor (Wales)

Bangor er borg og sveitarfélag í Gwynedd í norðvesturhluta Wales. Hún er elsta borg Wales og ein fámennasta borg Bretlands. Hún var sögulega hluti af sýslunni Caernarfonshire og er ein af sex borgum í Wales.

Íbúar Bangor voru 18.808 manns árið 2011, en þar af voru 10.500 manns nemendur þar sem háskóli er í borginni. Árið 2001 töluðu 46,6% íbúa sem ekki eru nemendur velsku.

Sögu borgarinnar má rekja til 6. aldar þegar dómkirkja var reist þar. Sóknin er ein sú elsta á Bretlandi, þó dómirkjunni sjálfri hafi verið breytt nokkrum sinnum í gegnum tímann.
Actinidia valvata

Actinidia valvata er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (Anhui, Fujian, Guangdong, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi og Zhejiang.).
Hassanal Bolkiah

Hassanal Bolkiah (f. 15. júlí 1946) er 29. og núverandi soldáninn af Brúnei. Hann er jafnframt fyrsti og núverandi forsætisráðherra landsins. Hassanal er elsti sonur soldánsins Ómars Alí Saifuddien 3. og drottningar hans, Pengiran Anak Damit. Hann tók við soldánstitli yfir Brúnei eftir að faðir hans sagði af sér þann 5. október árið 1967. Hassanal var þá nýlega útskrifaður úr konunglega herskólanum í Sandhurst í Englandi. Að undanskyldri Elísabetu 2. Bretlandsdrottningu hefur hann ríkt lengst allra núlifandi erfðaeinvalda.

Hassanal hefur í marga áratugi verið talinn einn auðugasti maður heims og hefur þá gjarnan verið metinn sá allra auðugasti. Auðævi sín á hann að þakka gjöfulum olíulindum í Brúnei sem hann getur ráðstafað að vild í krafti valda sinna sem óskoraður einvaldur landsins. Hassanal býr í höll sem er talin sú stærsta í heimi. Í henni eru 1.788 herbergi, 257 salerni, 44 stigar og 18 lyftur. Alls er soldánshöllin um 750.000 fermetrar á stærð. Hann hefur einnig fjárfest í fjölda erlendra lúxushótela og á m.a. Dorchester-hótelið í London.

Faðir Hassanals, fyrrverandi soldáninn Saifuddien, naut enn mikilla valda í stjórn Brúnei þar til hann lést árið 1986. Á þeim tíma hafði Hassanal orð á sér fyrir að vera glaumgosi og fyrir að hafa meiri áhuga á bílum og lúxuslífi en á stjórnmálum. Þegar Hassanal var 19 ára kvæntist Hassanal frænku sinni, prinsessunni Salehu en árið 1982 tók hann sér aðra eiginkonu til viðbótar, flugfreyju að nafni Mariam Bell. Faðir soldánsins samþykkti aldrei ráðahaginn og málið spillti verulega sambandi þeirra.

Auk þess að ráða yfir ríkisstjórn landsins er soldáninn jafnframt trúarleiðtogi Brúneimanna. Á fyrstu áratugum sínum í soldánsembætti aðhylltist hann tiltölulega mildar trúarreglur og bókstafstúlkanir á íslamstrú hlutu ekki mikinn hljómgrunn. Hassanal fór hins vegar að gæla við hugmyndina um að innleiða sjaríalög í landinu á tíunda áratugnum. Árið 2019 lét soldáninn setja ströng sjaríalög í Brúnei sem kveða meðal annars á um að samkynhneigðir karlmenn og konur sem gerast uppvísar um framhjáhald skuli grýtt til dauða. Löggjöfin hefur vakið hörð viðbrögð erlendis og hvatningar um að sniðganga hótel í eigu Brúnei.
C (forritunarmál)

Forritunarmálið C eða bara C er forritunarmál sem var þróað af Ken Thompson og Dennis Ritchie á áttunda áratugnum til notkunar á UNIX stýrikerfinu. Í dag er það notað á nær öllum stýrikerfum í heimi og var vinsælasta forritunarmálið til kerfisforritunar, einnig hafa verið gerðir þýðendur fyrir hina ýmsu örgjörva. C++, sem er útvíkkuð útgáfa af C og styður hlutbundna forritun, hefur nú tekið við af C á flestum sviðum.

