arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Réttindaskrá Bandaríkjanna

Réttindaskrá Bandaríkjanna (enska: "The Bill of Rights") var frumvarp sem lagt var fram af James Madison árið 1789 en þar voru lagðar fram breytingartillögur á stjórnarskránni sem hafði verið tekin í notkun árið 1787. Madison sem er talinn til „landsfeðra“ Bandaríkjanna átti stóran þátt í mótun samfélagsins á þessum tíma.

Réttindaskrá (e. The Bill of Rights USA).

Frumvarpið var hugsað til að bæta réttindi almennings sem þóttu ekki nægilega vel varðveitt í upprunalegu stjórnarskránni, því voru ritaðir viðaukar sem innihéldu mun ýtarlegri útlistun á borgaralegum réttindum. Svo frumvarpið gæti orðið að veruleika og tekið gildi sem viðbót við stjórnarskránna þurfti að fá samþykki 3/4 hluta aðildarríkja Fyrsta sameinaða ríkjaþingsins (e. "First United State Congress"). Breytingarnar voru síðar samþykktar þar þann 15 desember árið 1791. Með frumvarpinu var öryggi almennings gagnvart ríkinu aukið og vald ríkisins gagnvart borgurum takmarkað verulega.

Uppruni.

Þegar hafið var vinnu við að rita réttindaskránna var horft aftur og meðal annars stuðst við Magna Carta frá árinu 1215 og réttindaskrá Englands frá árinu 1689. Þegar stjórnarskráin hafið verið samþykkt höfðu andstæðingar hennar áhyggjur af þeim möguleika að ríkisstjórnin gæti beitt þegna landsins harðræði og þar með gengið á borgaraleg réttindi þeirra. Hafði þar mikið að segja hvernig framkoma Breta hafði verið á byltingartímanum og brot þeirra gegn almenningi í landinu. Nokkur ríki höfðu meðal annars sett það sem skilyrði fyrir undirritun stjórnarskráarinnar að viðauki líkt og réttindaskráin yrði settur. Til að auka enn á mikilvægi þess að réttindaskrá yrði rituð þá hafði Thomas Jefferson skrifað bréf til James Madison þar sem hann lýsti því yfir að réttindaskrá væri eitthvað sem allir einstaklingar ættu rétt á gagnvart ríkisstjórnum hvar sem er í heiminum.

Gagnrýni.

Alexander Hamilton gagnrýndi frumvarpið með skrifum sínum í grein bandalagsmanna nr. 84, þar beitti hann meðal annars þeim rökum að með því að tilgreina þau réttindi sem nytu verndar gæti komið upp sú staða að þau réttindi sem ekki væru nefnd myndu ekki vera virt og þar af leiðandi ekki njóta sömu verndar og önnur. Hamilton vildi halda því fram að með stjórnarskránni væri fólk ekki að afsala sér réttindum sínum og því væri í raun ekki nauðsynlegt að bæta réttindaskránni við stjórnarskránna þar sem stjórnarskráin veitti í raun borgaraleg réttindi.

Réttindi almennings.

Réttindaskráin er safn tíu greina þar sem tilgreint er um réttindi almennings gagnvart ríkinu en þau eru.
Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002

Árið 2002 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir merkjum styrktaraðilans Símans.

Staðan í deildinni.

"Staðan fyrir 14. umferð, 8. september 2002".

Töfluyfirlit.

"Heimaliðið er vinstra megin".

Aukakeppni 1. deild.

"13. og 15. september 2002".
Hof í Vatnsdal

Hof í Vatnsdal er bær í austanverðum Vatnsdal í Austur-Húnavatnssýslu, stórbýli að fornu og nýju og landnámsjörð Ingimundar gamla Þorsteinssonar, eftir því sem segir í Landnámabók og Vatnsdæla sögu.

Bærinn á Hofi er miðsvæðis í dalnum í skjólgóðum hvammi milli Hofsmela og Kötlustaðamela, sem kenndir eru við eyðibýlið Kötlustaði. Á heiðnum tíma var þar eitt þriggja höfuðhofa í Húnaþingi og í Melabók Landnámu segir að það hafi verið stærsta hof landsins ásamt hofinu á Hofi á Kjalarnesi en stærðartölurnar sem þar eru gefnar upp fá þó vart staðist. Norður af bænum er hóll sem heitir Goðhóll og er sagt að hofið hafi verið þar. Hof er nefnt í Sturlungu, bæði í "Þórðar sögu kakala" og "Prestssögu Guðmundar góða" en samkvæmt henni var Guðmundur staddur á Hofi haustið 1200.

Kirkja var á Hofi til forna og var hún helguð Jóhannesi guðspjallamanni. Hun er nefnd í Landnámu og segir þar frá því að Þorkell bóndi á Hofi hafi tekið skírn af Friðriki biskupi og allir Vatnsdælir einnig og hafi Þorkell látið reisa kirkju á Hofi. Samkvæmt nýlegum fornleifarannsóknum á Hofi var þar kirkjugarður að minnsta kosti frá því fyrir 1104. Árið 1706 var enn hálfkirkja á Hofi og var henni þjónað frá Undirfelli. Ekki er vitað hvenær kirkjan lagðist af.

Á Hofi var Kvennaskóli Húnvetninga 1882-1883 en var þá sameinaður Kvennaskóla Skagfirðinga og fluttur að Ytri-Ey á Skagaströnd.
Ungir jafnaðarmenn

Ungir jafnaðarmenn eru ungliðahreyfing Samfylkingarinnar og var stofnuð 11. mars árið 2000. Forseti samtakanna árið 2020 er Ragna Sigurðardóttir. Hreyfingin hefur það markmið að efla nýsköpun og frumkvæði ungs jafnaðar- og félagshyggjufólks. Um fimm þúsund félagar eru skráðir í hreyfinguna á landsvísu.

Málgagn Ungra jafnaðarmanna kallast "Jöfn og frjáls", og er gefið út einu sinni á ári að jafnaði.

Katrín Júlíusdóttir var formaður félagsins 2000–2001, Ágúst Ólafur Ágústsson var formaður 2001–2003, en þau settust bæði á þing fyrir Samfylkinguna árið 2003.
Syrah

Syrah eða shiraz er dökk rauðvínsþrúga notuð í bragðmikil rauðvín. Þrúgan er upphaflega frá héraðinu Rhône í Frakklandi en hún hefur notið mikilla vinsælda um allan heim og er ræktuð víða. Nafnið „shiraz“ er notað við markaðssetningu á áströlskum vínum þar sem syrah er vinsælasta dökka vínþrúgan.

Syrah-vín eru bragðmikil með mikilli fyllingu. Bragðið teygir sig frá því að hafa ávæning af fjólum og berjum og getur auk þess haft keim af súkkulaði, kaffi og svörtum pipar. Með aldri fá þau aukna jarðtóna eins og af leðri og trufflum.
Rómverska Bretland

Rómverska Bretland á við þann hluta Bretlandseyja sem Rómverjar stjórnuðu frá árinu 43 til um það bil 410. Rómverjar kölluðu þetta svæði Brittaníu, og með tíð og tíma náði það yfir suðurhluta landsins norður að landamærum Kaledóníu. Fyrir landvinninga Rómverja höfðu Bretar menningar- og viðskiptatengsl við meginland Evrópu, en innrásarmennirnir innleiddu nýjungar í landbúnaði, þéttbýlisþróun, iðnaði og byggingarlist. Enn í dag sjást merki um þessi áhrif.

Heimildir sem fjalla um tímann eftir landvinninga Rómverja eru fáar, en nokkrir rómverskir sagnaritarar fjalla lauslega um Brittaníu. Nöfn margra landstjóra Brittaníu eru þekkt. Helstu heimildir um rómverska Bretland stafa frá fornleifafundum og áletrunum.

Fyrsta herferð Rómverja til Bretlands var á vegum Júlíusar Caesars árið 55 og 54 f.Kr. Landvinningar byrjuðu þó ekki fyrr en 43 e.Kr. undir stjórn Claudíusar keisara. Rómverjar stofnuðu þar rómverskt skattland og smám saman færðu þeir út yfirráðasvæði sitt, en aldrei tókst þeim að ná tökum á Kaledóníu. Landvinningum þessum fylgdi tímabil rómversk-breskrar menningar. Til þess að koma í veg fyrir árásir úr norðri byggðu Rómverjar Hadríanusarmúrinn á norðurlandamærum skattlandsins, og var lokið við hann um árið 128. Árið 142 fóru þeir enn norðar og byggðu Antonínusarmúrinn, en hörfuðu suður um það bil tuttugu árum síðar. Um árið 197 skiptist Brittanía í tvö skattlönd: Britannia Superior og Britannia Inferior, en árið 305 skiptist hún í fleiri skattlönd og var gerð að biskupsdæmi. Þá var mikið um innrásir barbara og skattlöndin komust oft undir stjórn valdaræningja. Rómverjar fóru frá Bretlandi árið 410 en áhrif þeirra héldust í mörg hundruð ár.
Listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008

Þetta er listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008: Tekið er fram hvaða fyrirtæki fékk afskriftirnar ("debt write-off") - hversu háar þær voru og hvenær þær fóru fram og hvaða banki afskrifaði.

Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja eru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær eru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.

Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, Árna Páls Árnasonar, við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.

Tenglar.

Fjölmiðlar
Akureyjar

Akureyjar getur átt við:
Høgni Hoydal

Høgni Karsten Hoydal (fæddur 28. mars 1966 í Kaupmannahöfn) er færeyskur stjórnmálamaður.
Ferdinand de Saussure

Ferdinand de Saussure (26. nóvember 1857 – 22. febrúar 1913) var svissneskur málvísindamaður og einn þeirra sem lagði grunninn að þróun málvísinda á 20. öld. Hann er talinn faðir strúktúralismans.
Svíaríki

Svíaríki eða Svíaland (sænska "Svealand") er einn af þremur landshlutum Svíþjóðar (hinir tveir eru Gautland og Norðurland). Svíaríki skiptist í héruðin Dali, Neríki, Suðurmannaland, Uppland, Vermaland og Vestmannaland.

Nafnið "Svíaríki" er stundum notað um Svíþjóð í heild.
John G. Roberts

John Glover Roberts, Jr. (fæddur 27. janúar 1955) er 17. og núverandi forseti Hæstaréttar Bandaríkjanna. Roberts, sem var skipaður í embættið af George W. Bush eftir andlát William Rehnquist fyrirrennara hans í embætti forseta Hæstaréttar, tók sæti í hæstarétti árið 2005. Roberts er þriðji yngsti forseti Hæstaréttar frá upphafi. Hann er talinn íhaldssamur í túlkun sinni á lögum og stjórnarskrá Bandaríkjanna og til hægri í skoðunum sínum á samfélags- og stjórnmálum.
Landvinningar Rómverja á Bretlandi

Landvinningar Rómverja á Bretlandi áttu sér stað á löngum tíma. Landvinningarnir hófust árið 43 e.Kr. undir stjórn Claudíusar keisara. Hershöfðingi hans Aulus Plautius var fyrsti landstjóri Brittaníu. Bretland hafði áður orðið fyrir mörgum árásum hermanna rómverska lýðveldisins og rómverska keisaradæmisins. Bretland hafði haft góð verslunartengsl við Rómaveldi frá því Júlíus Caesar herjaði á landið árin 55 og 54 f.Kr. og hafði það talsverð áhrif á hagkerfi og menningu Breta, sérstaklega í suðurhluta landsins.

Ágústus keisari undirbjó innrásir árin 34 f.Kr., 27 f.Kr. og 25 f.Kr. Fyrstu innrásinni og þeirri þriðju var aflýst vegna uppreisna annars staðar í Rómaveldi. Þeirri annarri var aflýst því það leit út fyrir að Bretar væru að fara að gefast upp. Samkvæmt "Res Gestae" Ágústusar flýðu tveir breskir konungar, Dubnovellaunus og Tincomarus, til Rómaborgar. Strabo grískur sagnfræðingur og heimspekingur segir frá því í verki sínu "Landafræði", að Bretland greiði meira í tollum en hægt væri að fá í sköttum ef gerð væri innrás í landið.

Árið 40 e.Kr. skipulagði Calígúla innrás á Bretland, en hún var framkvæmd á undarlegan hátt. Samkvæmt Súetóníusi skipaði hann hermönnum sínum að ráðast á vatnið í Ermarsundinu, og lét þá síðan safna skeljum saman; er ekki vitað hvort þetta var refsing fyrir hermennina eða afleiðing geggjunar hjá Calígúlu. Calígúla lét byggja vita í Bolougne-sur-Mer, sem var fyrirmynd að vita sem byggður var í Dover um árið 43. Sá undirbúningur auðveldaði innrás Claudíusar þremur árum síðar.
Bróðir Svartúlfs

Bróðir Svartúlfs var íslensk hljómsveit, sem er afkvæmi fimm ólíkra hugmynda. Samstarfið hófst september 2008 og kom öllum meðlimunum strax á óvart hve samstilltir þeir voru, sérstaklega þegar litið var til forsögu hvers og eins þeirra í tónlist. Margur hefur reynt að koma bandinu fyrir innan ákveðins ramma eða stefnu, en ásættanleg niðurstaða í þeim málum hefur enn ekki fengist. Meðlimir kæra sig yfirleitt kollótta um þetta mál og fljóta því stefnulaust áfram, og hefur hömluleysið enn sem komið er einungis skilað sér í formi litríkari tónlistarsköpunar.

Sveitin tók þátt í Músíktilraunum árið 2009 og fór með sigur af hólmi.

Útgáfa.

Bróðir Svartúlfs gaf út sína fyrstu plötu árið 2009 að nafni Bróðir svartúlfs. Platan fékk 4,0 í einkunn hjá vefritinu Rjómanum.

Lagalisti:
Fiðrað kókaín

Fiðrað kókaín er íslensk heimildarkvikmynd um fálka og fálkasölu í Arabalöndunum. Myndin var frumsýnd árið 2010. Leikstjórar myndarinnar eru þeir Örn Marinó Arnarson og Þorkell Harðarsson.
Blóðögðuveiki

Blóðögðuveiki (eða blóðögðusótt ) (fræðiheiti: "Schistosomiasis") er sjúkdómur af völdum sníkjuorms í blóðrás en sjúkdómurinn tekur nafn sitt af sníkjuormi sem nefnist blóðagða.
Óskar Bertels Magnússon

Óskar Bertels Magnússon (20. júní 1915 – 22. janúar 1993) var sjálfmenntaður listavefari og kynlegur kvistur í Reykjavík um miðja 20. öld. Foreldrar hans voru Margrét Guðbrandsdóttir frá Hrollaugsstöðum í Norður-Þingeyjarsýslu og Magnús Jónsson frá Selalæk. Hann bjó fyrst í Blesugrófinni í Reykjavík í nokkur ár, byggði þar hús sitt sem þótti mjög sérkennilegt og gekk undir nafninu Kastalinn. Þegar leggja átti Breiðholtsbraut vþar sem húsið stóð árið 1973, vildi Óskar ekki una því að fá annað húsnæði sem honum var boðið í skiptum, heldur fluttist í sjálfskipaða útlegð upp á Hellisheiðina. Þar byggði hann hús sem hann kallaði Garðstungu. Óskar var giftur Blómey Stefánsdóttur (1914-1997). Hálfbróðir Óskars er Sigurður A. Magnússon, rithöfundur.
Ned Block

Ned Joel Block (fæddur 1942) er bandarískur heimspekingur sem vinnur einkum á sviði hugspeki og hugfræði og rannsókna á mannlegri meðvitund.

Menntun og starfsferill.

Block lauk doktorsgráðu frá Harvard-háskóla undir leiðsögn Hilarys Putnam og var um árabil prófessor í heimspeki við Tækniháskólann í Massachusetts (MIT). Nú kennir hann við heimspekideild New York-háskóla (NYU).

Heimspeki.

Block er frægur Blockhead-rökin gegn Turing-prófinu sem prófi á vitsmunum en rökin setti hann fram árið 1981 í frægri ritgerð sem heitir "Psychologism and Behaviourism". Hann er einnig kunnur fyrir gagnrýni sína á verkhyggju í hugspeki og heldur því fram að kerfi sem hefur sömu verkferla og manneskja þurfi ekki að hafa meðvitund.
Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)

Kristján Jónsson (f. 4. mars 1852, á Gautlöndum við Mývatn, d. 2. júlí 1926) var íslenskur embættismaður og stjórnmálamaður. Kristján var ráðherra Íslands árin 1911 – 1912.

Fjölskylda og uppvöxtur.

Fjölskylda Kristjáns var fyrirferðarmikil í íslenskum stjórnmálum á nítjándu öld og fyrri hluta þeirrar tuttugustu. Foreldrar Kristjáns voru Jón Sigurðsson alþingismaður og kona hans Solveig Jónsdóttir, húsmóðir. Bræður Kristjáns voru Pétur Jónsson alþingismaður og ráðherra og Steingrímur Jónsson alþingismaður. Kristján var tengdafaðir Sigurðar Eggerz alþingismanns og ráðherra. Árið 1880 giftist Kristján Önnu Þórarinsdóttur, dóttur Þórarins Böðvarssonar alþingismanns. Þau áttu saman átta börn.

Embættisstörf.

Kristján lauk stúdentsprófi frá Latínuskólanum árið 1870 og lögfræðiprófi frá Hafnarháskóla 1875. Eftir útskrift starfaði Kristján sem Landfógetaskrifari 1876 – 1877. Árið 1878 var hann gerður sýslumaður í Gullbringu- og Kjósarsýslu en því embætti gegndi hann í átta ár, til 1886. Hann lét af því embætti er hann var skipaður annar meðdómari og dómsmálaritari í Landsyfirrétti. Árið 1889 var hann skipaður fyrsti meðdómari og árið 1908 dómsstjóri og háyfirdómari. Því embætti gegndi hann til 1911 er hann gegndi embætti ráðherra. Eftir að hafa látið af ráðherrastörfum tók Kristján aftur við dómsstjóraembættinu sem hann gegndi til 1919 er Landsyfirréttur var lagður niður. Kristján var þá skipaður dómsstjóri við Hæstarétt, en hann gegndi því starfi til dauðadags.

Dómarastörfin voru aðalstörf Kristjáns, en auk þeirra gegndi hann ýmsum öðrum embættum og trúnaðarstörfum. Kristján var settur amtmaður í Suður- og vesturamtinu 1891 – 1894. Gæslustjóri Landsbankans 1898 – 1909. Endurskoðandi landsreikninganna 1889 – 1895. Skipaður formaður milliþinganefndar í kirkjumálum 1904 en sagði því starfi af sér 1905. Endurskoðandi Íslandsbanka 1915 – 1920. Á árunum 1912 – 1914 var Kristján settur bankastjóri Íslandsbanka. Árin 1877, 1887 og 1891 var Kristján skrifstofustjóri Alþingis.

Kristján kenndi kirkjurétt við Prestaskólann 1889 – 1908 og árin 1904 – 1909 var hann forseti Reykjavíkurdeildar Bókmenntafélagsins.

Í minningargrein um Kristján sem birtist í Ísafold sagði:

Stjórnmálaferill.

Á Hafnarárum sínum kynntist Kristján Jóni Sigurðssyni forseta og var með honum í ritnefnd Andvara á síðasta ári sínu í háskóla, 1875. Árin 1893 – 1905 sat hann á Alþingi sem konungkjörinn þingmaður. Kristján fylgdi Valtý Stefánssyni í stjórnarskrármálinu og var einn stofnenda Framsóknarflokksins eldri. Árið 1908 var Kristján kosinn á þing fyrir Borgfirðinga og aftur 1911 og sat á þingi til 1913, fyrst fyrir Sjálfstæðisflokkinn eldri, en hann gekk úr flokknum 1911 og sat eftir það á þingi utan flokka. Kristján gegndi embætti varaforseta efri deildar 1901 og forseta efri deildar 1909.

Þann 14. mars 1911 var Kristján skipaður ráðherra Íslands. Kristján fékk lausn frá embætti 24. júlí 1912.

Eftir 1913 bauð Kristján sig ekki aftur fram til Alþingis og hætti afskiptum af stjórnmálum.
Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999

Árið 1999 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu Meistaradeild.

Staðan í deildinni.

"Staðan fyrir 14. umferð, 5. september 1999".

Töfluyfirlit.

"Heimaliðið er vinstra megin".

Aukakeppni 1. deild.

"11. og 14. september 1999".
1. deild kvenna í knattspyrnu 1985

Árið 1985 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu 1. deild.

Töfluyfirlit.

"Heimaliðið er vinstra megin".
Björn Bjarnason (f. 1899)

Björn Bjarnason (30. janúar 1899 – 19. janúar 1984) var verkamaður og borgarfulltrúi í Reykjavík frá 1934 til 1950.

Ævi og störf.

Björn fæddist á Höskuldsstöðum í Austur-Húnavatnssýslu. Hann stundaði sjómennsku nyrðra á yngri árum, en fluttist til Reykjavíkur nærri þrítugur. Þar gerðist hann iðnverkamaður og varð einn af stofnfélögum Iðju, félags verksmiðjufólks í Reykjavík. Hann gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir félagið fram á elliár og lét einnig til sín taka á vettvangi Alþýðusambandsins.

Hann var kjörinn bæjarfulltrúi fyrir Kommúnistaflokkinn árið 1934 og endurkjörinn fjórum árum síðar, en þá stóðu kommúnistar og Alþýðuflokksmenn að sameiginlegum framboðslista. Frá 1942 til 1950 sat Björn svo í bæjarstjórn fyrir Sósíalistaflokkinn.
Nóbelsverðlaunin í bókmenntum

Nóbelsverðlaunin í bókmenntum eru ein af fimm verðlaunum sem kennd eru við Alfred Nobel. Verðlaunahafar eru valdir af Sænsku akademíunni og eru tilkynntir í október á hverju ári og verðlaunin eru veitt 10. desember. Verðlaunin hafa verið veitt síðan árið 1901.

Saga og fyrirkomulag.

Alfred Nobel var einn ríkasti maður Svíþjóðar á sinni tíð og auðgaðist stórlega á uppfinningu sinni dínamítinu. Hann ritaði nokkrar erfðaskrár en í þeirri síðustu, frá árinu 1895, ánafnaði hann nær öllum auði sínum til stofnunar verðlaunasjóðs í fimm flokkum. Nobel lést síðla árs 1896. Við tók nokkur óvissa um lögmæti erfðaskrárinnar en eftir að botn fékkst í þau mál var gengið frá stofnun verðlaunanna. Ólíkum aðilum var falið að sjá um einstaka verðlaunaflokka og komu bókmenntaverðlaunin í hlut Sænsku akademíunnar. Voru fyrstu verðlaunin veitt árið 1901.

Ár hvert kallar Sænska akademían eftir tilnefningum og er fjöldinn allur af fólki sem hefur heimild til að senda inn tilnefningar. Er þar um að ræða meðlimi akademíunnar sjálfrar, sem og sambærilegra stofnanna í öðrum löndum, prófessorar í tungumálum og bókmenntafræði, forsetar rithöfundasamtaka og fyrrum verðlaunahafar. Eina skilyrðið er að höfundum er óheimilt er að tilnefna sjálfa sig.

Tilnefningar skulu hafa borist akademíunni fyrir 1. febrúar ár hvert og fara þær því næst til sérstakrar "Nóbelsnefndar" til meðhöndlunar. Nefndin þrengir hringinn jafnt og þétt, fyrst niður í um tuttugu höfunda og því næst niður í fimm manna lista þegar komið er fram í maí. Næstu fjóra mánuðina kynnir nefndin sér verk þessara fimm höfunda í þaula og gengur því næst til atkvæða í októbermánuði. Sá höfundur hlýtur verðlaunin sem fær meirihluta atkvæða. Einungis þeir koma til greina sem náð hafa í það minnsta tvívegis inn á fimm manna listann og eru því dæmi um að höfundar hafi margoft verið teknir til athugunar.

Nóbelsnefndina skipa átján fulltrúar sem skulu búa yfir mikilli tungumálakunnáttu. Þeir eru skipaðir ævilangt og til skamms tíma var ekki gert ráð fyrir að þeir gætu sagt af sér. Árið 2018 breytti Karl Gústaf XVI reglunum á þann hátt að unnt væri að leysa nefndarmenn undan skyldum sínum í kjölfar hneykslismáls sem skók nefndina og varð til þess að úthlutun verðlaunanna 2018 var frestað um ár.

Verðlaunahafar.

Eftirfarandi konur hafa hlotið Nóbelsverðlaunin í bókmenntum: Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Toni Morrison, Nadine Gordimer, Wislawa Szymborska, Elfriede Jelinek, Doris Lessing, Herta Müller, Alice Munro, Svetlana Aleksíevítsj, Olga Tokarczuk og Louise Glück. Aðrir verðlaunahafar eru karlmenn.
Ramekin

Ramekin er lítið eldfast mót sem tekur einn skammt og er oft notað þegar menn gera crème brulee ("sviðin rjóma") og aðra sambærilega rétti.
Jónína Jónatansdóttir

Jónína Jónatansdóttir (22. maí 1869 – 1. desember 1946) var reykvískur verkalýðsleiðtogi og bæjarfulltrúi frá 1922 til 1924.

Ævi og störf.

Jónína fæddist á Miðengi í Garðahverfi á Álftanesi. Hún giftist og fluttist til Reykjavíkur, þar sem hún starfaði sem húsmóðir.

Hún lét sig réttindamál kvenna miklu varða og var aðalhvatamaður að stofnun Verkakvennafélagsins Framsóknar árið 1914 og gegndi formennsku þess fyrstu 20 árin.

Jónína var meðal stofnenda Alþýðusambands Íslands og Alþýðuflokksins. Hún var kjörin bæjarfulltrúi í Reykjavík árið 1920, til tveggja ára.
Felix Hamrin

Felix Teodor Hamrin (14. janúar 1875 – 27. nóvember 1937) var sænskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra Svíþjóðar frá 6. ágúst 1932 til 24. september 1932 en samhliða því gegndi hann starfi utanríkisráðherra. Hamrin er sá forsætisráðherra Svíþjóðar sem setið hefur skemst eða aðeins 50 daga. Hann sat á þingi frá 1912 til 1914 og frá 1918 til 1937. Hamrin var formaður hins hægrisinnaða miðjuflokks Þjóðarflokksins (s. "Folkpartiet") 1934-1936.

Hamrin átti sæti í ríkisstjórnum Carl Gustaf Ekman en hann gegndi embætti viðskiptaráðherra í fyrri ríkisstjórn Ekman frá 1926 to 1928 og fjármálaráðherra í seinni ríkisstjórn Ekman, frá 1930 til 1932. Eftir að Ekman sagði af sér skömmu fyrir kosningar 1932 tók Hamrin við sem forsætisráðherra og gegndi því embætti þar til eftir kosningar. Sósíaldemókrataflokkurinn vann stórsigur í kosningunum og að þeim loknum tók leiðtogi þeirra, Per Albin Hansson við stjórnartaumunum.
Jón Ólafsson (úr Svefneyjum)

Jón Ólafsson – stundum nefndur Jón Ólafsson Svefneyingur eða Jón Ólafsson eldri – (24. júní 1731 – 18. júní 1811) var íslenskur fornfræðingur og orðabókahöfundur frá Svefneyjum í Breiðafirði.

Æviágrip.

Foreldrar Jóns voru Ólafur Gunnlaugsson bóndi í Svefneyjum og Ragnhildur Sigurðardóttir frá Brjánslæk.

Jón var því albróðir Eggerts Ólafssonar (1726–1768), skálds og náttúrufræðings, Magnúsar Ólafssonar (1728–1800) lögmanns og Jóns Ólafssonar yngra (um 1738–1775). Hann var föðurbróðir Finns Magnússonar leyndarskjalavarðar.

Jón var tekinn í Skálholtsskóla 1747 og varð stúdent 1752. Hann fór til Kaupmannahafnar haustið 1753 og lauk námi í heimspeki 1756. Hann tók guðfræðipróf 1765, en hafði áður fengið mikinn áhuga á íslenskum fræðum. Hann einbeitti sér nú að þeim og varð styrkþegi Árnasjóðs 1768. Hann fékk síðar 400 ríkisdala styrk til að vinna að útgáfu rita Snorra Sturlusonar, og varð sú vinna grunnur að útgáfu þeirri á Heimskringlu sem kennd er við Norðmanninn Gerhard Schöning og hóf að koma út 1777. Jón átti mikinn þátt í útgáfu á fleiri ritum, til dæmis Landnámabók 1774, Hungurvöku 1778 og Sæmundar-Eddu sem hóf að koma út 1787. Þá þýddi hann á dönsku Sverris sögu, sem kom út 1813.

Jón kallaði sig á stundum "Hypnonesius", sem er gríska og merkir "Svefneyingur". Danir kölluðu hann "hinn lærða Íslending".

Jón var lengi ritari Árnanefndar og aðalmaður eða öldungur í stúdentafélagi Íslendinga í Kaupmannahöfn, sem hét „Sakir“.

Páll Eggert Ólason segir um Jón: „Hann var valmenni, prýðilega að sér og vel metinn“. Hann dó í Kaupmannahöfn 1811. Hann var ógiftur og barnlaus.

Eitt og annað.

Þegar Englendingar skutu á Kaupmannahöfn árið 1807 kom upp eldur í borginni og brann þá mikið og merkilegt safn Gríms Thorkelíns leyndarskjalavarðar sem nam 4.500 bindum að sögn, og hafði að geyma stórmerkileg íslensk handrit, auk prentaðra bóka. Þá brann og orðabókin íslenska, sem Jón Ólafsson Svefneyingur hafði unnið að í þrjátíu ár – var búið að prenta af henni 20 arkir, en prentsmiðjan, handritið og það sem prentað var, brann til ösku. Í handritinu "Rask 16" í Árnasafni er reyndar mikið orðasafn frá hendi Jóns.