arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Austin (Texas)

Austin er höfuðborg Texas-fylkis í Bandaríkjunum og stjórnarsetur Travishéraðs. Austin stendur í miðju Texas-fylki við Coloradoá og innan borgarmarkanna eru þrjú manngerð stöðuvötn, en það eru "Town Lake", "Lake Austin", og "Lake Walter E. Long". Árið 2006 var íbúafjöldi Austin 709.893 manns og telst því vera fjórða stærsta borg fylkisins og sú sextánda í öllu landinu. Íbúafjöldi höfuðborgarsvæðis Austins (Austin–Round Rock) reiknast vera um 1,5 milljónir manns og samkvæmt íbúatölfræði þá er "Austin-Round Rock" það borgarsvæði í Bandaríkjunum sem er í hvað örustum vexti. Byggð hófst hér, að talið er, árið 1835 og var byggðarlaginu í fyrstu gefið nafnið "Waterloo" árið 1837. Það var svo tveimur árum síðar sem Mirabeau B. Lamar nefndi borgina eftir Stephen F. Austin; hún var þá orðin hluti af Lýðveldinu Texas.

Texasháskóli er hjartað í borgarlífinu og það er meðal annars honum að þakka að ýmis tæknifyrirtæki eru með mikilvægar starfsstöðvar í borginni (meðal annars IBM, Apple og Samsung). Austin hefur vegna þessa stundum verið kölluð "Silikonhæðir" (Silicon Hills).

Í borginni eru fleiri staðir til tónlistarflutnings að höfðatölu en í nokkurri annarri bandarískri borg, enda er borgin stundum nefnd "The Live Music Capital of the World" eða "Höfuðborg lifandi tónlistar alls heimsins".
3. febrúar

3. febrúar er 34. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 331 dagur (332 á hlaupári) er eftir af árinu.

Atburðir.
Kúrsk

Kúrsk (rússneska: Курск) er borg í Mið-Rússlandi. Árið 2002 bjuggu þar um 400 þúsund manns. Fyrsta skráða heimildin um Kúrsk er frá árinu 1032. Kúrsk var fyrst nefnd sem einn af Severísku bæjunum af Ígor fursta í ritinu "Sagan af herför Ígors" ("Слово о пълку Игоревѣ"). Svæðið er þekkt fyrir að vera ríkt af járni, en það er einnig ein af stærstu járnbrautarstöðvum Suðvestur-Rússlands. Allnokkrir háskólar eru í borginni, þar á meðal læknaskóli og tækniháskóli.

Í seinni heimsstyrjöldinni var í grennd við borgina háð mesta og blóðugasta skriðdrekaorrusta sögunnar, sem stóð frá 4. til 20. júlí 1943. Orrustan var milli herja Sovétmanna og Þjóðverja, en Sovétmenn höfðu betur, þó þeir hafi ekki gjörsigrað Þjóðverja. (Sumir sagnfræðingar telja að úrslitin hafi verið jafntefli). Eftir orrustuna misstu Þjóðverjar frumkvæðið á austurvígstöðvunum og höfðu ekki framar bolmagn til að hefja nýja sókn þar. Þeir neyddust því smám saman að hörfa jafnframt því sem sókn Sovétmanna vestur á bóginn þyngdist.
Saab

SAAB er sænskur flugvélaframleiðandi (og áður bílaframleiðandi), sem var settur á laggirnar árið 1937 í Linköping í Svíþjóð. SAAB er skammstöfun á "Svenska Aeroplan AB".

Upphaflega framleiddi fyrirtækið eingöngu flugvélar, en þann 10. júní 1947 var fyrsti hugmyndabíllinn kynntur, Saab Exp. Vagn 001. Seint á 6. áratugnum var fyrirtækið virkt í tölvuheiminum, undir nafninu DataSaab.

Árið 1969 sameinaðist Saab fyrirtækinu Scania-Vabis, og á árunum milli 1969 og 1995 kallaðist fyrirtækið Saab-Scania AB.

Fyrirtækið framleiddi almennar flugvélar (nú hætt því) og herflugvélar. Fyrirtækinu var skipt upp, en það fyrirtæki sem tók við framleiðslu bíla hefur síðan verið lokað.

Fyrstu árin.

Það var upp úr 1930 að sænska ríkisstjórnin ákvað að auka verulega við innlenda hernaðar framleiðslu og þá sérstaklega fyrir flugherinn. Þetta leiddi til þess að árið 1937 var Svenska Aeroplan AB stofnað. Þetta sama ár sameinaðist SAAB ASJA (Svenska Järnvägsverkstädernas Aeroplanavdelning) og hóf að styrkja og breyta L10 flugvél þeirra svo hún henntaði betur sem herflugvél. Það var svo árið 1940 sem fyrsta flugvélin, SAAB 17, leit dagsins ljós.

Bílaframleiðsla hefst.

Við lok síðari heimsstyrjaldarinnar var ljóst að eftispurn eftir herflugvélum yrði ekki nærri eins mikil og hún var á meðan að á stríðinu stóð. Var því ljóst að Saab yrði að leita á ný mið. Í desember árið 1949 hófst framleiðsla á fyrsta bílnum, en hann fékk nafnið SAAB 92.
Vetrarólympíuleikarnir 2006

Vetrarólympíuleikarnir 2006 voru haldnir í Tórínó á Ítalíu. Þetta var í annað sinn sem vetrarólympíuleikar eru haldnir á Ítalíu, áður höfðu þeir verið haldnir í Cortina d'Ampezzo árið 1956.

20.000 sjálfboðaliðar tóku þátt í leikunum og unnu við að taka á móti keppendum, áhorfendum og fjölmiðlum, ásamt því að vinna við keppnisstaðina.

Heilladýr leikanna voru tvö; kvenlegi snjóboltinn Neve og karlmannlega grýlukertið Gliz.

Svæði.

Keppnissvæðin voru nokkur og eru þau í eftirfarandi borgum og bæjum:

Þátttökulönd.

Eftirfarandi lönd höfðu þátttakendur á Vetrarólympíuleikunum 2006:
Petter Northug

Petter Northug (fæddur 6. janúar 1986) er norskur skíðagöngugarpur. Hann er frá Mosvik í Norður-Þrændalögum. Northug er einn sigursælasti vetraríþróttamaður allra tíma en enginn karlkyns skíðagöngumaður hefur fleiri verðlaun frá heimsmeistaramótum

Northug varð Norgesmeistari í 30 km skíðagöngu í janúar 2006. Þar þurfti hann að glíma við Frode Estil á síðustu metrunum en hafði þann síðarnefnda rétt áður en farið var yfir marklínuna.

Hann var ekki valinn í ólympíulið Norðmanna fyrir Vetrarólympíuleikana 2006 en þess í stað hneppti hann fjögur gull á HM yngri keppenda í Slóveníu. Þar vann hann tvöföldu eltigönguna, sprettganginn og 10 km í klassískum stíl. Auk þess var hann í sigurliði Norðmanna í boðgöngu.
Jay Leno

Jay Leno (fæddur 28. apríl, 1950) er bandarískur þáttastjórnandi af ítölskum og skoskum uppruna. Hann er best þekktur fyrir að hafa stjórnað "The Tonight Show" á bandarísku sjónvarpsstöðinni NBC. Hann á einnig framleiðslufyrirtækið "Big Dog Productions" sem framleiðir "The Tonight Show" í samvinnu við NBC.

Uppruni.

Leno fæddist sem "James Henry Muir-Leno" í New Rochelle í New York. Hann ólst upp í Andover, Massachusetts og er með bachelor gráðu í talmeinafræði.

Uppistand.

Leno hóf ferilinn með því að koma fram á næturklúbbum, börum og nokkurn veginn hvaða stað sem er sem myndi gefa honum kost á að koma fram í eins og fimm mínútur. Hann varð fljótt þekktur fyrir þægilega framkomu sína, bæði á sviði og utan sviðs, sem og fyrir sérstakt útlit (t.d. stóra höku). Hann kom stundum fram í "The Tonight Show" sem þá var stýrt af Johnny Carson, en hélt samt áfram við að koma fram á næturklúbbum, allt að átta eða níu á hverju kvöldi.

Eftir að nokkrir vinir hans urðu áhrifamiklir í sjónvarpsgeiranum kom hann oftar fram á þeim vettvangi. Þannig kom hann sérlega oft fram í Late Night with David Letterman þættinum. Forustumenn NBC tóku eftir þessum vinsældum og ákváðu að gera hann að stjórnanda "The Tonight Show" þegar þáverandi þáttarstjórnandi, Joan Rivers, hætti.

Þáttastjórnandi í Tonight Show.

Þegar Carson hætti árið 1992 bjuggust margir við að David Letterman myndi taka við af honum. Í hönd fóru miklar umræður og samningaviðræður, og lauk þeim með sigri Lenos. Letterman gerði aftur á móti samning við CBS um að stýra helsta keppinaut "Tonight Show" sem hét "Late Show". Fyrstu árin hafði Letterman betur hvað áhorfendatölur snerti, en "The Tonight Show" tók forystuna 1995 og hefur haldið henni síðan. Í október árið 2005 sagði Leno að hann hefði ekki talað við David Letterman í 13 ár.

Á 50 ára afmæli "The Tonight Show" hinn 27. september árið 2004 tilkynnti Leno að hann myndi hætta þegar samningur hans rynni út árið 2009. Þá myndi Conan O'Brien, stjórnandi Late Night taka við af honum.

Einkalíf.

Áhugamál.

Leno er þekktur fyrir söfnun sína á bílum og mótórhjólum. Hann á stórt safn af fornbílum og ekur yfirleitt einum af bílunum til og frá vinnu. Þá er hann dálkahöfundur í blaðinu Popular Mechanics.

Fjölskyldumál.

1980 giftist Leno "Mavis Leno", sem er þekkt fyrir störf sín í þágu afghanskra kvenna undir stjórn Talibana. Þau eiga engin börn.
17. febrúar

17. febrúar er 48. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 317 dagar (318 á hlaupári) eru eftir af árinu.

Atburðir.
Solano-sýsla, Kaliforníu

Solano-sýsla í Kaliforníu var stofnuð árið 1850. Höfuðstaður Solano er Fairfield (102.500), aðrir þéttbýliskjarnar eru Benicia (27.050), Dixon (16.150), Rio Vista (5.725), Suisun City (26.850), Vacaville (93.900), Vallejo (120.100), utan þéttbýlis (19.560). Tölur í sviga tákna íbúafjölda. Benicia var höfuðstaður Kaliforníu frá 1853 - 1854.

Meðal helsta iðnaðar má nefna þjónustu, verslun, framleiðslu og landbúnað. Framleiðendur sælgætisins "Jelly Belly" hafa höfuðstöðvar í Fairfield. Þar má einnig finna Anheuser-Busch verksmiðju (Budweiser bjór).

Í Suisunflóa, milli Solano og Contra Costa er hægt að sjá hóp gamalla herskipa sem hafa verið tekin úr notkun. Á meðal þeirra má þekkja orrustuskipið USS Iowa, sem er eitt síðasta orrustuskip sem var tekið úr notkun í heiminum.
Guðmundur Steingrímsson

Guðmundur Steingrímsson (fæddur 28. október 1972) er fyrrverandi formaður Bjartrar framtíðar og fyrrum alþingismaður Suðvesturkjördæmis. Guðmundur hafði áður verið kjörinn á þing fyrir Framsóknarflokkinn í Norðvesturkjördæmi í alþingiskosningunum 2009. Þá var hann varaþingmaður Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi 2007-2009

Guðmundur stofnaði Bjarta framtíð ásamt Heiðu Kristínu Helgadóttur og fleirum úr Besta flokknum í upphafi árs 2012. Í kosningunum 2013 fékk Björt framtíð 8,2% atkvæða og 6 þingmenn kjörna. Guðmundur var áður blaðamaður og stjórnandi Kvöldþáttarins sem sýndur var á sjónvarpsstöðinni Sirkus. Guðmundur er einnig tónlistarmaður og meðlimur í hljómsveitinni Ske. Guðmundur hefur starfað sem blaðamaður og er höfundur bókarinnar "Áhrif mín á mannkynssöguna", sem kom út árið 2003. Guðmundur er sonur Steingríms Hermannssonar, fyrrverandi forsætisráðherra og formanns Framsóknarflokksins og Eddu Guðmundsdóttur myndlistarkonu.

Guðmundur útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík árið 1992 og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, 1990-1991.

Guðmundur er einnig þekktur fyrir hlutverk sitt sem Gummi frændi í þáttunum Sjáumst með Silvíu Nótt.

Þann 22. ágúst 2011 bárust fregnir af því að Guðmundur ætlaði að segja sig úr Framsóknarflokknum vegna djúpstæðs ágreinings um stefnu og hugmyndir. Hann sagðist vilja stofna nýjan flokk. Tilkynnt var 6. janúar 2012 að nýtt stjórnmálaafl Guðmundar Steingrímssonar og Besta flokksins hefði hlotið nafnið Björt framtíð. Nafnið var fengið úr nafnasamkeppni og sendu tæplega 2000 manns inn tillögur.

Guðmundur var fyrst um sinn formaður Bjartrar framtíðar en með fylgistapi í könnunum var ákveðið að Óttar Proppé tæki við formannsembættinu. Guðmundur ákvað að gefa ekki kost á sér í Alþingiskosningum 2016
Maníla

Maníla (Manila) höfuðborg Filippseyja, stendur á stærstu eyju eyjaklasans; Lúson við austanverðan Manílaflóa.

Höfuðborgarsvæðið, Stór-Manílasvæðið tekur til 17 borga og sveitarfélaga og þar búa rúmlega 11 milljónir manns. Maníla ein og sér hefur 1,5 milljón íbúa og er næst fjölmennesta einstaka borg landsins næst á eftir Quezon borg fyrrum höfuðborg landsins sem telst og til stór Manílasvæðisins.

Á 16. öld óx Maníla frá því að vera fámennar búðir múslima á bökkum Pasig árinnar í aðsetur spænska nýlenduveldisins. Þónokkur hluti borgarinnar eyðilagðist í seinni heimsstyrjöldinni.

Þéttbýli.

Í borgini búa 1.581.082 manns á 38,55 km², því er Maníla þéttbýlasta borg heims með 41.014 íbúa/km² (sjöttahverfið er þéttbýlast en þar búa 68.266 en svo eru fyrstu tvö hverfin (Tondo) með 64.936 og 64.710 íbúa á km&amp;sup2, respectively, en hverfi 5 er strjálbýlast með 19.235 íbúa/km&amp;sup2). Dagsdaglega bætist önnur milljón við þegar námsmenn sækja skóla og starfandi fólk mætir til vinnu.

Tungumál.

Opinbert tungumál er filipínska, sem byggir á tagalog. Þar við bætist að enskunnátta er nokkuð almenn, að auki má geta þess að brot af fyrirfólki Filippseyja talar spænsku vegna nýlenduáhrifa.

Menntun.

"Háskólabeltið" hýsir flesta þá háskóla sem eru á stór Manílasvæðinu, til þess teljast m.a.

Háskóli Filippseyja - Maníla, De La Salle Háskólinn og Háskóli heilags Tómasar.
1793

Árið 1793 (MDCCXCIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Lindá

Lindá er bergvatnsá, sem hefur upptök sín í lindum eða uppsprettum þar sem grunnvatn sprettur úr jörðu. Hiti og vatnsmagn lindáa eru tiltölulega jöfn allt árið og við upptökin leggur þær ekki að vetri, jafnvel ekki í mestu frostum. Lindár eru tærar og flóð og vatnavextir verða sjaldan í þeim. Bakkar þeirra eru vel grónir niður að vatnsborði og gróðurríkir hólmar með blómskrúði setja oft svip sinn á þær. Stærstu lindár Íslands tengjast hraunum og sprungusvæðum, þess vegna er meira um lindár í og við gosbelti landsins en annars staðar.

Stærsta lindá á Íslandi er Sogið, sem rennur úr Þingvallavatni og myndar Ölfusá þar sem það rennur í Hvítá. Aðrar stórar lindár eru til dæmis Laxá í Aðaldal, Brúará og Ytri-Rangá.
Neskaupstaður

Neskaupstaður er 1.469 manna (2019) bær við Norðfjörð á Austfjörðum og sá fjölmennasti í sveitarfélaginu Fjarðabyggð.

Bærinn var gerður að sérstökum hreppi, Neshreppi, árið 1913 en hafði fram að því heyrt undir Norðfjarðarhrepp.

Neshreppur fékk kaupstaðarréttindi 1. janúar 1929 og hét eftir það Neskaupstaður. Norðfjarðarhreppur sameinaðist Neskaupstað á ný 11. júní 1994, að þessu sinni undir merkjum Neskaupstaðar.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Neskaupstaður Eskifjarðarkaupstað og Reyðarfjarðarhreppi undir nafninu "Fjarðabyggð".

Bæjarstæðið er merkilegt fyrir þær sakir að vera mjög langt, þar eð bærinn liggur meðfram sjónum og nær um það bil 100 metra upp í hlíðina fyrir ofan á 6 km löngum kafla.

Í bænum er íþróttafélagið Þróttur sem hefur náð hvað bestum árangri í blaki. Fjarðabyggð er með sameiginlegt lið í 1. deild karla í knattspyrnu. Þar er einnig golfklúbburinn GN (Golfklúbbur Norðfjarðar). Klúbburinn starfrækir 9 holu golfvöll, Grænanesvöll. Völlurinn er á Grænanesbökkum við Norðfjarðará. Fjórðungssjúkrahúsið í bænum sinnir Austurlandi.
1739

Árið 1739 (MDCCXXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Opinberar aftökur

Erlendis.

Fædd

Dáin
E. E. Evans-Pritchard

Edward Evan Evans-Pritchard (21. september 1902 - 11. september 1973) var breskur mannfræðingur og átti sinn þátt í því að þróa félagsmannfræði í Bretlandi. Hann var prófessor við Oxfordháskóla og kenndi þar mannfræði á árunum 1946-1970.

Evans-Pritchard fæddist í Sussex á Englandi og nam við London School of Economics. Þar komst hann í kynni við hugmyndir mannfræðingsins Bronisław Malinowski sem m.a. var talsmaður þess sjónarhorns að rökhyggja byggi að baki því hvernig samfélög manna væru uppbyggð.

Evans-Pritchard hóf sína fyrstu vettvangsrannsókn árið 1926 meðal Azande manna. Með þeirri rannsókn aflaði hann sér hvoru tveggja doktorsgráðu (1927) og efniviðar í bók sína "Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande" sem kom út árið 1937. Galdrar Azande manna voru eitt hans helsta hugðarefni og færði hann rök fyrir því að galdrar væru byggðir á rökhugsun og væru þar með rökrétt atferli.

Hann gerði síðar vettvangsrannsókn meðal Nuer manna í Afríku og gaf út bókina "The Nuer" árið 1940 sem telja má til þekktustu verka mannfræðinga 20. aldar. Í "The Nuer" kom fram áhugi hans á pólitísku skipulagi, uppbyggingu og hugsunarhætti fólksins sem hann rannsakaði.

Meðal samstarfsmanna Evans-Pritchard við Oxfordháskóla voru A. R. Radcliffe-Brown og Meyer Fortes, einnig mannfræðingar. Saman gáfu þeir út bókina "African Political Systems" þar sem þeir gerðu tilraun til að flokka afrísk stjórnkerfi í tvo hópa: með eða án miðstýrðs stjórnkerfis. Evans-Pritchard og Fortes höfðu báðir gert vettvangsrannsókn meðal hópa með liðskipt ættarkerfi og höfðu áhuga á því hvernig stjórnmál gengu fyrir sig í samfélögum án miðstýrðs stjórnkerfis.

Evans-Pritchard var sleginn til riddara árið 1971.
ISO 3166

ISO 3166 er þriggja hluta staðall sem skilgreinir landfræðilega kóðun á nöfnum landa og tengdra svæða, og skiptingu þeirra.
10. mars

10. mars er 69. dagur ársins (70. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 296 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Rústir (jarðfræði)

Rústir eru bungur í landslagi freðmýrar, sem myndast þannig að jarðvegsyfirborð hækkar þegar íslinsa myndast í fínkornóttum jarðvegsefnum undir einangrunarlagi, t.d. mólagi. Fyrsta stig rústar er allstór þúfa, næsta stig er þegar jarðvegur og gróður tekur að veðrast burt á hliðum rústarinnar og síðasta stigið er þegar myndast tjörn þar sem íslinsan hafði áður verið. Rústir eru flokkaðar sem "stöðugar", "óstöðugar" og "staðnaðar" eftir því hvernig gróður vex á þeim.
Karkari

Karkari (úr arabísku: "qurq" - „kaupskip“, úr grísku: "kerkouros" - „hraðskreitt skip“) var tví- eða þrímastra seglskip sem var, ásamt karavellunni, lykilþáttur í landkönnun Spánverja og Portúgala á 16. öld. Þessi skip voru kölluð "nao" á spænsku eða "nau" á portúgölsku, sem þýðir einfaldlega „skip“. Karkari var töluvert stærri en karavellan og með mikið lestarrými og fyrsta skip Evrópubúa sem hentaði til langferða á opnu hafi. Þeir hentuðu líka vel sem herskip með fallbyssum vegna stærðar sinnar.

Karkarinn þróaðist á 15. öld út frá kuggnum og var sjálfur undanfari galíonsins. Ólíkt kuggnum var karkari sléttbyrtur auk þess sem hann var miklu stærri, eða yfir 100 tonn. Karkari var venjulega með bæði framkastala og háum afturkastala, og löngu bugspjóti að framan sem gat borið eitt rásegl til viðbótar. Framsiglan og stórsiglan voru rásigldar en messansiglan með þríhyrndu latínusegli.
Gróttasöngur

Gróttasöngur er ljóð sem tvær herleiddar jötnameyjar Fenja og Menja kváðu þegar þær möluðu með kvörninni Grótta. Brot af ljóðinu hefur varðveist skrifað upp í Sæmundar-Eddu. Fróði Friðleifsson sem réð löndum í Gotlandi (þar sem nú er kölluð Danmörk) keypti jötnameyjarnar af Fjölni konungi í Svíþjóð og lét þær mala gull og frið og sælu Fróða en gaf ambáttunum ekki lengri hvíld eða svefn en gaukurinn þagði eða hljóð mátti kveða. Jötnameyjarnar kváðu þá her að Fróða og var hann drepinn af sækonungnum Mýsingi. Þá lagðist af Fróðafriður. Mýsingur tók kvörnina og jötnameyjarnar herfangi, lét þær mala salt og skip hans sukku.
12. maí

12. maí er 132. dagur ársins (133. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 233 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Fjórsund

Fjórsund er keppnisgrein í sundi þar sem fjórar ólíkar sundgreinar sameinast í eina.

Einstaklingsfjórsund.

Í einstaklingskeppnum fjórsunds syndir hver sundmaður fjórar ólíkar sundaðferðir og er hver sundaðferð synd alls 1/4 af vegalengd sundsins. Röð sundaðferða er þessi:

Boðsundsfjórsund.

Í boðsundi syndir hver keppandi 1/4 vegalengdarinnar og bara eina sundaðferð. Uppröðun sundaðferðanna er ekki sú sama og í einstaklingsfjórsundi, því ef baksundshlutinn hefði ekki verið fyrsta aðferðin hefðu hinir sundmennirnir verið fyrir baksundsmanninum. Uppröðunin er því slík:
Coca-Cola

Coca-Cola er kolsýrður gosdrykkur, framleiddur af Coca-Cola fyrirtækinu frá Atlanta í Bandaríkjunum. Drykkurinn er þekktur á íslensku undir nafninu kók, en það er íslenskun á orðinu Coke sem notað er um drykkinn á ensku og er skrásett vörumerki Coca-Cola fyrirtækisins. Kók er ein þekktasta og söluhæsta vörutegund í heiminum.

Þegar það var fundið upp á seinni hluta 19. aldar af lyfjafræðingnum John Pemberton, var það upprunalega ætlað sem undralyf við alls kyns kvillum. Upprunalegi drykkurinn innihélt, eins og margir heilsudrykkir þess tíma, kókaín. Það var keypt af athafnamanninum Asa Griggs Chandler, sem með kænni markaðssetningu leiddi kók til heimsyfirráða á gosdrykkjamarkaðinum á tuttugustu öldinni. Þó að reglulega hafi verið vegið að því, ýmist í formi gagnrýni á heilsuáhrif þess eða ásakanir um misgerðir fyrirtækisins, hefur kók haldið vinsældum sínum sem vinsæll gosdrykkur í mörgum löndum.
Philippa Foot

Philippa Ruth Foot (fædd Bosanquet) (3. október 1920 – 3. október 2010) var breskur heimspekingur. Hún er þekktust fyrir framlag sitt til siðfræði. Hún var ásamt G.E.M. Anscombe einn af upphafsmönnum nútíma dygðafræði í siðfræði. Líta má á verk hennar sem tilraun til þess að nútímavæða aristótelíska heimspeki; til að sýna að hana megi laga að málefnum samtímans og þar meðað hún sé samkeppnishæf við vinsæla strauma í nútímasiðfræði, svo sem skyldusiðfræði og nytjastefnu.

Foot var fædd og uppalin í Bretlandi. Hún var barnabarn Grovers Cleveland, forseta Bandaríkjanna. Hún hóf feril sinn í heimspeki sem nemandi og síðar kennari við Somerville College, Oxford. Árum saman gegndi Foot stöðu Griffin Professor of Philosophy við Kaliforníuháskóla Los Angeles.
Kvenréttindafélag Íslands

Kvenréttindafélag Íslands er félag á Íslandi sem vinnur að því að bæta réttindi kvenna.

Félagið var stofnað árið 1907 á heimili Bríetar Bjarnhéðinsdóttur og var hún fyrsti formaður félagsins og gengdi þeirri stöðu næstu 20 árin. Markmið félagsins við stofnun var að starfa að því að íslenskar konur fengju fullt stjórnmálajafnrétti á við karlmenn, kosningaréttur, kjörgengi svo og embættisgengi og rétt til atvinnu með sömu skilyrðum og karlmenn. Félagið hefur ásamt fleiri kvennasamtökum aðsetur í Hallveigarstöðum.

Kvenréttindafélag Íslands gefur út ársritið 19. júní, eitt elsta tímarit á Íslandi, sem hefur komið út á kvenréttindadeginum árlega frá 1951.
Júgóslavía

Júgóslavía var land á Balkanskaga í Suðaustur-Evrópu mestalla 20. öldina. Nafnið þýðir „land suður-Slavanna“. Í raun var um að ræða þrjú aðskilin ríki sem komu hvert á eftir öðru.

Á því svæði sem kallaðist Júgóslavía eru í dag 6 ríki: Slóvenía, Króatía, Bosnía og Hersegóvína, Norður-Makedónía, Svartfjallaland og Serbía.
26. maí

26. maí er 146. dagur ársins (147. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 219 dagar eru eftir af árinu.

Atburðir.
Fagurfræði

Fagurfræði er undirgrein heimspekinnar sem fjallar um eðli fegurðar. Þeir sem leggja stund á fagurfræði kallast fagurfræðingar. °°°°
Listaheimspeki er undirgrein fagurfræðinnar, sem fjallar um eðli listarinnar, hins háleita og jafnvel ljótleikans.
Johan Liiva

Johan „Liiva“ Axelsson er söngvari og einn stofnenda dauðametalhljómsveitarinnar Arch Enemy. Árið 2001 hætti hann í þeirri hljómsveit og fól Angelu Gossow sönghlutverkið. Hann starfar nú sem söngvari með hljómsveitinni Hearse. Hann hefur einnig unnið með hljómsveitunum Furbowl, Nonexist and Carnage.
1478

Árið 1478 (MCDLXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis.

Fædd

Dáin
Stóra siðfræðin

Stóra siðfræðin (eða Magna Moralia á latínu) er ritverk sem er eignað Aristótelesi en sumir hafa efast um að sé ósvikið eða réttilega eignað honum. Eigi að síður hafa fræðimenn eins og J.L. Ackrill fært rök fyrir að verkið sé ósvikið. Þeir færa rök gegn því segja gjarnan að verkið hljóti að vera eftir einhvern náinn Aristótelesi, ef til vill eftir einhvern nemenda hans. Verkið er álitið einfaldara og óþroskaðra verk en "Siðfræði Níkomakkosar" sem er meginverk Aristótelesar um siðfræði.
Ketill ilbreiður

Ketill illbreiður Þorbjarnarson tálkna var einn landnámsmanna Íslands og nam Arnarfjarðardali frá Kópanesi til Dufansdals. Ketill ílengdist þó ekki í Arnarfjarðardölum heldur fór að Berufirði hjá Reykjanesi en skildi eftir sig nafnið Ketildalir í Arnarfirði.
Hans Christian Ørsted

Hans Christian Ørsted (f. 14. ágúst 1777 — d. 5. mars 1851) var danskur eðlisfræðingur, efnafræðingur og lyfjafræðingur. Hann er einn þekktasti vísindamaður Danmerkur fyrir uppgötvun sína á rafsegulfræði.

Hann var drifkrafturinn á bakvið stofnun Danska tækniháskólans (DTU) og var fyrsti rektor hans. Í dag heitir rafmagnsverkfræðideild skólans eftir honum.

Uppgötvun rafsegulfræði.

Hans Christian uppgötvaði áhrif rafmagns á segulsvið fyrir tilviljun þegar hann var að undirbúa sig fyrir fyrirlestur árið 1820. Hann tók eftir því að nál á áttavita sem hann hafði hjá sér hreyfðist þegar hann kveikti og slökkti á rafhlöðu sem hann var að vinna með.

Rannsóknir hans höfðu meðal annars mikil áhrif á franska vísindamanninn André-Marie Ampère.

Einingin fyrir styrk segulviðs í cgs-einingakerfinu er kennd við Ørsted.