C fylgir engum einum staðli, en nokkrir staðlar eru til sem að menn geta kosið að fylgja, ef þeir kjósa svo. Vinsælustu staðlarnir eru fyrst K&amp;R sem eins og nafnið gefur til kynna var það sem Ken og Dennis notuðu í byrjun, seinna voru fleiri staðlar búnir til, t.d. ANSI C ISO C (ISO 9899:1989) og C99 (ISO 9899:1999). Á Íslandi er í gildi Íslenskur staðall ÍST ISO 9899:1992 um forritunarmálið C, en sá staðall er mjög lítið viðurkenndur meðal forritara.

C er mjög nálægt vélbúnaðinum, sem þýðir að C kóði hefur mjög litla falda virkni, og flestar skipanir þýðast beint yfir í smalamál með litlum breytingum. Einnig hefur C nánast ótakmarkaðann aðgang að minni tölvunnar. Þetta gerir C að öflugu forritunarmáli en jafnframt erfitt í viðhaldi og villuleit.

halló, heimur í C.

Forritið að neðan þýðist þó þýðandinn gæti varað notandann við ef þýtt sem ANSI C-forrit:

main()

printf("Halló, heimur!\n");

hægt er að koma í veg fyrir þær með því að skrifa það með stöðluðum C-kóða:

int main(void)

printf("Halló, heimur!\n");

return 0;
Glæður

Glæður (fræðiheiti: "Xanthoria") er ættkvísl fléttna af glæðuætt. Glæður hafa blaðkennt þal sem inniheldur gula litarefnið parietín. Þannig er auðvelt að greina þær frá merlum sem hafa hrúðurkennt þal.

Á Íslandi finnst aðeins ein tegund af glæðum, veggjaglæða ("X. parietina"). Áður voru fleiri ættkvíslir taldar til ættkvíslar glæða en nýlega hafa erfðafræðirannsóknir leitt í ljós að þær tilheyra öðrum ættkvíslum og þær hafa því verið greindar frá glæðum. Á Íslandi eru fjórar tegundir sem áður flokkuðust til ættkvíslar glæða en hafa nýlega verið greindar frá glæðum en bera enn heiti sem endar á -glæða. Þær eru klettaglæða ("Rusavskia elegans"), hellisglæða ("R. sorediata"), reyniglæða ("Polycauloina polycarpa") og fuglaglæða ("P. candelaria").
Gálgaskegg

Gálgaskegg (fræðiheiti: "Bryoria implexa") er tegund fléttna af litskófarætt. Gálgaskegg er flokkað sem tegund í bráðri útrýmingarhættu á válista íslenskra plantna 1996.

Útlit.

Gálgaskegg er dökkbrúnt, stundum með ólífublæ, matt eða eilítið gljáandi og gert úr löngum þráðum og líkist nokkuð jötunskeggi. Þalið er hangandi, hárkennt, 5-10 cm langt og sívalt. Stofngreinarnar eru 0,2-0,3 mm í þvermál en fínni greinar 0,1 mm í þvermál.

Gálgaskegg hefur ekki sést með askhirslum á Íslandi.

Útbreiðsla og búsvæði.

Gálgaskegg vex á hraundröngum og finnst bæði í Norður-Ameríku og í Evrópu. Það hefur aðeins fundist á einum stað á Íslandi, á Gálgakletti á Álftanesi og þaðan er íslenskt heiti tegundarinnar dregið.

Efnafræði.

Gálgaskegg inniheldur norstictinsýru.

Þalsvörun gálgaskeggs er K+ veik gul svörun, C-, KC-, P+ gul.
Jarðygla

Jarðygla (fræðiheiti: "Diarsia mendica") er fiðrildi af ygluætt. Hún er útbreidd um Evrasíu og finnst víða á Íslandi. Lirvan nærist á fjölda jurtategunda og jafnvel trjáa.

