arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Reykjavík Radíó

Reykjavík Radíó, Reykjavíkurradíó eða Loftskeytastöð Reykjavíkur var loftskeytastöð til almenningsnota. Hún var opnuð 17. júní 1918. Loftskeytastöðin í Reykjavík átti upphaflega að vera til vara fyrir sæsímann ef sæsímastrengurinn slitnaði en skipaþjónusta varð aðalhlutverk hennar. Stöðin var í fyrstu aðeins opin hluta úr sólarhring og var einn starfmaður Friðbjörn Aðalsteinsson. Árið 1919 er Íslandi úthlutað kennistöfunum TF (eitt langt, tvö stutt, eitt langt og eitt stutt) á Morse-kóða. Kallmerki stöðvarinnar var í fyrstu OXR en fékk síðan heitið TFA. Loftskeytastöðvar voru settar upp á fleiri stöðum en árið 1999 hætta íslensku loftskeytastöðvarnar að nota Morse-kóða og árið 2005 var seinustu loftskeytastöð utan Reykjavíkur lokað og öllum loftskeytastöðvum fjarstýrt frá Reykjavík.
N er aðeins bókstafur

N er aðeins bókstafur er fjórtánda ljóðabók Geirlaugs Magnússonar. Bókin kom út árið 2003 hjá Lafleur útgáfunni.
Ófrumbjarga lífvera

Ófrumbjarga lífvera er lífvera sem þarfnast lífrænna efna frá frumbjarga lífverum til að safna kolefni sem hún þarfnast til lífs, ólíkt frumbjarga lífverum sem eru sjálfum sér nægar. Öll dýr, sveppir og bakteríur eru ófrumbjarga, einnig eru sumar sníkjuplöntur að hluta til eða að fullu ófrumbjarga.
1007

Árið 1007 (MVII í rómverskum tölum)
1017

Árið 1017 (MXVII í rómverskum tölum)
1051

Árið 1051 (MLI í rómverskum tölum)
1067

Árið 1067 (MLXVII í rómverskum tölum)
1082

Árið 1082 (MLXXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1098

Árið 1098 (MXCVIII í rómverskum tölum)
906

906 (CMVI í rómverskum tölum)
922

922 (CMXXII í rómverskum tölum)
928

928 (CMXXVIII í rómverskum tölum)
934

934 (CMXXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
941

941 (CMXLI í rómverskum tölum)
953

953 (CMLIII í rómverskum tölum)
961

961 (CMLXI í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
967

967 (CMLXVII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
973

973 (CMLXXIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
979

979 (CMLXXIX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
994

994 (CMXCIV í rómverskum tölum)
Freon

Freon er markaðsheiti í eigu DuPont og á við um nokkur halógenkolefni sem fyrirtækið framleiðir. Þessi efni eru stöðug efni sem hafa verið notuð sem kælivökvi og úðaefni. Sum þeirra eru klórflúorkolefni sem eru talin bera mesta ábyrgð á eyðingu ósonlagsins en líka efni sem nota flúorín fremur en klórín og eyða þannig ekki ósonlaginu.
Súrdeig

Súrdeig er deig með geri sem er bætt við nýtt brauðdeig svo að það lyftist. Súrdeig er búið til úr blöndu heits vatns og hveitis, sem inniheldur mjólkursýrugerla og gergró, sem gerja sykur þangað til hann breytist í alkóhól og kolsýru. Mjólkursýran gefur brauðinu súrt bragð. Oft er súrdeig notað í rúgbrauð því rúgurinn inniheldur ekki nóg glúten til að halda loftbólum framleiddum af venjulegu geri inni í brauðinu.

Til að gera súrdeigsbrauð þarf að búa til svokallaða „súrdeigsmóður“. Hlutverk móðurinnar er tvennt: að gefa brauðinu nóg af loftbólum og að láta bragð brauðsins þróast. Móðurin er búin til úr hveiti og vatni. Um leið og vatnið snertir hveitið byrja ensím í hveitinu að brjóta niður sterkju í maltósa. Þá brýtur ensímið maltasi maltósann niður í glúkósa, sem ger geta meltað. Hveitið inniheldur fjölda náttúrulegra gera og gerlagróa. Með tíma, réttu hitastigi og áfyllingum breytist blandan í samlífisræktun. Svo getur móðurin verið notuð til að lyfta brauði ef glútenið hefur þróast vel.
807

Árið 807 (DCCCVII í rómverskum tölum)
Villieldur

Villieldur er stjórnlaus eldur sem verður í sveit eða víðerni þar sem þurr eldfimur gróður er til staðar. Slíkir eldar eru kallaðir sinueldur, skógareldur, gróðureldar eða kjarreldur eftir því í hvernig landslagi þeir verða. Villieldar geta orðið mjög stórir, breiðst hratt út, breytt óvænt um stefnu og náð yfir hindranir eins og vegi eða ár. Orsakir slíkra elda eru margvíslegar, en oftast er manninum um að kenna.
122

Árið 122 (CXXII í rómverskum tölum)
45

Árið 45 (XLV í rómverskum tölum)
Einær jurt

Einær jurt er planta sem spírar, blómgast og deyr að jafnaði á einu ári
Stjórnarskrá Danmerkur

Stjórnarskrá Danmerkur (danska: "Danmarks Riges Grundlov") er stjórnarskrá Danmerkur. Fyrsta útgáfa hennar var samin árið 1849 og undirrituð af Friðriki 7. Hún kveður á um að Danmörk sé fullvalda ríki undir þingbundinni konungsstjórn. Hún kveður einnig á um réttindi og skyldur þegnanna. Henni hefur verið breytt fjórum sinnum frá 1849. Núverandi útgáfa er frá 1953.
Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum

Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum er rannsóknastofnun sem starfar undir Hugvísindastofnun innan Hugvísindasviðs Háskóla Íslands, en hún var stofnuð árið 2001. Hlutverk hennar er að stuðla að kennslu í erlendum tungumálum á Íslandi, auk þess að styðja rannsóknir á þessu sviði og gefa út ritefni.

Stofnunin ber nafn fyrrverandi forseta Vigdísar Finnbogadóttur, en hún hefur unnið velgjörðarvinnu í tengslum við tungumálakennslu hjá UNESCO í árabil. Hún var líka tungumálakennari á framhaldsskólastigi og við Háskóla Íslands. Stofnunin er fjármögnuð með árlegum styrki frá Háskóla Íslands auk framlaga ýmissa stuðningsaðila.

Undir stofnunina heyrir Vigdísarstofnun — alþjóðleg miðstöð tungumála og menningar, sem er UNESCO-stofnun. Um starf miðstöðvarinnar gildir samkomulag íslenskra stjórnvalda við Menningar- og vísindastofnun Sameinuðu þjóðanna, UNESCO. Miðstöðinni er ætlað að sinna jafnt rannsóknastarfi í samvinnu við móðurstofnina, Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum, auk miðlunar til almennings, einkum um gildi tungumála, tungumálanám og -kennslu, opinbera málstefnu, menningarsamskipti og þýðingar.

Forstöðumaður stofnunarinnar er Auður Hauksdóttir prófessor í dönsku. Stofnunin hefur aðsetur í Veröld – húsi Vigdísar í Reykjavík.
Netflix

Netflix er streymiþjónusta sem gerir manni kleift að horfa á kvikmyndir og sjónvarpsþætti á netinu. Fyrirtækið var stofnað árið 1997 og hóf að selja áskriftir árið 1999. Í upphafi var það leiguþjónusta þar sem fólk gæti fengið sent heim til sín DVD og skila þeim með pósti.

Árið 2007 byrjaði fyrirtækið að bjóða upp á streymimöguleikanum en þessu fylgdi mikil gróska. Frá og með 2015 voru áskrifendur að Netflix orðnir 60 milljónir um allan heim. Þjónustan er aðgengileg í 40 löndum.

Árið 2011 fór Netflix að framleiða sína eigin þætti, en sá fyrsti þeirra var "House of Cards" sem var fyrst sýndur árið 2013.

Árið 2016 varð Netflix aðgengilegt á Íslandi í fyrsta sinn án krókaleiða. Árið 2021 voru 66% heimila landsins með streymisveituna.
Stekkeyri

Stekkeyri í Hesteyrarfirði er fyrrum hvalveiðistöð og síldarbræðsla. Hesteyrarfjörður bendir nær beint til norðurs og er Stekkeyri á vestari síðunni, 2–3 km frá þorpinu Hesteyri. Norskir bræður Bull að nafni reistu þar hvalveiðistöð og kölluðu fyrst staðinn Gimli en síðar var staðurinn kallður Hekla og eyrin Hekleyri. Norðmenn hættu starfsemi árið 1915 þega hvalveiðibann tók gildi við Íslandsstrendur og breyttu árið 1922 hvalveiðistöðinni í síldarbræðslu. Fyrirtækið Kveldúlfur hf í Reykjavík keypti stöðina árið 1926 en síldarbræðslan á Stekkeyri hætti árið 1940.

Haukur og Kjartan Thors höfðu yfirumsjón með rekstri verksmiðjunnar en hún var um tíma næststærsta síldarbræðslustöð á Íslandi. Á sumrin störfuðu margir tugir verkamanna við síldarbræðsluna.

Síldarmálin á Hesteyri.

Árið 1932 kærði Sjómannafélag Reykjavíkur bræðslustöðina á Hesteyri fyrir að nota röng síldarmál. Fundust mæliker síldarbræðslunnar eftir mikla leit í verksmiðjuhúsunum og reyndust vera 153 til 165 lítrar en stað 150 lítra eins og löglegt var. . Grunur vaknaði um svkin síldarmál þegar togarar sem lögðu afla upp á Sólbakka mældust hafa töluvert meiri afla þar en mælt var í síldarstöðinni á Hesteyri.
Núvitund

Núvitund, stundum kallað gjörhygli, er meðvitund um núverandi stund. Einingar núvitundar, athygli og fordómalaus viðtaka hverra stundar, eru álitin vinna gegn sálfræðilegri vanlíðan eins og kvíða, áhyggjur, hræðslu og reiði. Oft fylgir þessum tilfinningum óuppbyggilegar tilhneigingar eins og forðun, bæling, eða ofpæling eigin vandamála og/eða tilfinninga.

Áhrif núvitundar hefur verið rannsökuð í hátt í þrjá áratugi en áhugi manna á henni hefur aukist mjög á síðast liðnum áratug. Núvitind hefur verið aðskilin frá búddískri hugleiðslu og hagnýtt af klínískri sálfræði. Með þessu móti hefur núvitund aukist sem daglegur hlutur í lífi fólks. Rannsóknir hafa sýnt að þessi eiginleiki, núvitund, hefur verið tengdur við meiri lífsánægju, samvinnuþýði, samviskusemi, lífsþrótta, sjálfsáliti, samkennd, sjálfræði, hæfni, bjartsýni, og ánægju. Einnig hafa rannsóknir sýnt fram á neikvætt fylgi milli núvitundar og þunglyndis, taugaveiklunar, að vera utan við sig, hugrofs, grufls, hugnæmni (e. cognitive reactivity), félagsfælni, erfiðleikar við tilfinningastjórnun, vanafasta forðun, ásamt öðrum sálsýkiseinkennum.

Núvitund hefur einnig verið talin geta haft áhrif á heilastarfsemi. Sumir vísindamenn hafa bent á að núvitund örvar getu fólks til tilfinningastjórnunar. Gögn frá segulómun hafa sýnt fram á að þau svæði heilans sem sjá um athygli og stjórnun tilfinninga, eins og framanlega á framheila og mandlan, spila lykilhlutverk í núvitund.
Áhersla

Í málvísindum er áhersla sú vigt sem lögð er á ákveðið atkvæði í orði, eða ákveðin orð eða frasa í setningu. Áhersla felur í sér samspil þriggja þátta: styrks, tónhæðar og lengdar.

Áhersla sem lögð er á orðahluta heitir orðaáhersla. Í sumum málum er "föst áhersla", það er að segja að áherslan fellur alltaf á sama atkvæði orðs, til dæmis á fyrsta eða næstsíðasta. Í öðrum málum er "breytileg áhersla" og ekki er hægt að spá á hvaða átkvæði áherslan fellur í ákveðnu orði. Stundum er hægt að greina á milli tveggja stiga áherslu: "aðaláherslu", sem er táknuð með [ˈ], og "aukuáherslu", sem er táknuð með [ˌ].

Sú áhersla sem lögð er á fjölda orða eða frasa heitir setningaáhersla. Ásamt hrynjanda og ítónun skipar áhersla hljómfall. Innan setningaáherslu er líka talað um andstæðuáherslu, það þegar áhersla er lögð á atkvæði eða orð til að undirstrika andstæðu við eitthvað annað sem hefur verið nefnt.
Austur-Gautland

Austur-Gautland (sænska: "Östergötland") er hérað í Svíþjóð. Það liggur að Smálöndum, Vestur-Gautlandi, Närke, Suðurmannalandi og Eystrasalti. Það heyrir til landshlutanum Gautland.

Flatarmál héraðsins er 9.979 km².
Kviðsjáraðgerð

Kviðsjáraðgerð er skurðaðgerð sem gerð er með því að stinga nokkur göt á kvið og stinga kviðsjá inn um eitt og læknisverkfærum til skurðagerðar gegnum önnur. Skurðlæknir fylgist mynd sem varpað er frá kviðsjá yfir á skjá.
Bóndarós

Bóndarós er blómplanta af ættkvíslinni Paeonia sem er eina ættin innan bóndarósarættar (Paeoniaceae). Bóndarós er upprunnin í Asíu, Suður-Evrópu og vesturhluta Norður-Ameríku. Gríska nafnið á bóndarós er kennt við lækninn Paion sem samkvæmt Ilíonskviðu Hómer á að hafa grætt sár Aresar, sem hann hlaut í Trójustríðinu með smyrslum sem unninn voru úr bóndarós. Talið er að til séu að minnsta kosti 25 tegundir bóndarósa. Flestar tegundir bóndarósa eru fjölærar jurtir sem eru 0.5 til 1.5 m háar en sumar eru runnar eða lítil tré og eru þá milli 1.5 og 3 m háar. Þær hafa fingruð laufblöð og margar ilma. Blómlitur er frá rauðu yfir í hvítt eða gult og blómgun er seint á vorin eða snemma sumars.

Jurtkenndum bóndarósum er fjölgað með rótargræðlingum en trjábóndarósum með ágræðslu, skiptingu, fræum og græðlingum. Ágræðsla er algengust í ræktunarstöðvum.

Það sem er ofanjarðar á Jurtkenndum bóndarósum eins og "Paeonia lactiflora" deyr á hverju hausti en stönglarnir vaxa upp aftur á hverju vori. Trjábóndarósir fella laufin en stofninn helst.

Tákn og notkun.

Bóndarós er þjóðarblóm í Kína ásamt plómublómi. Forna kínverska borgin Luoyang er miðstöð ræktunar á bóndarósum og þar eru haldnar margar bóndarósasýningar.

Bóndarósir eru á málverkum og teikningum frá miðöldum oft sýndar með fræhylkjum því það voru fræin en ekki blómin sem notuð voru til lækninga. Bóndarósir eru víða ræktaðar sem skrautjurtir vegna stórra ilmandi blóma.
Hefð

Hefð er siðvenja sem er látin ganga frá einni kynslóð til annarrar. Yfirleitt hafa hefðir sérstaka táknræna merkingu í ákveðinni menningu og eiga rætar sínar að rekja til fortíðar. Víða teljast hátíðir og viðhafnarbúningar til hefða, svo dæmi séu nefnd, en hugtakið á líka við um önnur fyrirbæri svo sem kveðjur og matargerð. Hefðir geta staðið yfir í árabil og þó að oft sé gert ráð fyrir að hefðir hafa fornan uppruna voru margar hefðir, hvort sem menningarlegar eða stjórnmálalegar, fundnar upp af ásettu ráði.

Hefðir eru mikilvægur þáttur í menningararfi margra hópa og þjóða. Margar hefðir eiga uppruna sinn í trúarbrögðum en í sumum tilfellum hefur trúarlegum tengslum verið gleymt. Í smærri samfélögum er hætta á að hefðir deyji út séu þær ekki bornar milli kynslóða. Hnattvæðing er oft talin stærsta hótun við hefðir í dag. Í gegnum söguna eru fjölmörg dæmi um tilraunir á að útrýma ákveðna menningu eða þjóð með því að banna minnihlutahópum að halda upp á hefðir sínar. Nú á dögum er víða reynt til að halda gömlum hefðum við þar sem þeim var áður hótað.

Hefðir standa í mótsetningu við markmið nútímahorfa, sérstaklega á sviði lista, þar sem listafólk hefur oft losnað við hefðbundnar aðferðir eða viðhorf í nefni nútímans. Ein afleiðing nútímahorfa er sú að nýjar hefðir skapast þar sem farið hefur verið frá þeim gömlu.
Konungskóbra

Konungskóbra (fræðiheiti: "Ophiophagus hannah") er kóbra og stærsta eiturslanga í heimi. Hún getur orðið allt að 6 metrum á lengd, vegið allt að 13 kílóum og lifað í um 20 ár.

Heimkynni.

Konungskóbran lifir helst í regnskógum eða á svæðum þar sem er skóglendi og mikið regn. Þær er aðallega að finna á sléttum í Indlandi, Suður-Kína og Suðaustur-Asíu. Kóbrurnar kunna vel við sig uppi í trjám en einnig í vatni og uppi á landi.

Útlit.

Húðin er annaðhvort ólífugræn, brún eða svört. Gul krossbönd koma niður líkamann. Maginn er rjómagulur og er sléttur og mjúkur. Karlkyns kóbran er gildari og stærri en kvenkyns kóbran.

Mataræði.

Konungskóbrurnar lifa aðallega á öðrum slöngum, bæði eitruðum og óeitruðum. Einnig éta þær eðlur, egg og minni spendýr.
Kergúelen kál

Kergúelen kál (fræðiheiti: "Pringlea antiscorbutica") er eina tegund ættkvíslarinnar, "Pringlea" af krossblómaætt. Það er nefnd eftir eyjaklasanum sem það fannst, Kergúelen-eyjar, sem nefndar er eftir Josep de Kerguelen Trémarec. Ættkvíslarheitið er til heiðurs Sir John Pringle sem var forseti Konunglega breska vísindafélagsins um það leyti sem kafteinn James Cook kom til eyjanna 1776.

Útbreiðsla.

Tegundin vex á Heard eyju og McDonald eyjum, Crozet eyjum, Prince Edward eyjum og Kergueleneyjum. Þessar fjarlægu eyjar eru hérumbil 50° suðlægrar breiddargráðu, með nær stöðuga vestanátt. Þessi veðurfarsskilyrði eru óhentug fyrir vindfrjóvgun, nema á þeim fáu mildu dögum mildu dögum sem eru. Kálið hefur tvær aðferðir til frjóvgunar, fyrst og fremst er flugutegund nokkur sérhæfð fyrir verkefnið og þegar hún bregst hefur hún sjálffrjóvgun. Fullþroskuð synir háu aðlögun að kulda svo sem há polyamí gildi.

Nytjar.

Þessi jurt er æt og inniheldur mikið af kalín. Laufin innihalda C-vitamin ríka olíu, staðreynd sem fyrr á dögum gerði hana áhugaverða fyrir sjómenn sem þjáðust af skyrbjúgi og þaðan kemur aftur seinni hluti tegundarheitisins á Latínu. Það var nauðsynlegt í mataræði hvalveiðimanna á Kergueleneyjum þegar allt kjöt var uppurið.

Verndarstaða.

Micropezid flugnategundin "Calycopteryx mosleyi" er tengd þessari plöntu. Hvorutveggja eru í hættu vegna ágangs kanína (ágeng innflutt tegund) sem éta kálið.
Orri (fugl)

Orri (eða úrharri) (fræðiheiti: "Tetrao tetrix") er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni orrans er í Evrópu og Asíu. Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar, en hún er líka af orraætt. Fleirtöluorðið úrhænsn var haft um fuglinn í fornmáli.

Fálkaveiðar fóru stundum fram þannig á öldum áður að fálkinn var tældur með orra sem bundinn var við prik eða stöng. Ef orrar hafi verið notaðir á Íslandi hafa veiðimennirnir þurft að flytja þá hingað til landsins.
Hóll (bær í Svarfaðardal)

Hóll í Svarfaðardal er næsti bær innan við kirkjustaðinn Urðir, um 16 km frá Dalvík. Upp af bænum ber Auðnasýlingu við loft en handan árinnar er hið mikla fjall Stóllinn. Jarðarinnar er fyrst getið í Auðunarmáldaga frá 1318. Þá tilheyrði hún bændakirkjunni á Urðum. Hóll virðist síðan hafa verið Urðakirkjujörð allt til 1918 þegar Sigurhjörtur Jóhannesson afhenti söfnuðinum kirkjuna en seldi jarðir hennar. Hóll er góð bújörð og þar er nú rekið stórt kúabú.
Nino Porzio

Nino Porzio (f. 1972) er ítalskur söngvari og leikari.
Hreiðarsstaðakot

Hreiðarsstaðakot er bær í Svarfaðardal á milli Hreiðarsstaða og Urða. Upphaflega var það hjáleiga frá Hreiðarsstöðum og var fyrst byggt á 17. öld, Jörðin varð síðan lögbýli á 19. öld Frá Hreiðarsstaðakoti er stórbrotin fjallasýn. Upp af bænum rís Hreiðarsstaðafjall hátt og bratt og hefur sett af sér allmiklar skriður inna af bænum. Handan Svarfaðardalsár er hið mikla fjall Stóllinn með hvassan tind sem ber við himinn og við hlið hans er annar tindur, sem Kerling nefnist eftir miklum klettadrangi sem skerst upp í gegn um berglög fjallsins og skagar hátt til lofts. Inn af bænum er síðan hnjúkaröð Svarfaðardals.
Keisari Kína

Keisari Kína er heiti á þjóðhöfðingja Kína frá tímum Tjinveldisins þegar ríkið var sameinað árið 221 f.Kr. þar til síðasti keisarinn, Puyi, sagði af sér árið 1912. Titill keisarans var „sonur himinsins“ (天子) og ríki hans var „allt undir himninum“, það er allur heimurinn.

Keisarar Kína greinast í nokkur ættarveldi og saga Kína skiptist í tímabil eftir því hvaða ætt var við völd. Í hefðbundinni sagnaritun er litið á flestar keisaraættirnar sem ættir hankínverja en Júanveldið og Tjingveldið voru erlendar ættir (Mongólar og Mansjúmenn). Bæði þessi ættarveldi gerðu engu að síður tilkall til umboðs himins og gerðust hefðbundnir keisarar í anda konfúsíusisma þegar þeir ríktu yfir hinu eiginlega Kína.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015

Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015 var haldin í Vín í Austurríki eftir að Conchita Wurst vann keppnina 2014 með lagð „Rise Like a Phoenix“. Undankeppnirnar tvær voru haldnar 19. og 21. maí, og aðalkeppnin var haldin 23. maí. Þetta er í 60. skiptið að keppnin hefur verið haldin, en 40 lönd tóku þátt í henni, þar á meðal gestalandið Ástralía. Auk snéru Kýpur, Serbía og Tékkland aftur.

Svíþjóð var sigurvegari í keppninni, en Måns Zelmerlöw vann með lagið „Heroes“. Þetta er í sjötta skiptið sem Svíþjóð hefur unnið keppnina, og í annað skiptið í núverandi mynd keppninnar. Þetta er í annað skiptið sem Svíþjóð hefur unnið á fjögurra ára skeiði. Rússland lenti í öðru sæti með lagið „A Million Voices“. Áhorfendur keppninnar náðu 197 milljónum, en þetta er aukning um 2 milljón manns frá 2014.
Trebonianus Gallus

Trebonianus Gallus (206 – ágúst 253) var rómverskur keisari á árunum 251 til 253.

Trebonianus Gallus var fæddur inn í virta ítalska aðalsætt og gekk upp hinn hefðbundna metorðastiga ("cursus honorum") sem ungir aðalsmenn gerðu gjarnan. Gallus gegndi meðal annars stöðu ræðismanns ("consul") og var svo, árið 250, skipaður landsstjóri í Moesiu superior, af keisaranum Deciusi. Gotar höfðu þá gert innrás í Moesiu og Gallus tók þátt í herferð Deciusar gegn þeim árið 251. Herferðin mistókst hrapalega og bæði Decius og sonur hans og meðkeisari, Herennius Etruscus, féllu í orrustunni við Abrittus. Herdeildirnar á svæðinu hylltu þá Gallus sem keisara en í Rómaborg var yngri sonur Deciusar, Hostilianus, lýstur keisari. Gallus viðurkenndi Hostilianus sem meðkeisara sinn en samdi fljótlega um frið við Gotana til þess að geta haldið til Rómar og styrkt stöðu sína. Samkvæmt friðarskilmálunum fengu Gotarnir að halda óáreittir út úr Rómaveldi, til baka á sín landsvæði norðan Dónár, með allt það herfang sem þeir höfðu tekið í innrásinni. Þegar Trebonianus Gallus kom til Rómar var hann hylltur sem keisari og sonur hans, Volusianus gerður að undirkeisara. Hostilianus er talinn hafa dáið úr plágu stuttu síðar.

Valdatíð Trebonianusar Gallusar einkenndist helst af vandræðum í austurhluta Rómaveldis. Sassanídar í Persíu gerðu innrás inn í Armeniu og Syriu og ollu miklu tjóni fyrir Rómverja áður en þeir voru að lokum hraktir til baka. Einnig gerðu Gotar aftur innrás en að þessu sinni tókst hershöfðingjanum Aemilianusi að sigra þá í orrustu. Aemilianus var að því loknu hylltur sem keisari af hermönnum sínum og fljótlega hélt hann áleiðis til Ítalíu til að mæta keisaranum. Gallus skipaði herdeildum frá Gallíu, undir stjórn Valerianusar, að koma sér til aðstoðar gegn valdaræningjanum Aemilianusi, en áður en þær komust alla leið mættust Gallus og Aemilianus nálægt Interamna (núverandi Terni) á mið-Ítalíu. Ekki er ljóst hvort til bardaga hafi komið en að minnsta kosti voru bæði Trebonianus Gallus og Volusianus drepnir í ágúst 253, annað hvort af sínum eigin mönnum eða af mönnum Aemilianusar. Aemelianus varð keisari að Gallusi látnum en hélt keisarastólnum aðeins í um þrjá mánuði áður en Valerianus steypti honum af stóli.
Bernhöftstorfan

Bernhöftstorfan er röð húsa sem blasa við frá Lækjargötu en snúa bakhlið að Skólastræti. Nyrsta hús Bernhöftstorfunnar frá 1834 stendur með gaflinn að Bankastræti og telst ásamt samliggjandi húsum nr. 2 við þá götu. Syðsta húsið, oft kallað Landlæknishúsið er byggt árið 1836 og telst Amtmannsstígur 1. Milli þeirra er steinhlaðna húsið Gimli að Lækjargötu 3, reist árið 1905. Bernhöftstorfan dregur nafn sitt af Bernhöftsbakaríi sem var í Bankastræti 2 á árunum 1834-1931. Til stóð að rífa húsalengjuna og reisa í stað hennar nýja stjórnarráðsbyggingu. Vegna þeirra áforma reis upp öflug mótmælahreyfing og voru Torfusamtökin stofnuð 1. desember 1972 til að berjast gegn niðurrifi húsanna. Þetta bar þann árangur að húsin voru friðuð árið 1979 og Torfusamtökin fengu í framhaldinu leiguafnot af húsunum með því skilyrði að þau yrðu gerð upp. Húsin voru síðan gerð upp eitt af öðru og ný hús reist að húsabaki sem komu í stað svokallaðrar Móhúsalengju meðfram Skólastræti en hún brann til kaldra kola árið 1977. Í stað Torfusamtakanna tók Minjavernd við húsunum árið 1985 sem leigutaki og síðan eignaraðili. Öll húsin á Bernhöftstorfu voru seld einkaaðilum árið 2013.
Þurrkar

Þurrkar eru tímabil þar sem forði vatns á ákveðnu landfræðilegu svæði er töluvert minni en það sem þörf er á. Með öðrum orðum, ekki er til nóg vatn til að uppfylla kröfur jurta, dýra og manna. Þurrkar geta verið tímabundnir, tengdir veðurfari eða gangi árstíða, eða staðið yfir í nokkur ár eða áratugi. Langvarandi hiti geta versnað þurrka töluvert því hann stuðlar að hraðari uppgufun vatns.

Helsta orsök þurrka er ónóg úrkoma, fyrirbæri sem heitir veðurfræðilegir þurrkar, sem geta leitt til vatnafræðilegra þurrka ef þeir standa yfir í lengra tímabil. Vatnafræðilegir þurrkar einkennast af ójafnvægi á eðlilegum jarðvatnsbirgðum og eftirspurn eftir vatn.

Jurtir svo sem kaktusar hafa aðlagast þurrkum með smærri laufblöðum og vaxkenndu lagi á ytra yfirborði sínu. Aðrar jurtir geta lifað lengri þurrka af ef fræin þeirra grafast. Í gegnum söguna hafa þurrkar leitt til fólksflutninga og mannúðarmála.
Samuel de Champlain

Samuel de Champlain (fæddur Samuel Champlain; skírður 13. ágúst, 1574 – 25. desember, 1635) var franskur landkönnuður sem stofnaði Nýja Frakkland og borgina Québec í Nýja heiminum 3. júlí 1608. Hann var sá fyrsti sem gerði nákvæmt kort af austurströnd Kanada og átti þátt í stofnun fyrstu nýlendnanna þar.

Hann hóf könnun Norður-Ameríku með frænda sínum, François Gravé Du Pont, árið 1603. Á milli 1604 og 1607 átti hann þátt í stofnun fyrstu evrópsku nýlendunnar norðan við Flórída, Port Royal í Akadíu. Árið 1608 stofnaði hann svo frönsku byggðina sem síðar varð Québec-borg. Hann kannaði Vötnin miklu, fyrstur Evrópumanna, og gaf út landakort og ferðabækur með upplýsingum sem hann fékk frá frumbyggjum og Frökkum sem bjuggu meðal þeirra. Hann stofnaði til tengsla við innúa, alkonkvína og húrona sem hann aðstoðaði í stríði þeirra við írókesa.

Árið 1620 skipaði Loðvík 13. Champlain að hætta landkönnun og helga sig stjórnsýslu nýlendunnar. Hann var því í reynd landstjóri Nýja Frakklands. Hann stofnaði skinnaverslunarfélög og hafði umsjón með þróun nýlendunnar í árdal Lawrence-fljóts þar til hann lést árið 1635.