arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Kjörmannaráð (Bandaríkin)

Kjörmannaráð (e. "Electoral College") hefur það eiginlega hlutverk að kjósa um það hver verður Forseti Bandaríkjanna á fjögurra ára fresti. Þetta kjörmannaráð sitja 538 manns og er það samanlagður fjöldi allra þingmanna og öldungadeildaþingmanna ríkjanna 50. Þeir eiga, strangt til getið að kjósa eftir vilja síns ríkis sem fram kemur í kosningum þriðjudaginn eftir fyrsta mánudaginn í nóvember fjórða hvert ár.

Þetta gerir það að verkum að Forseti Bandaríkjanna er ekki kosinn í beinni kosningu heldur er ætlunin sú að þessir kjörmenn endurspegli vilja þjóðarinnar þegar að það kemur að því að kjósa forsetann í raun og veru. Þessi kosning fer fram fyrsta mánudaginn eftir annan miðvikudaginn í desember eftir almenningskosningarnar. Þá hittast kjörmenn hvers fylkis og kasta atkvæði sínu um það hver skal verða Forseti og hver verður Varaforseti Bandaríkjanna . Til þess að verða Forseti verður frambjóðandinn að hljóta 270 af 538 atkvæðum og getur það gerst, og hefur það gerst a.m.k. 4 sinnum í sögunni, að sá sem vinnur vinsældarkosninguna tapar hinni raunverulegu kosningu. Það er reyndar um 5% líkur á því að vinsælli frambjóðandinn tapi hinni raunverulegu kosningu og gerðist það síðast árið 2016 þegar að Donald Trump sigraði Hillary Clinton þrátt fyrir að Clinton hefði hlotið um þremur milljónum fleiri atkvæði. Eftir að kjörmenn hafa allir kosið og báðar þingdeildir hafa talið atkvæðin er forsetinn svarinn í embætti þann 20. janúar árið eftir..
Soundhouse Tapes

Soundhouse Tapes er EP-plata með Iron Maiden. Hún var tekin upp á gamlársdag 1978/79. 3 lög eru á henni í mjög hrárri útgáfu en það eru "Prowler", "Invasion" og "Iron Maiden". Fjórða lagið er "Strange World" en það er demo-útgáfa. Hún var endurútgefin með safnplötunni Best of the Beast.

Platan er ein af sjaldgæfustu gripum tengdum Iron Maiden. Hún var aðeins fáanleg í 5.000 eintökum og var aðeins hægt að panta hana í póstkröfu.
Hamarinn

Hamarinn í Hafnarfirði er hamrabelti rétt hjá Læknum (Hamarskotslæk). Hamarinn var friðlýstur sem náttúruvætti árið 1984. Á Hamrinum eru jökulminjar.

Stærð náttúruvættisins er 2,1 ha.
Sonia Sotomayor

Sonia Maria Sotomayor (f. 25. júní 1954) er dómari við hæstarétt Bandaríkjanna. Hún var skipuð af Barack Obama forseta, sem eftirmaður David H. Souter, en hann lét af embætti vegna aldurs. Sotomayor tók við embætti þann 8. ágúst 2009.

Æska.

Sotomayor fæddist í Bronx í New York-borg þann 25. júní 1954 og ólst þar upp. Foreldrar hennar fluttu frá Puerto Rico til New York í kringum 1940. Móðir hennar er hjúkrunarfræðingur og faðir hennar var verkamaður en hann lést þegar hún var níu ára. Árið 1976 giftist hún Kevin Edward Noonan en þau skildu árið 1983.

Menntun og starfsferill.

Sotomayor lauk BA prófi frá Princeton-háskóla árið 1976 og útskrifaðist þaðan með hæstu einkunn. Árið 1979 lauk hún svokallaða JD-prófinu frá Yale Law School þar sem hún starfaði jafnframt sem ritstjóri "Yale Law Journal". Frá 1979–1984 vann hún sem aðstoðarmaður dómara í héraðsdómi New York County.

Frá 1984–1992 starfaði hún sem fulltrúi og síðar meðeigandi á lögfræðistofu Pavia &amp; Harcourt í New York. Árið 1991 var hún tilnefnd af George HW Bush forseta í héraðsdóm U.S. District Court, Southern District í New York, og þar starfaði hún frá 1992 til 1998.

1998–2009 var hún dómari áfrýjunarréttar í New York.

Skipun í hæstarétt.

Barack Obama forseti tilnefndi Sotomayor sem dómara við hæstarétt Bandaríkjanna þann 26. maí 2009. Það var samþykkt af öldungadeild Bandaríkjaþings með 68 atkvæðum gegn 31, og tók hún við embættinu 8. ágúst 2009, eftir að hæstaréttardómarinn David H. Souter fór á eftirlaun. Sotomayor er 111. hæstaréttardómarinn sem skipaður er frá upphafi í Bandaríkjunum en einungis þriðja konan. Jafnframt er hún fyrsti dómarinn af rómönskum ættum sem skipaður hefur verið við hæstarétt Bandaríkjanna.
Lagasetning í Bandaríkjunum

Lagasetning í Bandaríkjunum er í höndum löggjafarþingsins. Hver sem er getur skrifað frumvarp til laga en oftast koma þau þó frá aðilum innan framkvæmdarvaldsins eða frá þrýstihópum. Þingmaður þarf þó að leggja þau fram fyrir þingið og geta þeir annaðhvort setið í öldungadeild eða fulltrúadeild.

Gerðir frumvarpa og afgreiðsla.

Frumvörp sem lögð eru fyrir löggjafarþing Bandaríkjanna geta verið á fjóra vegu:

Þegar frumvörp hafa verið lögð fyrir fara þau fyrir nefnd sem að skoðar þau í bak og fyrir og undirbýr þau fyrir þingið. Hvor deildin um sig hefur sínar reglur þegar kemur að því að samþykkja eða hafna frumvörpum en lagasetningaferli í Bandaríkjunum getur verið afar flókið.
Lomber

Lomber er þriggja manna spil. Það var iðkað fyrir mörg hundruð árum og gekk þá undir nafninu „Juego del tresillo“. Lomber barst um miðja 17. öld til Frakklands með spænsku prinsessunni Maríu Theresu og varð brátt þekkt og vinsælt. Lomber var vinsælt fjárhættuspil í Reykjavík um og eftir seinna stríð og var spilið nær eingöngu spilað af karlmönnum.

Lomber líkist bridge að því leyti að það er sagnaspil. Margt er ólíkt svo sem að spaða- og laufaás er alltaf tromp ef spilað er í litum og áttur, níur og tíur eru teknar út áður en spilað er.
1565

Árið 1565 (MDLXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Ravi Shankar

Ravi Shankar (Bengalska: পণ্ডিত রবিশঙ্কর) (f. 7. apríl 1920; d. 11. desember 2012) var indverskur tónlistarmaður. Þekktastur var hann fyrir sítar hljóðfæraleik og sem klassískt indverskt tónskáld. Tónlistakonan Norah Jones er dóttir hans en ólst hún ekki upp hjá honum.
Aceh

Aceh er hérað í Indónesíu, á norðurodda eyjunnar Súmötru. Höfuðstaður héraðsins er Banda Aceh. Norðan við Aceh er Andamanhaf og Andaman- og Níkóbareyjar sem tilheyra Indlandi, en austan við héraðið er Malakkasund og Malakkaskagi.

Aceh var miðstöð soldánsdæmisins Aceh frá 15. öld til upphafs 20. aldar. Soldánsdæmið Samudera Pasai sem var á norðurströnd núverandi Aceh-héraðs frá 13. öld til 16. aldar lék lykilhlutverk í útbreiðslu Íslam í Suðaustur-Asíu vegna áhrifa arabískra kaupmanna.

Aceh var næst miðju jarðskjálftans í Indlandshafi 2004 og flóðbylgjan eyddi stærstum hluta af vesturströnd héraðsins. Um 170.000 manns létust eða týndust í hamförunum.
Messina

Messina er þriðja stærsta borg Sikileyjar og þréttanda stærsta borg Ítalíu. Íbúar borgarinnar eru 232.000 (2019) og íbúar stórborgarsvæðis Messínu 650.000. Borgin er staðsett við sundið Messínu. Bærinn var nefndur Zancle þar til konungurinn Anaxilas nefndi hana upp á nýtt Messene í höfuðið á samnefndri borg í Grikklandi.

Háskóli Messínu.

Háskóli Messínu (Università degli Studi di Messina) var stofnaður 1548 af Ignatius Loyola sem "primum ac prototypum collegium Societatis Jesu", þ.e. fyrsti Jesúítaskólinn og af fyrirmynd Jesúítanna. Árið 1678 var háskólanum lokað sem refsingu fyrir uppreisn gegn yfirráðum Spánar.

Háskólinn var endurreistur 1838 af Ferdinand II Sikileyjakonungi.

Jarðskjálftinn sem lagði Messina í rúst árið 1908, eyðilagði stóran hluta háskólans auk þess sem margir prófessorar og námsmenn dóu. Þegar árið 1909 opnaði lagadeildin aftur og aðrar deildir á næstu árum.

Við háskólinn eru 52 000 nemendur og hann er þriðji stærsti háskólinn á Sikiley.

Í Messínu eru ræðismannsskrifstofur Danmerkur, Þýskalands, Íslands, Noregs, Rússlands og Spánar.
Richard Wagner

Wilhelm Richard Wagner (22. maí 1813 í Leipzig – 13. febrúar 1883 í Feneyjum) var mikilsmegandi þýskt tónskáld, hljómsveitastjóri, tónlista hugmyndafræðingur og ritgerðahöfundur. Hann er helst þekktur fyrir framúrskarandi sinfóníu-óperur („tónlistar drama“) sínar. Tónverk hans voru eftirtektarverð fyrir samfelda kontrapunkts samsetningu, ríkan samhljóm og hljómsveitarútsetningu. Einnig fyrir vandaða notkun leiðsögustefa: þema tengt ákveðnum persónum eða ástandi. Krómatískt (þýska:"Chromatik") tónlistarmál Wagner boðaði þróun síðar í Vínarklassík, þar á meðal öfgakennda krómatík og ótóntegundabundin stíl. Hann breytti tónlistar hugsun með hugmynd sinni um heildarlistaverk (þýska: "Gesamtkunstwerk"), fjórfalda óperuverk hans Niflungahringurinn (1876) var ímynd þessa stíls. Hugmynd hans um leiðsögustef og samþætta tónlistar tjáningu hafði mikil áhrif á kvikmyndatónlist 20. aldar. Wagner var afar umdeild persóna, bæði vegna tónlistar hans og dramatískrar nýbreytni, og vegna þess að hann var hávær andstæðingur evrópska gyðinga.

Richard Wagner og Ísland.

Útdráttur úr Niflungahringnum var sýndur í Þjóðleikhúsinu á listahátíð sumarið 1994, að frumkvæði Selmu Guðmundsdóttur píanóleikara og Árna Tómasar Ragnarssonar. Meðal þeirra sem voru viðstaddir var Wolfgang Wagner, sonarsonur tónskáldsins, og fleiri leiðtogar óperuhátíðarinnar í Bayreuth í Þýskalandi.

Íslenska Wagnerfélagið var formlega stofnað í desember 1995 með það að markmiði að kynna tónlist Richards Wagners og gangast fyrir ferðum á óperuhátíðina í Bayreuth á hverju ári. Félagsmenn eru um 200. Selma Guðmundsdóttir er formaður.

Árni Björnsson þjóðháttafræðingur hefur samið bókina "Wagner og Völsungar. Niflungahringurinn og íslenskar fornbókmenntir", Rvík 2000, 222 bls.
Stólkambur

Stólkambur er ein tegund af ullarkambi og eru áhald til að kemba ull en undirkamburinn er festur á eins konar opinn kassa efst á lóðréttri fjöl með fótum. í hana gekk svo lárétt fjöl og myndaði botninn og gat þá annar endinn legið á rúmi þar sem sá sem kembdi sat. Hann hélt þá á lausa kambinum og var léttara að kemba með stólkamdi en tveimur venjulegum kömbum.
Gráðostur

Gráðostur eða "gráðaostur" er almennt heiti yfir osta úr kúamjólk, kindamjólk eða geitamjólk þar sem myglunni "Penicillium" hefur verið bætt við. Loka afurðin er doppótt eða með æðum með blárri, blá-grárri eða blá-grænni myglu og hefur sérstæða lykt, ýmist frá henni eða margvíslegum sérstaklega ræktuðum bakteríum. Í suma gráðosta er gróum bætt við áður en ystingurinn myndast á meðan í öðrum er gróum bætt við ystinginn eftir að hann myndast. Hægt er að borða gráðosta eina og sér, smurða, brotna eða bráðnaða í eða yfir mat.

Í evrópusambandinu eru margir gráðostar eins og Roquefort, Danablu, Gorgonzola og Stilton með upprunavottorð, sem þýðir að þeir mega eingöngu bera nafnið ef þeir hafa verið framleiddir í ákveðnu svæði í ákveðnu landi. Á sama hátt, hafa sum lönd verndanir eins og í Frakklandi og Ítalíu. Gráðostar með ekkert verndað upprunavottorð eru einfandlega kallaðir „gráðostar“.

Gráðostar hafa oft sterkt og saltað bragð. Lyktin orsakast af myglunni og þeim bakteríum sem vaxa í ostinum: til dæmis er bakterían "Brevibacterium linens" ábyrg fyrir lyktinni á mörgum gráðostum.
K-vítamín

K-vítamín er fituleysanlegt vítamín. Það er mikilvægt fyrir blóðstorknun. K-vítamín dregur nafn sitt af k-inu í alþjóðlega orðinu fyrir blóðstorknun, "koagulation".

Til eru tvær gerðir af K-vítamíni. K1-vítamín (einnig kallað fýtómenadíón) fæst úr grænum plöntum. K2-vítamín (öðru nafni menakínón) verður til vegna gerla í þörmum.

Ráðlagður dagskammtur af K-vítamíni er 0,08 milligrömm fyrir karla og 0,065 milligrömm fyrir konur. Undir eðlilegum kringumstæðum fær fólk nóg af K-vítamíni úr mat og er skortur á því sjaldgæfur, ef ungbörn eru undanskilin. Helst er hætta á K-vítamínskorti ef barn er fyrirburi, ef mataræði er mjög einhæft eða vegna töku ákveðinna lyfja.

K-vítamínskortur lýsir sér sem aukin hætta á blæðingum.

Of mikil neysla K-vítamíns getur skaðað rauðu blóðkornin hjá ungbörnum, en öðrum stafar ekki hætta af of miklu K-vítamíni.
Forseti Angóla

Forseti Angóla er bæði þjóðhöfðingi og stjórnarleiðtogi í Angóla. Með nýrri stjórnarskrá árið 2010 var embætti forsætisráðherra lagt niður. Forsetinn er yfir framkvæmdavaldinu og fer líka með löggjafarvald að hluta þar sem hann getur stjórnað með tilskipunum.

Frá því landið fékk sjálfstæði frá Portúgal árið 1975 hafa aðeins þrír menn verið forsetar: fyrst Agostinho Neto frá 1975 til 1979, José Eduardo dos Santos frá 1979 til 2017 og João Lourenço frá 26. september 2017.
Ibn Sád

Abdulaziz (arabíska: عبد العزيز بن عبد الرحمن آل سعود‎, "‘Abd al-‘Azīz ibn ‘Abd ar-Raḥman Āl Sa‘ūd"; 15. janúar 1876 – 9. nóvember 1953), þekktari utan arabaheimsins sem Ibn Sád, var fyrsti konungur Sádí-Arabíu sem er þriðja ríki Sáda.

Hann fæddist í Ríad, sonur Abdul Rahman bin Faisal sem var síðasti emír Nejd. Árið 1890 lögðu Rasídar Ríad undir sig og fjölskylda Ibn Sád hraktist í útlegð. Árið 1902 tókst Ibn Sád að leggja Ríad aftur undir sig með litlum hópi skæruliða. Rasídar óskuðu þá eftir aðstoð frá Tyrkjaveldi sem sendu herlið til Nejd. Sádar hófu þá skæruhernað gegn her Tyrkja. Árið 1912 lagði hann Najd og austurströnd Arabíuskagans undir sig. Hann átti þátt í að stofna vopnaða bræðralagið Ikhwan sem var stefnt gegn ættbálkasamfélögum bedúína í anda Wahhabisma. Ibn Sád nýtti sér að Bretar hófu að styðja uppreisn araba gegn Tyrkjaveldi í Fyrri heimsstyrjöld og fékk frá þeim bæði nútímavopn og fé sem hann í kjölfarið notaði til að leggja ríki Rasída, emíratið Jabal Shammar, undir Nejd. Við þetta tvöfaldaðist ríki Ibn Sád. Árið 1925 lagði hann síðan Mekka og konungsríkið Hejaz undir sig. Nú voru Ikhwan-liðar orðnir honum andsnúnir vegna bandalags hans við Breta en hann gjörsigraði þá í orrustunni við Sabilla 1930. Þann 23. september 1932 sameinaði Ibn Sád konungsríkin Nejd og Hejaz og Sádí-Arabía varð til.

Hið nýja ríki Ibn Sád byggðist á hugmyndafræði Muhammad ibn Abd al-Wahhab sem meðal annars fól í sér að loka á hefðbundnar pílagrímaslóðir til Mekka og Medína. Olía uppgötvaðist í Sádí-Arabíu árið 1938 og gerði það að verkum að efnahagur ríkisins blómstraði og mikilvægi þess á alþjóðavettvangi stórjókst. Auður konungsfjölskyldunnar jókst líka og óhóflegt líferni auk árása á pílagríma sköpuðu aukna spennu innanlands. Eftir að hann lést 1953 tók elsti eftirlifandi sonur hans, Sád, við völdum.

Á Valentínusardegi árið 1945 átti Ibn Sád leynilegan fund með Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseta um borð í herskipinu "USS Quincy" í hinu svokallaða Mikla Beiskavatni í Súesskurðinum í Egyptalandi. Á fundinum gerðu þeir Roosevelt og Ibn Sád með sér samkomulag um bandalag sem fæli í sér að Bandaríkin stæðu vörð um öryggi Sádi-Arabíu í skiptum fyrir greiðan aðgang að olíulindum konungsríkisins. Samkomulag leiðtoganna tveggja varð grunnurinn að langvarandi bandalagi sem ríkir enn á milli Bandaríkjanna og Sádi-Arabíu og hefur mikil áhrif á utanríkisstefnur beggja ríkjanna.

Ibn Sád átti 22 eiginkonur og 45 syni, þar af 36 sem lifðu til fullorðinsára. Allir konungar Sádí-Arabíu eftir hans dag hafa verið synir hans.
Valhöll (aðgreining)

Valhöll getur átt við:
Valgerður Hafstað

Valgerður Birna Árnadóttir Hafstað (1. júní 1930 – 9. mars 2011) var íslenskur myndlistarmaður.

Valgerður fæddist í Vík í Skagafirði 1. júní 1930 en lést í Reykjavík 9. mars 2011. Foreldrar hennar voru Árni Hafstað bóndi í Vík í Skafafirði og kona hans Ingibjörg Sigurðardóttir. Valgerður lærði myndlist við Akademi for fri og merkantil kunst í Kaupmannahöfn og Myndlista- og handíðaskólann í Reykjavík en fór til frekara náms í París árið 1951 ásamt vinkonu sinni Guðmundu Andrésdóttur. Þar lærði hún málun og mósaík við Académie de la Grande Chaumière og Atelier Severini og eftir það gerð steindra glugga í Atelier Barrilet.

Í Frakklandi kynntist hún eiginmanni sínum, André Énard myndlistarmanni (15. október 1926 – 28. júlí 2010), og bjuggu þau lengi í Saulx Marcais, smáþorpi skammt utan við París. Árið 1974 fluttu þau til New York þar sem þau stunduðu kennslu samhliða listmálun. Þau dvöldu á víxl í Frakklandi og New York um árabil en settust loks alfarið að vestra. Þau eignuðust þrjá syni: Árna Olivier (1960), Grím André (1962) og Halldór Yves (1964).

Eftir Valgerði liggur fjöldi málverka, einnig nokkrar mósaikmyndir, brúður og listvefnaður. Sem málari fyllti Valgerður hóp abstraktlistamanna. Málverk eftir hana eru á listasöfnum bæði vestanhafs og austan sem og á Íslandi. Steindir gluggar eftir hana eru í kirkjunni á Tjörn í Svarfaðardal og veggskreytingar í Héraðsskólanum í Varmahlíð.

Valgerður hélt bæði einkasýningar og tók þátt í samsýningum hér á landi, í Bandaríkjunum og Evrópu. Fyrsta myndlistarsýning Valgerðar var samsýning hennar og Gerðar Helgadóttur árið 1957 í Galerie La Rouge í París.
Hunangsflugur

Hunangsfluga einnig nefndar humlur (fræðiheiti: "Bombus") er vængjað og flugfært félagsskordýr af samnefndri ættkvísl af hunangsfluguætt (einnig kölluð býflugnaætt). Tegundirnar eru um 250 talsins. Hunangsflugur, líkt og býflugur sem þær eru skyldar í gegnum hunangsfluguætt, nærast á blómasafa og safna frjódufti til að fæða afkvæmi sín.

Hunangsflugur á Íslandi.

Á Íslandi eru þrjár tegundir hunangsflugna; móhumla ("Bombus jonellus") sem hefur líklega verið á Íslandi frá lokum síðustu ísaldar, garðhumla ("Bombus hortorum") sem nam land um 1960 og húshumla ("Bombus lucorum") sem nam land árið 1979. Jarðhumla ("Bombus terrestris") hefur líka haft einhverja viðkomu á landinu. Að auki hafa rauðhumlur ("Bombus hypnorum") nýlega sést á Íslandi og er talið líklegt að þær festi rætur þar. Það er algengur misskilningur að hunangsflugan deyi eftir að hafa stungið en svo er ekki, hún er yfirleytt friðsæl og stingur ekki nema að henni sé ógnað en hún getur stungið oftar en einu sinni.
Heimild

Heimild er texti af einhverju tagi (getur líka verið munnleg heimild, mynd, tónlist eða annars konar efni) sem gefur upplýsingar um tiltekið rannsóknarefni. Dæmi um heimildir eru skjöl, bréf, handrit og viðtöl. Að geta heimilda er krafa sem gerð er til ýmissa tegunda rita, eins og vísindarita og skólaritgerða, lögfræðirita og (stundum) blaðagreina.

Í fræðilegum skrifum er mikilvægt að greina á milli frumheimilda og eftirheimilda. Gildi heimildar fyrir tiltekið rannsóknarefni er metið með skipulegri heimildarýni.
Uppsalaháskóli

Uppsalaháskóli (sænska: "Uppsala universitet"), stundum kallaður Háskólinn í Uppsölum, er ríkisháskóli í Uppsölum í Svíþjóð. Hann var stofnaður árið 1477 og er þar með elsti háskóli á Norðurlöndum.
Davos

Davos er sveitarfélag í umdæminu Prättigau/Davos í kantónunni Graubünden í Sviss. Bærinn stendur við ána Landwasser í Svissnesku Ölpunum, milli Plessurfjallgarðsins og Albulafjallgarðsins. Íbúar voru rúmlega 11 þúsund árið 2013.

Davos er einkum þekkt fyrir að vera eitt af stærstu skíðasvæðum Sviss og fyrir að hýsa hina árlegu Heimsviðskiptaráðstefnu. Spenglerbikarinn er árleg íshokkíkeppni haldin í Davos.
Weather Underground

Weather Underground Organization, líka þekkt sem The Weathermen, voru bandarísk róttæk vinstrihreyfing sem stóð fyrir fjölda fangaflótta og sprengjutilræða gegn stjórnarbyggingum og bönkum á 7. og 8. áratug 20. aldar. Samtökin voru stofnuð á háskólasvæði Michigan-háskóla í Ann Arbor árið 1969. Þau spruttu upp úr klofningi annarra samtaka, Students for a Democratic Society. Meðal tilræða sem samtökin stóðu fyrir voru sprengingar í United States Capitol 1971 og Pentagon 1972. Þrír meðlimir samtakanna létust við sprengjugerð í Greenwich Village árið 1970 en annars létust engir í sprengjutilræðum samtakanna. Nokkrir fyrrum meðlimir tóku þátt í ráni á brynvörðum bíl 1981 sem leiddi til dauða þriggja manna.

Samtökin leystust smám saman upp eftir lok Víetnamstríðsins 1975 og liðu undir lok árið 1977. Árið 1975 var róttæki aðgerðahópurinn Prairie Fire Organizing Committee stofnaður á grundvelli marx-lenínisma innan samtakanna. Sá hópur starfar enn. Nokkrir meðlimir gáfu sig fram við yfirvöld eftir að Jimmy Carter gaf út almenna sakaruppgjöf fyrir þá sem höfðu komið sér undan herþjónustu.
Jón Bjarnason (bóndi)

Jón Bjarnason (1791–1861) frá Þórormstungu í Vatnsdal var bóndi og sjálfmenntaður fræðimaður. Á árunum 1845–1852 vann Jón 9 binda alfræðiverk fyrir alþýðu um náttúrufræði, landafræði og ýmsan annan hagnýtan fróðleik.

Ævi og störfum Jóns er gerð skil í bókinni "Bóndinn, spendýrin og fleiri undur alheimsins" (2014) eftir Árna H. Kristjánsson og Sigurð Gylfa Magnússon. Í bókinni er einnig orðréttur fyrsti hluti alfræðiverksins. Bókin varpar ljósi á heimsmynd bónda á Íslandi um miðja 19. öld og hvernig óskólagenginn alþýðumaður gat nýtt sér tiltæka þekkingu.
Jóhann G. Jóhannsson (f. 1955)

Jóhann G. Jóhannsson (f. 9. maí 1955) er íslenskt tónskáld og píanóleikari sem meðal annars er þekktur fyrir ævintýrasöngleikinn Skilaboðaskjóðuna. Jóhann var tónlistarstjóri Þjóðleikhússins 1991–2010 og tónlistarstjóri hjá Leikfélagi Reykjavíkur í Borgarleikhúsinu og Iðnó 1981–1991.

Jóhann fæddist í Reykjavík. Hann stundaði píanónám hjá Carl Billich (1964–1968) og síðan í Tónlistarskólanum í Reykjavík hjá Halldóri Haraldssyni (1968-19'75). Framhaldsnám í tónlist stundaði hann við Brandeis háskólann í Boston (1975–1979), þar sem kennarar hans voru meðal annars Harold Shapero, Joshua Rifkin og Conrad Pope, og síðan hjá Ingmar Bengtsson við Tónvísindastofnun Uppsalaháskóla (1979–1980).

Jóhann hefur samið tónlist fyrir á þriðja tug leiksýninga, stjórnað tónlist í um það bil 80 leiksýningum og söngleikjum og oftast tekið þátt í þeim sem píanóleikari eða hljómsveitarstjóri. Auk leikhústónlistar af ýmsu tagi hefur Jóhann samið kammerverk, kórverk og fjölda sönglaga, meðal annars við ljóð eftir Þórarin Eldjárn og Halldór Laxness. Einnig hefur hann gert margvíslegar útsetningar fyrir sönghópa, svo sem "Bláa hattinn", "Út í vorið" og "Sætabrauðsdrengina".

Enn fremur hefur Jóhann fengist við textagerð og þýðingar. Hann þýddi meðal annars söngleikinn "The Phantom of the Opera" fyrir Þjóðleikhúsið 2014 og söngtextana í söngleiknum "Oliver!" fyrir uppfærslu Þjóðleikhússins 2008.
Á

Á er breiður straumur vatns sem rennur venjulega í vatnsfarvegi sem myndast þegar þyngdaraflið togar vatnið nær miðju jarðar. Við það rífur áin með sér upp lausan jarðveg sem og vinnur jafnt og þétt á þeim sem fastur er fyrir sem að endingu mulnar, við það geta myndast falleg gil og mikil gljúfur. Efnið sem áin flytur með sér er kallað aur, áreyrar og óseyrar myndast vegna framburðar aurs. Þegar á rennur fram af fjalli eða niður gljúfur er það kallað foss. Vatn sem rennur niður er kallað fallvatn vegna þess að það fellur alltaf sem nærst miðju jarðar. Vatnið heldur áfram að renna nær miðjunni þar til það nær þyngdarpunktur við það myndast t.d. stöðuvatn. Sjór er líka í þyngdarpunkti frá jörðu en tunglið og sólin togast á við þyngdarafl jarðar svo við það myndast sjávarföllin. Á getur runnið í stöðuvatn, aðra stóra á, eða til sjávar.

Jörðin beggja megin við ána er kölluð árbakki.

Á byrjar venjulega sem spræna eða lækur sem myndast yfirleitt af

Talað er um að ár hafi ákveðið vatnasvæði sem er það svæði sem vatnið sem í ánni er kemur frá. Eftir því hversu vatnsmikill straumurinn er er hann ýmist kallaður lækur, á, eða fljót.

Ár yfirleitt flokkaðar í þrjá flokka eftir eðli þeirra og rennsli, þ.e. í lindár, dragár og jökulár.

Lindár.

Lindá kallast á sem hefur upptök sín í lindum eða uppsprettum þar sem vatn sprettur fram úr bergi. Hitastig og vatnsmagn lindáa eru jöfn allt árið og við upptökin leggur þær ekki. Lindár eru tærar og lygnar, auk þess sem bakkar þeirra eru vel grónir.

Dragár.

Dragár eru bundnar við svæði með fremur þéttum berggrunni. Dragár eiga það sameiginlegt að hafa sér engin sjáanleg upptök. Dragár verða oftast til úr dældum, daladrögum eða sytrum en stækka smátt og smátt þegar neðar dregur. Rennsli dragár er mjög háð úrkomu. Þær geta því verið mjög vatnslitlar einn daginn en stærðar fljót þann næsta.

Jökulár.

Jökulár koma undan jöklum og verða til við bráðnun jökulíss. Vatnsmagn jökuláa fer því eftir lofthita og eru þær þess vegna mun vatnsmeiri seinnipart sumars heldur en á veturna.
Júlíus 1.

Júlíus 1. (d. 12. apríl 352) var Rómarbiskup frá 6. febrúar 337 til dauðadags. Hann er þekktur fyrir að hafa haldið fram valdi Rómar yfir Austurkirkjunni og varið Aþanasíus af Alexandríu, sem var stuðningsmaður þrenningarinnar, gegn Evsebíosi af Nikómedíu og öðrum austrænum biskupum sem studdu aríska túlkun.