Hún finnst í mjög mörgum litbrigðum og er breytilegasta tegund ættarinnar. Vænglitir geta verið frá sinulit yfir í dökkbrúnt, en eru ljósari litirnir fremur í suðurhluta útbreiðslusvæðisins og dekkri norðar.
Listi yfir skaðvalda sem fjallað er um í Heilbrigði trjágróðurs

Eftirfarandi er listi yfir smádýr og aðra skaðvalda sem fjallað er um í bókinni Heilbrigði trjágróðurs auk fræðiheita þeirra.
Barrvefari

Barrvefari (fræðiheiti: "Zeiraphera griseana") er fiðrildi í ættinni Tortricidae. Hann er skaðvaldur í barrskógum á norðurhluta norðurhvels. Á Íslandi er hann um sunnanvert landið.
Lerkisprotalús

Lerkisprotalús (fræðiheiti: "Cinara cuneomaculata") er skordýrategund sem var lýst af Del Guercio 1909.

Hún fyrirfinnst í Evrópu og hluta Asíu. Enn sem komið er hefur hún aðeins fundist á Fljótsdalshéraði á Íslandi. Erlendis sníkir tegundin "Pauesia pini" á henni og skyldum tegundum.
Lenín Moreno

Lenín Boltaire Moreno Garcés (f. 19. mars 1953) er fyrrverandi forseti Ekvadors. Hann var forseti landsins frá árinu 2017 til ársins 2021, en þar áður var hann varaforseti landsins frá 2007 til 2013 í forsetatíð forvera síns, Rafaels Correa.

Moreno varð fyrir byssuskoti árið 1998 þegar brotist var inn á heimili hans og hefur upp frá því notast við hjólastól. Hann var eini þjóðarleiðtogi í heimi sem notar hjólastól og á varaforsetatíð sinni varð hann kunnur fyrir að vinna að bættum aðstæðum fyrir bæklaða Ekvadora. Meðal annars stuðlaði hann að því að kvótar voru settir á ekvadorsk fyrirtæki til að auðvelda fötluðum að hljóta vinnuráðningu og að því að framlög ekvadorska ríkisins til aðstoðar fatlaðra voru hækkuð fimmtíufalt. Vegna starfa Morenos í þágu fatlaðra tilnefndu Ekvadorar búsettir í Noregi hann til friðarverðlauna Nóbels árið 2012 en hann varð að endingu ekki fyrir valinu.

Moreno lét af embætti varaforseta árið 2013 en bauð sig fram til forseta Ekvador árið 2017 og vann nauman sigur með 51,16% atkvæða í annarri umferð kosninganna. Moreno bauð sig fram fyrir hið vinstrisinnaða PAIS-bandalag, sem hefur stjórnað Ekvador frá því að Correa varð forseti árið 2007. Correa lagði í fyrstu blessun sína við að Moreno tæki við af honum en eftir að Moreno tók við embætti hefur samband hans við forvera sinn versnað verulega. Moreno hefur numið úr gildi margar af róttækustu vinstriumbótunum sem framkvæmdar voru á forsetatíð Correa og fjarlægst þannig nokkuð yfirlýsta stefnuskrá sína úr kosningabaráttunni. Moreno hefur einnig reynt að bæta samband Ekvador við Bandaríkin, en samband þjóðanna var mjög stirt á valdatíð Correa. Í þessu skyni hefur Moreno meðal annars dregið Ekvador úr Bólivaríska bandalaginu fyrir Ameríkuþjóðir, bandalagi vinstrisinnaðra stjórna í Rómönsku Ameríku sem Hugo Chávez forseti Venesúela stofnaði árið 2004.

Moreno fjarlægðist stefnu Correa enn frekar með framkomu sinni við Julian Assange, sem hafði hlotið hæli í sendiráði Ekvador í London árið 2012 með leyfi Correa. Árið 2018 setti Moreno strangari skilyrði fyrir því að Assange hefði áfram hæli í sendiráðinu, meðal annars með því að neita honum um internetaðgang. Í mars árið 2019 ákvað Moreno loks að svipta Assange hæli í sendiráðinu og úthýsa honum fyrir ítrekuð brot. Correa brást illa við ákvörðun Morenos og kallaði hann „mesta landráðamann í sögu Ekvador og Suður-Ameríku“.

Í október árið 2019 tilkynnti Moreno að stjórn hans hygðist hætta niðurgreiðslum á eldsneyti í Ekvador til þess að geta tryggt lán frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Fyrirætlanir Morenos leiddu til þess að þúsundir Ekvadora mótmæltu í höfuðborginni Quito og ríkisstjórnin neyddist af öryggisástæðum til að flytja starfsemi sína til borgarinnar Guayaquil. Til ofbeldis kom á milli lögreglu og mótmælenda og að minnsta kosti fimm létust á meðan á mótmælunum stóð. Þann 13. október féllst Moreno á kröfur mótmælendanna um að hætta við fyrirætlunina um að hætta niðurgreiðslunum.

