arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Laxá í Kjós

Laxá í Kjós er laxveiðiá með upptök í Stíflisdalsvatni í Þingvallasveit og ósa í Hvalfirði. Í ánni er fossinn Þórufoss og gengur lax upp að þeim fossi. Lengd Laxár er 25 km.

Fyrsta laxaklak á Íslandi var reynt í Laxá árið 1884. Frumkvæði að þeirri tilraun átti Þorkell Bjarnason prestur á Reynivöllum en hann fékk hingað norræna fiskifræðinga og var kössum sem vatn gat runnið í gegnum komið fyrir í Laxá og í kassana settar 13 hrygnur og 18 hængar.
Skaftáreldar

Skaftáreldar er heiti eldgoss sem hófst á hvítasunnudag, 8. júní árið 1783, í Lakagígum í Vestur-Skaftafellssýslu, og stóð fram í febrúar 1784. Í Skaftáreldum varð mesta hraunrennsli í einu gosi á jörðinni á síðasta árþúsundi og er heildarrúmál hraunsins um 12-14 km³ og flatarmál þess 580 km².

Gosinu fylgdu aska og eiturefni sem barst um landið. Mikil gosmóða, rík af brennisteinssamböndum, barst út í gufuhvolfið og varð hennar vart um allt norðurhvel jarðar. Veturinn á eftir var harður um alla Evrópu en einkum þó á Íslandi, búfé féll og hungursneyð ríkti. Hörmungarnar sem fylgdu Skaftáreldum eru kallaðar Móðuharðindin eftir gosmóðunni. Þær stóðu yfir til ársins 1785. Talið að sauðfé hafi fækkað um allt að 80%, hrossum um 60% og nautgripum um 50%. Þessar hörmungar kostuðu meira en 10.000 manns (rúmlega 20% þjóðarinnar) lífið.

Í "Eldriti" sínu lýsir Jón Steingrímsson (kallaður "eldklerkur") eldgosinu og eftirmálum þess á landinu.

Skaftáreldar höfðu áhrif annars staðar en á Íslandi. Þeir ollu kólnun um hálft stig á norðurhveli í eitt ár eða svo.
No Doubt

No Doubt er bandarísk rokkhljómsveit. Hljómsveitin var stofnuð árið 1986 í Anaheim.
Hrafnista

Hrafnista er dvalarheimili aldraðra í Reykjavík og Hafnarfirði. Hrafnista tók fyrst til starfa á sjómannadaginn 2. júní 1957 í Reykjavík. Hrafnista í Hafnarfirði var opnuð á sjómannadaginn 5. júní 1977. Heimilin voru byggð fyrir forgöngu stéttarfélaga sjómanna í Reykjavík og Hafnarfirði sem dvalar- og hjúkrunarheimili aldraðra sjómanna. Heimilin mynda með sér Sjómannadagsráð, sem stofnað var 25. nóvember 1937.

Megintekjur til uppbyggingar Hrafnistu koma frá fyrirtækjum sjómannadagsins, Happdrætti DAS og Laugarásbíói.
Secretariat

Secretariat (30. mars 1970 – 4. október 1989) var bandarískur veðhlaupahestur sem sigraði Triple Crown-keppnina árið 1973 og varð þar með fyrsti sigurvegar keppninnar í 25 ár.
Philadelphia-sýsla, Pennsylvaníu

Philadelpha-sýsla er sýsla í Pennsylvaníu, Bandaríkjunum sem nær yfir sama svæði og borgin Philadelphia. Sýslan er ein af þremur sem William Penn stofnaði árið 1682.
Nefskattur

Nefskattur er skattur sem leggst jafnt á alla einstaklinga, óháð tekjum eða eignum hvers og eins. Ólíkt tekjuskatti eða eignaskatti, þar sem ákveðið prósentuhlutfall tekna eða eigna er tekið til skatts, þá greiða allir einstaklingar fasta fjárupphæð.

Kostir nefskatts eru þeir að álagning er einföld í sniðum og auðvelt er að fylgjast með skattgreiðslum. Auk þess er álagning nefskatts ekki vinnuletjandi líkt og oft er með tekjuskatt. Ókostir nefskatts eru hins vegar þeir að greiðslukvaðir leggjast misþungt á einstaklinga, þannig að þeir tekjulægstu greiða hæst hlutfall tekna og eigna. Vegna þessa misræmis í hlutfallslegri skattgreiðslu þeirra tekjulægstu og tekjuhæstu er sjaldgæft að skattayfirvöld leggi á nefskatt.

Nefskattar voru innheimtir í mörgum ríkjum á 19. öld en hafa nú lagst af að mestu. Frægt dæmi um nefskatta eru til dæmis skattur sem áður var innheimtur af kjósendum í sumum hlutum Bandaríkjanna sem leynt eða ljóst var ætlaður til að fæla efnalítið fólk frá því að kjósa. Í Bretlandi eru tvö fræg dæmi um álagningu nefskatts sem í bæði skiptin leiddi til mikils óróa og jafnvel uppþota. Annar var lagður á í tíð Ríkharðs II á 14. öld og hinn í forsætisráðherratíð Margaret Thatcher á 20. öld.
Risaborg

Risaborg er mjög stórt stórborgarsvæði eða keðja af samliggjandi stórborgarsvæðum. Bandaríkjamaðurinn Jean Gottman var fyrstur til þess að nota hugtakið til að lýsa hinu risavaxna BosWash stórborgarsvæði á austurströnd Bandaríkjanna. Svæðið inniheldur m.a. stórborgirnar Boston í Massachusetts, New York, Philadelphiu, Baltimore og Washington D.C..

Samgöngubætur eins og hraðbrautir og lestir eru oft hvatar að myndun risaborga.
Fit

"Fit getur átt við"
The Sun

The Sun er breskt æsifréttablað sem kemur út alla daga vikunnar. Það er gefið út í Bretlandi og Írlandi, og er með stærst umferð enskt dagblaðs í heimi, 3.126.866 eru afrit lesin á hverjum degi. Í raun er dagblaðið í eigu News Corporation. Það var stofnað 15. september 1964 til að skipta um "Daily Herald". Í dag er blaðið þrætugjarnt, sérstaklega fyrir að finna upp hugtakið „pía 3. blaðsíðu“ (e. "Page Three girl"), þ.e.a.s. topplaus fyrirsæta sem er á 3. blaðsíðu blaðsins.
Klausturpósturinn

Klausturpósturinn var fyrsta mánaðarritið sem kom út á íslensku var fyrst prentað á Beitistöðum 1818 en var síðan prentað í Viðeyjarprentsmiðju 1819 - 1827. Það var Magnús Stephensen dómstjóri sem gaf út Klausturpóstinn og í honum var innlent og erlent frétta- og fræðsluefni.

Klausturpósturinn naut talsverðra vinsælda og var upplagið á bilinu 500 og 1.000 eintök. Hvert tölublað var sextán blaðsíður og prentað með gotnesku letri. Eftir að útgáfa þess hætti liðu átta ár áður en sambærilegt rit kom út á Íslandi, Sunnanpósturinn.
Gallerí Fold

Gallerí Fold er listagallerí við Rauðarárstíg. Eigandur þess eru Jóhann Ágúst Hansen og Elínbjört Jónsdóttir.

Gallerí Fold sinnir sýningum og uppboðshaldi. Galleríið var stofnað árið 1992. Árið 1994 flutti galleríið starfsemi sína í eigið húsnæði að Rauðarárstíg 12-14. Galleríið er nú í 600 fermetra húsnæði og hefur yfir 5 sýningarsölum að ráða en salirnir eru frá 30 – 110 fermetrar. Að jafnaði býður Gallerí Fold verk um 60 íslenskra úrvalslistamanna. Auk þess tekur galleríið verk í endursölu frá einstaklingum og fyrirtækjum, bæði í beina sölu og á uppboð.

Gallerí Fold stendur fyrir listmunauppboðum mánaðarlega yfir vetrartímann. Boðin eru upp um eitt hundrað verk hverju sinni. Nýjung í starfseminni eru uppboð á netinu á vefnum uppbod.is. Þar er hægt að bjóða í verk sem eingöngu eru til sölu á netinu eða leggja inn forboð fyrir verk á stærri uppboðum.

Árið 2001 opnaði galleríið rammaverkstæði en starfrækir það nú í samvinnu við Innrammarann ehf við Rauðarárstíg 41.
Friðland að Fjallabaki

Friðland að Fjallabaki eða Fjallabak er hluti hálendis Íslands sem er norðan Mýrdalsjökuls norður til Landmannalauga og Hrauneyja. Það var gert að friðlandi árið 1979. Fjallabak er bakhlið fjalla eða svæðið hinum megin fjalla. Svæðið er 47 ferkílómetrar og þekkt fyrir stórbrotna og einstæða náttúru. Svæðið er yfir 500 metra; fjöllótt og einkennist af eldvirkni, hverasvæðum, hraunum, ám og vötnum. Það er mjög litríkt og eru þar meðal annars bergtegundirnar ríólít, hrafntinna og móberg. Síðast gaus þar á 15. öld norður af Landmannalaugum. Gróður er af skornum skammti og takmarkast að mestu við ár og vötn.

Að Fjallabaki eru margar vinsælar gönguleiðir eins og Laugavegurinn sem liggur úr Landmannalaugum yfir í Þórsmörk. Skálar og tjaldsvæði innan Friðlandsins eru í Landmannalaugum, Landmannahelli og í Hrafntinnuskeri.

Árbók Ferðafélags Íslands árið 2010 fjallaði um Friðland að fjallabaki.
Luang Prabang

Luang Prabang, sem einnig er stafað Louang Prabang, (á laosku: ຫລວງພະບາງ) er borg í norðurhluta Laos og höfuðstaður í samnefndu héraði. Íbúatala borgarinnar er um 48 000 (2005), í héraðinu um 100 000. Upphaflega hét borgin "Xieng Dong Xieng Thong" en fékk núvarandi nafn af Búddha-styttu (Phrabang Buddha) sem var flutt frá Vientiane 1512. Í samband við laoska nýárið er mikil hátíð tengd þessari styttu. Borgin var höfuðborg í ríkinu Lan Xang frá byrjun fjórtándu aldar fram um miðja sextándu öld. Lang Xang samsvaraði nokkurn vegin núverandi Laos. Árið 1707 leystist Lan Xang upp og þá varð Luang Prabang höfuðborg í samnefndu konungsdæmi.

Franska nýlendustjórnin gerði konunginn í Luang Prabang að formlegum þjóðhöfðingja en valdalausum í raun þegar þeir náðu Laos undir sig í lok 19. aldar. Vientiane var höfuðborg en Luang Prabang konunglegt aðsetur. Hélst það allt fram að 1975 þegar kommúnistar tóku völdin og afnámu konungsdæmið.

Luang Prabang liggur við Mekong-fljótið, um 420 km fyrir norðan Vientiane. Borgin er miðstöð í trúarlífi búddhista í Laos og þar eru nú 33 klaustur og mikill fjöldi munka og nunna. Mörg klaustur byggð þegar á sexándu öld.

Louang Prabang var tilnefnt 1995 á Heimsminjaskrá UNESCO, og er álitin vera einstök blanda af hefðbundinni byggingarlist og frönskum nýlenduáhrifum. Á síðari árum hefur fjöldi ferðamanna lagt leið sína til borgarinnar.
Denver

Denver er höfuðborg og fjölmennasta borg Colorado-fylkis. Árið 2019 var íbúafjöldi um 730.000.

„The Mile High City“ er auknefni á borgina, af því að hún er einmitt 1.609 metrum (einni enskri mílu) yfir sjávarmáli. Klettafjöll eru nálæg og draga marga ferðamenn, sérstaklega skíðamenn, að Denver. Borgin er nefnd í höfuðið á James W. Denver.

Mikilvægir háskólar í Denver eru Denver-háskóli, Colorado-háskóli í Denver og Regis-háskóli.

Núverandi borgarstjóri er Michael Hancock.
Magnús Þór Sigmundsson - Gatan og sólin

Magnús Þór Sigmundsson - Gatan og sólin er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1980. Flytjendur efnis á þessari plötu eru Magnús Þór Sigmundsson og spunahljómsveitin Steini blundur.

Hljómsveitina skipa: Magnús Þór Sigmundsson, söngur, raddir og kassagítar. Graham Smith, einleiksfiðla og strengjasveit. Richard Korn, bandalaus rafmagnsbassi. Jónas Björnsson, trommur, klukkuspil og ásláttarhljóðfæri. Gestur Guðnason, rafmagnsgítar. Aðrir: Jóhann Helgason, söngur, raddir og kassagítar. Helgi Skúlason, upplestur. Gunnar Reynir Sveinsson, rafeinda- og náttúrutónlist. Anna Thelma og Linda Magnúsdætur, söngur og blokkflautuleikur.

Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h. f. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðblöndun: Sigurður Árnason og Magnús Þór. Lokavinnsla á hljóðritun fór fram í Hljóðrita hf. Tæknimaður: Gunnar Smári. Brian Pilkington gerði framhlið plötuumslags. Ljósmynd á bakhlið Haraldur Skarphéðinsson. Filmuvinna og prentun fór fram í Grafík hf. en textasetning hjá Blik hf.
Pleasantville (kvikmynd)

Pleasantville er bandarísk kvikmynd frá árinu 1998. Hún fjallar um tvíburasystkin, leikin af Tobey Maguire og Reese Witherspoon, sem sogast inn í sjónvarpsþátt.
Antoni Grabowski

Antoni Grabowski (11. júní 1857 í Nowe Dobre nálægt Chełmno – 4. juli 1921 í Varsjá) var pólskur efnaverkfræðingur og virkur í Esperanto-hreyfingunni í árdögum hennar. Þýðingar hans skiptu miklu máli við þróun Esperanto sem bókmenntamáls.

Menntun og starfsferill.

Stuttu eftir fæðingu hans flutti fjölskylda Grabowskis frá Nowe Dobre til Thorn (Toruń). Sökum fátæktar foreldra sinna varð Grabowski að byrja að vinna stuttu að hafa lokið barnaskóla.

Þrátt fyrir það lærði hann fyrir og tók inntökupróf í framhaldsskóla, sem hann stóðst og vel það. Við Nicolaus Copernicusar-skólan í Thorn sýndi það sig að hann var langtum fróðari en flestir jafnaldrar hans og var tvisvar sinnum hækkaður upp um bekk. Árið 1879 bættist fjárhagur fjölskyldunnar og eftir að ljúka stúdentsprófi sínu gat Grabowski stundað nám í heimspeki og náttúrufræði við Háskólann í Breslau (Wrocław).

Eftir það vann hann sem efnaverkfræðingur í Zawiercie og og á nokkrum öðrum stöðum sem nú eru í Tékklandi, og í Ivanovo-Voznesensk í Rússlandi, 250 km fyrir norðan Moskvu.

Á meðan hélt hann áfram rannsóknum sínum á efnafræðilegum vandamálum. Hann varð frægur á meðal sérfræðinga á því sviði um alla Evrópu fyrir ýmsar uppfinningar og tæknilegar nýjunar. Grabowski átti sæti í nefnd sem átti að þýða tæknileg heiti yfir á pólsku. Nokkrum árum síðar eða 1906 kom út bók hans "Słownik chemiczny," sem var fyrsta pólska efnafræðiorðabókin.
Geirmundur Valtýsson

Geirmundur Valtýsson (fæddur 13. apríl 1944) er íslenskur tónlistarmaður, bóndi á Geirmundastöðum og fyrrverandi starfsmaður Kaupfélags Skagfirðinga á Sauðárkróki þar sem hann starfaði í yfir þrjá áratugi. Hann er stundum kallaður „sveiflukóngurinn“ og tónlistin sem hann flytur er stundum flokkuð sem „skagfirsk sveifla“.

Geirmundur hefur staðið á sviði frá árinu 1958, þegar hann var 14 ára gamall og verið síðan einn afkastamesti tónlistarmaður landsins. Hann hefur komið fram á öllum helstu tónlistar- og útihátíðum landsins, og sungið í án efa flestum félagsheimilum og tónleikahúsum landsins. Til dæmis var sett um sýning á skemmtistaðnum Broadway árið 1993 sem bar heitið ,Í syngjandi sveiflu", þar sem lög Geirmundar voru flutt, en þar var hann fremstur í flokki ásamt söngvurunum Ara Jónssyni, Berglindi Björk Jónasdóttur og Guðrúnu Gunnarsdóttir, en þau höfðu öll sungið inn á flestar plöturnar hans fram að því og áttu síðar eftir að koma fram á fleirum. Hljómsveitarstjóri sýningarinnar var Magnús Kjartansson og voru sýndar 14 sýningar frá byrjun árs og fram á vor fyrir fullu húsi. Árið 2008 hélt Geirmundur upp á 50 ára „bransaafmæli“ í íþróttahúsinu á Sauðárkróki þar sem hann troðfyllti íþróttahúsið og mörghundruð manns mættu, fram komu þar ásamt honum meðal annars þau Magni Ásgeirsson, Óskar Pétursson, Magnús Kjartansson, Guðrún Gunnarsdóttir, Karlakórinn Heimir og fleiri.

Tvisvar hefur Geirmundur unnið Þjóðhátíðarlagakeppnina, árið 1991 með "Þjóðhátíð í Eyjum" sem hann flutti ásamt Eyjólfi Kristjánssyni, og svo 1998 með lagið "Við erum öll á þjóðhátíð" sem hann flutti ásamt Guðbjörgu Ingólfsdóttur.

Geirmundur gaf út sína fyrstu breiðskífu ,Í syngjandi sveiflu" árið 1989, platan sló rækilega í gegn og seldist svo vel að hún fór í platinum, en í kringum jólin sama ár hafði platan selst í um 8.500 eintökum. Platan ,Á fullri ferð" átti líka eftir að sláí gegn og fór í gull. Það er óhætt að segja að flestar plötur Geirmundar hafi slegið í gegn, og hefur hann verið duglegur við að koma ungu fólki á framfæri, til dæmis með plötunni ,Skagfirðingar syngja" árið 2015, þar sem fjöldi ungra Skagfirðinga, ásamt eldri, sungu lög hans.

Plötur:.

- "Í syngjandi sveiflu" (1989)

- "Á fullri ferð" (1991)

- "Geirmundur" (1993)

- "Lífsdansinn - Bestu lög Geirmundar Valtýssonar" (1995)

- "Bros" (1997)

- "Dönsum" (1999)

- "Alltaf eitthvað nýtt" (2002)

- "Ort í sandinn" (2003)

- "Látum sönginn hljóma" (2004)

- "Nú er ég léttur" (2005) - Safnplata

- "Jólastjörnur Geirmundar Valtýssonar" (2013)

- "Skagfirðingar syngja" (2015)
Emily Brontë

Emily Jane Brontë (borði fram /ˈbrɒnti/); (30. júlí 1818 – 19. desember 1848) var enskur skáldsagnahöfundur og ljóðskáld. Hún fæddist í Thornton næri Bradford í Yorkshire. Hún er fræg fyrir einu skáldsöguna sína "Fýkur yfir hæðir" (e. "Wuthering Heights") sem er klassískt verk enskra bókmennta. Hún var önnur elst Brontë-systra, yngri en Charlotte og eldri en Anne. Hún notaðist við höfundarnafnið Ellis Bell.
Löggjafi

Löggjafi er einstaklingur eða stofnun sem fer með löggjafarvald innan ákveðins afmarkaðs landsvæðis. Í flestum löndum er löggjafinn þjóðþing en áður var hann konungur.
Staðvindur

Staðvindur er vindur sem blæs í beltum við miðbaug jarðar. Staðvindar eru ríkjandi vindar í hitabeltinu. Vindarnir blása frá hlýtempruðu beltunum í átt að miðbaug. Snúningur jarðar veldur því svo að þeir blása stöðugt í suðvestur á norðurhvelinu en norðvestur á suðurhvelinu.

Staðvindar stafa af því að heitt loft sem stígur upp við miðbaug kólnar og sígur niður við hvarfbaugana þar sem myndast háþrýstisvæði (hæð). Vegna þessarar stöðugu hringrásar eru staðvindar stöðugir (og draga nafn sitt af því). Alveg við miðbaug er svo kyrrabeltið sem einkennist af léttum, breytilegum vindi.
Öngull

Öngull er krókur sem beitu er krækt á og er notaður til fiskveiða. Öngullinn er venjulega festur á færi eða línu. Önglar eru oftast úr járni og með agnhaldi, en það er lítill broddur í bugi öngulsins sem kemur í veg fyrir að fiskurinn renni af. "Tinfiskur" er fiskur steyptur úr tini og er notaður sem agn á öngli, oftast þríkrækjum sem er öngull með þremur krókum.
George Carlin

George Denis Patrick Carlin (12. maí 1937 – 22. júní 2008) var bandarískur uppistandari, leikari og rithöfundur. Hann var mikill gagnrýnandi stjórnvalda og trúarbragða og beitti háði og gríni óspart til að sýna fram á ýmsan fáránleika samfélagsins.
Sogæðakerfið

Sogæðakerfið, vessakerfið eða eitlakerfið er eitlar á hálsi, í handarkrikum og nára og inni í brjóstholi og kviðarholi, milta og sogæðar sem tengja eitlastöðvar saman. Eitilvefur er einnig í maga og görnum, lifur, beinmerg og húð.

Sogæðar eða vessaæðar eru grannar rásir sem mynda sérstakt æðakerfi um allan líkamann. Vessaæðar eru um allan líkamann nema í æðavef, í miðtaugakerfi og rauðum beinmerg. Á vessaæðum eru eitlar með reglulegu millibili. Eitlarnir sía vessann og fjarlægja úr honum óhreinindi.

Hlutverk vessakerfisins er þríþætt, í fyrsta lagi að safna umfram millifrumuvökva í vefjum og koma honum og prótínum aftur inn í blóðrás, í öðru lagi taka vessaæðar þarmanna við fituefnum og koma þeim í blóðrásina og í þriðja lagi verja eitlar líkamann fyrir framandi ögnum.

Vessaæðar eru lokaðar í annan endann. Upptök þeirra eru í þeim vefjum þar sem vessi myndast og vessinn berst svo í burtu með fínum vessaæðum í stærri æðar og sameinast svo í tvær stórar æðar. Önnur þeirra nefnist hægri vessagangur og tekur við vessa frá efri hluta hægri hluta líkamans. Hin nefnist brjóstgangur og tekur við vessa frá öllum neðri hluta líkamans og frá efri hluta vinstri hluta líkamans. Úr stóru vessaæðunum fer vessinn út í blóðrásina. Ef vessi kemst ekki aftur út í blóðrás þá safnast hann fyrir í vefjum og verður að bjúgi.
GNOME

GNOME (sem stóð upprunalega fyrir "GNU Network Object Model Environment") er skjáborðsumhverfi fyrir UNIX og lík stýrikerfi. GNOME er hluti af GNU-verkefninu.

Byrjað var að vinna að GNOME-verkefninu árið 1997 og var markmið þess að bjóða upp á frjálst skjáborðsumhverfi (einnig þekkt sem gluggaumhverfi, en skal þó ekki rugla saman við gluggakerfi) fyrir GNU/Linux stýrikerfið. GNOME er eitt af vinsælustu gluggaumhverfum fyrir Linux stýrikerfi ásamt KDE og Xfce en margar Linux dreifingar eins og til dæmis Ubuntu, Fedora og Debian nota GNOME sem aðalskjáborðsumhverfi.
Kvæðamannafélag Hafnarfjarðar - Geymd

Kvæðamannafélag Hafnarfjarðar - Geymd er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1981. Á henni flytur Kvæðamannafélag Hafnarfjarðar rímur. Upptaka: Hljóðriti hf. Hönnun umslags: Haukur Sigtryggsson. Litgreining og prentun: Prisma Hafnarfirði.
Örbylgjuofn

Örbylgjuofn er heimilistæki notað til að hita mat. Ofnin notar örbylgjur til að örva sameindir vatns, sem framleiða hita. Örbylgjuofninn hefur breytt miklu við matseld síðan hann kom fram á áttunda áratugnum, sérstaklega þar sem í honum er hægt að elda eða hita mat með mun fljótlegri hætti en tildæmis í hefðbundnum bakaraofni.
Gyðingdómur

Gyðingdómur er trúarbrögð Gyðinga (sem er þó hugtak sem nær yfir meira en einungis fylgjendur gyðingdóms). Þau eru eingyðistrúarbrögð af abrahamískum stofni, eins og kristni og íslam, en Gyðingdómur er eitt elsta dæmið í sögunni um eingyðistrú og einnig eitt af elstu lifandi trúarbrögðum heims með yfir 4000 ára sögu.

Síðustu tvöþúsund árin hefur gyðingdómur ekki haft neina heildarstjórn eða sameiginlegar trúarreglur. Þrátt fyrir þetta hafa allar mismunandi flokkanir og hefðir gyðingdóms haft sameiginlega grundvallarsýn á meginatriði trúarinnar. Það fyrsta og mikilvægasta er trúin á einn almáttugan Guð sem skapaði alheim og heldur áfram að stjórna honum, öll tilbeiðsla annarra guða er bönnuð eins og gerð mynda af honum og að segja nafn hans upphátt. Annað er sannfæring um að Guð hafi valið Gyðinga sem sitt eigið fólk og afhjúpað lögmál sín og reglur gegnum Torah (lögmálið) og gert sáttmála við þá með boðorðunum tíu. Mikilvægur þáttur í gyðingdómi er að stunda fræðimennsku í þessum lögmálum og túlkunum á þeim í Tanakh og öðrum trúarritum og hefðum. Til forna voru gyðingar kallaðir Hebrear. Það búa flestir gyðingar í Bandaríkjunum en í Ísrael er meirihluti íbúanna gyðingar. Maður telst vera gyðingur ef móðir manns er gyðingur.

Trúarathafnir.

Trúarlíf í gyðingdómi stjórnast af sérstöku almanaki. Fyrir utan sabbat (hvíludaginn) og tunglkomuna er haldið upp á fjölda hátíða, páska, Sukkot og Jom Kippur svo nokkrar séu nefndar. Miðstöð trúarathafna er sýnagógan en guðsþjónustu er hægt að halda hvar sem er, ekki síst í heimahúsum. Hvar sem tíu gyðingar koma saman er hægt að halda svo kallað "minjan" sem er fullgild guðsþjónusta. Sá sem stjórnar guðsþjónustunni kallast rabbínn.

Allt lífið stjórnast af trúarlegum reglum með rætur í Tanakh og ritsöfnum sem Mishna og Talmúd.

Drengir eru venjulega umskornir ("mila") á áttunda degi og er þá gefið nafn, stúlkum er venjulega gefið nafn í sýnagógunni. Á þrettánda ári verður drengur "bar mitzvah" og er eftir það skuldbundinn að fylgja öllum trúarreglum, stúlkan verður "bat mitzvah" á tólfta ári.

Margir gyðingar fylgja ströngum matarreglum sem nefndar eru kosher (að hvorki snæða svín né skeldýr til dæmis, eða blanda blóði og mjólkurmat) og öðrum trúarlegum hreinlætisreglum.

Guðþjónustuhús.

Bæna- og guðþjónustuhús í gyðingdómi er kallað sýnagóga.

Zíonismi.

Stjórnmálastefnan zíonismi hefur djúpar rætur í gyðingdómi og grundvallast á trúnni á Fyrirheitna landinu, sem guð gaf afkomendum Abrahams, samkvæmt hebresku bibíunni.

Kristni.

Kristni er sprottin úr gyðingdómi, en iðkendur beggja tilbiðja guðinn Jahve og deila helgiritinu Gamla testamentinu.

Gyðingahatur.

Gyðingahatur á við andúð, fordóma, mismunun og ofsóknir á hendur Gyðingum í samfélögum, þar sem þeir eru í minnihluta. Nasismi var stjórnmálastefna, sem grundvallaðist á gyðingahatri og stefndi að útrýmingu gyðinga. Helförin var skipulög tilraun til þess að hrinda þeirri stefnu í framkvæmd.
Eldklóin

Eldklóin er unglingasaga eftir Henri Vernes.

Söguþráður.

„Oss vantar ungan verkfræðing, sem kann allt varðandi efnafræði, jarðfræði, eldfjallafræði, mann, sem er undir það búinn að láta að sér kveða og ver þó jafnan rólegur og skýr í hugsun...“

stóð í hinu leyndardómsfulla bréfi, sem Bob Moran fékk einn morguninn með póstinum. Moran var nú einmitt vanur því að starfa af atorku og láta sér ekki allt fyrir brjósti brenna. En Bombu-héraðið við M'Bangivatnið í Mið-Afríku reyndist mjög óheilnæmt fyrir Bob Moran - og ekki aðeins hvað líkmalega hollustuhætti snerti. Bob Moran verður að taka á öllu snarræði sínu og ráðsnilld til þess að sigrast á örðugleikunum. Á botni stöðuvatnsins er sem sé verðmæt, en hættuleg gastegund, sem breytt getur Bombu í nýja Pompeii á fáum sekúndum, ef hún leysist of fljótt úr sambandi. Ef hraunflóðið — sannkölluð eldtunga — nær alla leið fram að vatninu, munu allir íbúar borgarinnar og héraðsins í kring bíða hinn hörulegast dauðdaga.

Þeir Bob og Packart prófessor vita, hvað þeirra bíður, ef þeim tekst ekki í tíma að hafa hemil á náttúruöflunum.

Aðalpersónur.

Bob Moran, Jacques Lamartin, Jan Packart, Brúnó Sang, Louis Van Dorf, Venega höfðingi Bajabongóanna

Sögusvið.

París, Frakkland - Bomba, M'Bangi-vatn, Kalíma, Mið-Afríku