arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Basil Lanneau Gildersleeve

Basil Lanneau Gildersleeve (23. október 1831 í Charleston í Suður-Karólínu – 9. janúar 1924) var bandarískur fornfræðingur.

Gildersleeve brautskráðist frá Princeton-háskóla árið 1849, átján ára gamall. Þá hélt hann til Þýskalands til þess að nema hjá Johannes Franz í Berlín, Friedrich Ritschl í Bonn og Schneidewin í Göttingen, þaðan sem hann hlaut doktorsgráðu árið 1853. Frá 1856 til 1876 gegndi hann stöðu prófessors í grísku við Virginíu-háskóla og kenndi einkum latínu árin 1861 til 1866. Árið 1875 tók Gildersleeve við kennslustöðu í fornfræði við Johns Hopkins University í Baltimore.

Árið 1880 var "American Journal of Philology" stofnað undir ritstjórn Gildersleeves. Hann gaf út latneska málfræðibók, "Latin Grammar", árið 1867 (sem var endurskoðuð af Gonzalez B. Lodge 1894 og aftur 1899) og ýmsar latneskar lestrarbækur fyrir framhaldsskóla. Hann ritstýrði einnig útgáfu á verkum Persiusar (1875).

Gildersleeve gaf út Ólympíu- og Pýþíukvæði Pindarosar árið 1885 og bók um gríska setningafræði, "Syntax of Classic Greek", árið 1900. Ritgerðasafn hans "Essays and Studies Educational and Literary" kom út 1890.

Gildersleeve var kosinn forseti American Philological Association árið 1877 og aftur 1908. Hann var sæmdur heiðursdoktorsnafnbót við ýmsa háskóla, m.a. College of William and Mary (1869), Harvard-háskóla (1896), Yale (1901), University of Chicago (1901) og University of Pennsylvania (1911).

Gildersleeve lét af kennslu árið 1915. Hann lést árið 1924.
Magnús Scheving

Magnús Örn Eyjólfsson Scheving (10. nóvember 1964) er íslenskur íþróttamaður, rithöfundur, leikari, og athafnamaður.

Hann er aðalhöfundur leikritanna og sjónvarpsþáttanna um Latabæ þar sem hann leikur Íþróttaálfinn. Efninu er beint að börnum og er markmið þess að hvetja til heilbrigðs lífernis.

Ferill.

Magnús hóf að æfa þolfimi á níunda áratugnum og vann fyrsta íslandsmótið í þolfimi árið 1995. Árið 1993 varð hann Norðurlandameistari, og Evrópumeistari í tvígang árin 1994 og 1995. Hann var valinn íþróttamaður ársins á Íslandi árið 1994. Magnús er forstjóri, skapari, og meðstofnandi "Latabæ Entertainment" sem framleiðir bækur, myndbönd, leiki og íþróttavörur sem stuðla eiga að heilbrigðum lífstíl barna.

Árið 2006, fékk Magnús viðurkenningu á Edduverðlaununum fyrir Latabæ.

Latibær.

Magnús hefur löngum beitt sér fyrir eflingu almenns heilbrigðis og lagt áherslu á hollt mataræði. Magnús skrifaði barnabókina "Áfram Latibær" árið 1991.

Baltasar Kormákur setti söguna upp sem leikrit og var það í sýningu 1995–1997. Stefán Karl Stefánsson lék svo titilhlutverkið í framhaldsleikritinu "Glanni glæpur í Latabæ" sem sýnt var 1999.

Bandaríska barnasjónvarpsstöðin Nickelodeon gerði þætti um Latabæ í fjórum þáttaröðum. Þættirnir kölluðust "Lazytown" og voru sýndir frá 2004–2007 og 2013 og öðluðust heimsfrægð. Magnús lék líka Íþróttaálfinn í þeim þáttum.

Árið 2014 sagði Magnús skilið við Latabæ eftir margra ára velgengni og eftirlét fimleikamanninum Dýra Kristjánssyni að leika Íþróttaálfinn.

Myndir.

Magnús lék illmennið í kvikmyndinni "The Spy Next Door" frá 2010.

Einkalíf.

Magnús var giftur Ragnheiði Melsteð. Þau skildu árið 2014. Magnús og Ragnheiður eiga tvö börn en hann á aðra dóttur úr fyrra sambandi.
Teljanlegt mengi

Teljanlegt mengi er mengi formula_1, sem er þannig búið að mögulegt er að setja fram gagntæka vörpun frá því á hlutmengi formula_2 náttúrulegu talnanna. Ef formula_3 inniheldur óendanlega mörg stök (t.d. ef formula_3 er mengi frumtalnanna eða sléttu talnanna) er formula_1 ennfremur "teljanlega óendanlegt". Sé mengi ekki teljanlegt er það kallað "óteljanlegt".

Óformleg útskýring.

Vissulega er ógjörningur að telja að fullu upp óendanleg mengi, teljanleg eða óteljanleg, í raunveruleikanum. Hvortveggja innihalda jú óendanlega mörg stök og gætu því í fljótu bragði virst jafn"óteljanleg" fyrir vikið. En það sem greinir að óendanleg mengi sem eru teljanleg og þau sem eru óteljanleg er að ef "S" er teljanlegt mengi er alltaf til upptalning á "S" (þ.e. runa af stökum úr "S") sem kemur að hvaða staki "a" ∈ "S" sem er fyrr eða síðar ef haldið er áfram nógu lengi.

Ef "S" er óteljanlegt er ekki svo, þ.e. sama hvernig reynt er að telja "S" upp er alltaf til stak "a" ∈ "S" sem aldrei verður talið upp, sama hversu lengi er talið.
Sigurd Islandsmoen

Sigurd Islandsmoen (fæddur 27. ágúst 1881, látinn 1. júlí 1964) var norskt tónskáld og organisti í Moss.

Islandsmoen ólst upp í Bagn í Sør-Aurdal og fjölskylda hans vanaði mjög tónlist og söng. Hann gekk á kennaraskóla og vann sem kennari á árunum 1904–16, þar af síðustu 6 árin sem tónlistarkennari í Gjøvik. Hann lærði síðan við Norges musikkhøgskole (ísl. "Tónlistarháskóli Noregs") og síðar í Leipzig hjá Max Reger. Hann varð organisti eftir nám og starfaði við kirkjuna í Moss (1916–61) og gerði mikið fyrir tónlistarlíf bæjarins. Hann stofnaði "Moss korforening" og var í samstarfi við "Moss orkesterforening".

Tónverk.

Islandsmoen er þekktastur fyrir lagið „Det lysnet i skogen“ við texta Jørgen Moe. Að auki samdi hann fræga sálumessu (n.: "Rekviem"), óperuna „Gudrun Laugar“, tvær sinfóníur, óratóríur, „Israel i fangenskap“ og „Heimat frå Babel“, kóraverkið „Missa solemnis“ og önnur verk, kammertónlist sem og fjöldamörg sönglög.
Vesturbæjarskóli

Vesturbæjarskóli er íslenskur grunnskóli í vesturbæ Reykjavíkur. Nemendur eru um 340 og starfsmenn 40. Vesturbæjarskóli var stofnaður 1958 og var til bráðabirgða í húsnæði Stýrimannaskólans og gekk þá stundum undir nafninu "Öldugötuskóli". Skólinn hefur verið einsetinn síðan 1999. Skólastjóri er Hildur Hafstað.
Pottaska

Pottaska (K2CO3) er efnasamband Kalíns og karbónats. Pottaska hefur frá fornu fari verið notuð til að búa til gler og sápu og í tilbúinn áburð. Nafnið vísar til þess að efnið var unnið úr viðarösku. Pottaskan hefur þrjú nöfn samkvæmt gömlum bókum: Alkali, lútarsalt og pottaska.

Pottaska er víða í gömlum uppskriftum. Stundum hefur hún verið notuð í stað lyftidufts. Einnig var hægt að nota hana til að koma í veg fyrir að mjólk ysti, eða eins og segir í gömlu húsráði:

"Ef mjólk ysti við suðu, var látið dálítið af hreinsaðri pottösku í mjólkina og hún soðin nokkra stund og hrært vel í pottinum, þá losnaði draflinn í sundur og mjólkin varð jafngóð aftur."
AFC Austur

AFC Austur eða AFC East er austur-riðill AFC deildarinnar í NFL-deildinni. Riðillinn var búin til eftir að AFL og NFL sameinuðust árið 1970. Til ársins 2002 voru Baltimore/Indianapolis Colts með í AFC austur riðlinum en þeir voru síðan færðir í AFC suður-riðilinn það ár. Meðlimir austurriðils AFC eru:

Fjöldi skipta í umspilum.

