arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sandreyður

Sandreyður (fræðiheiti: "Balaenoptera borealis") er tegund skíðishvala. Hún tilheyrir reyðarhvalaætt ("Balaenopteridae") ásamt fjórum öðrum tegundum í Norður-Atlantshafi en reyðarhvalirnir eru hnúfubakur, steypireyður, langreyður, sandreyður og hrefna.

Lýsing.

Sandreyður er grannvaxin og rennileg, hausinn er um 20-25% af heildarlengd. Hornið er aftursveigt og aftarlega á bakinu. Bægslin eru fremur lítil, um 9% af heildarlengd. Sandreyðurin er oftast dökkgrá á baki en ljósari á kviði, sum dýr eru þó nánast jafngrá um allan skrokkinn.

Kýrnar eru heldur stærri en tarfarnir eins og er um flesta skíðishvali, 14 til 19 metrar á lengd og upp undir 26 tonn á þyngd. Tarfarnir eru 13 til 18 metra langir en svipaðir á þyngd og kýrnar.

Útbreiðsla og hegðun.

Sandreyði má finna í öllum heimshöfum og hún er dæmigerður farhvalur. Tegundin heldur sig að mestu á heittempruðum svæðum í í hitabeltinu að vetrarlagi en fer á fæðuríkari kaldsjávarsvæði á sumrin.

Fæðuvalið er fjölbreytt og mismunandi eftir svæðum. Fæðan er einkum sviflæg krabbadýr en einnig í minna mæli smokkfiskar, loðna, sandsíli og hrognkelsi. Fæðuöflun er að mestu bundin við sumartímann og líffræðingar hafa fundið út að sandreyður á Íslandsmiðum étur um 835 lítra (samsvarandi 776 kg) af átu á dag.

Sandreyður er mjög hraðsynd og getur náð allt að 40 kílómetra hraða á klukkustund á styttri sprettum.

Að sumarlagi fer sandreyðurin oftast einförum eða í litlum hópum.

Veiðar og fjöldi.

Veiðar á sandreyði hófust seint og ekki fyrr en farið var að nota gufuskip og sprengiskutla til hvalveiða. Það var 1885 sem Norðmenn hófu veiðar á Norður-Atlantshafi,en það var þó ekki fyrr en öðrum stærri tegundum (steypireyði og langreyði) hafði fækkað mjög sem veiðar á sandreyði færðust í aukana. Óvíst er um heildarfjölda enda hafa skipulagðar talningar á sandreyði ekki farið fram í áratugi. Við hvalatalningu árið 2015 var talið að rúmlega 10.000 dýr lifðu í Norður-Atlantshafi.
Rip van Winkle

Rip van Winkle er sögupersóna í samnefndri smásögu eftir Washington Irving. Í sögunni fer hann upp í Catskills-fjöll þar sem hann hittir dularfulla Hollendinga, drekkur úr flösku þeirra og sofnar. Hann vaknar aftur 20 árum síðar og hefur misst af Frelsisstríði Bandaríkjanna. Sagan byggir á þýskri þjóðsögu, Peter Klaus. Hún kom út sem hluti af sagnasafninu "The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent." 1819-20.
Edda

Edda getur átt við eftirfarandi:
Ýkjur

Ýkjur (forngríska: , "hyperbolē") eru stílbragð sem felst í að notað er öfgafullt orðalag sem ekki stenst í bókstaflegri merkingu. Ýkjur koma víða fyrir í bókmenntum allra tíma, ýmist í háði eða til áhersluauka. Eftirfarandi dæmi er úr "Makbeð" eftir William Shakespeare.

Mörg dæmi um ýkjur má finna í daglegu máli, til dæmis að einhver sé "hvítur eins og snjór".
Ojradar

Ojradar (mongólska: Ойрадын "ojradin") er þjóðflokkur frá Vestur-Mongólíu.
Írónía

Írónía eða háð (einnig nefnt tvísýni, háðhvörf, launhæðni, uppgerð eða látalæti) er stílbragð sem felst í misræmi annars vegar milli þeirrar merkingar sem mælandi leggur í orð sín og hins vegar þeirrar merkingar sem áheyrendur leggja í orðin eða í því hvernig þau rætast á annað máta en búist var við. Írónía getur einnig verið þegar beinlínis er átt við annað en það sem sagt er, gjarnan hið gagnstæða.
Agnageislun

Agnageislun er geislun sem stafar af hraðfara ögnum, þ.e. öreindum, frumeindum eða sameindum. Alfageislun er vegna geislunar helínkjarna, betageislun vegna geislunar rafeinda, jáeinda og fiseinda og nifteindageislun vegna geislunar nifteinda. Eindahraðlar mynda mjög öfluga agnageislun sem er notuð m.a. við geislameðferð og til rannsókna í öreindafræði. Geimgeislun er öflug agnageislun sem á upptök utan jarðar. Agnageislun, einkum alfageislun frá geislavirkum efnum, sem borist hafa inn í líkamann, getur verið mjög skaðleg eða jafnvel banvæn (sbr. dauða Aleksandr Lítvínenkos).
Veðurathugun

Veðurathugun er kerfisbundin mæling á ýmsum veðurþáttum á fyrirfram ákveðnum veðurathugunartímum, oftast framkvæmd á veðurathugunarstöð. Mannaðar veðurathuganir eru gerðar á þriggja klukkustunda fresti og veðurathugunarmaður mælir loftþrýsting, vindhraða, skyggni, þurran og votan hita, skráir skýjafar og veður og sjávarstöðu á þeim stöðvum sem liggja nærri sjó. Hámarks- og lágmarkshiti er mældur tvisvar á sólarhring. Einnig er úrkomumagn (og snjóhula ef snjór er á jörðu) mæld einu sinni til tvisvar á sólarhring. Sjálfvirkar veðurathuganir eru gerðar á sérhverri klukkustund, en skýjafar og veður er ekki skráð sjálfvirkt og ekki heldur úrkomumagn, snjóhula né sjávarstaða. Veðurstofa Íslands framkvæmir veðurathuganir á veðurathugunarstöðvum víða um land.
Lynx

Lynx er latneskt orð sem kemur af forn-gríska orðinu "λύγξ" ("lunks") sem bæði merkja „gaupa“ og getur átt við:
Wii Sports

Wii Sports er leikur frá Nintendo sem fylgir með Wii alls staðar, nema í Japan.

"Wii Sports" er samansafn af 5 íþróttaleikjum, hafnarbolti, tennis, keila, hnefaleikar og golf. Leikmenn nota Wii fjarstýringuna til að sveifla spaða, kylfa eða kýla andstæðinginn. Reglurnar í hverjum leik eru einfaldaðar fyrir spilara svo auðveldara verði að stjórna leiknum.

Leikir.

Tennis.

Tennis (allt að því fjórir leikmenn geta tekið þátt)- fyrst velur hver leikmaður þá stöðu (eða þær stöður; því hægt er að gegna mörgum stöðum á vellinum, sem vinur sem og andstæðingur. Einnig er hægt að gegna öllum stöðunum á vellinum.) sem hann vill gegna en hægt er að velja úr 4 stöðum alls. Svo sveiflar leikmaður Wii-fjarstýringunni og slær þannig tennisboltann. Til að gera leikinn auðveldari fyrir byrjendur, er ekki hægt að hreyfa persónuna sjálfa heldur aðeins stýra hvert hún slær. Þetta er gert til að einfalda leikinn og auðvelda hann byrjendum.

Hafnarbolti.

Hafnarbolti (allt því að tveir leikmenn geta tekið þátt)- einn leikmaður er kastari (kastar boltanum með því að sveifla Wii-fjarstýringunni) og hinn er kylfingur (slær kylfunni með því að sveifla Wii-fjarstýringunni).

Keila.