Moreno bauð sig ekki fram til endurkjörs í forsetakosningunum árið 2021. Í kosningunum vann frambjóðandi miðhægrimanna, Guillermo Lasso, sigur. Lasso tók við af Moreno í forsetaembætti þann 24. maí.
Cavariella borealis

Cavariella borealis

er blaðlúsartegund sem var lýst af Hille Ris Lambers 1952.
Taphrina pruni

Taphrina pruni er sveppur sem var lýst af Tul. 1866. Hann sníkir á tegundum af heggættkvísl.
Elatobium chomoense

Elatobium chomoense er skordýrategund í ættinni "Aphididae".
Rifslús

Rifslús (fræðiheiti: "Hyperomyzus rhinanthi" er skordýrategund sem var fyrst lýst af Henri Schouteden 1903.

Hún finnst á flestum stöðum þar sem rifs og sólber eru ræktuð á Íslandi. Á rifsi verpast blöðin um lýsnar svo þær eru vel varðar fyrir rándýrum og varnarefnum, en ekki á sólberjum. Seinni hýslarnir eru lokasjóður og augnfró.
Egle arctophila

Egle arctophila er flugutegund í kálfluguætt (Anthomyiidae) sem var lýst af Griffiths, 2003.
Sasa tomentosa

Sasa tomentosa er lágvaxin (um 2 m) bambustegund sem var fyrst lýst af Cheng De Chu og Chi Son Chao. Hún er einlend í Kína (Guangxi).
Alvís

Alvís var dvergur í norrænni goðafræði. Alvís krafðist þess að giftast Þrúði, dóttur Þórs, sem var ekki ánægður með það. Kváðust Þór og Alvís á um nóttu og þar til dagaði. Varð Alvís þá að steini og losnaði Þór þarmeð við að gifta dóttur sína til hans.

Saga Alvíss er sögð í Alvíssmálum.
Sasa septentrionalis

Sasa septentrionalis er lágvaxin bambustegund (1 til 1,5 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Tomitaro Makino.
Sasa heterotricha

Sasa heterotricha er lágvaxin bambustegund (1 til 2 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Gen-Iti Koidzumi.
Sasa pulcherrima

Sasa pulcherrima er lágvaxin bambustegund (20 til 30 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Gen-Iti Koidzumi.
Breska Gvæjana

Breska Gvæjana (enska: "British Guiana") var bresk nýlenda á norðurströnd meginlands Suður-Ameríku frá 1831 þar til hún fékk sjálfstæði sem Gvæjana árið 1966.

Hollendingar stofnuðu nýlendurnar Berbice og Essequibo snemma á 17. öld. Á 18. öld bættist Demerara við. Bretar lögðu þessar nýlendur undir sig 1796 þegar Frakkar höfðu hernumið Holland. Batavíulýðveldið endurheimti yfirráð yfir þeim 1805 en Bretar hernámu þær aftur í Napóleonsstyrjöldunum 1809. Bretar fengu formlega yfirráð yfir nýlendunum í friðarsamningum 1814 og sameinuðu þær í eina nýlendu 1831. Höfuðstaður nýlendunnar var Georgetown (Stabroek til 1812).

Bretar byggðu upp sykurplantekrur í nýlendunni, meðal annars með þrælum frá Afríku. Þrælar gerðu uppreisn í Demerarauppreisninni 1823. Þrælahald var formlega lagt niður innan Breska heimsveldisins 1833. Breska fyrirtækið Booker Group (sem Booker-verðlaunin eru kennd við) varð fyrirferðarmikið í sykurframleiðslu í nýlendunni og átti nær allar plantekrurnar undir lok 19. aldar.

Árið 1928 var nýlendan gerð að krúnunýlendu með nýja stjórnarskrá. Löggjafarráð var stofnað og landstjóri fékk aukin völd. Umbætur næstu ár færðu aukið vald til löggjafarþingsins sem varð að meginhluta kjörþing. Flokkurinn People's Progressive Party vann stórsigur í kosningum 1953 en bresk stjórnvöld töldu hann of hallan undir kommúnisma. Í kjölfarið var stjórnarskrá landsins felld úr gildi og Bretar sendu her til nýlendunnar. Bráðabirgðastjórn var í landinu til 1957. Það ár vann PPP aftur meirihluta í kosningum. Árið 1961 fékk landið heimastjórn og 1966 fékk það sjálfstæði.
Mjólkursafajurtir

Mjólkursafajurtir (fræðiheiti: "Euphorbia") eru ættkvísl þykkblöðunga af ættinni "Euphorbiaceae". Í ættkvíslinni eru yfir 2.000 tegundir. Mjólkursafajurtum er oft ruglað saman við kaktusa þar sem þær eru þyrnóttar og vaxa í svipuðu mynstri. Einkenni mjólkursafajurta, eins og heiti ættkvíslarinnar gefur til kynna, er hvítur mjólkursafi.

Mjólkursafajurtir eru mjög fjölbreyttar. Sumar tegundir vaxa í þéttum hvirfingum og líkjast súlu eða kúlu. Aðrar tegundir vaxa í þyrnóttum runnum og eru með grannar greinar. Mjólkursafinn sem finnst í jurtinni er eitraður. Hann getur valdið eitingu ef hann lendir á húðina og þrota ef hann lendir í sárum eða augunum.

Margar mjólkursafajurtir eru með þyrna, sem eru í rauninni sérhæfð blöð eða sprotar. Enginn safi finnst í þyrnunum og því eru þeir ekki hættulegir. Mjólkursafajurtir finnast víða um heiminn.
Sigrún Pálína Ingvarsdóttir

Sigrún Pálína Ingvarsdóttir (fædd 8. nóvember 1955, látin 2. apríl 2019) var íslenskur þroskaþjálfi og brautryðjandi í baráttunni gegn kynferðislegu ofbeldi á Íslandi. Sigrún Pálína lauk námi frá Þroskaþjálfa­skóla Íslands árið 1977 og starfaði við fagið hér á landi til ársins 1996 er hún flutti bú­ferl­um til Dan­merk­ur þar sem hún starfaði lengst af sem þroska- og markþjálfi og meðferðarráðgjafi.

Sigrún Pálína var ein þeirra kvenna sem stigu fram árið 1996 og greindu opinberlega frá því að sr. Ólafur Skúlason biskup Íslands hefði framið kynferðisbrot gegn þeim á þeim tíma er hann starfaði sem sóknarprestur í Bústaðakirkju. Sigrún Pálína hafði allt frá árinu 1988 reynt að ræða málið innan Þjóðkirkjunnar en ekki haft erindi sem erfiði. Hún sendi erindi til siðanefndar Prestafélags Íslands árið 1996 og í kjölfarið komst málið í opinbera umræðu. Biskup mótmælti málflutningi kvennanna og hlaut málið, sem gekk undir nafninu Biskupsmálið, mikla umfjöllun í fjölmiðlum. Konurnar mættu víðast hvar fálæti og biskup leitaði m.a. til embættis ríkissaksóknara með það fyrir augum að kæra konurnar fyrir rangar sakargiftir. Eftir skýrslutökur hjá embættinu beindi ríkissaksóknari því til biskups að láta málið niður falla sem hann og gerði. Málið tók nýja stefnu eftir andlát Ólafs árið 2008 er dóttir hans, Guðrún Ebba Ólafsdóttir gekk á fund Karls Sigurbjörnssonar þáverandi biskups og óskaði eftir því að málið yrði tekið fyrir með formlegum hætti innan kirkjunnar og að Sigrún Pálína fengi áheyrn biskups og Kirkjuráðs, auk opinberrar afsökunarbeiði frá Þjóðkirkjunni. Yfirstjórn kirkjunnar aðhafðist ekkert frekar í málinu þrátt fyrir ítrekaðar óskir Guðrúnar Ebbu þar að lútandi. Það var svo árið 2010 að loks var skipuð rannsóknarnefnd sem leiddi í ljós hvernig kirkjan brást þessum konum og voru þeim dæmdar bætur.

Sigrún Pálína hlaut Jafnréttisviðurkenningu Stígamóta árið 2010.
Aftanstjarna

Aftanstjarna (fræðiheiti: "Silene latifolia") er tvíær eða fjölær jurt af hjartagrasaætt sem vex víða um Evrópu, en einnig í Norður-Afríku og Norður-Asíu. Hvít blómin lokast á daginn og opnast á kvöldin.

Hún myndar blendinginn "Silene" × "hampeana" með "Silene dioica", og er hann frjór. Hann er með ljósbleik blóm og að öðru leyti millistig í útliti.
Ljósmæðrafélag Íslands

Ljósmæðrafélag Íslands er stéttarfélag ljósmæðra og ljósmæðranema.

Félagið var stofnað 2. maí 1919 og stóðu 20 ljósmæður að stofnun félagsins. Félaginu var ætlað að annast réttindamál og til að styðja ljósmæður í að viðhalda og auka þekkingu sína í ljósmóðurfræðum. Á upphafsárum félagsins og lengi framan af, voru ljósmæður afar dreifðar um landið og áttu erfitt með að komast frá til að afla sér nýrrar þekkingar. Því var eitt fyrsta verkefni félagsins að hefja útgáfu á Ljósmæðrablaðinu og miðla þannig þekkingu til ljósmæðra og kynna réttindamál þeirra. Við stofnun félagsins var stjórnin þannig skipuð: Þuríður Bárðardóttir, formaður, Þórdís Jónsdóttir Carlquist, ritari, og Þórunn Á. Björnsdóttir, gjaldkeri. Allar þessar ljósmæður voru embættisljósmæður í Reykjavík.

Þó að samtök ljósmæðra hafi fyrst verið stofnuð árið 1919 er saga stéttarinnar þó mun lengri en ljósmæður eru fyrsta stétt kvenna í opinberu starfi hér á landi. Fyrstu íslensku ljósmæðurnar útskrifuðust á Bessastöðum haustið 1761 að loknu embættisprófi. Árið 1912 var Yfirsetukvennaskóli Ísland stofnaður og fór nám til ljósmóðurstarfa fram í skólanum. Árið 1932 var nafni skólans breytt í Ljósmæðraskóla Íslands. Skólinn starfaði til ársins 1994 en árið 1996 færðist nám í ljósmóðurfræðum yfir á háskólastig og útskrifuðust fyrstu ljósmæðurnar með próf frá Háskóla Íslands árið 1998.

Formaður félagsins er Áslaug Valsdóttir.
Flírur

Flírur (fræðiheiti: "Lecidella") eru ættkvísl fléttna af törguætt. Talið er að milli 50-60 tegundir flíra lifa á Íslandi. Flírur hafa ekki disklaga askhirslur með greinilegri þalrönd eins og aðrar ættkvíslir törguættar.

Tegundir á Íslandi.

Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni. Nokkrar breytingar hafa verið á flokkun sumra tegunda og því er líklegt að listinn sé ekki tæmandi.
Guðrún Stefánsdóttir

Guðrún Stefánsdóttir frá Fagraskógi (fædd 24. nóvember 1893, dáin 12. október 1980 var íslenskt ljóðskáld og ritstjóri.

Guðrún fæddist að Fagraskógi við Eyjafjörð árið 1893. Foreldrar hennar voru Ragnheiður Davíðsdóttir og Stefán Baldvin Stefánsson, alþingismaður og bóndi. Bróðir Guðrúnar var skáldið Davíð Stefánsson frá Fagraskógi.

Guðrún lauk prófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1913 en stundaði auk þess nám í Svíþjóð í eitt ár.

Árið 1940 stofnaði Guðrún tímaritið "Nýtt kvennablað" ásamt þeim Jóhönnu Þórðardóttur og Maríu Knudsen og kom það út til ársloka 1967. Jóhanna og María féllu báðar frá langt um aldur fram og eftir lát þeirra stóð Guðrún ein að ritstjórn blaðsins. Guðrún var afkastamikið ljóðskáld og birti kvæði sín í blöðum og tímaritum, einkum Nýju kvennablaði en sendi aldrei frá sér ljóðabók. Bók með úrvali kvæða hennar kom hins vegar út árið 2015 og hafði dótturdóttir hennar Ragnheiður Guðbjargar Hrafnkelsdóttir umsjón með útgáfunni og ritaði inngang.