1 Þekktir sem Baltimore Colts fyrir árið 1984. Færðir í AFC Suður árið 2002.
Theodore Kaczynski

Theodore John Kaczynski („Ted“) (fæddur 22. maí 1942), einnig þekktur undir viðurnefninu unabomber er bandarískur stærðfræðingur sem er alræmdur fyrir öfgakennda herferð sína gegn nútíma tæknisamfélagi ásamt því að senda bréfasprengjur til fjölmargra háskóla og flugfélaga á árunum 1978 til 1995. Hann drap þrjá og særði 23.

Í riti sínu „Iðnsamfélag og framtíð þess“ (einnig þekkt sem „Unabomber stefnulýsingin“) staðhæfir hann að gjörðir sínar hafi verið nauðsynlegar til þess að draga athygli fólks að þeirri sýn sinni hversu hættuleg nútíma tækniþróun er orðin manninum. Kaczynski vann að árásum sínum í von um að hvetja aðra til að berjast gegn því sem hann kallaði „stöðugt tækniokur“ og álítur vera að leggja mannkynið undir sig. Því hefur verið haldið fram að leitin að Theodore Kaczynski sé sú dýrasta í sögu bandarísku Alríkislögreglunar FBI.

Ævisaga.

Kaczynski fæddist í Chicago og foreldrar hans, Theodore Richard Kaczynski og Wanda Theresa Dombek, voru af pólskum ættum. Móðir hans var kennari en faðir hans starfaði við bjúgnagerð.

Frá fyrsta til fjórða bekkjar gekk Kaczynski í Sherman Elementary skólann í Chicago. Hann kláraði svo fimmta til áttunda bekk í Evergreen Park Central. Greindarpróf sem hann tók í fimmta bekk leiddu að þeirri niðurstöðu að hann gæti sleppt sjötta bekk og farið beint í þann sjöunda. Samkvæmt nokkrum greindarprófum hafði hann töluvert háa greindarvísitölu og foreldrum hans var sagt að sonur þeirra væri snillingur. Hann segir sjálfur að greindarvísitala sín hafi mælist á milli 160 og 170. En niðurstöður greindarprófanna sem hann tók í æsku hafa ekki fengist birtar opinberlega. Kaczynski segir sjálfur að það að hafa hoppað upp um bekk hafi haft veigamikil áhrif á líf sitt. Hann man eftir sér mjög utanveltu innan um alla eldri nemendurna og segist hafa þurft að þola bæði stríðni og svívirðingar frá þeim. Móðir hans, Wanda Kaczynski, hafði svo miklar áhyggjur félagslegum þroska hans að hún hugleiddi að skrá hann í félagsfræðirannsókn á vegum Bruno Bettelheim sem gekk út á að rannsaka hegðun einhverfra barna. Hann á að hafa óttast bæði annað fólk og byggingar, og hann lék sér heldur einn en innan um önnur börn. Hann náði hinsvegar að mynda vinatengsl við greindarskertan strák, en það voru í raun einu tengsl hans við önnur börn í æsku.

Kaczynski var dæmdur í ævilangt fangelsi án möguleika á náðun seinna meir. Hann er lokaður inni í Administrative Maximum Facility supermax in Florence, Colorado.
Strengur (tölvunarfræði)

Strengur er gagnagerð í flestum forritunarmálum notað til að vinna með texta. Strengir bæði í forritunarmálum og stærðfræði eru notaðir til þess að halda utan um raðir tákna úr fyrirfram ákveðnum mengjum. Þessi mengi eru endanleg og kallast stafróf. Stafrófin geta verið mismunandi milli forritunarmála en oftast er um að ræða sammengi tölustafa, bókstafa og tákna. Strengir eru óbreytanlegir en forritunarmál bjóða gjarnan upp á leiðir til að meðhöndla strengi á ýmsa vegu.

Dæmi úr Java-kóða.

Nýr strengur búinn til:

String str = "abc";

Má líka gera það svona:

char data[] = {'a', 'b', 'c'};

String str = new String(data);

Dæmi um hvernig má meðhöndla streng:

System.out.println("abc");

String cde = "cde";

System.out.println("abc" + cde);

String c = "abc".substring(2,3);

String d = cde.substring(1, 2);
Richard Janko

Richard Janko (30. maí 1955 í Weston Underwood á Englandi) er bandarískur fornfræðingur og textafræðingur sem fæst einkum við forngrískar bókmenntir. Hann er prófessor í fornfræði við University of Michigan í Ann Arbor.

Menntun og starfsferill.

Hann lauk BA-gráðu í fornfræði árið 1976 og hélt þá til Cambridge þar sem hann stundaði framhaldsnám við Trinity College. Hann lauk doktorsgráðu sinni þaðan árið 1980. Doktorsritgerð Jankos hét „Studies in the language of the Homeric Hymns and the dating of early Greek epic poetry“ en leiðbeinandi hans var John Chadwick

Janko kenndi grísku við St Andrews-háskóla á Skotlandi veturinn 1978-1979. Hann varð rannsóknarfélagi á Trinity College í Cambridge 1979-1982 en hélt síðan til Bandaríkjanna þar sem hann tók við lektorsstöðu (e. assistant professor) í fornfræði við Columbia-háskóla í New York. Hann gegndi þeirri stöðu í tvö ár en árið 1987 tók hann við stöðu prófessors í fornfræði við Kaliforníuháskóla í Los Angeles. Hann gegndi þeirri stöðu til ársins 1994. Árið 1995 þáði Janko prófessorsstöðu við Lundúnaháskóla og kenndi þar til ársins 2002. Frá árinu 2003 hefur Janko gegnt stöðu Gerald F. Else Collegiate-prófessors í fornfræði og deildarforseta fornfræðideildar Michigan-háskóla í Ann Arbor.

Árið 2002 hlaut Janko Goodwin-verðlaunin, sem American Philological Association veita fyrir framúrskarandi fræðimennsku í fornfræði.
Þyrluþjónustan

Þyrluþjónustan er íslenskt fyrirtæki í flugrekstri sem rekur og leigir út þyrlur ásamt þyrluflugmönnum. Meðal annars til útsýnisflugs, leiguflug, þjónustuflug, tækifærisflug, kvikmyndaflug, ljósmyndaflug og þyrlukennsla. Þyrluflotinn er breytilegur eftir verkefnum en samanstendur af Bell og Eurocopter þyrlum eftir þörfum.

Þyrluþjónustan er fyrsti íslenski þyrlurekandi sem hlaut JAR OPS leyfi frá Flugmálastjórn Íslands og Joint Aviation Authority, nú EASA.

Þyrluþjónustan var stofnuð árið 1989 af Halldóri Hreinssyni og föður hans og flaug Halldór fyrir fyrirtækið til ársins 2008.

Eigandaskipti urðu í byrjun árs 2006 þá varð Haukur Þór Adolfsson stjórnarformaður og aðaleigandi ásamt Sigurði Pálmasyni sem er jafnframt framkvæmdastjóri. Flugrekstrarstjóri er Sindri Steingrímsson og yfirflugmaður félagsins er Reynir Freyr Pétursson.

Þyrluþjónustan bauð upp á þyrlukennslu á árunum 1991-92 og síðan frá 1998 til 2004.
Dagskrá 21

Dagskrá 21 eða Framkvæmdaáætlun 21 er alþjóðleg samþykkt Sameinuðu þjóðanna undirrituð á Heimsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um umhverfi og þróun af 179 þjóðum í Rio de Janeiro árið 1992. Samþykktinni er ætlað að vekja þjóðir heims til vitundar um sjálfbæra þróun. Þegar ljóst varð að Dagskrá 21 væri ekki nægilega mótuð fyrir hvert samfélag var samin Staðardagskrá 21 sem sveitarstjórnir eiga að nota til að vinna að sjálfbærri þróun. Þannig væri hægt að ná til grasrótarinnar.

Dagskrá 21 er ekki lagalega bindandi og framkvæmd hennar er valkvæm. Talan "21" vísar til 21. aldarinnar.

Áætlunin.

Áætlunin er 300 síðna skjal sem skiptist í fjóra hluta:

Staðardagskrá 21.

Staðardagskrá 21 er áætlun um sjálfbæra þróun innan stjórnsýslueininga innan ríkja, til dæmis sveitarfélaga. Hugmyndin bak við staðardagskrá 21 er sú að sjálfbær þróun samfélaga hvíli á þremur stoðum sem eru:
Ótti

Ótti eða hræðsla er íbyggið viðhorf og sterk óánægjuleg tilfinning vegna yfirvofandi hættu, sem er annaðhvort raunveruleg eða ímynduð.
Hlésey

Hlésey (danska: Læsø) er dönsk eyja í Kattegat, miðja vegu milli Gautaborgar og Friðrikshafnar.

Á Hlésey er enn stunduð saltsuða sem hófst á miðöldum og eyjaskeggjar eru frægir fyrir; það á einnig við um hin annáluðu "þangþök". Þang var áður dregið úr sjó og verkað og síðan notað sem efsta þekjulagið á þök bóndabæja. Nefnast slíkir bæir á dönsku: "tanggårde".

Hæsti punktur Hléseyjar er Höjsande 28 m og er á norðurhluta eyjarinnar.
Petra (borg)

Petra (grísku: πέτρα "petra" (steinn, klettur); Arabísku: البتراء, Al-Butrā) er forn borg að mestu höggvin inn í hamra austan Vadi Araba (وادي عربه) í S-Jórdaníu.

Petra var höfuðborg Nabatea, arabísks þjóðflokks, sem frá 3000 f.Kr. til 106 e.Kr. hafði allstórt ríki í NV-Arabíu. Hún er nú á heimsminjaskrá UNESCO.

&lt;br&gt;
Magellansund

Magellansund er sund milli Eldlands og meginlands Suður-Ameríku, sunnan við Punta Arenas. Það er 560 km langt og 5-30 km breitt. Sigling um Megellansund er erfið vegna þoku, strauma og vestanvinda.
Bitkjálkar

Bitkjálkar (eða bitkrókar eða áttengur) er fremsta par munnlima á sumum liðdýrum, t.d. krabbadýrum, skordýrum og margfætlum. Dýrin nota bitkjálkana til að hluta sundur fæðuna. Jaðrar bitkjálkana eru ýmist tenntir eða með skurðfleti.
Hálfkirkja

Hálfkirkja var fyrr á öldum kirkja með minni skyldur en alkirkja. Upphaflega hefur líklega ekki verið gerður greinarmunur á kirkjum en á 14. öld var búið að flokka þær í alkirkjur, hálfkirkjur og bænhús.

Í alkirkjum var skylda að messa hvern helgan dag en í hálfkirkjum annan hvern helgidag til að byrja með og voru þær útkirkjur frá alkirkjum. Þar var ekki prestur, heldur var þeim þjónað frá sóknarkirkjunni. Margar þeirra voru aðeins fyrir heimafólkið á bænum þar sem þær stóðu og ef til vill nálægar hjáleigur en aðrar þjónuðu fáeinum bæjum. Ekki voru kirkjugarðar við allar hálfkirkjur og þar sem þeir voru til staðar voru þeir oft aðeins heimagrafreitir fyrir fjölskyldu bóndans.

Smám saman dró úr gildi hálfkirkja, messum fækkaði og kirkjugarðar við þær voru aflagðir. Um og upp úr siðaskiptum var mörgum þeirra breytt í bænhús eða þær aflagðar, en einnig var sumum alkirkjum breytt í hálfkirkjur. Flestar þeirra voru lagðar af á 18. öld eða fyrr.
Ódalíska

Ódalíska var óspjölluð ambátt í tyrknesku kvennabúri sem með tíð og tíma gat orðið hjákona eða eiginkona hins tyrkneska soldáns.

Orðið er komið úr frönsku, en á uppruna sinn að rekja til tyrkneska orðsins "odalık", sem þýðir herbergisþerna eða salmeyja, en "oda" þýðir herbergi eða salur.

Ódalískur voru neðstar í virðingastiga kvennabúrsins, og þjónustuðu ekki soldáninn sjálfan, heldur hjá- og/eða eiginkonur hans og voru sérlegar þjónustumeyjar þeirra. Ódalískur voru venjulega ambáttir sem soldáninn fékk gefins og stundum voru það foreldrar stúlkunar sem gáfu soldáninum dóttur sína og vonuðust til að hún yrði hjákona hans eða eiginkona og kæmist þannig til áhrifa.

Ef ódalískurnar voru óvenju fallegar eða höfðu einstaka dans- eða sönghæfileika þá gekkst hún undir þjálfun til að verða hugsanleg hjákona soldánsins. Ef hún síðan varð valin til að sofa hjá soldáninum varð hún sjálfkrafa hjákona hans. Flestar hjákonur soldánsins hittu hann þó aðeins einu sinni, nema þær væru sérstaklega vel að sér í dansi, söng eða rekkjubrögðum og næðu þannig athygli hans. Ef hjákona fæddi soldáninum son varð hún sjálfkrafa eiginkona hans.
Pönk

Pönk, einnig kallað ræflarokk eða paunk á íslensku, er tónlistarstefna sem fram kom á 8. áratug 20. aldar. Pönk tónlistinn einkennist af mjög hrárri og einfaldri spilamennsku, jafnvel falskri. Í kringum tónlistina þróaðist mjög andfélagsleg menning sem fram kom í klæðnaði og lifnaðarháttum. Klæðnaðurinn samanstóð aftast af rifnum, sundurlausum og oft notuðum fatnaði en lifnaðarhættirnir niðurrífandi og áhangendur tónlistarinnar almennt andfélagslegir.

Pönktónlistin.

Ræturnar.

Rætur pönktónlistarinnar liggja í bandarískum hljómsveitum og tónlistarmönnum sem fram komu í kringum 1970, eins og The Velvet Underground, Iggy Pop and the Stooges og Patti Smith sem dæmi.

Upphafið.

En almennt er talað um að pönkið komi fram fyrir alvöru á árunum 1974 - 1976 með hljómsveitum eins og Sex Pistols, The Clash and The Damned í London og Television og the Ramones í New York. Meðal þekktra íslenskra pönkhljómsveita eru Fræbbblarnir, Utangarðsmenn, Purrki Pillnikk og Q4U.

Pönk menningin.

Pönk menninginn var ekki bara andfélagsleg því eitt hennar aðaleinkenni var að "gera hlutina sjálfur" (e. "do it your self" eða "DIY") frekar en láta þjóðfélagið og stórfyrirtæki stýra hlutunum. Það spruttu upp einyrkja plötu-, bóka- og tímaritaútgáfur, klúbbar og verslanir sem áhangendur tónlistarinnar stýrðu sjálfir. Á Íslandi var það plötuverslunin Grammið og útgáfufyrirtæki með sama nafni sem var helsta driffjöðurinn í starfsemi. Margir pönkarar aðhylltust stefnur eins og anarkisma þótt almennt væri pönkið ópólitísk, nema með því að vera á móti öllu því kerfi sem uppi var þegar stefnan kemur fram og því sem tónlistarbransinn stóð fyrir þá.
Tíðni

Tíðni, stundum sveiflutíðni ef um reglulega sveiflu er að ræða, er mælikvarði á hversu oft tiltekinn atburður verður á ákveðinni tímaeiningu. SI-mælieining tíðni er hertz, sem einnig nefnist "rið" á íslensku. Táknið fyrir tíðni er "f" og á það rætur sínar að rekja í enska heitið á tíðni, "frequency". Tíðni er formlega skilgreind sem

formula_1

þar sem "T" er sveiflutími.

Horntíðni, táknuð með "f", á við hringhreyfingu og telur hve mörgum "hringjum" (2π rad) er lokið á hverri tímaeiningu, þ.e.

"f" := ω/2π,

þar sem ω er hornhraði.

Fourier-vörpun er fall sem breytir tíma formengi merki í tíðnisvið merka.

Bylgjur og tíðni.

Bylgjur hafa tíðni og þá er talað um fjölda bylgjuumferða á tímaeiningu (sekúndu ef mæla á bylgjuna í Hz, sem er yfirleitt gert). Hægt er að reikna tíðni bylgju með eftirfarandi jöfnu

formula_2

þar sem "v" táknar hraða bylgjunnar og "formula_3" táknar bylgjulengd bylgjunnar.
Höfrungar

Höfrungar eða Höfrungaætt (fræðiheiti: "Delphinidae") eru ein af fimm ættum tannhvala. Flestar tegundir höfrunga eru tiltölulega litlir hvalir, allt niður í 1,2 metrar á lengd. Háhyrningur er ekki höfrungur. Þó verður hann jafnvel yfir níu metrar á lengd og um tíu tonn. Höfrungar lifa aðallega á uppsjávarfiski og smokkum sem lifa ofarlega í sjó. Þeir ferðast um í vöðum og hafa samvinnu um veiðar.

