arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Matthew Fontaine Maury

Matthew Fontaine Maury (f. 14. janúar 1806, d. 1. febrúar 1873) var bandarískur stjörnufræðingur, haffræðingur, veðurfræðingur, rithöfundur, jarðfræðingur og kennari.

Maury var brautryðjandi á sviði kortlagningu helstu siglingaleiða í heiminum. Hann lauk verki sínu um hafstrauma og vindafar, "Wind and Current Chart of the North Atlantic", á byltingarárinu 1848. Í kjölfarið breiddist aðferðafræði hans út um allan heim og leiddi til stórbættra samgangna á sjó. Fyrir vikið var Maury sleginn til riddara í nokkrum evrópskum konungsríkjum, meðal annars veitti Friðrik 7. honum Dannebrogsorðuna.
Díogenes Laertíos

Díogenes Laertíos, ævisagnaritari grískra heimspekinga, af sumum talinn hafa fengið eftirnafn sitt frá bænum Laerte í Kílíkíu en aðrir telja nafn hans komið frá rómverska ættarnafninu Laertii.

Ekkert er vitað um ævi Díogenesar. Hann hlýtur að hafa verið uppi eftir Sextos Empeirikos (uppi um 200 e.Kr.), sem hann getur um, og á undan Stefanosi frá Býzantíon (uppi um 500 e.Kr.), sem vitnar í hann; sennilega snemma á 3. öld e.Kr. Líklegt þykir að hann hafi verið að störfum á tímum Alexanders Severusar (222-235) og eftirmanna hans.

Skoðanir Díogenesar sjálfs eru einnig ókunnar. Sumir telja að hann hafi verið kristinn; en líklegra þykir að hann hafi verið epikúristi. Verkið sem hann er þekktur fyrir, "Ævisögur merkra heimspekinga", var ritað á grísku og til þess að gera grein fyrir ævisögum og kenningum grískra heimspekinga. Verkið er ógagnrýnið á heimildir og ófágað í framsetningu, en hefur þónokkuð gildi eigi að síður enda veitir það okkur innsýn í einkalíf grísku vitringanna. Af þeim sökum mun Montaigne hafa fullyrt að hann vildi gjarnan að til hefðu verið tólf Laertíosar í stað eins.

Díogenes skiptir efninu í tvennt sem hann nefnir jóníska skólann og ítalska skólann; skiptingin byggir ekki á traustum rökum. Ævisögur fyrri hlutans hefjast á Anaximandrosi, og enda á Kleitomakkosi, Þeófrastosi og Krýsipposi; Síðari hllutinn hefst með Pýþagórasi, og lýkur með Epikúrosi. Sókratíski skólinn, með sínum fjölmörgu afbrigðum, er flokkaður með jónísku heimspekinni; Eleumennirnir og efahyggjumennirnir eru á hinn bóginn flokkaðir með ítalska skólanum.

Öll síðasta bókin er tileinkuð Epikúrosi og inniheldur þrjú afar áhugaverð bréf, stíluð á Heródótos, Pýþókles og Menókeif. Helstu heimildir Díogenesar voru rit sagnaritaranna Díódesar frá Magnesíu og Favorinusar. Fram kemur hjá Burlaeusi (Walter Burley, 14. aldar munkur) í riti hans "De vita et moribus philosophorum" ("Um ævir og siði heimspekinganna") að texti Díogenesar hafi verið meiri vöxtum en það sem nú er varðveitt. Auk ævisagna heimspekinganna ritaði Díogenes verk í bundnu máli um fræga menn undir ýmsum bragarháttum.
Rafrænn úrgangur

Rafrænn úrgangur er sá úrgangur sem samanstendur af raftækjum. Úreld heimilistæki, farsímar, tölvur, sjónvörp öll flokkast til rafræns úrgangs. Meðhöndlun og endurvinnsla á rafrænum úrgangi í þróunarlöndum getur valið alvarlegum umhverfis- og heilbrigðisvandamálum en þessi lönd eru líklegust til að endurnota og gera við raftæki.

Allur rafrænn úrgangur getur innihaldið hættuleg efni á borð við blý, kadmín, beryllín og eldtefjendur. Jafnvel í þróuðum löndum geta meðhöndlun og endurvinnsla á raftækjum skapað ákveðnar áhættur og verður að gæta mikillar aðgátar svo að starfsmenn og samfélög komi ekki í samband við hættuleg efni eins og þungmálmar frá urðunarstöðum og úr brennsluofnum.
A Ponte do Amor

A Ponte do Amor er brasilísk þáttaröð (telenovela). Þættirnir voru fyrst sýndir árið 1983 (25. mars - 21. maí).
Lausn

Lausn eða upplausn er blanda saman tveggja efna svo um eitt efni virðist að ræða. Ekki verður til nýtt efni heldur blöndun efna í einsleita lausn. Eitt efni er þá vanalega leysirinn sem önnur efni, kölluð leyst efni, eru blönduð við.

Sagt er að leystu efnin leysist upp í leysinum. Leysirinn er þá aðalefnið í lausninni og einkenni hans einkenna lausnina. Dæmi er þegar borðsalt (leyst efni) er leyst upp í vatni (leysir) fæst lausn sem er blanda salts og vatns en hefur öll megineinkenni vatns.

Hugtakið styrkur lausnar vísar til þess hversu mikið af leysta efninu er uppleyst í lausninni.

Einkenni lausna.

Lausn er einsleit blanda, sem þýðir að hún er eins á að líta frá öllum áttum og efnin í henni eru jafndreifð um hana alla. Ekki er hægt að sjá agnir leysta efnisins með berum augum.

Algengasta form lausna er vökvi en gas og fast efni getur líka verið leysir.

Dæmi.

Vökvi sem leysir:

Dæmi um gas sem er uppleyst í vökva:

Dæmi um vökva sem er leystur upp í vökva.:

Dæmi um fast efni sem er leyst upp í vökva:

Gas sem leysir:

Ef leysirinn er gastegund geta einungis aðrar tegundir gass verið leysta efnið sem leysist upp í gasinu. Hvorki vökvi né fast efni geta leyst upp í gasi.

Dæmi um gas sem er leyst upp í gasi:

Fast efni sem leysir:
Engilfrísnesk tungumál

Engilfrísnesk tungumál er hópur vesturgermanskra tungumála sem felur í sér fornensku, fornfrísnesku og tungumálin sem eiga rætur að rekja til þeirra. Engilfrísneska tungumálaættin lítur svona út:

Engilfrísnesk tungumál hafa nokkur sérkenni sem aðskilja þau frá hinum vesturgermönsku málunum varðandi t.d. meðhöndlun nefhljóða á undan önghljóðum og framgómun frumgermanska samhljóðsins "*k" á undan frammæltum sérhljóðum:

Þó að báðar greinar engilfrísnesku ættarinnar eiga sameiginlegan uppruna hafa þær skilist mikið, að mestu leyti vegna áhrifa fornnorrænu og frönsku á ensku og samsvarandi áhrifa hollensku og lágþýsku á frísnesku. Afleiðingin er sú að frísneska, hollenska og lágþýskar mállýskur eiga meira sameiginlegt en frísneska og enska, og þannig eru frísneskar mállýskur hluti af vesturgermanskri mállýskusamfellu.

Samanburður.

Eftirfarandi er listi yfir töluorð á engilfrísneskum málum:
Frumindóevrópska

Frumindoevrópska (skammstafað sem FIE) er frummál og forfeðramál indóevrópskra mála sem Indóevrópumennirnir töluðu. Frumindóevrópska var fyrsta frummálið sem fékk málvísindarmenn viðurkenndu almennt. Miklu meiri rannsóknir hafa verið gerðar um frumindóevrópsku en öll önnur frummál. Hún er mun víðfrægasta allra frummála á sínum aldri. Flestar aðferðanna sem notast er við í sögulegum málvísindum voru þróaðar úr rannsóknum um frumindóevrópsku.

