arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Dínamít

Dínamít er sprengiefni sem Alfred Nobel fann upp. Hann fann leið til að tempra sprengikraft nítróglyseríns með því að setja það í kísilgúr. Nobel fékk einkaleyfi og auðgaðist mjög á þessari uppfinningu en hann hafði samviskubit af því hvernig uppfinningar hans nýttust í stríði og ákvað því að verja eignum sínum til velferðar mannkynsins og eru Nóbelsverðlaunin hluti af því.

Dínamít er blanda sem í eru þrír hlutar af nítróglyseríni og einn hluti af kísilgúr. Í þetta er svo blandað matarsóda. Þessi blanda var mótuð í stuttan sívalning og vafin inn í pappír. Óblandað nítróglýserin er afar öflugt sprengiefni og getur sprungið ef það verður fyrir hnjaski og því er mjög hættulegt að flytja það óblandað. Miklu öruggara er að vinna með dínamít og það er mikið notað við vegagerð, niðurrif bygginga og ýmsa mannvirkjagerð.
Manipur

Manipur (áður Kanglapak) er fylki í norðausturhluta Indlands. Höfuðborg fylkisins er Imphal. Manipur á landamæri að Búrma í austri, Nagalandi í norðri, Mizoram í suðri og Assam í vestri.

Íbúar Manipur tala nokkur ólík tíbesk-búrmísk tungumál en það stærsta er meitei. Í fylkinu eru stunduð mörg trúarbrögð og aðeins 46% íbúa eru hindúatrúar og 34% kristnir. Sanamahismi á upptök sín á svæðinu en á 18. öld tóku íbúar upp visnúisma sem er grein af hindúatrú. Landið var lengst af undir yfirráðum fursta sem margir ríktu með fulltingi konunga Búrma, Ahomríkisins eða Breta en vörðust jafnframt tilburðum þessara ríkja til að tryggja sér yfirráð yfir svæðinu.
Himachal Pradesh

Himachal Pradesh er fylki í norðurhluta Indlands. Fylkið á landamæri að Tíbet í vestri, Jammú og Kasmír í norðri, Púnjab í vestri og Haryana og Uttarakhand í suðaustri. Höfuðstaður fylkisins er borgin Shimla.

Íbúar Himachal Pradesh eru tæpar sjö milljónir. Opinber tungumál fylkisins eru hindí og púndjabí. Um 95% íbúa eru hindúatrúar.
Chola-veldið

Chola-veldið (tamílska: சோழர்) var tamílskt ættarveldi sem ríkti yfir hlutum Suður-Indlands, fyrst á Sangamtímabilinu í fornöld sem eitt af þremur ættarveldum Tamilakam (ásamt Pandya-vedinu og Chera-veldinu), og síðan á miðöldum frá 848 til 1279. Höfuðstaður Chola á miðöldum var borgin Thanjavur. Í kringum árið 1000 lagði Chola-veldið eyjuna Lanka undir sig og gerðist sjóveldi í Indlandshafi sem stundaði viðskipti við Kína. Í upphafi 13. aldar tók þessu veldi að hnigna og Pandya-veldið náði undirtökunum í Tamilakam. Árið 1279 sigraði Pandya-konungurinn Maravarman Kulasekara Pandyan bæði Chola-veldið og Hoysala-veldið í Suður-Indlandi.
Salómonseyjar

Salómonseyjar eru eyríki í Suður-Kyrrahafi, austan við Papúu Nýju-Gíneu og norðan við Vanúatú. Eyjaklasinn telur fleiri en 990 eyjar sem samanlagt eru yfir 28 þúsund ferkílómetrar að stærð. Höfuðborg landsins, Honíara, er á eyjunni Guadalcanal. Í Salómonseyjaklasanum er, auk Salómonseyja, Bougainville-eyja sem tilheyrir Papúu-Nýju Gíneu.

