arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Edduverðlaunin 2004

Edduverðlaunin 2004 voru afhending Edduverðlauna Íslensku sjónvarps- og kvikmyndaakademíunnar á Hotel Nordica, 14. nóvember 2004. Aðalkynnar kvöldsins voru Kristján Kristjánsson og Helga Braga Jónsdóttir. Veitt voru verðlaun í fjórtán flokkum, sem var einum færri en árið áður. Flokkarnir leikari og leikkona ársins annars vegar og leikari og leikkona í aukahlutverki hins vegar var skellt saman og fimm tilnefndir í hvorum flokknum í stað þriggja áður. Þá var aftur bætt við flokknum „Leikið sjónvarpsefni“ sem hafði verið felldur út árið áður. Flokkurinn „Fréttamaður ársins“ var einnig felldur út en í staðinn kom „Skemmtiþáttur ársins í sjónvarpi“.

Af kvikmyndum í fullri lengd bar mest á "Kaldaljósi" Hilmars Oddssonar með Ingvar E. Sigurðsson í aðalhlutverki sem hlaut fimm edduverðlaun. Tvær heimildamyndir sem báðar fjölluðu um Málverkafölsunarmálið fengu tilnefningu: "Án titils" eftir Þorstein J. Vilhjálmsson, og "Faux - Í þessu máli" eftir Sólveigu Anspach.

Tilnefningar og handhafar Edduverðlauna 2004.

"Handhafar Edduverðlaunanna í hverjum flokki eru feitletraðir."
Mýri

Mýri er landsvæði þar sem grunnvatnsstaða er há og jafnvel uppi í yfirborði jarðvegsins. Gróður í mýrum er oft grófari og harðgerðari en í þurrara landi, þar vaxa einkum starir og mosi. Allt að helmingur gróins lands á Íslandi er mýrlendi.

Flokkun.

Mýrar skiptast í þrjá flokka; hallamýrar, flóa og flæðimýrar.

Hallamýrar.

Hallamýrar myndast í halla við fjallshlíðar eða brekkurætur þar sem berggrunnurinn er þéttur. Hallamýrar geta verið í nokkuð miklum halla og er því mun auðveldara að ræsa þær fram heldur en flóa og flæðimýrar. Grunnvatnsstaða í hallamýrum getur verið breytileg enda er mikið flæði á vatninu í slíkum mýrum. Gróðurfar þeirra er fjölbreytt og þær geta gefið mikla uppskeru.

Flói.

Flóar eru algengir á milli berghafta þar sem frárennsli er tregt. Landið er hallalítið og dæmi um flóa eru Mýrasýsla og Flóinn í Árnessýslu. Dýpt jarðvegsins getur verið breytileg og allt að 10 metrar. Flóar eru ekki eins frjósamir og hallamýrar vegna þess að vatnið ber næringarefni ekki eins ört til gróðursins. Gosefni og önnur efni í flóum geta virkað sem dren en fínna set s.s. kísilset hefur litla vatnsleiðni og minnkar því framræslu.

Flæðimýrar.

Flæðimýrar eða flæðiengjar eru meðfram ám og stöðuvötnum með ójafna vatnshæð. Flæðimýrar eru rakar og auðugar af steinefnum en erfitt getur reynst að ræsa þær fram. Þær geta verið gott beitiland. Dæmi um slíkar flæðimýrar eru engjarnar á Hvanneyri meðfram Hvítá.

Jarðvegsgerð.

Í mýrum, sérstaklega óframræstum, er mikil holurýmd í jarðveginum og geymir sú holurýmd mikið af því vatni sem í mýrinni er. Vegna þess hve illa jarðvegurinn er brotinn niður getur hann verið nokkuð súr (súrefni kemst ekki að til að flýta fyrir rotnun). Þannig heldur mýrin í sér næringarefnum sem hægt er að losa með framræslu. Við það kemst einnig súrefni að svo lífræn efni grotna hraðar niður.

Sveppir og gerlar éta upp súrefni úr plöntuleifum í mýrum og þannig þjappast jarðvegurinn saman. Við þetta eykst kolefnisinnihald hans. Við slíkar aðstæður myndast mór sem hefur verið notaður til brennslu.

Ef mýrar eru eða hafa verið þar sem jarðvegssnið eru tekin sjást þeirra greinileg merki. Jarðvegurinn er að jafnaði þykkari og oft sjást mýrarauðablettir. Mýrar hlýna seinna á vorin og kólna seinna á haustin en þurrara land á sama svæði. Þetta leiðir til þess að gróður í mýrum er lengur að taka við sér á vorin en helst á móti lengur fram eftir hausti.
Hítardalur (bær)

Hítardalur í Mýrasýslu er fornt höfuðból og prestssetur í samnefndum dal, samkvæmt þjóðsögum kennt við tröllkonuna Hít sem varð að steini þar rétt neðan við bæinn ásamt Bárði Snæfellsás og standa þeir drangar enn. Bærinn hét reyndar upphaflega Húsafell og fellið hjá honum einnig en það er nú oftast kallað Bæjarfell. Hítardalur er landnámsjörð og byggði Þórhaddur Steinsson þar manna fyrstur að sögn Landnámabókar.

Bærinn Hítardalur er meðal annars þekktur fyrir að þar varð mannskæðasti eldsvoði Íslandssögunnar þann 30. september 1148. Meira en 70 manns sem voru þar við veislu fórust í brunanum, þar á meðal var biskupinn í Skálholti, Magnús Einarsson. Í Hítardal starfaði munkaklaustur af reglu Benedikts að því að talið er frá 1166 eða 1168 til 1201, en lítið er vitað um sögu þess. Á 13. öld bjó Ketill Þorláksson lögsögumaður í Hítardal og síðan Loftur biskupssonur.

Síðar varð Hítardalur prestssetur og þótti eitt besta brauð landsins. Þar sátu margir merkisprestar og sumir þeirra voru þekktir fræðimenn. Þar má nefna séra Þórð Jónsson, sem þar var á 17. öld og skrifaði meðal annars ættartölurit sem voru gefin út árið 2008. Einn af þekktustu prestum í Hítardal var séra Jón Halldórsson, mikilvirkur sagnaritari sem var þar prestur frá 1691-1736. Hann skrifaði meðal annars biskupasögur, sögur skólameistara, hirðstjóra og fleiri og skráði "Hítardalsannál". Synir hans voru Finnur Jónsson biskup og Vigfús Jónsson prestur og fræðimaður í Hítardal, sem skrifaði þar fyrstu íslensku barnabókina.
Robert Louis Stevenson

Robert Louis (Balfour) Stevenson (13. nóvember 1850 – 3. desember 1894) var skoskur rithöfundur. ljóðskáld og ferðasagnahöfundur. Hann var einn af nýrómantísku ensku höfundunum. Frægustu verk hans eru skáldsögurnar "Gulleyjan" (1883) og "Hið undarlega mál Jekylls og Hydes" (1886). Hann var með lungnasjúkdóm (hugsanlega berkla) sem gerði það að verkum að hann ferðaðist um allan heim í leit að loftslagi sem hentaði heilsu hans. Hann lést 44 ára gamall úr heilablæðingu á landareign sinni á eyjunni Upolu á Samóa í Kyrrahafinu.

Verk Stevensons hafa verið gríðarlega vinsæl og hann er í 25. sæti yfir mest þýddu höfunda heims. Fjöldi kvikmynda hefur verið gerður eftir sögum hans. Vegna vinsælda hans og þeirrar tegundar afþreyingarbókmennta sem hann fékkst við var hann seint tekinn alvarlega af fræðimönnum og það er ekki fyrr en á síðustu áratugum sem hann hefur verið metinn til jafns við höfunda eins og Joseph Conrad og Henry James.
Grbavica (kvikmynd)

Grbavica er kvikmynd á serbókróatísku sem var leikstýrð af Jasmila Žbanić.
Þáttun

Þáttun er aðgerð í algebru, sem felst í að finna alla þætti heiltölu eða margliðu. Liðun er andstæða þáttunar.

Þáttun margliða.

Margliður eru oftast settar fram á forminu formula_1, þar sem formula_2 er einhver fasti. Oft viljum við samt fá margliðuna þáttaða, t.d. til að finna núllstöðvar hennar. Þáttun margliðunnar formula_3 er formula_4, sem dæmi.

Þáttunaraðferðir.

formula_5 (öfug samokaregla eða summa sinnum mismunur)

formula_6

formula_7

formula_8

formula_9

Frumtöluþáttun heiltalna.

Vinsælt efni í nútímastærðfræði er frumþáttun heiltalna, sem felst í að finna alla frumtöluþætti heiltölu. T.d. hefur talan 15 frumþættina 3 og 5, þ.e. formula_10. Eftir því sem talan verður stærri verður erfiðara að finna frumtöluþætti hennar en þetta hefur notagildi i dulmálsfræði. Margir dulmálskóðar í dag byggja á því að ekki er hægt að þátta stórar heiltölur nema á mjög löngum tíma, t.d. RSA dulkóðunin. Ef við til dæmis hugsum okkur tvær mismunandi frumtölur, sem hvor um sig hefði svona 200 tölustafi og margföldum þær síðan saman, þá fengist tala sem væri með eitthvað nálægt 400 tölustöfum. Fengi nú einhver það verkefni að þátta slíka tölu þá gæti það tekið hann margar aldir, jafnvel þótt verkið væri unnið í öflugum tölvum. Um þetta er fjallað á skemmtilegan hátt í bókinni "The Code Book", eftir Simon Singh (og víðar).
Þyngdarafl

Þyngdarkraftur, aðdráttarafl eða aðdráttarkraftur er náttúrumyndun sem lýsir því þegar massaeiningar dragast hver að annarri. Jóhannes Kepler gaf fyrstur óbeina, stærðfræðilega lýsingu á þyngdarkrafti, en Newton setti fram eðlisfræðilega kenningu um það, þyngdarlögmálið. Einstein sýndi með afstæðiskenningunni tengsl þyngdarkrafts og tímarúms.

Þyngdarkraftur heldur reikistjörnum á sporbaugum kringum sólina og tunglin í kringum reikistjörnurnar. Þyngdarkraftur tunglsins veldur sjávarföllum á jörðu.

Þyngdarkraftur jarðar.

Þyngdarhröðun jarðar er táknuð með "g" en hún gefur hraðaaukningu (hröðun) hlutar í frjálsu falli vegna þyngdarkrafts jarðar og er um 10 m/s á hverri sekúndu. Þyngdarhröðunin er breytileg eftir hnattstöðu, yfirleitt á bilinu 9,79 til 9,82 m/s² og að meðaltali 9,80665 m/s². Á Íslandi er þyngdarhröðunin nálægt 9,82 m/s².
Grunnskóli

Grunnskóli er skóli sem telst til skyldunáms og er almennt undirstöðunám sem undirbýr nemendur fyrir framhaldsnám. Aldur grunnskólanema er breytilegur eftir löndum en oftast hefja börn nám 5 eða 6 ára og ljúka á bilinu 14 til 16 ára.
Afríkusambandið

Afríkusambandið er alþjóðasamtök 55 ríkja í Afríku. Það var stofnað árið 2001 sem arftaki Afríska efnahagsbandalagsins og Afríska einingarbandalagsins. Afríkusambandið stefnir að því að sameiginlegri mynt og sameiginlegum her auk annarra ríkisstofnana. Tilgangur sambandsins er að stuðla að auknu lýðræði, mannréttindum og sjálfbærum efnahag Afríkuríkja, sérstaklega með því að reyna að binda endi á átök innan Afríku og búa til virkan innri markað. Öll Afríkuríkin eru í sambandinu. Máritanía var rekin úr því í kjölfar valdaráns árið 2005 en hleypt aftur inn árið 2009. Marokkó sem sagði sig úr forvera sambandsins árið 1984 þegar aðild Vestur-Sahara var samþykkt. Marokkó gerðist aðili að sambandinu árið 2017.
Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu

Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu er viðskiptabann sem Bandaríkin settu á viðskipti við Kúbu 1962 og er enn í gildi. Eftir að uppreisnarmenn á Kúbu undir stjórn Fidels Castro steyptu ríkisstjórn Fulgencio Batista af völdum, sem var hlynnt Bandaríkjunum, versnaði samband Bandaríkjanna og Kúbu. Eftir valdatöku Castros fyrirskipaði Kennedy Bandaríkjaforseti bann við viðskiptum Bandaríkjamanna við Kúbu og var sú ákvörðun mikilvægur hluti af forleiknum að kúbudeilunni.

Bandaríkjamenn útvíkkuðu bannið á tíunda áratug 20. aldar með því að banna fyrirtækjum, sem ekki eru bandarísk, en stunda viðskipti við Kúbu að eiga viðskipti í Bandaríkjunum. Sú nýja stefna var víðast hvar um heiminn gagnrýnd og Bandaríkjamenn hafa ekki fylgt henni hart.

Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna hefur margsinnis ályktað gegn viðskiptabanninu og hefur mælst til þess að Bandaríkjamenn láti af því. Ísland er í hópi þeirra ríkja sem mótmæla viðskiptabanninu. Á samkomu árið 2008 var hvatt til þess að viðskiptabanninu væri aflétt og var það samþykkt 17. árið í röð. 185 ríki greiddu með ályktuninni; Palau, Bandaríkin, Ísrael voru andvíg henni og Marshalleyjar sátu hjá
Fjörður

Fjörður er lítið hafsvæði eða innsævi við strönd meginlands þar sem ströndin er á þrjár hliðar. Ef ströndin er aðeins á tvær hliðar heitir það vík eða vogur/bugt eða sund.

Þar sem norræna orðið hefur verið tekið upp í erlendum málum merkir það aðeins langan, mjóan og djúpan fjörð umlukinn bröttum fjallshlíðum sem jökull hefur sorfið niður.

Lengstu firðir í heimi eru:
Scoresbysund (fjörður)

Scoresbysund (eða Öllumlengri ) er lengsti fjörður í heimi, nær 350 km inn í austurströnd Grænlands. Við fjörðinn er bærinn Ittoqqortoormiit (öðru nafni Scoresbysund). Margar eyjar eru á firðinum og er sú stærsta Milne Land.
Margæs

Margæs (fræðiheiti: "Branta bernicla") er smávaxin gæsategund, um 60 sm löng. Stélið er svart og mjög stutt. Margæsir skiptast í þessar þrjár undirtegundir:

Austræn margæs verpir við strendur á heimskautasvæðum í mið- og vestur-Síberíu og hefur vetursetu í vestur-Evrópu.

Margæsin sem er ljós á kvið verpir á Frans Jósefslandi, Svalbarða, Grænlandi og norðaustur-Kanada og hefur vetursetu í Danmörku, norðaustur-Englandi, Írlandi og Atlantshafsströnd Bandaríkjanna frá Maine til Georgíu.

Vestræn margæs verpir í Norðvestur-Kanada, Alaska og Austur-Síberíu og hefur vetursetu aðallega á vesturströnd Norður Ameríku frá suður Alaska til Kaliforníu en einnig í austur Asíu, aðallega í Japan.

Búsvæði.

Að vetrarlagi voru margæsir til skamms tíma einvörðungu strandfuglar og héldu til við sjó þar sem þær lifðu á marhálmi og þangi en átu einnig þörunga og smádýr. Kjörsvæði margæsa eru grunnir og skjólgóðir firðir og vogar þar sem eru lífríkar leirufjörur. Síðustu áratugi hafa margæsir einnig sótt í nýræktuð tún og ræktarland skammt frá sjó þar sem þær lifa á grasi og vetrarsánu korni. Þetta er hugsanlega hegðun sem margæsir hafa lært af öðrum gæsategundum.

Margæsir klippa gras í túnum þar sem þær eru á beit en rífa það ekki upp eins og grágæsir.

Farleið margæsa við Ísland.

Margæsir eru alfriðaðar á Íslandi. Þær eru fargestir á Íslandi og hafa hér viðkomu á leið til og frá varpstöðvum sínum í heimsskautahéruðum NA-Kanada. Fyrstu fuglarnir koma frá Írlandi í byrjun apríl og þeim fjölgar jafnt og þétt til 10. maí en þá er hámarki náð. Gæsirnar eru við strendur Faxaflóa og við sunnanverðan Breiðafjörð (við mynni Álftafjarðar) þangað til þær fljúga á brott síðustu daga maímánaðar. Þær fara héðan um 3000 km leið á varpstöðvar og er algengt að þær fljúgi þá leið í einni lotu á þremur sólarhringum. Leið þeirra liggur yfir Grænlandsjökul í allt að 2400 metra hæð yfir sjó. Þetta flug er mjög erfitt fyrir margæsirnar, þær eru spikfeitar, þær hafa safnað orkuforða og eiga því í erfiðleikum með að ná nógu mikilli flughæð til að komast yfir jökulinn.

Margæsir flytja með sér orkuforða af farstöð sinni á Íslandi til varpstöðva. Sú orka nýtist þeim við varp skömmu eftir komu á varpstöðvar. Staðsetning Íslands og milt loftslag gerir skilyrði til forðasöfnunar fyrir áframhaldandi flug mjög hagstæð og ráða miklu um viðgang stofnsins.

Árið 2018 fannst varp hjá margæs á Bessastaðanesi. Er að í fyrsta sinn sem vitað er um slíkt varp margæsa á Íslandi.
Aleksandr Lítvínenko

Aleksandr Valterovítsj Lítvínenko (rússneska: Александр Вальтерович Литвиненко, fæddur 30. ágúst 1962 — látinn 23. nóvember 2006) var undirofursti í rússnesku öryggisþjónustunni FSB. Árið 2000 flutti hann til Bretlands og gerðist breskur ríkisborgari og rithöfundur. Hann gagnrýndi harkalega þáv. forseta Rússlands, Vladímír Pútín.

Eitrun.

1. nóvember 2006 veiktist Lítvínenko og var lagður inn á spítala í Lundúnum. Þann 19. nóvember 2006 sagði breska dagblaðið "Sunday Times" frá því að það hefði verið eitrað fyrir Lítvínenko og að hann lægi þungt haldinn á sjúkrahúsi í London. Þá var sagt frá því að eiturefnið hefði verið þallíum en reyndist síðar verið hið sjaldgæfa geislavirka efni Pólon-210. Eitrunin er sögð hafa átt sér stað á fundi sem Litvinenko átti í sambandi við morðið á Önnu Polítkovskaju. Fyrir andlát sitt skrifaði Lítvínenko bréf þar sem hann lýsir því að Pútín hafa skipað fyrir eitruninni á honum.

Mannréttindadómstóll Evrópu komst árið 2021 að þeirri niðurstöðu að rússnesk stjórnvöld bæru ábyrgð á morðinu á Lítvínenko.
1411-1420

1411–1420 var 2. áratugur 15. aldar.
1814

Árið 1814 (MDCCCXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1820

Árið 1820 (MDCCCXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1390

Árið 1390 (MCCCXC í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Borgarskjalasafn Reykjavíkur

Borgarskjalasafn Reykjavíkur er héraðsskjalasafn Reykjavíkur og var stofnað 1954. Það er til húsa að Tryggvagötu 15 þar sem einnig er að finna Borgarbókasafn Reykjavíkur og Ljósmyndasafn Reykjavíkur. Safnið varðveitir hátt í tíu þúsund hillumetra af skjölum, einkum frá stofnunum og fyrirtækjum Reykjavíkurborgar en einnig frá einstaklingum, félögum og fyrirtækjum. Borgarskjalasafn varðveitir einnig einkaskjalasöfn, til að mynda einkaskjalasöfn Ólafs Thors og Bjarna Benediktssonar. Mælt er fyrir um hlutverk borgarskjalasafns í samþykkt borgarinnar frá árinu 2006.

Áður en Borgarskjalasafnið var stofnað 1954 voru skjöl borgarinnar geymd á Þjóðskjalasafni Íslands. Lög um héraðsskjalasöfn voru sett 1947 og reglugerð þar um 1951. Fram að árinu 1967 sá safnið bæði um varðveislu skjala og minja en það ár var minjasafnið fært í Árbæinn. Áður en núverandi bygging sem hýsir safnið við Tryggvagötu var byggð var talsverður hluti skjala borgarinnar geymdur á Korpúlfsstöðum í gamla fjósinu.
1833

Árið 1833 (MDCCCXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Ari fróði Þorgilsson

Ari fróði Þorgilsson (f. 1067 - d. 9. nóvember 1148) var íslenskur rithöfundur og fræðimaður. Hann er talinn fyrstur manna til þess að rita sögur á norrænu (forníslensku), fornar og nýjar. Þá er hann talinn aðalhöfundur Íslendingabókar og Landnámu, tveggja helstu heimildanna um landnám og byggð Íslands.

Ari var sonur Þorgils Gellissonar á Helgafelli en afi hans var Gellir Þorkelsson goðorðsmaður á sama stað og voru þeir komnir í beinan karllegg frá Þorsteini rauð, syni Auðar djúpúðgu. Þorgils drukknaði í Breiðafirði þegar Ari var barn en Gellir dó í Hróarskeldu á heimleið úr Rómarferð 1073. Þegar Ari var sjö ára var honum því komið í fóstur hjá Halli Þórarinssyni hinum milda (eða spaka) í Haukadal og var hjá honum næstu 14 árin. Ari kallar Hall ágætastan ólærðra manna og segir að hann hafi verið bæði minnugur og ólyginn. Hallur var svo gamall að hann mundi til þess að hafa verið skírður af Þangbrandi þriggja ára gamall, og var það vetri fyrir kristnitöku.

Teitur Ísleifsson, sonur Ísleifs Gissurarsonar biskups, var einnig fóstraður í Haukadal. Hann var mun eldri en Ari, sennilega orðinn harðfullorðinn þegar Ari kom í Haukadal og hafði tekið prestvígslu, og kallar Ari hann fóstra sinn. Hann kom á fót skóla í Haukadal og kenndi sveinum þar til prests. Ari var nemandi hans, hlaut "klassíska menntun" og lærði latínu en nam einnig ýmsan annan fróðleik.

Að námi loknu var hann vígður af Gissuri biskupi Ísleifssyni og gerðist prestur á Stað á Ölduhrygg, sem nú heitir Staðarstaður, en lítið er vitað um ævi hans eftir það. Hann virðist þó hafa verið talinn til höfðingja og kann að hafa átt goðorð eða hluta af goðorði, enda átti Ari Þorgilsson sterki sonarsonur hans hálft Þórsnesingagoðorð.

Íslendingabók segist Ari hafa skrifað fyrir biskupana Þorlák Runólfsson (1118-1133) og Ketil Þorsteinsson (1122-1145) og er því frumgerð hennar skrifuð einhvern tíma á árabilinu 1122-1132 en síðan segist Ari hafa umskrifað hana eftir yfirlestur biskupanna og Sæmundar fróða, líklega á árunum 1134-1138, og er það sú gerð sem varðveist hefur. Hann mun einnig hafa skrifað eða átt þátt í frumgerð Landnámu; Haukur Erlendsson segir í eftirmála Hauksbókar að Ari og Kolskeggur vitri hafi fyrstir skrifað um landnámið.

Viðurnefnið "fróði" hlaut Ari vegna orðspors um að hafa gott minni. Í Heimskringlu segir Snorri Sturluson hann hafa verið stórvitran og minnugan.
1839

Árið 1839 (MDCCCXXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Trójustríðið

Trójustríðið var goðsagnakennt stríð sem sagan segir að Akkear (Grikkir) hafi háð gegn Tróju í Litlu Asíu (í dag í Tyrklandi) eftir að París prins í Tróju stal Helenu fögru frá eiginmanni hennar, Menelási, konungi í Spörtu. Trójustríðið var einn mikilvægasti atburðurinn í grískri goðafræði og var umfjöllunarefni margra bókmenntaverka. Frægustu bókmenntirnar um Trójustríðið eru Hómerskviður, "Ilíonskviða" og "Ódysseifskviða" Hómers. "Ilíonskviða" greinir frá atburðum á tíunda og síðasta ári umsátursins um Tróju en "Ódysseifskviða" lýsir heimferð Ódysseifs, einnar aðalhetju gríska hersins. Aðrir hlutar sögunnar voru umfjöllunarefni annarra söguljóða (t.d. "Litlu Ilíonskviðu" og "Fall Tróju"), sem eru einingis varðveitt í brotum og endursögnum annarra höfunda. Harmleikjaskáldin gerðu sér mat úr efni kvæðanna og rómversk skáld eins og Virgill og Óvidíus gerðu það einnig.

Stríðið hófst í kjölfar deilna gyðjanna Aþenu, Heru og Afródítu um hver þeirra væri fegurst eftir að gyðjan Eris („Þrátt“) gaf þeim gyllt epli sem á var letrað „handa þeirri fegurstu“ (þekkt sem þrætuepli). Gyðjurnar báðu París um að dæma hver þeirra væri fegurst en hann dæmdi Afródítu sigur. Að launum lét Afródíta Helenu, sem var fegurst allra kvenna, verða ástfangna af Parísi, sem hafði hana á brott með sér til Tróju. Agamemnon, konungur í Mýkenu og bróðir Menelásar, eiginmanns Helenu, fór fyrir her Akkea til Tróju þar sem þeir sátu um borgina í tíu ár. Borgin féll að lokum. Akkear brenndu borgina og vanhelguðu hof og unnu sér þannig óvild guðanna. Fáir Akkea náðu heim aftur. Rómverjar röktu uppruna sinn aftur til Eneasar, Tróverja sem var sagður hafa flúið borgina í rústum og haldið til Ítalíu þar sem hann stofnaði nýja borg.

Forngríkkir töldu að Trójustríðið hefði raunverulega átt sér stað. Þeir töldu að stríðið hefði verið háð á 13. eða 12. öld f.Kr. og að Trója hefði staðið nálægt Hellusundi, nú í norðvesturhluta Tyrklands. Árið 1870 gróf þýski fornleifafræðingurinn Heinrich Schliemann upp borgarstæði á þessum stað sem nú er talin hafa verið Trója. Borgarstæðin voru raunar mörg og frá ólíkum tímum en borgarstæðið Trója VIIa er talin hafa verið sú Trója sem Hómer kvað um. Enda þótt fræðimenn séu flestir á einu máli um að atburðir þeir sem Hómer lýsir hafi ekki átt sér stað telja þó margir að í kviðum Hómers sé sannleikskorn. Trója VIIa fórst í eldi og stríði og svo virðist sem Grikkir hafi setið um borg á þessu svæði á bronsöld. Þeir sem telja að sögurnar um Trójustríðið megi rekja til tiltekins atburðar telja gjarnan að stríðið hafi átt sér stað um 1200 f.Kr. (Hefðbundna ártalið sem Eratosþenes reiknaði út er 1194 f.Kr.–1184 f.Kr.)
Ræðar tölur

Ræðar tölur er talnamengi þeirra talna, sem tákna má sem hlutfall tveggja heilla talna þar sem seinni talan er ekki núll. Mengi þetta er táknað með stafnum formula_1 sem stendur fyrir „Quotient“ eða hlutfall á íslensku og er skilgreint með mengjaskilgreiningarhætti á eftirfarandi hátt:

Ræðu tölurnar eru þétt hlutmengi í mengi rauntalna. Það þýðir að sérhver rauntala er markgildi samleitinnar runu af ræðum tölum. Með öðrum orðum þýðir það í hversu lítilli grennd um hverja rauntölu sem vera skal má finna ræðar tölur.

Teljanleiki.

Mengi ræðra talna er teljanlegt, sem unnt er að ímynda sér að hægt sé að stilla ræðu tölunum upp í röð. Formlegar þýðir það að unnt að smíða átæka vörpun frá formula_1 til formula_4. Þessi merkilegi eiginleiki blasir þó ekki við. Eitt af vandamálunum er að sérhver ræð tala hefur óendanlega margar jafngildar framsetningar, t.d. er formula_5.

Ein leið til að telja það hlutmengi ræðu talnanna sem er hlutfall tveggja jákvæðra heiltalna er með dúfustélsaðferð Cantors:

Upptalningin okkar á þessu hlutmengi í formula_1 væri þá eftirfarandi:

Glöggur lesandi sér þó að með þessu erum við að margnúmera sumar ræðu talnanna, t.d. er formula_14. Við getum þó lagað vörpunina okkar með því að númera tvær jafngildar ræðar tölur aðeins einu sinni. Í okkar tilfelli myndum við t.d. sleppa að varpa formula_12 í 5.

Að vísu höfum við með þessu ekki sýnt fram á að allt mengið formula_1 sé teljanlegt, en hugmyndin er sú sama. Eins og með svo margt annað í stærðfræðinni ráðumst við ekki beint á þetta vandamál með því að smíða vörpun með flókinni forskrift, heldur er vandamálið leyst í smærri og einfaldari verkefnum. Til að sýna fram á teljanleika formula_1 myndum við fyrst sýna fram á teljanleika formula_18 með dúfustélsaðferðinni. Með því að sýna að sammengi tveggja teljanlegra mengja sé teljanlegt fæst svo að þar sem formula_4 og eðlilega formula_20 eru teljanleg að formula_21 er teljanlegt. Þá má nota sér þessar stoðir til að sýna að formula_22 sé teljanlegt og því formula_1.
Katalónía

Katalónía (Katalónska: "Catalunya", oksítanska: "Catalonha") er sjálfstjórnarsvæði á Spáni. Íbúafjöldi er um 7,5 milljónir (2016). Höfuðborgin er Barselóna. Katalónía skiptist í 4 héruð: Barselóna-hérað, Girona-hérað, Lleida-hérað og Tarragona-hérað.
1369

Árið 1369 (MCCCLXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
1344

Árið 1344 (MCCCXLIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin