arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Eiginnafn

Eiginnafn er nafn einstaklings sem er ekki millinafn eða kenninafn (föðurnafn, móðurnafn og/eða ættarnafn).

Íslensk eiginnöfn eiga að vera samþykkt af mannanafnanefnd og hafa endingu í eignarfalli og falla að öðru leyti að íslensku hljóðkerfi og stafsetningu. Samkvæmt íslenskum lögum verða allir að bera að minnsta kosti eitt eiginnafn en í mesta lagi þrjú, og þau skulu öll vera á undan millinafni og kenninafni.
1521-1530

1521–1530 var 3. áratugur 16. aldar.
Jökulruðningsvatn

Jökulruðningsvatn (enska: "Moraine Lake") er vatn í Banffþjóðgarðinum í Alberta í Kanada staðsett í dali hinna tíu tinda. Mynd af vatninu var á bakhlið kandadískra tuttugu dollara seðla sem gefnir voru út árin 1970 og 1978.
Djúpsjávarfiskur

Djúpsjávarfiskur er í fiskifræði hver sá saltvatnsfiskur sem á heimkynni sín fyrir neðan ljóstillífunarbeltið. Langflestir djúpsjávarfiskar eru færir um að lífljóma. Dæmi um djúpsjávarfiska eru laxsíldir, lampaglyrnur og stirnar.
Erfðafræði

Erfðafræði (áður einnig nefnt ættgengisfræði) er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á því hvernig eiginleikar berast á milli kynslóða. Þeir sem leggja stund á greinina kallast erfðafræðingar. Erfðafræðin skiptist í nokkrar undirgreinar, og skarast einnig við aðrar greinar t.d. í líffræði og læknisfræði.
Lífljómun

Lífljómun (lífsljómun, lífljóm eða lífskin) er það þegar lífvera gefur frá sér ljós með náttúrulegum hætti. Dæmi um lífverur sem lífljóma eru flestir djúpsjávarfiskar.
Læknar án landamæra

Læknar án landamæra (franska: Médecins Sans Frontières) eru góðgerðarsamtök sem voru stofnuð 1971 af hópi franskra lækna undir forystu Bernard Kouchner. Samtökin voru stofnuð með það að leiðarljósi að allir eigi rétt á læknishjálp og að neyð þeirra sé mikilvægari en landamæri. Samtökin fengu Friðarverðlaun Nóbels 1999.
Oortský

Oortskýið er tilgáta um hnöttótta þyrpingu eða "ský" af halastjörnum í 50.000 til 100.000 stjarnfræðieininga fjarlægð frá sólinni, sem samsvarar u.þ.b. fjarlægðinni einu ljósári.

Engar beinar athuganir hafa verið gerðar sem staðfesta tilvist Oortskýsins, en það er talið vera uppspretta flestra ef ekki allra halastjarna sem fara um sólkerfið (sumar halastjörnur gætu átt upptök í Kuiperbeltinu) og byggir tilgátan á athugunum á sporbrautum halastjarna.
Dansk-norska stafrófið

Dansk-norska stafrófið er það stafróf notað á dönsku og norsku. Það samanstendur af 29 bókstöfum:

Við tölvuvinnslu hafa fleiri staðlar verið notaðir:

Bókstafurinn "Å" var tekinn upp í norsku 1917 í stað "Aa". Á sama hátt var "Å" tekið upp í dönsku 1948. Hið eldra ritform "aa" er stundum notað enn í nöfnum og í eldri skjölum.

Munurinn á dansk-norska stafrófinu og því finnsk-sænska, er að í sænsku er Ä notað í stað Æ, og formið Ö í stað Ø — eins og í íslensku og þýsku. Einnig er röðun þessara bókstafa önnur: Å, Ä, Ö.

Í nútíma dönsku og norsku er stafurinn W greindur sem aðskilinn frá V. Fyrir 1980 var einungis litið á W sem afbrigði af V.
Latneskt stafróf

Latneskt stafróf eða latnesk stafgerð sem einnig er stundum nefnt rómverskt stafróf, er algengasta stafróf sem notað er í heiminum. Í því eru 26 meginbókstafir, en notast er við ýmsa viðbótarstafi í flestum málum í Evrópu, Norður- Mið- og Suður-Ameríku, Afríku sunnan Sahara, og í Eyjaálfu.

Þegar talað er um nútíma latneskt stafróf á það við eftirfarandi stafaröð: °°°°
Upprunalega samanstóð latneska stafrófið af eftirfarandi 21 bókstaf í þessari röð:

Gríski bókstafurinn gamma varð að "C" í latnesku letri, en sá stafur táknaði bæði /g/ og /k/. Síðar var "G" notað til að tákna /g/ og C notað fyrir /k/. Bókstafurinn "K" var sjaldan notaður og jafngilti bókstafnum "C". Einnig voru bókstafir "Y" og "Z" teknir í notkun í latnesku til að skrifa tökuorð úr grísku. Þegar leið fram á miðaldir innihélt latneska stafrófið eftirfarandi 23 bókstafi:

A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z

Voru þeir kallaðir:

ā [], bē [], cē [], dē [], ē [], ef [], gē [], hā [], ī [], kā [], el [], em [], en [], ō [], pē [], qū [], er [], es [], tē [], ū [], ex [], ī Graeca [], zēta []

Enn seinna á miðöldum var bókstafurinn "W" tekinn upp til að tákna hljóð frá germönskum tungumálum (upprunalega var W samansett úr tveimur "V") sem voru ekki til í latínu.
Lindýr

Lindýr (fræðiheiti "Mollusca") eru stór og fjölbreytt fylking dýra sem inniheldur marga og innbyrðis ólíka flokka og ættbálka dýra og má þar nefna samlokur, snigla, smokkfiska og kolkrabba. Lindýr eru með mjúkan líkama og sumir flokkar þeirra með kalkskel.

Algeng líffæri hjá lindýrum eru fótur, skráptunga (radula) og tálkn.
Joseph-Louis Lagrange

Joseph-Louis Lagrange (25. janúar 1736 – 10. apríl 1813) var franskur stærðfræðingur. Sumir telja hann einn mesta stærðfræðing 18. aldar, jafnvel næstan á eftir Euler. Hann fæddist í Torino á Ítalíu og bjó þar fyrri hluta ævinnar, en settist síðar að í París og er jafnan talinn franskur.

Hann tók við af Euler sem prófessor við háskólann í Berlín og þar eru flest stórvirki hans unnin. Þau ná yfir öll svið stærðfræði þeirra tíma. Hann er þekktastur fyrir niðurstöður sínar á sviði talnafræði og algebru auk ritsins "Mécanique analytique", sem fjallar um aflfræði og kom út 1788. Lagrange-fallið og Lagrange rithátturinn eru nefnd í höfuðið á honum.
Fylki

Fylki er stjórnsýslueining innan ríkis. Hugtakið í íslensku er notað yfir tvær mjög ólíkar stjórnskipulegar einingar.
Garðar

Garðar getur verið fleirtöluform orðsins garður eða:

Staðir.

Eftirfarandi staði á Íslandi:
Hippías

Hippías frá Elís var uppi um 430 f. Kr., og var því yngri samtímamaður Prótógórasar og Sókratesar.

Hann þótti mjög fjölhæfur maður og vann sér virðingu samborgara sinna með því að starfa sem sendiherra. Í Aþenu kynntist hann Sókratesi og öðrum leiðandi hugsuðum þess tíma. Hann var mjög sjálfsöruggur líkt og margir sófistar, og sagðist vera viðurkenndur sérfræðingur um öll svið, en hann hélt marga fyrirlestra og græddi á þeim öllum, hvort sem að það var ljóðlist, málfræði, sagnfræði, stjórnmálafræði, fornleifafræði, stærðfræði eða stjarnvísindi.

Hann var alveg óhemjumontinn, en hafði líka vit og færni til þess að réttlæta það. Platon þótti hann það áhugaverður að hann skrifaði tvær bækur um samræður við hann, "Hippías meiri" og "Hippías minni", sem gefa skýra mynd af aðferðafræði hans, þótt að þær séu án efa mjög ýktar.

Hippías er án efa þekktastur fyrir það stærðfræðilega fall sem kallast Quadratrix Hippiasar.
Háteigskirkja

Háteigskirkja stendur við gatnamót Háteigsvegar og Lönguhlíðar / Nóatúns í Reykjavík og er kirkja Háteigssafnaðar . Háteigsprestakall var stofnað með lögum 17. júlí 1952, en árið 1963 breyttust sóknarmörk með stofnun Grensásprestakalls. Háteigskirkja var vígð aðventu 1965.

Ágrip af byggingarsögu Háteigskirkju.

Í upphafi var söfnuðurinn án kirkju en messað var í Fossvogskirkju og í hátíðarsal Sjómannaskólans. Bygging Háteigskirkju hófst í september 1957 en Halldór H. Jónsson arkitekt hannaði kirkjuna. Þórður Jasonarson, formaður sóknarnefndar tók fyrstu skóflustunguna. Þegar Sigurbjörn Einarsson biskup vígði kirkjuna í árslog 1965 var ýmsu ólokið. Með tilkomu safnaðarheimilis 1996 gerbreyttist aðstaða fyrir allt starf safnaðarins en safnaðarheimilið stendur norðan við kirkjuna og er tengt með glergangi við kirkjuna sjálfa.

Mósaíkmyndir Benedikts Gunnarsson í Háteigskirkju.

Kvenfélag Háteigssóknar gaf kirkjunni kórmynd eftir Benedikt Gunnarsson listmálara á aðventu 1988. Kórmyndin sem er 40 fermetrar að stærð ber yfirskriftina ,Krossinn og ljós heilagrar þrenningar" og er mósaíkverk sem unnið var eftir teikningum höfundar af Franz Mayer´sche Hofkunstanstalt, München, Þýskalandi. Kórmyndin var fyrsta verkið sem þetta fyrirtæki vann fyrir íslenska kirkju. Auk þess var Benedikt fyrsti íslenski listamaðurinn vann með fyrirtækinu við slíkt stórverk. Í verkið valdi Benedikt misþykkt mósaikefni, sem að meginhluta er úr handsteyptu plötugleri og feneysku glersmelti. Auk fyrrgreinds efnis valdi hann einnig fjölmarga náttúrusteina, meðal annars ýmsar tegundir marmara og hálf-eðalsteina, antíkgler, tilhöggvið gler, blaðgull og blaðsilfur í myndinni.

Í safnaðarheimilinu er að finna verk eftir Benedikt sem ber titilinn „Hvítasunna - kraftbirting heilags anda" og var önnur tillaga hans að kórmynd í kirkjunni en Benedikt færði kirkjunni verkið að gjöf í nóvember 2002 í tilefni af 50 ára afmæli safnaðarins.

Vígðir þjónar kirkjunnar.

Prestkostningar fóru fyrst fram í Háteigssókn í október 1952 og var sr. Jón Þorvarðarson kosinn lögmætri kosningu og þjónaði hann söfnuðinum til október 1976. Annar prestur safnaðarins var Sr. Arngrímur Jónsson sem hóf störf í janúar 1964, en hann hafði hlotið flest atkvæði í prestskosningum 1. desember 1963. Hann þjónaði söfnuðinum til ársins 1993. Þriðji prestur safnaðarins Sr. Tómas Sveinsson hlaut flest atkvæði og var skipaður í embættið í nóvember 1976. Hann er sóknarprestur kirkjunnar í dag. Fjórði prestur safnaðarins Sr. Helga Soffía Konráðsdóttir hóf störf við Háteigskirkju í október 1993. Nokkrir prestar hafa komið að afleysingum í lengri eða skemmri tíma við kirkjuna, þar á meðal sr. Carlos Ferrer, sr. María Ágústsdóttir og sr. Guðbjörg Jóhannesdóttir.
Alþjóðlega geimstöðin

Alþjóðlega geimstöðin (enska: "International Space Station", stytt "ISS") er geimstöð (gervitungl með aðstöðu fyrir geimfara) á nærbraut um jörðu. Geimstöðin er samstarfsverkefni sex geimferðastofnana:
Njörður

Njörður er sjávarguð í norrænni goðafræði. Hann var einn Vana, en bjó í Ásgarði meðal Ása í kjölfar stríðs goðaættanna tveggja. Hann á börnin Freyju og Frey, en þau eru bæði frjósemisgoð. Hann er giftur jötunynjunni Skaða. Heimili Njarðar er nefnt Nóatún, og er við sjó, en heimili Skaða er í Þrymheimi, uppi í fjöllum. Þau urðu ekki ásátt um að búa á öðrum hvorum staðnum, heldur voru níu nætur til skiptis á hvorum stað. Síðar skildu þau og varð Skaði seinni kona Óðins.
Rúmmál

Rúmmál er hugtak notað yfir umfang hlutar eða svæðis í þrívíðu rúmi. SI-mælieining er rúmmetri, táknaður með formula_1.

Nokkur skref til að finna rúmmál hlutar:

Fyrir hverja lengri lengdareiningu, þá skal færa kommuna um þrjá tölustafi til vinstri. Fyrir hverja styttri lengdareiningu, þá skal færa kommuna um 3 tölur til hægri. T.d. er 1 formula_2 = 1000 formula_3 en annars er cm eingöngu 10 sinnum stærri en mm.

Rúmmál yfir í lítra.

Rúmmálseiningin lítri er algeng lagarmálseining, en hann er skilgreindur þannig:

1 formula_1 = 1000 lítrar

1 formula_5 = 1 lítri

1 formula_2 = 0,001 lítri

Rúmmál ýmissa forma.

R = Rúmmál

l = lengd

b = breidd

r = radíus

h = hæð

Ferstrendingur.

formula_7

Sívalningur.

formula_8

Pýramídi.

formula_9

Keila.

formula_10

Kúla.

formula_11

Mælingar og mælitæki.

Yfirfallsker er einfalt tæki til að mæla rúmmál hluta eða rúmmetra. Kerið er fyllt af vökva og hlutinn sem mæla á látinn síga ofan í það. Vökvinn sem lekur úr kerinu er mældur og hann gefur þá upp rúmmál hlutarins í millilítrum.
Fh

FH, fh. eða Fh geta átt við:
Washington, D.C.

Washington (einnig kölluð Washington, D.C.) er höfuðborg og stjórnsetur Bandaríkjanna. Borgin er nefnd eftir George Washington, fyrsta forseta Bandaríkjanna. Skammstöfunin „D.C.“ stendur fyrir „District of Columbia“, alríkishéraðið sem borgin er í. Svæðið sem tilheyrir þessu alríkishéraði í dag var upphaflega klofið úr fylkjunum Maryland og Virginíu.

Um 705.749 manns búa (2019) innan þessa alríkishéraðs, en borgin teygir sig út fyrir héraðið inn í Maryland, Virginíu og Vestur-Virginíu. Heildaríbúafjöldi höfuðborgarsvæðisins er 4,7 milljónir.

Saga.

Washington var stofnuð sem óháð borg og nokkurs konar óháð fylki fyrir ríkisstjórn alls landsins. Hið nýja lýðveldi hafði frá sjálfstæðisyfirlýsingunni 1776 enga höfuðborg. Þingið kom saman á ýmsum stöðum svo sem í Baltimore, New York og Philadelphiu. Til óeirða kom árið 1783, þegar herinn fékk ekki laun sín greidd. Þegar ríkisstjórnin fékk hvorki stuðning Philadelphiu né fylkisins, var ákveðið að stofna sérstakt fylki fyrir hana undir stjórn þingsins. Eftir miklar umræður var fallist á stað við Potomac-ána (1791) og George Washington skipulagði endanlega í smáatriðum. Maryland lét af hendi 179 km² og Virginia 80 km². Foringi í uppreisnarhernum, Pierre-Charles L'Enfant, góður arkitekt, var fenginn til að skipuleggja borgina sem ber enn þann svip sem hann gaf henni. Hann kom þinghúsinu og Hvíta húsinu fyrir, þar sem þau standa, og tengdi þau með Pennsylvaniabraut.

Frá Capitol-byggingunni liggja 4 götur, Norður-, Suður- og Austur Capitolgötur og Mall. Þær skiptu borginni í fjórðunga, na., nv., sv. og sa. Norður-suður götunum gaf Pierre númer, sem hófust á einum en austur-vestur göturnar fengu bókstafi. Skálægu breiðgöturnar fengu nöfn hinna 13 fylkja sambandsríkisins. Mall var veigamest breiðgatnanna á milli Capitol og Potomac og skyldi gefa borginni opið yfirbragð. Árið 1800 var lokið við forsetabústaðinn, þinghúsið og fjármálaráðuneytið svo að þingið gat komið saman í Washington í nóvember sama ár. Þá þegar var farið að tala um stórborg með 100-200 þúsund íbúum, þótt íbúafjöldinn væri aðeins 2.464 auk 623 þræla.

Árið 1814 í öðru stríði þeirra við Bandaríkin réðust Bretar á lítt varða borgina og brenndu hana að mestu en skýfall bjargaði því sem bjargað varð og varði hana frá algerri eyðingu. Eyðileggingin var slík, að þingið samþykkti með naumum meirihluta að endurbyggja borgina. Um nokkurra ára bil var hún meiri draumur en veruleiki. Charles Dickens skrifaði eftir heimsókn þangað: „Washington er borg hinna miklu áforma“. Virginíufylki bar sig upp vegna þess, að svæðið, sem það lagði undir Washington væri óskipulagt. Því ákvað þingið árið 1846, að skila því aftur.

Árið 1863 hófst borgarastyrjöldin og hergagnaiðnaður komst á legg. Herstjórnin og herdeildir sátu í Washington og Capitol var breytt í sjúkrahús. Að loknu stríðinu fjölgaði íbúum fljótlega vegna 40.000 frelsaðra þræla sem settust þar að. Eftir 1870 fjölgaði íbúðar- og stjórn-sýslubyggingum svo mikið að farið var að kalla Washington þjóðarsviðið. Árið 1887 fundust aftur hinar gleymdu teikningar L'Enfants en ekki var farið að nota þær aftur fyrr en um 1900.
Himnusz

Himnusz, einnig þekktur sem Isten áld meg a' Magyart (eftir fyrstu ljóðlínunni), er þjóðsöngur Ungverjalands. Hann var tekinn í notkun árið 1844, og er fyrsta erindið sungið við opinberar athafnir. Textann samdi Ferenc Kölcsey, en lagið Ferenc Erkel.

Texti.

Isten áld meg a' Magyart

Jó kedvvel, bőséggel,

Nyújts feléje védő kart,

Ha küzd ellenséggel;

Bal sors a' kit régen tép,

Hozz rá víg esztendőt,

Megbünhödte már e' nép

A' múltat 's jövendőt!

Hányszor zengett ajkain

Ozman vad népének

Vert hadunk csonthalmain

Győzedelmi ének!

Hányszor támadt tenfiad

Szép hazám, kebledre,

S lettél magzatod miatt

Magzatod hamvvedre!

Őseinket felhozád

Karpat szent bérczére,

Általad nyert szép hazát

Bendegúznak vére.

'S merre zúgnak habjai

Tiszának, Dunának,

Árpád hős magzatjai

Felvirágozának.

Bújt az üldözött, s felé

Kard nyúl barlangjában,

Szerte nézett s nem lelé

Honját a hazában,

Bércre hág és völgybe száll,

Bú 's kétség mellette,

Vérözön lábainál,

'S lángtenger felette.

Értünk Kunság mezein

Ért kalászt lengettél,

Tokaj szőlővesszein

Nektárt csepegtettél.

Zászlónk gyakran plántálád

Vad Török sáncára,

'S nyögte Mátyás bús hadát

Bécsnek büszke vára.

Vár állott, most kőhalom,

Kedv s öröm röpkedtek,

Halálhörgés, siralom

Zajlik már helyettek.

'S ah, szabadság nem virul

A' holtnak véréből,

Kínzó rabság könnye hull

Árvánk hő szeméből!

Hajh, de bűneink miatt

Gyúlt harag kebledben,

'S elsújtád villámidat

Dörgő fellegedben,

Most rabló Mongol nyilát

Zúgattad felettünk,

Majd Töröktől rabigát

Vállainkra vettünk.

Szánd meg Isten a' Magyart

Kit vészek hányának,

Nyújts feléje védő kart

Tengerén kínjának.

Balsors a' kit régen tép,

Hozz rá víg esztendőt,

Megbünhödte már e' nép

A múltat 's jövendőt!
New Hampshire

New Hampshire er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Það liggur að Kanada í norðri, Maine og Atlantshafi í austri, Massachusetts í suðri og Vermont í vestri. Flatarmál New Hampshire er 24.216 ferkílómetrar.

Höfuðborg fylkisins heitir Concord. Stærsta borg fylkisins heitir Manchester. Tæplega 1,4 milljónir manns búa (2020) í New Hampshire.
Kentucky

Kentucky er eitt af fylkjum Bandaríkjanna. Kentucky liggur að Illinois, Indiana og Ohio í norðri, Vestur-Virginíu og Virginíu í austri, Tennessee í suðri og Missouri í vestri. Kentucky er 104.659 ferkílómetrar að flatarmáli eða örlítið stærra en Ísland.

Höfuðborg fylkisins heitir Frankfort en Louisville er stærsta borg fylkisins. Lexington er næst stærst. Íbúar Kentucky eru um 4,5 milljónir (2020).
Nebraska

Nebraska er fylki í Bandaríkjunum. Ríkið liggur að Suður-Dakóta í norðri, Iowa í austri, Missouri í suðaustri, Kansas í suðri, Colorado í suðvestri og Wyoming í vestri. Nebraska er 200.520 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg fylkisins heitir Lincoln. Stærsta borg fylkisins er aftur á móti Omaha. Um 2 milljónir manna (2020) búa í Nebraska.
Jónahaf

Jónahaf (gríska: "Ιóνιo Πελαγoς"; albanska: "Deti Ion") er hafsvæði í Miðjarðarhafi á milli Suður-Ítalíu, Albaníu (Otrantósund) og Grikklands (Jónaeyjar).

Jónahaf tengist við Tyrrenahaf um Messínasund og við Adríahaf um Otrantósund.
Fílipus (stærðfræði)

Fílipus (oft ritað "φlippus", með gríska bókstafnum "fí") er gæluheiti á tilteknu núllvalda fylki í stærðfræði, sem notað er í mjög mörgum dæmum sökum þess hve auðvelt er að vinna með það. Fílipus er 2×2 fylki með núll í öllum reitum nema einn í efra hægra horninu og er því efra þríhyrningsfylki:
Nóvember

Nóvember eða nóvembermánuður er ellefti mánuður ársins og er nefndur eftir latneska töluorðinu "novem" sem þýðir „níu“. Nóvember var níundi mánuðurinn í latneska dagatalinu, en janúar og febrúar voru 11. og 12. mánuður ársins, sem þá hófst 1. mars. Í nóvember eru 30 dagar.
Línulegt óhæði

Línulegt óhæði er hugtak í stærðfræði sem snýr að tengslum vigra innbyrðis.

Fjölskylda vigra telst línulega óháð ef að eina leiðin til þess að rita núllvigurinn sem línulega samantekt er að allir stuðlar við samantektina eru núll. Það er að segja, sé formula_1 fjölskylda sem spannar tiltekið hlutrúm, þá telst fjölskyldan línulega óháð ef og aðeins ef formula_2 eingöngu þegar að formula_3.

Ef þetta skilyrði gildir ekki er fjölskyldan sögð línulega háð.

Aðferðir til þess að sýna fram á línulegt óhæði.

Vídd hlutrúmsins.

Ef að fjöldi vigra í fjölskyldunni er meiri en vídd hlutrúmsins er fjölskyldan línulega háð.

Þverstöðlun.

Ef enginn vigranna í fjölskyldunni er núllvigurinn og að innfeldi sérhverra tveggja vigra er núllvigurinn, þá er fjölskyldan þverstæð. Sé sérhver vigur jafnframt einingavigur er fjölskyldan þverstöðluð. Gram-Schmidt reikniritið er gjarnan notað til þess að þverstaðla fjölskyldur.

Dálkvigrar fylkis.

Ef vigrum fjölskyldunnar er raðað sem dálkvigrar í fylki, og fylkinu breytt í efra stallaform, þá er fjölskyldan línulega óháð ef og aðeins ef pinni er í sérhverjum dálki.
Sikiley

Sikiley (ítalska: Sicilia, sikileyska: "Riggiuna Siciliana") er stærsta eyja Ítalíu, stærsta hérað landsins og stærsta eyjan í Miðjarðarhafinu. Eyjan nær yfir 25.426 ferkílómetra og er um einn tólfti hluti flatarmáls Ítalíu. Héraðið hefur nokkra sjálfstjórn sökum menningarlegrar sérstöðu. Höfuðstaður þess er borgin Palermó. Sikiley er rétt sunnan við syðsta odd Ítalíu, hið þrönga Messínasund skilur Sikiley frá meginlandinu. Á Sikiley búa rúmlega fimm milljónir manna en flatarmál eyjunnar er um fjórðungur af flatarmáli Íslands.

Fornleifar gefa til kynna að eyjan hafi verið byggð um 12.000 árum f.Kr. Eyjan hefur í gegnum söguna verið mjög mikilvæg vegna heppilegrar staðsetningar miðað við verslunarleiðir um Miðjarðarhafið. Eyjan var hluti af Magna Graecia og lýsti Cíceró borginni Sýrakúsu sem mestu og fallegustu borg Grikklands hins forna.

Á eyjunni er eldfjallið Etna sem er 3.329 metrar að hæð, stærsta virka eldfjall Evrópu og eitt það virkasta í heiminum.

Orðsifjar.

Helst er talið að um þjóðflokkskenninefni sé að ræða, að heiti eyjarinnar sé dregið af nafni þjóðflokks síkelóa.

Umdæmaskipan.

Sikiley er skipt í níu umdæmi sem kennd eru við höfuðstaði sína. Þessum níu umdæmum er síðan aftur skipt niður í 390 sveitarfélög eða bæjarfélög.

&lt;br&gt;
New York-fylki

New York er ríki á austurströnd Bandaríkjanna. Ríkið liggur að Pennsylvaníu og New Jersey í suðri, Connecticut, Massachusetts og Vermont í austri, Kanada og Ontario-vatni í norðri og Kanada og Erie-vatni í vestri.

Höfuðborg ríkisins er Albany en stærsta borgin er New York. Hún er jafnframt fjölmennasta borg Bandaríkjanna. Aðrar mikilvægar borgir eru Buffalo, Rochester, Syracuse, Ithaca, Yonkers, Binghamton og White Plains. Í ríkinu búa um 20,2 milljónir manna (2020).
Buklari

Buklari er lítill kringlóttur skjöldur sem þekkist frá 13.öld. Voru slíkir skyldir nokkuð algengir á Sturlungaöld, ásamt eldri og stærri skjöldum.

Í skylmingahandritinu MS I.33 er fjallað um notkun þeirra ásamt sverðum.

Þeir voru m.a. notaður til að þjálfa riddarasveina.
Þjóðaratkvæðagreiðsla

Þjóðaratkvæðagreiðsla kallast það þegar allt kosningabært fólk kýs um ákveðið mál hvort sem atkvæðagreiðslan er ákvarðandi eða leiðbeinandi fyrir ríkisvaldið. Í mörgum stjórnarskrám er kveðið á um að almenningur eigi að kjósa um ákveðin mál í staðinn fyrir að kjörnir fulltrúar þeirra leiði það til lykta. Tilgangurinn með þjóðaratkvæðagreiðslum er oft sá, að sjá hvaða möguleika almenningur vill velja í ákveðnu máli og helst koma í veg fyrir að ákvarðanir í viðkvæmum málum séu gegn vilja meirihluta landsbúa.

Það land þar sem þjóðaratkvæðagreiðslur eru hvað mest í notkun er Sviss þar sem þær eru haldnar reglulega um margs kyns málefni. Varlega má áætla að ríflegur meirihluti þjóðaratkvæðagreiðslna sem átt hafa sér stað í sögunni hafi verið haldnar í Sviss.
Lómagnúpur

Lómagnúpur er 767 m hátt fjall á Skeiðarársandi. Lómagnúpur er eitt hæsta standberg á Íslandi (671 m)..

Jarðfræði.

Eins og mörg fjallshlíð á svæðinni á milli Kirkjubæjarklausturs og Skeiðarársands, hefur núpurinn áður fyrr verið hornbjarg. Lengi hefur hann skagað fram í sjó og mótast af afli haföldunnar og landrisi. Fjörður mikill hefur í þann tíð gengið inn í landið, þar sem Skeiðarársandur er núna. Samt er nú langt síðan árnar á sandinum hafa fyllt upp þennan fjörð og raunar miklu meir en það - ekki síst í mörgum jökulhlaupum.

Lómagnúpur er úr móbergi, seti og grágrýti.Að meginhluta til er Lómagnúpur byggður upp af móbergi, tvær áberandi syrpur af kubbabergi og stuðludu basalti blasa þó við í hamrahlíðum fjallsins. Á jökulskeiðum ísaldar hefur móbergið myndast og jarðlögin í höfðanum í heild hlaðist upp á um einni milljón ára.

Tvö þekkt berghlaup hafa fallið úr honum, eitt af þeim á árinu 1789.Skriðan kom niður í jarðskjálfta í júli 1789. Hún fell úr 600 métra hæð niður á sandinn or nær fast að þjóðvegi, hún kallast Hlaup og verður því stórgrýttari sem nær dregur fjallinu.

Uppganga.

Að austan, upp Hvirfildal, er auðveldasta leiðin.

Útsýni af fjallinu er mikið , þar sér maður yfir Skeiðarársand til Öræfajökulls og líka er hægt að sjá inn á Vatnajökul alla leið til Grímsvatna.

Lómagnúpur í bókmenntum.

Gnúpurinn er líka frægur vegna hlutverk hans í Njálu. Þar segir Flosi: "Mig dreymdi (... ...) að ég þóttist vera að Lógmagnúpi og ganga út og sjá upp til gnúpsins, og opnaðist hann. Og gekk maður út úr gnúpinum (...) og hafði járnstaf í hendi. Hann fór kallandi og kallaði á menn mína, suma fyrr og suma síðar, og nefndi á nafn."Útkoman er þekkt.

Svo lýkur Jón Helgason kvæði "Áföngum við Lómagnúp" með þessari vísu:
Hurðaskellir

Hurðaskellir er sjöundi jólasveinninn kallaður sem kemur til manna, þann 18. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.

Hurðaskellir var mikill ólátabelgur og skellti hurðum svo að fólk hrökk upp úr fastasvefni.

Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum:
Jólakötturinn

Jólakötturinn er óvættur í íslenskum þjóðsögum og er húsdýr hjá Grýlu og Leppalúða. Jólakötturinn er þekktur fyrir að éta börn sem ekki fá flíkur fyrir jólin. Börnunum var til dæmis gefið kerti og einhver spjör, sokkar eða skór, til þess þau þyrftu ekki að "klæða köttinn" eins og sagt var. Í öðrum útgáfum frásagnarinnar étur jólakötturinn matinn frá börnunum frekar en börnin sjálf, og í enn öðrum gildir þetta jafnt um fullorðna.

Í öðru bindi þjóðsagnasafns Jóns Árnasonar segir um jólaköttinn:
Bifröst

Bifröst getur átt við:
6. öldin

6. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 501 til enda ársins 600.