Talið er að menn hafi siglt til eyjanna frá Nýju Gíneu fyrir um 30.000 árum síðan. Spænski skipstjórinn Álvaro de Mendaña kom þangað fyrstur Evrópumanna árið 1568. Hann gaf þeim nafn sitt. Árið 1893 fékk Bretland yfirráð sín yfir eyjunum viðurkennd. Í Síðari heimsstyrjöld fóru miklir bardagar milli bandarískra og japanskra hermanna fram á eyjunum.

Salómonseyjar fengu heimastjórn árið 1976 og fullt sjálfstæði tveimur árum síðar. Salómonseyjar eru hluti af Breska samveldinu og Bretadrottning er þjóðhöfðingi þeirra.

Heiti.

Árið 1568 kom spænski landkönnuðurinn Álvaro de Mendaña til eyjaklasans, fyrstur Evrópumanna. Hann nefndi eyjarnar "Islas Salomón" eftir Salómon konungi úr "Biblíunni". Sagt er að hann hafi gefið þeim þetta nafn því hann ímyndaði sér að þær byggju yfir miklum auðæfum og taldi þær vera hina goðsögulegu borg Ófír úr "Biblíunni". Megnið af nýlendutímanum var opinbert heiti eyjanna Verndarsvæði Bresku Salómonseyja, en árið 1975 var því breytt í Salómonseyjar.

Landfræði.

Salómonseyjar eru eyríki austan við Papúu Nýju-Gíneu. Aðaleyjarnar eru sex talsins en auk þeirra eru yfir 900 minni eyjar. Stærstur hlutinn er á fjalllendum eyjum Salómonseyja, Choiseul-eyju, Shortland-eyjum, Nýju-Georgíueyjum, Santa Isabel-eyju, Russell-eyjum, Flórídaeyjum, Tulagi, Malaita, Marakasike, Ulawa, Owaraha, Makira og aðaleyjunni Guadalcanal. Bougainville-eyja er stærst Salómonseyja en tilheyrir Papúu Nýju-Gíneu. Salómonseyjar ná líka yfir ytri kóralrif og eyjar á borð við Sikaina, Rennell-eyju, Bellona-eyju, Santa Cruz-eyjar og fjarlægu smáeyjarnar Tikopia, Anuta og Fatutaka.

Eyjarnar liggja milli 4. og 13. breiddargráðu suður og 155. og 169. lengdargráðu austur. Fjarlægðin milli vestustu og austustu eyjanna er um 1.500 km. Santa Cruz-eyjar (sem Tikopia tilheyrir) eru norðan við Vanúatú og er um 200 km frá öðrum eyjum.

Stjórnmál.

Stjórnsýslueiningar.

Salómonseyjum er skipt í 10 stjórnsýsluumdæmi: níu héruð og höfuðborgina, Honiara.

Umdæmin eru:
Meghalaya

Meghalaya er fylki í norðausturhluta Indlands og eitt af systurfylkjunum sjö. Það á landamæri að Bangladess í suðri og Assam í norðri. Höfuðstaður fylkisins er Shillong. Þriðjungur fylkisins er skógi vaxinn.

Íbúar eru tæpar þrjár milljónir og meirihluti þeirra tilheyrir ættbálkasamfélögum. Yfir 70% íbúa eru kristnir en rúm 13% eru hindúar.
Zach Galifianakis

Zachary Knight „Zach“ Galifianakis (fæddur 1. október 1969) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Tvíflötungsgrúpa

Tvíflötungsgrúpa ― Í stærðfræði er talað um samhverfisgrúpur marghyrninga, sem er grúpa af öllum mögulegum samhverfum marghyrninga, þ.e.a.s. allir snúningar og speglanir sem breyta ekki stöðu marghyrningsins. Á marghyrningi með "n" hliðum eru "n" speglanir og "n" snúningar, þ.e.a.s. "2n" samhverfislegar umbreytingar.

Samsetning umbreytinga.

Við skilgreinum formula_1 sem snúning "n"-hilða marghyrning um formula_2 radíana um miðju, og formula_3 sem speglun um línu sem snúið hefur verið formula_4 radíana um miðju. Með þessu fær maður eftirfarandi jöfnur:
Andaglas

Andaglas er nokkurskonar leikur þar sem nokkrir þátttakendur nota stöfunarborð og tómt glas til að reyna hafa samband við anda sem eru gengnir yfir móðuna miklu. Stöfunarborðið er alsett stafrófinu en einnig tölustöfum og orðum eins og já og nei. Oftast er notað glas og því hvolft yfir borðið og síðan tylla allir fingri á glasbotninn og spyrja spurninga. Á Íslandi tíðkast að hefja leikinn með spurningunni: „Er andi í glasinu?“ Spurningin er endurtekin þar til glasið byrjar að hreyfast að því er virðist af sjálfu sér og staðnæmist við staf eða tákn. Þannig eru stöfuð fram orð og setningar sem margir túlka sem dulræn skilaboð. Í stað hins hvolfda glass er stundum notuð blaðskefta (Planchette).
Samskip

Samskip hf. eru íslenskt skipafélag sem byggist á grunni skipadeildar Sambandsins sem var stofnuð árið 1946. Skipadeildin sinnti millilandasiglingum til og frá landinu í rúmlega hálfa öld. Það var svo 1. janúar 1991 sem Samskip hf. hófu formlega starfsemi. Einskorðaðist starfsemi Samskipa fyrst við millilandasiglingar til og frá Íslandi og þjónustu tengda þeim en fljótlega voru opnaðar eigin skrifstofur í Danmörku, Hollandi, Bretlandi, Bandaríkjunum, Noregi og Svíþjóð. Félagið opnaði síðan skrifstofur í Evrópu, Asíu, Norður- og Suður-Ameríku auk Ástralíu.

Er gámaflutningakerfi félagins í Evrópu, sem rekið er undir heitinu Samskip Multimodal, nú eitt stærsta sinnar tegundar þar sem lögð er áhersla á flutning á 45 feta gámum. Flutningum til og frá Íslandi er sinnt með þremur gámaskipum sem hafa viðkomu á Bretlandseyjum, meginlandi Evrópu, í Skandinavíu og í Færeyjum. Samskip hófu strandflutninga snemma árs 2013 og bjóða nú upp á siglingar frá Reykjavík með viðkomu á Ísafirði, Sauðárkróki, Akureyri og Reyðarfirði áður en siglt er á markaði erlendis.

Á Íslandi hafa Samskip einnig byggt upp landflutningakerfi, sem sinnir öllum landshlutum með tíðum ferðum. Í höfuðstöðvunum í Kjalarvogi í Reykjavík er vörumiðstöð Samskipa sem býður upp á hýsingu á almennri vöru, efna-, frysti- og kælivöru ásamt annarri þjónustu, eins og samsetningu og geta viðskiptavinir fylgst náið með stöðu eigin birgða í hýsingu. Vörumiðstöðin tengir einnig saman millilanda- og innanlandskerfi Samskipa.

Flutningar á frystum afurðum eru hluti af starfsemi félagsins, enda flytja Íslendingar út mikið af sjávarafurðum. Auk þess sér frystiflutningasvið Samskipa, Samskip Icepak Logistics, um flutninga á hitastýrðum afurðum heimshorna á milli, sem eru að stærstum hluta til sjávarafurðir, en einnig kjöt, mjólkurvörur, ávextir, grænmeti og kaffi svo eitthvað sé nefnt. Starfrækir félagið auk þess fjórar frystigeymslur, í Álasundi í Noregi og í Rotterdam í Hollandi undir merkjum FrigoCare og svo í Reykjavík og Kollafirði í Færeyjum undir merkjum Samskipa.
Ölmusuhús

Ölmusuhús er hús á vegum góðgerða- og líknarsamtaka til að fólk (oftast gamalt fólk sem er óvinnufært og getur ekki borgað leigu) geti búið á ákveðnum stað. Þau eru oftast sérstaklega fyrir fátækt fólk eða menn sem hafa unnið ákveðið starf áður en þeir urðu óvinnufærir eða fyrir ekkjur þeirra.
Litlu-Antillaeyjar

Litlu-Antillaeyjar eru eyjaklasi í Antillaeyjaklasanum sem, ásamt Bahamaeyjum, mynda Vestur-Indíur. Litlu-Antillaeyjar eru löng röð lítilla eyja sem liggur frá norðri til suðurs og myndar austurmörk Karíbahafsins við Atlantshaf.

Litlu-Antillaeyjum er stundum skipt í Kulborðseyjar (suður) og Hléborðseyjar (norður) þar sem ríkjandi staðvindar blása frá suðri til norðurs.

Eyjarnar eru (frá norðri til suðurs):
Plágueyðir

Plágueyðir er efni sem notuð eru til að hindra útbreiðslu, eyða og uppræta ýmis konar plágur svo sem sveppagróður, skordýr og nagdýr. Algengasta notkun plágueyða er til að vernda uppskeru fyrir illgresi, sjúkdómum og skordýrum.
Breiðholt

Breiðholt er hverfi í austurhluta Reykjavíkur með um 22 þúsund íbúa. Nafnið er dregið af bænum Breiðholt, sem staðsettur var þar sem nú er Skógarsel. Hverfið skiptist í Efra-Breiðholt (Fell, Berg, Hólar), Neðra-Breiðholt (Bakkar, Stekkir, og Mjódd) og Seljahverfi.

Flestar verslanir og þjónusta eru staðsettar í Mjódd en einnig er verslunarkjarni í Efra-Breiðholti sem nefnist Hólagarður. Í Breiðholti eru 5 grunnskólar: Breiðholtsskóli, Seljaskóli, Ölduselsskóli, Fellaskóli og Hólabrekkuskóli og einn framhaldsskóli: Fjölbrautaskólinn í Breiðholti. Þjónustumiðstöð Breiðholts veitir íbúum og starfsfólki í stofnunum margvíslega þjónustu. Í hverfinu eru fjórar kirkjur: Breiðholtskirkja, Seljakirkja, Fella- og Hólakirkja og Maríukirkja.

Meðal annarra stofnana er eitt útibú Borgarbókasafns í Reykjavík sem staðsett er í Menningarhúsinu Gerðubergi. Í Breiðholti er einnig að finna félagsmiðstöðvarnar Miðberg hundrað og ellefu Bakkinn og Hólmasel.

Í hverfinu eru starfrækt þrjú íþróttafélög: Íþróttafélag Reykjavíkur, Íþróttafélagið Leiknir og Sundfélagið Ægir. Breiðholtslaugin er við Austurberg.

Skátafélögin eru Hafernir og Segull.

Saga.

Þar sem Breiðholt stendur núna stóð bærinn Breiðholt. Þegar Guðni Símonarson, sem hafði búið um langt skeið í Breiðholti, brá búi árið 1922 komu leigumál jarðarinnar nokkrum sinnum til umræðu á bæjarstjórnarfundum, því jörðin var eign bæjarins. Það var síðan ákveðið sama ár að Sveinn Hjartarson bakari fengi jörðina til umráða til þriggja ára.

Breiðholt var um tíma helsta berjaland Reykjavíkurbúa. Þar var einnig seld hagaganga.

Uppbygging íbúðahverfis.

Íbúðabyggð í Breiðholti í þeirri mynd sem þekkist í dag á rætur að rekja til hins svokallaða Júnísamkomulags verkalýðshreyfingarinnar og atvinnurekenda sem gert var í júní árið 1964. Í samkomulaginu fólst að í kjarasamningum yrði samið um ýmsar félagslegar umbætur í stað beinna launahækkana. Á þetta reyndi ári seinna þegar erfiðar kjaraviðræður stóðu yfir. Mikill húsnæðisskortur var í Reykjavík og sérstaklega erfitt ástand var á leigumarkaði og bjó margt fólk við erfiðar aðstæður í hrörlegu húsnæði víða um borgina. Úr varð að stjórnvöld, verkalýðshreyfing og atvinnurekendur tóku höndum saman og ríkisstjórnin sendi frá sér yfirlýsingu þar sem fram kom að ráðist yrði í stórfelldar umbætur í húsnæðismálum og byggðar yrðu 1250 íbúðir á næstu 5 árum. Íbúðir í Breiðholti urðu alls um það bil 7600 og því var stór hluti íbúða hverfisins byggður fyrir tilstilli samkomulagsins. Með uppbyggingu Breiðholtshverfisins náðist að útbrýma braggahverfum í Reykjavík og tryggja tekjulágu fólki öruggt húsnæði.

Í Breiðholti hefur þróast blönduð byggð íbúðarhúsnæðis og er þar að finna fjölbýlishús, raðhús og einbýlishús.

Afmörkun.

Í vestur markast hverfið af Reykjanesbraut. Í norður og austur markast hverfið af Elliðaám, syðri kvísl. Í suður markast hverfið af sveitarfélagamörkum Kópavogs.
Brautarhóll í Svarfaðardal

Brautarhóll er bær í Svarfaðardal austan Svarfaðardalsár um 6 km frá Dalvík og skammt sunnan við kirkjustaðinn á Völlum. Jörðin var í fyrstu hjáleiga sem byggð var úr heimalandi Valla. Árið 1525 var hún orðin lögbýli og nefndist þá Brautarholt og var ein af Vallajörðum allt fram á 20. öld. Sigurður Kristjánsson skólastjóri á Laugum eignaðist jörðina á síðari hluta 20. aldar og stundaði þar búskap samhliða kennslustörfunum. Síðan bjó hann þar öll sín efri ár ásamt konu sinni Stefaníu Jónasdóttur. Núverandi bóndi á Brautarhóli er sonur þeirra hjóna, Sigurður Bjarni.

Hugrún skáldkona (Filippía Kristjánsdóttir) er uppalin á Brautarhóli. Hún orti meðal annars kvæðið "Svarfaðardalur" sem er héraðssöngur Svarfdælinga.
Aserskt manat

Aserskt manat (aserbaídsjanska: "Azərbaycan manatı"; ISO 4217: AZN) er gjaldmiðill ríkisins Aserbaídsjan frá 1992 og leysti af hólmi rúbluna, sem var gjaldmiðill á Sovéttímanum. Í einu manat voru 100 kepik (aserbaídsjanska: "qəpik"). Táknið fyrir aserskt manat er . Það er Seðlabanki Aserbaídsjan sem gefur þá út.
F-blokk

F-blokk lotukerfisins samanstendur af frumefnum sem í grunnstöðu hafa orkuríkustu rafeindina í f-svigrúmi.

Ólíkt hinum blokkunum, fylgir hefðbundin skipting f-blokkar lotum svipaðra sætistalna frekar en flokki svipaðra rafeindaskipana. F-blokk hefur því að geyma lantaníða og aktiníða.
O Anjo Maldito

O Anjo Maldito er brasilískur sjónvarpsþáttur.
Gísli H. Guðjónsson

Gísli Hannes Guðjónsson (fæddur 26. október 1947) er prófessor í réttarsálfræði við King's college í Lundúnum og rannsóknarprófessor við Háskólann í Reykjavík.

Gísli er þekktur víða um heim fyrir rannsóknir sínar og einn fárra íslenskra sálfræðinga sem hefur náð frama erlendis. Hefur hann einkum beitt rannsóknaraðferðum sínum við greiningu á áreiðanleika vitna.
Sjónvarpsloftnet

Sjónvarpsloftnet er loftnet sem ætlað er til að taka á móti sjónvarpsútsendingum, sem sendar eru út á 41 til 250 MHz á VHF-tíðnibilinu, og 470 til 960 MHz á UHF-tíðnibilinu. Það fást tvær tegundir sjónvarpsloftneta: þau sem eru ætluð til noktunar innandyra, sem sett eru á eða við sjónvarp, og þau sem eru ætluð til noktunar utandyra, sem eru fest á mastur á þakinu.
Wilhelm Ernst Beckmann

Wilhelm Ernst Beckmann (5. febrúar 1909 - 11. maí 1965) var þýsk-íslenskur tréskurðar- og höggmyndalistamaður. Hann var fæddur í Hamborg og lærði tréskurðarlist þar hjá hinum enska tréskurðarmeistara Peter Olde. Þegar nazistar komust til valda í Þýskalandi flúði hann land. Hann var eitt ár í Danmörku og sótti þar m.a. Kunstakademíuna en árið 1935 komst hann til Íslands með aðstoð Stefáns Jóhans Stefánssonar í Alþýðuflokknum. Hann varð síðar íslenskur ríkisborgari árið 1946.

Lang flest verk hans voru helguð kristinni trú og kirkju. Gerði hann meðal annars skírnarfonta, altaristöflur, ljósastikur og fleiri muni, sem nú prýða kirkjur víða um land, t.d. Ólafsvíkurkirkju, Kolfreyjustaðarkirkju í Fáskrúðsfirði, Búðakirkju, Vatnsfjarðarkirkju, Villlingaholtskirkju, Gaulverjabæjarkirkju, Akraneskirkju, Kópavogskirkju, Fríkirkjuna í Reykjavfk o. fl. Að auki eru fjölda mörg listaverk eftir Wilhelm í eigu félaga og einstaklinga víða um land.
Valland

Valland var notað um landsvæði í Evrópu þar sem fólk af keltneskum og rómönskum uppruna bjó. Í Íslendingasögunum er nokkrum sinnum getið um Valland. Í Ólafssögu helga segir: "Var þá svo komið að Aðalráður konungur hafði flúið landið og farið suður í Valland."
Broddfura

Broddfura (fræðiheiti "Pinus aristata"), einnig kölluð broddafura, er meðalstórt barrtré af þallarætt. Tréð verður 5–15 m hátt og ummál bols allt að 1,5 m. Nálarnar eru fimm 2,5 til 4 sm langar. Könglar eru 5-10 sm langir og 3-4 sm breiðir þegar þeir eru lokaðir og eru þeir fjólubláir í fyrstu en gulna seinna. Broddfura á sín náttúrulegu heimkynni hátt til fjalla í 2500-3700 metra hæð í Colorado, Nýju Mexíkó og á takmörkuðu svæði í Arizóna.

Broddfura er langlíft tré. Elsta þekkta broddfura vex hátt í fjöllum Black Mountain í Colorado í Bandaríkjunum og er hún talin um 2480 ára en þó er sjaldgæft að broddfurur verði yfir 1500 ára gamlar.

Broddfura vex hægt og hentar sem garðtré fyrir litla garða á norðlægum slóðum. Nafnið er tilkomið vegna brodda á könglum hennar.

Skyldar tegundir broddfuru eru "Pinus balfouriana" og "Pinus longaeva". Sú síðarnefnda er meðal elstu þekktra lífvera heims, rúmlega 5000 ára gömul.
Robert Boyle

Robert Boyle (25. janúar 1627 – 1691) var írskur eðlis- og efnafræðingur. Hann er þekktastur fyrir að hafa sett fram lögmál um vensl þrýstings og rúmmáls fyrir gas. Hann samdi mörg rit um heimspeki, læknisfræði og trúmál. Robert Boyle var af aðalsættum og faðir hans var á tímabili einn ríkasti maður Bretlands.

Boyle flutti til Oxford árið 1654. Hann hafði aldrei stöðu í háskólanum og fjármagnaði tilraunir sínar og laun aðstoðarfólks sjálfir. Árið 1660 stofnaði hann ásamt 11 öðrum The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge (Konunglega breska vísindafélagið). Boyle lét sér ekki nægja þá vísindahefð sem tíðkast hafði frá dögum Aristótelesar að tala um uppgötvanir heldur framkvæmdi hann tilraunir og dró ályktanir út frá þeim og skrifaði í greinum sínum nákvæmar framkvæmdalýsingar, lýsingar á tækjum og framvindu.

Hann var trúaður í leit að reglum náttúrunnar. Hann lofttæmdi glerhjálm og komst að því að kol né brennisteinn brunnu ekki í lofttómi. Hann komst líka að því að hljóð ferðast ekki í lofttæmi og eldur logar ekki og líf þarf loft.

Árið 1664 kynnti Boyle lakkmúslit (e. litmus) en það var litarefni sem er unnið úr skófum og breytti um lit eftir sýrustigi; í basísku umhverfi er litarefnið blátt en í súru er það rautt.

Boyle birti fyrstur lýsingu á flotmæli sem er tæki til að mæla eðlisþyngd vökva. Boyle er þekktastur fyrir að hafa uppgötvað vensl milli þrýstings og rúmmáls fyrir gas sem hann setti þannig fram að ef hitastigi ákveðins magns af gasi var haldið föstu þá var þrýstingur gassins í öfugu hlutfall við rúmmál þess, eða P∼1V þar sem P stendur fyrir þrýsting og V fyrir rúmmál.

Í dag er þetta lögmál þekkt sem PV=nRT þar sem n stendur fyrir fjölda einda mælt í mólum R fyrir gasfastann (R = 8,314 J/(K∙mol)) og T fyrir hitastig mælt í einingunni kelvín.
Sultan Kösen

Sultan Kösen (fæddur 10. desember 1982) er tyrkneskur bóndi sem er núverandi heimsmethafi heimsmeistarabókarinnar Guinness fyrir að vera stærsti maður heims.

Vöxtur hans orsakast af æxli sem hefur áhrif á heiladingul hans. Hæð hans er það mikil að hann þarf að nota hækjur til að ganga.

Síðan 2010 hefur Kösen verið í meðferð gegn æxlinu í heiladingli hans við Háskólann í Virginíu. Samhliða því hefur hann verið á lyfjum til að stjórna óhóflegu magni vaxtarhormóna. Þó að full virkni meðferðarinnar taki tvö ár, varð magn vaxtahormóna eðlilegt árið 2011. Staðfest var í mars 2012 að meðferðin hafði verið árangursrík í að hindra frekari vöxt Kösens.
Framsund

Framsund er sundið milli Svalbarða og Grænlands í Grænlandshafi. Sundið er dýpsta tengingin milli Norður-Íshafsins og Norður-Atlantshafs (Grænlandshafs og Noregshafs) og þar eru mest sjávarskipti milli hafanna. Hlýr atlantssjór berst norður með Vestur-Svalbarðastraumnum og kaldur pólsjór suður með Austur-Grænlandsstraumnum.

Framsund dregur nafn sitt af norska skipinu "Fram" sem Fridtjof Nansen notaði til að kanna Norðurheimskautið.
Brasilíustraumurinn

Brasilíustraumurinn er hlýsjávarstraumur sem rennur suður með strönd Brasilíu að ósum Río de la Plata. Straumurinn er grein af Suður-Miðbaugsstraumnum sem verður til þegar sá síðarnefndi mætir Suður-Ameríku. Straumurinn er jaðarstraumur eins og Golfstraumurinn en er þó mun grynnri og veikari en hann. Brasilíustraumurinn mætir Falklandseyjastraumnum í Argentínuhafi.
Pólstjarna

Pólstjarna er stjarna sem hentugt er að miða við stefnu á Norðurheimskautið eða Suðurheimskautið þar sem hún er nokkurn veginn í sömu stefnu og möndull Jarðar. Pólstjarnan eða Norðurstjarnan ("Polaris") er viðmiðið fyrir Norðurskautið og Suðurstjarnan ("Sigma Octantis") fyrir Suðurskautið.

Þar sem sýndarstaða þessara stjarna er nokkurn veginn föst á himni er hentugt að taka stefnu miðað við þær þegar siglt er eftir stjörnum.
Kóralhaf

Kóralhaf er hafsvæði í Kyrrahafi. Hafið markast af norðausturströnd Ástralíu í vestri, austurströnd Nýju Gíneu og Salómonseyjum í norðri, og Vanúatú og Nýju Kaledóníu í austri.

Loftslag á hafinu er heitt og stöðugt. Fellibylir eru algengir þar frá janúar fram í apríl en annars eru suðaustlægir staðvindar ríkjandi. Í hafinu eru fjöldi eyja og skerja, þar á meðal stærsta kóralrif heims, Kóralrifið mikla. Hafið er þvi mjög mikilvægt fyrir lífríki heimsins. Olíuleit var hætt þar árið 1975 og fiskveiðar eru víða takmarkaðar.

Austur-Ástralíustraumurinn flytur næringarríkan sjó úr Kóralhafinu suður eftir eystra landgrunni Ástralíu.
Pangea

Pangea eða Aljörð (úr grísku πᾶν "pan", „allt“ og γῆ "ge", „jörð“) var risameginland sem myndaðist seint á fornlífsöld fyrir um 300 milljónum árum og byrjaði að brotna upp á miðlífsöld fyrir um 175 milljónum árum síðan. Hafið í kringum Pangeu er kallað Panþalassa.

&lt;dfn&gt;Pangea&lt;/dfn&gt; varð til seint á perm -tímabilinu (fyrir 285-250 milljónum ára) við samruna Gondwanalands og Evrameríku. Þetta risameginland náði milli heimskauta og tók yfir alla meginlandsfleka jarðar.

Rökin fyrir tilveru Pangeu eru annars vegar dýralíf, þar sem líkar eða sömu tegundir finnast í heimsálfum sem eru langt frá hverri annarri, og hins vegar hliðstæðir jarðfræðilegir þættir til dæmis í Afríku og Suður-Ameríku.

Pangea gliðnaði í sundur í þremur skrefum. Fyrst klofnaði hún frá Teþyshafi í austri að Kyrrahafi í vestri og myndaði risameginlöndin Lárasíu og Gondvana; síðan brotnaði Gondvana upp í nokkur minni lönd (Afríku, Suður-Ameríku, Indland, Suðurskautslandið og Ástralíu) á árkrítartímabilinu. Þriðja skiptingin varð á Nýlífsöld þegar Lárasía klofnaði og Norður-Ameríka og Grænland skildu sig frá Evrasíu.

Meginástæða þessa klofnings meginlanda er möttulstrókur sem rís undir þeim. Við hann lyftist landið og klofnar loks. Flekahreyfingar bera svo meginlöndin fram og aftur um hnöttinn. Möttulstrókarnir eru líklega sá meginkraftur er flytur til flekana, líkt og ólgandi vatn undir ís sem veldur því að ísjakar færast til.
Jitsi

Jitsi er netfundakerfi eða fjarfundahugbúnaður sem er opinn hugbúnaður. Þátttakendur geta tengt hljóðnema og vefmyndavél við kerfið og tekið þátt í textaspjalli. Einnig er hægt að skoða glærur á sérstöku formi (Prezi) og tengja við wikisíður.
Kóreuskagi

Kóreuskagi er skagi í Austur-Asíu sem nær um 1.100 km suður frá meginlandi Asíu til Kyrrhafsins. Í kringum skagann eru Japanshaf (einnig kallað "Austurhafið") fyrir austan, Gulahafið fyrir vestan og Kóreusundið, sem tengir fyrstu tvö höfin saman. Þangað til seinni heimsstyrjöldinni lauk var Kórea eitt ríki sem náði meira eða minna yfir Kóreuskagann. Frá lokum Kóreustríðsins árið 1953 hefur Alþýðulýðveldið Kórea stjórnað norðurhluta skagans en Lýðveldið Kórea suðurhluta hans.
Grísk heimspeki

Grísk heimspeki er, eins og nafnið gefur til kynna, heimspeki frá Grikklandi eða heimspeki stunduð á grísku. Venjulega er hugtakið notað til þess að nefna gríska fornaldarheimspeki og þá yfirleitt til aðgreiningar frá rómverskri heimspeki, en grísk heimspeki á sér einnig lengri sögu í Grikklandi.

Heimspeki fornaldar á Vesturlöndum á upphaf sitt í Grikklandi. Þar varð til rík og samfelld heimspekihefð sem Rómverjar þáðu í arf (sjá grein um rómverska heimspeki). Segja má að sú heimspekihefð sem upprunnin er í Grikklandi eigi sér samfellda sögu allt fram okkar samtíma í gegnum rómverska heimspeki, miðaldaheimspeki, heimspeki endurreisnartímans og nýaldarheimspeki á 17. og 18. öld.