arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Leiðsögutilgáta

Leiðsögutilgáta (eða leiðsögugetgáta) er tilgáta, sem styðst við staðreyndir, þótt hún sé ekki fullkomlega staðfest af reynslunni. Stuðst er við leiðsögutilgátur í rannsóknarvinnu af ýmsu tagi, en sá sem rannsakar reynir þó að vera við því búinn að sjá eitthvað óvænt sem brýtur í bága við leiðsögugetgátuna, annars stjórnar kenningin en ekki staðreyndirnar. Menn leggja þó alltaf mismikla áherslu á hversu traustar staðreyndirnar eru eða hvernig þær eru uppbyggðar þegar menn leggja út frá leiðsögutilgátu.

Sigurður Nordal hélt útvarpserindi árið 1940 sem nefndist: "Líf og dauði", og fjallar um trúarbrögð og mannlífið, dauðann og framhaldslífið. Í því stendur: „[...] ég geri ráð fyrir, að kenningar allra trúarbragða, líka kristninnar, séu ekki nema leiðsögutilgátur.“
Þverganga

Þverganga, innan stjörnufræði, kallast sá atburður þegar geimfyrirbæri ber við annað slíkt, þ.a. annað þeirra skyggir á hitt, að hluta til eða alveg, frá athuganda séð. Í sólkerfinu er talað um þvergöngu þegar reikistjarna eða tungl gengur fyrir annað slíkt eða sólina. Frá jörðu sjást stöku sinnum þvergöngur Merkúrs og Venusar, þegar þeir ganga milli jarðar og sólar, þ.a. skuggar þeirra falla á jörðu.
Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008

Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008 var leikinn þann 4. október 2008 á Laugadalssvelli. KR-ingar kepptu á móti Fjölnismönnum. Þetta var í annað skipti á jafn mörgum árum sem Fjölnismenn komust í bikarúrslit og í annað skipti á þremur árum sem KR-ingar komust í bikarúrslit. KR-ingar unnu sinn 11. bikar eftir að Kristján Hauksson skoraði sjálfsmark undir lok venjulegs leiktíma.
Tregða

Tregða í eðlisfræði kallast þol eða andóf hluta gegn breytingu í hreyfingu, hvort sem um er að ræða breytingu á hraða eða stefnu. Tregða er eitt af grundvallar hugtökum sígildrar eðlisfræði eins og hún er skilgreind í 1. lögmáli Newtons, sem segir að hreyfing hlutar haldist óbreytt að því gefnu að á hann verki engir ytri kraftar.
Svínhvalir

Svínhvalir, nefjuhvalir eða nefjungar (fræðiheiti: "Ziphiidae") eru hvalategundir af undirættbálki tannhvala (fræðiheiti: "Odontoceti"). Þeir eru mun stærri en höfrungar en hafa lítið verið rannsakaðir. Þeir halda oftast til á reginhafi þar sem er mikið dýpi.

Innan þessarar ættar eru þekktar 21 tegund en ekki er ólíklegt að fleiri eigi eftir að finnast. Þær eru flokkaðar saman í fimm ættir (sumir líffræðingar telja þær sex). Dæmi um svínhvali við strendur Íslands eru andarnefja, gáshnallur, króksnjáldri, norðursnjáldri.

Lýsing.

Afar lítið er vitað um vistfræði svínhvala og nokkrar tegundir eru einungis þekktar af beinafundum. Nokkrar tegundir hafa fyrst á síðustu áratugum fengið vísindalega umfjöllun. Allar tegundirnar nota óvenjulegar aðferðir við fæðuöflun. Í stað þess að festa ætið með því að bíta í það nota svínhvalir sogaðferð. Þessir hvalir hafa sérkennilega langa kjálka en trýnið minnir á andagogg.

Tennur hafa því sem næst horfið í þróun þessara tegunda, þær fá einungis tennur í neðrikjálka. Hjá nokkrum tegundum eru það einungis karldýrin sem fá tennur, nokkrar tegundir fá eins konar vígtennur sem sem stingast út úr kjaftinum og minna á tennur villisvína.

Allt eftir tegundum eru svínhvalir 3,5 til 13 metra á lengd og frá einu til fimmtán tonn á þyngd.

Útbreiðsla og hegðun.

Svínhvali má finna um öll úthöf en eru sjaldgæfir upp við strendur. Þeir eru þekktir fyrir að geta kafað niður á mikið dýpi. Þann 17. október 2006 mældist gáshnallur sem kafaði niður á 1 899 metra dýpi. Hugsanlega geta þeir farið enn dýpra. Oftast kafa þeir í 20 til 30 mínútur en köf í allt að 85 mínútur hafa skráðst.

Við Ísland er andarnefjan (fræðiheiti: "Hyperoodon ampullatus") algengust af svínhvölum. Aðrar tegundir sem finna má í kringum landið eru gáshnallur (fræðiheiti: "Ziphius cavirostris"), króksnjáldri (fræðiheiti: "Mesoplodon densirostris") og norðursnjáldri (fræðiheiti: "Mesoplodon bidens").
Det Danske Selskab

Det Danske Selskab var félagsskapur Dana á Íslandi sem var stofnaður 5. júní 1923. Takmark þess var að efla sem mest og best samstarf Íslendinga og Dana og vinna að menningarlegum tengslum milli þjóðanna. Aðalhvatamaður að stofnun þess var Böggeld, þáverandi sendiherra Dana á Íslandi.
Nashyrningseðla

Nashyrningseðla (fræðiheiti "Triceratops") er útdauð tegund af risaeðlum. Hún hafði stóra beinplötu á höfði og löng augabrúnahorn. Nashyrningseðla var jurtaæta.

Nashyrningseðlur lifðu á svæðum sem nú eru vestanverð Bandaríkin og Kanada, á sama tíma og grameðlur.
Listi yfir sjónvarpssþætti

Smásjá er tæki til að skoða hluti sem eru of smáir til að sjást með berum augum. Fyrsta smásjáin var smíðuð af gleraugnasmið 1595 í Middleburg í Hollandi.

Rafeindasmásjá er tæki, sem notað er til að kanna smásæja hluti, með því að beina að þeim rafeindageisla og skoða endurkastið.
Austfirsku skáldin

Í íslenskri bókmenntasögu hafa eftirtalin skáld fengið samheitið austfirsku skáldin:

Austfirsku skáldin „iðkuðu jöfnum höndum trúarlegan og veraldlegan skáldskap, voru stórvirkir, og þrátt fyrir persónuleg einkenni hvers og eins, tengir þá saman sviplík afstaða til yrkisefna og málsmeðferðar. Bragstíllinn er yfirleitt lipur, háttaval fjölbreytt, bragðmiklar þjóðlífslýsingar í veraldlegum kvæðum, einkum heimsádeilum, sem er snar þáttur í verkum þeirra, og kankvísi um nærtæk efni kunnu þeir með að fara skálda bezt.“ (Hannes Pétursson 1973: 9.)
Sesúan

Sesúan (eða Sìchuan) "(kínverska:" 四川"; rómönskun: Sìchuān)" er Héruð Kína í vesturhluta Kína. Höfuðborg þess er Chengdu. Stærstur hluti héraðsins er í Sesúandældinni sem er umkringt Himalajafjöllum í vestri, Qinling-fjallgarðinum í norðri og Yunling-fjallgarðinum í suðri. Fljótið Jangtse rennur í gegnum héraðið.
Aðfella

Aðfella (sjaldnar ósnertill) er bein lína, sem er þannig að fjarlægð ferilsins og aðfellunnar verður sífellt minni því lengra sem farið er eftir ferlinum frá einhverjum punkti á honum og má þá segja að ferillinn „halli sér“ stöðugt betur að aðfellunni þegar farið er fjær punktinum.

Til eru þrjár tegundir aðfellna fyrir ferla með föll "y = f(x)": "lóðfella", lóðrétt aðfella þar sem fallið vaxi óendanlega mikið við lóðfelluna; "láfella", lárétt aðfella sem ferillinn nálgast þegar "x" nálgast "+∞" eða −∞ og "skáfella", þar sem aðfellan er hvorki samhliða x- né y-ásnum.
Skátagil

Skátagil er gil á Akureyri. Í því voru tvö hús. Er nú búið að rífa annað húsið.
Arthur Cecil Pigou

Arthur Cecil Pigou (fæddur 18. nóvember 1877, dáinn 7. mars 1959) var breskur hagfræðingur og kennari við Cambridge-háskóla. Sem kennari við Cambridge-háskóla á tímabili þegar hagfræði var ung fræðigrein átti Pigou þátt í að móta kennslu greinarinnar og fjöldann allan af ungum afburðarnemendum sem útskrifuðust úr skólanum og tóku að sér mikilvæg störf í samfélaginu. Pigou var fjölhæfur á sviði hagfræðinnar en rannsakaði einna mest almannatryggingar. Hann þjónaði í opinberum nefndum af hálfum hug, þeirra á meðal Cunlife-nefndinni og Konunglegri nefnd um tekjuskatt árið 1919.

Ævi.

Pigou fæddist í bænum Ryde á Wighteyju, sonur hermannsins Clarence Pigou og Noru Lees, dóttur John Lees, þriðja baróns af Blackrock. Arthur gekk í Harrow-skólann, nálægt London. Árið 1896 gekk hann í King's College í Cambridge þar sem hann nam undir Oscar Browning. Pigou var góður nemandi og vann fjölda verðlauna, m.a. Chancellor's Gold Medal fyrir ljóðlist árið 1899 og hann varð forseti málfundafélagsins Cambridge Union Society árið 1900. Fljótlega kviknaði áhugi Pigous á hagfræði og hóf hann nám hjá brautryðjanda hagfræðinnar, Alfred Marshall.

Fræðistörf.

Pigou hóf að kenna hagfræði árið 1901 og ári seinna var hann innvígður sem meðlimur við King's College (e. "Fellow of King's College") eftir að hafa verið hafnað tveimur árum fyr. Árið 1908 var Pigou gerður að prófessor í pólitískri hagfræði, og tók hann við stöðunni af Alfred Marshall, og hélt henni allt til ársins 1943. Pigou var góður vinur John Maynard Keynes, sem á þeim tíma var ungur nemi, og gerði Pigou vel við hann og veitti honum fjárstuðning til rannsókna.

Bókin "Auður og velferð" (e. "Wealth and Welfare", 1912, 1920) er eitt af helstu verkum Pigous en þar gerir hann greinarmun á opinberum og einka jaðarkostnaði og framleiðslu. Þaðan er hugmyndin um að ríkið geti leiðrétt markaðsbresti með sköttum og niðurgreiðslum (stundum nefndir "Pigou-skattar").
East Clubbers

East Clubbers er pólskt "trance"-dúó sem samanstendur af þeim félögum DJ Silver og DJ Sqren. Þekktustu lög East Clubbers eru „Sextasy“, „Walk Alone“ og „It's a Dream“.
Þórhallur Bjarnarson

Þórhallur Bjarnarson (2. desember 1855 - 15. desember 1916) var biskup íslensku Þjóðkirkjunnar frá 1908 til 1916 og alþingismaður.

Hann var fæddur í Laufási við Eyjafjörð, sonur séra Björns Halldórssonar og konu hans Sigríðar Einarsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum 1877 og guðfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1883. Hann var prestur í Reykholti og prófastur í Borgarfjarðarprófastsdæmi frá 1884 til 1885. Fékk Akureyri í brauðaskiptum við séra Guðmund Helgason 1885. Varð kennari við Prestaskólann 1885 og forstöðumaður hans 1894. Hann var alþingismaður Borgfirðinga 1894-1900 og 1902-1908, fyrst utanflokka en síðan fyrir Heimastjórnarflokkinn. Einnig sat hann í bæjarstjórn Reykjavíkur 1888-1906. Árið 1908 var hann skipaður biskup yfir Íslandi og gegndi því embætti til dauðadags.

Þórhallur bjó lengst af í Laufási við Laufásveg í Reykjavík og rak þar blómlegan búskap. Kona hans var Valgerður Jónsdóttir (27. janúar 1863 - 28. janúar 1913), fósturdóttir Tryggva Gunnarssonar bankastjóra og alþingismanns. Börn þeirra voru Tryggvi forsætisráðherra, Svava, Björn og Dóra, kona Ásgeirs Ásgeirssonar forseta Íslands.
Marta Vieira da Silva

Marta Vieira da Silva eða einfaldlega Marta (fædd 19. febrúar 1986 í Dois Riachos í Alagoas) er brasilísk knattspyrnukona sem leikur með Los Angeles Sol í Bandaríkjunum. Hún kom þangað frá Umeå IK í Svíþjóð. Hún var kosin leikmaður ársins (kona) af FIFA árin 2006, 2007 og 2008. Hún hlaut Gullboltann, sem besti leikmaður, og Gullskóinn, sem markahæsti leikmaðurinn, á heimsmeistarmóti kvenna í knattspyrnu 2007.
Tímaás

Tímaás er myndræn (t.d. grafísk) eða ártöluliðuð uppsetning á einhverju sem gerist í tímaröð. Enska orðið "timeline" hefur oft getið af sér hráa þýðingu hjá íslenskum pennum, þ.e. "tímalínu", en íslenskir fræðimenn notast flestir við orðið tímaás.
Harðangursfjörður

Harðangursfjörður er 179 km langur fjörður í Hörðalandsfylki á vesturströnd Noregs. Harðangursfjörður er þriðji lengsti fjörður í heiminum og næst lengsti fjörður Noregs á eftir Sognfirði. 13 sveitarfélög liggja að firðinum.
Hvanneyri (aðgreining)

Hvanneyri getur átt við eftirfarandi:
Nýja Holland

Nýja Holland (hollenska: "Nieuw-Nederland", latína: "Novum Belgium" eða "Nova Belgica") var heitið á því landsvæði sem Hollendingar réðu yfir á austurströnd Norður-Ameríku á 17. öld. Nýja Holland náði yfir hluta þess lands sem í dag tilheyrir bandarísku fylkjunum Maryland, Delaware, Pennsylvaníu, New Jersey, New York, Connecticut og Rhode Island. Nafnið Nýja Holland var fyrst notað á landakorti sem Adriaen Block gerði og kynnti fyrir hollenska stéttaþinginu árið 1614. Árið 1621 fékk Hollenska Vestur-Indíafélagið einkaleyfi á verslun á landsvæðinu en frá 4. áratugnum tóku enskir landnemar að flykkjast til landsins án þess að Hollendingar fengju rönd við reist. Með Hartford-samningnum 1650 létu Hollendingar Connecticut-á Englendingum eftir og árið 1664 ákváðu Englendingar að leggja Nýja Holland undir sig sem leiddi til annars stríðs Englands og Hollands 1665-1667. Árið 1673 lögðu Hollendingar landið aftur undir sig með 21 skipa flota undir stjórn Cornelis Evertsen de Jongste en Westminster-sáttmálinn sem batt enda á þriðja stríð Englands og Hollands 1674 kvað endanlega á um að landið tilheyrði Englandi.
Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum

Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum eða Árnastofnun (upphaflega Handritastofnun Íslands) er íslensk háskólastofnun með sjálfstæðan fjárhag og heyrir undir menntamálaráðherra. Hlutverk hennar er að vinna að rannsóknum í íslenskum fræðum og skyldum fræðigreinum, einkum á sviði íslenskrar tungu og bókmennta, miðla þekkingu á þeim fræðum og varðveita og efla þau söfn sem stofnuninni eru falin eða hún á. Forstöðumaður frá árinu 2008 er Guðrún Nordal, prófessor í íslenskum bókmenntum fyrri alda.

Handritastofnun Íslands var stofnuð með sérstökum lögum í menntamálaráðherratíð Gylfa Þ. Gíslasonar 14. apríl árið 1962. Tilefnið að stofnun hennar var yfirvofandi lausn Handritamálsins þar sem Íslendingar fengu afhent nokkur af dýrmætustu miðaldahandritunum sem rituð höfðu verið á Íslandi, frá Árnasafni í Danmörku. Fyrsti forstöðumaður stofnunarinnar var Einar Ólafur Sveinsson, sagnfræðingur og fyrstu húsakynni hennar voru í húsnæði Landsbókasafnsins. 1970 flutti stofnunin á nýreistan Árnagarð við Háskóla Íslands og 1972 var nafni hennar breytt í "Stofnun Árna Magnússonar" með nýjum lögum.

Árið 2006 samþykkti Alþingi Íslendinga lög um Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Samkvæmt þeim voru Íslensk málstöð, Orðabók Háskólans, Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, Stofnun Sigurðar Nordals og Örnefnastofnun sameinaðar frá og með 1. september 2006. Hin nýja stofnun tók við skyldum stofnananna fimm og þeim verkefnum sem þær sinntu.

Stofnunin verður flutt í Hús íslenskra fræða á næstu árum.
Orðsifjabók

Orðsifjabók er orðabók sem inniheldur orðsifjar þeirra orða sem þar eru. Margar stórar orðabækur eins og Oxford English Dictionary og Webster's innihalda upplýsingar um orðsifjar án þess að vera sérstaklega orðsifjabækur.
Vatnsfjörður

Vatnsfjörður getur átt við:
Philipskúrfan

Philipskúrfan er hugtak í hagfræði um samband atvinnuleysis og verðbólgu. Í stuttu máli mætti segja að hægt sé að lesa út úr henni að það kosti aukna verðbólgu þegar atvinnuleysi minnkar. Philipskúrfan er kennd við Nýsjálendinginn William Phillips sem setti hana fram árið 1958.
Nýsköpun

Nýsköpun er að skapa eða búa til eitthvað nýtt sem og endurbæta það sem þegar er til staðar. Á þetta jafnt við um nýja eða endurbætta vöru, þjónustu, tækni, aðferðafræði, framleiðsluaðferð, stjórnskipulag eða leið til sölu og markaðssetningar. Nýsköpun er ekki það sama og ný hugmynd heldur er aðeins talað um nýsköpun þegar hugmyndinni eða endurbótinni hefur verið hrint í framkvæmd.
Sýndareinkanet

Sýndareinkanet eða VPN-net (á ensku "virtual private network", skammstafað sem "VPN") er tölvunet sem er eftirlíking á Internetinu af einkaneti. Notast er við dulritun til að forðast hlerun.
Tímabil KR 2008-09

KR mun á knattspyrnutímabilinu 2008-2009 reyna að byggja ofan á árangur sinn frá fyrra tímabili. KR-ingar lentu þá í 4. sæti og urðu bikarmeistarar eftir 1-0 sigur á Fjölni. Logi Ólafsson mun þjálfa KR-inga áfram og mun njóta aðstoðar Péturs Péturssonar, en Sigursteinn Gíslason sem hefur verið aðstoðarþjálfari um langt skeið fer til Leiknis til þess að þjálfa.

Liðið mun taka þátt í 6 keppnum þetta ár: Landsbankadeildinni, Lengjubikarnum, Reykjavíkurmótinu, Meistarakeppni KSÍ, VISA bikarnum og Evrópubikarnum.

KR-ingar hafa þegar lokið þáttöku í þremur af þessum sex mótum. Þeir unnu Reykjavíkurmótið og urðu Reykjavíkurmeistarar í 37. skipti, en duttu úr keppni í Lengjubikarnum eftir fyrstu umferð og töpuðu gegn FH í meistarakeppni KSÍ.

Samantekt.

Spilaðir: 26&lt;br&gt;

Sigrar: 15&lt;br&gt;

Jafntefli: 5&lt;br&gt;

Töp: 6&lt;br&gt;

Mörk skoruð: 57&lt;br&gt;

Mörk fengin: 34&lt;br&gt;

Markamunur: +23&lt;br&gt;

Bestu úrslit: 9-2 17. apríl 2009 í Lengjubikarnum gegn Leikni á gervigrasvelli KR&lt;br&gt;

Verstu úrslit: 0-3 21. júní 2009 í Pepsídeildinni gegn Fram á Laugardalsvelli&lt;br&gt;

Stig (hlutfall): 50 / 78 (64,1%)
Brjáns saga

Brjáns saga – (eða Brjánssaga) – var forn íslensk saga (tilgátusaga), þar sem m.a. var sagt frá Brjánsbardaga á Írlandi og Brjáni yfirkonungi Írlands. Sagan er glötuð.

Flestir fræðimenn eru sammála um að í 154.–157. kafla Njáls sögu sé stuðst við glatað rit um Brjánsbardaga. Þetta rit er einnig notað í Þorsteins sögu Síðu-Hallssonar og lítillega í Orkneyinga sögu. Þessi tilgátusaga er venjulega kölluð "Brjáns saga", og hefur líklega verið samin á Íslandi um 1200. Hún hefur e.t.v. verið eina íslenska fornritið sem fjallaði að mestu um írska atburði.

Í Þorsteins sögu segir: „Jarl [Sigurður Hlöðvisson] þakkaði honum [Þorsteini] orð sín. Þeir fóru síðan til Írlands og börðust við Brján konung, og urðu þar mörg tíðendi senn, sem segir í sögu hans.“ Talið hefur verið að orðið "hans" vísi til Brjáns konungs og sögu hans. Jón Jóhannesson benti hins vegar á, að þetta megi skilja svo að átt sé við sérstaka sögu af Sigurði Hlöðvissyni Orkneyjajarli, sem féll í Brjánsbardaga. Sú saga er glötuð ef til hefur verið. Þrátt fyrir þennan möguleika hélt Jón sig við það að átt sé við sögu Brjáns konungs.

Brjánsbardagi varð föstudaginn langa, 23. apríl 1014, á Uxavöllum (Clontarf – clon = engi, tarf = tarfur, uxi) við Dyflinni á Írlandi. Þar tókust á Brjánn yfirkonungur Írlands og konungurinn í Leinster, Máel Mórda mac Murchada, sem hafði fengið til liðs við sig málaliða frá Orkneyjum og Dyflinni, undir stjórn Sigtryggs silkiskeggs Dyflinnarkonungs. „Brjánn féll, en hélt velli“, eins og segir í vísu um bardagann. Aðalheimildir um orustuna eru írskar, m.a. samtímaannálar og ritið "Landvörn Íra gegn víkingum" (Cogadh Gáedhel re Gallaibh) frá 12. öld.

Kjarni frásagnarinnar um Brjánsbardaga eru Darraðarljóð, sem eru stórfellt og dularfullt kvæði, e.t.v. ort á Katanesi nyrst á Skotlandi. Sjá Njáls sögu.

Nýlega hafa verið endurvaktar hugmyndir um að Brjáns saga hafi verið rituð af norrænum mönnum í Dyflinni um 1100, sem andsvar við ritinu „Landvörn Íra gegn víkingum“ (sjá Clarke o.fl. 1998:449).
Björn bróðir

Björn bróðir (enska: "Brother Bear") er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Feature Animation. Myndin var frumsýnd þann 1. nóvember 2003.

Kvikmyndin var fertugasta og fjórða kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Aaron Blaise og Robert Walker. Framleiðendur voru Igor Khait og Chuck Williams. Handritshöfundar voru Tab Murphy, Lorne Cameron, David Hoselton, Steve Bencich og Ron J. Friedman. Tónlistin í myndinni er eftir Mark Mancina og sungið af Phil Collins. Árið 2006 var gerð framhaldsmynd, "Björn bróðir 2", sem var aðeins dreift á mynddiski.
Æðakölkun

Æðakölkun er bólgusjúkdómur í veggjum slagæða en upphaf hennar má rekja til þess þegar fita safnast fyrir staðbundið undir innsta lag æðar vegna spennu eða álags (til dæmis háþrýstingur). Við það raskast virkni innsta lagsins og ónæmiskerfið ræsist í kjölfarið með íferð stórkirninga á svæðið. Stórkirningarnir taka upp fituna og sérhæfast við það í gleypifrumu. Þegar gleypifrumurnar virkjast losa þær frá sér frumuboðefni sem örva frumur í miðlagi æðarinnar til að hylja fituskelluna með myndun trefjahimnu. Með þessum viðbrögðum hefur ónæmiskerfið unnið tímabundið úr vandamálinu og getur einstaklingur verið einkennalaus á meðan að skellan raskar ekki eðlilegu blóðflæði. Hins vegar ef bólguviðbrögð ónæmiskerfisins ágerast getur það orðið til þess að gleypifrumur nái að rjúfa sér leið gegnum trefjahimnuna og innsta lag æðarinnar. Við rofið nær innihald skellunnar að komast í snertingu við blóðrásina en við það fer af stað storkuferli og blóðtappi myndast sem nær bæði inn fyrir brostna veggi skellunnar og út fyrir hana. Blóðtappinn hleður utan á sig og getur annað hvort valdið stíflu í æðinni staðbundið eða losnað frá skellunni og valdið stíflu annars staðar í æðakerfinu og valdið hjartaáfalli, heilablóðfalli og heltiköstum.

Þekktir áhættuþættir kransæðasjúkdóma eru aldur, háþrýstingur, sykursýki, hækkaðar blóðfitur, reykingar og ættarsaga um æðakölkunarsjúkdóma.
Hauskúpufiðrildi

Hauskúpufiðrildi (einig kúpusvarmi eða hauskúpusvarmi) (fræðiheiti: "Acherontia atropos") er fiðrildi af svarmfiðrildaætt og er svo nefnt vegna þess að ofan á frambol er gul litflikra sem minnir á hauskúpu. Hauskúpufiðrildi á heima við Miðjarðarhaf og flýgur árlega norður yfir Pýreneafjöll og Alpanna. Þá er hásumar og verpir hann eggjum sínum í kartöflugrös og skyldar náttskuggajurtir. Hauskúpufiðrildið sækir hunang í býflugnabú, dáleiðir býflugurnar með sérstöku blísturhljóði, en oft endar innbrotið með því að býflugurnar stinga það til bana. Aðeins einu sinni hefur hauskúpufiðrildi fundist á Íslandi, það var í Öræfasveit.
Escherichia coli

Escherichia coli er Gram-neikvæð, staflaga, sýrumyndandi og oxidasa-neikvæð baktería (gerill). Hún tilheyrir ætt þarmabaktería ("Enterobacteriaceae") og finnst gjarnan í þörmum manna og dýra. Margir stofnar tegundarinnar geta valdið sýkingum og telst hún til tækifærissýkla. Ættkvíslarheitið "Escherichia" er svo nefnt til heiðurs bæverska barnalækninum Theodor Escherich.

Flestar gerðir "E. coli" eru hættulausar, en aðrar geta valdið matareitrun (t.d. komið fyrir út af lífrænt ræktuðu grænmeti), og eru stundum ástæða fyrir innköllun á mat. Hættulausu gerðirnar eru eðlilegar í þörmum, og geta hjálpað til við framleiðslu á K2 vítamíni.
Steinaskip

Steinaskip er skiplaga steinaröð sem oftast er gröf höfðingja eða minnismerki um slíkan mann. Steinaskip voru reist víða á Norðurlöndum á brons- og járnöld.
Kirkjufell

Kirkjufell. er fjall (463 m y.s.) í Eyrarsveit við vestanverðan Grundarfjörð á norðanverðu Snæfellsnesi, Íslandi. Kirkjufell var kallað "Sukkertoppen" af dönskum sæförum hér áður fyrr og er stundum lýst sem einu sérkennilegasta ef ekki fegursta fjalli á Snæfellsnesi. Kirkjufell , sem talið er að hafi verið kallað "Firðafjall" áður en það fékk núverandi nafn, er gegnt fyrir sæmilega góða fjallgöngumenn, en nokkur dæmi eru um að menn hafi þar hrapað til bana í gegn um tíðina. Vestan við Kirkjufell er fjallið Stöðin og þar á milli Hálsvaðall og eru þessi tvö fjöll aðskilin frá meginfjallgarðinum. Fyrir ofan Kirkjufell er tröllslegt hamrafjall, Mýrarhyrna, (578 m) og má á þessum slóðum sjá, frá sjónahóli jarðfræði, óvenjulega greinilegar minjar um rof jökla og straumvatna og mótun landslags undan jöklum frá síðustu ísöld og á síðustu milljón árum.

Hægt er að ganga í kringum fjallið, sem er sem slitið frá meginfjallgarðinum og tekur það um þrjá klukkutíma. Óvönu fjallafólki er þó ráðið frá uppgöngu þó fjallið sé ágætlega kleift.
Uppgröftur

Uppgröftur er rannsóknaraðferð sem er notuð meðal annars í fornleifafræði, jarðfræði, réttarmeinafræði og þróunarmannfræði. Aðferðin felst í því að flytja jarðlög til að fletta ofan af leifum frá fyrri tíð. Uppgröftum er gjarnan skipt í rannsóknaruppgrefti og björgunaruppgrefti. Þeir síðarnefndu eru framkvæmdir þegar ætlunin er að raska verulega stað þar sem mikilvægar náttúru- eða fornleifar er að finna og því nauðsynlegt að fá eins miklar upplýsingar og hægt er áður en raskið á sér stað.
Herforingjastjórn

Herforingjastjórn er stjórnarfar þar sem stjórn landsins er í höndum hersins. Slík stjórn getur verið opinber (t.d. þar sem ríkisstjórn landsins er herforingjaráð) eða óopinber (t.d. þar sem yfirmenn hersins hafa mikil áhrif á borgaralega ríkisstjórn). Yfirleitt tekur herforingjastjórn við völdum eftir stjórnarbyltingu. Oft er yfirlýstur tilgangur slíkra stjórna sá að vera starfsstjórnir tímabundið þar til „eðlilegt ástand“ kemst aftur á, t.d. þegar mikill órói ríkir. Stundum leiðir herforingjastjórn til einræðis þar sem einn valdamikill herforingi eða borgaralegur stjórnmálamaður með mikil tengsl við herinn verður einræðisherra.
Íslensku barnabókaverðlaunin

Íslensku barnabókaverðlaunin eru bókmenntaverðlaun sem veitt eru árlega af Verðlaunasjóði íslenskra barnabóka sem rithöfundurinn Ármann Kr. Einarsson stofnaði í samvinnu við Vöku-Helgafell árið 1985. Verðlaunin eru veitt fyrir áður óbirt handrit að skáldsögu fyrir börn og unglinga eða myndskreyttri barnabók sem er skilað inn í upphafi árs. Verðlaunabókin er síðan gefin út af Vöku-Helgafelli (nú innan Forlagsins) og kynnt um haustið. Tvisvar (1995 og 2006) hafa tvær bækur hlotið verðlaunin.
Hugmyndasaga

Hugmyndasaga er grein innan sagnfræðinnar sem fæst við þróun hugmynda og áhrifa þeirra. Arthur O. Lovejoy, heimspekingur við Johns Hopkins-háskóla, er gjarnan talinn upphafsmaður þessarar greinar en hann var einn af stofnendum "History of Ideas Club" og fyrsti ritstjóri "Journal of the History of Ideas" (á meðal greinahöfunda voru til dæmis Bertrand Russell og Paul O. Kristeller).