Keila (allt að því fjórir leikmenn geta tekið þátt)- keilukúlunni er kastar með því að halda inni B takkanum á Wii-fjarstýringunni og sveifla henni svo (eins og keilukúlu er kastað). Hægt að er að færa sig í move ham með því að ýta til hægri og vinstri á '+ takkanum' og snúa sér í turn ham með því að ýta til hægri og vinstri á áðurnefndum takka. Einnig er hægt að þylja inn og út með því að ýta upp og niður á '+ takkanum', og framkalla snúning á kúluna með því að snúa upp á Wii-fjarstýringuna annaðhvort til hægri eða vinstri áður en maður kastar.

Golf.

Golf (allt að því fjórir leikmenn geta tekið þátt)- í golfi miðar maður hvert skjóta skal með hægri og vinstri á + takkanum. Slegið er með því að sveifla Wii-fjarstýringunni, á meðan A takkanum er haldið inni.

Hnefaleikar.

Hnefaleikar (allt því að tveir leikmenn geta tekið þátt)- í þessum leik tekur leikmaður sér Wii-fjarstýringuna og Nunchuck-ið í hendur og slær þeim áfram til að slá, heldur þeim að sér til að verja, hallar sér til hliðar til að forðast undan höggum og snýr upp á þær til að gera hægri- eða vinstrikrók.
Eggert Stefánsson

Eggert Stefánsson (1. desember 1890 – 29. desember 1962) var íslenskur einsöngvari (tenór). Hann hélt utan til söngnáms tvítugur að aldri, og var við nám í Danmörku, Svíþjóð og ekki síst á Ítalíu. Hann náði nokkrum frama utan Íslands og söng víðs vegar um heim, en hann bjó á Ítalíu lengst af eftir söngnám á 3. áratug 20. aldar og átti ítalska eiginkonu Lelju (Lelia Stefansson fædd: Cazzola Crespi). Þau bjuggu í iðnaðarbænum Schio, norðarlega á Ítalíu, um hundrað kílómetra frá Feneyjum. Hann var bróðir læknisins og tónskáldsins Sigvalda Kaldalóns (1881-1946) og söng lög hans fyrst inn á hljómplötu árið 1919. Eggert skrifaði líka nokkrar bækur, m.a. fjögur bindi með titlinum "Lífið og ég" og "Bergmál Ítalíu". Hann var mikill heimsborgari og um margt ólíkur Sigvalda bróður sínum sem þótti allra manna hógværastur. En það var jafnan kært með þeim. Eggert lést í heimabæ sínum Schio en er jarðsettur í Flórens, háborg menningar og lista, og þar hvílir einnig Lelja, hin ítalska kona hans. Þeim varð ekki barna auðið. Meðal náinna vina Eggerts var Halldór Laxness, rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi.
De Morgan-reglan

Í rökfræði og stærðfræði er De Morgan reglan í raun tvær reglur um dreifingu neitunar á breytur.

Reglurnar kveða á um að setningarnar tvær sem eru vinstra megin við samsvörunarmerkið séu röklega jafngildar þeim sem eru hægra megin við merkið:

Mengjafræðileg framsetning.

De Morgan reglurnar eru einnig gjarnan notaðar í mengjafræði. Framsetning á þeim getur verið með ýmsum hætti, svo sem:

Þ.e.a.s. fyllimengi sniðmengis A og B er jafnt sammengi fyllimengja A og B.

Þ.e.a.s. fyllimengi sammengis A og B er jafnt sniðmengi fyllimengja A og B.
Red Steel

Red Steel er leikur frá Ubisoft fyrir Nintendo Wii leikjatölvuna. Hann var hannaður af Ubisoft Paris og var afhjúpaður í maí 2006 af Game Informer. "Red Steel" var fyrsti leikurinn sem sýndi myndir frá leiknum úr Wii, til að gefa almenningi hugmynd um hvað vélin gæti gert. Hann var gefinn út 16. nóvember 2006, þrem dögum áður en Nintendo Wii kom út. Útgáfu af leiknum var hægt að spila á meðan E3 stóð yfir.
Guðmundur Jónsson (forstöðumaður)

Guðmundur Jónsson einnig þekktur sem Guðmundur í Byrginu (fæddur 19. nóvember 1958) var forstöðumaður Byrgisins um árabil.

Um Guðmund.

Guðmundur lauk gagnfræðaprófi frá Víghólaskóla, og prófum í múrverki og kjötiðnaði frá Iðnskólanum í Reykjavík. Hann hefur starfað við múrverk og kjötiðnað, en einnig sem kokkur.

Hann var dæmdur í þriggja ára óskilorðsbundið fangelsi í Héraðsdómi Suðurlands þann 9. maí árið 2008. Í byrjun desember mildaði Hæstiréttur Íslands dóminn í 2 og hálft ár og voru bæturnar sem konum þeim sem hann hafði brotið gegn lækkaðar.
Bekerel

Bekerel (franska "Becquerel") er SI-mælieining fyrir geislavirkni, táknuð með Bq. Nefnd eftir frönskum eðlisfræðingi og nóbelsverðlaunahafa Henri Becquerel. Eitt bekerel er sú geislavirkni sem samsvarar einni kjarnabreytingu á hverri sekúndu og því gildir að 1 Bq = 1 s-1.
Kingittorsuaq steinninn

Kinggittorsuaq steinninn er rúnasteinn sem fannst árið 1823 á eyjunni Kingittorsuaq norðvestur af Upernavik (nákvæm staðsetning er 72°51′N 55°29′V). Rúnasteinninn lá í vörðu og er lítill leirsteinn um 11,2 cm á lengd.

Rúnaskriftina má umrita sem:

el=likr * sikuaþs : so=n:r * ok * baan=ne : torta=r son :

ok enriþi * os son : laukardak*in : fyrir * gakndag

hloþu * ua=rda te * ok rydu : ??????

Sem mundi þýða með latneskum bókstöfum:

"Erlingr Sighvats sonr ok Bjarni Þórðar sonr ok Eindriði Odds sonr laugardagin fyrir gagndag hlóðu varða þe[ssa] ok ... ..."

Síðan fylgja nokkrar rúnir sem ekki er hægt að þýða og gætu verið töfrarúnir.

Á nútímaíslensku mundi það verða:

"Erlingur Sighvatsson og Bjarni Þórðarson og Indriði Oddsson hlóðu vörðu þessa laugardaginn fyrir gangdag"

Ekki er auðvelt að tímasetja þennan rúnastein en samkvæmt rúnasérfræðingum hefur hann sennilega verið gerður í lok 13. aldar.

Gangdagur.

Gangdagur var í kaþólskum sið upphaflega haldinn heilagur 25. apríl. Hið latneska heiti dagsins var og er: "Rogate" (Biðjið). En frá 9. öld var hann bundinn við fimmta sunnudag eftir páska. Nafn sunnudagsins Rogate tengist hinum gamla sið að ganga bænagöngu um akrana eða umhverfis þá og biðja fyrir góðri uppskeru. Gangan hófst sunnudaginn og hélt áfram næstu þrjá daga. Í þýðingum var tekið mið af göngunni en ekki bæninni og er því kallaðir gangdagar í íslenskum textum, en "dies rogationes" ("dagar fyrirspurna" eða "bænadagur") á latínu. Þegar gangdagar enda kemur uppstigningardagur.

Annað hvort hafa þeir Erlingur, Bjarni og Indriði verið snemma á ferð í Norðursetu eða þá að þeir hafa haft þar vetursetu. Ef þeir hafa komið frá Eystribyggð hafa þeir ferðast um 1600 km, eða um það bil jafn langt og siglingaleiðin frá Reykjavík til Stavangurs í Noregi og landleiðin frá Kaupmannahöfn til Napólí á Ítalíu.
Stéttarfélag

Stéttarfélag eða verkalýðsfélag er félagasamtök launþega úr tilteknum starfsstéttum stofnað í þeim tilgangi að halda fram sameiginlegum hagsmunum sem tengjast starfi þeirra. Starf stéttarfélaga snýst þannig að jafnaði um starfstengd málefni eins og laun, starfsöryggi, frítíma, en líka um hluti eins og menntun og starfsheiti þar sem slíkt á við. Stéttarfélög semja um kaup og kjör við atvinnurekendur í kjarasamningum sem þau gera fyrir hönd sinna félaga.

Um verkalýðsfélög, hlutverk þeirra starfsemi og stöðu gilda l. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Í 1. gr. þeirra segir: „Rétt eiga menn á að stofna stéttarfélög og stéttarfélagasambönd í þeim tilgangi, að vinna sameiginlega að hagsmunamálum verkalýðsstéttarinnar og launtaka yfirleitt“. Hvað nákvæmlega felst í þessu ákvæði er ekki útskýrt en í greinargerð með lögunum segir, að um sé að ræða rétt til þess að „… gæta hagsmuna þeirra manna, sem hafa lífsviðurværi sitt af því að selja vinnu sína gegn ákveðnu kaupgjaldi.“
Forsíða/Prufa

__NOEDITSECTION__

Á öðrum tungumálum
Upplýsingin á Íslandi

Upplýsingaöld á Íslandi er tímabil upplýsingarinnar á Íslandi, sem hófst á miðri 18. öld þegar miklum breytingum var hrundið af stað í íslenskum stjórnmálum að frumkvæði Dana auk þess sem framfarir urðu í landbúnaði og garðrækt. Ýmislegt var gert í trú- og fræðslumálum og rannsóknarferðir til landsins voru tíðar. Mörg fræðifélög voru stofnuð og tímarit gefin út, þar á meðal Skírnir, sem Hið íslenska bókmenntafélag sem gaf út. Félagið er enn starfandi og Skírnir er elsta starfandi tímarit á Norðurlöndunum.
Vilpa

Vilpa var ein þriggja náttúrulegra vatnslinda í Vestmannaeyjum (ein er í Herjólfsdal). Hún var austan til á Heimaey, norðan Kirkjubæjar, en þar byggði Vilborg Herjólfsdóttir bæ sinn, Vilborgarstaði.

Vatnið í Vilpu var gruggugt og mjög blandað yfirborðsvatni, en fólk sótti þó þangað vatn lengi vel þar sem mun skemmra var að sækja það þangað en inn í Herjólfsdal. Á veturna lagði vatnsbólið og var þar vinsælt skautasvell.

Þegar Vestmannaeyjagosið hófst fóru á kreik sagnir um gamlan spádóm sem átti að segja fyrir um að þegar byggð á Heimaey færðist vestan Hásteins, fyllt yrði upp í Vilpu eða hún þornaði og biskupssonur yrði prestur Vestmannaeyinga, þá myndu Tyrkir ræna Vestmannaeyjar að nýju, og vildu ýmsir meina að gosið tengdist spádómnum og kæmi í stað Tyrkjaráns. Fyrstu húsin í Vestmannaeyjabæ austan Hásteins komu til sögunnar þegar byggð hófst við Illugagötu, en sú gata er í beinni línu við Hástein. Barn drukknaði í Vilpu 1970 og eftir það var ákveðið að fylla upp í hana. Var það gert sumarið 1972. Biskupssonurinn Karl Sigurbjörnsson hafði sótt um prestsembætti í Vestmannaeyjum þegar eldgos hófst þar 23. janúar 1973 . Þessari sögn mótmæltu þó sóknarnefnd og prestur Vestmannaeyinga og bentu á að hér væri vísað í Krukkspá, þar sem einmitt er sagt fyrir um annað Tyrkjarán en skilyrðin sem þar eru nefnd eru önnur að hluta og ekkert minnst á Vilpu.

