arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tarantúlur

Tarantúlur (fræðiheiti: "Theraphosidae") eru mjög stórar og oft hærðar köngulær. Flestar eru þær ekki hættulegar mönnum en samt sem áður nokkrar en aðrar það meinlausar að þær eru haldnar sem gæludýr. Í heiminum hafa yfir 900 tegundir verið greindar af Tarantúlum.

Orðsifjar.

Greina má orðið á Ítalíu þegar um 400 og merkir í raun Taranto-könguló, og var haft yfir köngurló (lycosa tarantula) sem ekki tilheirir hinni núvernandi (theraphosidae) ætt með þetta heiti. Við landafundina í Suður-Ameríku varð heitið notað yfir mun stærri og loðnari köngurlær sem þar finnast líkast til vegna þess að þær þánefndu tarantúlur voru einna stærstar köngurlóa á Ítalíu þá. Ennfremur er dans með heiti leitt af þessari köngurló því fáfróður almúginn hélt þessar köngurlær eitraðar og fólk færi í geðrænt ástand ef það yrði bitið og (og dansaði hinn djarfa dans) en í raun er bit frá þessum köngurlóm harla meinlaust og ekki til þess fallið að kalla fram mikil eitrunar-áhrif nema þá miskilinn ótta.

Heimkynni.

Tarantúlur af ýmsum tegundum búa meðal annars í suður- og vestur hluta Bandaríkjanna, Mið-Ameríku og Suður-Ameríku. Einnig í Afríku, stórum hluta Asíu og allri Ástralíu. Í Evrópu eru nokkrar tegundir, aðalega á Spáni, Portúgal, Tyrklandi, Ítalíu og Kýpur.

Útlit.

Tarantúlur eru með mjög mörg augu en ekki er vitað hvort þær sjái með þeim öllum eða vel með þeim. Þær er oftast mjög loðnar og hárin fremur stíf. Tarantúlur eru áttfættlur eins og aðrar köngulær. Þær eru oftast svartar og rauðar eða brúnar að lit og geta verið allt upp undir 5 cm langar. Kvendýrið getur átt allt frá 50 - 2000 egg í einu og eiga þær afkvæmi bara einu sinni síðan deyja þær.

Lifnaðarhættir.

Tarantúlur veiða minni dýr en þær sjálfar eins og skordýr, smávaxna froska og körtur, mýs og önnur lítil spendýr. Þær eru mjög góðar að veiða og veiða aðalega á nóttunni. Þær grafa sig fyrst í jörðina ekkert svo djúpt, síðan bíða þær eftir því að bráðin komi fyrir framan þær og stökkva á dýrið og bíta það. Þegar þær bíta þá sprauta þær eitri í leiðinni í dýrið sem þær eru að veiða. Þetta eitur er mjög hættulegt og hefur þannig áhrif að fyrst hægist á dýrinu og svo á endanum þá hætta líffærin að virka vegna þess að þetta hefur mjög sljógvandi áhrif á alla starfsemi líkamans, sérstaklega í svona litlu dýri.
Svartbaun

Svartbaun getur átt við:
Marcus Licinius Crassus

Marucus Licinius Crassus (um 115 f.Kr. – 53 f.Kr.) var rómverskur stjórnmálamaður og hershöfðingi sem tók þátt í þeim miklu stjórnmála- og hernaðarátökum sem einkenndu síðustu áratugi rómverska lýðveldisins.

Crassus var stuðningsmaður Súllu í átökum Súllu gegn Gaiusi Maríusi. Crassus varð síðar gríðarlega efnaður á fasteignabraski og er talinn hafa verið ríkasti maðurinn í sögu Rómaveldis. Crassus átti stærstan þáttinn í að kveða niður þrælauppreisnina sem skylmingaþrællinn Spartacus leiddi, þó hann hafi á endanum þurft að deila heiðrinum með Pompeiusi. Frægt er hve miskunnarlaus Crassus var við uppreisnarmennina, en hann lét krossfesta um sex þúsund þræla að átökunum loknum.

