arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Sotsjí

Sotsjí (rússneska: "Со́чи") er borg í Krasnodarfylki í suðvesturhluta Rússlands. Sotsjí liggur við Svartahaf nálægt landamærunum við Georgíu. Stórborgarsvæðið er 3.526 km² að flatarmáli og teygir sig 145 km meðfram ströndum Svartahafs við rætur Kákasusfjalla. Stærð borgarinnar sjálfar er 176,77 að flatarmáli. Íbúar borgarinnar með fasta búsetu voru 343.334 manns árið 2010. Sotsjí, sem er hluti af Kákasus ríverunni, er vinsæll dvalarstaður ferðamanna og er einn fárra staða í Rússlandi þar sem heitt er á sumrin og milt á veturna.

Skíðaaðstaða er í Sotsjí, nánar tiltekið í Rosa Khutor í Krasnaya Polyana, en Vetrarólympíuleikarnir 2014 voru haldnir í borginni. Nokkrir leikir í heimsmeistarmóti í knattspyrnu 2018 voru haldnir í Sostjí. Einnig var keppt í Formula 1 Grand Prix frá árinu 2014 í Sotsjí til ársins 2022, en þá var frekari leikjum þar aflýst vegna innrásar Rússa í Úkraínu.

Landfræði.

Stórborgarsvæði Sotsjí liggur 145 km meðfram Svartahafinu. Sotsjí liggur í norðurhluta vestur Asíu, þar af leiðandi Asíumegin við stór Kákasussvæðið. Sotsjí er um það bil 1603 km frá Moskvu.

Borgarmörk Sotsjí liggja við Tuapsinsky umdæmið í norðvestri, Apsheronsky umdæmið og Maykopsky umdæmi Lýðveldisins Adygeain í norðri, Mostovsky umdæmið í norðvestri og með Georgíu/Abkhazia í suðaustri. Í suðvestri liggur Svartahafið.

Meirihluti íbúa Sotsjí búa á mjórri lengju meðfram ströndinni. Byggðin er skipt upp í sjálfstæð örumdæmi (fyrrum byggðarlög). Stærsta örumdæmið, frá suðvestri til suðausturs eru Lazarevskoye, Loo, Dagomys, miðbær Sotsjí (Tsentralny borgar umdæmi), Khosta, Matsesta og Adler. Öll borgin er staðsett í hlíðum Vestur Kákasusfjalla, sem liggja niður að Svartahafinu og skorin af ám. Stærstu árnar í Sotsjí eru Mzymta, sem er einnig stærsta áin sem rennur frá Rússlandi í Svartahafið, og Shakhe. Aðrar ár eru Ashe, Psezuapse, Sotsjí, Khosta og Matsesta. Psou áin markar svo landamærin við Abkhazia.

Norðaustur hluti borgarinn tilheyrir Kákasus lífríkisfriðlandinu, sem er á heimsminjaskrá og nær yfir stórt svæði í Krasnodar Krai og Adygea. Nánast allt svæðið í stórborgarsvæði Sotsjí, með ströndinni undanskilinni og svæðið sem tilheyrir Kákasus lífríkiðfriðlandinu, er hluti af Þjóðgarðinu Sotsjí.

Sotsjí er með rakt suðrænt veðurfar með mildum vetrum (meðaltal 11°C á daginn og 4°C á nóttinni) frá desember til mars, og á sumrin (meðaltal 24°C á daginn og 16°C á nóttinni) frá maí til október.
Raheem Sterling

Raheem Shaquille Sterling (fæddur 8. desember 1994 í Kingston á Jamaíku) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með enska úrvalsdeildaliðinu Chelsea FC og enska landsliðinu. Sterling spilar sem vængmaður, framherji eða framsækinn miðjumaður.

Sterling hóf ferilinn hjá Queens Park Rangers en samdi við Liverpool FC árið 2010. Sterling skoraði 5 mörk í bikarleik fyrir ungmennalið Liverpool árið 2011. Árið 2012 spilaði hann sinn fyrsta leik með aðalliði Liverpool, 17 ára gamall. Árið 2015 skrifaði hann undir 5 ára samning við Manchester City fyrir 49 milljón punda. Hann var þar til 2022 þegar hann samdi við Chelsea.
Olíuskip

Olíuskip er tankskip sem notað er til að flytja olíu í miklu magni. Olíuskip skiptast í tvær tegundir: "hráolíuskip", sem flytja óunna jarðolíu í miklu magni á olíuhreinsistöðvar annars vegar, og "afurðarskip" sem flytja unna jarðolíu til neytenda hins vegar.

Olíuskip eru flokkuð eftir burðarmagni sem getur verið allt frá nokkurra þúsunda rúmlesta að 550.000 lesta. Um það bil 2 milljarðar lesta jarðolíu eru fluttir með skipi á hverju ári. Meðal kostnaður olíuflutnings með skipi er um það bil 0,01 bandaríkjadalur á 3,8 L. Olíuflutningur með skipi er næstódýrasta flutningsleið á eftir olíuleiðslum.

Til eru nokkrar sérhæfðari tegundir olíuskipa. Áfyllingarskip geta fyllt á eldsneytistank annarra skipa meðan á siglingum stendur. Til eru olíuskip sem geta einnig flutt málmgrýti sem eykur notkunarmöguleika skipsins. Ströng reglugerð gildir um hönnun og smíð olíuskipa en þrátt fyrir það hafa olíuskip verið valdur að nokkrum verulegum olíulekum.
Potsdamráðstefnan

Potsdamráðstefnan var leiðtogafundur sem var var haldinn í Cecilienhofkastala, heimili Vilhjálms krónprins, í Potsdam í Þýskalandi undir hernámi bandamanna frá 17. júlí til 2. ágúst 1945. Fundinn sóttu leiðtogar Sovétríkjanna, Bretlands og Bandaríkjanna: Jósef Stalín aðalritari sovéska kommúnistaflokksins, Winston Churchill og síðar Clement Attlee forsætisráðherrar Bretlands og Harry S. Truman forseti Bandaríkjanna.

Stalín, Churchill og Truman – ásamt Attlee, sem mætti ásamt Churchill á ráðstefnuna á meðan þeir biðu eftir niðurstöðum bresku þingkosninganna árið 1945 og tók við af Churchill sem forsætisráðherra eftir sigur Verkamannaflokksins á meðan á ráðstefnunni stóð – komu saman til að ákveða hvernig skyldi stjórna hinu sigraða Þýskalandi. Þýskaland hafði fallist á skilyrðislausa uppgjöf níu vikum fyrr, þann 8. maí. Markmiðið með ráðstefnunni var jafnframt að koma á skipulagi eftir sigur bandamanna í seinni heimsstyrjöldinni, hvernig skyldi staðið að friðarsáttmálunum og hvernig skyldi bæta úr eyðileggingu stríðsins.

Á Krímráðstefnunni hafði Frökkum verið úthutað hernámssvæði í Þýskalandi og Frakkland gert að fullgildum meðlimi í stjórnarráði bandamannanna. Þó var Charles de Gaulle hershöfðingja, leiðtoga frönsku bráðabirgðastjórnarinnar, ekki boðið á Potsdamráðstefnuna. Þetta þótti Frökkum niðrandi og var þetta lengi ágreiningsmál milli þeirra og hinna bandamannaríkjanna. Ýmsar ástæður voru fyrir því að bjóða ekki Frökkum: Hinum nýlátna Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseta hafði verið meinilla við de Gaulle, búist var við frekari deilumálum milli Frakka og Bandaríkjamanna varðandi franska Indókína, og Bretum og Bandaríkjamönnum þótti líklegt að markmið Frakka í lok stríðsins samræmdust ekki þeirra markmiðum.
Taxus sumatrana

Taxus sumatrana er sígræn runnategund af ýviðarætt. Hann finnst í mörgum löndum asíu, þar á meðal Afghanistan, Tíbet, Nepal, Víetnam, Indlandi, Búrma, Taívan, og Kína. Hann finnst vanalega í 400 til 3100 metra hæð í heittempruðum skógum og á hálendishryggjum. Það er vernduð tegund í Taroko National Park í Taiwan.

Lýsing.

"Taxus sumatrana" er runnkennt tré með gildan stofn og verður að jafnaði 14 m. Barrið er 1,2 – 2,7 sm langt og 2 – 2,5 mm breitt, og vex í tvemur röðum eftir greinunum, og er svo snöggt í snúning við enda greinar, með föl gulgrænum lit að ofan og ljósgræn að neðan. Berin eru rauð að lit fullþroskuð, og börkurinn er grá-rauður sem flagnar af í óreglulegum 1,5mm þykkum flögum.

Nytjar.

Efnið sem er notað til að gera rauða blettinn sem einkennir Brahmína er stundum gert með að blanda olíu við börkinn af þessari tegundi. Hann er einnig smíðaviður; klossar, svipusköft, rúmgrindur og boga.
Leroy Sané

Leroy Aziz Sané (fæddur 11. janúar 1996) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar með Bayern München og þýska landsliðinu. Hann spilar sem vængmaður og er hraður og tæknilegur leikmaður.

Leroy Sané er sonur Regina Weber, þýskrar fimleikakonu sem vann til bronsverðlauna á Ólympíuleikunum 1984 og Souleymane Sané, senegalísks knattspyrnumanns. Souleymane ólst upp í Frakklandi og var í franska hernum. Leroy hefur því bæði þýskt og franskt ríkisfang.

Ferill í Þýskalandi.

Sané stundaði fótboltaæfingar ungur að árum eða allt frá árinu 2001. Árið 2005 æfði hann með Schalke 04 og síðar Bayer Leverkusen. Sané spilaði fyrsta Bundeliga-leikinn sinn með Schalke 04 árið 2014.

Manchester City.

Árið 2016 gerði Sané samning við Manchester City. Í október 2017 var hann valinn leikmaður mánaðarins í ensku úrvalsdeildinni og tímabilið 2017-2018 var hann valinn besti ungi leikmaður tímabilsins (9 mörk og 15 stoðsendingar í 28 leikjum).

Sané vann 2 úrvalsdeildartitla með City. Hann var meiddur mestallt tímabilið 2019-2020.

Bayern München.

Sumarið 2020 náðust samningar milli Man City og Bayern München um að Sané færi til þeirra síðarnefndu.
Betula pubescens var. litwinowii

Betula pubescens var. litwinowii er undirtegund af Ilmbjörk. Hún vex í Kákasus, Georgíu og Tyrklandi.
Filippus prins, hertogi af Edinborg

Filippus prins, hertogi af Edinborg (fæddur sem Filippus prins af Grikklandi og Danmörku 10. júní 1921, látinn 9. apríl 2021), var eiginmaður Elísabetar 2., drottningar Bretlands og breska samveldisins.

Filippus var meðlimur Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg-konungsættarinnar og fæddist inn í grísku og dönsku konungsfjölskyldurnar. Hann var sonarsonur Georgs 1. Grikklandskonungs og sonarsonarsonur Kristjáns 9. Danakonungs. Hann fæddist í Grikklandi en fjölskylda hans var gerð brottræk úr landinu þegar hann var ungbarn. Filippus hlaut menntun í Frakklandi, Þýskalandi og Bretlandi og gekk í breska sjóherinn árið 1939, þá 18 ára að aldri. Í júnímánuði árið 1939 hóf hann bréfasamskipti við frænku sína, hina þrettán ára gömlu Elísabetu prinsessu, sem hann hafði fyrst kynnst árið 1934. Í seinni heimsstyrjöldinni barðist Filippus með breska flotanum á Miðjarðarhafi og Kyrrahafi.

Eftir að stríðinu lauk fékk Filippus leyfi frá Georg 6. konungi til að kvænast Elísabetu. Áður en trúlofun þeirra var formlega kynnt í júlí árið 1947 afsalaði hann sér öllum grískum og dönskum aðalstitlum og gerðist breskur ríkisborgari. Hann tók upp ættarnafnið Mountbatten, sem afi hans og amma í móðurætt höfðu borið. Þau Elísabet gengu í hjónaband þann 20. nóvember 1947. Stuttu fyrir brúðkaupið var hann gerður barón af Greenwich, jarl af Merioneth og hertogi af Edinborg. Filippus hætti virkri herþjónustu þegar Elísabet varð drottning árið 1952 og varð formlega breskur prins árið 1957.

Filippus eignaðist fjögur börn með Elísabetu: Karl, Önnu, Andrés og Játvarð. Hann á átta barnabörn og átta barnabarnabörn. Samkvæmt tilskipun sem gefin var út árið 1960 er afkomendum Filippusar og Elísabetar sem ekki bera konungstitla leyft að nota ættarnafnið Mountbatten-Windsor.

Filippus var kunnur íþróttaunnandi og kom að þróun vagnreiða sem keppnisgreinar í hestaíþróttum. Hann var meðlimur og formaður rúmlega 780 samtaka og var formaður verðlaunanefndar hertogans af Edinborg ("Duke of Edinburgh's Award"). Filippus var elsti karlmeðlimur bresku konungsfjölskyldunnar í sögu ríkisins og hefur verið maki bresks þjóðhöfðingja lengur en nokkur annar. Filippus lét af skyldum sínum sem prins þann 2. ágúst 2017 og settist í helgan stein. Hann lést í apríl 2021, nær 100 ára gamall.
Madison Square Garden

Madison Square Garden (einnig kallað MSG eða The Garden) er mannvirki á í mið-Manhattan í New York sem er notað fyrir íþróttaviðburði eins og körfubolta, íshokkí og hnefaleika. Ennfremur er það til dæmis notað fyrir tónleika, sýningar og sirkusa. Íshokkíliðið New York Rangers og körfuboltaliðið New York Knicks eiga sinn heimavöll í MSG. Það er nefnt eftir James Madison, fjórða forseta Bandaríkjanna og er elsta stóra íþróttamannvirki New York-borgar. 320 viðburðir eru þar á ári að meðaltali og komast tæp 20.000 manns þar fyrir.

Fyrstu tvö mannvirkin sem hétu nafninu Madison Square Garden voru byggð árið 1879 and 1890 og voru staðsett á Madison-torgi. Þriðja samnefnt mannvirki var byggt árið 1925 á horni 8. breiðgötu og 50. strætis. Mannvirkið sem stendur núna er á horni 5. breiðgötu og Broadway og var reist fyrst árið 1968. Endurbætur voru gerðar 1989-1991 og 2011-2013.
Guli túnfiskur

Guli túnfiskur (fræðiheiti: "Thunnus albacares") er tegund túnfiska af makrílaætt. Hann er með heitt blóð eins og flestar túnfisktegundir. Túnfiskar eru byggðir fyrir hraða og þeir geta synt á allt að 75 km/klst.

Lýsing.

Guli túnfiskur er meðal stærstu túnfiskategunda og getur orðið yfir 180 kg, sem er að vísu minna en hinn bláuggatúnfiskur sem getur orðið yfir 450 kg. Það sem einkennir gula túnfiskinn helst er langur gulur seinni bakuggi og langur gulur gotraufaruggi, en hann fær nafnið frá því, að allir uggar hans eru gulir. Búkurinn hans er dökkblár efst og verður síðan silfurlitaður því neðar sem maður horfir á búkinn. Stærsti guli túnfiskur sem sagður er hafa nást var 2,4 m á lengd og vó 200 kg.

Lifnaðarhættir.

Guli túnfiskur er uppsjávarfiskur og heldur sig því grunnt og er algengasta dýpið 1–100 m. Hann heldur sig við hitastig á milli 15–31°C. Hann finnst oftast í opnu hafi og sjaldan nálægt rifum. Guli túnfiskur, eins og aðrar tegundir túnfiska, er viðkvæmur gagnvart súrefnisleysi, þess vegna heldur hann sig svona grunnt í hafinu og einnig þarf hann alltaf að vera á hreyfingu, annars klárar hann allt súrefnið í kringum sig og kafnar.

Guli túnfiskur hópar sig oft saman með öðrum túnfiskategundum og sjást oft með hvölum, hákörlum eða höfrungum. Oft sjást þessir hópar nálægt fljótandi hlutum, spítum og pallettum.

Fæða.

Fæða gula túnfisks eru aðrir fiskar, krabbadýr eða smokkfiskar. Vegna byggingar hans er auðvelt fyrir hann að ná hröðum fiskur eins og makríl.

Guli túnfiskur er stundum étinn af stærri fiskum sinnar tegundar þegar hann er lítill, en einnig af sjófuglum. Hann getur þó oftast sloppið frá því að vera étinn vegna hraða síns.

Veiði.

Ýmsar aðferðir eru notaðar við veiðar á túnfiskum en sú helsta er línuveiði. Einnig er stangveiði stunduð á túnfisk í Ameríku.
Asbest

Asbest er samheiti yfir sex náttúrulegar steintegundir sem mynda mjög fíngerða þráðkennda kristalla. Asbest var fyrst unnið úr námu fyrir 4.000 árum en notkun þess stórjókst undir lok 19. aldar. Asbest er meðal annars notað til hljóð- og hitaeinangrunar. Notkun efnisins breiddist hratt út vegna þess hve ódýrt það er í framleiðslu og jókst stöðugt fram á miðja 20. öld.

Asbest molnar auðveldlega og verður að asbestryki. Andi fólk rykinu að sér festist það í lungum þess og ef um nógu mikið magn er að ræða getur það valdið líkamlegum skaða. Áhrif þessa skaða geta verið um það bil 20–40 ár að koma í ljós og geta lýst sér sem steinlunga, lungnakrabbamein eða fleiðrukrabbamein. Vegna þessara afleiðinga var notkun asbests takmörkuð eða bönnuð víða um heim á níunda og tíunda áratugnum.

Þrátt fyrir bannið er neikvæð áhrif asbests enn að finna í dag. Framleiðsla þess heldur áfram í nokkrum löndum. Í Rússlandi er ársframleiðsla asbests yfir milljón tonn eða um helmingur heimsframleiðslu. Einnig framleiða Brasilía, Kasakstan og Kína asbest enn þann dag í dag. Langmesti hluti þess er seldur til þróunarlanda.

Afleiðingar eftir löndum.

Danmörk.

Í Danmörku látast um það bil 400 manns á ári úr sjúkdómum tengdum asbesti.

Ísland.

Notkun asbests á Íslandi hófst eftir seinni heimsstyrjöldina. Innflutningur asbests náði hámarki árið 1980 en þá var hann um 3.500 tonn. Það var mikið notað til að einangra heitavatnslagnir. Árið 1983 var það að mestu bannað á Íslandi en innflutningur fór að aukast aftur árið 1990. Hann náði 800 tonnum árið 1992. Allsherjarbann innan EES tók gildi árið 2005.

Asbest var víða notað í útihús og jafnvel íbúðarhús í sveitum á Íslandi. Talið er að miklu magni af asbesti hafi verið fargað á óviðunandi hátt á tímabilinu 1960-1980.

Að minnsta kosti 90 Íslendingar hafa greinst með fleiðrukrabbamein, þar af 45 á tímabilinu 2005–2017. Tíðni sjúkdóma vegna asbests er talin tiltölulega hærri á Íslandi en í öðrum Evrópulöndum.

Norður-Ameríka.

Asbest var unnið í Bandaríkjunum til ársins 2002 og í Québec í Kanada til 2011. Þar deyja árlega um það bil fimm þúsund manns vegna áhrifa asbests.
Handarkriki

Handarkriki eða holhönd er svæði mannslíkamans undir liðamótum upphandleggsins og axlarinnar. Svitakirtill armsins er undir handarkrika og því er hann helsta uppspretta svitalyktar í mönnum. Lyktin gegnir lykilhlutverki í mökun enda inniheldur sviti ferómón.

Í upphafi kynþroskaskeiðsins byrjar hár að safnast undir handarkrika hjá báðum kynjum. Í tilteknum vesturlöndum er algengt að konur raka af sér handarkrikahárið þó dregið hafi úr þessu undanfarin ár.
Bogalind

Bogalind (fræðiheiti: "Tilia mongolica") er trjátegund af stokkrósaætt, ættkvísl linditrjáa, sem var lýst af Carl Maximowicz.Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Bogalind var uppgötvuð af Pere David 1864, og kynnt á vesturlöndum af Bretschneider, sem sendi fræ til París 1880, og síðar til Arnold Arboretum (1882).

Hún vex í Austur Rússlandi, Mongólíu og Kína (Hebei, Henan, W Liaoning, Nei Mongol, Shanxi.)
Jóhannes

Jóhannes er íslenskt karlmannsnafn.

Nafnið er upphaflega hebreskt, יְהוֹחָנַן (umritað: Yehôḥānān) sem þýðir „Guð er náðugur“.

Þaðan færðist nafnið yfir í grísku sem "Ιωάννης" ("Ioannes") og þaðan í latínu sem "Johannes".

Dreifing á Íslandi.
Georg 1.

Georg 1. getur átt við eftirfarandi:
Koparbjörk

Koparbjörk (fræðiheiti: "Betula albosinensis") er tegund af birkiætt. Hún vex í vestur og mið Kína. Þetta er lauffellandi tré sem verður um 25 m hátt. Einkennandi fyrir það er flagnandi brúnn börkurinn (rjómalitur nýflagnaður). Í reynd þýðir fræðiheitið "albosinensis" “hvítt, frá Kína”. Brúnir reklarnir koma að vori.
Andes-miðbaugsmál

Hér um ræðir 250 suður-amerísk indjánamál. Skipt í 2 flokka: andesmál og miðbaugsmál sem hvort um sig greinast í undirflokka.
Grænaskur

Grænaskur (fræðiheiti: "Fraxinus mandshurica") er tegund af eskiættkvísl ættuð úr norðvestur Asíu; norður Kína (Gansu, Hebei, Heilongjiang, Henan, Hubei, Jilin, Liaoning, Shaanxi, Shanxi), Kórea, Japan og suðaustur Rússland (Sakhalineyja).

Þetta er meðalstórt til stórt lauffellandi tré, að 30 m hátt, með stofn sem verður að 50 sm í þvermál. Blöðin eru 25 til 40 sm löng, fjaðurskift, með 7 til 13 smáblöð, smáblöðin 5 til 20 sm löng og 2 til 5 sm breið, stilklaus og með tenningu á jaðrinum. Þau verða gullgul snemma á haustin og er tegundin yfirleitt nokkuð snemma með haustlit. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru óáberandi og án krónublaða, og vindfrjóvguð. Fræin eru 1–2 sm löng með væng.

Hann er náskyldur Svartaski ("Fraxinus nigra") frá austur Norður Ameríku, og hefur stundum verið talinn undirtegund eða afbrigði af honum af sumum höfundum; "F. nigra" subsp. "mandschurica" (Rupr.) S.S.Sun, eða "F. nigra" var. "mandschurica" (Rupr.) Lingelsheim.

Stafsetningin á tegundarheitinu er einnig umdeild; sumir (til dæmis "Flora of China") skrifa "mandschurica", meðan aðrir (t.d. USDA GRIN) skrifa "mandshurica". Upprunalega skráningin 1857 (rússnesk) var ekki með "c."

Vistfræði.

Hann þolir margskonar jarðveg, þar á meðal blautan mýrajarðveg og í árdölum, og hefur engar sérstakar kröfur um sýrustig, vex þó illa í mjög súrum jarðvegiH. Hann þarfnast fullrar sólar til að þroskast vel, og að minnsta kosti 50 sm úrkomu á ári. Hann þarf meginlandslagsloftslag með skýrt afmörkuðum árstíðum; kaldir vetur, heit sumur og engin síðvorsfrost.

Fræin eru étin af fjölda fuglategunda.

Nytjar.

Þessi tegund er stundum ræktuð sem skrauttré í hlutum Kanada og Bandaríkjunum. Þar er hann notaður í skjólbelti fyrir bóndabæi. Hann þolir líka mjög vel mengun í bæjum og borgum. Hann er einnig gott landslagstré á rökum svæðum, sérstaklega meðfram vegum og síkjum þar sem nægur raki er til staðar. Krónan verður meir egglaga er hann eldist.

Hann þolir illa hafrænt loftslag í ræktun, laufgast of snemma og skaddast af seinum vorfrostum.

Það er verið að rannsaka möguleika á því að fá erfðaþátt úr honum til varnar "Agrilus planipennis", asískri skordýrategund sem er upprunalega með áþekka útbreiðslu og grænaskur, en hún hefur orðið mikil plága í Norður Ameríku. Hinsvegar eru einnig umtalsverð afföll af grænaski af hennar völdum í Kna.

Blendingar við svartask hafa verið ræktaðir.
Betula bomiensis

Betula bomiensis er tegund af birkiætt sem var lýst af Pei Chun Qiong Li. Engar undirtegundir eru skráðar.
Loðbjörk

Betula calcicola er tegund af birkiætt sem var lýst af William Wright Smith, og fékk sittnúverandi nafn af Pei Chun Qiong Li. Engar undirtegundir eru skráðar.
Karl Dönitz

Karl Dönitz (16. september 1891 – 24. desember 1980) var þýskur flotaforingi sem stýrði þýska sjóhernum í seinni heimsstyrjöldinni. Dönitz tók í stuttan tíma við af Adolf Hitler sem þjóðhöfðingi Þýskalands eftir dauða Hitlers.

Dönitz hóf feril sinn í sjóher þýska keisaraveldisins fyrir fyrri heimsstyrjöldina. Árið 1918 var hann settur við stjórn kafbátsins SM UB-68 en breski herinn sökkti kafbátnum stuttu síðar og tók Dönitz til fanga. Á meðan Dönitz var stríðsfangi þróaði hann hertækni sem hann átti síðar eftir að kalla "Rudeltaktik". Í byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar var Dönitz yfirmaður kafbáta í þýska sjóhernum ("Kriegsmarine"). Hann tók þátt í því að gera þýska kafbátaflotann þann stærsta í heimi í andstöðu við Versalasamninginn. Í janúar 1943 var Dönitz gerður að stórflotaforingja og tók við af Erich Raeder sem yfirmaður þýska flotans.

Þann 30. apríl 1945, eftir dauða Adolfs Hitler, var Dönitz lýstur eftirmaður hans og forseti Þýskalands í samræmi við erfðaskrá Hitlers. Hann varð jafnframt yfirmaður þýska hersins. Til að byrja með skipaði Dönitz þýska hernum að berjast áfram til þess að flotinn hefði meiri tíma til að framkvæma Hannibalsaðgerðina svokölluðu til að bjarga þýskum hermönnum og borgurum sem rauði herinn var búinn að umkringja meðfram Eystrasalti. Dönitz neyddist til að ganga til samninga til að gefast upp fyrir bandamönnum eftir að stjórnin frétti að her Bernards Montgomery hefði komist til Jótlands á undan sovéska hernum og þar með lokað undankomuleiðinni sem Dönitz hafði hugsað sér að nota.

Þann 7. maí 1945 skipaði Dönitz Alfred Jodl að undirrita uppgjöf Þjóðverja í Reims í Frakklandi. Dönitz varð áfram þjóðhöfðingi Flensborgarstjórnarinnar, eins og hún varð síðar kölluð, þar til bandamenn leystu hana upp þann 23. maí. Í Nürnberg-réttarhöldunum var Dönitz sakfelldur fyrir stríðsglæpi er snertu óhamdan kafbátahernað Þjóðverja. Hann var hins vegar náðaður af ákæru um glæpi gegn mannkyninu og því dæmdur til tíu ára fangelsisvistar fremur en til dauða eins og margir samstarfsmenn hans. Eftir að honum var sleppt settist hann að í þorpi nálægt Hamborg og lifði þar rólegu lífi þar til hann lést árið 1980.
Betula insignis

Betula insignis er tegund af birkiætt sem var lýst af Adrien René Franchet. Engar undirtegundir finnast skráðar.
La Liga

La Liga, (El Campeonato Nacional de Liga de Primera División) La Liga Santander eða Primera División er efsta deild í knattspyrnu á Spáni. 20 lið eru í deildinni og falla 3 lið um deild hvert ár í La Segúnda división.

62 lið hafa keppt í la Liga frá því hún var stofnuð og hafa 9 orðið meistarar. Frá 1990 hafa FC Barcelona (15 titlar) og Real Madrid (10 titlar) nánast einokað meistaratitilinn. Atlético Madrid hefur þó gefið þeim harða samkeppni. Um 27.000 áhorfendur eru að meðaltali á leikjum La Liga (2017-2018) sem gerir það þriðja hæsta áhorfendafjölda í knattspyrnu (á eftir Premier League og Bundesliga) og sjötta hæst í heimi.

Sigurvegarar eftir félögum.

Flestir leikir.

Uppfært janúar 2022

Nágrannaslagir.

"El Clásico" - Real Madrid og FC Barcelona

"Derbi madrileño" - Real Madrid og Atlético de Madrid

"El Gran Derbi/Derbi sevillano" - Real Betis og Sevilla FC

"Derbi barceloní" - FC Barcelona og Espanyol

"Derbi de la comunitat" - Valencia og Villarreal

"Derbi valenciano" - Levante og Valencia

"Derbi vasco" - Athletic Club og Real Sociedad

"O noso derbi" - Celta de Vigo og Deportivo de La Coruña

"Derbi del sur de Madrid" - Leganés og Getafe

"El Viejo Clásico" - Real Madrid og Athletic Club
Gregoire (simpansi)

Gregoire (c. 1942 – 17. desember 2008) var, til dauðadags, elsti simpansi í Afríku sem vitað var um. Síðustu ellefu ár af lífi hans bjó hann á Tchimpounga verndrasvæðinu sem er hluti af Jane Goodall stofnuninni í Lýðveldinu Kongó. Lífsförunauturinn hans var simpansinn Clara. Áður en hann hitti Clöru var hann aleinn í búri í 40 ár í dýragarði í Brazzaville en var síðar bjargað af starfsmönnum Jane Goodall stofnuninar. .

Dauði.

Hann dó í svefni í rúminu sínu sem var búið til úr tröllatrés laufum á verndarsvæðinu 17. desember 2008 þá 66 ára gamall. Gregoire var þekktur um allan heim sem aldraður simpansi, forsíðuefni "National Geographic" tímaritsins árið 1995, í BBC þætti og í Animal Planet kvikmyndinni, "Jane Goodall's Return to Gombe".