arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Valdaránið í Íran 1953

Valdaránið í Íran 1953, kallað valdaránið 28. Mordad í Íran, var valdarán framið gegn hinum lýðræðislega kjörna forsætisráðherra Írans, Múhameð Mossadek, í því skyni að styrkja einveldisstjórn Múhameð Resa Pahlavi Íranskeisara, þann 19. ágúst 1953. Valdaránið var skipulagt af Bretum (undir nafninu "Operation Boot") og Bandaríkjamönnum (undir nafninu "Operation Ajax").

Mossadek hafði reynt að takmarka yfirráð ensk-persneska olíufélagsins ("Anglo-Iranian Oil Company"; AIOC) á olíuiðnaði Írans. Þegar AIOC neitaði að gefa eftir kaus íranska þingið að þjóðnýta olíuiðnaðinn og reka erlend stórfyrirtæki úr landi. Eftir þjóðnýtinguna settu Bretar alþjóðlegt viðskiptabann á íranska olíu til að setja þrýsting á íranska efnahaginn. Í fyrstu hugðust Bretar beita hervaldi til að hertaka Abadan-olíuvinnslustöðina sem Bretar höfðu byggt, en Clement Attlee forsætisráðherra ákvað heldur að beita efnahagsþvingunum til að grafa undan stjórn Mossadeks. Ríkisstjórnir Winstons Churchill og Dwights D. Eisenhower Bandaríkjaforseta ákváðu síðar að steypa írönsku stjórninni af stóli, þótt ríkisstjórn forvera Eisenhowers, Harry S. Truman, hefði verið mótfallin valdaráni þar sem hún óttaðist að slíkt myndi setja slæmt fordæmi. Leyniskjöl sýna að breska leyniþjónustan lék lykilhlutverk í skipulagningu og framkvæmd valdaránsins og að ensk-persneska olíufélagið greiddi um 25,000 Bandaríkjadollara til að múta embættismönnun í aðdraganda þess. Í ágúst 2013, sextíu árum síðar, viðurkenndi bandaríska leyniþjónustan að hún hefði bæði skipulagt og framkvæmt valdaránið, m.a. með því að múta írönskum stjórnmálamönnum og herforingjum og framleiða áróður til að styðja valdaræningjana. Bandaríska leyniþjónustan viðurkenndi að valdaránið hefði verið framkvæmt „undir leiðsögn CIA“ og „samkvæmt utanríkisstefnu Bandaríkjanna, skipulagt og samþykkt á æðstu stöðum í ríkisstjórninni“.

Eftir valdaránið var ríkisstjórn mynduð undir stjórn hershöfðingjans Fazlollah Zahedi, sem leyfði keisaranum Múhameð Resa Pahlavi að stjórna með alræðisvaldi. Keisarinn reiddi sig á stuðning Bandaríkjanna til að halda í völd sín. Samkvæmt leyniskjölum CIA sem gerð hafa verið opinber var mörgum helstu glæpaforingjum Tehran borgað fyrir að koma af stað fjöldamótmælum á móti stjórn Mossadeks þann 19. ágúst. Aðrir kónar CIA komu til Tehran í strætisvögnum og trukkum og lögðu undir sig götur borgarinnar. Um 200 til 300 manns voru drepin í átökunum. Mossadek var handtekinn, ákærður og sakfelldur fyrir landráð af herrétti keisarans. Þann 21. desember 1953 var hann dæmdur í þriggja ára fangelsi og síðan settur í stofufangeli til æviloka. Aðrir stuðningsmenn Mossadeks voru fangelsaðir og sumir teknir af lífi. Eftir valdaránið réð keisarinn sem einvaldur í 26 ár þar til honum var steypt af stóli í írönsku byltingunni árið 1979.
Carla Juri

Carla Juri (fædd 2. janúar 1985) er svissnesk leikkona sem best er þekkt fyrir hlutverk sitt sem Helen Memel í kvikmynd Wetlands.
Faðmur

Faðmur er mælieining sem jafngildir 3 álnum.
Oslóarfjörður

Oslóarfjörður (norska: "Oslofjorden") er fjörður í suðaustur-Noregi. Hann skiptist í innri- og ytri-Oslóarfjörð. Borgin Osló er við botn þess innri. Inn úr ytri firðinum eru einnig firðirnir Drammenfjörður og Holmestrandfjörður. Syðri mörk Oslófjarðar eru talin vera frá skerjunum Torbjørnskjær og Færder. Á árunum 1624-1925 var nafnið á firðinum Kristjaníufjörður (norska: "Kristianiafjorden"). Í norrænu var nafnið á firðinum "Fold".

Eyjar nálægt Osló eru vinsælir útivistarstaðir: Hovedøya, Lindøya, Nakholmen, Bleikøya, Gressholmen og Langøyene. Þá er vanalega farið frá Aker Brygge.

Hlýjasta loftslag Noregs er við fjörðinn og er ársmeðalhitinn 7,5 gráður.
Þöll

Þöll getur átt við:
Tsuga ulleungensis

Tsuga ulleungensis, er þallartegund sem finnst á Ulleungdo-eyju, Kóreu, og var fyrst formlega skráð 2017.
Betula klokovii

Betula klokovii er trjátegund sem vex eingöngu í Úkraínu. Úkraínski grasafræðingurinn Boris Zaverukha lýsti henni fyrstur og nefndi eftir kennara sínum, Mikhail Klokov, honum til heiðurs. Þessi tré vaxa á sendnum hæðum á gresjum og á kalksteinshæðum eða í opnu skóglendi. Þau vaxa þar aðeins á tveimur fjöllum: Strakhova og Maslyatyn, nálægt Kremenets á Ternopil-svæðinu.

Útbreiðslan er talin vera minni en 15 km2. Það eru tveir litlir hópar (subpopulations) af tegundinni. Sá stærri er með 40 fullþroska einstaklingum á Maslyatyn-fjalli, en sá minni með 10 fullþroska einstaklingum á Strakhova-fjalli.

Uppfært júní 2015: Einstaklingum í tegundinni hefur fækkað. Meginógnin er kalknám á svæðinu og jarðvegseyðing. Blöndun við aðrar tegundir, svo sem "Betula pendula," ógnar henni einnig. Ýmsir telja þó orðið líklegt að þetta sé bara afbrigði eða undirtegund af ilmbjörk ("Betula pubescens") og hefur hún ekki verið tekin með í nýjustu endurskoðunum.

Myndaður hefur verið þjóðgarður í Kremenets-fjöllum til að vernda líffræðilegan fjölbreytileika á svæðinu. Nokkur eintök af "Betula klokovii" finnast í grasagörðum í Úkraínu, svo sem Kremenets- grasagarðinum, trjáfræðigarðinum "Oleksandria", Grasagarði O.V. Fomin og Þjóðargrasagarði M.M.Gryshko. Þessi tegund er skráð í útrýmingarhættu á válistanum Red Book of Ukraine (Diduch 2009).
Spönn

Spönn er forn mælieining. Spönn er miðuð við útspennta fingur frá þumalfingurgóm ofan á góm langfingurs. Stuttspönn var það er maður spannaði með þumalfingri og

vísifingri, en langspönn þegar spannað var með þumalfingri og löngutöng. Í hinum fornu Búalögum í handriti frá um 1460 er þessi grein "Það kallast borðlægt tré, er íslenskar stikur er langt, er um tekr. Það kallast húfalægt tré, er 3 spannir er ummáls af meðalspönn.

Spönn er mismunandi milli landa. Ensk spönn er mæld frá þumli til litla fingurs og er fastsett rúmir 22 sm.
Stefán Karel Torfason

Stefán Karel Torfason (fæddur 20. apríl 1994 á Akureyri) og er kraftlyftingarmaður og fyrrum íslenskur körfuknattleiksmaður. Stefán lék allan sinn yngri flokka feril með Þór Akureyri. 2011 fór hann síðan til Snæfells þar sem hann spilaði til 2016 við frábærar undirtektir. Í mars 2016 gerði hann samning við ÍR. Hann lagði skóna á hilluna eftir einn leik með ÍR vegna ítrekaðra höfuðmeiðsla og í staðinn ákvað hann að geta sér nafns í kraftlyftingum. Hann á ekki langt í þau gen að sækja því að faðir hans Torfi Ólafsson er fyrrum margfaldur sterkasti maður Íslands.

Stefán vann Sterkasti maður Íslands árið 2021.

Stefán lék 5 leiki fyrir íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik.
Alsjá

Alsjá (e. "panopticon") er fangelsishönnun og hugmynd frá félagsfræðingnum og heimspekingnum Jeremy Bentham en hann hannaði 18. aldar fyrirmyndarfangelsi sem hann nefndi "panopticon". Þessi fangelsishönnun byggir á því að vaktstöð fangavarðar er í miðju á hálfhring og fangaklefar umhverfis þannig að fangavörður hefur yfirsýn yfir alla klefa og getur fylgst með hverjum fanga án þess að fanginn viti af því að verið sé að fylgjast með honum. Hver fangi getur hins vegar ekki vitað hvenær og á hverju augnabliki fangavörður sé að fylgjast með.

Heimspekingurinn Michel Foucault notar alsjána sem myndlíkingu í kenningum sínum um vald og um hvernig ögunarkerfi samfélags virka. Foucault rannsakaði hugmyndir um mannúðlegar refsingar glæpamanna og lýsti alsjánni sem skilvirkri leið til að aga þegna þar sem stöðugur sýnileiki og vitneskja fangans um til hvers væri ætlast af honum leiddi til sjálfsritskoðunar, fanginn fer að fylgjast með sér sjálfum. Valdið verður sjálvirkt og óháð einstaklingum.

Stafrænu eftirliti í nútímasamfélögum hefur oft verið líkt við alsjá.
Keflavíkurgangan 1978

Keflavíkurgangan 1978 var haldin af Samtökum herstöðvaandstæðinga þann 10. júní árið 1978. Þetta var sjöunda Keflavíkurgangan og beindist gegn bandarískri hersetu á Íslandi.

Aðdragandi og skipulag.

Gangan var haldin að nýloknum sveitarstjórnarkosningum þar sem vinstriflokkarnir unnu góða sigra. Framundan voru þingkosningar þar sem búist var við svipuðum niðurstöðum. Til að hindra að herstöðvamálið félli í skuggann af efnahagsmálum ákváðu samtökin því að blása til Keflavíkurgöngu. Efnahagsmálin voru þó ofarlega á baugi á kröfuspjöldum, rauðir fánar voru áberandi í göngunni og í göngulok var samþykkt ályktun þar sem aronskan var fordæmd.

Áfangastaðir göngunnar voru fimm og voru ræðuhöld á þeim flestum. Ræðumenn voru: Gylfi Guðmundsson, Örn Ólafsson, Sigurður Jón Ólafsson, Bergljót Kristjánsdóttir, Guðsteinn Þengilsson, Pétur Tyrfingsson, Magnús Kjartansson og Ásmundur Ásmundsson formaður miðnefndar. Tónlistarflutningur var fyrirferðarmeiri en í fyrri göngum, þannig spilaði hljómsveitin Melchior í Hafnarfirði. Útifundurinn í lok göngu var haldinn á Lækjartorgi og greindi dagblöð á hægri og vinstri væng stjórnmálanna mjög á um fjölda fundargesta.
Harry Bretaprins

Hinrik „Harry“ Bretaprins, hertoginn af Sussex (f. 15. september 1984) er yngri sonur Karls Bretaprins og Díönu prinsessu.

Hinrik eða Harry eins og hann er yfirleitt kallaður er sjötti í erfðaröðinni að bresku krúnunni. Harry hefur starfað mikið innan Breska hersins og gengdi herþjónustu meðal annars í Afghanistan árin 2007-2008 og síðar árin 2012-2013. Hann lauk herþjónustu árið 2015.

Harry Bretaprins er upphafsmaður Invictus-leikanna sem voru fyrst haldnir árið 2014. Invictus-leikarnir er alþjóðleg íþróttakeppni þar sem fyrrverandi hermenn sem hafa slasast eða veikst við herþjónustu keppa í allskyns íþróttagreinum. Leikarnir eru nefndir eftir latneska orðinu Invictus sem þýðir „ósigrandi“.

Harry er kvæntur bandarísku leikkonunni Meghan Markle en brúðkaupið fór fram í Kapellu heilags Georgs í Windsor kastala þann 19. maí árið 2018. Þau hjón eiga einn son sem fæddist 6. maí 2019
Forritunarmál

Forritunarmál er mál sem nota má til að lýsa forriti sem stýrir tölvum. Áður en tölvan getur keyrt forritið þarf að þýða það yfir á vélamál viðkomandi tölvu. Upphaflega voru tölvur forritaðar með vélamáli sem er einfaldlega listi yfir aðgerðir sem örgjörvi tölvunar á að keyra. Þannig þurfti að umskrifa forrit ef átti að keyra það á nýrri tölvu með ólíkum örgjörva. Með hærrastigs-málum nægir að þýða forritið að nýju.

Flokkun forritunarmála.

Forritunarmál eru flokkuð niður eftir því hversu mikið forritarinn þarf að hugsa langt niður á vélamál - til einföldunar má segja að skiptingin fari eftir flækjustigi forritunarmálsins.

Flokkunin er þannig:

Eins og flokkunin gefur til kynna er vélamálsflokkurinn líkur vélamáli, smalamálið líkast smalamáli og svo framvegis.

Þau forritunarmál sem eru vinsælust eru hátæknimál og fjórðu kynslóðar málin, enda er mun auðveldara að smíða stór og milli-stór forrit í þeim en í hinum málunum, en auk þess er C einnig vinsælt.
Karl Filippus Svíaprins

Karl Filippus Svíaprins, hertoginn af Vermalandi (f. 13. maí 1979) er annað barn Karls Gústafs 16. Svíakonungs og

Silvíu drottningu. Karl Filippus varð krónprins við fæðingu þar sem lög um ríkiserfðir í Svíþjóð voru með þeim hætti að synir gengu fram yfir dætur, óháð aldri. Það entist þó ekki lengi því að 1. janúar 1980 var lögunum breytt með þeim afleiðingum að eldri systir Karls Filippusar, Viktoría varð krónprinsessa. Frá 2016 hefur Karl Filippus verið fjórði í erfðarröðinni að sænsku krúnunni á eftir systur sinni og tveimur börnum hennar, Estellu og Óskari.

Þann 13. júní 2015 giftist Karl Filippus fyrrverandi Glamour módelinu Sofíu Hellqvist í konunglegu sænsku kapellunni. Þau eiga tvo syni Alexander (f. 2016) og Gabríel (f. 2017).
Slímkoli

Slímkoli (fræðiheiti: "Microstomus pacificus") er nokkuð stór flatfiskur. Augnhlið hans er brún eða grábrún með svörtum blettum. Brúnu blettirnir eru mest á óþroskuðum slímkolum. Þroskaðri slímkolinn getur verið með rauð einkenni í blettum sínum. Á blindu hliðinni er skrápurinn dökkhvítur og getur einnig farið út í brúngráan lit. Skrápur slímkolans er frekar slímugur eins og íslenska nafnið gefur til kynna. Munnur slímkolans er lítill og tennur flatar.

Meðalstærð hrygnunnar er um 30 cm að lengd en getur náð 70 cm, hængurinn verður aldrei lengri en 50 cm. Helsta fæða slímkolans eru rækjur, litlir krossfiskar, litlir hryggleysingjar og svif. Slímkolinn getur náð 45 ára aldri. Slímkolinn er sporöskjulaga fiskur með útstæð stór augu á annari hliðinni og snýr augnhliðin upp og því er slímkoli rétthverfur flatfiskur.

Nafn.

Á ensku bera "Microtomus pecificus" og "Solea solea" sama nafnið: "Dover sole". Því er algengur misskilningur að um sama fisk sé að ræða."Solea solea" dregur nafn sitt af hafnarborginni Dover í Kent í suðausturhluta Englands. Fiskurinn fékk nafngiftina Dover þar sem hvað mestum afla var landað þar á 19. öldinni.

"Microtomus pecficus" (slímkoli) dregur nafn sitt hins vegar af "Solea solea". "Solea solea" er mun verðmætari fiskur en "Microtomus pecificus" og veiddur í miklu meira magni í Evrópu og seldur til Bandaríkjanna og markaðsettur undir nafninu "Dover sole". Því hefur fólk vestanhafs oft haldið að fisktegundin "Dover sole" í fiskborðinu sé frá Bandaríkjunum en yfirgnæfandi líkur eru að hann sé frá t.d. Bretlandi.

Hrygning.

Slímkoli hefur lirfulíf sitt eins og aðrar fisktegundir og syndir með bakið upp, kviðinn niður og augu hvort á sinni hlið haussins. Þegar lirfulífi Slímkolans er lokið umbreytist hann og vindir sér yfir á aðra hliðina og botnlífið hefst. Slímkoli lifir á 10–1200 m dýpi. Yfir vetrarmánuðina heldur slímkolinn sig á dýpri sjó 800–1200 m dýpi. Slímkolinn kemst á hrygningaraldur á sjöunda ári. Hængurinn verður kynþroska fyrr en hrygnan. Eftir fimm ára aldur stækkar hrygnan hraðar en hængurinn og verður hrygnan stærri. Hrygningartímabilið stendur yfir frá nóvember til maí og nær hámarki í desember, janúar og febrúar. Minna er um hrygningu í nóvember og mars. Um 30% allra kynþroska hrygna hafa hrygnt í febrúar og í apríl hafa flest allar hrygnt. Það tekur eggin 10–38 daga að klekjast.

Veiðar og fiskimið.

Slímkola var fyrst veiddur við Kaliforníu snemma á 20. öldinni og síðar var farið að landa honum í Oregon og Washington á fimmta áratugnum. Slímkolann má finna á vesturströndinni frá Kaliforníu til Alaska, Beringshafi og austurhluta Aleut-eyja til San Cristobal-flóa, Baja Kaliforníu í Mexíkó. Slímkolinn heldur sig á sandbotni og færir sig á dýpri sjó á veturna. Yfir vetrartímann er veiði mjög lítil vegna vonskuveðurs. Þeir bátar sem veiða slímkolann eru ekki eins vel út búnir eins og þekkist á Íslandi. Slímkolinn er seldur í flökum á mörkuðum og sem minkafóður. Engar haldbærar tölur eru um veiði á slímkola fyrr en frá árinu 1997–2015 þar sem Bandaríkjamenn fóru ekki að flokka flatfiska eftir tegundum fyrr en þá. Slímkolinn er veiddur í botnvörpu.
Nafli

Nafli er kringlótt ör í maga spendýra. Hann er sérstaklega áberandi í mönnum. Naflinn getur snúið inn á við eða staðið upp úr. Hann myndast við fæðingu þegar naflastrengurinn, sem tengir fóstrið við legkökuna, er skorinn. Lögun hans ræðst af fitulagi í maganum og hversu uppþembdur maginn er.

Naflinn er táknrænn um frjósemi kvenna í mörgum löndum. Hann gegnir jafnframt kynferðislegu hlutverki hjá sumum. Hægt er að gata naflann.
Hné

Hné er liðamót sem tengja efri hluta leggjarins, lærið, við neðri hluta hans, kálfann. Í rauninni samanstendur hnéð af tveimur liðum: öðrum á milli lærleggjar og sköflungs og hinum milli lærleggjar og hnéskeljar. Þetta tvíþætta liðamót gerir manni kleift að beygja legginn og snúa honum örlítið.

Hnéð er viðkvæmt fyrir skaða og sjúkdómum svo sem slitgigt.
Georg 2. Bretlandskonungur

Georg 2. (Georg 2. Ágústus; 9. nóvember 1683 – 25. október 1760) var konungur Stóra-Bretlands og Írlands, hertogi Brunswick-Lüneburg (í kjörfurstadæminu Hanover) og kjörfursti í Heilaga rómverska ríkinu frá 11. júní 1727 til dauðadags.

Georg var síðasti breski einvaldurinn sem fæddist utan Bretlandseyja: Hann var fæddur og uppalinn í norðurhluta Þýskalands. Amma hans, Soffía af Hanover, varð önnur í erfðaröðinni að bresku krúnunni eftir að um fimmtíu kaþólikkar voru útilokaðir frá því að erfa hana vegna lagasetningar árið 1701 og sambandslaganna 1707. Eftir að Soffía og Anna Bretadrottning létust árið 1714 varð faðir hans, Georg 1., konungur Bretlands og Írlands. Á fyrstu valdaárum föður síns var Georg bendlaður við stjórnmálamenn í stjórnarandstöðu, þar til þeir gengu til liðs við ríkisstjórnarflokkinn árið 1720.

Sem konungur frá árinu 1727 réð Georg litlu um innanríkismál Bretlands, sem voru að mestu í höndum breska þingsins. Sem kjörfursti varði hann tólf sumrum í Hanover, þar sem hann hafði meiri bein völd. Samband hans við elsta son sinn, Friðrik, var stirt þar sem Friðrik studdi stjórnarandstöðuna á þingi. Í austurríska erfðastríðinu tók Georg þátt í orrustunni við Dettingen árið 1743 og varð þar með síðasti breski einvaldurinn sem leiddi sjálfur her sinn í orrustu. Árið 1745 reyndu stuðningsmenn kaþólska konungsefnisins Jakobs Frans Játvarðar Stúart, undir forystu sonar hans, Karls Játvarðar Stúart, að steypa Georg af stóli í síðustu uppreisn Jakobíta. Friðrik lést óvænt árið 1751, fimm árum á undan föður sínum, og því erfði sonarsonur Georgs í hans stað bresku krúnuna og varð Georg 3. Bretlandskonungur.

Í tvær aldir eftir dauða Georgs 2. var hann almennt litinn gagnrýnum augum, sér í lagi vegna frillulífs hans, skapstyggðar og ruddaskaps. Hann hefur verið endurmetinn í seinni tíð og viðurkennt að hann hafi haft töluverð áhrif í utanríkisstefnu og útnefningu herforingja.
Oddabjörk

Oddabjörk (fræðiheiti: "Betula alnoides", kínverska: 西桦 "xi hua", taílenska: กำลังเสือโคร่ง "kamlang suea khrong" „tígrisstyrkur“) er birkitegund. Hún vex í Búrma, Bhutan, Kína, Indland, Nepal, Thailand og Víetnam í 700 til 2100 metra hæð.

Lýsing.

Tréð verur um 30 m hátt með dökkbrúnum berki. Sprotarnir eru hvítir og silkihærðir. Blaðstilkarnir eru 1,5 til 3 sm og blöðin 2.5 - 5.5 sm, breiðlensulaga (stundum egglaga til tígullaga), þunn. Kvenreklarnir eru hangandi, og fullþroska verða 5 til 10 sm langir og 5 til 10 mm í ummál. Fræin eru þroskuð frá mars til maí, en blómgun er frá október til janúar.

Nytjar.

Innri börkur "Betula alnoides" er ætur og er notaður í kökur og brauð. Hann er einnig talinn vera mótefni gegn snákabiti og er notaður til að meðhöndla bein úr lið.
Fraxinus lanuginosa

Fraxinus lanuginosa (á japönsku: アオダモ "aodamo") er tegund asktrjáa ættuð frá Japan og Prímorje svæðinu í austur Rússlandi.

Lýsing.

"Fraxinus lanuginosa" er meðalstórt lauffellandi tré, að 10 til 15 m hátt, með stofn að 50 sm í þvermál. Börkurinn er sléttur, dökk grár. Brumin eru föl brún-bleik til grá-brún, þétthærð. Blöðin eru gagnstæð, fjaðurskift, 10 – 15 sm löng, með 3-7 smáblöðum. Blómin eru í gisnum klasa og koma eftir að blöðin eru útsprungin síðla vors, hvert blóm með fjórum grönnum krónublöðum 5 – 7 mm löng; þau eru frjóvguð af skordýrum. Fræin eru vængjuð, 2–4 sm löng og 3–5 mm breið, rauðleit, og verða brún við þroska.

"F. lanuginosa" frá mið-Hokkaidō, í norður Japan, geta verið ýmist tvíkynja eða einkynja og eru að öllu öðru leyti eins og aðrir einstaklingar af tegundinni.

Hann er náskyldur "Fraxinus ornus" frá Evrópu og suðvestur Asíu, með svipaða blómgerð.

Búsvæði.

Í heimkynnum sínum vex hann í svölum og rökum skógum á gljúpum, ferskum til rökum jarðvegi á sólríkum til lítið skyggðum stöðum. Hann er viðkvæmur fyrir frostum og miklu kalki í jarðvegi.

Ræktun og nytjar.

Viðurinn er notaður í hafnarboltakylfur og rafmagnsgítara.
Betula fruticosa

Betula fruticosa (kínverska: 柴桦 "chai hua") er tegund af birkiætt sem vex í mið- og austur- evrópu (nema Finnlandi) og Síbería og Mongólía í 600 - 1100 m. hæð í skógum, á árbökkum og mýrum.

Lýsing.

Þessi tegund verður að 3 m há.
Betula coriaceifolia

Betula coriaceifolia er tegund af birkiætt sem var lýst af Viktor Nikolayevich Vassiljev. Engar undirtegundir eru skráðar.
Betula globispica

Betula globispica er tegund af birkiætt sem var lýst af Mitsutarô (Kotaro) Shirai. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Sætbjörk

Sætbjörk (fræðiheiti: "Betula lenta") er lauftré af birkiætt. Það verður allt að 25 m hátt í heimkynnum sínum og er upprétt og mjóslegið. Litur á berki er dökkrauðbrúnn eða næstum svartur þegar hann er fullþroskaður og flagnar ekki.
Olmekar

Olmekar eru taldir forfeður siðmenningar í Mið-Ameríku. Þeir komu fyrst fram í suðurhluta Mexíkó um 1150 f.Kr..

Olmekar notuðu talnakerfi og þróuðu eigin tímatal. Þeir voru fyrstir til að nota sérstakt tákn fyrir töluna núll. Þeir voru einnig fyrstir til að búa til súkkulaði. Fundist hafa risastór tilhöggvin steinhöfuð frá tímum Olmeka. Það fyrsta fannst árið 1862. Alls hafa fundist 17 slík steinhöfuð Olmeka í Mexíkó. Grjótið í steinhöfuðin hefur komið langt að og verið flutt allt að 80 km úr nærliggjandi fjöllum. Stærsta steinhöfuðið vegur næstum 50 tonn. Olmekastyttur sem hafa fundist eru frá 1,5 til 3 m á hæð og eru allar gerðar með steinverkfærum. Olmekar notuðu ekki málma til að búa til verkfæri. Orðið "olmek" þýðir gúmmífólk og vísar til þess að Olmekar voru fyrstir til að læra að nota gúmmí. Olmekar tóku mjólkursafa (latex) frá panamagúmmítrjám ("Castilla elastica") sem á landsvæðum þeirra og blönduðu með safa úr vínvið af tegundinni "Ipomoea alba" til að framleiða gúmmí.
Silfurbjörk

Silfurbjörk (fræðiheiti: "Betula maximowicziana") er tegund af birkiætt sem var lýst af Eduard August von Regel. Engar undirtegundir eru skráðar.
William Pitt

William Pitt getur átt við eftirfarandi:
Köngulóarkrabbi

Kóngulóarkrabbi (fræðiheiti: "Maja squinado") er stærstur allra krabba í ættinni "Majidae". Hann fyrirfinnst í Norðaustur-Atlantshafi og lifir að meðaltali í um 5–8 ár. Kjörhitastig er frá 8–17° C.

Útlit og stærð.

Kóngulóakrabbinn er stærsti krabbinn við Bretlandseyjar og er rauður, brúnleitur-rauður eða gulur á litinn og líkaminn er allt að 20 cm langur. Skelin er hringlaga en breið að aftan og þröng að framan. Fremstu fæturnir hafa litlar klær en hinir hafa litla svarta brodda. Fæturnir eru þaknir hárum og skelin þörungum.

Veiðar og veiðiaðferðir.

Á árunum 1950–1990 voru meira en 5000 tonn veidd af kóngulóarkrabbi árlega. Um það bil 70% var veitt af Frökkum, 10% af Bretum. Krabbin er aðallega veiddur í gildrur og net. Einnig er hægt að veiða þá með botnvörpu en það gengur misvel þar sem þeir halda sig á mikið grunnsæinu. Þar eru þeir þó einnig veiddir af köfurum. Lágmarksstærð sem má veiða í Evrópu er 12 cm en þær reglur gilda ekki um allan heim, sum lönd leyfa til dæmis ekki veiðar á kvennkröbbum með egg. Við Frakkland og við Ermasundseyjareru tímabil sem ekkert má veiða af þeim.

Fæða.

Kóngulóarkrabbi nærist á mjög fjölbreyttum lífverum og er fæðan einnig árstíðaskipt, á veturna eru helst þörungar og skelfiskur, en skrápdýr, eins og ígulker og sæbjúgu yfir sumarið.

Lifnaðarhættir.

Kóngulóarkrabbi færa sig yfirleitt milli búsvæða á haustin og getur ferðast yfir 160 km á 8 mánuðum. Allir krabbar eru viðkvæmir á meðan hamskiftum stendur og eru þeir berskjaldaðir fyrir rándýrum á borð við kolkrabba, stærri fiska og þar á meðal hákarla. Eru þeir oft mjög félagslyndir á þeim tíma, hugsanlega sem vörn gegn afætum. Kvendýr geta gotið allt að fjórum sinnum á ári.
Lindabjörk

Lindabjörk (fræðiheiti: "Betula occidentalis") er tegund af birkiætt ættuð frá vestur Norður Ameríku, í Kanada frá Yukon austur til vestur Ontario og suðureftir, og í Bandaríkjunum frá austur Washington austur til vestur Norður-Dakóta, og suður til austur Kaliforníu, norður Arizona og norður til New Mexico, og suðvestur Alaska. Hún er vanalega meðfram ám í fjalllendi.

Þetta er lauffellandi runni eða tré að 10m hátt, vanalega með mörgum stofnum. Börkurinn er dökk-rauðbrúnn til svartleitur, sléttur en ekki flagnandi. Árssprotarnir eru sléttir eða þunnhærðir, og lyktarlausir ef nuddaðir. Blöðin eru stakstæð, egg- til tígul-laga, 1 - 7 sm löng og 1 - 4,5 sm breið, með tenntum jaðri og tvö til sex pör af æðum, stilk sem er 12,5 sm langur. Reklarnir eru 2 til 4 sm langir, karlreklarnir eru hangandi og kvenreklarnir uppréttir.

Sumir ættflokkar indíána (Northwest Plateau Indian) notuðu lindabjörk til að meðhöndla bólur og sár.

Henni hættir til að mynda nýjar greinar úr stofni sem veldur því að timbrið verður með mikið af smáum kvistum.
Magnus Carlsen

Sven Magnus Øen Carlsen (fæddur í Tønsberg, 30. nóvember 1990) er norskur skákmaður og núverandi heimsmeistari. Carlsen vann sinn fyrsta stórmeistaratitil 13 ára gamall. Hann byrjaði að tefla 5 ára gamall. Hann varð heimsmeistari árið 2013 þegar hann vann Viswanathan Anand.