Vilpa hvarf undir hraun í gosinu.
Friðrik Friðriksson

Friðrik Friðriksson getur átt við:
Hadda Padda

Hadda Padda er kvikmynd frá 1924 byggð á samnefndu leikriti Guðmundar Kamban. Kvikmyndin segir frá Hrafnhildi (leikin af Clöru Pontoppidan) sem er kölluð Hadda Padda. Leikstjórar voru Gunnar Robert Hansen og Guðmundur Kamban.
Lærdómsöld

Lærdómsöld er tímabil í sögu Íslands sem er einkum vísað til í tengslum við menningarsögu. Hún nær frá siðaskiptum til upplýsingaraldar, eða frá 1550 til 1770. Nafnið vísar til þess að fornmenntastefnan ruddi sér til rúms með endurnýjuðum áhuga á gömlum íslenskum bókmenntum. Prentverk var rekið á vegum biskupsstólanna en lok tímabilsins miðast við stofnun Hrappseyjarprents.
Frymisgrind

Frymisgrind eða frumugrind er styrktargrind í heilkjörnungum sem hjálpar frumunni að halda lögun sinni og staðsetja himnubundin prótein í frumuhimnunni. Frymisgrindin er gerð úr holum strengjum, örpíplum.
Árni Thorsteinson (tónskáld)

Árni Thorsteinson (15. október 1870 – 16. október 1962) var tónskáld og ljósmyndari í Reykjavík.

Foreldrar hans voru Árni Thorsteinson, landfógeti og alþingismaður, og kona hans Soffía Kristjana Johnsen.

Árni ólst upp í Landfógetahúsinu við Austurstræti í Reykjavík. Eftir stúdentspróf frá Lærða skólanum árið 1890 hélt hann til lögfræðináms í Kaupmannahöfn. Þar sneri hann sér smám saman að tónlistinni auk þess sem hann lærði ljósmyndun, en lögfræðiáhuginn dofnaði.

Eftir heimkomuna 1897 stofnaði hann ljósmyndastofu og starfrækti fram á ár fyrri heimsstyrjaldarinnar. Mikill hluti þeirra mannamynda sem hann tók á þessu tímabili komst síðar í vörslu Þjóðminjasafnsins.

Samhliða ljósmyndastörfunum hafði Árni umsjón með brunavirðingum húsa í Reykjavík í umboði dansks tryggingafélags. 1918–1929 starfaði hann hjá Sjóvátryggingarfélagi Íslands og hjá Landsbanka Íslands 1929–1940.

Árni tók virkan þátt í tónlistarlífi Reykjavíkur, enda söngmaður mikill. Söng hann m.a. með söngflokkunum "kátir piltar" og "17. júní". Þekktastur varð hann þó fyrir tónsmíðar sínar. Um aldamótin tók hann til við að semja lög við kvæði ýmissa góðskálda og urðu mörg þeirra fljótt vinsæl, einkum eftir að þau fyrstu komu út á prenti árið 1907.

Árni kvæntist Helgu Einarsdóttur 15. september 1900 og áttu þau fjögur börn: Árna, Soffíu, Jóhönnu og Sigríði.
Skjaldarmerki

Skjaldarmerki er einkennismerki sem sett er saman á ákveðinn hátt (samkvæmt reglum skjaldarmerkjafræðinnar) og er í evrópskri hefð einkum tengt við aðalstitla. Uppruna skjaldarmerkja má rekja til riddara á miðöldum sem gerðu skjöld sinn og herklæði auðþekkjanleg á vígvellinum svo þeir þekktust hvort sem væri af vinum og óvinum. Í Englandi og Skotlandi er notkun skjaldarmerkja bundin við einstaklinga og erfist líkt og hver önnur eign, venjulega til elsta barns. Í sumum öðrum löndum er notkun skjaldarmerkja bundin við fjölskyldur.

Grunnur allra skjaldarmerkja er skjöldurinn sem getur verið af nokkrum gerðum. Skjaldarmerkjalitirnir raðast niður á grunnflötinn (feldinn) eftir ákveðnum reglum eftir því mynstri sem er á skildinum. Sjálft merkið (ef notað er merki) er síðan teiknað á skjöldinn. Talað er um höfuð, fót og skjaldarrönd þegar skjaldarmerkinu er lýst. Í sumum skjaldarmerkjum eru hlutir utan við sjálft skjaldarmerkið hlutar þess, svo sem skjaldberar (líkt og landvættirnir í skjaldarmerki Íslands), hjálmur með hjálmskrauti og kjörorð á borða fyrir neðan.
Pródíkos

Pródíkos frá Keos (forngríska: Πρόδικος, fæddur 465 eða 450 f.Kr. til um 395 f.Kr., var forngrískur heimspekingur og fræðari, þekktur sem „undanfari Sókratesar“.

Pródíkos kom til Aþenu í sendinefnd frá Keos og varð þekktur sem mælskumaður og kennari. Líkt og Prótagóras hélt hann því fram að hann undirbyggi nemendur sína fyrir þátttöku í opinberu lífi og kenndi þeim að vera dygðugir. Prótagóras lagði þó einkum áherslu á mælskufræði en Pródíkos á siðfræði og málfræði. Pródíkos taldi mikilvægt að vera nákvæmur í orðavali og gerir Platon góðlátlegt grín að Pródíkosi af þeim sökum, m.a. í samræðunni "Prótagórasi"

Pródíkos hafði kenningu um uppruna trúarbragða. Hann hélt að fyrst dýrkuðu menn náttúruöfl, einkum þau sem gögnuðust fólki, og persónugerðu þau. Þá hafi menn tekið að dýrka aðra menn sem gerðu samfélagi sínu gott.

Rit Pródíkosar eru ekki varðveitt en titlar nokkurra verka eru kunnir, m.a. "Um náttúruna" og "Um manneðlið", "Um einkenni tungumálsins".

Þeramenes, Evripídes og Ísókrates eru sagðir hafa verið nemendur Pródíkosar.
Ljósflæði

Ljósflæði (enska "Luminous flux") er mælikvarði á styrk ljóss, að teknu tilliti til mismunandi næmis mannsaugans eftir bylgjulengdum. SI-mælieining er lúmen, táknuð með lm.
Mytilus

Mytilus er heiti á ættkvísl sæskelja sem inniheldur fjórar tegundir þar á meðal annars hinn hefðbundna krækling ("Mytilus edulis"). Allar tegundirnar eru ætar en vegna þess að þær eru síarar geta þær tekið upp eitur úr umhverfinu (frá svifþörungum og úr mengun) og orðið hættulegar.
Sic

Sic er latneskt orð (borið fram "sikk") sem þýðir „þannig“, „svona“, „á þennan hátt“ eða „á slíkan hátt“. Stundum er rituð heil setning: "sic erat scriptum" („þannig var það skrifað“). Í rituðu máli á ýmsum tungumálum er orðinu er skotið inn í tilvitnanir til að benda á að rangt málfar eða óvenjuleg stafsetning eru tekin óbreytt upp úr heimild en eru ekki misritanir í uppskrift. Í samræmi við stílhefðir varðandi tilvitnanir er sic haft í hornklofa.

Á íslensku er stundum notað orðið í stað .
Labrador

Labrador getur átt við:
Stórsveit Nix Noltes

Stórsveit Nix Noltes er íslensk hljómsveit stofnuð sem spilar tónlist í ætt við búlgarska og gríska þjóðlagatónlist. Hún var stofnuð árið 2004 og lék sem upphitunarhljómsveit fyrir bandarísku hljómsveitina Animal Collective á tónleikaferð árið eftir.

Hljómsveitin gaf út diskinn "Orkideur Hawaii" hjá Bubblecore árið 2006.
Frank Sinatra

Frank Sinatra (12. desember 1915 – 14. maí 1998) var bandarískur söngvari. Hann var einnig þekktur kvikmyndaleikari.
Ysta

Sagt er að eggjahvítuefni ysti þegar það verður stíft (vanalega vegna þess að það er hitað upp, látið súrna, eða ákveðnum gerlum bætt út í það). Sögnin er ópersónuleg og tekur frumlag í þolfalli ("eggjahvítuna ystir"), og er dregið af orðinu "ostur". Matur er gjarnan látinn ysta, til dæmis má nefna kotasælu, og að þegar egg eru spæld og hvítan verður stíf og hvít, þá ystir hana. Sömuleiðis er broddur látinn ysta þegar ábrystir eru matreiddar. Þegar eggjahvítuefni, einkum úr mjólk, hefur yst, þá er stundum talað um að þá sé orðinn til ystingur.
Löggulíf

Löggulíf er þriðja og síðasta kvikmyndin í þríleik Þráins Bertelssonar um félagana Þór og Daníel. Í þetta sinn fá þeir óvænt vinnu í lögreglunni.
Land og synir (kvikmynd)

Land og synir er kvikmynd eftir Ágúst Guðmundsson byggð á samnefndri skáldsögu Indriða G. Þorsteinssonar sem út kom 1963. Myndin var frumsýnd í ársbyrjun 1980. Hún fjallar um fólksfækkun á landsbyggðinni á kreppuárunum upp úr 1930. Myndin var að mestu tekin í Svarfaðardal sumarið 1979. Víða hefur verið fjallað um þessa mynd enda markar hún upphaf íslenska kvikmyndavorsins sem svo var kallað. Lýsandi frásagnir af kvikmyndatökunni og aðstandendum myndarinnar má finna í bókinni Svarfdælasýsl sem út kom 2017.

"Land og synir" var með fyrstu kvikmyndunum sem gerðar voru með styrk úr kvikmyndasjóði sem úthlutaði fyrstu styrkjum til kvikmyndagerðar í apríl árið 1979. Meðal annarra sem hlutu styrk þetta ár voru kvikmyndirnar "Veiðiferðin" og "Óðal feðranna" en "Land og synir" hlaut hæsta styrkinn og er sú mynd sem jafnan er talin marka upphaf samfelldrar kvikmyndagerðar á Íslandi.
Næsland

Næsland ("Niceland") er kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson. Hún er tekin upp á Íslandi og Þýskalandi en athygli vekur að aðeins enska er töluð í henni. Hún segir frá þroskaheftu ungu fólki sem vinnur í verksmiðju.
Franskur bolabítur

Franskur bolabítur er afbrigði af hundi sem kom fyrst fram í Frakklandi um eða eftir miðja 19. öld.

Stærð.

Franskir bolabítar eru smávaxnir. Þeir vega sjaldnast meira en 13 kg, oft mun minna en rakkar eru yfirleitt þyngri en tíkur. Franskir bolabítar verða venjulega um 20-35 cm á hæð á herðakamb.
Catullus

Gaius Valerius Catullus, þekktastur sem Catullus (um 84 f.Kr. — um 54 f.Kr.) var eitt af áhrifamestu skáldum Rómaveldis á 1. öld f.Kr. Catullus var meðal hinna svonefndu ungskálda eða "neoteroi". Helstu fyrirmyndir þeirra voru grísk skáld, einkum skáld frá helleníska tímanum á borð við Kallímakkos, og lýrísk skáld á borð við Saffó.
Maður eins og ég

Maður eins og ég er íslensk kvikmynd í leikstjórn Róberts I. Douglas. Myndin var frumsýnd árið 2002. Aðalhlutverkið leikur Jón Gnarr.
Gistilíf

Gistilíf er það þegar ein lífvera lifir á annarri og hagnast af því en skiptir hina lífveruna ekki máli.
Kenos Aroi

Kenos Aroi (eða "Kenas Aroi") er nárúskur stjórnmálamaður og ríkti sem forseti landsins frá 17. ágúst til 12. desember 1989.

Aroi var þingmaður og fjármálaráðherra i forsetatíð Kennan Adeang. Hann sat í stjórn NPC áður en hann varð forseti og með stuðningi Adeang var Aroi valinn forseti 17. ágúst 1989. Adeang tók þá við fjármálaráðuneytinu.

Hjartaveila varð til þess að Aroi þurfti að hætta sem forseti landsins þann 12. desember. Bernard Dowiyogo varð því eftirmaður hans.

Samkvæmt áströlskum heimildum er Aroi líffræðilegur sonur Hammer DeRoburt, fyrsta forseta Nárú, en þetta hefur ekki verið staðfest. Dóttir Aroi, Millicent Aroi, er sendiherra Nárú á Fiji og tónskáld.
SÍ

SÍ getur átt við: