arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Bahá'í trúin

Bahá'í trúin (borið fram „bahæj“) er ung trúarbrögð stofnuð á 19. öld í Persíu (nú Íran) af Mírzá Husayn 'Alí (1817-1892) sem síðar fékk titilinn Bahá'u'lláh (Dýrð Guðs). Fylgjendur bahá'í trúarinnar eru kallaðir bahá'íar. Þeir eru um sex milljónir í yfir tvö hundruð löndum. Bahá’í trúin er, frá landfræðilegu sjónarmiði, talin næstútbreiddasta trú heims á eftir kristni.

Bahá'í ritin tala um það að öll helstu trúabrögð heims séu frá Guði komin og tala gjarnan um „stighækkandi opinberun“. Þetta hugtak er oft útskýrt með skólagöngu. Skólinn er aðeins einn en kennararnir margir. Mannkynið þroskast stig af stigi og þarf því alltaf á nýjum kennara að halda til að leiðbeina því á andlegri og félagslegri þroskagöngu þess í samræmi við þarfir þess og aðstæður hverju sinni. Þeir sem Búddha talaði til á sínum tíma þurftu á öðrum boðskap að halda en þeir sem Múhameð talaði til mörg hundruð árum seinna. Nokkrir af þessum miklu fræðurum og andlegum leiðtogum mannkynsins voru Abraham, Krishna, Móses, Saraþústra, Búddha, Kristur og Múhammeð. Bahá’íar líta á Bahá’u’lláh sem nýjasta fræðarann í þessari röð og telja hann kominn með boðskap fyrir mannkynið á tímum einingar og gífurlegra breytinga á högum þess. Bahá’í ritin segja að Guð muni halda áfram að senda mönnunum boðbera sína meðan mannkynið lifir á jörðinni.

Meginkenningar bahá'í trúarinnar eru að Guð sé einn, trúabrögðin séu af einni og sömu rót og mannkynið sé eitt. Iðkun bahá'í trúarinnar fer einkum fram á heimilum trúaðra eða öðrum samkomustöðum sem samfélög bahá'ía nota. Átta tilbeiðsluhús bahá'ía hafa verið reist, eitt í hverri heimsálfu, og tvö svæðistilbeiðsluhús hafa verið reist og sex þjóðar- og svæðistilbeiðsluhús eru í bígerð. Þau hafa öll níu dyr vegna þess að talan 9 er heilög tala í bahá'í trúnni. Orðið "Bahá" hefur tölugildið 9 í arabísku, og talan táknar einnig uppfyllingu og fullkomnun (vegna þess að hún er hæsti tölustafur tugakerfisins). Heimsmiðstöð bahá'í trúarinnar er í Haifa í Ísrael og þar er aðsetur æðstu stofnunar trúarinnar (Allsherjarhús réttvísinnar) sem og helgistaðir hennar og þangað fara bahá'íar í pílagrímsferðir. Þó búa engir bahá'íar í Ísrael í dag nema tímabundið í tengslum við Heimsmiðstöðina. Heimsmiðstöðin er þar staðsett vegna þess að upphafsmenn trúarinnar hröktust frá Íran og settust að í Haifa.

Bahá'í trúin hefur sitt eigið dagatal, með ártal sem miðast við árið 1844. Nýtt ár gengur í garð við jafndægur á vori. Hvert ár hefur 19 mánuði og hver mánuður 19 daga, með 4-5 aukadaga sem fylla upp í árið. Þess má geta að í hinu for-kristna dagatali ásatrúarmanna á Íslandi voru líka fáeinir utanmánaðardagar sem rúnnuðu af hlaupár og gerðu alla mánuðina jafn langa og voru kallaðir vetrarnætur.

Á Norðurlöndunum hefur einungis Grænland hlutfallslega fleiri átrúendur en á Íslandi.

Rit bahá'í trúarinnar eru viðamikil og skorðast ekki við eina bók heldur margar bókahillur og hefur innan við helmingur verið þýddur yfir á ensku og sum helgustu rit trúarinnar hafa einungis tiltölulega nýlega verið þýdd yfir á ensku.
Reject All American

Reject All American er plata sem bandaríska hljómsveitin Bikini Kill gaf út árið 1996.
Fjallahreppur

Fjallahreppur var hreppur í Norður-Þingeyjarsýslu sunnanverðri.

Hreppurinn var stofnaður árið 1893 þegar Skinnastaðarhreppi var skipt í tvennt. Nyrðri hlutinn varð að Öxarfjarðarhreppi.

Hinn 1. janúar 1994 sameinaðist Fjallahreppur Öxarfjarðarhreppi á ný undir merkjum hins síðarnefnda.
Rufus Wainwright

Rufus McGarrigle Wainwright (fæddur 22. júlí, 1973) er kanadísk-bandarískur söngvari/lagahöfundur.
Einhliða einangrun Japan

Einhliða einangrun Japan (japanska: 鎖国, "Sakoku") hófst árið 1641 og stóð í tvær aldir, eða til 1853. Einangrunin var uppistaða í utanríkisstefnu Tokugawa-stjórnarinnar á Jedótímabilinu. Dauðarefsing lá við því að koma til Japans eða fara frá Japan. Dauðarefsing við því að yfirgefa Japan var ekki aflögð fyrr en á Meiji-tímabilinu.

Undantekning á reglunni var verslun Hollendinga á Dejima-eyju í Nagasaki. Í Nagasaki fóru og fram viðskipti við Kína og á Tsushima-svæðinu í Nagasaki fóru fram viðskipti við Kóreumenn. Kóreumenn stunduðu og viðskipti á Ryukyu-eyju við suðvestanverða Kyushu. Til viðbótar sendu kaupsýslumennirnir reglulega sendinefndir til sjógunsins í Jedó.

Einangruninni var framfylgt svo stjórnin gæti haft hemil á samskiptum við önnur ríki. Síðar var hún notuð til að verja japanskar auðlindir fyrir ágangi útlendinga og takmarka útflutning á japönskum málmum.
Blantyre (Malaví)

Blantyre er fjölmennasta borg Malaví með um það bil 745.400 íbúa (2013). Blantyre er höfuðborg Blantyre-héraðs auk þess sem konungshöllin og hæstiréttur landsins er í borginni.

Borgin er nefnd eftir Blantyre í Skotlandi eftir heimabæ David Livingstone sem kannaði svæðið.
Ránfuglar

Ránfuglar (fræðiheiti: "Accipitriformes") er samheiti þriggja ættbálka fugla haukunga, fálkunga og ugla. Þessir fuglar eiga það allir sameiginlegt að hafa góða sjón sem gerir þeim kleyft að sjá bráð hátt úr lofti, sem og kröftugar klær og gogg til að rífa í sig bráð.

Haukungar og fálkungar eru saman kallaðir dagránfuglar, enda fylgja þeir því hinu hefðbundna mynstri að sofa á næturnar og veiða sér til matar á daginn. Uglur eru hinsvegar náttfuglar sem veiða sér til matar á nóttunni og hvílast yfir daginn.

Ránfuglar ráðast gjarnan á hryggdýr sem eru nokkuð stór samanborið við stærð þeirra sjálfra.
Trilljón

Trilljón er heiti yfir stóra tölu sem má einnig tákna sem 1.000.000.000.000.000.000, sem 1018, eða sem þúsund billjarðar.

Sjá einnig umfjöllun um stórar tölur.
Hveiti

Hveiti (fræðiheiti: "Triticum") er ættkvísl jurta af grasaætt. Hveiti er korntegund sem á rætur að rekja til frjósama hálfmánans í Austurlöndum nær og Eþíópíu en er nú ræktað um allan heim. Árið 2007 var heimsframleiðsla á hveiti 607 milljónir tonna, en það var þá þriðja mesta framleiðsla á korntegund, á eftir maís (784 milljón tonn) og hrísgrjónum (651 milljón tonn). Árið 2009 var heimsframleiðsla á hveiti komin í annað sæti á eftir maís eða 682 milljónir tonna. Hveiti er yfirleitt malað í mjöl sem notað er til að búa til brauð, kökur, pasta og kúskús og einnig í bjórgerð og vodka svo eitthvað sé nefnt. Trefjaríkt hveitiklíð er einnig notað bæði til manneldis og í skepnufóður. Sumt fólk hefir óþol eða ofnæmi fyrir glúteni sem er að finna í hveiti og getur það valdið sjúkdómum í mjógirni (fitusaurslífsýki (e. celiac disease)) og fleiri einkennum. Hveiti er ræktað á ökrum og er svo unnið eftir að það hefur verið þreskt.

Landfræðileg útbreiðsla hveitis er meiri en annars korns og það er ein mikilvægasta grundvallarfæða mannkyns. Alþjóðaviðskipti með hveiti eru meiri en með afurðir allrar annarrar jarðræktar samanlagt. Próteininnihald hveitis er meira en í öllu öðru korni, jafnvel maís og hrísgrjónum og á heimsvísu er það helsta uppspretta jurtapróteina í fæðu manna.

Margar tegundir eru til af hveiti en sú tegund sem mest hefur verið notuð til að framleiða mjöl í bakstur nefnist í flokkunarkerfi lífvera Triticum aestivum. Önnur tegund af hveiti sem mikið hefur verið á heilsuvörumarkaðnum síðustu ár er í daglegu tali kölluð spelt og hefur fræðiheitið Triticum spelta. Þegar spelt kom á markaðinn var fullyrt að þeir sem hefðu ofnæmi fyrir hveiti og einnig þeir sem eru með glútenóþol þyldu spelt. Einstaklingar með glútenóþol sem prófuðu þessa vöru komust fljótt að því að þessi fullyrðing stóðst engan veginn.
Brú

Brú er mannvirki sem oftast spannar illfært bil milli tveggja staða, hvort sem er yfir á, gil, gjótu, dal, veg, stöðuvatn eða sjó. Fyrstu brýrnar voru úr viði, trjádrumbar, síðar voru steinar notaðir til brúarsmíði og loks stál og steinsteypa.
Flugsund

Flugsund er sundaðferð skyld bringusundi, en e.t.v. líkari skriðsundi. Handatök eru svipuð og í skriðsundi, nema að báðar hendur fara í einu. Fótatökin eru svipuð sveiflum sporðablaðka á sjávarspendýrum, fótunum er sveiflað samtímis upp og niður. Fótatökin eru kölluð ,sporður". Öndun í flugsundi er eins og í bringusundi.
Konungsríkið Sardinía

Konungsríkið Sardinía var konungsríki sem stóð þar sem nú er Norðvestur-Ítalía frá 1297 til 1861 þegar Ítalía var sameinuð. Ríkið var stofnað svo að segja úr engu sem sárabót fyrir Jakob réttláta konung Aragón eftir átök Angevína og Aragón um Konungsríkið Sikiley (sem meðal annars hafði leitt til sikileysku aftansöngvanna 1282). Með sérstakri tilskipun gerði Bónifasíus 8. páfi Jakob að konungi Sardiníu með "licentia invadendi" fyrir Sardiníu og Korsíku.

Konungar Aragón og Spánar (frá 1479) ríktu yfir konungsríkinu sem í reynd náði bara yfir Sardiníu. Við lok Spænska erfðastríðsins 1713 fékk hertoginn yfir Savoja, Viktor Amadeus 2., yfirráð yfir Sikiley. Spánn reyndi að leggja aftur aftur undir sig eyjarnar 1720 sem lauk með ósigri og friðarsamningum í Haag þar sem Viktor Amadeus fékk Sardiníu í skiptum fyrir Sikiley sem Austurríska keisaradæmið fékk. Konungsríkið Sardinía var síðan konungsríki Savojaættarinnar þar til við sameiningu Ítalíu að ákveðið var að Ítalía yrði konungsríki og óskað eftir því að konungur Sardiníu gerðist konungur Ítalíu.

Þrátt fyrir nafnið var stærstur hluti ríkisins í Fjallalandi og Savoja og höfuðborg ríkisins var Tórínó.
Júríj Gagarín

Júrí Alexejevítsj Gagarín (rússneska: "Юрий Алексеевич Гагарин"; 9. mars 1934 – 27. mars 1968) var rússneskur geimfari og fyrsti maðurinn sem fór út í geiminn 12. apríl 1961.

Hann lærði flug samhliða vélvirkjun og var herflugmaður á orrustuflugvélum. 1960 var hann valinn ásamt 20 öðrum til að taka þátt í Vostok-áætluninni. Eftir strangt þjálfunarferli var hann valinn til að verða fyrsti maðurinn í geimnum. Valið stóð milli hans og German Títov sem varð síðan annar maðurinn í geimnum.

12. apríl 1961 fór Gagarín út í geiminn með Vostok 1. Samkvæmt fjölmiðlum á hann að hafa sagt þegar hann var kominn á braut um jörðu, „Ég sé engan guð hérna uppi.“

Gagarín lést í flugslysi þegar MiG-15 orrustuflugvél sem hann stýrði hrapaði.
Fellahreppur

Fellahreppur var hreppur í Norður-Múlasýslu, kenndur við sveitina Fell vestan Lagarfljóts.

Hreppurinn varð til, ásamt Tunguhreppi, þegar Tungu- og Fellnahreppi var skipt í tvennt á 19. öld.

Hinn 1. nóvember 2004 sameinaðist Fellahreppur Austur-Héraði og Norður-Héraði undir nafninu "Fljótsdalshérað".
Haífa

Haífa (hebreska: "חיפה") er hafnarborg í Ísrael sem liggur á norðurströnd landsins við Miðjarðarhaf, nálægt landamærum Líbanons. Íbúafjöldi er um 300.000. Bærinn hefur lengi verið þekktur sem dæmi um það að ólíkir trúarhópar geti búið saman í sátt og samlyndi.

Í borginni eru sérstök iðnaðarhverfi, eins og Matamgarðurinn, þar sem mörg ísraelsk og alþjóðleg hátæknifyrirtæki eru með rannsóknar- og þróunardeildir.

Í Haífa er heimsmiðstöð Bahá'í trúarinnar þar sem meðal annars er grafhýsi Bábsins á Karmelfjalli. Regla Karmelíta var stofnuð á fjallinu á miðöldum.

Höfnin í Haífa er stærsta farþegahöfn Ísrael og með stærstu útskipunarhöfnum landsins.
Międzyrzec Podlaski

Międzyrzec Podlaski er borg við fljótið Krzna í miðhluta Póllands.
Claude Debussy

Claude Debussy (22. ágúst 1862 - 25. mars 1918) var franskt tónskáld á rómantíska tímabilinu.

Ævi.

Hann byrjaði að nema klassíska tónlist þegar hann var 9 ára og vöktu hæfileikar hans mikla athygli. Fékk Debussy inngöngu í Paris Conservatoire aðeins 11 ára gamall og þegar hann var 22 ára hélt hann til Rómar til frekara náms og var þar í tvö ár. Hann var undir miklum áhrifum frá síðrómantískum tónskáldum eins og Wagner og einkennust tónverk Debussy af rómantískum og jafnframt dramatískum blæ.

Upp úr 1890 gaf hann út lagasafnið „The Suite Bergmansque“ sem inniheldur meðal annars lagið „Clair de Lune“. Margir segja að Clair de Lune sé sannkallað meistaraverk, fallegt og töfrandi. Verkið byrjar einfalt, eins og að sólin sé að setjast og máninn að koma upp, skínandi í allri sinni dýrð. Það er eins og tunglið sé að berjast við skýin um að sjást, um að komast fram og lýsa á jörðina og svo í lokin kemur mjög svipaður kafli og í byrjun, sólin er að koma upp og tunglið að hverfa af sviðsljósinu og deyja. Clair de lune þýðir "Skýrt tunglskin" eða "hreint tungl".

Debussy samdi „Children’s Corner Suite“ árið 1909 sem hann tileinkaði dóttur sinni og inniheldur það rómantísk og dramatísk verk auk nokkurra skemmtilegra verka eins og „Golliwogg’s Cake-Walk“, sem margir píanóleikarar hafa spreytt sig á að spila. Verkið er hratt og fjörugt og ber sömu einkenni og lag sem leikið hefur verið í fjölleikahúsi.

Á árunum 1913-1915 gaf hann út ýmis verk, balletta, sónatínur, Etýður og verk fyrir hljómsveit. Öll verk hans einkenndust af miklu drama og rómantík eða þá voru þau í léttari kanntinum, fjörug og hröð. Debussy skipti skyndilega um stíl og síðustu sónatínurnr sem hann samdi voru líkari fyrri verkum sínum, tærari, einfaldari.

Claude Debussy lést 25. mars 1918 af völdum krabbameins. Það var mikið uppþot í Frakklandi á þessum tíma og var ekki mögulegt að minnast hans með hefðbundinni útför.

Claude Debussy er enn þekktur fyrir að hafa verið innblástur í mörg tónskáld 20. aldarinnar. Lög hans áttu engin sín lík á þessum tíma og 20. aldar tónlist átti eftir að taka meira mið af því hvernig lögin hans voru. Það sem einkennir tónlist Debussy fram yfir hefðbundna evrópska tónlist framan af var meðal annars það hvernig hann notaðist við pedalinn á píanóinu, mun dreifðari og frjálsari og gefur það verkum hans sérstakann blæ og hvernig brotnir hljómar úr mismunandi tónstigum var blandað saman og mynduðu exótíska hljóma sem pössuðu saman þrátt fyrir andstæður sínar.

Flestir píanóleikarar kynnast verkum hans fyrr eða síðar en auðvitað hafa verk hans verið útsett fyrir nánast öll möguleg hljóðfæri, auk þess sem hann samdi balletta, sinfóníur og óperur. Frægasta verk hans er sennilega Clair de Lune sem hefur meðal annars prýtt kvikmyndir eins og Ocean’s Eleven og Dog Soldiers.
Skipsskrokkur

Skipsskrokkur, bátsskrokkur eða bolur er skrokkurinn eða skelin á skipi eða báti. Skrokkurinn flýtur á vatni og myndar veggi og gólf bátsins.

Ef skrokkurinn er gerður úr efni sem er léttara en vatn getur hann flotið, jafnvel þótt báturinn fyllist af vatni. Skrokkar sem eru gerðir úr efnum sem eru þyngri en vatn geta samt flotið þar sem þeir innihalda nægilegt magn lofts þannig að samanlagður þéttleiki skrokksins og loftsins verður minni en þéttleiki vatnsins.

Fyrstu bátsskrokkar sem gerðir hafa verið voru líklega holir trjábolir (eintrjáningar) en þegar á steinöld hefur mönnum tekist að smíða báta úr grind sem húðir voru strengdar á (húðkeipur). Síðar var farið að smíða skipsskrokka úr viði með því að festa borð á grind þannig að borðin sköruðust (súðbyrðingur) eða lægju saman (sléttbyrðingur). Með tímanum þróaðist skipsskrokkurinn og skip fengu bæði kjöl og kjölfestu sem gáfu aukinn stöðugleika.

Í dag er algengt að smíða báta úr trefjaplasti en stærri skip úr stáli.

Þegar skipskrokkur er rifinn er efni hans oft nothæft aftur. Efni þetta er nefnt "slátur".
Aristarkos frá Samóþrake

Aristarkos (, 220? - 143 f.Kr.?), frá grísku eyjunni Samóþrake, var málfræðingur og er einkum minnst fyrir að vera áhrifamesti fræðimaður Hómersfræða. Hann var bókasafnsstjóri bókasafnsins í Alexandríu og virðist hafa tekið við þeirri stöðu af kennara sínum Aristófanesi frá Býzantíon.

Hann ritstýrði mikilvægustu útgáfunni á texta Hómerskviða og er sagður hafa bætt við ákvæðismerkjum þeim sem Aristófanes, kennari hans, bjó til. Sennilegt þykir að annaðhvort hann eða, sem er líklegra, annar alexandrískur fræðimaður, Zenódótos, beri ábyrgð á skiptingu "Ilíonskviðu" og "Ódysseifskviðu" í 24 bækur hvorri. Samkvæmt upplýsingum í Suda samdi Aristarkos 800 ritgerðir () um ýmis efni en allar hafa glatast. Brot eru arðveitt í ýmsum fornum ritskýringum.

Sögum um dauða Aristarkosar ber ekki saman, þótt þær séu á einu máli um að hann hafi dáið meðan á ofsóknum Ptolemajosar VIII stóð. Samkvæmt einni sögu þjáðist Aristarkos af ólæknandi bjúg og á þá að hafa svelt sig til dauða í útlegð á Kýpur.

Tengsl Aristarkosar við textafræði, textarýni og bókmenntarýni hafa getið af sér hugtakið "aristark" (e. "aristarch") sem er notað um þann sem er góður og skynsamur texta- og bókmenntarýnir.
Viðskipti

Viðskipti í sinni einföldustu mynd felast í því að ákveðinn aðili skiptir við annan aðila á vörum eða þjónustu og öðrum verðmætum. Viðskipti eru viðfangsefni viðskiptafræðinnar og hagfræðinnar.
Lýrufuglar

Lýrufuglar (fræðiheiti: "Menuridae") eru ætt spörfugla, sem telur aðeins tvær tegundir, skartlýrufugl ("Menura novahollandiae") og prinslýrufugl ("Menura alberti") sem báðar lifa í Ástralíu. Stundum eru lýrufuglar flokkaðir í sér undirættbálk ásamt kjarrhölum. Á mörgum myndum af skartlýrufuglum eru þeir með stélfjaðrinnar upp eins á páfugli en í raun leggja þeir þær alveg yfir sig. Skartlýrufuglar herma stundum eftir hljóðum. Lýrufuglar voru lengi veiddir vegna fjaðranna og eru þeir núna sjaldgæfir. Lítið er vitað um hinn mannfælna prinslýrufugl.
Lest (skip)

Lest er rými þar sem afli fiskiskipa eða farmur kaupskipa er geymdur. Lestar geta verið mismunandi stórar eftir skipunum sem þær eru í. Í frystitogurum er yfirleitt bara ein stór lest en í uppsjávarskipum, þ.e. skip sem veiða uppsjávarfisk t.d. loðnu, síld, kolmunna, makríl, eru margar lestar. Í togurum og bátum er yfirleitt bara ein stór lest.
Stöð 2 Extra

Stöð 2 Extra var íslensk sjónvarpsstöð, rekin af 365 miðlum. Hún hóf útsendingar sumarið 2005.
Atli Húnakonungur

Atli Húnakonungur (406 – 453) var síðasti og voldugasti konungur Húna. Hann ríkti yfir stærsta veldi Evrópu síns tíma frá 434 til dauðadags. Veldið náði frá Svartahafi að Mið-Evrópu og frá Dóná að Eystrasalti. Hann var svarinn andstæðingur hvors tveggja Austrómverska ríkisins sem og þess Vestrómverska. Tvívegis réðst hann inn á Balkanskaga og umkringdi Konstantínópel í seinni innrásinni. Í Vestur-Evrópu hefur hans verið minnst fyrir miskunarleysi en sumar sögur lýsa honum sem heiðvirðum konungi.
Nefertítí

Nefertítí var æðsta eiginkona egypska faraósins Amenhótep IV (síðar nefndur Akhenaten) og tengdamóðir faraósins Tútankamons.
Seglabúnaður

Seglabúnaður seglskips er allur sá búnaður sem þarf til að sigla skipi. Hugtakið lýsir þeirri tegund reiða og segla sem notaður er á tilteknu skipi og sem aðgreinir oft gerð þess. Seglbúnaður skips nær þannig yfir fjölda sigla, tegund og fjölda segla. Seglabúnaður skips er líka breytilegur eftir veðri.

Seglabúnaður er hannaður með það fyrir augum að ef skipið missir stýri þá snúi það sér upp í vindinn og kljúfi ölduna fremur en fá hana á hlið.
Keisari Japans

Keisari Japans er tign sem gengur í erfðir. Keisarinn er aðeins þjóðhöfðingi og hefur í raun ekkert pólitískt vald. Líkt og þjóðhöfðingjar margra ríkja gegnir hann aðeins hlutverki sameiningartákns þjóðarinnar, en Japan er síðasta keisaradæmi heims.

Keisari Japans hefur ýmist haft tákrænt vald eða raunverulegt vald í gegnum tíðina, en einnig var hann lengi talinn „arahitogami“, eða lifandi guð. Síðasti keisari til að vera talinn guð var Showa, (Hirohito), en hann var neyddur til að afsala sér guðatigninni þegar seinni heimsstyrjöld lauk með ósigri Japana.
Rudolf Hess

Rudolf Walter Richard Hess (þýska: "Rudolf Heß", 1894-1987) var þýskur stjórnmálamaður, háttsettur meðlimur Nasistaflokksins og aðstoðarmaður Adolf Hitlers.

Æska og yngri ár.

Hess fæddist í Alexandríu í Egyptalandi og var sonur kaupmannsins Johanns Fritz Hess og Klöru, konu hans. Hess sótti þýska grunnskólann í Alexandríu en fór í menntaskóla í Bad Godesberg í Þýskalandi. Eftir menntaskólann hóf hann nám í Hamborg en lauk því aldrei, því hann gekk sjálfviljugur í þýska herinn þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út. Í hernum var hann til að byrja með í fótgönguliðinu, en seinna flugmaður.

Stjórnmálaferill.

Eftir stríðið nam Hess við háskólann í München og gerðist þar þjóðernissinni. Á Münchenarárunum kynntist Hess Ernst Röhm og Heinrich Himmler. Árið 1920 gekk Hess í Nasistaflokkinn og var meðal fyrstu meðlima þess flokks. Hess tók þátt í bjórkjallarauppreisninni 1923. Þegar nasistar komust til valda í Þýskalandi 1933 var Hess skipaður ráðherra.

Flugið til Bretlands.

10. maí 1941 flaug Hess til Skotlands í herflugvél í þeirri von að geta liðkað til fyrir friðarsamningum milli Þýskalands og Bretlands. Bretar veittu honum hinsvegar enga áheyrn og settu hann í fangelsi. Hess var háttsettur í þýska kerfinu en þrátt fyrir það og að oft sé talið að Hess hafi átt að vera arftaki Hitlers, gerðu Þjóðverjar ekkert í þessu. Hitler sagði eftir að Hess var fangaður að Hess hefði misst vitið og farið á eigin vegum. Ólíklegt verður að teljast að Hess hefði gert þetta af eigin frumkvæði í því stífa skipulagi og alræði sem einkenndi Hitler. Viðkvæm hlið á þessu er einnig sú staðreynd að bróðir Bretlandskonungs, sem Hess fór til fundar við í Skotlandi, var talinn hallur undir Þjóðverjana, sem var mjög viðkvæmt mál í Bretlandi — og þess vegna hafði Hess væntingar um árangur viðræðna við hann. Bretar plötuðu þó Hess og þarna var hann handtekinn.

Nürnbergréttarhöldin.

Við réttarhöldin í Nürnberg að stríðinu loknu var Hess gefið að sök að hafa staðið að skipulagningu árásarstríðs og að hafa brotið gegn heimsfriðinum. Hann var af dómstólnum úrskurðaður sekur og dæmdur í ævilangt fangelsi.

Eftir dóminn.

Dóminn afplánaði Hess í fangelsinu í Spandau og var raunar mikinn hluta þess tíma sem hann sat þar eini fanginn í fangelsinu. Árið 1987 er hann sagður hafa framið sjálfsmorð í klefa sínum. Samkvæmt opinberum skýringum hengdi hann sig með rafmagnssnúru í klefa sínum.
Forskeyti SI-kerfisins

Forskeyti SI-kerfisins: SI-kerfið notar ákveðin forskeyti á undan mælieiningunum sínum til einföldunar á mjög háum og mjög lágum tölum. Hvert forskeyti er hægt að skilgreina með tákni en í þeim efnum skipta hástafir og lágstafir máli. Afstaða talnanna er síðan skilgreind með tugveldum.
Leikfang

Leikfang er hlutur sem notaður er við leik barna, fullorðinna, eða gæludýra. Ótal tegundir af leikföngum eru framleidd til að skemmta og stytta mönnum (og dýrum) stundir. Leikföng eru þó ekki alltaf sérhönnuð sem leikföng. Til dæmis finnst mörgum börnum gaman að leika sér að pottum og pönnum, og fyrr á tímum léku íslensk börn sér að legg og skel.

Leikföng hafa tíðkast frá öræfa alda, og fundist hafa litlir vagnar og önnur leikföng sem eru að minnsta kosti 3.500 ára gömul. Eins er til í dæminu að hlutir sem líta út eins og leikföng séu eingöngu framleiddir til að prýða hillur og verða strax að nokkurskonar safngripum.
Ofauðgun

Ofauðgun er hugtak notað í umhverfisfræði um ástand sem skapast þegar jafnvægi í vistkerfi er raskað með ofgnótt næringarefna sem veldur því að lífverur geta vaxið hömlulaust. Ofauðgun er talin ein tegund af mengun.

Ofauðgun sem einkum stafar af afgangi áburðarefna frá landbúnaði er áhyggjuefni á sumum hafsvæðum, ekki síst á grunnum, innilokuðum hafsvæðum nálægt þéttbýli. Helstu áburðarefni sem valdið geta ofauðgun eru köfnunarefni (nitur) og fosfór en auk þeirra má nefna kísilsambönd og ýmis snefilefni.

Aukning áburðarefna leiðir til aukinnar frumframleiðni þörunga í yfirborðssjó og á hafsbotni sem hefur síðan í för með sér að þeim sjávardýrum fjölgar sem eru ofar í fæðukeðjunni og lifa beint eða óbeint á þörungum. Óhófleg aukning næringarefna getur hins vegar valdið þörungablóma og hleypt ógnarvexti í þang og valdið því að súrefni í vatni þverr og brennisteinsvetni fer að myndast.

Vaxandi fiskeldi í eða við sjó getur haft í för með sér að meira magn af næringarefnum berst út í sjó því fiskur er yfirleitt alinn í sjókvíum á tiltölulega lygnum stöðum inn í fjörðum. Á þeim stöðum er lífríki sjávar viðkvæmt fyrir áburðarefnum og annarri losun frá fiskeldisstöðum.
Orrustan við Pydna

Orrustan við Pydna var háð árið 168 f.Kr. og áttust við Rómverjar annars vegar og veldi Antígónída hins vegar. Rómverjar höfðu sigur og markar orrustan upphaf raunverulegra ítaka Rómverja á Grikklandi og endalok veldis Antígónída, makedónískra konunga sem röktu völd sín aftur til Alexanders mikla. Orrustan er einnig talin góð til samanburðar á makedónískri breiðfylkingu og rómverskum herdeildum ("legiones") í hernaði. Margir telja að í orrustunni hafi verið sýnt fram á yfirburði hins rómverska hernaðarskipulags yfir makedónísku breiðfylkinguna en það er umdeilt.