Málfræðingar telja að frumindóevrópska geti haft verið töluð sem eitt sameinað tungumál um það bil 3.500 f.Kr. Viðurkenndasta tilgátan um uppruna og útbreiðslu frumindóevrópsku er Kurgan-tilgátan sem gengur út frá því að tungumálið eigi rætur sínar að rekja til gresjunnar í Austur-Evrópu.

William Jones stakk fyrst upp á tilveru frumindóevrópsku á 18. öld þegar hann tók eftir hversu svipaðar sanskrít, forngríska og latína væru. Snemma á 20. öld höfðu skilmerkilegar skýringar á frumindóevrópsku verið gerðar, en þær eru enn viðurkenndar í dag en með nokkrum betrumbótum. Helstu uppgötvanirnar á 20. öld voru anatólísk tungumál og tokkaríska.

Talið er að frumindóevrópska hafi haft flókið beygingarkerfi og hljóðavíxl. Nafnorð voru beygð samkvæmt margbrotnu beygingarkerfi en beyging sagnorða var jafnflókin.

Stungið hefur verið upp á að frumindóevrópska sé skylt öðrum tungumálum eins og úrölskum málum, en þetta er umdeilt.

Hljóðfræði.

Hljóðfræði frumindóevrópsku hefur verið endurbyggð að mestu leyti, en þó er nokkur óvissa um eðli lokhljóðanna, og fjölda og dreifingu samhljóðanna.
Jarðbundið sjónvarp

Jarðbundið sjónvarp er sjónvarpsútsending þar sem notast er við hvorki gervihnött né kapal. Í staðinn er sjónvarpið sent út með útvarpsbylgjum í gegnum möstur og tekið er á móti þeim með loftneti. Jarðbundið sjónvarp er eins gamalt og sjónvarp sjálft. Fyrsta jarðbundna sjónvarpsútsendingin var í Washington D.C. þann 7. apríl 1927. Breska ríkisútvarpið hóf útsendingu á jarðbundu sjónvarpi árið 1929 og var með reglulega dagskrá með sjónvarpsþættum frá 1930.

Engin önnur dreifileið fyrir sjónvarp var til fyrir sjötta áratuginn þegar kapalsjónvarp var fundið upp. Sjónvarpsútsendingar með gervihnetti hófust á sjöunda og áttunda ártugunum.
Viðtæki

Viðtæki er tæki sem tekur á móti útvarpsbylgjum og breytir þeim í gagnlegar upplýsingar. Viðtæki er notað ásamt loftneti. Loftnetið fangar útvarpsbylgjur og breytir þeim í riðstraum sem er þá sendur áfram til viðtækisins. Viðtækið síar útvarpsbylgjurnar þannig að aðeins bylgjum á óskaðri útvarpstíðni er breytt í merki. Merkið er þá magnað og óskaðar upplýsingar eru þá unnar úr því með afmótun.

Upplýsingarnar sem viðtæki sendir frá sér getur verið hljóð, mynd eða gögn. Viðtæki getur verið aðskilið tæki eða innbyggt í öðrum tækjum. Tæki sem eru með viðtækjum eru meðal annars sjónvörp, ratsjár, farsímar, þráðlaus tölvunet, GPS-tæki, gervihnattadiskar, útvarpssjónaukar og barnatalstöðvar.
Pýþagórískur þríhyrningur

Pýþagórískur þríhyrningur er rétthyrndur þríhyrningur þar sem allar hliðarlengdirnar eru jákvæðar heiltölur.

Minnsti pýþagóríski þríhyrningurinn hefur hliðarlengdirnar 3, 4, og 5. Wacław Sierpiński sannaði að til væru óendanlega margir slíkir þríhyrningar.

