arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Mófugl

Mófugl (eða móafugl) er safnheiti yfir fugla sem velja sér opið mólendi og mýrlendi til varps. Flestir mófuglar eru vaðfuglar og algengastir þeirra eru tjaldur, heiðlóa, sandlóa, spói, jaðrakan, stelkur, hrossagaukur, lóuþræll, sendlingur og óðinshani. Kjói, rjúpa og þúfutittlingur eru einnig algengir mófuglar.

Á Íslandi er óvenjuhár þéttleiki vaðfugla á grónu landi. Það stafar af hentugum búsvæðum, hæfilegri beit og frjósömum eldfjallajarðvegi. Stór hluti af heimsstofni sumra mófugla verpir á Íslandi, hér er um 40% af heimsstofni spóa, um helmingur af heimsstofni sandlóu og stelks.
Margrét af Frakklandi, Englandsdrottning

Margrét af Frakklandi (1282 – 14. febrúar 1318) var drottning Englands frá 1299 til 1307 en var þó aldrei krýnd. Hún var seinni kona Játvarðar 1. Englandskonungs.

Margrét var dóttir Filippusar 3. Frakkakonungs og Maríu af Brabant. Játvarður missti fyrri konu sína, Elinóru af Kastilíu, árið 1290 og syrgði hana mikið. Hann hafði hins vegar miklar áhyggjur af ríkiserfðunum þvi að aðeins yngsti sonur þeirra Elinóru, Játvarður, lifði og þótt hann ætti fimm eldri systur óttaðist Játvarður erfðadeilur og borgarastyrjöld eftir sinn dag ef eitthvað henti Játvarð yngri. Hann fór því að líta í kringum sig eftir nýrri konu.

Hann átti í deilum og stríði við Filippus 4. Frakkakonung og í friðarsamningum þeirra á milli 1394 var ákveðið að Játvarður, sem þá var 55 ára, skyldi ganga að eiga hálfsystur Filippusar, Margréti, sem þá var 12 ára. Hann mun raunar hafa viljað fá Blönku systur hennar, sem var fjórum árum eldri, en hún var lofuð Rúdólf 3., hertoga af Austurríki. Það liðu þó fimm ár þar til brúðkaup Játvarðs og Margrétar var haldið, 8. september 1299. Brúðguminn var þá sextugur en brúðurin 17 ára.

Skömmu eftir brúðkaupið hélt Játvarður norður til Skotlands til að halda áfram að reyna að bæla niður sjálfstæðisbaráttu Skota. Margréti leiddist í London og nokkrum mánðum síðar fór hún norður á bóginn til manns síns. Þetta gladdi hann mjög, enda var hann vanur því að Elinóra fyrri kona hans fylgdi honum hvert sem hann fór. Þrátt fyrir aldursmuninn var hjónabandið gott og samband Margrétar við stjúpbörnin, sem nær öll voru eldri en hún, var einnig gott. Margrét var sögð hafa mildandi áhrif á eiginmann sinn og fékk hann stundum til að sýna mönnum vægð. Ríkiserfðirnar voru líka tryggðar því Margrét fæddi son innan við ári eftir brúðkaupið og síðan annan 1301. Báðir komust upp.

Játvarður dó 7. júlí 1307 og þá tók Játvarður 2. við ríkjum. Litlum sögum fer af Margréti eftir það. Hún settist að í Marlborough-kastala í Wiltshire og dó þar 1318.
ASSA ABLOY

ASSA ABLOY er sænskt fyrirtæki sem framleiðir lása, hurðaopnara, hjarir og aðrar vörur tengdar hurðum. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Stokkhólmi.
Nýja hagkerfið

Nýja hagkerfið er hugtak sem varð vinsælt seint á 10. áratug 20. aldar til að lýsa eins konar straumhvörfum sem verða í þróuðum ríkjum þegar þungamiðja verðmætasköpunar flyst frá iðnaði til þjónustu. Meðal þeirra sem áttu þátt í að skilgreina hugtakið var bandaríski ritstjórinn Kevin Kelly sem gaf út metsölubókina "New Rules for a New Economy" árið 1998. Lykilstarfsemi fyrirtækja snýst þannig ekki lengur um framleiðslu heldur óefnislegar eignir á borð við vörumerki, vöruskilgreiningar og tækniþekkingu. Aðra hluti sem skipta minna máli á að útvista. Samkvæmt bjartsýnustu höfundum einkenndist þetta nýja hagkerfi af fjárfestingu í upplýsingatækni, mikilli getu til atvinnusköpunar og ónæmi fyrir efnahagssveiflum. Þegar netbólan sprakk um aldamótin 2000 þótti hins vegar sýnt að þessar væntingar stóðust ekki og síðan þá hefur hugtakið stundum verið notað í háði til að lýsa ótímabærri bjartsýni um framtíð efnahagslífsins.
Kongsberg Automotive

Kongsberg Automotive er norskt fyrirtæki sem framleiðir hluti fyrir bifreiðar. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Kongsberg.
Minþakseyri

Minþakseyri var forn höfn í Vestur-Skaftafellssýslu. Þangað voru hafskipasiglingar.

Frásögn "Landnámu".

"Ingólfur tók þar land, er nú heitir Ingólfshöfði, en Hjörleif rak vestur fyrir land, og fékk hann vatnfátt. Þá tóku þrælarnir írsku það ráð að hnoða saman mjöl og smjör og kölluðu það óþorstlátt. Þeir nefndu það minnþak. En er það var tilbúið, kom regn mikið, og tóku þeir þá vatn á tjöldum. En er minnþakið tók að mygla, köstuðu þeir því fyrir borð, og rak það á land, þar sem nú heitir Minnþakseyri. Hjörleifur tók land við Hjörleifshöfða, og var þar þá fjörður, og horfði botninn inn að höfðanum." Minþakseyri var samkvæmt þessu á milli Ingólfshöfða og Hjörleifshöfða. Á korti frá 1595 finnst hún sett vestan við Kúðafljót, óvíst um nákvæmni. Hún gæti hafa horfið í Kötlugosum.
Þorlákstíðir

Þorlákstíðir eru fornar tíðabænir, sem fram að siðskiptum voru sungnar í Skálholti á messudögum Þorláks helga. Textar eru að miklu leyti varðveittir, og þeir eru á latínu. Nótnasetningu má einnig lesa. Sönghópurinn "Voces Thules" gaf tíðirnar út í heilu lagi á nokkrum diskum en textana á bók árið 2006. Þær taka um þrjár klukkustundir í flutningi. Þorláks finnst sömuleiðis getið í fornum tíðabókum biskupsdæmisins í Niðarósi.
Bjarnarhellir

Bjarnarhellir er náttúrlegur hellir við fjallið Foxufell skammt frá Hítarvatni á Mýrum. Í hellinum hafa rúnir verið meitlaðar í stein og sæti verið hoggið í bergið.
Símavændi

Símavændi er símasamtal tveggja einstaklinga, þar sem annar aðilinn borgar fyrir veitta kynferðislega örvun. Oftast er um að ræða tvo einstaklinga, en einnig eru til fjöldasamtöl.
Loftur Guðmundsson

Loftur Guðmundsson (18. ágúst 1892 - 4. janúar 1952) var íslenskur ljósmyndari og kvikmyndagerðarmaður. Loftur fæddist í Hvammsvík í Kjós. Foreldrar hans voru Guðmundur Guðmundsson, bóndi og síðar verslunarmaður í Reykjavík, og Jakobína Jakobsdóttir. Loftur var tvíkvæntur, fyrri kona hans var Stefanía Elín Grímsdóttir og eignuðust þau fjögur börn. Eftir að hún lést bjó hann með Guðríði Sveinsdóttur. Loftur fluttist til Danmerkur 1921 og stundaði nám í orgelleik og lærði ljósmyndun og framhaldsnám hjá Peter Elfelt í Kaupmannahöfn 1925. Samhliða ljósmyndanáminu kynnti hann sér kvikmyndagerð og árið 1945 hélt hann til Bandaríkjanna til þess að kynna sér kvikmyndagerð frekar. Loftur var einn helsti ljósmyndari landsins á öðrum fjórðungi tuttugustu aldar. Hann var fyrst og fremst portrettljósmyndari en tók einnig myndir fyrir Leikfélag Reykjavíkur um árabil, auk þess nokkuð af atburða- og staðarmyndum á fyrstu starfsárum sínum.

Loftur stofnaði verslun ásamt öðrum og rak hana þar til hann tók við rekstri gosdrykkjagerðarinnar Sanitas árið 1913 af bróður sínum Guðmundi gerlafræðingi. Árið 1924 seldi hann hlut sinn og ári seinna stofnaði hann ljósmyndastofu í Nýja bíói í Lækjargötu í Reykjavík. Hún var starfrækt þar til 1943 en flutti þá að Bárugötu 5. Hann rak hana til dánardags en niðjar hans tóku við og ráku til ársins 1996. Loftur varð konunglegur sænskur hirðljósmyndari árið 1928 fyrir myndir sem hann sendi sænska konunginum að gjöf. Þá hlaut hann viðurkenningu frá Jupiterlicht verksmiðjunni í Þýskalandi fyrir uppfinningu á sérstaklega heppilegri notkun á ljósmyndalömpum.

Loftur var einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Vals og lék með félaginu við góðan orðstír. Þá var Loftur jafnframt fyrsti formaður Vals en hann var formaður félagsins árin 1911-1914.

Hann var einn af brautryðjendum íslenskrar kvikmyndagerðar en fyrsta mynd hans var stuttmyndin "Ævintýri Jóns og Gvendar" sem var sýnd árið 1923. Næstu árin gerði hann nokkrar heimildarmyndir, en árið 1949 var frumsýnd eftir hann fyrsta íslenska talmyndin í fullri lengd, "Milli fjalls og fjöru". Árið 1951 gerði hann svo "Niðursetninginn" sem var síðasta kvikmynd hans. Loftur skrifaði sjálfur handrit kvikmynda sinna.

Árið 2002 gaf Þjóðminjasafn Íslands út bókina Enginn getur lifað án Lofts. Bókin hefur að geyma þrjár greinar um Loft, ævi hans og störf, eftir Erlend Sveinsson, Ingu Láru Baldvinsdóttur og Margréti Elísabetu Ólafsdóttur. Titillinn vísar til auglýsingar frá Lofti Guðmundssyni sem birtist árið 1945.
Jóhann Sörkvisson

Jóhann Sörkvisson (1201 – 10. mars 1222) eða Jón Sörkvisson var konungur Svíþjóðar frá 1216 til dauðadags.

Jóhann var sonur Sörkvis yngri Svíakonungs og Ingigerðar, dóttur Birgis Brosa jarls. Hann var sjö ára þegar faðir hans var rekinn frá völdum og Eiríkur Knútsson tók við. Eiríkur dó svo óvænt úr hitasótt árið 1216. Ríkissa drottning var þunguð og ól son nokkru eftir lát manns síns og var honum gefið nafnið Eiríkur. Sænski aðallinn vildi þó ekki fá kornabarn á konungsstól og valdamiklir ættingjar Jóhanns í móðurætt studdu kosningu hans. Páfi, sem nokkrum árum fyrr hafði stutt Sörkvi yngri gegn Eiríki Knútssyni, lagðist nú á sveif með Eiríki hinum unga en úr varð að Jóhann var kosinn. Hann var þó ekki fullveðja sjálfur og var ekki krýndur fyrr en 1219. Honum er svo lýst að hann hafi verið bernskur og afar mildur og góðviljaður.

Jóhann fór í misheppnaða kristniboðsferð til Eistlands 1220. Eftir að hann var sjálfur farinn heim féllu frændi hans, Karl daufi jarl, og Karl Magnússon biskup í orrustu við Eista. Raunar kom í ljós að bæði Danir og Þjóðverjar höfðu verið á ferð í Eistlandi og voru búnir að kristna flesta heiðingjana.

Jóhann dó ógiftur og barnlaus 1222. Hann var síðasti konungurinn af Sörkvisætt og Eiríkur hinn smámælti og halti, sem var nú orðinn sex ára gamall, tók við krúnunni.
12 mR

Tólf metra kjölbátur (12mR eða tólfa) er flokkur kappsiglingaskúta sem eru hannaðar samkvæmt alþjóðlegu metrareglunni. „Tólf metra“ á ekki við um lengd bátsins, en tólf metra kjölbátar eru oftast 20-23 metrar að lengd. Fyrsta tólfan var smíðuð árið 1907 og þessi gerð var ólympíubátur á ólympíuleikunum 1908, 1912 og 1920 en fáir bátar tóku jafnan þátt. Sumir af þessum bátum voru slúppur með gaffalseglum. Frá 1958 til 1987 var þessi gerð notuð til að keppa í Ameríkubikarnum. Allir þeir bátar voru með bermúdaseglum.
Birgir jarl

Birgir jarl Magnússon (um 1210 – 21. október 1266) var sænskur jarl og valdamaður sem stýrði Svíþjóð í nafni Valdimars konungs, sonar síns, frá 1250-1266. Hann efldi mjög vald konungs í Svíþjóð og stýrði herförinni sem tryggði yfirráð Svía yfir Finnlandi. Hann er einnig talinn hafa stofnað höfuðborgina Stokkhólm um 1250.

Birgir var af Bjälbo-ætt í Austur-Gautlandi og hétu foreldrar hans Magnús minnisskjöldur og Ingiríður Ylfa, sem sögð er hafa verið dótturdóttir Sörkvis eldri. Birgir Brosa jarl (d. 1202) var frændi hans og hét Birgir eftir honum. Seint á 4. áratug 13. aldar gekk hann að eiga systur Eiríks konungs smámælta og halta, Ingibjörgu. Á næstu árum styrkti Birgir mjög stöðu sína og var sennilega þegar orðinn einn valdamesti maður landsins þegar Eiríkur mágur hans gerði hann að jarli 1248. Eftir það var Birgir hinn raunverulegi stjórandi Svíþjóðar, allt þar til hann lést 1266.

Árið 1249 tókst Birgi að binda enda á langvinnar deilur við Norðmenn og samdi þá meðal annars um trúlofun ellefu ára dóttur sinnar, Ríkissu, og Hákonar unga Hákonarsonar, sem hafði verið krýndur meðkonungur föður síns 1240 en var þó valdalaus. Þau giftust 1251 og áttu saman einn son sem dó ungur. Árið 1250 hélt Birgir svo í herför til Finnlands, sem seinna var kölluð Önnur sænska krossferðin, og tókst að ná Finnlandi endanlega undir sænsk yfirráð. Á meðan hann var þar lést Eiríkur konungur. Hann var barnlaus og Birgir flýtti sér heim til að fá elsta son sinn, Valdimar, kjörinn konung. Þegar hann kom heim hafði Valdimar, sem þá var aðeins um tíu ára gamall, þegar verið kjörinn og varð Birgir ríkisstjóri. Bæði fyrir og eftir lát Eiríks reyndu ýmsir aðalsmenn, þar á meðal synir Knúts konungs langa, að gera uppreisn gegn Birgi en hann bældi allt slíkt niður og lét taka syni Knúts af lífi.

Birgir er oft sagður hafa stofnað borgina Stokkhólm en þáttur hans í því er þó óviss. Hann var síðasti jarlinn í Svíþjóð, titillinn var aldrei notaður eftir lát hans.

Ingibjörg kona Birgis dó árið 1254 en 1261 giftist hann Mechthilde af Holtsetalandi, ekkju Abels Valdimarssonar Danakonungs. Hann dó 21. október 1266 og er grafinn í Varnhems-kirkju á Vestur-Gautlandi.

Á meðal barna Birgis og Ingibjargar voru Ríkissa sem giftist fyrst Hákoni unga og síðar Hinrik fursta af Werle í Mecklenburg; Valdimar konungur; Magnús hlöðulás, konungur; Eiríkur hertogi af Smálöndum, sem sagður er hafa gefið sjálfum sér nafnið "Eiríkur alls-ekki", og Bengt eða Benedikt, hertogi af Finnlandi og biskup af Linköping. Einnig átti Birgir soninn Gregers.
Jakob Guðjohnsen

Jakob Guðjohnsen (f. 23. janúar 1899, d. 11. október 1968) var íslenskur verkfræðingur og rafmagnsstjóri í Reykjavík.

Ævi og störf.

Jakob fæddist á Húsavík, sonur Stefáns Guðjohnsens verslunarstjóra og konu hans. Hann lauk verkfræðiprófi í Kaupmannahöfn 1926 og hóf þá þegar störf sem verkfræðingur hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur og gegndi starfi rafmagnsstjóra frá 1961 til dauðadags.

Samhliða störfum sínum fyrir Rafmagnsveituna kom Jakob að ýmsum verklegum framkvæmdum á sviði orkumála. Hann var t.a.m. ráðunautur við smíði Andakílsárvirkjunar.
Vilhjálmur ljón

Vilhjálmur ljón (um 1143 – 4. desember 1214) eða Vilhjálmur 1. (gelíska: "Uilliam mac Eanraig") var konungur Skotlands frá 1165 til dauðadags og var ríkisstjórnartíð hans sú næstlengsta í sögu Skotlands fram að sameiningunni 1707; aðeins Jakob 6. var konungur lengur, eða frá 1567 til 1625.

Foreldrar Vilhjálms voru Hinrik jarl af Norðymbralandi, sonur Davíðs 1. Skotakonungs, og kona hans Ada de Warenne, sem var af tignum enskum og frönskum ættum; Hinrik 1. Frakkakonungur var langafi hennar. Melkólfur (Malcolm), eldri bróðir Vilhjálms varð konungur 1153 þegar Davíð afi þeirra dó en faðir þeirra hafði dáið skyndilega ári fyrr. Melkólfur dó 9. desember 1165, ógiftur og barnlaus, og þá varð Vilhjálmur konungur. Hann var krýndur 24. desember 1165.

Vilhjálmur var andstæða Melkólfs, sem hafði verið veiklulegur, kvenlegur og heittrúaður. Hann var kraftalega vaxinn, rauðhærður og einþykkur. Auknefnið ljón hlaut hann þó ekki fyrr en eftir dauða sinn og það vísar ekki til styrks hans eða skapferlis, heldur mun það stafa af því að hann hafði ljón í skjaldarmerki sínu, sem varð svo skjaldarmerki Skotakonunga. Vilhjálmur erfði titilinn jarl af Norðymbralandi árið 1152 en varð að láta Hinrik 2. Englandskonungi hann eftir 1157. Það dró dilk á eftir sér því að Vilhjálmur eyddi miklu þreki, tíma og mannafla í að reyna að vinna Norðymbraland að nýju eftir að hann varð konungur.

Vilhjálmur réðist inn í England 1174 til að reyna að ná Norðymbralandi og fór sjálfur í fylkingarbrjósti í orrustunni við Alnwick. Þá féll hann af baki og var handtekinn og fluttur til Normandí en Hinrik sendi lið til Skotlands og hernam það. Vilhjálmur þurfti að viðurkenna Hinrik sem lénsherra sinn og samþykkja að greiða kostnaðinn af hernáminu til að sleppa. Jafnframt fékk Hinrik rétt til að velja Vilhjálmi konu. Kallaðist þetta samkomulag Falaise-samningurinn. Hann fékk þá að snúa heim og sór Hinrik hollustu í York 1175. Falaise-samningurinn var í gildi í 15 ár en þegar Ríkharð ljónshjarta skorti fé til að fjármagna krossferð sína féllst hann á að slíta honum gegn því að fá 10.000 merkur silfurs.

Vilhjálmur dó í Stirling-kastala 1214. Hann hafði kvænst Ermengarde de Beaumont, sem var dóttir óskilgetinnar dóttur Hinriks 1. Englandskonungs, árið 1186 að boði Hinriks 2. Hjónabandið var ekki gott og það liðu mörg ár þar til erfingi fæddist en þó eignuðust þau á endanum þrjár dætur og einn son, Alexander 2., og tók hann við ríkjum af föður sínum.
Albrekt af Mecklenburg

Albrekt af Mecklenburg (1338/1340 – 31. mars eða 1. apríl 1412) eða Albrekt 1. Svíakonungur og Albrekt 2. hertogi af Mecklenburg og Schwerin var konungur Svíþjóðar 1363/1364 þar til hann var settur af 1389 en hann sagði þó ekki formlega af sér fyrr en 1405.

Albrekt var næstelsti sonur Albrekts mikla hertoga af Mecklenburg og Eufemíu Eiríksdóttur, systur Magnúsar smeks, konungs Noregs og Svíþjóðar. Þegar kom fram yfir 1360 var mikil óánægja í Svíþjóð með stjórn Magnúsar; aðalsmenn risu gegn honum en hann hrakti marga þeirra í útlegð 1363.

Hópur aðalsmanna, undir forystu Bo Jonsson Grip, hélt þá til Mecklenburg og bauð Albrekt mikla krúnuna handa næstelsta syninum gegn því að hann hjálpaði þeim að koma Magnúsi frá. Albrekt mikli sendi 1600 manna lið til Svíþjóðar og voru þeir fljótir að ná landinu á sitt vald. Albrekt yngri var hylltur konungur í Stokkhólmi í nóvember og 18. febrúar 1364 var hann formlega kjörinn konungur Svíþjóðar.

Magnús sneri aftur ásamt Hákoni syni sínum, sem hafði tekið við konungsvöldum í Noregi, árið 1365 en þeir biðu ósigur í orrustu og Albrekt tók Magnús til fanga. Hákon komst hins vegar undan og fékk Valdimar atterdag Danakonung í lið með sér en Albrekt naut stuðnings ýmissa þýskra fursta og Hansaborga. Þetta þýddi aukin erlend áhrif í Svíþjóð og það gerði Albrekt óvinsælan hjá almenningi en Hákon fékk aukinn stuðning. Á endanum var þó saminn friður og Magnúsi konungi var sleppt gegn greiðslu lausnargjalds. Hákon fékk yfirráð í hluta Svíþjóðar en meirihluti ríkisins var undir stjórn dróttsetans, Bo Jonsson Grip. Albrekt var konungur Svíþjóðar að nafninu til en réði þó aðeins yfir Stokkhólmi og nokkrum köstulum.

Hann var algjörlega háður Bo Jonsson Grip og öðrum aðalsmönnum og vald þeirra stórjókst. Eftir dauða dróttsetans árið 1386 reyndi Albrecht þó að styrkja stöðu sína en aðalsmenn sneru sér til Margrétar drottningar í Danmörku og báðu um aðstoð. Hún sendi lið til Svíþjóðar en Albrekt leitaði sér hjálpar í Þýskalandi og í orrustunni við Åsle í febrúar 1389 barðist danskt og þýskt herlið við hlið beggja fylkinga Svía. Albrekt tapaði og var tekinn höndum ásamt Eiríki syni sínum. Þeim var ekki sleppt lausum fyrr en haustið 1395. Albrekt hélt þá til Mecklenburg en hann hafði erft hertogadæmið þegar Hinrik eldri bróðir hans dó 1384. Hann sagði þó ekki formlega af sér konungdómi fyrr en 1405, sextán árum eftir að hann var settur frá völdum.

Albrekt var tvígiftur. Árið 1359 giftist hann hinni ellefu ára gömlu Rikardis af Schwerin og áttu þau tvö börn. Sonurinn, Eiríkur af Mecklenburg, var fæddur um 1365. Hann sat í fangelsi með föður sínum en 1396, ári eftir að þeim var sleppt lausum, hélt hann til Gotlands og lagði það undir sig en dó svo úr plágu 1397.

Seinni kona Albrekts, sem hann giftist i Schwerin 1396, var Agnes af Braunschweig-Lüneburg. Hún var þó aldrei drottning. Sonur þeirra var Albrekt hertogi af Mecklenburg og Schwerin.
Sauðárkrókskirkja

Sauðárkrókskirkja er kirkja á Sauðárkróki sem var vígð 9. desember 1892. Kirkjusóknin var sameinuð Sjávarborgar- og Fagranessóknum, og nær sóknin yfir Reykjaströnd, Gönguskörð, Sauðárkrók og Borgarsveit.

Kirkjan var stækkuð árin 1957 og 1958 og turninn endurbyggður og steyptur kjallari. Fyrir hundrað ára afmæli kirkjunnar var hún svo endurbyggð að miklu leyti og lengd um tæpa fjóra metra til vesturs.

Altaristafla kirkjunnar er frá 1895. Hún er eftir danska málarann Anker Lund. Ljósakrónur í kirkjuskipinu eru olíulampar sem gerðir voru að rafljósum 1923. Steindir gluggar eru í kirkjunni.

Kirkjugarðurinn er á Nöfunum fyrir ofan bæinn. Elsti hluti garðsins er frá 1893.
Snóksdalur

Snóksdalur er bær og kirkjustaður í Miðdölum í Dalasýslu, þekktastur af því að þar bjó Daði Guðmundsson, einn helsti andstæðingur Jóns Arasonar biskups, á 16. öld.

Kirkja hefur verið í Snóksdal að minnsta kosti frá því snemma á þrettándu öld og er hennar getið í Sturlungu. Kirkjan var helguð heilögum Stefáni og var í bóndaeign. Í elstu máldögum kirkjunnar, frá 13. og 14. öld, er kveðið á um að þar skuli vera bæði prestur og djákni.

Guttormur Ormsson bóndi í Þykkvaskógi í Miðdölum, sonur Orms Snorrasonar og faðir Lofts Guttormssonar ríka, var veginn í Snóksdal 1381. Í lok 15. aldar bjó Guðmundur Finnsson í Snóksdal. Sonur hans, Daði Guðmundsson, bjó síðan stórbúi á jörðinni og auðgaðist mjög. Hannes Björnsson, dóttursonur Daða, bjó þar seinna og afkomendur hans mjög lengi síðan. Í Snóksdalskirkju er enn klukka sem Hannes gaf henni árið 1595 og fleiri merkir gripir eru í kirkjunni, meðal annars kaleikur frá 16. öld.

Núverandi kirkja er byggð árið 1875 og var gerð upp í samstarfi við Húsafriðunarnefnd á árunum 1975-1978.
Merkigil

Merkigil er eyðibýli í Austurdal í Skagafirði og var nyrsti bærinn í dalnum austanverðum. Jörðin þótti góð bújörð en hún er umkringd djúpum og hrikalegum gljúfrum og háum fjöllum og aðdrættir því afar erfiðir.

Vestan við land Merkigils er gljúfur Austari-Jökulsár en norðan við það er Merkigil, mikið klettagil sem skilur í sundur Kjálka og Austurdal. Yfir það var jafnan farið þegar fara þurfti í kaupstað eða út á Kjálka og í Blönduhlíð. Vegna þess hve þröngt einstigið er sem liggur fyrir framan klettasnös eina í gilinu var ekki hægt að fara þar um með fyrirferðarmiklar klyfjar og var því ull og annað slíkt flutt yfir Nýjabæjarfjall og niður í Eyjafjörð og síðan til Akureyrar.

Á Merkigili bjuggu margir góðu búi fyrr á öldum en þekktasti bóndi þar er ekkjan Monika Helgadóttir, sem bjó þar fyrst með Jóhannesi manni sínum frá 1926 en þegar hann lést á besta aldri 1947 frá átta ungum börnum, því yngsta nokkurra vikna, hélt Monika áfram búi þar með rausn og byggði meðal annars steinsteypt íbúðarhús á bænum 1949. Var allt efni í húsið flutt yfir Merkigilið á hestum. Monika varð þjóðkunn þegar Guðmundur G. Hagalín skrifaði um hana bókina "Konan í dalnum og dæturnar sjö" árið 1954.

Monika barðist lengi fyrir því að fá brú á Austari-Jökulsá yfir í Merkigil og tókst það loksins. Er brúin oft kennd við hana og kölluð Monikubrú.

Þegar öll börn Moniku voru flutt að heiman árið 1972 og hún ein eftir gerði hún samning við Helga Jónsson um að fá jörðina ef hann hjálpaði henni með búskap og að lifa á Merkigili en hann var þar áfram allmörg ár. Hún lést árið 1988. Helgi varð síðasti bóndi á Merkigili því hann hrapaði til bana í Merkigili árið 1997. Hann hafði þá í mörg ár verið eina sóknarbarnið í Ábæjarsókn.
Codex Vaticanus

Codex Vaticanus (Skammstafað B (Wettstein), 03 (Gregory) eða δ1 (Von Soden)) er handrit sem er til af biblíunni. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 4. öld e.Kr.

Handritið er nú 759 blöð (27 x 27 cm).

Textinn er í 3 dálkum, 40-44 línur á hverri síðu.

Handritið er geymt í Biblioteca Vaticana (Gr. 1209).
Dexippos (heimspekingur)

Dexippos (Δέξιππος; uppi um 350) var forngrískur heimspekingur og nemandi nýplatonistans Jamblikkosar. Dexippos samdi skýringarrit um ritverk Platons og Aristótelesar. Eitt þeirra er varðveitt, um "Umsagnir" Aristótelesar.
Codex Bezae

Codex Bezae (Skammstafað D (Wettstein), 05 (Gregory) eða δ5 (Von Soden)) er handrit af Nýja testamentinu. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 5. öld e.Kr. Handritið er geymt í Cambridge-háskóla (Nn. II 41) í Cambridge.

Handritið er nú 406 blöð (26 x 21,5 cm).

Textinn er í 1 dálki, 33 línur á hverri síðu.
Olíumálning

Olíumálning er eins og nafnið gefur til kynna málning sem innheldur olíu sem bindiefni og er mikið notuð af myndlistarmönnum og húsamálurum. Myndlistarmenn búa sumir hverjir til sína eigin olíumálningu með því að blanda litadufti saman við línolíu (úr hörfræjum), valhnetuolíu eða valmúaolíu. Línolía er langalgengust, ýmist hrein, soðin eða í formi fernisolíu. Yfirleitt er blandað í hana efnahvötum til að flýta fyrir þornun. Talið er að olíumálning hafi verið fundin upp á 12. öld, en yfirleitt er talað um að hún líti dagsins ljós á endurreisnartímann og að sá fyrsti til að nota hana hafi verið hinn flæmski listmálari Jan van Eyck.

Í almennu tali er orðið „olíumálning“ oft notað um alkýðmálningu sem er algeng í húsamálun og hegðar sér á svipaðan hátt og línolíumálning; leysist til dæmis upp með terpentínu. Alkýð er þó ekki olía heldur fjölliða sem inniheldur fitusýruhluta.