Crassus var helsti bandamaður Júlíusar Caesars þegar sá síðarnefndi tók sín fyrstu skref í stjórnmálum Rómaborgar og var fjárhagslegur bakhjarl hans. Crassus og Pompeius voru alla tíð miklir keppinautar um völd og vegsemd en Caesar fékk þá til að sættast og slást í hóp með sér í stjórmálabandalag. Þetta óformlega bandalag, sem er nú þekkt sem fyrra þremenningabandalagið, var stofnað árið 60 f.Kr. og var upphaflega leynilegt en fljótlega duldist engum að þremenningarnir höfðu öll völd í heimsveldinu.

Orðstír Crassusar sem herstjórnanda féll í skuggann af glæstum ferlum Pompeiusar og Caesars og hann virðist hafa ætlað að rétta hlut sinn er hann hélt í herleiðangur til Parþíu. Herferðin mistókst hrapalega og endaði með ósigri Rómverja í orrustunni við Carrhae árið 53 f.Kr. Orrustan var einn versti ósigur Rómverja í sögu heimsveldisins og féllu tugir þúsunda hermanna. Crassus sjálfur var drepinn þegar hann reyndi að semja um vopnahlé. Sagan segir að sjóðheitu fljótandi gulli hafi verið hellt ofan í hálsinn á Crassusi og með því hafi Parþarnir verið að gera grín að peningagræðgi Crassusar. Með dauða Crassusar var úti um þremenningabandalagið og fljótlega hófst borgarastyrjöld milli Caesars og Pompeiusar.
Gaukalilja

Gaukalilja (fræðiheiti: "Fritillaria pallidiflora") er Asísk tegund blómstrandi plantna í liljuætt.

Útbreiðsla.

Útbreiðslusvæði hennar er Xinjiang, Kyrgyzstan og Kazakhstan. Vex upp að 1300-2500 metrum í fjallaskógum, gresjum og steppum.

Útlit.

Laukur egglaga með tveimur laukblöðum allt að 4 cm í ummál. Stöngull blágrádöggvaður, uppréttur og allt að 38 cm á hæð. Með stór endastæð gul lútandi blóm, oftast 2 - 10 saman með vægri fýlu. Blöðin stakstæð og lensulaga. Hún blómstrar í maí.

Notkun.

Nokkuð til í görðum á Íslandi, hefur reynst harðger, til dæmis í Lystigarði Akureyrar og Grasagarði Reykjavíkur, sáir sér þó nokkuð.
Klaufabrekkur

Klaufabrekkur er bær í Svarfaðardal fram, 17 km frá Dalvík, nokkru innan við kirkjustaðinn á Urðum. Upp frá bænum ber Auðnasýlingu við himinn. Innar skerst Klaufabrekknadalur inn á milli fjallanna. Um hann rennur Lambá og fellur til Svarfaðardalsár á merkjum Klaufabrekkna og Göngustaðakots. Um Klaufabrekknadal er gamalkunn gönguleið sem oft var, og er enn, farin til Ólafsfjarðar eða Fljóta. Það er kallað að fara Klaufabrekkur. Innst í dalnum er Klaufabrekknaskarð sem liggur niður í lítinn fjalladal sem einnig heitir Klaufabrekknadalur og endar niðri á Lágheiði.

Fornbýlið Klaufanes er í landi Klaufabrekkna en þar bjó berserkurinn og skáldið Klaufi Hafþórsson samkvæmt Svarfdælu ásamt konu sinni Yngveldi fagurkinn. Síðar var bærinn færður upp undir fjallið og kallaður að Klaufabrekkum. Í Valla-Ljóts sögu segir að Hallur Sigmundarson hafi búið á Klaufabrekkum. Hann tróð illsakir við Valla-Ljót og féll fyrir honum að lokum. Urðamenn áttu Klaufabrekkur lengi fyrr á öldum en síðan Jón Sigmundsson, lögmaður. Gottskálk grimmi náði jörðinni af honum upp í sakfellisskuld og var hún í eigu Hólastóls lengi eftir það.

Í dag er rekinn hefðbundinn búskapur á Klaufabrekkum.
Evrópuaskur

Askur eða evrópuaskur (fræðiheiti "Fraxinus excelsior") er tré af eskiættkvísl ("Fraxinus").

Askurinn er einstofna tré með fremur mjóa krónu. Börkur er ljós og verða dökk brum mjög áberandi að vetri til. Blöðin eru stakfjöðruð og minna á blöð reyniviðar. Askur þarf rakan og frjósaman jarðveg, gott skjól og langt sumar.

Yfirleitt verður askurinn ekki eldri en 250 ára gamall, og er hann því fremur skammlíf tegund og getur sem margar slíkar náð miklum vexti á fyrstu árum sínum. Askurinn er í meðallagi stórvaxinn, allt að 46 m hár, en algengast að hann nái 20 til 35 metra hæð.

Vex hann í Evrópu frá Þrándheimsfirði í Noregi til suðurhluta Ítalíu.

Askur á Íslandi.

Eskitré ættuð frá Leksvík í Norður-Þrændalögum (norðlægasta náttúrlega vaxtarstað asks) þroska fræ á Tumastöðum og Múlakoti í Fljótshlíð. Hafa þau náð að minnsta kosti 15 metra hæð. Aski hættir til að kala í frostum, helst á nóttunni.

Málfar.

Samansafn einstakra "aska" eða "eskitrjáa" kallast "eski". Einnig heitir viður tegundarinnar "eski" eða "eskiviður", og eru hlutir sagðir vera "úr eski". Á sama hátt má nefna "eskiskóg", "eskilund" og "eskikjarr".
Landris

Landris á við það fyrirbæri að landflæmi sem var þakið jökli undir risi upp frá síðustu ísöld. Jarðfræðilega ðferðin á bak við landris heitir flotjafnvægi. Landris er áberandi í Norður-Evrópu (sérstaklega í Skotlandi, Eistlandi, Lettlandi, Fennóskandíu og Norður-Danmörku), Siberíu, Kanada, í kringum Vötnin miklu í Kanada og Bandaríkjunum, í Maine, hlutum Patagóníu og Suðurskautslandinu.

Yfirlit.

Meðan á síðustu ísöld stóð voru stór landssvæði í Norður-Evrópu, Asíu, Norður-Ameríku, Grænlandi og Suðurskautslaundinu þakin jökulbreiðum. Ísinn var allt að 3 km þykkur á hápunkti síðustu ísaldar fyrir um 20.000 árum. Gífurlega þyngd íssins olli því að yfirborð jarðar aflagaðist og sökk niður og í kjölfar var möttullinn þvingaður undan þessum jökulþöknum svæðum. Undir lok hverrar ísaldar þegar jöklarnir hörfuðu byrjaði landið að rísa aftur upp og möttullinn flæddi aftur undir það á þeim svæðum sem voru þá jökullaus. Vegna þess að möttullinn er svo seigur mun það taka nokkrar þúsundir ára áður en landið nær aftur jafnvægisstigi.

Landris hefur átt sér stað í tveimur greinilegum áföngum. Fyrsta landrisið kom strax í kjölfar afjöklunar, eftir þyngd íssins létti, vegna sveigjanleika jarðskorpunnar. Eftir þetta tímabil sveigjanleikans hægði landrisið á sér smám saman og flæði mötulsins tók við sem drifkraftur landrissins. Í dag rís landið á tæplega 1 cm á ári eða minna. Í Norður-Evrópu er fylgst með þessu risi með GPS-gögnum. Áætlað er að landrisið haldi áfram í að minnsta kosti 10.000 ár í viðbót. Endanleg hæð landsins frá lokum afjöklunar ræðst af fyrrverandi þyngd íssins en gæti verið allt að nokkrar hundraðir metra á miðpunkti landrissins.
Laâyoune

Laâyoune (magrebarabíska: لعيون, "Laʕyūn "; spænska: "El-Aaiún"; berbíska: "Leɛyun"; arabíska: العيون "al-ʿuyūn", bókst. „uppspretturnar“) er stærsta borg Vestur-Sahara. Spánverjar gerðu hana að höfuðborg Spænsku Sahara árið 1940. Hún er núverandi höfuðstaður héraðsins Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra undir marokkóskri stjórn. Marokkó hefur farið með stjórn borgarinnar frá því að þeir hernámu svæðið árið 1976. Samtökin Polisario líta á borgina sem hernumda höfuðborg sjálfstæðs ríkis í Vestur-Sahara. Íbúar eru tæplega 200 þúsund.
Duran Çetin

Duran Çetin (fæddur 15. febrúar 1964 í Konya) er tyrkneskur höfundur sem hefur skrifað sögur og skáldsögur. Hann fæddist árið 1964 í þorpinu Apasaraycık í umdæminu Cumra í héraðinu Konya. kgm í Tyrklandi. Hann er giftur og á tvö börn.

Hann var menntaður í aðalskóla í þorpinu hans og þá á Munnlegu Trúarlega Miðskóla (İmam Hatip Lisesi) í Cumra í 1981. Hann útskrifaðist frá Kennara í Guðfræðina í Selcuk Háskóla árið 1986. Sögur hans og greinar hafa verið gefnar út í Edebiyat Otağı, Berceste, Sanat Alemi.

Fyrsta grein „Iki Eylül“ var birt í dagblaði bæjarins Eskisehir í 1990.
Texcocovatn

Texcocovatn var vatn í Mexíkódalnum. Astekar reistu borgina Tenochtitlan á eyju á vatninu. Spánverjar reistu Mexíkóborg yfir borgarstæði Tenochtitlan. Flóðvarnir urðu til þess að meirihluti vatnsins þornaði upp og er miklu minna vatn umkringt sjávarfitum fyrir austan Mexíkóborg.
Fáni Lýðveldisins Kína

Fáni Lýðveldisins Kína er rauður með bláum reit í efra horni með hvítri sól sem er umkringd tólf þríhyrndum geislum. Fáninn var tekinn upp sem fáni Kuomintang árið 1917 og varð opinber fáni Lýðveldisins Kína árið 1928. Í stjórnarskrá Lýðveldisins Kína frá 1947 er kveðið á um hann í 6. grein. Eftir að lýðveldið beið lægri hlut í Kínversku borgarastyrjöldinni 1949 hefur fáninn aðeins verið notaður í Taívan og öðrum eyjum undir stjórn lýðveldisins.
Liljubjalla

Liljubjallan (fræðiheiti: "Lilioceris lilii") er blaðbjalla sem étur stilka, blöð, brum og blóm á liljum, vepjuliljum og öðrum plöntum í liljuætt ("Liliaceae"). Liljubjallan verpir aðallega á plöntur af ættkvíslunum "Liliuim" og "Fritillaria". Liljubjallan er upprunnin frá Evrasíu og hefur dreifst til Stóra-Bretlands og Kanada um 1943, líklegast sem laumufarþegar á innfluttum liljulaukum. Liljubjallan er talin vera plága í flestum tempruðum löndum þar sem liljur eru ræktaðar.

Lirfurnar eru með appelsínugula skrokka og svört höfuð. Þær þekja sig sjálfar með eigin úrgangi til að fæla burt rándýr og mynda svarta klumpa. Fullorðnir einstaklingar eru skarlatsrauðir og um 6-9 mm langir. Liljubjöllur bregðast við hættu með því að láta sig detta til jarðar og fela sig.
Hænsnafló

Hænsnafló (stundum nefnd starrafló eða starafló) (fræðiheiti: "Ceratophyllus gallinae") er fló af fuglaflóaætt. Hænsnaflóin lifir sem sníkjudýr á mörgum fuglategundum, svo sem á hænsnum, dúfum og ýmsum spörfuglum og mófuglum. Helsta ástæða þess að fólk þekkir flóna undir heitinu starrafló er að sú að starrinn gerir sér oftar hreiður í námunda við menn en aðrir fuglar.
Írókesar

Írókesar, einnig þekktir sem Haudenosaunee, eru sögulega mikilvægt bandalag frumbyggja í norðausturhluta Norður-Ameríku sem tala ýmis írókesamál. Á nýlendutímanum kölluðu Frakkar þá „Írókesasambandið“ eða „Írókesabandalagið“ en Englendingar „þjóðirnar fimm“ og síðar (eftir 1722) „þjóðirnar sex“ sem náði yfir móhíkana, ónondaga, óneida, kajúga, seneka og tuskaróra.

Bandalagið varð til einhvern tíma á 15. eða 16. öld. Samkvæmt sögnum voru það höfðingjarnir Hiawatha og Dekanawida sem upphaflega sömdu um frið milli þjóðanna. Það varð fljótt öflugasta bandalag frumbyggjaþjóða í norðausturhluta Ameríku. Árið 1609 hófu þeir Bjórstríðin gegn frönskum landnemum og húronum sem voru bandamenn þeirra. Stríðin stóðu allan fyrri hluta 17. aldar en þrjár af þjóðunum sömdu um frið við Frakka árið 1665 eftir að bólusótt hafði komið upp nokkrum sinnum meðal þeirra. Í Stríði Vilhjálms konungs 1688 til 1697 gerðu írókesar bandalag við Englendinga gegn Frökkum og í stríðum Frakka og indíána á 18. öld stóðu þeir áfram með Englendingum þótt oft reyndi á samkomulagið. Þegar Bandaríska frelsisstríðið hófst reyndu þeir upphaflega að halda hlutleysi en brátt tóku tuskarórar og óneidar upp málstað nýlendnanna meðan hinar þjóðirnar voru áfram trúar bandalaginu við Bretland. Móhíkanahöfðinginn Joseph Brant leiddi þannig margar herfarir gegn bandarískum uppreisnarmönnum. Eftir stríðið settust margir írókesar að á Grand River-verndarsvæðinu á norðurströnd Erie-vatns í Kanada.

Í gegnum hernám og fólksflótta hafa margar frumbyggjaþjóðir orðið hluti írókesa í gegnum tíðina. Árið 2010 töldust 45.000 Kanadabúar og yfir 80.000 Bandaríkjamenn til írókesa.
Aðstoðarmaður ráðherra

Aðstoðarmaður ráðherra er starfsmaður í ráðuneyti sem heyrir beint undir ráðherra, frekar en að tilheyra hópi embættismanna ráðuneytisins.

Á Íslandi er ráðherra heimilt að ráða aðstoðarmann án auglýsingar, enda gegni aðstoðarmaðurinn störfum aldrei lengur en ráðherrann sjálfur. Heimild til að ráða aðstoðarmann kom í lög um stjórnarráð Íslands árið 1969. Framan af var hverjum ráðherra aðeins heimilt að ráða einn aðstoðarmann, en með breytingum sem tóku gildi árið 2011 var heimildin hækkuð upp í tvo aðstoðarmenn á hvern ráðherra, auk þess sem heimilt er samkvæmt ákvörðun ríkisstjórnar að ráða þrjá til viðbótar ef þörf krefur.

Heimildir.

Gestur Páll Reynisson og Ómar H. Kristmundsson (2014), Hverjir verða aðstoðarmenn ráðherra?

Gestur Páll Reynisson (2009), .

Ómar H. Kristmundsson (2005), .
Erlent lán

Erlent lán er lán sem er tekið frá erlendum aðila. Dæmi um erlent lán gæti verið ef íslenskt fyrirtæki myndi taka lán hjá banka í öðru landi. Slíkt lán gæti svo sem verið í hvaða gjaldmiðli sem er en líklegt má þó telja að lán erlendis frá séu almennt afgreidd í gjaldmiðlum viðkomandi landa. Lántaki getur þá undir eðlilegum kringumstæðum skipt lánsfénu sjálfur í aðra mynt eftir þörfum. Ekki er vitað um nein erlend neytendalán Íslendinga, enda hafa erlendir bankar aldrei boðið neytendalán hér á landi.
Laugasteinn

Laugasteinn í Svarfaðardal er hús sem tilheyrir þéttbýliskjarnanum Laugahlíð vestanmegin Svarfaðardalsár um 5 km frá Dalvík. Það stendur skammt ofan við Sundskála Svarfdæla, á gömlum landamörkum Tjarnar og Tjarnargarðshorns. Húsið heitir eftir stórum steini sem er uppi í hlíðinni þar fyrir ofan. Þar er jarðhiti. Húsið var reist um 1970. Fyrstu eigendur þess voru Ármann Gunnarsson, dýralæknir og Steinunn P. Hafstað. Núverandi eigendur eru Hjörleifur Hjartarson og Íris Ólöf Sigurjónsson og Ingibjörg Hjartardóttir og Ragnar Stefánsson.
Barrviðarbálkur

Barrtré eru tré af ætt berfrævinga ("Pinophyta"). Flest eru þau sígræn.

Barrskógabeltið eða "taiga" á erlendum málum, þekur stórt svæði á norðurhveli jarðar, aðallega í Rússlandi og Kanada.

Tiltölulega fáar tegundir trjágróðurs þekja mikil svæði í norðlægum barrskógum. Þær eru af fjórum meginættkvíslum; lerki ("Larix"), greni ("Picea"), þinur ("Abies") og fura ("Pinus"). Í Norður-Ameríku eru tvær tegundir af þin og tvær tegundir af greni ríkjandi en í Skandinavíu og vestur Rússlandi er skógarfuran ("Pinus sylvestris") afar útbreidd.

Stærsta tré í heimi, fjallarauðviðurinn ("Sequoiadendron giganteum", áður þekkt sem risafura) er barrtré og einnig það hæsta; strandrauðviður ("Sequoia sempervivens").

Lýsing.

Barrtré hafa löng og mjó, nálarlaga eða hreisturlaga laufblöð sem eru kölluð barr. Barrið er í raun upprúlluð laufblöð.

Flest barrtré vaxa meira upp en til hliðar og eru því oft eins og keila í laginu. Barrtré þurfa ekki eins mikið vatn og lauftré og geta því vaxið þar sem lauftré þrífast ekki. Sumt barr hefur vaxkennda húð á yfirborðinu sem verndar það.

Barr inniheldur líka ýmis efni sem virka eins og frostlögur. Það þolir því vel kulda og flest barrtré halda því barrinu á veturna. Trén eru þess vegna græn á litinn allan ársins hring. Margar mismunandi gerðir eru til af barrtrjám.

Á Íslandi eru fura, greni og lerki algengust. Lerki er sérstakt af því að það fellir barrið á haustin. Eina upprunalega barrtréð eftir síðustu ísöld á Íslandi er einir sem, ólíkt flestum öðrum barrtrjám, myndar ekki alvöru köngla. Ýmsar tegundir hafa verið reyndar í skógrækt.

Tengt efni.

Lauftré
Dráttarvextir

Dráttarvextir eru vextir sem reiknaðir eru á gjaldfallna fjárkröfu vegna vanefnda í formi greiðsludráttar, þ.e.a.s. þegar krafan hefur ekki verið greidd á tilsettum tíma. Dráttarvextir eru í eðli sínu samningsbundnar eða lögákveðnar skaðabætur sem byggjast á hlutlægum grundvelli, án tillits til raunverulegs tjóns kröfuhafa af völdum greiðsludráttarins, en um leið hafa þeir einnig það hlutverk að hvetja skuldara til þess að efna greiðsluskyldu sína sem fyrst. Dráttarvextir geta átt sér stoð í samningi eða lögum, en algengt er að byggt sé á hvoru tveggja, það er að segja samningsskilmálum sem vísa jafnframt til viðeigandi lagareglna. Reglur um dráttarvexti eru að meginefni lögfestar í III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Dráttarvextir eru samtala gildandi vaxta algengustu skammtímalána Seðlabanka Íslands til lánastofnana (grunnur dráttarvaxta) auk sjö prósenta álags (vanefndaálag), nema um annað sé samið sérstaklega. Almennt er kröfuhafa heimilt að krefja skuldara um dráttarvexti sem reiknast af ógreiddri peningakröfu frá og með umsömdum gjalddaga fram að greiðsludegi. Auk þess er algengt í framkvæmd að veittur sé frestur til greiðslu innan ákveðins tíma eftir gjalddaga og er þá lokadagur þess frests kallaður eindagi, en sé greitt eftir þann frest reiknast dráttarvextir engu að síður frá gjalddaga en ekki eindaga. Hafi ekki verið samið um gjalddaga kröfu er heimilt að reikna dráttarvexti frá og með þeim degi þegar liðinn er mánuður frá því að kröfuhafi sannanlega krafði skuldara með réttu um greiðslu eða höfðað var dómsmál um kröfuna. Ef atvik sem varða kröfuhafa og skuldara verður ekki um kennt valda því að greiðsla fer ekki fram eða skuldari neytir vanefndaúrræða gagnvart kröfuhafa, til dæmis stöðvunarrétti, eða heldur af öðrum lögmætum ástæðum eftir greiðslu eða hluta hennar, skal þó ekki reikna dráttarvexti þann tíma sem greiðsludráttur verður af þeim sökum.
Nafnvextir

Nafnvextir eru vextir af fjárfestingu eða fjárskuldbindingu, til dæmis láni, án þess að tekið sé tillit til verðlagsþróunar á því tímabili sem ávöxtun af viðskiptunum miðast við.
Lauftré

Lauftré eru tré af fylkingu dulfrævinga ("Angiospermae") sem hylja þau fræ sín aldini. Sum þeirra eru sumargræn sem þýðir að lauf þeirra haldast að sumri til en falla að hausti. Á haustin draga sumargræn lauftré nitur og kolefni úr laufþekjunni niður í rætur áður en laufin falla af. Af þeim sökum litast laufin haustlitum. Efnin sem dregin eru í ræturnar nýtast í vöxt næsta ár. Laufskógar eru einkennandi fyrir laufskógabeltið sem tekur við sunnan barrskógabeltisins. Í laufskógabeltinu eru mildir, stuttir vetur og hlý sumur.

Lýsing.

Lauftré hafa flöt og misbreið lauf. Lauftré vaxa bæði á hæðina og breiddina þótt mikill munur sé á því frá einni tegund til annarrar. Króna lauftrjáa er gjarnan kúlulaga. Laufin eru breið til að þau geti sem best tekið við sólarljósinu. Flest lauftré blómstra á vorin en hjá mörgum þeirra eru blómin mjög lítil og lítt áberandi. Á sumum lauftrjám myndast þyrpingar smárra blóma sem kallast reklar.

Á Íslandi.

Þrjár tegundir lauftrjáa hafa fundist villtar á Íslandi: ilmbjörk, ilmreynir og blæösp. Gulvíði og loðvíði mætti ef til vill telja með en þeir eru oftast smávaxnir runnar. Ótal aðrar tegundir hafa verið fluttar til landsins á 20. öld.
20. riddarasveitin

20. riddaraliðssveitin (franska: "Le 20e de cavalerie") eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 27. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1965, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) árið 1964.

Söguþráður.

Ófriður vofir yfir í Wyoming héraði þar sem Kayenna-indíánar saka hvíta landnema um óleyfilegar vísundaveiðar. Lukku Láki er sendur af ríkisstjórninni til Kayenna-virkis þar sem 20. riddaraliðssveitin hefur aðsetur undir stjórn hins stranga Skarpgeirs ofursta. Lukku Láka gengur illa að koma á friðarsamningum við indíánana þar sem í þeirra röðum er fúlmennið Flónjón, liðhlaupi úr 20. riddaraliðssveitinni sem hefur svarið þess eið að ná sér niðri á riddarasveitinni og kyndir undir ófriði. Kayennar koma á hernaðarbandalagi við aðrar indíánaþjóðir - Oglalagg-síuxa, Eld-síuxa og Araphóa - og hefja umsátur um virkið. Þegar matarbirgðaskemman brennur til kaldra kola eftir áhlaup indíánanna verður ljóst að eina von 20. riddaraliðssveitarinnar er að senda Lukku Láka og Geirskarp riddara, son ofurstans, til að sækja hjálp til Framneskaupstaðar (e. Frontier Gulch) þar sem riddarafylkið hefur aðalbækistöð. Er það mikil hættuför þar sem virkið er umkringt af indíánunum.

Íslensk útgáfa.

20. riddaraliðssveitin var gefin út af Fjölva árið 1977 í íslenskri þýðingu Þórs Stefánssonar. Þetta er önnur bókin í íslensku ritröðinni.
Kríulilja

Fritillaria purdyi, er sjaldgæf tegund blómstrandi plantna af liljuætt. Hún er upprunnin frá norðvestur Kaliforníu þar sem hún vex í serpentine jarðvegi í fjöllunum. Hún hefur einnig fundist í Josephine County, Oregon.

Lýsing.

"Fritillaria purdyi" er fjölær laukplanta með uppréttann stöngul frá 10 - 40 sm á hæð. Leaves are ovate, up to 10 centimeters long. Sléttur stöngullinn er með sveip af bjöllulaga blómum. Hvert blóm hefur 6 hvíð krónublöð með brúnfjólubláum rákum eða blettum og með bleikum blæ.
Hatay

Hatay er hérað við strönd Miðjarðarhafs syðst í Tyrklandi. Höfuðstaður héraðsins er borgin Antakya (Antíokkía). Þar er líka hafnarborgin İskenderun (Alexandretta). Í suðri og austri á héraðið landamæri að Sýrlandi en í norðri að tyrknesku héruðunum Adana og Osmaniye. Héraðið er hluti af landshlutanum Çukurova (Kílikíu). Sýrland gerir tilkall til héraðsins sem var skilið frá franska verndarríkinu Sýrlandi eftir að það fékk sjálfstæði frá Tyrkjaveldi. Hatay varð hluti af Tyrklandi eftir þjóðaratkvæðagreiðslu innan héraðsins árið 1938.
Sirkasíumenn

Sirkasíumenn eða Sjerkesar eru norðurkákasískt þjóðarbrot kennt við Sirkasíu við botn Svartahafs. Þegar Rússland lagði Kákasus undir sig í Kákasusstríðinu á 19. öld, sérstaklega eftir Stríð Rússa og Sirkasíumanna 1864, flúði stór hluti þeirra til Tyrkjaveldis og Persíu. Flestir þeirra aðhyllast súnní íslam.

Um 700.000 Sirkasíumenn búa enn í Sirkasíu (rússnesku lýðveldunum Adigea, Kabardínó-Balkaría, Karatsaj-Tsjerkessía og suðurhluta Krasnodarfylkis). Samtök þjóða án fulltrúa áætla að Sirkasíumenn utan Sirkasíu séu um 3,7 milljónir, þar af tvær milljónir í Tyrklandi, 700.000 í Rússlandi og 150.000 í löndunum við botn Miðjarðarhafs.
Fritillaria eduardii

Fritillaria eduardii er tegund jurta af liljuætt, upprunnin frá mið Asíu. Hún er náskyld tegundinni, "F. imperialis," Keisarakrónu."