Þegar hliðarlengdir í pýþagórískum þríhyrningi eru skráðar sem þrívítt hnit, eins og (3,4,5) er það kallað pýþagórísk þrennd. Að sjálfsögðu er ein slík fyrir sérhvern pýþagórískan þríhyrning og öfugt. Til eru margar aðferðir til þess að finna slíkar þrenndir. Hér verður einni slíkri aðferð lýst:

Hugsum okkur rétthyrndan þríhyrning með hliðarnar a, b og c, þar sem a og b eru skammhliðarnar og c er þá langhliðin. Veljum nú tvær ósamþættar oddatölur, köllum þær p og q og látum þá stærri vera p, þ. e. p&gt;q. Setjum svo a=pq, og b=(p2-q2)/2. Þá er c=(p2+q2)/2, eins og auðvelt er að finna með Pýþagórasarreglu og algebru.

Ef við látum p og q vera minnstu mögulegu oddatölur, sem uppfylla skilyrðin, 3 og 1, þá fáum við a=3, b=4 og c=5. Með 5 og 1 fást gildin a=5, b=12 og c=13. Með 5 og 3 fæst a=15, b=8 og c=17. Með 7 og 1 fást gildin a=7, b=24 og c=25. Hér eru komnar 4 mismunandi Pýþagórískar þrenndir, sem eru (3,4,5), (5,12,13), (15,8,17) og (7,24,25). Augljóslega er hægt að halda þessu áfram í hið óendanlega og fá alltaf nýja þrennd. Eitt dæmi enn: p=25, q=9 gefur a=225, b=(625-81)/2=272 og c=(625+81)/2=353. Þess vegna er (225,272,353) Pýþagórísk þrennd og þríhyrningur með þessar hliðarlengdir er því rétthyrndur.
Umsnúin erfðafræði

Umsnúin erfðafræði eða öfug erfðafræði er aðferð eða nálgun við að rannsaka virkni gena með DNA-raðgreiningu.
Konungsríkið Ísland

Konungríkið Íslands var konungsríki í Norður-Evrópu sem var til 1918-1944. Landamæri þess voru þau sömu og núverandi landamæri lýðveldisins Íslands. Þann 1. desember árið 1918 var Konungsríkið Ísland stofnað sem fullvalda ríki með eigin þjóðfána með setningu sambandslaganna í konungssambandi við Danmörku. Alþingi fékk óskorað löggjafarvald en Danir fóru áfram með utanríkismál og varnarmál, þar á meðal landhelgisgæslu. Konungsríkið var lagt niður árið 1944 þegar Íslendingar stofnuðu lýðveldi. Konungur lagðist gegn þeirri áætlunargerð en sendi íslendingum heillaóskaskeyti við lýðveldisstofnun. Lýðveldi var þannig stofnað á Þingvöllum 17. júní 1944 og féll þá samband Íslands við Danmörku alfarið úr gildi. Eftir að lýðveldið var stofnað kaus Alþingi Svein Björnsson sem ríkisstjóra sem fór með þau völd sem konungur hafði áður haft á tímum konungsríkisins.

Hæstiréttur Íslands kom fyrst saman árið 1920 og sama ár var stjórnarskránni breytt þannig að þingmönnum var fjölgað í 42 og ákveðið að Alþingi skyldi koma saman árlega. Árið 1930 var haldið upp á þúsaldarafmæli alþingis með Alþingishátíðinni. Kreppan mikla hafði skollið á haustið 1929 og náði nú til Íslands. Atvinnuleysi á landinu jókst og til óeirða kom 9. nóvember 1932 við Góðtemplarahúsið við Tjörnina, sem hefur jafnan verið nefnt Gúttóslagurinn. Meirihluti fjórða áratugarins var erfiður Íslendingum, togaraútgerðin var rekin með tapi sem leystist ekki fyrr en gengi íslensku krónunnar var fellt árið 1939 og krónan aftengd breska pundinu og þess í stað tengd bandaríska dollaranum. Seinni heimsstyrjöldin hófst með innrás Þýskalands í Pólland í september 1939 en nokkrum mánuðum síðar, í apríl 1940, réðust Þjóðverjar á Danmörku og hertóku.

Meðal áhrifamestu manna í íslensku þjóðlífi á fyrri hluta 20. aldarinnar var Thor Jensen, kaupmaður og útgerðarmaður, sem rak fyrirtækið Kveldúlf. Synir hans urðu margir hverjir þjóðþekktir, má þar helst nefna Ólaf Thors, sem varð formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra Íslands, Kjartan Thors sem varð framkvæmdastjóri Kveldúlfs, og Thor Thors, fyrsta fastafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum. Tengdasynir Thors voru líka kunnir og áhrifamiklir, til dæmis Guðmundur Vilhjálmsson, forstjóri Eimskipafélags Íslands, Gunnar Viðar, bankastjóri Landsbanka Íslands, og Hallgrímur Hallgrímsson, forstjóri olíufélagsins Skeljungs. Sonur Ólafs Thors, Thor Ó. Thors, varð framkvæmdastjóri Íslenskra aðalverktaka og tengdasonur Ólafs, Pétur Benediktsson, bankastjóri Landsbankans.
Nowe Warpno

Nowe Warpno (Þýska: "Neuwarp") er borg með smábátahöfn í Pólland, Vestur-Pommern. Hún liggur nálægur Police, við Szczecin Lón (pólska: Zalew Szczeciński, Þýska: Stettiner Haff).
Vetrarólympíuleikarnir 1932

Vetrarólympíuleikarnir 1932 voru þriðju vetrarólympíuleikarnir sem haldnir voru í Lake Placid í New York-fylki í Bandaríkjunum frá 4. til 15. febrúar árið 1932.

Sautján lönd tóku þátt í leikunum og voru Bandaríkin sigursælust með sex gullverðlaun. Keppt var í sjö greinum: bobbsleðabruni, íshokkíi, listdansi á skautum, skautahlaupi, skíðagöngu, norrænni tvíþraut og skíðastökki.
Japönsk ansjósa

Japönsk ansjósa (fræðiheiti: "Engraulis japonicus") er lítill sjávarfiskur af ansjósuætt og er náskyld evrópsku ansjósunni. Hún er algeng í Vestur-Kyrrahafinu, Japanshafi, við Kyrrahafsstrendur Japans allt suður að Taívan en hefur einnig fundist í kringum Filippseyjar. Ansjósan verður um 14 cm löng og mest um 45g að þyngd og lifir að meðaltali í 3-4 ár en stærsta ansjósan sem veidd hefur verið var 18 cm löng.

Útbreiðsla.

Japanska ansjósan finnst í stórum torfum í nálægt yfirborði (frá 0-400m dýpi) en þó allt að 1000 km frá landi. Hún á það til að færa sig norðar og nær landi á vorin og sumrin. Ansjósan hrygnir allt árið í um kring en mest á veturnar og byrjun vors við suðurhluta Japans og á vorin og haustin í Kyrrahafinu við Japan að norðurhluta Taívan, aðallega á öðru ári lífs síns. Eggin klekjast út eftir 30 klst við 20-25°C en eftir 48 klst við 18°C.

Útlit.

Það er auðvelt að greina japönsku og evrópsku ansjósuna frá öðrum ansjósutegundum; hún er með breiðan kjaft og munnvikin aftan við augun, oddhvöss trjónan nær út yfir neðri kjálkann. Fiskurinn líkist brislingi þar sem hann er með klofinn sporð og einn bakugga, en búkurinn er sívalur og mjór. Japönsk ansjósa er grænblá á litinn á bakinu og með silfurlitaða línu alveg frá neðsta ugga.

Fæða.

Aðalfæða fiskanna eru ýmis dýrasvif, en einnig lítil krabbadýr, lindýr, fiskhrogn, lirfur og kísilþörungar.

Veiðar.

Ansjósan hefur verið veidd í atvinnuskyni í Japan frá 10 öld, hún var mikið veidd frá 1890-1912, veiðin var sveiflukennd til 1930 og fór síðan niður á við með stöku sveiflum til 1990 en hefur verið mikil síðan þá. Árið 2011 var heimsaflinn rétt rúmlega 1.300.000 tonn og hafa aðeins 4 lönd veitt fiskinn en það eru Alþýðulýðveldið Kína, Japan, Suður-Kórea og Lýðveldið Kína þar sem Kínverjar eru langstærstir. Fiskurinn hefur aðallega verið veiddur með hringnót (60%) og dragnót í gegnum árin. Stofninn er talinn hafa verið ofveiddur síðustu ár en heldur sér vel samt sem áður.

Markaðir og afurðir.

Algengasta aðferðin við matreiðsu á ansjósum er að slægja þær og salta í saltvatni, en þær eru einnig þurrkaðar og notaðar í sósur og krydd í ýmsum löndum. Stærstu markaðirnir eru í Suðaustur-Asíu, Marokkó, Indónesíu og einnig lítillega í Evrópu.
Æðsti ráðherra Skotlands

Æðsti ráðherra Skotlands (enska: "First Minister of Scotland", gelíska: "Prìomh Mhinistear na h-Alba", skoska: "Heid Meinister o Scotland") er pólitískur leiðtogi Skotlands og stjórnandi skosku ríkisstjórnarinnar. Æðsti ráðherrann sér um myndun, þróun og kynningu stefnu Skosku ríkisstjórnarinnar. Auk þess er hann fulltrúi Skotlands innan Bretlands og erlendis og ber ábyrgð á stjórnskipulegum málum varðandi valddreifingu og skosku ríkisstjórnina.

Æðsti ráðherrann er skoskur þingmaður og kosinn af skoska þinginu áður en hann er tilnefndur af drottningunni. Æðsti ráðherran skipar aðra ráðherra í embætti. Sem leiðtogi skosku ríkisstjórnarinnar stendur æðsti ráðherrann skoska þinginu reikningsskil gjörða sinna.

Alex Salmond var kosinn í stöðu æðsta ráðherra 16. maí 2007 og var svarinn í embætti daginn eftir. Þann 7. nóvember 2012 varð hann sá æðsti ráðherra sem hafði verið í embætti lengst af öllum, eða í 2.002 daga. Þetta var einum degi lengur en fyrirrennari hans Jack McConnell. Núverandi æðsti ráðherra Skotlands er Nicola Sturgeon, en hún tók við af Alex Salmond þegar hann sagði af sér eftir ósigur hans í þjóðaratkvæðagreiðslunni um sjálfstæði árið 2014.
Tunna

Tunna er ílát sem er holur sívalningur sem vanalega var gerður úr viðarstöfum sem haldið var saman með gjörð úr málmi eða við. Tunnustafir voru beygðir í rétt form með að hita þá.Tunnur eru oft breiðastar í miðju. Þessi lögun gerir að verkum að auðveldara er að velta tunnum á hlið og áfram og breyta um stefnu. Þessi lögun gerir líka tunnuna sterkari. Tunnur voru notaðar til að geyma í og flytja vörur. Tunna var einnig notuð sem mælieining tunnumál yfir magn eða þyngd af tiltekinni vöru. Þannig er bresk bjórtunna 36 bresk gallon en vín var flutt í tunnum sem voru 119 lítrar. Tunnur voru bæði til að flytja þurrvöru eins og rúg og sykur en einnig vökva eins og brennivín og matvæli eins og síld. Tunnusmíði var fyrr á tímum stór iðngrein og var tunnusmiður kallaður beykir. Í árþúsundir voru tunnur hentugasta ílátið til að flytja vörur milli staða en smán saman dró úr mikilvægi tunna fyrir flutninga með tilkomu pappaumbúða, gáma og tankskipa.

Trétunnur eru notaðar við vínframleiðslu og vín látið gerjast ákveðinn tíma í slíkum ílátum. Vökvinn drekkur í sig efni frá tunnunum svo sem vanillin og tannín.

Vatnstunnur eru oft notaðar til að safna regnvatni frá híbýlum.

Tunna er stöðluð eining fyrir hráolíu og aðrar olíuafurðir og þó olía sé e ekki lengur flutt í tunnum heldur tankskipum þá er 42-US-gallon stærðin er ennþá notuð til að mælieining.
Ólafur Pétursson

Ólafur Pétursson getur átt við um:
Bjarki Karlsson

Bjarki Karlsson (f. 1965) er málfræðingur og kerfisfræðingur. Árið 2013 sendi hann frá sér bókina "Árleysi alda" sem inniheldur háttbundinn kveðskap. Fyrir bókina hlaut Bjarki Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar árið og Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana í flokki ljóðabóka sama ár. Bókin var mest selda ljóðabók ársins 2013. Árið 2014 kom út innbundin viðhafnarútgáfa af bókarinnar og nefndist þá "Árleysi árs og alda". Sú útgáfa er með auknum texta, ásamt hljóðbók og hljómdiski með fjölda flytjenda.
Antífon

Antífon frá Rhamnos á Attíkuskaganum (uppi 480 – 403 f.Kr.) var fyrstur hinna tíu Attísku ræðumanna.

Antífon var ræðumaður og stjórnmálamaður sem gerði það að atvinnu sinni að semja ræður. Deilt er um það hvort hann sé sá hinn sami Antífon og var sófisti og samtímamaður Sókratesar.

Hugsanlega var hann sá Antífon sem samdi verkið "Um sannleikann", þar sem fyrst er rætt um ferningshring eins og Aristóteles getur um í 2. kafla fyrstu bókar "Eðlisfræðinnar".

Antífon tók virkan þátt í stjórnmálum í Aþenu og var dyggur stuðningsmaður fámenninsstjórnarsinna. Hann átti þátt í valdaráni hinna Fjögurhundruð árið 411 f.Kr. Þegar lýðræði var komið á aftur árið 403 f.Kr. var hann sakaður um landráð og dæmdur til dauða. Sagnaritarinn Þúkýdídes (viii. 68) hafði mikið álit á honum.

Segja má að Antífon hafi fundið upp pólitíska mælskufræði, en hann ávarpaði ekki lýðinn sjálfur nema í réttarhöldunum yfir sér.

Hann hafði einkum atvinnu af því að semja ræður fyrir þá sem ekki gátu það sjálfir en þurftu á að halda í réttarhöldum, en sérhver maður þurfti að flytja eigið mál í réttinum án hjálpar. Fimmtán af ræðum Antífons eru varðveittar að hluta eða í heild. Tólf þeirra eru taldar vera skólaæfingar um réttarhöld sem aldrei fóru fram. Þeim er skipt í fernur, en hver ferna inniheldur tvær soknarræður og tvær varnarræður. Þrjár ræður voru notaðar í raunverulegum réttarhöldum. Allar ræðurnar fjalla um morðmál. Antífon er einnig sagður hafa samið hndbók um mælskufræði en hún er ekki varðveitt.

Antífon heldur því fram að náttúruleg lög séu mannkyni nauðsynleg, en að lög sem eru einungis mannasetningar séu einungis viðbætur sem byggja á samkomulagi borgaranna. Hann bætir við að mannasetningarlög komi beinlínis í veg fyrir að menn fari eftir náttúrulegum lögum.

Útgáfur, þýðingar og frekari fróðleikur.

Grískan texta ræðna Atnífons ásamt handritaskýringum og efnislegum skýringum er að finna í ritinu:

Aðgengilegar enskar þýðingar er að finna í ritunum:

Umfjöllun um gríska ræðumennsku og mælskulist er að finna í ritinu:
Friðrik 1.

Margir þjóðhöfðingjar í Evrópu hafa borið heitið Friðrik 1. Meðal annarra:
Tsjeng He

Tsjeng He (hefðbundin kínverska: 鄭和 einfölduð kínverska: 郑和 pinjin: Zhèng Hé; fæðingarnafn: 馬三寶 / 马三宝; pinjin: Mǎ Sānbǎo; arabískt nafn: Hajji Mahmud) (1371 – 1435) var kínverskur landkönnuður. Hann var múslimi frá Junnan í suðurhluta Kína og var tekinn höndum og geldur þegar her Ming-veldisins lagði héraðið undir sig. Tsjeng He lærði í keisaralegum skóla og varð flotaforingi í þjónustu Jongle-keisarans. Hann stýrði flota af djúnkum í mörgum ferðum um Indlandshaf þar sem hann sigldi allt til Egyptalands eftir Rauðahafi og inn Persaflóa.
Sagan af bláa hnettinum

Sagan af bláa hnettinum er barnabók eftir íslenska rithöfundinn Andra Snæ Magnason, myndskreytt af Áslaugu Jónsdóttur. Bókin kom út árið 1999 og hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin það ár, fyrst allra barnabóka. Auk þess hlaut hún Janusz Korczak heiðursverðlaunin árið 2000 og Vestnorrænu Barnabókaverðlaunin árið 2001. Vinsælt leikrit, Blái hnötturinn, var gert eftir bókinni og það sýnt í Þjóðleikhúsinu árið 2001 auk þess sem það hefur verið sýnt í fleiri löndum.

Bókin hefur verið þýdd á fjölmörg tungumál, þar á meðal: dönsku, ensku, sænsku, eistnesku, taílensku, grænlensku, frönsku, spænsku, ítölsku, finnsku, færeysku og kóresku.
Hvíldarspenna

Hvíldarspenna er ástand sem allar frumur líkamans eru í þegar engin boð eru send til eða frá þeim. Áreiti á frumuna, sér í lagi tauga-og vöðvafrumur, veldur boðspennu en þá umbreytist spennan úr -70mV í +40mV.
Miðbaugsgagnstraumurinn

Miðbaugsgagnstraumurinn er hafstraumur sem streymir undan vindi í austurátt við miðbaug á um 10-15 metra dýpi. Hann er að finna í Atlantshafi, Indlandshafi og Kyrrahafi á milli Norður- og Suður-Miðbaugsstraumanna. Í Kyrrahafi á hann þátt í að skapa þær aðstæður sem valda El Niño með því að auka á hlýnun sjávar í austurhluta Kyrrahafsins við miðbaug. Í Atlantshafi er straumurinn mjög missterkur eftir árstíðum og verður sterkastur síðsumars.
Múrmeldýr

Múrmeldýr eru stórir íkornar af ættkvíslinni Marmota en innan þeirrar ættar eru 15 tegundir. Þær tegundir sem oftast er átt við þegar múrmeldýr eru nefnt eru tegundir sem búa á fjallasvæðum. Norður-ameríska múrmeldýrið (e. groundhog) er einnig stundum kallað múrmeldýr og einnig sléttuhundar sem þó eru ekki af tegundinni Marmota heldur af skyldri tegund Cynomys.

Múrmeldýr búa venjulega í holum í jörðinni og leggjast í dvala á veturna. Flest múrmeldýr eru félagslynd og flauta hátt til að hafa samskipti sín á milli og þá einkum til að vara við hættu. Múrmeldýr éta ýmis konar jurtir svo sem grös, ber, fléttur, mosa, rætur og blóm.
Vænglingur

Vænglingur (fræðiheiti "Panellus mitis") er fansveppur sem vex á greinum og bolum barrtrjáa, aðallega á greni og þin og getur valdið fúa í nytjaviði.
Loftljómi

Loftljómi eða næturljómi er veikt ljós sem stafar frá andrúmslofti jarðar og veldur því að næturhimininn er aldrei alveg myrkur jafnvel þótt áhrif stjörnubirtu og sólarljóss frá björtu hliðinni væru engin. Fyrirbærið stafar af ýmsum efnaferlum sem eiga sér stað efst í gufuhvolfinu eins og frumeindum sem voru ljósjónaðar um daginn, geimgeislum sem rekast á lofthjúpinn og efnaljómun sem verður þegar súrefni og köfnunarefni hvarfast við hýdroxýljónir. Loftljóma verður ekki vart á daginn vegna himingeislunar sem stafar af birtu sólarinnar.

Fyrstur til að lýsa loftljóma var sænski eðlisfræðingurinn Anders Ångström ári 1868.