Kínverski vatnahöfrungurinn (l. "Lipotes vexillifer") sem átti heimkynni sín í Jangtse-fljótinu í Kína var talinn útdauður árið 2006.
Hrútafjörður

Hrútafjörður er um 36 km langur fjörður, sem liggur suður úr Húnaflóa. Næsti fjörður fyrir norðan hann er Bitrufjörður. Byggðin á vesturströndinni, Strandamegin, kallaðist Bæjarhreppur og var syðsta sveitarfélagið á Ströndum. Skráður íbúafjöldi í hreppnum var um það bil 100 manns, sem hafa atvinnu af landbúnaði, verslun og þjónustu. Dálítið þéttbýli er á Borðeyri.

Eftir að sameining Húnaþings vestra og Bæjarhrepps var samþykkt þann 3. desember 2011 voru þessi tvö sveitarfélög sameinuð um áramótin 2011-2012. Sveitarfélagið Húnaþing vestra nær því upp á miðjan Stikuháls, sem aðskilur Hrútafjörð og Bitrufjörð á Ströndum.

Við austanverðan fjörðinn var áður Staðarhreppur, en er nú hluti af Húnaþingi vestra. Þar er Reykjatangi þar sem er Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna og áður var rekinn Héraðsskólinn á Reykjum. Við miðjan Hrútafjörð er Hrútey sem er í eigu Melstaðarkirkju. Í eynni er gjöfult æðarvarp.

Inn Hrútaförð var siglingaleið fraktskipa fyrr á árum og sigldu þau þá inn til Borðeyrar með vistir og varning.

Hrútafjörður þótti erfiður til siglinga fyrir stór skip sökum þess hve skerjóttur hann er. Nokkur hætta var því á að flutningaskip tækju niðri á einhverjum köflum í firðinum.

Mörk Stranda og Húnaþings, og þar með einnig mörk Vestfjarða og Norðurlands, liggja frá botni Hrútafjarðar með Hrútafjarðará, síðan vestur yfir miðja Holtavörðuheiði upp á Tröllakirkju. Innsti byggði bærinn var áður Grænumýrartunga en er núna Óspaksstaðir eftir að Grænumýrartunga fór í eyði árið 1967.

Í Landnámabók er sagt að Ingimundur gamli Þorsteinsson hafi gefið firðinum nafn þegar hann kom þar við í leit sinni að landi til að nema og fann tvo hrúta. Bálki Blængsson er hins vegar sagður hafa numið land í Hrútafirði og búið á Bálkastöðum og síðan í Bæ. Hann á að hafa verið son Sóta af Sótanesi og barist í Hafursfjarðarorustu gegn Haraldi konungi. Í landnámi Bálka byggðu síðan landnámsmennirnir Arndís auðga Steinólfsdóttir, Grenjuður og Þröstur Hermundarsynir, Eysteinn meinfretur Álfsson og Þóroddur.
Mammút

Mammút getur átt við um:
1202

Árið 1202 (MCCII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1213

Árið 1213 (MCCXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Haugarfi

Haugarfi (fræðiheiti: "Stellaria media") er jurt af hjartagrasaætt sem þrífst vel í áburðarríkum jarðvegi. Blómin eru lítil og hvít. Hann er talinn illgresi.

Á Íslandi er haugarfi þekktur hýsill fyrir fræhyrnublaðmyglu, þrátt fyrir að vera ekki af ættkvísl fræhyrna ("Cerastium").
Akkeron

Akkeron er undirheimafljót í grísku goðafræðinni. Handan þess er gullrótarengið, þar sem skuggar hinna framliðnu eru á reiki.

Akkeron er eitt þriggja fljóta í undirheimum. Önnur eru: Styx, Kokytos (tárafljót) og Pyriflegeþon (eldfljót). Mætast Kokytos og Pyriflegeþon, falla loks í Akkeron og mynda öll óskaplegan dunandi flaum. Síðar hugsuðu menn sér, að Akkeron myndaði takmörk undirheima.

Akkeron er stundum haft um Hades, dauðaheima. Virgill hefur Akkeron í þeirri merkingu þegar hann minnist á fljótið í VI. Bók "Eneasarkviðu", línu 312 og eru fræg orð: "flectere si nequeo superos, Acheronta movebo" eða „Geti ég ekki breytt vilja guðanna, þá hreyfi ég við Akkeron“.
1230

Árið 1230 (MCCXXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin